ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 16772 234826 233867 2026-09-13T07:31:25Z Tamanpreet Kaur 606 234826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||(ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਜੇਨ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਗਭਗ ਇੱਥੋਂ ਵੇਲੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੇ ਚੀਖਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦਾ ਮੰਚ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼। ਉਹ ਸੈਂਟਰ-ਸਟੇਜ ਵੱਲ ਨੂੰ ਭੱਜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਹਿਲੋਂ ਟੋਕਰੀ ਲੈ ਕੇ ਮੰਚ ਤੋਂ ਲੰਘੀ ਸੀ; ਸੈਂਟਰ-ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਟੋਕਰੀ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਮੈਚ 'ਤੇ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੱਚ ਦੀ ਬੋਤਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript||(ਸਜਿਆ ਧਜਿਆ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਲਕਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰਿਆਨੇ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ 'ਚ ਵੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਿਆਨੇ ਵਾਲੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਖੱਬੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਨ ਤੇ ਵੇਟਰ ਬੁੱਤ ਬਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ ਤੇ ਬੇਰੰਜਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਗੁੰਮਸੁੰਮ ਜਿਹਾ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਚੀਖ਼ਾਂ ਤੇ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ 'ਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੱਜਣ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੱਡੇ ਦੇ ਖੁਰਾਂ 'ਚੋਂ ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਮੰਚ 'ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।}} {{playscript|ਕੈਫ਼ੇ ਵਾਲਾ:|(ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ ਸਿਰ ਕੱਢ ਕੇ) ਕੀ ਹੋਇਆ, ਰੌਲਾ ਕਾਹਦਾ...?}} {{playscript|ਬਜ਼ੁਰਗ:|(ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਦਾ ਹੋਇਆ)ਪਲੀਜ਼... ਸਾਇਡ, ਸਾਇਡ...}} {{playscript||(ਇਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਬੜੇ ਸਲੀਕੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਨਰਮ ਟੋਪ ਹੈ, ਹੱਥ 'ਚ ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੀ ਮੁੱਠ ਵਾਲੀ ਛੜੀ। ਕੰਧ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ 'ਚ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਸਫ਼ੇਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅੱਖ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸਟ੍ਰਾ ਹੈਟ।)}} {{playscript|ਮਾਲਕਣ:|(ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਦੁਕਾਨ ਵਾਲੇ 'ਚ ਵੱਜਦੀ ਹੈ; ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ) ਸੋਟੀ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖ ਆਪਣੀ!}} {{playscript|ਦੁਕਾਨਦਾਰ:|ਘੁਸਿਆ ਕਿਧਰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ, ਦੀਂਹਦਾ ਨੀ...}} {{playscript||(ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਾ ਸਿਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਦਿਖਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਵੇਟਰ:|(ਕੈਫ਼ੇ-ਵਾਲੇ ਨੂੰ) ਗੈਂਡਾ ਐ।}} {{playscript|ਕੈਫ਼ੇ ਵਾਲਾ:|ਸੁਫ਼ਨੇ ਆਉਂਦੇ ਤੈਨੂੰ। (ਗੱਡਾ ਦਿਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਓ.. ਹ ! ਮੈਨੂੰ ਵੀ.....!}} {{playscript|ਮਾਲਕਣ:| ਉਹ! (ਮੰਚ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਚੀਖ਼ਣ-ਕੂਕਣ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ। ਉਹ ਔਰਤ ਆਪਣਾ ਖਿੱਲਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ,}} {{nop}}<noinclude>{{right|14}}</noinclude> bewk1gcjlpwwtdav23jfug53b6hcw6w 250 22531 234808 53649 2026-09-13T01:24:02Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 234808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੬੬}}</noinclude>ਨਾਮੇ ਸਰ ਭਰਿ ਸੋਨਾ ਲੇਹੁ॥੧੦॥ ਮਾਲੁ ਲੇਉ ਤਉ ਦੋਜਕਿ ਪਰਉ॥ ਦੀਨੁ ਛੋਡਿ ਦੁਨੀਆ ਕਉ ਭਰਉ॥੧੧॥ ਪਾਵਹੁ ਬੇੜੀ ਹਾਥਹੁ ਤਾਲ॥ ਨਾਮਾ ਗਾਵੈ ਗੁਨ ਗੋਪਾਲ॥੧੨॥ ਗੰਗ ਜਮੁਨ ਜਉ ਉਲਟੀ ਬਹੈ॥ ਤਉ ਨਾਮਾ ਹਰਿ ਕਰਤਾ ਰਹੈ॥੧੩॥ ਸਾਤ ਘੜੀ ਜਬ ਬੀਤੀ ਸੁਣੀ॥ ਅਜਹੁ ਨ ਆਇਓ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਧਣੀ॥੧੪॥ ਪਾਖੰਤਣ ਬਾਜ ਬਜਾਇਲਾ॥ ਗਰੁੜ ਚੜ੍ਹੇ ਗੋਬਿੰਦ ਆਇਲਾ॥੧੫॥ ਅਪਨੇ ਭਗਤ ਪਰਿ ਕੀ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ॥ ਗਰੁੜ ਚੜ੍ਹੇ ਆਏ ਗੋਪਾਲ॥੧੬॥ ਕਹਹਿ ਤ ਧਰਣਿ ਇਕੋਡੀ ਕਰਉ॥ ਕਹਹਿ ਤ ਲੇ ਕਰਿ ਊਪਰਿ ਧਰਉ॥੧੭॥ ਕਹਹਿ ਤ ਮੁਈ ਗਊ ਦੇਉ ਜੀਆਇ॥ ਸਭੁ ਕੋਈ ਦੇਖੈ ਪਤੀਆਇ॥੧੮॥ ਨਾਮਾ ਪ੍ਰਣਵੈ ਸੇਲ ਮਸੇਲ॥ ਗਊ ਦੁਹਾਈ ਬਛਰਾ ਮੇਲਿ॥੧੯॥ ਦੂਧਹਿ ਦੁਹਿ ਜਬ ਮਟੁਕੀ ਭਰੀ॥ ਲੇ ਬਾਦਿਸਾਹ ਕੇ ਆਗੇ ਧਰੀ॥੨੦॥ ਬਾਦਿਸਾਹੁ ਮਹਲ ਮਹਿ ਜਾਇ॥ ਅਉਘਟ ਕੀ ਘਟ ਲਾਗੀ ਆਇ॥੨੧॥ ਕਾਜੀ ਮੁਲਾਂ ਬਿਨਤੀ ਫੁਰਮਾਇ॥ ਬਖਸੀ ਹਿੰਦੂ ਮੈ ਤੇਰੀ ਗਾਇ॥ ੨੨॥ ਨਾਮਾ ਕਹੈ ਸੁਨਹੁ ਬਾਦਿਸਾਹ॥ ਇਹੁ ਕਿਛੁ ਪਤੀਆ ਮੁਝੈ ਦਿਖਾਇ॥੨੩॥ ਇਸ ਪਤੀਆ ਕਾ ਇਹੈ ਪਰਵਾਨੁ॥ ਸਾਚਿ ਸੀਲਿ ਚਾਲਹੁ ਸੁਲਿਤਾਨ॥੨੪॥ ਨਾਮਦੇਉ ਸਭ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ॥ ਮਿਲਿ ਹਿੰਦੂ ਸਭ ਨਾਮੇ ਪਹਿ ਜਾਹਿ॥੨੫॥ ਜਉ ਅਬ ਕੀ ਬਾਰ ਨ ਜੀਵੈ ਗਾਇ॥ ਤ ਨਾਮਦੇਵ ਕਾ ਪਤੀਆ ਜਾਇ॥੨੬॥ ਨਾਮੇ ਕੀ ਕੀਰਤਿ ਰਹੀ ਸੰਸਾਰਿ॥ ਭਗਤ ਜਨਾਂ ਲੇ ਉਧਰਿਆ ਪਾਰਿ॥੨੭॥ ਸਗਲ ਕਲੇਸ ਨਿੰਦਕ ਭਇਆ ਖੇਦੁ॥ ਨਾਮੇ ਨਾਰਾਇਨ ਨਾਹੀ ਭੇਦੁ॥੨੮॥੧॥੧੦॥ ਘਰੁ ੨॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਮਿਲੈ ਮੁਰਾਰਿ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਉਤਰੈ ਪਾਰਿ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਬੈਕੁੰਠ ਤਰੈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਜੀਵਤ ਮਰੈ॥੧॥ ਸਤਿ ਸਤਿ ਸਤਿ ਸਤਿ ਸਤਿ ਗੁਰਦੇਵ॥ ਝੂਠੁ ਝੂਠੁ ਝੂਠੁ ਝੂਠੁ ਆਨ ਸਭ ਸੇਵ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਨਾਮੁ ਦ੍ਰਿੜਾਵੈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਨ ਦਹ ਦਿਸ ਧਾਵੈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਪੰਚ ਤੇ ਦੂਰਿ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਨ ਮਰਿਬੋ ਝੂਰਿ॥੨॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਅਕਥ ਕਹਾਨੀ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਹ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਲੇਹਿ॥੩॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਭਵਨ ਤ੍ਰੈ ਸੂਝੈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਊਚ ਪਦ ਬੂਝੈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਸੀਸੁ ਅਕਾਸਿ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਸਦਾ ਸਾਬਾਸਿ॥੪॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਸਦਾ ਬੈਰਾਗੀ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਪਰ ਨਿੰਦਾ ਤਿਆਗੀ॥<noinclude></noinclude> tuvhv2u3o3zmlvt6p6kryunrny8f8n0 250 22536 234809 53654 2026-09-13T01:35:34Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 234809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੬੭}}</noinclude>ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਏਕ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਲਿਲਾਟਹਿ ਲੇਖ॥੫॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਕੰਧੁ ਨਹੀ ਹਿਰੈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਦੇਹੁਰਾ ਫਿਰੈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਛਾਪਰਿ ਛਾਈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਸਹਜ ਨਿਕਸਾਈ॥੬॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਅਠਸਠਿ ਨਾਇਆ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤਨਿ ਚਕ੍ਰ ਲਗਾਇਆ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਦੁਆਦਸ ਸੇਵਾ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਸਭੈ ਬਿਖੁ ਮੇਵਾ॥੭॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਸੰਸਾ ਟੂਟੈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਜਮ ਤੇ ਛੂਟੈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਭਉਜਲ ਤਰੈ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਤ ਜਨਮਿ ਨ ਮਰੈ॥੮॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਅਠਦਸ ਬਿਉਹਾਰ॥ ਜਉ ਗੁਰਦੇਉ ਅਠਾਰਹ ਭਾਰ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰਦੇਉ ਅਵਰ ਨਹੀ ਜਾਈ॥ ਨਾਮਦੇਉ ਗੁਰ ਕੀ ਸਰਣਾਈ॥੯॥੧॥੨॥੧੧॥ {{center|ਭੈਰਉ ਬਾਣੀ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀਉ ਕੀ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਬਿਨੁ ਦੇਖੇ ਉਪਜੈ ਨਹੀ ਆਸਾ॥ ਜੋ ਦੀਸੈ ਸੋ ਹੋਇ ਬਿਨਾਸਾ॥ ਬਰਨ ਸਹਿਤ ਜੋ ਜਾਪੈ ਨਾਮੁ॥ ਸੋ ਜੋਗੀ ਕੇਵਲ ਨਿਹਕਾਮੁ॥੧॥ ਪਰਚੈ ਰਾਮੁ ਰਵੈ ਜਉ ਕੋਈ॥ ਪਾਰਸੁ ਪਰਸੈ ਦੁਬਿਧਾ ਨ ਹੋਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੋ ਮੁਨਿ ਮਨ ਕੀ ਦੁਬਿਧਾ ਖਾਇ॥ ਬਿਨੁ ਦੁਆਰੇ ਤ੍ਰੈ ਲੋਕ ਸਮਾਇ॥ ਮਨ ਕਾ ਸੁਭਾਉ ਸਭੁ ਕੋਈ ਕਰੈ॥ ਕਰਤਾ ਹੋਇ ਸੁ ਅਨਭੈ ਰਹੈ॥੨॥ ਫਲ ਕਾਰਨ ਫੂਲੀ ਬਨਰਾਇ॥ ਫਲੁ ਲਾਗਾ ਤਬ ਫੂਲੁ ਬਿਲਾਇ॥ ਗਿਆਨੈ ਕਾਰਨ ਕਰਮ ਅਭਿਆਸੁ॥ ਗਿਆਨੁ ਭਇਆ ਤਹ ਕਰਮਹ ਨਾਸੁ॥੩॥ ਘ੍ਰਿਤ ਕਾਰਨ ਦਧਿ ਮਥੈ ਸਇਆਨ॥ ਜੀਵਤ ਮੁਕਤ ਸਦਾ ਨਿਰਬਾਨ॥ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਪਰਮ ਬੈਰਾਗ॥ ਰਿਦੈ ਰਾਮੁ ਕੀ ਨ ਜਪਸਿ ਅਭਾਗ॥੪॥੧॥ ਨਾਮਦੇਵ॥ ਆਉ ਕਲੰਦਰ ਕੇਸਵਾ॥ ਕਰਿ ਅਬਦਾਲੀ ਭੇਸਵਾ॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਿਨਿ ਆਕਾਸ ਕੁਲਹ ਸਿਰਿ ਕੀਨੀ ਕਉਸੈ ਸਪਤ ਪਯਾਲਾ॥ ਚਮਰ ਪੋਸ ਕਾ ਮੰਦਰੁ ਤੇਰਾ ਇਹ ਬਿਧਿ ਬਨੇ ਗੁਪਾਲਾ॥੧॥ ਛਪਨ ਕੋਟਿ ਕਾ ਪੇਹਨੁ ਤੇਰਾ ਸੋਲਹ ਸਹਸ ਇਜਾਰਾ॥ ਭਾਰ ਅਠਾਰਹ ਮੁਦਗਰੁ ਤੇਰਾ ਸਹਨਕ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾ॥੨॥ ਦੇਹੀ ਮਹਜਿਦਿ ਮਨੁ ਮਉਲਾਨਾ ਸਹਜ ਨਿਵਾਜ ਗੁਜਾਰੈ॥ ਬੀਬੀ ਕਉਲਾ ਸਉ ਕਾਇਨੁ ਤੇਰਾ ਨਿਰੰਕਾਰ ਆਕਾਰੈ॥੩॥ ਭਗਤਿ ਕਰਤ ਮੇਰੇ ਤਾਲ ਛਿਨਾਏ ਕਿਹ ਪਹਿ ਕਰਉ ਪੁਕਾਰਾ॥ ਨਾਮੇ ਕਾ ਸੁਆਮੀ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਫਿਰੇ ਸਗਲ ਬੇਦੇਸਵਾ॥੪॥੧॥<noinclude></noinclude> 14427v4b9af26qjg6m5549jg3alp52b 250 22541 234860 53659 2026-09-13T11:24:12Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 234860 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੬੮}}</noinclude>{{center|ਰਾਗੁ ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੧ ਚਉਪਦੇ ਦੁਤੁਕੇ}} {{center|{{xx-larger|'''ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ'''}}</br> {{xx-larger|'''ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥'''}}}} ਮਾਹਾ ਮਾਹ ਮੁਮਾਰਖੀ ਚੜਿਆ ਸਦਾ ਬਸੰਤੁ॥ ਪਰਫੜੁ ਚਿਤ ਸਮਾਲਿ ਸੋਇ ਸਦਾ ਸਦਾ ਗੋਬਿੰਦੁ॥੧॥ ਭੋਲਿਆ ਹਉਮੈ ਸੁਰਤਿ ਵਿਸਾਰਿ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਬੀਚਾਰਿ ਮਨ ਗੁਣ ਵਿਚਿ ਗੁਣੁ ਲੈ ਸਾਰਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਰਮ ਪੇਡੁ ਸਾਖਾ ਹਰੀ ਧਰਮੁ ਫੁਲੁ ਫਲੁ ਗਿਆਨੁ॥ ਪਤ ਪਰਾਪਤਿ ਛਾਵ ਘਣੀ ਚੂਕਾ ਮਨ ਅਭਿਮਾਨੁ॥੨॥ ਅਖੀ ਕੁਦਰਤਿ ਕੰਨੀ ਬਾਣੀ ਮੁਖਿ ਆਖਣੁ ਸਚੁ ਨਾਮੁ॥ ਪਤਿ ਕਾ ਧਨੁ ਪੂਰਾ ਹੋਆ ਲਾਗਾ ਸਹਜਿ ਧਿਆਨੁ॥੩॥ ਮਾਹਾ ਰੁਤੀ ਆਵਣਾ ਵੇਖਹੁ ਕਰਮ ਕਮਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਹਰੇ ਨ ਸੂਕਹੀ ਜਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਹੇ ਸਮਾਇ॥੪॥੧॥ ਮਹਲਾ ੧ ਬਸੰਤੁ॥ ਰੁਤਿ ਆਈਲੇ ਸਰਸ ਬਸੰਤ ਮਾਹਿ॥ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਰਵਹਿ ਸਿ ਤੇਰੈ ਚਾਇ॥ ਕਿਸੁ ਪੂਜ ਚੜਾਵਉ ਲਗਉ ਪਾਇ॥੧॥ ਤੇਰਾ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸਾ ਕਹਉ ਰਾਇ॥ ਜਗਜੀਵਨ ਜੁਗਤਿ ਨ ਮਿਲੈ ਕਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੇਰੀ ਮੂਰਤਿ ਏਕਾ ਬਹੁਤੁ ਰੂਪ॥ ਕਿਸੁ ਪੂਜ ਚੜਾਵਉ ਦੇਉ ਧੂਪ॥ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ਕਹਾ ਪਾਇ॥ ਤੇਰਾ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸਾ ਕਹਉ ਰਾਇ॥੨॥ ਤੇਰੇ ਸਠਿ ਸੰਬਤ ਸਭਿ ਤੀਰਥਾ॥ ਤੇਰਾ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਪਰਮੇਸਰਾ॥ ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਅਵਿਗਤਿ ਨਹੀ ਜਾਣੀਐ॥ ਅਣਜਾਣਤ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀਐ॥੩॥ ਨਾਨਕੁ ਵੇਚਾਰਾ ਕਿਆ ਕਹੈ॥ ਸਭੁ ਲੋਕੁ ਸਲਾਹੇ ਏਕਸੈ॥ ਸਿਰੁ ਨਾਨਕ ਲੋਕਾ ਪਾਵ ਹੈ॥ ਬਲਿਹਾਰੀ ਜਾਉ ਜੇਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਵ ਹੈ॥੪॥੨॥ ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੧॥ ਸੁਇਨੇ ਕਾ ਚਉਕਾ ਕੰਚਨ ਕੁਆਰ॥ ਰੁਪੇ ਕੀਆ ਕਾਰਾ ਬਹੁਤੁ ਬਿਸਥਾਰੁ॥ ਗੰਗਾ ਕਾ ਉਦਕੁ ਕਰੰਤੇ ਕੀ ਆਗਿ॥ ਗਰੁੜਾ ਖਾਣਾ ਦੁਧ ਸਿਉ ਗਾਡਿ॥੧॥ ਰੇ ਮਨ<noinclude></noinclude> knwgowafo16jw3ldrzi4o7q9qprjn8g 250 22546 234861 53665 2026-09-13T11:36:54Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 234861 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੬੯}}</noinclude>ਲੇਖੈ ਕਬਹੂ ਨ ਪਾਇ॥ ਜਾਮਿ ਨ ਭੀਜੈ ਸਾਚ ਨਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦਸ ਅਠ ਲਿਖੇ ਹੋਵਹਿ ਪਾਸਿ॥ ਚਾਰੇ ਬੇਦ ਮੁਖਾਗਰ ਪਾਠਿ॥ ਪੁਰਬੀ ਨਾਵੈ ਵਰਨਾਂ ਕੀ ਦਾਤਿ॥ ਵਰਤ ਨੇਮ ਕਰੇ ਦਿਨ ਰਾਤਿ॥੨॥ ਕਾਜੀ ਮੁਲਾਂ ਹੋਵਹਿ ਸੇਖ॥ ਜੋਗੀ ਜੰਗਮ ਭਗਵੇ ਭੇਖ॥ ਕੋ ਗਿਰਹੀ ਕਰਮਾ ਕੀ ਸੰਧਿ॥ ਬਿਨੁ ਬੂਝੇ ਸਭ ਖੜੀਅਸਿ ਬੰਧਿ॥੩॥ ਜੇਤੇ ਜੀਅ ਲਿਖੀ ਸਿਰਿ ਕਾਰ॥ ਕਰਣੀ ਉਪਰਿ ਹੋਵਗਿ ਸਾਰ॥ ਹੁਕਮੁ ਕਰਹਿ ਮੂਰਖ ਗਾਵਾਰ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਚੇ ਕੇ ਸਿਫਤਿ ਭੰਡਾਰ॥੪॥੩॥ ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੩ ਤੀਜਾ॥ ਬਸਤ੍ਰ ਉਤਾਰਿ ਦਿਗੰਬਰੁ ਹੋਗੁ॥ ਜਟਾਧਾਰਿ ਕਿਆ ਕਮਾਵੈ ਜੋਗੁ॥ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਨਹੀ ਦਸਵੈ ਦੁਆਰ॥ ਭ੍ਰਮਿ ਭ੍ਰਮਿ ਆਵੈ ਮੂੜ੍ਹਾ ਵਾਰੋ ਵਾਰ॥੧॥ ਏਕੁ ਧਿਆਵਹੁ ਮੂੜ੍ਹ ਮਨਾ॥ ਪਾਰਿ ਉਤਰਿ ਜਾਹਿ ਇਕ ਖਿਨਾਂ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਕਰਹਿ ਵਖਿਆਣ॥ ਨਾਦੀ ਬੇਦੀ ਪੜ੍ਹਹਿ ਪੁਰਾਣ॥ ਪਾਖੰਡ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਮਨਿ ਕਪਟੁ ਕਮਾਹਿ॥ ਤਿਨ ਕੈ ਰਮਈਆ ਨੇੜਿ ਨਾਹਿ॥੨॥ ਜੇ ਕੋ ਐਸਾ ਸੰਜਮੀ ਹੋਇ॥ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਸੇਖ ਪੂਜਾ ਕਰੇਇ॥ ਅੰਤਰਿ ਲੋਭੁ ਮਨੁ ਬਿਖਿਆ ਮਾਹਿ॥ ਓਇ ਨਿਰੰਜਨੁ ਕੈਸੇ ਪਾਹਿ॥੩॥ ਕੀਤਾ ਹੋਆ ਕਰੇ ਕਿਆ ਹੋਇ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਆਪਿ ਚਲਾਏ ਸੋਇ॥ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਾਂ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਏ॥ ਹੁਕਮੈ ਬੂਝੈ ਤਾਂ ਸਾਚਾ ਪਾਏ॥੪॥ ਜਿਸੁ ਜੀਉ ਅੰਤਰੁ ਮੈਲਾ ਹੋਇ॥ ਤੀਰਥ ਭਵੈ ਦਿਸੰਤਰ ਲੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਮਿਲੀਐ ਸਤਿਗੁਰ ਸੰਗ॥ ਤਉ ਭਵਜਲ ਕੇ ਤੂਟਸਿ ਬੰਧ॥੫॥੪॥ ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੧॥ ਸਗਲ ਭਵਨ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਮੋਹ॥ ਮੈ ਅਵਰੁ ਨ ਦੀਸੈ ਸਰਬ ਤੋਹ॥ ਤੂ ਸੁਰਿ ਨਾਥਾ ਦੇਵਾ ਦੇਵ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਗੁਰ ਚਰਨ ਸੇਵ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ ਲਾਲ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਾਮ ਨਾਮ ਗੁਨ ਗਾਏ ਤੂ ਅਪਰੰਪਰੁ ਸਰਬ ਪਾਲ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਿਨੁ ਸਾਧ ਨ ਪਾਈਐ ਹਰਿ ਕਾ ਸੰਗੁ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਮੈਲ ਮਲੀਨ ਅੰਗੁ॥ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਨਾਮ ਨ ਸੁਧੁ ਹੋਇ॥ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਸਲਾਹੇ ਸਾਚੁ ਸੋਇ॥੨॥ ਜਾ ਕਉ ਤੂ ਰਾਖਹਿ ਰਖਨਹਾਰ॥ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮਿਲਾਵਹਿ ਕਰਹਿ ਸਾਰ॥ ਬਿਖੁ ਹਉਮੈ ਮਮਤਾ ਪਰਹਰਾਇ॥ ਸਭਿ ਦੂਖ ਬਿਨਾਸੇ ਰਾਮ ਰਾਇ॥੩॥ ਊਤਮ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਹਰਿ ਗੁਨ ਸਰੀਰ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਗਟੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਹੀਰ॥ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਨਾਮਿ ਤਜਿ ਦੂਜਾ ਭਾਉ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਰੁ ਗੁਰ ਮਿਲਾਉ॥੪॥੫॥ ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੧॥ ਮੇਰੀ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀ ਸੁਨਹੁ ਭਾਇ॥ ਮੇਰਾ ਪਿਰੁ ਰੀਸਾਲੂ ਸੰਗਿ ਸਾਇ॥ ਓਹੁ ਅਲਖੁ ਨ ਲਖੀਐ ਕਹਹੁ ਕਾਇ॥<noinclude></noinclude> l35hcvojha7qpks75v2lgyjpu5t6chd 250 22551 234862 53670 2026-09-13T11:50:02Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 234862 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੭੦}}</noinclude>ਗੁਰਿ ਸੰਗਿ ਦਿਖਾਇਓ ਰਾਮ ਰਾਇ॥੧॥ ਮਿਲੁ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀ ਹਰਿ ਗੁਨ ਬਨੇ॥ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਸੰਗਿ ਖੇਲਹਿ ਵਰ ਕਾਮਨਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਖੋਜਤ ਮਨ ਮਨੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਨਮੁਖੀ ਦੁਹਾਗਣਿ ਨਾਹਿ ਭੇਉ॥ ਓਹੁ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰਾਵੈ ਸਰਬ ਪ੍ਰੇਉ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਥਿਰੁ ਚੀਨੈ ਸੰਗਿ ਦੇਉ॥ ਗੁਰਿ ਨਾਮੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਜਪੁ ਜਪੇਉ॥੨॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਭਗਤਿ ਨ ਭਾਉ ਹੋਇ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸੰਤ ਨ ਸੰਗੁ ਦੇਇ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਅੰਧੁਲੇ ਧੰਧੁ ਹੋਇ॥ ਮਨੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਿਰਮਲੁ ਮਲੁ ਸਬਦਿ ਖੋਇ॥੩॥ ਗੁਰਿ ਮਨੁ ਮਾਰਿਓ ਕਰਿ ਸੰਜੋਗੁ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਰਾਵੇ ਭਗਤਿ ਜੋਗੁ॥ ਗੁਰ ਸੰਤ ਸਭਾ ਦੁਖੁ ਮਿਟੈ ਰੋਗੁ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਵਰੁ ਸਹਜ ਜੋਗੁ॥੪॥੬॥ ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੧॥ ਆਪੇ ਕੁਦਰਤਿ ਕਰੇ ਸਾਜਿ॥ ਸਚੁ ਆਪਿ ਨਿਬੇੜੇ ਰਾਜੁ ਰਾਜਿ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਊਤਮ ਸੰਗਿ ਸਾਥਿ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਰਸਾਇਣੁ ਸਹਜਿ ਆਥਿ॥੧॥ ਮਤ ਬਿਸਰਸਿ ਰੇ ਮਨ ਰਾਮ ਬੋਲਿ॥ ਅਪਰੰਪਰੁ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਆਪਿ ਤੁਲਾਏ ਅਤੁਲੁ ਤੋਲਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੁਰ ਚਰਨ ਸਰੇਵਹਿ ਗੁਰਸਿਖ ਤੋਰ॥ ਗੁਰ ਸੇਵ ਤਰੇ ਤਜਿ ਮੇਰ ਤੋਰ॥ ਨਰ ਨਿੰਦਕ ਲੋਭੀ ਮਨਿ ਕਠੋਰ॥ ਗੁਰ ਸੇਵ ਨ ਭਾਈ ਸਿ ਚੋਰ ਚੋਰ॥੨॥ ਗੁਰੁ ਤੁਠਾ ਬਖਸੇ ਭਗਤਿ ਭਾਉ॥ ਗੁਰਿ ਤੁਠੈ ਪਾਈਐ ਹਰਿ ਮਹਲਿ ਠਾਉ॥ ਪਰਹਰਿ ਨਿੰਦਾ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਜਾਗੁ॥ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਸੁਹਾਵੀ ਕਰਮਿ ਭਾਗੁ॥੩॥ ਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਵੈ ਕਰੇ ਦਾਤਿ॥ ਗੁਰਸਿਖ ਪਿਆਰੇ ਦਿਨਸੁ ਰਾਤਿ॥ ਫਲੁ ਨਾਮੁ ਪਰਾਪਤਿ ਗੁਰੁ ਤੁਸਿ ਦੇਇ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪਾਵਹ ਵਿਰਲੇ ਕੇਇ॥੪॥੭॥ ਬਸੰਤੁ ਮਹਲਾ ੩ ਇਕ ਤੁਕਾ॥ ਸਾਹਿਬ ਭਾਵੈ ਸੇਵਕੁ ਸੇਵਾ ਕਰੈ॥ ਜੀਵਤੁ ਮਰੈ ਸਭਿ ਕੁਲ ਉਧਰੈ॥੧॥ ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਨ ਛੋਡਉ ਕਿਆ ਕੋ ਹਸੈ॥ ਸਾਚੁ ਨਾਮੁ ਮੇਰੈ ਹਿਰਦੈ ਵਸੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੈਸੇ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਪ੍ਰਾਣੀ ਗਲਤੁ ਰਹੈ॥ ਤੈਸੇ ਸੰਤ ਜਨ ਰਾਮ ਨਾਮ ਰਵਤ ਰਹੈ॥੨॥ ਮੈ ਮੂਰਖ ਮੁਗਧ ਊਪਰਿ ਕਰਹੁ ਦਇਆ॥ ਤਉ ਸਰਣਾਗਤਿ ਰਹਉ ਪਇਆ॥੩॥ ਕਹਤੁ ਨਾਨਕੁ ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਨਿਹਫਲ ਕਾਮਾ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕੋ ਪਾਵੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮਾ॥੪॥੮॥ {{center|ਮਹਲਾ ੧ ਬਸੰਤੁ ਹਿੰਡੋਲ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸਾਲ ਗ੍ਰਾਮ ਬਿਪ ਪੂਜਿ ਮਨਾਵਹੁ ਸੁਕ੍ਰਿਤੁ ਤੁਲਸੀ ਮਾਲਾ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਬੇੜਾ ਬਾਂਧਹੁ ਦਇਆ ਕਰਹੁ<noinclude></noinclude> bvomjyyqff93rz1h6fr0hai4jkgi7s5 250 51058 234774 214566 2026-09-12T12:00:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਦਾ। ਆਹ ! ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ..., ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ..., ਬੁਰਕਾ ਲਹਿ ਜਾਏ ਤਾਂ ਤੂਫ਼ਾਨ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਕੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਚੈਨਲਾਂ ਦਾ ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਅਨਜਾਣੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਮਰ-ਖੱਪ ਜਾਂਦੀਆਂ? ਕਿਉਂ ਸਾਨੂੰ ਮੂੰਹ ਛੁਪਾਉਣ ਜੋਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ,... ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ? ਕਿਉਂ ਤੁਸੀਂ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਪਏ ਓ? }} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |(ਥੋੜ੍ਹਾ ਦ੍ਰਿੜ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ।) ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤ ਉੱਪਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਵੀ ਤਾਂ ਇਹੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ? ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੁਆਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਮੁਜ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ। ਇਹ ਤਾਂ ਮੁਜ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ...}} {{Playscript|ਸਕੀਨਾ :|ਬੱਸ। ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੈ ਮੁਜ਼ਰਿਮ ਕੌਣ ਨੇ? ਰਹਿੰਦੇ ਕਿੱਥੇ ਨੇ? ਇੱਥੇ... ਘਰਾਂ ਜਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਛਾਉਣੀਆਂ ਅੰਦਰ, ਕਿੱਥੇ? ਹਾਉਕਾ) ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਹੀ। (ਚੁੱਪ)}} {{Playscript||ਪਰ... ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਇਹਨਾਂ ਜਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਐਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦੇਣ ਦੀ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਏ... ਖੜ੍ਹ ਜਾਏ।}} {{Playscript||{{center|ਚੁੱਪ !!}}}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ :|ਤੁਹਾਡੀ ...ਟਰੈਜਡੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਇਆ, ਸੱਭ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਮੀਡਿਆ ਤੋਂ... ਲੈ ਕੇ ਹਾਉਕਾ) ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਤੱਕ, ਸਭ ਮੁਜ਼ਰਿਮ ਨੇ। ਮੰਨਦੀ ਆਂ, ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੇਗਾ ਕੌਣ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ? ਜੇ ਮੀਡਿਆ ਹੀ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ...}} {{Playscript|ਸਕੀਨਾ:|ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ?}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ :|ਜੀ? (ਰੰਗ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਸਕੀਨਾ:|ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ, ਮੀਡੀਏ ਦਾ? ਤੇ ... ਸਾਡਾ ਵੀ। (ਚੁੱਪ) ਜਦੋਂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਛਾਣ ਬਣ ਜਾਏ, (ਕੰਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।) ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਕਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਾਲਣ}}<noinclude>{{center|120}}</noinclude> opyks5oab3qth6xb6w7spn7r4pw1d75 250 51059 234777 214569 2026-09-12T12:09:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234777 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਆਂ ਉਸਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਈ ਲਹੂ ਨਾਲ। (ਚੁੱਪ) ਕਦੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਖੁਰਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਉਸ... “ਮੈਂ” ਦੀ... ਪਤਾ ਈ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਬੱਸ ਇੰਝ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਪਤਾ ਈ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ... ਲਕੀਰ ਦੇ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਓ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ। (ਪੱਤਰਕਾਰ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ) ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਓ? }} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਜੀ ਮੈਂ... (ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਇਧਰ-ਓਧਰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਤਾਲ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ।) ਮੈਂ ...}} {{Playscript|ਸਕੀਨਾ:|ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਆਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਤਿਜਾਰਤ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਕੈਰੀਅਰ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰੋ ਕਿ... ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ... ਅਜਿਹੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |(ਪਸੀਨਾ ਪੂੰਝਦੀ ਹੋਈ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ) ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨਾ... ਮੇਰੀ ਤਬੀਅਤ ਜ਼ਰਾ ...! ਮੈਂ ਫੇਰ ਆਵਾਂਗੀ !}} {{Playscript||{{center|ਚੁੱਪੀ !!!}}}} {{Playscript||(ਬਾਹਰੋਂ ਫਾਇਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ :|(ਘਬਰਾਕੇ) ਇਹ ਫਾਇਰਿੰਗ।}} {{Playscript|ਸਕੀਨਾ:|(ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੁਕਣਾ ਪਏਗਾ; ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ (ਪੱਤਰਕਾਰ ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖਦੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।) ਜਾਣ ਜਾਓਗੇ ਤੁਸੀਂ... ਹੁਣੇ, ਕਿ ਕਿਉਂ ਲੋਕੀਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਕਤਰਾਉਂਦੇ ਨੇ। }} {{Playscript||(ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਹਫਿਆ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਮਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript| ਅੰਮਾ :| ਕੀ ਹੋਇਆ ਇਹ, ..?}} {{Playscript|ਪੇਂਡੂ :| ਲੁਕ ਜਾਓ ਤੁਸੀਂ ਛੇਤੀ। ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਘਰੇ ਛਾਪਾ ਪਿਆ, ਸ਼ਕੀਲ ਵੀ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ..}} {{Playscript|ਅੰਮਾ :|ਹਾਏ ਅੱਲਾ ! ਕੀ ਹੋਇਆ ਮੇਰੇ ਸ਼ਕੀਲ ਨੂੰ...}} {{Playscript|ਪੇਂਡੂ :|ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਟਾਈਮ ਨੀ... (ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਲੀਸ ਇੱਧਰ ਈ}}<noinclude>{{center|121}}</noinclude> grkr0o085372g9w8mvyk09f2b543o2b 250 51060 234783 214570 2026-09-12T12:20:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234783 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਆ ਰਹੀ ਐ, ਛੇਤੀ ਕਰੋ... }} {{Playscript|ਅੰਮਾ : |(ਉੱਚੀ) ਕੀ ਹੋਇਆ ਮੇਰੇ ਸ਼ਕੀਲ ਨੂੰ? (ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਕੇ) ਸਕੀਨਾ, ਸੁਣਿਆ ਤੁਸੀਂ... }} {{Playscript||(ਸਕੀਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਵਸ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ )}} {{Playscript|ਅੰਮਾ:|ਬੋਲਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਤੂੰ?}} {{Playscript|ਸਕੀਨਾ:|ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਾਂ, (ਇੱਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਫ਼ੈਲਦੀ ਹੈ।) ਮਰਦ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਏ... ਉਸਨੇ ਵੀ ...ਮਰਦ।}} {{Playscript||(ਬਾਹਰੋਂ ਅਨਾਉਂਸਮੈਂਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਅਨਾਉਂਸਮੈਂਟ :|ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਕੇ ਛੱਤਾਂ ’ਤੇ ਆ ਜਾਣ। ਕੋਈ ਘਰਾਂ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ।}} {{Playscript||{{center|ਚੁੱਪ !!!}}}} {{Playscript|ਸਕੀਨਾ:|(ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਸੀ ਨਾ, ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਏ ਬਲਾਤਕਾਰ, ਜੰਗਲ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਓ। (ਪੱਤਰਕਾਰ ਬੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਜੀਭ ਫੇਰਦੀ ਗਲਾ ਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ) ਨਹੀਂ ਅਸੀਂ ਨੀ ਦੁਆਣੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ।}} {{Playscript||(ਇੱਕ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਤੇ ਦੋ ਸਿਪਾਹੀ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ : |ਸਾਈਡ ਤੇ ਹੋ ਜਾਓ ਸੱਭ। ਕੋਈ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਅੰਦਰ ਜਾਓ, ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਓ ਸਾਰੇ ਘਰ ਦੀ। ਫਰੋਲ ਮਾਰੋ... (ਸਿਪਾਹੀ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਸਕੀਨਾ:|ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ...}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |(ਆਪਣਾ ਆਈ-ਕਾਰਡ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੋਈ। ) ਇੰਸਪੈਕਟਰ, ਆਈ ਐਮ ਜਰਨਲਿਸਟ ਫ੍ਰਾਮ...।}} {{Playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ : |ਸਾਈਡ ..., ਸਾਈਡ ਤੇ ਖੜੇ ਰਹੋ, ਚੁੱਪਚਾਪ}} {{Playscript||(ਅੰਦਰੋਂ ਚੀਖਾਂ ਮਾਰਦੀ ਰਾਬੀਆ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੰਮਾ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਮਾ ਬੁੱਤ ਬਣੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਸਿਪਾਹੀ}}<noinclude>{{center|122}}</noinclude> 0nxhxfkjauskvmfkzu5ifurr43ac5uy 250 51062 234779 214576 2026-09-12T12:10:20Z Nav.Sarao 2712 /* ਸੋਧਣਾ */ 234779 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nav.Sarao" /></noinclude>{{Playscript||(ਮੁੜ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੇਤਾਲ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਇੱਕ ਸਪਾਟ 'ਚ ਖੜੇ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ: | (ਗੌਰ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ।) ਫੇਰ, ਸੁਣਾ... ਕੀ ਜਾਣਿਆ ਤੂੰ?}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: | ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ, ਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੀ ਕਿ ਕੀ ਹੁੰਦੈ ਬਲਾਤਕਾਰ। (ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਮੈਂ... ਉੱਥੇ ਜਾਏ ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖ ਸਕਦੀ।}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ: | (ਖੀ ਖੀ ਕਰਕੇ ਹੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਘੂਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਉਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਤਾਂ ਉਵੇਂ ਦਾ ਉਵੇਂ ਜਾਰੀ ਸੀ, ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸੀ ਮੇਰੀ, ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲ ਆਈ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਵੀ ਵਹਿਮ ਹੋਏ ਮੇਰਾ!}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ: | (ਆਪਣਾ ਹਾਸਾ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।) ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ... ਹਾਂ... (ਬੋਲਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਛਿੜੇ ਹੋਏ ਡੂਮਣੇ ਵਰਗੀ ਉਸਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਉਵੇਂ ਈ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਗੰਜਦੀ ਐ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ... ਕਿਸ ਪਾਸਿਓਂ ਐ? ਨਾ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਨੇ, ਨਾ ਸਿਰ-ਪੈਰ; ਪਰ ਉਸਨੇ ਜਕੜ ਰੱਖਿਆ ਮੈਨੂੰ: 'ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਐਂ ਤੂੰ... ਲਕੀਰ ਦੇ, ਇਸ ਪਾਰ ਜਾਂ ਉਸ ਪਾਰ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਏਂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ?'}} {{Playscript|| (ਬੇਤਾਲ ਠਹਾਕਾ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਇਕਦਮ ਮੱਧਮ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਪਹਿਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਮੰਚ}}<noinclude>{{center|124}}</noinclude> qmfd7tqbgyoy28rqasgmrrajqfagxl3 234780 234779 2026-09-12T12:11:13Z Nav.Sarao 2712 234780 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nav.Sarao" /></noinclude>{{Playscript||(ਮੁੜ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੇਤਾਲ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਇੱਕ ਸਪਾਟ 'ਚ ਖੜੇ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ: | (ਗੌਰ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ।) ਫੇਰ, ਸੁਣਾ... ਕੀ ਜਾਣਿਆ ਤੂੰ?}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: | ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ, ਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੀ ਕਿ ਕੀ ਹੁੰਦੈ ਬਲਾਤਕਾਰ। (ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਮੈਂ... ਉੱਥੇ ਜਾਏ ਬਗ਼ੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖ ਸਕਦੀ।}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ: | (ਖੀ ਖੀ ਕਰਕੇ ਹੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਘੂਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਉਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਤਾਂ ਉਵੇਂ ਦਾ ਉਵੇਂ ਜਾਰੀ ਸੀ, ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸੀ ਮੇਰੀ, ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲ ਆਈ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਵੀ ਵਹਿਮ ਹੋਏ ਮੇਰਾ!}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ: | (ਆਪਣਾ ਹਾਸਾ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।) ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ... ਹਾਂ... (ਬੋਲਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਛਿੜੇ ਹੋਏ ਡੂਮਣੇ ਵਰਗੀ ਉਸਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਉਵੇਂ ਈ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਗੰਜਦੀ ਐ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ... ਕਿਸ ਪਾਸਿਓਂ ਐ? ਨਾ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਨੇ, ਨਾ ਸਿਰ-ਪੈਰ; ਪਰ ਉਸਨੇ ਜਕੜ ਰੱਖਿਆ ਮੈਨੂੰ: 'ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਐਂ ਤੂੰ... ਲਕੀਰ ਦੇ, ਇਸ ਪਾਰ ਜਾਂ ਉਸ ਪਾਰ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਏਂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ?'}} {{Playscript|| (ਬੇਤਾਲ ਠਹਾਕਾ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਇਕਦਮ ਮੱਧਮ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਪਹਿਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਮੰਚ}}<noinclude>{{center|124}}</noinclude> 5dz3uqr8i3hog1wx7odpf3y8nkt35yu 250 51063 234781 214579 2026-09-12T12:15:40Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234781 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Playscript||'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦੀ। ਪੱਤਰਕਾਰ 'ਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਦੀ ਹੋਈ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇ।) {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਹੈ; ਸਰਾਸਰ ਜ਼ਿਆਦਤੀ, ਤੂੰ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ... ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਹਾਂ ਮੈਂ? (ਬੇਤਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।) ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇਂਗਾ... ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਫਟ ਜਾਏਗਾ, ਸੌ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਇਸਦੇ।}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ : |(ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਾਸਾ।) ਮੇਰੇ ਮੁਕੱਦਰਾਂ 'ਚ ਮੌਤ ਨਹੀਂ। ਧੁੰਨੀ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਮੇਰੇ, ਸਿਰ ਮੁੜ੍ਹ ਉਗਾ ਲਵੇਗਾ ... ਹੱਥ-ਪੈਰ ਤੇ ਨਹੁੰਦਰਾਂ ਵੀ। (ਪੱਤਰਕਾਰ ਬੇਤਾਲ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਹੇਂ ਗੁੱਥਮ-ਗੁੱਥਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ : |ਛੱਡਦੇ ਮੈਨੂੰ, ਛੱਡ ਦੇ...; ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ... ਮੇਰੀ ਧੁੰਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਮੈਨੂੰ ... ਮੇਰੀ ਧੁੰਨੀ...}} {{Playscript||(ਬੇਤਾਲ ਦੀਆਂ ਸਿਸਕੀਆਂ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਡੁਸਕਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਝੂਮਣੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|{{center|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}}}}<noinclude>{{center|125}}</noinclude> orxmxz4cs4lrz1hlsfno5f6bq8r5tya 234782 234781 2026-09-12T12:16:09Z Tamanpreet Kaur 606 234782 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Playscript||'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦੀ। ਪੱਤਰਕਾਰ 'ਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਦੀ ਹੋਈ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਹੈ; ਸਰਾਸਰ ਜ਼ਿਆਦਤੀ, ਤੂੰ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ... ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਹਾਂ ਮੈਂ? (ਬੇਤਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।) ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇਂਗਾ... ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਫਟ ਜਾਏਗਾ, ਸੌ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਇਸਦੇ।}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ : |(ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਾਸਾ।) ਮੇਰੇ ਮੁਕੱਦਰਾਂ 'ਚ ਮੌਤ ਨਹੀਂ। ਧੁੰਨੀ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਮੇਰੇ, ਸਿਰ ਮੁੜ੍ਹ ਉਗਾ ਲਵੇਗਾ ... ਹੱਥ-ਪੈਰ ਤੇ ਨਹੁੰਦਰਾਂ ਵੀ। (ਪੱਤਰਕਾਰ ਬੇਤਾਲ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਹੇਂ ਗੁੱਥਮ-ਗੁੱਥਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ : |ਛੱਡਦੇ ਮੈਨੂੰ, ਛੱਡ ਦੇ...; ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ... ਮੇਰੀ ਧੁੰਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਮੈਨੂੰ ... ਮੇਰੀ ਧੁੰਨੀ...}} {{Playscript||(ਬੇਤਾਲ ਦੀਆਂ ਸਿਸਕੀਆਂ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਡੁਸਕਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਝੂਮਣੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript||{{center|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}}}}<noinclude>{{center|125}}</noinclude> bhl90cwd65f05b1zwuj45ri9q747m8j 250 51064 234784 133877 2026-09-12T12:24:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234784 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਜੂਠ_ਤੇ_ਹੋਰ_ਨਾਟਕ_–_ਬਲਰਾਮ.pdf |Page = 129 |bSize = 548 |cWidth = 423 |cHeight = 606 |oTop = -3 |oLeft = 29 |Location = center |Description = }} <noinclude>{{center|ਕਵਰ}}</noinclude> cxbustaoe6nynz5ehkdx4715aerqg1y 250 70681 234787 214066 2026-09-12T12:46:38Z Nav.Sarao 2712 /* ਸੋਧਣਾ */ 234787 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nav.Sarao" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} (ਲਾਡ ਨਾਲ) ਅੰਮਾ..., ਤੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਜੀਏਂਗੀ ਨਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਹਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ! (ਹਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਹੰ... ਬੋਲ! {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਹਟ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਕਿਤੋਂ ਦਾ! (ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਤੜਕੇ ਈ ਵੀਹ ਖ਼ਰੀਦ ਲਵਾਂ ਹੋਰ... ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੰਡੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਏ। (ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।) {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਫੇਰ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ, ਮੁੜ ਬੇਚ ਦੇਵੇਂਗੀ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਝਿੱਥੀ ਪੈ ਕੇ) ਚੱਲ! ਬੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ! (ਗਲ਼ ਨਾਲ਼ ਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ) ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੋ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ! {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਅੰਮਾ..., (ਡਰਦੇ ਹੋਏ) ਕੀ ਅੱਬੂ ਸੱਚੀਂ ਗ਼ੱਦਾਰ ਸੀ! (ਸੰਨਾਟਾ) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਹਾਂ...! (ਚੁੱਪੀ) ਗ਼ੱਦਾਰ ਸੀ ਉਹ। {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}}ਇਹ।.. ਗ਼ੱਦਾਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਖ਼ੁਦ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ) ਜਿਹੜਾ ਮੁੱਕਰ ਜਾਏ ਸੌਂਹ ਖਾ ਕੇ! {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਜਿਹੜੇ ਇੰਝ ਕਰਦੇ ਨੇ... ਉਹ ਸਾਰੇ ਗ਼ੱਦਾਰ ਨੇ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਖਿਝ ਕੇ) ਆਹੋ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਹੇ ਲਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮੁੱਕਰੇ...,ਝੂਠ ਬੋਲੇ, ਸਭ ਨੂੰ! {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਹਾਂ-ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ। (ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ) {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਤੇ ਲਾਏਗਾ ਕੌਣ ਫਾਂਸੀ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਰੋਣਹੱਕੀ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਈਮਾਨ ਹੈ! ਤੇ ਤੂੰ... ਬਸ ਕਰ ਹੁਣ। {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਤਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਇਹ ਗ਼ੱਦਾਰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਨੇ..., ਮੂਰਖ। ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ..., ਸੌਹਾਂ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ, ਕਿੰਨੇ ਈ ਨੇ..., ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਲੱਖਾਂ! ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਟੰਗ ਦਿੰਦੇ! {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਓ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ! (ਘੁੱਟ ਕੇ ਗਲ਼ ਨਾਲ਼ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ) ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਮੇਹਰਾਂ! ਕੀ ਬਣੂਗਾ ਤੇਰਾ... ਯਤੀਮ ਦਾ! {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} (ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ) ਹੂੰਅ! ਜੇ ਅੱਬਾ ਸੱਚੀਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਰੋਂਦੀ ਨਾ? ਪਰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਈ। (ਸ਼ਰਾਰਤ ਨਾਲ) ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅੱਬਾ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਏ। (ਖਿੜਖਿੜਾ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਲਾਡ ਨਾਲ਼ ਮਾਰਦੀ ਹੈ) ਤੌਬਾ-ਤੌਬਾ! ਕਿੰਨਾ ਬੜਬੋਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਲੰਗੂਰ ਕਿਤੋਂ ਦਾ! (ਇੱਕ ਏਲਚੀ ਭੱਜਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।) ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ? (ਡਰੀ ਹੋਈ) ਅੰਦਰ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆਂ? </poem>}}<noinclude>{{rh||89/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> mrtyrcglootvjw9fpwzwvyahmfhpaj2 250 70682 234795 214067 2026-09-12T22:53:06Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234795 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਏਲਚੀ : | depth=6em}}ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ..., ਬਸ ਆਪਣਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਸਮਝੋ, ਰੱਬ ਭਲਾ ਕਰੇ..., ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਓ ਏਥੋਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਖਤਰੇ 'ਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ.. ਪਰ ਮੌਤ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾ ਰਹੀ ਏ! ਕੀ ਕਰਾਂ, ਇੰਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਂਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਇਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿਓ! ਮੈਂ ਵੀ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਰੁਕ ਸਕਦਾ। (ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}}ਕਿੱਧਰ ਜਾਵਾਂ...! (ਪਥਰਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,) ਮੈਂ... ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀ ਬਿਗਾੜਿਆ! (ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ਼ ਹੀ) ਕਿਉਂ ਐਵੇਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਏਂ, ਮਨ ਭਰਮਾਉਂਦੀ ਏਂ ਆਪਣਾ! ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਹੈ ਅਜੀਬ, ਖਰੇ ਨੂੰ ਖੋਟਾ ਤੇ ਖੋਟੇ ਨੂੰ ਖਰਾ ਦੱਸਦੀ ਏਂ। ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮਾਂ ਤੇ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਕਰੀਆਂ! ਤੇ ਤੂੰ ਏਥੇ ਗੁਨਾਹ ਪੁੱਛਦੀ ਏਂ ਆਪਣਾ! (ਬਾਹਰ ਦੇਖ ਕੇ) ਹਾਏ ਇਹ ਕੌਣ ਨੇ ...! {{overfloat left|| depth=6em}}(ਕਾਤਲ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧੌਣੋਂ ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਨੇ। ਬੱਚਾ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਕਾਤਲ : | depth=6em}}ਕਿੱਥੇ ਐ ਤੇਰਾ ਆਦਮੀ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}}ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਉਸ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ... {{overfloat left|ਕਾਤਲ : | depth=6em}}ਗ਼ੱਦਾਰ ਹੈ ਉਹ, ਬਾਗ਼ੀ ਸੂਅਰ। (ਉਹਦਾ ਗਲ਼ਾ ਘੁਟਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}}...ਨਾਲੀ ਦੇ ਕੀੜੇ,...ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੋਝ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}}(ਕਾਤਲ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ) ਝੂਠੇ ਬਦਮਾਸ਼, ਲਮੂਤਰ... {{overfloat left|ਕਾਤਲ : | depth=6em}}ਤੇਰੀ ਤੇ... ਗੰਦੇ ਆਂਡੇ ਦੀ... ਮੈਂ..., ਠਹਿਰ ਖਾਂ ਜ਼ਰਾ... ਸੂਰ ਦੇ ਕੰਨ, (ਬੱਚੇ ਦੇ ਛੁਰਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਦੀ ਚੀਖ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।) {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਦੌੜ ਜਾ ਅੰਮੀ..., ਦੌੜ ਜਾ। (ਜੱਫਾ ਮਾਰ ਕੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।) ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੌਂਹ ਦੌੜ ਜਾ ਏਥੋਂ! ਮੈਂ ਤੇ ਬਸ ਗਿਆ.. (ਮੈਕਡਫ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ "ਖ਼ੂਨ ਖੂਨ" ਚੀਖਦੀ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਕਾਤਲ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।) {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||90/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 5972zujcsxjus5ea10u2qyau2lsib09 250 70683 234796 214068 2026-09-12T22:58:33Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਚੌਥਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੀਜਾ'''}}}} (ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਕਮਰਾ। ਮੈਲਕਮ ਤੇ ਮੈਕਡਫ਼ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਜਿਹੇ ਬੈਠੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਚੁੱਪੀ ਤੋੜਦਾ ਹੈ) ਬਹੁਤ ਗੁਬਾਰ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਅੰਦਰ,...ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੋਨਾ ਦੇਖ..., ਕੋਈ ਨੁੱਕੜ ਜਿੱਥੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਬੈਠ ਕੇ ਰੋਣੇ ਰੋ ਸਕੀਏ, ਦਿਲ ਫ਼ੋਲ ਸਕੀਏ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਵੇਲ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ਼ ਖੇਡਣ ਦਾ ਹੈ। ਤਲਵਾਰ ਸ੍ਵਤ ਕੇ ਮਾਤਭੂਮੀ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ, ਜਿਹੜੀ ਹੱਤਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ਦਮ ਤੋੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ ਸੱਜਰੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ ਸੁਣਦੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਏ। ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ! ਯਤੀਮਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਫ਼ਸਲ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ ਆਸਮਾਨ ਕੰਬ ਰਿਹੈ ਮਹਾਰਾਜ! ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਤੇ ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਮੱਚਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਹੋ ਗਿਆ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਏ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮੈਥੋਂ ਜੋ ਸਰਿਆ ਬਣਿਆ... ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ..., ਕਿਵੇਂ ਯਕੀਨ ਕਰਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਸਭ ਸਹੀ ਹੋਵੇ, ...ਪਰ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਡਰਦਾ। ਅੱਜ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦਿਆਂ ਵੀ ਜੀਭ ਮੈਲ਼ੀ ਹੁੰਦੀ, ਕਦੇ ਉਹ ਕਾਤਲ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਭਲਾਮਾਣਸ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਸਭ ਦਾ ਚਹੇਤਾ! ਤੂੰ ਵੀ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ! (ਚੁੱਪੀ) ਤੇ ਉਸਨੇ ਵੀ ਤਾਂ... ਹਾਲੇ ਤਾਈਂ ਤੇ ਛੂਹਿਆ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ। (ਹੌਂਕਾ) ਮੈਂ ਤੇ ਹਾਲੇ ਨਿਆਣਾ..., ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ! ਹੋ ਸਕਦਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਦੇਵੇਂ, ਫੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇ! ਇੱਕ ਮਾਸੂਮ ਮੇਮਣੇ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇ ਕੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੈਂ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ, ਇਸ ਗ਼ਰੀਬੜੇ ਬਦਲੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਏਂ ਤੂੰ। ਸਿਆਸਤ ਤੇ ਇਹੀ ਏ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਆਣਪ ਵੀ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਪਰ ਮੈਂ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਕਬਥ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਖ਼ਤੋ ਤਾਜ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਈਮਾਨ ਡੋਲ ਸਕਦੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਨੇਕ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਦੋਸਤ </poem>}}<noinclude>{{rh||91/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 4iba4t9pdopr0ruy0lws19lfmp0j1w2 250 70684 234797 214069 2026-09-12T23:11:49Z Tamanpreet Kaur 606 234797 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੇਰੇ ਸੋਚਣ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ। (ਸੋਚਦਾ ਹੈ) ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਹੀ ਰਹੇਂਗਾ ਜੋ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ਼ ਆਸਮਾਨ ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ..., ਤਾਰੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਚਮਕਦੇ ਨੇ। ਬਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਈ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲਵੇ ਨੇਕੀ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ, ਉਸਦੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੋ ਈ ਵੱਖਰੀ ਏ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਹੌਂਕਾ) ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ! ਕਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੀਵੀ-ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਸਕਦਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸਿਆਂ। ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਇਸ ਪਿੱਛੇ? ਕਿਹੜਾ ਟੀਚਾ ਜਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਦੇਖ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਸ਼ੱਕ... ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਈ ਡਰ ਨੇ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਤੂੰ ਖਰਾ ਸੋਨਾ ਹੋਵੇਂ ਪਰ ਡਰਿਆ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰਦਾ ਈ ਐ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਹੇ ਮੇਰੀ ਅਭਾਗੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਮੈਂ ਮਜਬੂਰ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨੇ ਤੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ਼ ਖੇਡਣ ਲਈ। ਨੇਕੀ ਹੱਥ ਚੂੜੀਆਂ ਨੇ... ਚੂੜੀਆਂ! ਖ਼ੁਦਾਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮਹਾਰਾਜ। (ਸੰਭਲਦਾ ਹੈ) ਪਰ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ, ਉਸ ਧਾੜਵੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਤਾੜੀ ਇਸ ਨਿਗੂਣੀ ਧਰਤੀ ਲਈ ਤਾਂ ਕੀ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਤਰ ਵੀ ਮੈਂ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ਼ ਗ਼ੱਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ ਦੋਸਤ। ਮੈਂ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਏ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਏਸ ਵੇਲ਼ੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਜੂ ਦੇ ਹੇਠ ਪਿਸ ਰਹੀ ਏ। ਉਸਦਾ ਵਿਰਲਾਪ, ਲਹੂਲੁਹਾਨ ਪਿੰਡਾ ਤੇ ਹਰ ਸਵੇਰ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਉਗਦੀ ਨਵੀਂ ਫ਼ਸਲ, ਮੈਥੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਹੱਕ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਉਸਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਗ਼ੱਦਾਰ ਦਾ ਸਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਲਾਹ ਸੁੱਟਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਹਕੂਮਤ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਾੜੀ ਆਵੇ। ਮੁਲਕ </poem>}}<noinclude>{{rh||92/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> fc21tuhdo0e5x4n2im3vh3vwti31d0a 234798 234797 2026-09-12T23:14:56Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234798 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੇਰੇ ਸੋਚਣ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ। (ਸੋਚਦਾ ਹੈ) ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਹੀ ਰਹੇਂਗਾ ਜੋ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ਼ ਆਸਮਾਨ ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ..., ਤਾਰੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਚਮਕਦੇ ਨੇ। ਬਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਈ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲਵੇ ਨੇਕੀ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ, ਉਸਦੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੋ ਈ ਵੱਖਰੀ ਏ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਹੌਂਕਾ) ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ! ਕਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੀਵੀ-ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਸਕਦਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸਿਆਂ। ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਇਸ ਪਿੱਛੇ? ਕਿਹੜਾ ਟੀਚਾ ਜਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਦੇਖ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਸ਼ੱਕ... ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਈ ਡਰ ਨੇ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਤੂੰ ਖਰਾ ਸੋਨਾ ਹੋਵੇਂ ਪਰ ਡਰਿਆ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰਦਾ ਈ ਐ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਹੇ ਮੇਰੀ ਅਭਾਗੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਮੈਂ ਮਜਬੂਰ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨੇ ਤੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ਼ ਖੇਡਣ ਲਈ। ਨੇਕੀ ਹੱਥ ਚੂੜੀਆਂ ਨੇ... ਚੂੜੀਆਂ! ਖ਼ੁਦਾਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮਹਾਰਾਜ। (ਸੰਭਲਦਾ ਹੈ) ਪਰ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ, ਉਸ ਧਾੜਵੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਤਾੜੀ ਇਸ ਨਿਗੂਣੀ ਧਰਤੀ ਲਈ ਤਾਂ ਕੀ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਤਰ ਵੀ ਮੈਂ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ਼ ਗ਼ੱਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ ਦੋਸਤ। ਮੈਂ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਏ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਏਸ ਵੇਲ਼ੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਜੂਲ਼ੇ ਦੇ ਹੇਠ ਪਿਸ ਰਹੀ ਏ। ਉਸਦਾ ਵਿਰਲਾ..., ਲਹੂਲੁਹਾਨ ਪਿੰਡਾ ਤੇ ਹਰ ਸਵੇਰ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਉਗਦੀ ਨਵੀਂ ਫ਼ਸਲ, ਮੈਥੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਹੱਕ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਉਸਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਗ਼ੱਦਾਰ ਦਾ ਸਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਲਾਹ ਸੁੱਟਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਹਕੂਮਤ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਾੜੀ ਆਵੇ। ਮੁਲਕ </poem>}}<noinclude>{{rh||92/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> lcjlpxz19yfn5br4rkn80ufyta147yj 250 70685 234799 214070 2026-09-12T23:17:38Z Tamanpreet Kaur 606 234799 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੋਰ ਮੁਸੀਬਤ 'ਚ ਫਸ ਜਾਵੇ, ਅਜਿਹੇ ਤਸੀਹੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਨਾ ਸਹੇ ਹੋਣ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਪਰ ਰਾਜਗੱਦੀ 'ਤੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬੈਠੋਗੇ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਇਹੋ ਤਾਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ। (ਹੌਂਕਾ) ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਬੁਰਾਈ ਏ ਜੋ ਮੇਰੇ 'ਚ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਤੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਪਾਪਾਂ 'ਚ ਗੜੁੱਚਿਆ! ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਗੇ ਮੈਕਬਥ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਦਾ ਬੱਚਾ ਈ ਲੱਗੇਗਾ, ਸਹੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਰਗਾ ਮਾਸੂਮ {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਅਸੰਭਵ! ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚੋਂ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੈਤਾਨ ਲੱਭਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਏ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਤਿਹਾਇਆ, ਮੱਕਾਰ, ਅੱਯਾਸ਼, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਸਨੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਮੇਰੀਆਂ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਬਾਹ ਨਹੀਂ! ਇੱਕਦਮ ਮੂੰਹਜ਼ੋਰ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ, ਧੀਆਂ, ਮਾਵਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵੀ ਮੇਰੀ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਭਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਹਵਸ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਅੰਨੀ ਏ..., ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਵੀ ਰਾਹ 'ਚ ਆਏਗਾ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਏਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਖਸ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਮੈਕਬਥ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਚੰਗਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅੰਨੀ ਹਵਸ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਉਲਟਾਈਆਂ, ਵਸਦੇ-ਰਸਦੇ ਤਖ਼ਤ ਉਜਾੜ ਸੁੱਟੇ। ਪਰ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਲੈਣ 'ਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ। ਚੋਰੀ-ਛਿਪੇ ਵੀ ਤਾਂ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦਾ।... ਫੇਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖਾਨਦਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਿਹੜੀ ਘਾਟ ਏ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਣ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਖੁਦ ਇਸ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਣਗੀਆਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਭੁੱਖ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਜਿਹੜੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਬਸ ਢੰਢੋਰਾ ਪਿੱਟਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਕਰਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਰਦਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ ਬਸ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੀਕ ਗੁਨਾਹਾਂ 'ਚ ਗ਼ਰਕ ਹਾਂ! ਲੋਭ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਰਗ-ਰਗ 'ਚ ਖੌਲਦਾ ਏ! ਜੇ ਮੈਂ ਸੁਲਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਤੁਹਾਡੀ ਖੈਰ ਨਹੀਂ। ਸੱਚ ਆਖਦਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, </poem>}}<noinclude>{{rh||93/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> cmp395iw7oek7urqnrmatufhaj68rmu 234800 234799 2026-09-12T23:31:29Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੋਰ ਮੁਸੀਬਤ 'ਚ ਫਸ ਜਾਵੇ, ਅਜਿਹੇ ਤਸੀਹੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਨਾ ਸਹੇ ਹੋਣ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਪਰ ਰਾਜਗੱਦੀ 'ਤੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬੈਠੋਗੇ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਇਹੋ ਤਾਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ। (ਹੌਂਕਾ) ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਬੁਰਾਈ ਏ ਜੋ ਮੇਰੇ 'ਚ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਤੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਪਾਪਾਂ 'ਚ ਗੜੁੱਚਿਆ! ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਗੇ ਮੈਕਬਥ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਦਾ ਬੱਚਾ ਈ ਲੱਗੇਗਾ, ਸਹੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਰਗਾ ਮਾਸੂਮ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਅਸੰਭਵ! ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚੋਂ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੈਤਾਨ ਲੱਭਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਏ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਤਿਹਾਇਆ, ਮੱਕਾਰ, ਅੱਯਾਸ਼, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਸਨੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਮੇਰੀਆਂ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਬਾਹ ਨਹੀਂ! ਇੱਕਦਮ ਮੂੰਹਜ਼ੋਰ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ, ਧੀਆਂ, ਮਾਵਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵੀ ਮੇਰੀ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਭਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਹਵਸ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਅੰਨੀ ਏ..., ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਵੀ ਰਾਹ 'ਚ ਆਏਗਾ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਏਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਖਸ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਮੈਕਬਥ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਚੰਗਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅੰਨੀ ਹਵਸ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਉਲਟਾਈਆਂ, ਵਸਦੇ-ਰਸਦੇ ਤਖ਼ਤ ਉਜਾੜ ਸੁੱਟੇ। ਪਰ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਲੈਣ 'ਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ। ਚੋਰੀ-ਛਿਪੇ ਵੀ ਤਾਂ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦਾ।... ਫੇਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖਾਨਦਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਿਹੜੀ ਘਾਟ ਏ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਣ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਖ਼ੁਦ ਇਸ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਣਗੀਆਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਭੁੱਖ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਜਿਹੜੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਬਸ ਢੰਢੋਰਾ ਪਿੱਟਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਕਰਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਰਦਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ ਬਸ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੀਕ ਗੁਨਾਹਾਂ 'ਚ ਗ਼ਰਕ ਹਾਂ! ਲੋਭ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਰਗ-ਰਗ 'ਚ ਖੌਲਦਾ ਏ! ਜੇ ਮੈਂ ਸੁਲਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ੈਰ ਨਹੀਂ। ਸੱਚ ਆਖਦਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, </poem>}}<noinclude>{{rh||93/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 20dc0bsa5t48krs1dgxq0to81e9nuyg 250 70686 234801 214071 2026-09-12T23:35:08Z Tamanpreet Kaur 606 234801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤ, ਗਹਿਣੇ-ਗੱਟੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘਰ-ਬਾਰ ਸਭ ਹੜੱਪ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਕੋਈ ਨੇਕੀ, ਨਿਆਂ..., ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਅੜ ਸਕਦਾ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਇਸਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰੇਗਾ ਇਹ ਹੋਰ ਭੜਕੇਗੀ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬੇ-ਲਿਹਾਜ। ਜਾਗੀਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਾ ਦਿਆਂ, ਚਾਹੇ ਬੇਦੋਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ 'ਚ ਹੀ ਨਹਾਉਣਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਵੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਵਾਂਗ ਏ ਸੁਲਤਾਨ, ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਤਰਿਆ! ਪਰ ਲਾਲਚ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀਆਂ..., ਰੂਹ ਤਾਈਂ ਨਪੀੜ ਲੈਂਦਾ। ਕਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਇਸ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ, ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਏ! ਜੋ ਵੀ ਸਾਡਾ ਏ ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਲਕੀਅਤ ਏ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਦਲੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੁੱਛ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਪਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ। ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ,ਧੀਰਜ, ਖਿਮਾਂ, ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ! ਭਾਈਚਾਰਾ, ਅਮਨ, ਏਕਤਾ, ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਵੱਸ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਭੱਠੀ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ। ਹੱਸਦੀ-ਵਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਝੁਲਸਾ ਦਿਆਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦੁਖੀ) ਓਹ ਮੇਰੇ ਬਦਨਸੀਬ ਦੇਸ਼! (ਨਜ਼ਰਾਂ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਚੋਰੀ ਅੱਖ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ) ਕੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਆਦਮੀ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਦੱਸ ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ? (ਚੁੱਪੀ) ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦ੍ਰਿੜ) ਹਕੂਮਤ ਤਾਂ ਕੀ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਜਿਉਂਣ ਦਾ ਵੀ ਹੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਅਭਾਗੀ ਕੌਮ ਦੇ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਉਹੀ ਧਾੜਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਦਿਨ ਪਰਤਣਗੇ ਇਸਦੇ! ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਬਘਿਆੜਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪਈ ਰਹੇਗੀ। (ਹੌਂਕਾ) ਪਰ ਜੇ ਅਸਲ ਵਾਰਿਸ ਹੀ ਇੰਨਾ ਡਿੱਗ ਜਾਏ ਤਾਂ ਹੋ ਕੀ ਸਕਦਾ! ਜਾਣਦਾਂ ਏਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕਿੰਨਾ ਸੰਤ ਸੁਭਾਅ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਔਲੀਆ ਸੀ ਔਲੀਆ, ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ! ਤੇ ਮਾਂ ਜਿਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਣਿਆ, ...ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੱਬ ਮੂਹਰੇ ਝੁਕੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਜਦ ਤਾਈਂ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੀ... ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ, ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਤਾਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||94/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> mol3ffrk2akbr2lrjtoyftz7oxp7y6o 234810 234801 2026-09-13T06:15:22Z Nav.Sarao 2712 /* ਸੋਧਣਾ */ 234810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nav.Sarao" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤ, ਗਹਿਣੇ-ਗੱਟੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘਰ-ਬਾਰ ਸਭ ਹੜੱਪ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਕੋਈ ਨੇਕੀ, ਨਿਆਂ..., ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਅੜ ਸਕਦਾ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਇਸਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰੇਗਾ ਇਹ ਹੋਰ ਭੜਕੇਗੀ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬੇ-ਲਿਹਾਜ। ਜਾਗੀਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਾ ਦਿਆਂ, ਚਾਹੇ ਬੇਦੋਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ 'ਚ ਹੀ ਨਹਾਉਣਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਵੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਵਾਂਗ ਏ ਸੁਲਤਾਨ, ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਤਰਿਆ! ਪਰ ਲਾਲਚ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀਆਂ..., ਰੂਹ ਤਾਈਂ ਨਪੀੜ ਲੈਂਦਾ। ਕਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਇਸ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ, ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਏ! ਜੋ ਵੀ ਸਾਡਾ ਏ ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਲਕੀਅਤ ਏ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਦਲੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੁੱਛ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਪਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ। ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਧੀਰਜ, ਖਿਮਾਂ, ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ! ਭਾਈਚਾਰਾ, ਅਮਨ, ਏਕਤਾ, ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਵੱਸ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਭੱਠੀ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ। ਹੱਸਦੀ-ਵਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਝੁਲਸਾ ਦਿਆਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦੁਖੀ) ਓਹ ਮੇਰੇ ਬਦਨਸੀਬ ਦੇਸ਼! (ਨਜ਼ਰਾਂ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਚੋਰੀ ਅੱਖ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ) ਕੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਆਦਮੀ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਦੱਸ ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ? (ਚੁੱਪੀ) ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦ੍ਰਿੜ) ਹਕੂਮਤ ਤਾਂ ਕੀ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਜਿਉਂਣ ਦਾ ਵੀ ਹੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਅਭਾਗੀ ਕੌਮ ਦੇ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਉਹੀ ਧਾੜਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਦਿਨ ਪਰਤਣਗੇ ਇਸਦੇ! ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਬਘਿਆੜਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪਈ ਰਹੇਗੀ। (ਹੌਂਕਾ) ਪਰ ਜੇ ਅਸਲ ਵਾਰਿਸ ਹੀ ਇੰਨਾ ਡਿੱਗ ਜਾਏ ਤਾਂ ਹੋ ਕੀ ਸਕਦਾ! ਜਾਣਦਾਂ ਏਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕਿੰਨਾ ਸੰਤ ਸੁਭਾਅ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਔਲੀਆ ਸੀ ਔਲੀਆ, ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ! ਤੇ ਮਾਂ ਜਿਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਣਿਆ, ...ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੱਬ ਮੂਹਰੇ ਝੁਕੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਜਦ ਤਾਈਂ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੀ... ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ, ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਤਾਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||94/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> q4ywy748tlsw29miezjwtvndwvuezta 234813 234810 2026-09-13T06:59:43Z Tamanpreet Kaur 606 234813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nav.Sarao" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤ, ਗਹਿਣੇ-ਗੱਟੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘਰ-ਬਾਰ ਸਭ ਹੜੱਪ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਕੋਈ ਨੇਕੀ, ਨਿਆਂ..., ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਅੜ ਸਕਦਾ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਇਸਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰੇਗਾ ਇਹ ਹੋਰ ਭੜਕੇਗੀ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬੇ-ਲਿਹਾਜ। ਜਾਗੀਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਾ ਦਿਆਂ, ਚਾਹੇ ਬੇਦੋਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ 'ਚ ਹੀ ਨਹਾਉਣਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਵੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਵਾਂਗ ਏ ਸੁਲਤਾਨ, ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਤਰਿਆ! ਪਰ ਲਾਲਚ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀਆਂ..., ਰੂਹ ਤਾਈਂ ਨਪੀੜ ਲੈਂਦਾ। ਕਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਇਸ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ, ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਏ! ਜੋ ਵੀ ਸਾਡਾ ਏ ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਲਕੀਅਤ ਏ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਦਲੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੁੱਛ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਪਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ। ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਧੀਰਜ, ਖਿਮਾਂ, ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ! ਭਾਈਚਾਰਾ, ਅਮਨ, ਏਕਤਾ, ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਵੱਸ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਭੱਠੀ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ। ਹੱਸਦੀ-ਵਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਝੁਲਸਾ ਦਿਆਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦੁਖੀ) ਓਹ ਮੇਰੇ ਬਦਨਸੀਬ ਦੇਸ਼! (ਨਜ਼ਰਾਂ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਚੋਰੀ ਅੱਖ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ) ਕੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਆਦਮੀ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਦੱਸ ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ? (ਚੁੱਪੀ) ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦ੍ਰਿੜ) ਹਕੂਮਤ ਤਾਂ ਕੀ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਜਿਉਂਣ ਦਾ ਵੀ ਹੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਅਭਾਗੀ ਕੌਮ ਦੇ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਉਹੀ ਧਾੜਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਦਿਨ ਪਰਤਣਗੇ ਇਸਦੇ! ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਬਘਿਆੜਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪਈ ਰਹੇਗੀ। (ਹੌਂਕਾ) ਪਰ ਜੇ ਅਸਲ ਵਾਰਿਸ ਹੀ ਇੰਨਾ ਡਿੱਗ ਜਾਏ ਤਾਂ ਹੋ ਕੀ ਸਕਦਾ! ਜਾਣਦਾਂ ਏਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕਿੰਨਾ ਸੰਤ ਸੁਭਾਅ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਔਲੀਆ ਸੀ ਔਲੀਆ, ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ! ਤੇ ਮਾਂ ਜਿਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਣਿਆ, ...ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੱਬ ਮੂਹਰੇ ਝੁਕੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਜਦ ਤਾਈਂ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੀ... ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ, ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਤਾਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||94/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 1zcy3t98fj85t1ajezapagbw2d9sy9b 250 70687 234814 214072 2026-09-13T07:05:08Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਭੋਰਾ ਮੁਸ਼ਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਸ 'ਚ। ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਜਿਲ੍ਹਣ 'ਚ ਫ਼ਸਿਆ ਕਲੰਕਤ ਕਰ ਰਿਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰੇ ਖ਼ਾਤਰ ਮੈਂ ਦੇਸੋਂ-ਪਰਦੇਸ ਹੋਇਆ ਧੱਕੇ ਖਾ ਰਿਹਾਂ। (ਤੜਫ਼ਦਾ ਹੈ) ਮੇਰਾ ਸਾਹ ਰੁਕ ਰਿਹਾ। ਸਭ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ! ਚੰਗਾ..., ਰੱਬ ਰਾਖਾ ਤੇਰਾ। (ਜਾਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਮੂਹਰੇ ਹੋ ਕੇ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ) ਮੈਕਡਫ਼ ਮੇਰੇ ਵੀਰ... ਠਹਿਰ ਜਾ! ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਨੇਕ ਰੂਹ ਏਂ! ਸੱਚ ਦਾ ਜਾਇਆ! ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਹੂੰਝ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰ ਸਕਦਾਂ। ਤੂੰ ਸੱਚਾ-ਸੁੱਚਾ ਬੰਦਾ ਏਂ! ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਉਸ ਚੰਡਾਲ ਮੈਕਬਥ ਨੂੰ, ਕੀ-ਕੀ ਚਾਲਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲੀਆਂ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ਸਾਉਣ ਲਈ। ਪਰ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਵੀ ਸਮਝ ਮੈਨੂੰ ਸੀ ਉਹ ਕਾਹਲ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਜੇ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇਹੋ ਮਰਜ਼ੀ ਏ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤਾਈਂ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ! ਸੌਂ ਖਾ ਕੇ ਆਖਦਾਂ ਜੋ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਮੈਂ ਗਿਣਾਏ ਨੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਏ। ਔਰਤ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਅੱਖ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੇ ਕੇ ਕਦੇ ਫਿਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਦੇ ਵਿਸਾਹਘਾਤ ਕੀਤਾ। ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਤਾਂ ਕਦੇ ਸੁਫ਼ਨੇ 'ਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਰਹੀ ਏ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ, ...ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ। ਅਸਲੀਅਤ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਰੂਹ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਲਈ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਗਵਾਈ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾਂ। ਅਸਲ 'ਚ ਤਿਆਰੀ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਈ ਹੋ ਚੁੱਕੀ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਧੇ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਨੇ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਕੂਚ ਕਰਾਂਗੇ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਵਾਂਗੇ! (ਮੈਕਡਫ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਦੇਖ ਕੇ) ਐਕਟਿੰਗ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕਮਾਲ ਸੀ ਨਾ! (ਹੱਸਦਾ ਹੈ) ਜਿੱਤ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੋਵੇਗੀ! ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਾ ਆਇਆ ਇਸ ਝਗੜੇ ਦਾ ਵੀ। ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹੋ ਤੁਸੀਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ! (ਬਦਹਵਾਸ ਜਿਹਾ) ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਗ਼ਮੀ... ਇੱਕੋ ਵੇਲ਼ੇ... ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਅਣਮੇਲ। ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ) ਚੱਲ, ਬਾਕੀ ਗੱਲ ਫੇਰ ਕਰਾਂਗੇ! ਆਓ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ..., ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਆ ਰਹੇ ਆ ਨਾ? </poem>}}<noinclude>{{rh||95/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> q275vm04hddhi25f5d7ac6jcx70fd9a 250 70688 234815 214074 2026-09-13T07:09:43Z Tamanpreet Kaur 606 234815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਜਨਾਬ, ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਭੀੜ ਲੱਗੀ ਏ ਰੋਗੀਆਂ ਦੀ। ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਦੁਖੀ ਰੂਹਾਂ, ਵਾਰੀ ਉਡੀਕ ਰਹੀਆਂ ਆਪਣੀ। ਕਈਆਂ ਦੇ ਤਾਂ ਰੋਗ ਵੀ ਇੰਨੇ ਅਵੱਲੇ ਨੇ ਜੀ..... ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਡਾਕਟਰ ਮੱਥਾ ਮਾਰ ਹੰਭ ਗਏ, ਭੋਰਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਜਾਦੂ ਏ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ, ਹੱਥ ਲਾਇਆ ਕਿ ਬੀਮਾਰੀ ਫ਼ੁਰਰ...! ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਮੇਹਰਾਂ ਨੇ ਜੀ! (ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਜੀ..., ਹਾਂ ਜੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}} ਕਿਹੜੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਇਹ? {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}} ਬੀਮਾਰੀ ਕੀ, ਬੁਰਾਈ ਕਹਿ ਲਓ ਜਾਂ ਪਾਪ। ਕਮਾਲ ਦਾ ਜਾਦੂ ਏ ਇੱਥੇ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ। ਜਦੋਂ ਦਾ ਮੈਂ ਆਇਆਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੀਂ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਸੁੱਜੇ ਪਿੰਡੇ, ਪੀਕਾਂ ਚੋਂਦੀਆਂ,...ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਸਭ ਉਸਦੇ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਵੈਦ ਹਕੀਮ ਵੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਇਹ ਨੇਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲਾ ਸਿੱਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਛੁਹਾਉਂਦਾ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਪੜ੍ਹਦਾ... ਤੇ ਬਸ ਮਰੀਜ਼, ਘੋੜੇ ਵਰਗਾ, ਨਿਰੋਇਆ! ਇਹ ਰੱਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਉਸਨੇ, ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਜਾਣਦੈ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਹਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਇਹ ਹੁਨਰ ਦੇ ਜਾਂਦਾ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਦਾਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਲੁਟਾਈਆਂ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}} ਦੇਖੋ-ਦੇਖੋ..., ਉਹ ਕੌਣ ਆ ਰਿਹਾ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਈ ਮੁਲਕ ਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕੌਣ ਏ। (ਰੌਸ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}} ਇਹ ਤਾਂ ਰੌਸ ਏ। (ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਗਲ਼ੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ) ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਤੂੰ, ਖੁਸ਼ਾਮਦੀਦ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}} (ਹੈਰਾਨ) ਉਫ਼! ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਛਾਣਿਆ ਈ ਨਹੀਂ! ਹਾਲਾਤ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਅਜਨਬੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ। (ਗਲ਼ੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ) ਤੁਸੀਂ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਦੇਰ ਹੈ ਹਨ੍ਹੇਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਏਗਾ! ਛੇਤੀ ਓ...! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਰੇ ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}} ਮੁਲਕ ਦੀ ਸੁਣਾ ..., ਕੀ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ? </poem>}}<noinclude>{{rh||96/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> b2zurap11z7rfwnvhc0l6pbat6waadc 234819 234815 2026-09-13T07:16:54Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਜਨਾਬ, ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਭੀੜ ਲੱਗੀ ਏ ਰੋਗੀਆਂ ਦੀ। ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਦੁਖੀ ਰੂਹਾਂ, ਵਾਰੀ ਉਡੀਕ ਰਹੀਆਂ ਆਪਣੀ। ਕਈਆਂ ਦੇ ਤਾਂ ਰੋਗ ਵੀ ਇੰਨੇ ਅਵੱਲੇ ਨੇ ਜੀ..... ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਡਾਕਟਰ ਮੱਥਾ ਮਾਰ ਹੰਭ ਗਏ, ਭੋਰਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਜਾਦੂ ਏ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ, ਹੱਥ ਲਾਇਆ ਕਿ ਬੀਮਾਰੀ ਫ਼ੁਰਰ...! ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਮੇਹਰਾਂ ਨੇ ਜੀ! (ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਜੀ..., ਹਾਂ ਜੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕਿਹੜੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਇਹ? {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਬੀਮਾਰੀ ਕੀ, ਬੁਰਾਈ ਕਹਿ ਲਓ ਜਾਂ ਪਾਪ। ਕਮਾਲ ਦਾ ਜਾਦੂ ਏ ਇੱਥੇ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ। ਜਦੋਂ ਦਾ ਮੈਂ ਆਇਆਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੀਂ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਸੁੱਜੇ ਪਿੰਡੇ, ਪੀਕਾਂ ਚੋਂਦੀਆਂ,...ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਸਭ ਉਸਦੇ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਵੈਦ ਹਕੀਮ ਵੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਇਹ ਨੇਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲਾ ਸਿੱਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਛੁਹਾਉਂਦਾ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਪੜ੍ਹਦਾ... ਤੇ ਬਸ ਮਰੀਜ਼, ਘੋੜੇ ਵਰਗਾ, ਨਿਰੋਇਆ! ਇਹ ਰੱਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਉਸਨੇ, ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਜਾਣਦੈ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਹਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਇਹ ਹੁਨਰ ਦੇ ਜਾਂਦਾ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਦਾਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਲੁਟਾਈਆਂ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਦੇਖੋ-ਦੇਖੋ..., ਉਹ ਕੌਣ ਆ ਰਿਹਾ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਈ ਮੁਲਕ ਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕੌਣ ਏ। (ਰੌਸ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਇਹ ਤਾਂ ਰੌਸ ਏ। (ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਗਲ਼ੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ) ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਤੂੰ, ਖੁਸ਼ਾਮਦੀਦ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਹੈਰਾਨ) ਉਫ਼...! ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਛਾਣਿਆ ਈ ਨਹੀਂ! ਹਾਲਾਤ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਅਜਨਬੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ। (ਗਲ਼ੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ) ਤੁਸੀਂ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਦੇਰ ਹੈ ਹਨ੍ਹੇਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਏਗਾ! ਛੇਤੀ ਓ...! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਰੇ ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮੁਲਕ ਦੀ ਸੁਣਾ ..., ਕੀ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ? </poem>}}<noinclude>{{rh||96/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 64lhf1zfoanmb16fcgvazxk2kx6scra 250 70689 234823 214075 2026-09-13T07:22:48Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} ਉਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ, ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਡਰ ਆਉਂਦਾ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚੀਕਾਂ-ਕੂਕਾਂ, ਹੌਕੇ, ਕਰਾਹਟਾਂ ਹਵਾ 'ਚ ਘੁਲ਼ੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਹੁਣ ਆਮ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਏ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਭਲੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ (ਵਿਅੰਗ 'ਚ ਹੱਸਦਾ ਹੈ) ਬੀਮਾਰ ਪੈਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਤਰੇਲ ਸੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਲ਼ੀਆਂ ਬਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਮੌਤ ਦਾ ਨੰਗਾ ਨਾਚ... ਸਰੇਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ,...ਕਿਸਦਾ ਜਨਾਜ਼ਾ।.. ਕੌਣ ਜਾ ਰਿਹਾ? ਖੁਸ਼ੀ ਤਾਂ ਲੱਭਿਆਂ ਲੱਭਦੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸਿਧਰਾ ਹੀ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕਦਾ। (ਤੜਫ਼ਦਾ) ਸਾਡੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, (ਕੰਬਦਾ) ਬਸ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਬਚਿਆ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਬਸ, ਬਸ ਕਰ! ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਏ, ...ਕੌੜਾ ਸੱਚ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}} ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਇਆ?..ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਘਟਨਾ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਨਵੀਂ..., ਘਟਨਾ ਤਾਂ ਵਾਪਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ! ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਝੁੱਲ ਰਹੀ ਏ..., ਹਾਦਸੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦੇ.... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} ਕਿਉਂ...; (ਬੌਖਲਾਹਟ) ਠੀਕ ਤਾਂ ਸੀ ਉਹ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}} ...ਤੇ ਬੱਚੇ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਮੂੰਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਫੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ) ਉਹ ਵੀ।.. {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ... ਇਹ? ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਸਭ ਠੀਕ ਸੀ... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕੁਝ ਲੁਕਾ ਰਿਹਾ ਏਂ ਤੂੰ! ਸੱਚ ਦਸ, ਗੱਲ ਕੀ ਏ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਦੁਖੀ ਮਨ ਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬਿਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਏਧਰ ਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ..ਇੱਕ ਉੱਡਦੀ-ਉੱਡਦੀ ਜਿਹੀ ਖ਼ਬਰ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀ ਪਈ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਮੈਕਬਥ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ... ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹੋਦਾਹੀ ਕੂਚ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ। ਇਹੋ ਸਮਾਂ ਏ ਸੱਟ ਮਾਰਨ ਦਾ,...ਲੋਹਾ ਗਰਮ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਮੁਲਕ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇਗਾ। ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਜੂਝ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਏ। </poem>}}<noinclude>{{rh||97/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> ti79bgz0ax1j0odhoclwoya35mzkl7n 250 70690 234824 214076 2026-09-13T07:29:05Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਉਹ ਦਿਨ ਹੁਣ ਦੂਰ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕੂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਵੀਰ ਸ਼ਿਵਾਰਡ ਵਰਗਾ ਧਰਮੀ ਯੋਧਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਉਸਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਅੱਜ ਤਾਈਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਕਾਸ਼! ਮੈਂ ਵੀ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਝੋਲ਼ੀ 'ਚ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਬਸ ਇੱਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ। ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿਸੇ ਮਾਰੂਥਲ 'ਚ ਚੀਖ-ਚੀਖ ਕੇ ਬੋਝ ਹਲਕਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਕੋਈ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਉਸਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦਾ ਹੈ) ਖ਼ਬਰ ਕੀ ਏ! (ਸਮਝਦਾ ਹੋਇਆ) ਕਿਸ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਚ ਛੁਰਾ ਵੱਜਾ, ਬੋਲ..., ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ.... {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਦਰਦ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਹੋਏਗਾ, ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਰਤਾ ਵੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਬਚੀ ਏ। ਪਰ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ.. (ਗਲ਼ਾ ਭਰਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਹੂੰਅ...., ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ! ਛੇਤੀ ਦੱਸ ਜੋ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਬੋਲ ਦੇ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਤੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ.., ਕੀ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗੀ ਏ ਤੇਰੇ 'ਤੇ। ਮਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਮੈਨੂੰ, ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ ਕੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤਿਆ... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਸਮਝ ਗਿਆ ਮੈਂ, ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ! (ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ ਰਿੱਝਦੇ ਹੋਏ) {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਮਹੱਲ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਤੇਰੀ ਬੀਵੀ, ਬੱਚੇ..., ਸਭ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਹੋਰ ਨਾ ਪੁੱਛ, ਮੈਥੋਂ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ..., ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ ਫਟ ਜਾਏਗੀ, ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਦੇ ਟੋਟੇ ਕੀਤੇ।... {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਚੀਖਦਾ) ਓ ਮੇਰੇ ਪਰਮਾਤਮਾ......, ਰਹਿਮ ਕਰ, ..ਰਹਿਮ ਕਰ ਮੇਰੇ ਮੌਲਾ...ਰਹਿਮ! (ਮੈਕਡਫ਼ ਨੂੰ) ਨਾ.., ਰੋਕ ਨਾ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ। ਵਗ ਜਾਣ ਦੇ ਇਹ ਹੰਝੂ! ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦੇ..., ਨਹੀਂ ਤੇ ਇਹ ਪਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਅੰਦਰ ਲਹਿ ਜਾਏਗਾ ਤੇਰੇ, ਛਾਨਣੀ ਕਰ ਛੱਡੂ! ਕੁਝ ਤਾਂ ਬੋਲ ਮੂੰਹੋਂ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਵੀ.... {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਬੀਵੀ..., ਬੱਚੇ, ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਜੋ ਵੀ ਮਿਲਿਆ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ) ਤੇ ਮੇਰੀ ਬੀਵੀ....., ਉਹ ਵੀ।.. {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਕਿਹਾ ਨਾ ਸਭ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ) ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਸੀ ਉਦੋਂ? ਕਿੱਥੇ ਸੀ ਮੈਂ...? ਮ..ਮੈਂ ਭਗੌੜਾ..., ਭਗੌੜਾ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਭੱਜ ਆਇਆ... {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ, ਹੌਸਲਾ। ਬਦਲਾ! ਬਸ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਦਵਾ ਏ ਸਾਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦੰਦ ਕਰੀਚਦਾ) ਮੈਕਬਥ..., (ਸੋਚ ਕੇ) ਉਸਦੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਾਲੇ! (ਰੌਸ ਵੱਲ) ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਤੂੰ, ...ਸਭ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਛੋਟੇ...ਵੱਡੇ, </poem>}}<noinclude>{{rh||98/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> ao2njf3zbij25sqrp4w9lqy9dajvma9 250 70692 234827 214019 2026-09-13T07:33:18Z Tamanpreet Kaur 606 234827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ'''}}}} {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਸ਼ੀ...! ਖਾਮੋਸ਼! ਇਹ ਬੇਗ਼ਮ ਸਾਹਿਬਾ ਦਾ ਕਮਰਾ ਏ। ਉੱਚੀ ਸਾਹ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਏ ਇੱਥੇ। ਓ ਵੇਖੋ, ...ਓਧਰ, ਬੇਗ਼ਮ ਸਾਹਿਬਾ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਲਿਆ ਰਹੇ ਨੇ। (ਹੈਰਾਨ) ਹੈਂ...! ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਚਿੱਟਾ ਦਿਨ ਖੜ੍ਹਾ ...ਤੇ ਇਹ ਮੋਮਬੱਤੀ ਲਈ ਫਿਰਦੀ। (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀ ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}(ਹੌਂਕਾ) ਅੰਤ ਬੁਰੇ ਦਾ ਬੁਰਾ। ਪਾਪ ਦਾ ਘੜਾ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਦੇਖਦੇ ਨਹੀ ਅਸੀਂ..., ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕੀ ਦਾ ਕੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ। ਇਕੱਲੇ... ਸਿਰ੍ਹਾਣਿਆਂ 'ਚ ਮੂੰਹ ਦੇਈ ਰੋਣਾ ਰੋਂਦੇ ਦਿਲ ਦਾ, ਕੋਈ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਹਮਦਰਦ ਨਹੀਂ। ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ ਕੁਰਲ-ਬੁਲ ਫਿਰਦੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੰਦੇ ਕਿਧਰੇ, ਕਿਤੇ ਢੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਬਖਸ਼ ਲਈਂ ਪਰਮਾਤਮਾਂ! ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਈਂ! ਮੇਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰੀਂ ਮਾਲਕਾ! (ਡਾਕਟਰ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।) ਸ਼ੀ, ਡਾਕਟਰ ਸਹਿਬ..., ਚੁੱਪ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਖਿਝਿਆ) ਤੇਰੇ ਕਿਹੇ ’ਤੇ ਮੈਂ ਪੂਰੀਆਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਜਾਗ ਕੇ ਦੇਖਿਆ! ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਦਿਖੀ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਯਕੀਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ! ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਿਆ! ਮੰਨੋ ਭਾਵੇਂ ਨਾ, ਉਹ ਸੱਚੀਓਂ ਨੀਂਦ 'ਚ ਤੁਰਦੀ ਏ, ਸੁੱਤੇ-ਸੁੱਤੇ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਦੇਖਿਆ! (ਝੁੰਝਲਾ ਕੇ) ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਕਦੋਂ ਦੇਖਿਆ? {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਜਿਸ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਜੰਗ ਨੂੰ ਗਏ ਸਨ! ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਈ ਤਾਂ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਉੱਠੀ, ਸੁੱਤੀ-ਸੁੱਤੀ ਨੇ ਗਾਉਨ ਪਾਇਆ, ਅਲਮਾਰੀ ਕੋਲ਼ ਗਈ, ਜਿੰਦਰਾ ਖੋਲਿਆ, ..ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਕੱਢਿਆ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਉਸ 'ਤੇ, ਬੜੇ ਈ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ਼ </poem>}}<noinclude>{{rh||100/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 4yno1bybjygljbi3esvwecofgv50o93 234842 234827 2026-09-13T08:05:38Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234842 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ'''}}}} {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਸ਼ੀ...! ਖਾਮੋਸ਼! ਇਹ ਬੇਗ਼ਮ ਸਾਹਿਬਾ ਦਾ ਕਮਰਾ ਏ। ਉੱਚੀ ਸਾਹ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਏ ਇੱਥੇ। ਓ ਵੇਖੋ, ...ਓਧਰ, ਬੇਗ਼ਮ ਸਾਹਿਬਾ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਲਿਆ ਰਹੇ ਨੇ। (ਹੈਰਾਨ) ਹੈਂ...! ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਚਿੱਟਾ ਦਿਨ ਖੜ੍ਹਾ ...ਤੇ ਇਹ ਮੋਮਬੱਤੀ ਲਈ ਫਿਰਦੀ। (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀ ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}(ਹੌਂਕਾ) ਅੰਤ ਬੁਰੇ ਦਾ ਬੁਰਾ। ਪਾਪ ਦਾ ਘੜਾ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਦੇਖਦੇ ਨਹੀ ਅਸੀਂ..., ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕੀ ਦਾ ਕੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ। ਇਕੱਲੇ... ਸਿਰ੍ਹਾਣਿਆਂ 'ਚ ਮੂੰਹ ਦੇਈ ਰੋਣਾ ਰੋਂਦੇ ਦਿਲ ਦਾ, ਕੋਈ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਹਮਦਰਦ ਨਹੀਂ। ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ ਕੁਰਲ-ਬੁਰਲ ਫਿਰਦੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੰਦੇ ਕਿਧਰੇ, ਕਿਤੇ ਢੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਬਖਸ਼ ਲਈਂ ਪਰਮਾਤਮਾਂ! ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਈਂ! ਮੇਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰੀਂ ਮਾਲਕਾ! (ਡਾਕਟਰ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।) ਸ਼ੀ, ਡਾਕਟਰ ਸਹਿਬ..., ਚੁੱਪ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਖਿਝਿਆ) ਤੇਰੇ ਕਿਹੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਪੂਰੀਆਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਜਾਗ ਕੇ ਦੇਖਿਆ! ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਦਿਖੀ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਯਕੀਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ! ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਿਆ! ਮੰਨੋ ਭਾਵੇਂ ਨਾ, ਉਹ ਸੱਚੀਓਂ ਨੀਂਦ 'ਚ ਤੁਰਦੀ ਏ, ਸੁੱਤੇ-ਸੁੱਤੇ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਦੇਖਿਆ! (ਝੁੰਝਲਾ ਕੇ) ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਕਦੋਂ ਦੇਖਿਆ? {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਜਿਸ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਜੰਗ ਨੂੰ ਗਏ ਸਨ! ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਈ ਤਾਂ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਉੱਠੀ, ਸੁੱਤੀ-ਸੁੱਤੀ ਨੇ ਗਾਉਨ ਪਾਇਆ, ਅਲਮਾਰੀ ਕੋਲ਼ ਗਈ, ਜਿੰਦਰਾ ਖੋਲਿਆ, ..ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਕੱਢਿਆ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਉਸ 'ਤੇ, ਬੜੇ ਈ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ਼ </poem>}}<noinclude>{{rh||100/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> mru0l0gjgre9mc9absv37h7yw8iohko 234843 234842 2026-09-13T08:06:31Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ'''}}}} {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਸ਼ੀ...! ਖਾਮੋਸ਼! ਇਹ ਬੇਗ਼ਮ ਸਾਹਿਬਾ ਦਾ ਕਮਰਾ ਏ। ਉੱਚੀ ਸਾਹ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਏ ਇੱਥੇ। ਓ ਵੇਖੋ, ...ਓਧਰ, ਬੇਗ਼ਮ ਸਾਹਿਬਾ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਲਿਆ ਰਹੇ ਨੇ। (ਹੈਰਾਨ) ਹੈਂ...! ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਚਿੱਟਾ ਦਿਨ ਖੜ੍ਹਾ ...ਤੇ ਇਹ ਮੋਮਬੱਤੀ ਲਈ ਫਿਰਦੀ। (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀ ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}(ਹੌਂਕਾ) ਅੰਤ ਬੁਰੇ ਦਾ ਬੁਰਾ। ਪਾਪ ਦਾ ਘੜਾ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਦੇਖਦੇ ਨਹੀ ਅਸੀਂ..., ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕੀ ਦਾ ਕੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ। ਇਕੱਲੇ... ਸਿਰ੍ਹਾਣਿਆਂ 'ਚ ਮੂੰਹ ਦੇਈ ਰੋਣਾ ਰੋਂਦੇ ਦਿਲ ਦਾ, ਕੋਈ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਹਮਦਰਦ ਨਹੀਂ। ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ ਕੁਰਲ-ਬੁਰਲ ਫਿਰਦੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੰਦੇ ਕਿਧਰੇ, ਕਿਤੇ ਢੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਬਖਸ਼ ਲਈਂ ਪਰਮਾਤਮਾਂ! ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਈਂ! ਮੇਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰੀਂ ਮਾਲਕਾ! (ਡਾਕਟਰ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।) ਸ਼ੀ, ਡਾਕਟਰ ਸਹਿਬ..., ਚੁੱਪ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਖਿਝਿਆ) ਤੇਰੇ ਕਿਹੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਪੂਰੀਆਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਜਾਗ ਕੇ ਦੇਖਿਆ! ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਦਿਖੀ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਯਕੀਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ! ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਿਆ! ਮੰਨੋ ਭਾਵੇਂ ਨਾ, ਉਹ ਸੱਚੀਓਂ ਨੀਂਦ 'ਚ ਤੁਰਦੀ ਏ, ਸੁੱਤੇ-ਸੁੱਤੇ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਦੇਖਿਆ! (ਝੁੰਝਲਾ ਕੇ) ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਕਦੋਂ ਦੇਖਿਆ? {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਜਿਸ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਜੰਗ ਨੂੰ ਗਏ ਸਨ! ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਈ ਤਾਂ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਉੱਠੀ, ਸੁੱਤੀ-ਸੁੱਤੀ ਨੇ ਗਾਉਨ ਪਾਇਆ, ਅਲਮਾਰੀ ਕੋਲ਼ ਗਈ, ਜਿੰਦਰਾ ਖੋਲਿਆ, ..ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਕੱਢਿਆ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਉਸ 'ਤੇ, ਬੜੇ ਈ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ਼ </poem>}}<noinclude>{{rh||100/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> eukv637gx6pft4zez8wao7hx96k1wfj 250 70693 234846 214018 2026-09-13T08:14:30Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪੜ੍ਹਿਆ ਉਸਨੇ ਤੇ ਫੇਰ ਮੁੜ ਤਹਿ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੁੜ ਉਵੇਂ ਈ ਜਾ ਕੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਈ ਨਹੀਂ! ਐਨ ਗੂੜੀ ਨੀਂਦ 'ਚ ਸੀ ਉਹ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਹੌਂਕਾ) ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਉਹਦੇ ਮਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਬੋਝ ਐ, ਡੂੰਘੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹਨੇ ਦਬਾਅ ਰੱਖਿਆ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਨੀਂਦ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਬਚਦਾ...., ਸੱਚ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲਈ। (ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ) ਕੁਝ ਬੁੜਬੜਾਂਦੀ ਵੀ ਸੀ? ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ.., ਨੀਂਦ 'ਚ ਤੁਰਦਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਜ਼ਰੂਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲਦੀ ਹੋਵੇਗੀ! {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}(ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਹਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਂ (ਹਕਲਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਸਮਝਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਏ! {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਹੋਏਗਾ! ਪਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਖਿਝ ਕੇ) ਪਰ ਇਹ ਤੇਰੀ ਡਿਊਟੀ ਏ! ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ... {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}(ਡਰੀ ਹੋਈ) ਕਿਹਾ ਨਾ..., ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ! ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ। (ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ) ਕੌਣ ਯਕੀਨ ਕਰੇਗਾ ਮੇਰਾ..., ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਤਾਂ ਸਬੂਤ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ! (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਮੁੜ ਮੋਮਬੱਤੀ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ) ਲਓ ਫੇਰ ਆ ਰਹੀ ਏ ਉਹ! ਏਧਰ ਨੂੰ ਹੋ ਜਾਓ ਫਟਾਫਟ ਦੇਖ ਲਓ ਆਪੇ... ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਘੂਕ ਨੀਂਦ 'ਚ ਹੈ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਇਹ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਇਹ ਮੋਮਬੱਤੀ ਇਸ ਕੋਲ਼ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਇਹ ਤਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਜਾਗਦਿਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸਦੇ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਰਹਿੰਦੀ ਏ। ਬੜ੍ਹਾ ਸਖ਼ਤ ਹੁਕਮ ਏ, ਹਾਂ, ਦਿਨੇ ਵੀ ਬੁਝਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਹੈਰਾਨ) ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਚੁਪੱਟ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ! {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਕਰ ਕੀ ਰਹੀ ਹੈ ਇਹ! ਦੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿਵੇਂ ਹੱਥ ਮਲ਼ਦੀ ਪਈ! {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਰੋਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਇਸਦਾ! ਧੋ ਰਹੀ ਹੈ ਸ਼ਾਇਦ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ ਹੁਣ! ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅੱਧਾ-ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ! ਸੁਣ-ਸੁਣ.... {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਹੱਥਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ) ਦਾਗ਼ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਦਾ ਉੱਥੇ ਈ ਏ, ਉਂਝ ਈ ਤਾਜ਼ੇ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ! ਇਹ ਦਾਗ਼ (ਰੋਣਹੱਕੀ) ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||101/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> mlhqbv42xtrikgf0n6pkn4kx29i5c9d 250 70694 234847 214020 2026-09-13T08:22:57Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਛੱਡਦਾ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਮੈਨੂੰ ਲਿਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਚੇਤੇ ਦਾ ਕੀ ਭਰੋਸਾ, ਕੁਝ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਗੜਬੜ ਹੋ ਜਾਣਾ! (ਕਾਹਲ਼ੀ-ਕਾਹਲ਼ੀ ਝਰੀਟਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਰਗੜ-ਰਗੜ ਕੇ ਹੱਥ ਧੋਂਦੀ ਹੈ) ਲਾਹਨਤ ਹੈ ਤੇਰੇ 'ਤੇ। ਅੱਜ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਹੀ ਛੱਡਾਂਗੀ! (ਘੜਿਆਲ ਵੱਜਦਾ ਹੈ) ਹਾਂ..., ਇੱਕ...ਦੋ, ਟੈਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹੋ ਘੜੀ ਏ,।ਸ਼ੂਕਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ,।...ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ। ਇਹ ਕੀ ਮੇਰੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਸਿਪਾਹੀ ...ਤੇ ਇਹ ਡਰ! (ਆਪ ਹੀ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਤਾ..., ਡਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਪੁੱਛ ਵੀ ਕੌਣ ਸਕਦਾ ਏ ਸਾਨੂੰ? (ਫੇਰ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਫਟਾਫਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ) ਕਿਸਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਬੱਚੇ 'ਚ ਇੰਨਾ ਖ਼ੂਨ ਹੋਏਗਾ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਸੁਣਿਆ ਤੂੰ.. ਇਹ ਕੀ (ਨਰਸ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਜਿਵੇਂ ਮੈਕਬਥ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ) ਉਹ... ਮੈਕਡਫ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਹ? ਦੱਸੋ ਨਾ ਕੀ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ। (ਹੌਂਕਾ) ਕੀ..., ਕੀ ਕਿਹਾ, ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਹੁਣ ਕਦੇ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਬਸ-ਬਸ ਮੇਰੇ ਸਿਰਤਾਜ...ਬਸ, ਇਹ ਸਭ ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। (ਤੇਵਰ ਬਦਲ ਕੇ) ਤੁਹਾਡਾ ਡਰ ਸਭ ਚੌਪਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਸੰਭਾਲੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਸਭ ਗੜਬੜ ਹੋ ਜਾਣੀ.. {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਉਫ਼! ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੁਣ ਤੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣ ਗਿਆਂ! {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਖੌਰ੍ਹੇ ਉਸਦੇ ਮਨ 'ਚ ਕੀ ਏ! ਰੱਬ ਈ ਜਾਣਦਾ! ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇੰਝ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਹੁੰਦੀ ਏ! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਬੋ ਮੇਰੀ ਰਗ-ਰਗ 'ਚ ਵਸ ਗਈ ਏ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਇਤਰ ਇਸਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ! ਇਹ ਸੜ੍ਹਾਂਦ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ ਰਹੇਗੀ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਝ ਗਿਆ। ਦੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿੰਨੀ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਏ ਉਸਦੀ। {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਜ਼ਮੀਰ ਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੋਭਾਂ ਮਾਰੇ..., ਇਹਦੂੰ ਤਾਂ ਮੌੜ ਚੰਗੀ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦੀ ਏਨਾ ਬੋਝਾ ਲੈ ਕੇ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਠੀਕ ਕਹਿ ਰਹੀਂ ਏ ਤੂੰ... {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ, ਬਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖਸ਼ੇ ਉਸਨੂੰ। </poem>}}<noinclude>{{rh||102/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> cz4jwk8bmgx12qvsq2ahzdl73perhtg 250 70702 234830 214028 2026-09-13T07:43:23Z Nav.Sarao 2712 /* ਸੋਧਣਾ */ 234830 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nav.Sarao" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਨੂੰ) ਕੂਚ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਮੈਕਡਫ਼ ਨੂੰ) ਜਾਓ ਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਬਿਗੁਲ ਬਜਾ ਦਿਓ। (ਮੈਕਡਫ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜਦੀ ਹੈ। ਚੁੜੇਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਮਾਰਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}{{Block center|<poem>ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ ਯਾਰ ਮਾਟੀ ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ --ਮਾਟੀ-- ਥਾਂ-ਥਾਂ ਮਾਟੀ ਜਾਲ਼ ਵਿਛਾਏ ਆਪੇ ਬਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ --ਮਾਟੀ-- ਆਪੇ ਮਾਟੀ ਮਰ-ਮਰ ਜਿਉਂਦੀ ਆਪੇ ਹਾਹਾਕਾਰ --ਮਾਟੀ- ਮਾਟੀ ਦੇ ਸਭ ਬਣੇ ਖਿਡੌਣੇ ਮਾਟ ਮੇਟਣਹਾਰ --ਮਾਟੀ--</poem>}} {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||110/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> jmwed7d7kyy48wnyg3joyzd37ljuqp2 234831 234830 2026-09-13T07:44:07Z Nav.Sarao 2712 234831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nav.Sarao" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਨੂੰ) ਕੂਚ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਮੈਕਡਫ਼ ਨੂੰ) ਜਾਓ ਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਬਿਗੁਲ ਬਜਾ ਦਿਓ। (ਮੈਕਡਫ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜਦੀ ਹੈ। ਚੁੜੇਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਮਾਰਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}<poem>ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ ਯਾਰ ਮਾਟੀ ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ --ਮਾਟੀ-- ਥਾਂ-ਥਾਂ ਮਾਟੀ ਜਾਲ਼ ਵਿਛਾਏ ਆਪੇ ਬਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ --ਮਾਟੀ-- ਆਪੇ ਮਾਟੀ ਮਰ-ਮਰ ਜਿਉਂਦੀ ਆਪੇ ਹਾਹਾਕਾਰ --ਮਾਟੀ- ਮਾਟੀ ਦੇ ਸਭ ਬਣੇ ਖਿਡੌਣੇ ਮਾਟ ਮੇਟਣਹਾਰ --ਮਾਟੀ--</poem> {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||110/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> p8vcjpmyiwkkz6t39wdekigmqlsgpj1 234840 234831 2026-09-13T08:03:28Z Nav.Sarao 2712 234840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nav.Sarao" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਨੂੰ) ਕੂਚ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਮੈਕਡਫ਼ ਨੂੰ) ਜਾਓ ਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਬਿਗੁਲ ਬਜਾ ਦਿਓ। (ਮੈਕਡਫ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜਦੀ ਹੈ। ਚੁੜੇਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਮਾਰਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ ਯਾਰ ਮਾਟੀ ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ --ਮਾਟੀ-- ਥਾਂ-ਥਾਂ ਮਾਟੀ ਜਾਲ਼ ਵਿਛਾਏ ਆਪੇ ਬਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ --ਮਾਟੀ-- ਆਪੇ ਮਾਟੀ ਮਰ-ਮਰ ਜਿਉਂਦੀ ਆਪੇ ਹਾਹਾਕਾਰ --ਮਾਟੀ- ਮਾਟੀ ਦੇ ਸਭ ਬਣੇ ਖਿਡੌਣੇ ਮਾਟ ਮੇਟਣਹਾਰ --ਮਾਟੀ-- {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||110/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 6bcpb0464gahagel8si3bui807sq955 250 70703 234848 214029 2026-09-13T08:40:17Z Nav.Sarao 2712 234848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੰਜਵਾਂ'''}}}} {{center|(ਡਨਸਨੇਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਜੰਗੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।)}} {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ) ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾ ਦਿਓ ਉੱਪਰਲੇ ਬੁਰਜ 'ਤੇ! ਆਉਣ ਦਿਓ ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ ਆਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ। (ਹੱਸਦਾ) ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿਵੇਂ ਮੂੰਹ ਚਿੜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਮਖੌਲ ਉਡਾ ਰਿਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ। {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ : | depth=6em}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ...ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਹਿਕਾਰਤ ਨਾਲ) ਹੁੰਅ! ਪਾਉਣ ਦਿਓ! {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ : | depth=6em}}ਖਿਮਾ... ਸੁਲਤਾਨ, ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫ਼ਲੀਐਂਸ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਘਬਰਾਹਟ) ਫ਼ਲੀਐਂਸ...ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ...! ਉਹ ਤੇ....! (ਮੋਢੇ ਝਟਕ ਕੇ) ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਮਰਣਗੇ ਭੁੱਖੇ! ਤੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਾ ਮਲੇਰੀਏ ਨੇ...ਏਡੇ ਮੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਮੱਛਰ। (ਹੌਂਕਾ) ਆਪਣਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਪਿੱਠ 'ਚ, ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕੀ ਮਜ਼ਾਲ ਸੀ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਨਜਿੱਠਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਮੈਂ, ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਭਣਾ। (ਸਿਟੋਨ ਨੂੰ) ਦੱਸ, ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ, ਕਿਸਦੀ ਸ਼ਹਿ 'ਤੇ ਤੰਘੜਦੇ ਨੇ ਇਹ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਈ ਸਰਦਾਰ...! (ਪਿੱਛੋਂ ਰੋਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ) ਇਹ ਕਾਹਦਾ ਰੌਲ਼ਾ ! {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ : | depth=6em}} ਇਹ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਏ (ਖੁਦ ਨਾਲ਼) ਜੰਗ ਤੇ ਹਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ (ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਹੁਣ ਤਾਂ ਡਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ...ਸੁਆਦ ਈ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਉਸਦਾ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ! ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਰਾਤ-ਬ-ਰਾਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚੀਖ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਕੰਬਣੀ ਛਿੜ ਜਾਂਦੀ, ਖੂਨ ਠੰਡਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ। ਡਰਾਉਣੀ ਬਾਤ ਵੀ ਕੰਨੀਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧੜਕਦੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ! ਹੁਣ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬਸ ਰੱਜ ਗਿਆ ਮੈਂ। ਹੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਡਰਾਉਂਦਾ! ਸੋਚਾਂ ਸੁਫ਼ਨੇ ਤਾਈਂ ਮੱਲ ਲਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਨੇ, ਆਦੀ ਹੋ ਗਿਆਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ (ਇੱਕ ਚੁੜੇਲ ਆ ਕੇ ਸਿਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ </poem>}}<noinclude>{{rh||111/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> bkzm5z9bqye2157vo4v79q1f0510i6p 250 70704 234859 214030 2026-09-13T10:49:28Z Tamanpreet Kaur 606 234859 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੈ।)ਕੀ ਹੋਇਆ? (ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ। ਮੈਕਬਥ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ) ਬੱਚਾ..! (ਉਹ ਨਾਹ 'ਚ ਸਿਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।) ਤਾਂ ਫੇਰ...ਜੰਮਣ ਪੀੜਾਂ ਨੇ..! (ਚੁੜੇਲ ਖੀ ਖੀ ਖੀ ਕਰਦੀ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਰੋਣ-ਪਿੱਟਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਕਬਥ ਠਠੰਬਰਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਟੋਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।) ਕੀ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਰੋਣਾ ਕਾਹਦਾ ਏ? {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ : | depth=6em}}ਅਨਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਸਰਕਾਰ ..ਹਨ੍ਹੇਰ! ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਸੁੰਨ)..ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਇਹੋ ਸਮਾਂ ਲੱਭਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਉਡੀਕ ਵੀ ਨਾ ਸਕੀ! ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ, ਕੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਭਲਕੇਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ ਇਹ। ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰੀਂਗਦੇ, ਜੂਨ ਹੰਢਾਉਂਦੇ, ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ...ਕਦੋਂ...ਮੌਤ ਦਾ ਡੰਕਾ ਵੱਜਦਾ..ਤੇ ਫੇਰ ਸੰਨਾਟਾ......ਆਖ਼ਰੀ ਘੜੀ ਤੇ ਖੇਡ ਖ਼ਤਮ! ਚੌਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਦਾ ਭਰਮਾਇਆ ਬੰਦਾ ਕੀ-ਕੀ ਖੇਖਣ ਕਰਦਾ। ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦਾ, ਅੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕ-ਚੁੱਕ ਫਾਹੇ ਲੈਂਦਾ....ਆਸਮਾਨੀਂ ਟਾਕੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ…ਤੇ ਅਚਾਣਕ ਮੌਤ ਆਣ ਦਬੋਚਦੀ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਝਪਟਦੀ......ਤੇ.....ਹਨ੍ਹੇਰਾ....ਕੋਈ ਆਰ-ਪਾਰ ਨਹੀਂ...ਬਸ ਹਨ੍ਹੇਰਾ! (ਫ਼ਫ਼ਕਦਾ ਹੈ) ਬੁਝ ਜਾਣ ਦਿਓ ਇਸ ਦੀਵੇ ਨੂੰ....! ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ? ਮੂਰਖ ਦੀ ਬੁਝਾਈ ਬਾਤ, ਪਹੇਲੀ,ਰੌਲਾ-ਰੱਪਾ,ਚੀਕ-ਚਿਹਾੜਾ ਬਥੇਰਾ, ਹੱਥ-ਪੱਲੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਛੁੱਟ ਮੌਤ ਦੇ, ਸਭ ਬੇਕਾਰ, ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ। ਝੋਲ਼ੀ ਖਾਲੀ ਦੀ ਖਾਲੀ। (ਨੌਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਖੜ੍ਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਕਬਬ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆਂ ਹੀ।) ਤੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ!...ਛੇਤੀ ਬਕ! {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}} ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ! ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਿਆ...ਖੁਦ ਈ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਛੇਤੀ ਬੋਲ ਜੋ ਵੀ ਬੋਲਣਾ ਏ! ਤੈਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਪਈ, ਕੀ ਦੇਖਦਾਂ...ਪੂਰੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ ਤੁਰਿਆ ਆਉਂਦਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵੱਲ ਨੂੰ! ਬੀਰਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਸੁੰਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਝੂਠ ਬਕਦਾ ਏਂ ਤੂੰ! ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ! {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}ਜੀ! ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ! ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ! ਪੂਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ </poem>}}<noinclude>{{rh||112/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> b2wxyc1h2lmx1q67ylf3vcoqte49j8s 250 70705 234858 214031 2026-09-13T10:42:39Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 234858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬੀਹੜ ਹੜ੍ਹ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਿਆ ਆ ਰਿਹਾ। ਝੂਠ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬੋਟੀਆਂ ਕਰਵਾ ਦੇਣਾ ਮੇਰੀਆਂ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਮੂਹਰੇ ਪਵਾ ਦੇਣਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਚਿੱਥਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲਦਾ ਹੈ) ਜਿਉਂਦਾ ਗੱਡ ਦਿਆਂਗਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਚ... ਝੂਠ ਨਿਕਲਿਆ 'ਤੇ! ਉਹ ਸਾਮ੍ਹਣੀ ਕਿੱਕਰ 'ਤੇ ਟੰਗਵਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਗਿਰਝਾਂ ਦੇ ਨੋਚਣ ਨੂੰ! ਤੇ ਜੇ ਰਤਾ ਵੀ ਸੱਚਾਈ ਏ ਤੇਰੀ ਗੱਲ 'ਚ ਤਾਂ ਫੇਰ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਚਾਹੇਂ ਤੂੰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਏਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ! (ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ) ਮੇਰਾ ਯਕੀਨ ਡੋਲ ਰਿਹਾ, ਸ਼ੰਕਾ ਹੋ ਰਹੀ ਏ ਮਨ 'ਚ! (ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ) 'ਜਦੋਂ ਤਾਈਂ ਬੀਰਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਉੱਠ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ! ਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਮੂਰਖ ਬਣਾਇਆ। ਆਪੇ ਬਣਿਆਂ ਮੈਂ! ਝੂਠ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਸੱਚ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਨਿਰਾ-ਪੂਰਾ ਸੱਚ। ਹੁਣ ਜੇ ਇਹੋ ਸੱਚ ਏ ਤਾਂ ਭੱਜਾਂਗਾ ਨਹੀਂ ਮੈਂ, ਨਾ ਹੀ ਹੱਥ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ ਬੈਠਾਂਗਾ, ਲੜਾਂਗਾ ਮੈਂ! ਅੱਕ ਗਿਆਂ ਮੈਂ ਇਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ, ਲਾਹ ਸੁੱਟਾਂਗਾ ਇਹ ਬੋਝ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ। (ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ) ਜੰਗ ਦੇ ਬਿਗੁਲ ਬਜਾਓ! ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿਓ ਪਰਲੋ ਆਏਗੀ ਅੱਜ ਕਿਆਮਤ! ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਤਰੇ ਤਾਈਂ ਲੜਾਂਗਾ ਮੈਂ! {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||113/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> hhsc1fk0bmnwps2swwdan7yikyy3oms 250 71582 234785 215946 2026-09-12T12:35:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234785 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਚਿਣਾਈ'''}}</br> {{larger|ਕਵਿਤਾਵਾਂ}}</br> 9{{gap}}ਪਿਤਾ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ</br> 11{{gap}}ਬੂਹਾ</br> 12{{gap}} ਫ਼ੋਟੋ ਖਿਚਵਾਣ ਲਗਾ ਬੱਚਾ</br> 13{{gap}}ਫ਼ੋਟੋਬੂਥ</br> 14{{gap}}ਫ਼ੋਟੋ</br> 15{{gap}}ਨਿਰਾਕਾਰ :ਅਗਿਆਤ ਆਵਾਸੀ ਦਾ ਸਮਾਰਕ</br> 17{{gap}}ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮੀਜ਼ ਤੇ ਚੰਬੇਲੀ ਦੀ ਕਲੀ</br> 19{{gap}}ਮੂੰਗਫਲ਼ੀ ਭੁੰਨਦਾ ਬੰਦਾ</br> 20{{gap}}ਸਟਿੱਲ ਲਾਈਫ਼</br> 21{{gap}}ਮੰਗਲ ਬਾਜਾ</br> 22{{gap}} ਸੰਨ 1932 ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੁਹਣੇ ਦਿਨ ਨਕੋਦਰ ਦੇ ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਫ਼ੋਟੋ ਖਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ</br> 27{{gap}} ਕੂਚਾ ਕੋੜਿਆਂਵਾਲ਼ਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ੧੯੧੯</br> {{larger|ਨਿਬੰਧ}}</br> 30{{gap}}ਗਿਆਨੋ</br> 34{{gap}} ਨ੍ਹਾਮਾ ਫਾਂਸੀਵਾਲਾ</br> 42{{gap}} ਸ਼ਨਾਖਤ</br> 44{{gap}}ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਸਵੀਰ</br> 47{{gap}}ਬੇਵਤਨੀ</br> 55{{gap}} ਫ਼ਰੇਮ ਕੀਤਾ ਵਕਤ</br> 58{{gap}}ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਸਾਕਾ</br> 63{{gap}} ਗੋਰਕੀ ਦੀ ਕਾਲ਼-ਕੋਠੜੀ</br> 66{{gap}} ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਲ਼ਾ</br> 75{{gap}}ਪ੍ਰੇਮ ਕੇਲਾ</br> 78{{gap}}ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਨੇਕ ਕਮਾਈ</br> 83{{gap}} ਪਿਓ ਪੁਤਰ</br> 84{{gap}}ਬਾਰੀ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਔਰਤ</br> 86{{gap}}ਦੋ ਪਾਸਪੋਰਟ</br> 87{{gap}}ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ</br> 88{{gap}}ਦਰਪਣ</br> 90{{gap}}The Disappearance</br> 95{{gap}} Seeing Not Seeing {{nop}}<noinclude></noinclude> tnsikacwml6deueqivmezf6tw6pde6h 234786 234785 2026-09-12T12:36:17Z Harchand Bhinder 2624 234786 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਚਿਣਾਈ'''}}</br> {{larger|ਕਵਿਤਾਵਾਂ}}</br> 9{{gap}}ਪਿਤਾ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ</br> 11{{gap}}ਬੂਹਾ</br> 12{{gap}} ਫ਼ੋਟੋ ਖਿਚਵਾਣ ਲਗਾ ਬੱਚਾ</br> 13{{gap}}ਫ਼ੋਟੋਬੂਥ</br> 14{{gap}}ਫ਼ੋਟੋ</br> 15{{gap}}ਨਿਰਾਕਾਰ :ਅਗਿਆਤ ਆਵਾਸੀ ਦਾ ਸਮਾਰਕ</br> 17{{gap}}ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮੀਜ਼ ਤੇ ਚੰਬੇਲੀ ਦੀ ਕਲੀ</br> 19{{gap}}ਮੂੰਗਫਲ਼ੀ ਭੁੰਨਦਾ ਬੰਦਾ</br> 20{{gap}}ਸਟਿੱਲ ਲਾਈਫ਼</br> 21{{gap}}ਮੰਗਲ ਬਾਜਾ</br> 22{{gap}} ਸੰਨ 1932 ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੁਹਣੇ ਦਿਨ ਨਕੋਦਰ ਦੇ ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਫ਼ੋਟੋ ਖਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ</br> 27{{gap}} ਕੂਚਾ ਕੋੜਿਆਂਵਾਲ਼ਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ੧੯੧੯</br> {{larger|ਨਿਬੰਧ}}</br> 30{{gap}}ਗਿਆਨੋ</br> 34{{gap}} ਨ੍ਹਾਮਾ ਫਾਂਸੀਵਾਲਾ</br> 42{{gap}} ਸ਼ਨਾਖਤ</br> 44{{gap}}ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਸਵੀਰ</br> 47{{gap}}ਬੇਵਤਨੀ</br> 55{{gap}} ਫ਼ਰੇਮ ਕੀਤਾ ਵਕਤ</br> 58{{gap}}ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਸਾਕਾ</br> 63{{gap}} ਗੋਰਕੀ ਦੀ ਕਾਲ਼-ਕੋਠੜੀ</br> 66{{gap}} ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਲ਼ਾ</br> 75{{gap}}ਪ੍ਰੇਮ ਕੇਲਾ</br> 78{{gap}}ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਨੇਕ ਕਮਾਈ</br> 83{{gap}} ਪਿਓ ਪੁਤਰ</br> 84{{gap}}ਬਾਰੀ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਔਰਤ</br> 86{{gap}}ਦੋ ਪਾਸਪੋਰਟ</br> 87{{gap}}ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ</br> 88{{gap}}ਦਰਪਣ</br> 90{{gap}}The Disappearance</br> 95{{gap}} Seeing Not Seeing {{nop}}<noinclude>{{left|6}}</noinclude> 9r2d5hafqmywmb8ubvjbutfhxono3e4 250 73376 234802 226119 2026-09-12T23:49:09Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਜੂਠ_ਤੇ_ਹੋਰ_ਨਾਟਕ_–_ਬਲਰਾਮ.pdf |Page = 1 |bSize = 548 |cWidth = 528 |cHeight = 835 |oTop = -1 |oLeft = 23 |Location = center |Description = }}<noinclude>{{center|ਕਵਰ}}</noinclude> m143qjbffz33nh0b2huvcteg9mzx0qw 234803 234802 2026-09-12T23:50:08Z Tamanpreet Kaur 606 234803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਜੂਠ_ਤੇ_ਹੋਰ_ਨਾਟਕ_–_ਬਲਰਾਮ.pdf |Page = 1 |bSize = 548 |cWidth = 528 |cHeight = 835 |oTop = -1 |oLeft = 23 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> bvjk1svi8ttq4rxuanl06c2zr44pz8v 250 73980 234855 234769 2026-09-13T10:39:07Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234855 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem> {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਜਸਪਾਲ। ''(ਸੁੱਖੋਂ ਦੇ ਭਾਵ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।)'' ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਉਹਦਾ, ਜੀਵਨ। ''(ਕੈਲਾ ਖਿੜਕੀ ਬੰਦ ਕਰਦਾ)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ''(ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ ਕੰਮ 'ਚ ਰੁੱਝਦੀ ਹੈ।)'' ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਏ ਫੇਰ... ਜੇ ਆਇਆ ਤੇ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਝਾਕਦੇ ਹੋਏ)'' ਅੱਛਾ ਜੀ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਹਟ ਵੇ, ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਘੋਖਾ ਈ ਕੱਢਦਾ ਰਹੂ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਚਿੜਾਉਂਦਾ ਹੈ)'' ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਾਹੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਨੀ ਜਿੰਦੇ ਕੋਈ ਚੱਜ ਸਿੱਖ ਲੈ ਏਥੇ ਬੈਠ ਸਦਾ ਨਈਓਂ ਰਹਿਣਾ ਨੀ ਜਿੰਦੇ...}} {{playscript|| : (ਮਿੱਠੂ ਉਸ ਨੂੰ ਠਿੱਠ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਖੋਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਲਿਆ 20 ਰੁਪਏ। ''(ਮੁਹਰਿਓਂ ਮੇਲੋ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਵੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਖੋਰ ਪਾਇਆ ਦੇਹਾਂ ਨੇ। ਨੀ ਤੂੰ ਨੀ.. ਪਾਣੀ ਮੰਗਿਆ ਸੀ ਤੈਥੋਂ ਘੁੱਟ}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਉਹਨੂੰ ਨੀ ਕੁਝ ਕਹਿ ਹੁੰਦਾ। ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਮੇਰੇ ਈ ਪਿੱਛੇ ਪਈ ਰਹੂ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ|: ਉਹ ਤਾਂ ਹੈ ਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ... ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਦੈਣ ਹੋ ਗਈ-। ''(ਮਿੱਠੂ ਨੂੰ)'' ਨਾ ਕੀ ਆ ਵੇ...}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਹੱਸਦਾ)'' ਗੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਹੈ... ਪਈ ਜਸਪਾਲ ਆਇਆ ਹੋਇਆ...ਤੇ ਇਹਦਾ ਵੀ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਹੁਣ ਏਥੇ। ''(ਹੱਸਦਾ ਹੈ।)'' {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਦੇਖ ਲੈ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਅਵਾ-ਤਵਾ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਅੱਛਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਗਾਉਂਦਾ ਕੌਣ ਸੀ 'ਮੇਰਾ ਅੱਜ ਮੁਕਲਵਾ ਤੋਰ ਦੇ'}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਠਹਿਰ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮਿੱਠੂ ਦਿਆ ਬੱਚਿਆ ''(ਮਾਰਨ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਧੱਕਾ ਖਾ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਸੁੱਖੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਚਿੜਾਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਮੈਂ ਦਿੰਨੀ ਤੈਨੂੰ ਰੁਪਏ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਐਤਕੀਂ ਤਾਂ ਤੋਰ ਈ ਦਿਓ। ਪੁੰਨ ਹੋਊਗਾ ਬੇਬੇ ਪੁੰਨ।}} </poem><noinclude>{{rh||85 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> e687jp8zwtqw8t6oytedyhzh68988yi 234856 234855 2026-09-13T10:39:38Z Taranpreet Goswami 2106 234856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem> {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਜਸਪਾਲ। ''(ਸੁੱਖੋਂ ਦੇ ਭਾਵ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।)'' ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਉਹਦਾ, ਜੀਵਨ। ''(ਕੈਲਾ ਖਿੜਕੀ ਬੰਦ ਕਰਦਾ)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ''(ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ ਕੰਮ 'ਚ ਰੁੱਝਦੀ ਹੈ।)'' ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਏ ਫੇਰ... ਜੇ ਆਇਆ ਤੇ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਝਾਕਦੇ ਹੋਏ)'' ਅੱਛਾ ਜੀ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਹਟ ਵੇ, ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਘੋਖਾ ਈ ਕੱਢਦਾ ਰਹੂ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਚਿੜਾਉਂਦਾ ਹੈ)'' ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਾਹੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਨੀ ਜਿੰਦੇ ਕੋਈ ਚੱਜ ਸਿੱਖ ਲੈ ਏਥੇ ਬੈਠ ਸਦਾ ਨਈਓਂ ਰਹਿਣਾ ਨੀ ਜਿੰਦੇ...}} {{playscript|| : (ਮਿੱਠੂ ਉਸ ਨੂੰ ਠਿੱਠ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਖੋਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਲਿਆ 20 ਰੁਪਏ। ''(ਮੁਹਰਿਓਂ ਮੇਲੋ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਵੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਖੋਰ ਪਾਇਆ ਦੇਹਾਂ ਨੇ। ਨੀ ਤੂੰ ਨੀ.. ਪਾਣੀ ਮੰਗਿਆ ਸੀ ਤੈਥੋਂ ਘੁੱਟ}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਉਹਨੂੰ ਨੀ ਕੁਝ ਕਹਿ ਹੁੰਦਾ। ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਮੇਰੇ ਈ ਪਿੱਛੇ ਪਈ ਰਹੂ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ|: ਉਹ ਤਾਂ ਹੈ ਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ... ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਦੈਣ ਹੋ ਗਈ-। ''(ਮਿੱਠੂ ਨੂੰ)'' ਨਾ ਕੀ ਆ ਵੇ...}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਹੱਸਦਾ)'' ਗੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਹੈ... ਪਈ ਜਸਪਾਲ ਆਇਆ ਹੋਇਆ...ਤੇ ਇਹਦਾ ਵੀ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਹੁਣ ਏਥੇ। ''(ਹੱਸਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਦੇਖ ਲੈ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਅਵਾ-ਤਵਾ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਅੱਛਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਗਾਉਂਦਾ ਕੌਣ ਸੀ 'ਮੇਰਾ ਅੱਜ ਮੁਕਲਵਾ ਤੋਰ ਦੇ'}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਠਹਿਰ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮਿੱਠੂ ਦਿਆ ਬੱਚਿਆ ''(ਮਾਰਨ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਧੱਕਾ ਖਾ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਸੁੱਖੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਚਿੜਾਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਮੈਂ ਦਿੰਨੀ ਤੈਨੂੰ ਰੁਪਏ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਐਤਕੀਂ ਤਾਂ ਤੋਰ ਈ ਦਿਓ। ਪੁੰਨ ਹੋਊਗਾ ਬੇਬੇ ਪੁੰਨ।}} </poem><noinclude>{{rh||85 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> qm58y7a5r19tmql5t3uo92ywhhd8nx0 234857 234856 2026-09-13T10:40:09Z Taranpreet Goswami 2106 234857 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem> {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਜਸਪਾਲ। ''(ਸੁੱਖੋਂ ਦੇ ਭਾਵ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।)'' ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਉਹਦਾ, ਜੀਵਨ। ''(ਕੈਲਾ ਖਿੜਕੀ ਬੰਦ ਕਰਦਾ)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ''(ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ ਕੰਮ 'ਚ ਰੁੱਝਦੀ ਹੈ।)'' ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਏ ਫੇਰ... ਜੇ ਆਇਆ ਤੇ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਝਾਕਦੇ ਹੋਏ)'' ਅੱਛਾ ਜੀ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਹਟ ਵੇ, ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਘੋਖਾ ਈ ਕੱਢਦਾ ਰਹੂ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਚਿੜਾਉਂਦਾ ਹੈ)'' ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਾਹੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਨੀ ਜਿੰਦੇ ਕੋਈ ਚੱਜ ਸਿੱਖ ਲੈ ਏਥੇ ਬੈਠ ਸਦਾ ਨਈਓਂ ਰਹਿਣਾ ਨੀ ਜਿੰਦੇ...}} {{playscript|| (ਮਿੱਠੂ ਉਸ ਨੂੰ ਠਿੱਠ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਖੋਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਲਿਆ 20 ਰੁਪਏ। ''(ਮੁਹਰਿਓਂ ਮੇਲੋ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਵੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਖੋਰ ਪਾਇਆ ਦੇਹਾਂ ਨੇ। ਨੀ ਤੂੰ ਨੀ.. ਪਾਣੀ ਮੰਗਿਆ ਸੀ ਤੈਥੋਂ ਘੁੱਟ}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਉਹਨੂੰ ਨੀ ਕੁਝ ਕਹਿ ਹੁੰਦਾ। ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਮੇਰੇ ਈ ਪਿੱਛੇ ਪਈ ਰਹੂ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ|: ਉਹ ਤਾਂ ਹੈ ਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ... ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਦੈਣ ਹੋ ਗਈ-। ''(ਮਿੱਠੂ ਨੂੰ)'' ਨਾ ਕੀ ਆ ਵੇ...}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਹੱਸਦਾ)'' ਗੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਹੈ... ਪਈ ਜਸਪਾਲ ਆਇਆ ਹੋਇਆ...ਤੇ ਇਹਦਾ ਵੀ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਹੁਣ ਏਥੇ। ''(ਹੱਸਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਦੇਖ ਲੈ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਅਵਾ-ਤਵਾ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਅੱਛਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਗਾਉਂਦਾ ਕੌਣ ਸੀ 'ਮੇਰਾ ਅੱਜ ਮੁਕਲਵਾ ਤੋਰ ਦੇ'}} {{playscript|ਸੁੱਖੋਂ| : ਠਹਿਰ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮਿੱਠੂ ਦਿਆ ਬੱਚਿਆ ''(ਮਾਰਨ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਧੱਕਾ ਖਾ ਕੇ ਆਪ ਹੀ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਸੁੱਖੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਚਿੜਾਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਮੈਂ ਦਿੰਨੀ ਤੈਨੂੰ ਰੁਪਏ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਐਤਕੀਂ ਤਾਂ ਤੋਰ ਈ ਦਿਓ। ਪੁੰਨ ਹੋਊਗਾ ਬੇਬੇ ਪੁੰਨ।}} </poem><noinclude>{{rh||85 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> kdwzml67hzc39vr5k3d4ci26hkb6ib8 250 73981 234775 2026-09-12T12:08:09Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<poem>{{playscript||''(ਰਾਂਝਾ ਚਿਮਟਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਸਹਿਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ।)''}} {{playscript|1| : ਰਹਿਮ ਸਾਂਈਂ ਜੀ ਰਹਿਮ...।}} {{playscript|2| : ਇਆਣੀ ਏ... ਬਖਸ਼ ਛੱਡੋ...।}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਅੱਖੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234775 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript||''(ਰਾਂਝਾ ਚਿਮਟਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਸਹਿਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ।)''}} {{playscript|1| : ਰਹਿਮ ਸਾਂਈਂ ਜੀ ਰਹਿਮ...।}} {{playscript|2| : ਇਆਣੀ ਏ... ਬਖਸ਼ ਛੱਡੋ...।}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਅੱਖੀਆਂ ਈ ਲਾਲ ਪੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਸਿੱਖਿਆਂ...। ਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੁਨਰ ਵੀ ਹੈ ਈ ਪੱਲੇ। ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਈਮਾਨ ਕਰੀਏ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਕਿ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਜੋਗੀ ਏਂ ਕੋਈ ਭੇਖੀ... ਪਾਖੰਡੀ.. ਭੋਗੀ ਨਹੀਂ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਅਸੀਂ ਜੋਗ ਭੋਗ ਨਾ ਜਾਣੀਏ ਨੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰੋਗ ਅਵੱਲੜਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਹੀਰ ਕਹਿੰਦੇ ਅਸੀਂ ਪੀਰ ਸੁਣੀਏ ਧੁਰੋਂ ਲਿਖਿਆ ਸਾਥ ਸਵੱਲੜਾ ਏ...। {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਬਣਾ ਜੇ ਏਡੀਓ ਜੁਗਤ ਵਾਲਾਂ ਏਂ। ਧੁਰ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਜਾਣਦਾਂ... ਤਾਂ ਦੱਸ ਖਾਂ,.. ਇਸ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਧਰਿਆ ਤੇਰੇ ਸਾਹਵੇਂ... ਏਸ ਪ੍ਰੋਣੇ ਹੇਠ... ''(ਰਮਜ਼ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦੀ ਹੈ)'' ਕੀ ਲੁਕਿਆ ਏ ਘੁੰਡ ਪਿੱਛੇ...ਦਸ ਖਾਂ ਜ਼ਰਾ...।}} {{playscript|3| : ਨੀ ਸਹਿਤੀਏ ਪੀਰ ਨਾ ਪਰਤਿਆ, ਪਛਤਾਏਂਗੀ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਰਾਂਝਾ ਉੱਪਰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ)'' ਐਵੇਂ ਪਿਆਜ ਦੇ ਪੱਤ ਲਾ ਲਾਹ ਸਹਿਤੀਏ। ਨੰਗਿਆਂ ਚੋਂ ਕੁਝ ਨਿਕਲਣਾ ਨੀ, ਜਾ ਚੁੱਕ ਕੱਪੜਾ ਤੇ ਦੇਖ ਲੈ ਥਾਲ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਭਰਿਆ ਪੂਰਿਆ ਈ। ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਪੈਸੇ-ਨਾਲ਼ ਸੰਧੂਰ ਧਰਿਆ, ਐਵੇਂ ਬੂਜਾ ਕਾਹਨੂੰ ਵਿਸੂਰਿਆ ਈ।}} {{playscript||''(ਪੰਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਤੱਕਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਜਾਨੀਂ ਕੱਪੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੇਖਦੀ...।)''}} {{playscript|4| : ਇਹ ਕੀ। ਕਿੰਜ ਹੋਇਆ...। {{playscript|| ''(ਸਹਿਤੀ ਵੀ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|5| : ਅਸੀਂ ਤੇ ਖੰਡ-ਮਲਾਈ ਭਰ ਲਿਆਈਆਂ ਸੀ...।}} {{playscript|1| : ਪੈਰੀਂ ਪੈ ਕੇ ਪੀਰ ਮਨਾਂ ਸਹਿਤੀਏ...।}} </poem><noinclude>{{rh||55 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> l5274unksuy73hbrndyxrlc0279f1hu 234776 234775 2026-09-12T12:09:03Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234776 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript||''(ਰਾਂਝਾ ਚਿਮਟਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਸਹਿਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ...।)''}} {{playscript|1| : ਰਹਿਮ ਸਾਂਈਂ ਜੀ ਰਹਿਮ...।}} {{playscript|2| : ਇਆਣੀ ਏ... ਬਖਸ਼ ਛੱਡੋ...।}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਅੱਖੀਆਂ ਈ ਲਾਲ ਪੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਸਿੱਖਿਆਂ...। ਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੁਨਰ ਵੀ ਹੈ ਈ ਪੱਲੇ। ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਈਮਾਨ ਕਰੀਏ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਕਿ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਜੋਗੀ ਏਂ ਕੋਈ ਭੇਖੀ... ਪਾਖੰਡੀ.. ਭੋਗੀ ਨਹੀਂ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਅਸੀਂ ਜੋਗ ਭੋਗ ਨਾ ਜਾਣੀਏ ਨੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰੋਗ ਅਵੱਲੜਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਹੀਰ ਕਹਿੰਦੇ ਅਸੀਂ ਪੀਰ ਸੁਣੀਏ ਧੁਰੋਂ ਲਿਖਿਆ ਸਾਥ ਸਵੱਲੜਾ ਏ...। {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਬਣਾ ਜੇ ਏਡੀਓ ਜੁਗਤ ਵਾਲਾਂ ਏਂ। ਧੁਰ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਜਾਣਦਾਂ... ਤਾਂ ਦੱਸ ਖਾਂ,.. ਇਸ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਧਰਿਆ ਤੇਰੇ ਸਾਹਵੇਂ... ਏਸ ਪ੍ਰੋਣੇ ਹੇਠ... ''(ਰਮਜ਼ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦੀ ਹੈ)'' ਕੀ ਲੁਕਿਆ ਏ ਘੁੰਡ ਪਿੱਛੇ...ਦਸ ਖਾਂ ਜ਼ਰਾ...।}} {{playscript|3| : ਨੀ ਸਹਿਤੀਏ ਪੀਰ ਨਾ ਪਰਤਿਆ, ਪਛਤਾਏਂਗੀ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਰਾਂਝਾ ਉੱਪਰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ)'' ਐਵੇਂ ਪਿਆਜ ਦੇ ਪੱਤ ਲਾ ਲਾਹ ਸਹਿਤੀਏ। ਨੰਗਿਆਂ ਚੋਂ ਕੁਝ ਨਿਕਲਣਾ ਨੀ, ਜਾ ਚੁੱਕ ਕੱਪੜਾ ਤੇ ਦੇਖ ਲੈ ਥਾਲ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਭਰਿਆ ਪੂਰਿਆ ਈ। ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਪੈਸੇ-ਨਾਲ਼ ਸੰਧੂਰ ਧਰਿਆ, ਐਵੇਂ ਬੂਜਾ ਕਾਹਨੂੰ ਵਿਸੂਰਿਆ ਈ।}} {{playscript||''(ਪੰਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਤੱਕਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਜਾਨੀਂ ਕੱਪੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੇਖਦੀ...।)''}} {{playscript|4| : ਇਹ ਕੀ। ਕਿੰਜ ਹੋਇਆ...। {{playscript|| ''(ਸਹਿਤੀ ਵੀ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|5| : ਅਸੀਂ ਤੇ ਖੰਡ-ਮਲਾਈ ਭਰ ਲਿਆਈਆਂ ਸੀ...।}} {{playscript|1| : ਪੈਰੀਂ ਪੈ ਕੇ ਪੀਰ ਮਨਾਂ ਸਹਿਤੀਏ...।}} </poem><noinclude>{{rh||55 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> sykxbbz9cydpenxi288ut291ni2vih1 234778 234776 2026-09-12T12:09:43Z Taranpreet Goswami 2106 234778 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript||''(ਰਾਂਝਾ ਚਿਮਟਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਸਹਿਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ...।)''}} {{playscript|1| : ਰਹਿਮ ਸਾਂਈਂ ਜੀ ਰਹਿਮ...।}} {{playscript|2| : ਇਆਣੀ ਏ... ਬਖਸ਼ ਛੱਡੋ...।}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਅੱਖੀਆਂ ਈ ਲਾਲ ਪੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਸਿੱਖਿਆਂ...। ਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੁਨਰ ਵੀ ਹੈ ਈ ਪੱਲੇ। ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਈਮਾਨ ਕਰੀਏ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਕਿ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਜੋਗੀ ਏਂ ਕੋਈ ਭੇਖੀ... ਪਾਖੰਡੀ.. ਭੋਗੀ ਨਹੀਂ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਅਸੀਂ ਜੋਗ ਭੋਗ ਨਾ ਜਾਣੀਏ ਨੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰੋਗ ਅਵੱਲੜਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਹੀਰ ਕਹਿੰਦੇ ਅਸੀਂ ਪੀਰ ਸੁਣੀਏ ਧੁਰੋਂ ਲਿਖਿਆ ਸਾਥ ਸਵੱਲੜਾ ਏ...।}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਬਣਾ ਜੇ ਏਡੀਓ ਜੁਗਤ ਵਾਲਾਂ ਏਂ। ਧੁਰ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਜਾਣਦਾਂ... ਤਾਂ ਦੱਸ ਖਾਂ,.. ਇਸ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਧਰਿਆ ਤੇਰੇ ਸਾਹਵੇਂ... ਏਸ ਪ੍ਰੋਣੇ ਹੇਠ... ''(ਰਮਜ਼ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦੀ ਹੈ)'' ਕੀ ਲੁਕਿਆ ਏ ਘੁੰਡ ਪਿੱਛੇ...ਦਸ ਖਾਂ ਜ਼ਰਾ...।}} {{playscript|3| : ਨੀ ਸਹਿਤੀਏ ਪੀਰ ਨਾ ਪਰਤਿਆ, ਪਛਤਾਏਂਗੀ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਰਾਂਝਾ ਉੱਪਰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ)'' ਐਵੇਂ ਪਿਆਜ ਦੇ ਪੱਤ ਲਾ ਲਾਹ ਸਹਿਤੀਏ। ਨੰਗਿਆਂ ਚੋਂ ਕੁਝ ਨਿਕਲਣਾ ਨੀ, ਜਾ ਚੁੱਕ ਕੱਪੜਾ ਤੇ ਦੇਖ ਲੈ ਥਾਲ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਭਰਿਆ ਪੂਰਿਆ ਈ। ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਪੈਸੇ-ਨਾਲ਼ ਸੰਧੂਰ ਧਰਿਆ, ਐਵੇਂ ਬੂਜਾ ਕਾਹਨੂੰ ਵਿਸੂਰਿਆ ਈ।}} {{playscript||''(ਪੰਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਤੱਕਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਜਾਨੀਂ ਕੱਪੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੇਖਦੀ...।)''}} {{playscript|4| : ਇਹ ਕੀ। ਕਿੰਜ ਹੋਇਆ...।}} {{playscript|| ''(ਸਹਿਤੀ ਵੀ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|5| : ਅਸੀਂ ਤੇ ਖੰਡ-ਮਲਾਈ ਭਰ ਲਿਆਈਆਂ ਸੀ...।}} {{playscript|1| : ਪੈਰੀਂ ਪੈ ਕੇ ਪੀਰ ਮਨਾਂ ਸਹਿਤੀਏ...।}} </poem><noinclude>{{rh||55 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> a30747btmgyjziny26jym6dk8pywd2l 250 73982 234788 2026-09-12T14:19:24Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<poem>{{playscript|2| : ਗੁਨਾਹ ਬਖਸ਼ਾ ਲੈ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਇੰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘੁੰਡ ਵੀ... ਚਾ ਲਾਹ ਧਰੀਏ। ''(ਥਾਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਬੁੱਕ ਭਰ ਕੇ ਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234788 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|2| : ਗੁਨਾਹ ਬਖਸ਼ਾ ਲੈ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਇੰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘੁੰਡ ਵੀ... ਚਾ ਲਾਹ ਧਰੀਏ। ''(ਥਾਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਬੁੱਕ ਭਰ ਕੇ ਹਵਾ 'ਚ ਉਡਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਰਾਂਝੇ ਆਖਿਆ..., ਸਹਿਤੀਏ... ਫ਼ੱਕਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਆਡ੍ਰਾ ਲਾਏਂਗੀ ਜਹਾਨੋਂ ਜਾਏਂਗੀ...। ਹੀਰ ਮਿਲਾਏਂਗੀ ਮੁਰਾਦ ਪਾਏਂਗੀ...।}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਮੈਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਜੋਗੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਵੇ, ਮੁਰਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ...।}} {{playscript||''(ਪੰਜ ਕੁੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਦੁਆ ਮੰਗਦੀਆ।)''}} {{playscript|| ਮੁਰਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ।}} {{playscript||ਗੀਤ : ਪੀਰ ਸੱਚ ਦਾ ਅਸਾਂ ਤਹਿਕੀਕ ਕੀਤਾ, ਸਣੇ ਹੀਰ ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਮੈਂ, ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਤੇ ਮਲਾਹ ਹੈ ਹੀਰ ਤੇਰੀ, ਨਾਲ਼ ਸਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਅਸਾਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਜਾਣਾ...। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁਰਾਦ ਪਾਈਂ... ਅਸਾਂ ਆਪਣੀ ਝੋਂਕ ਜਾਣਾ...।}} {{playscript|3| : ''(ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ ਬਾਂਵਲੀ ਹੋਈ)'' ਚਲੋ ਨੀ ਕੁੜੀਓ ਚਲੋ...}} {{playscript|4| : ਉਹ ਮੁਬਾਰਕ ਘੜੀ ਆਈ...।}} {{playscript|5| : ਨਵਾਂ ਬੂਰ ਆ ਪਿਆ ਬੂਟਿਆਂ...।}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਚਲੋ ਹੀਰ ਨੂੰ ਚੱਲ ਕੇ ਖ਼ਬਰ ਕਰੀਏ...।}} {{playscript|''(ਪੰਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀਆਂ...। ਸਹਿਤੀ ਮੁੜ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਕੁੜੀਆਂ ਆਖਿਆ ਆਣ ਕੇ ਹੀਰ ਤਾਈ, ਅਨੀਂ ਵਹੁਟੀਏ ਅੱਜ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ ਮਿਲੀ ਆਬ-ਹਯਾਤ ਪਿਆਸਿਆਂ ਨੂੰ, ਹੁਣ ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਈਂ ਏ ਨੀ}} </poem><noinclude>{{rh||56 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 33fkl2ljdjfsjtdk7f7qgkyhfmzvlkh 234789 234788 2026-09-12T14:20:05Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|2| : ਗੁਨਾਹ ਬਖਸ਼ਾ ਲੈ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਇੰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘੁੰਡ ਵੀ... ਚਾ ਲਾਹ ਧਰੀਏ। ''(ਥਾਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਬੁੱਕ ਭਰ ਕੇ ਹਵਾ 'ਚ ਉਡਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਰਾਂਝੇ ਆਖਿਆ..., ਸਹਿਤੀਏ... ਫ਼ੱਕਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਆਡ੍ਰਾ ਲਾਏਂਗੀ ਜਹਾਨੋਂ ਜਾਏਂਗੀ...। ਹੀਰ ਮਿਲਾਏਂਗੀ ਮੁਰਾਦ ਪਾਏਂਗੀ...।}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਮੈਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਜੋਗੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਵੇ, ਮੁਰਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ...।}} {{playscript||''(ਪੰਜ ਕੁੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਦੁਆ ਮੰਗਦੀਆ।)''}} {{playscript|| ਮੁਰਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ।}} {{playscript||ਗੀਤ : ਪੀਰ ਸੱਚ ਦਾ ਅਸਾਂ ਤਹਿਕੀਕ ਕੀਤਾ, ਸਣੇ ਹੀਰ ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਮੈਂ, ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਤੇ ਮਲਾਹ ਹੈ ਹੀਰ ਤੇਰੀ, ਨਾਲ਼ ਸਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਅਸਾਂ ਇਹ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਜਾਣਾ...। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁਰਾਦ ਪਾਈਂ... ਅਸਾਂ ਆਪਣੀ ਝੋਂਕ ਜਾਣਾ...।}} {{playscript|3| : ''(ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ ਬਾਂਵਲੀ ਹੋਈ)'' ਚਲੋ ਨੀ ਕੁੜੀਓ ਚਲੋ...}} {{playscript|4| : ਉਹ ਮੁਬਾਰਕ ਘੜੀ ਆਈ...।}} {{playscript|5| : ਨਵਾਂ ਬੂਰ ਆ ਪਿਆ ਬੂਟਿਆਂ...।}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ| : ਚਲੋ ਹੀਰ ਨੂੰ ਚੱਲ ਕੇ ਖ਼ਬਰ ਕਰੀਏ...।}} {{playscript||''(ਪੰਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀਆਂ...। ਸਹਿਤੀ ਮੁੜ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਕੁੜੀਆਂ ਆਖਿਆ ਆਣ ਕੇ ਹੀਰ ਤਾਈ, ਅਨੀਂ ਵਹੁਟੀਏ ਅੱਜ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ ਮਿਲੀ ਆਬ-ਹਯਾਤ ਪਿਆਸਿਆਂ ਨੂੰ, ਹੁਣ ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਈਂ ਏ ਨੀ}} </poem><noinclude>{{rh||56 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> cw6o5x90j4ikadgjnlh6zlwstes3zjl 250 73983 234790 2026-09-12T14:41:30Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<poem> {{playscript||ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ ਤੈਨੂੰ ਦੋਜ਼ਖ ਦੀ ਆਂਚ ਹੈ ਦੂਰ ਹੋਈ, ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਪਾਈਂ ਏ ਨੀ ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ... ਨੀ ਪੂਰੇ ਰੱਬ ਨੇ ਮੇਲ ਕੇ ਤਾਰੀ ਏਂ ਤੂੰ, ਮੋਤੀ ਨਾਲ਼ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਪੁਰਾਈ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234790 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem> {{playscript||ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ ਤੈਨੂੰ ਦੋਜ਼ਖ ਦੀ ਆਂਚ ਹੈ ਦੂਰ ਹੋਈ, ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਪਾਈਂ ਏ ਨੀ ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ... ਨੀ ਪੂਰੇ ਰੱਬ ਨੇ ਮੇਲ ਕੇ ਤਾਰੀ ਏਂ ਤੂੰ, ਮੋਤੀ ਨਾਲ਼ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਪੁਰਾਈ ਏਂ ਨੀ ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ।}} {{playscript||''(ਪੂਰੇ ਗੀਤ ਦੌਰਾਨ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਸਣੇ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਤ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਸੰਗੀਤ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਲੁਕਦੇ ਲੁਕੋਂਦੇ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਸਹਿਤਾ ਉੱਥੇ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ|: ਛੇਤੀ ਕਰੋ... ਸਭ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਨੇ...। ਛੇਤੀ ਨਿਕਲ ਤੁਰੋ ਏਥੋਂ...}} {{playscript||''(ਸਭ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਕੋਰਸ|: ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਕਹਿ ਹੀਰ ਦੀ ਸੱਸ ਤਾਈਂ, ਅੱਜ ਰੱਬ ਨੇ ਚੌੜ ਕਰਾਈ ਏਂ ਨੀ ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀਂ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ...।}} {{playscript|''(ਵਧਾਈ ਦੀ ਏਸ ਧੁਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਹਿਤਾ ਮੰਚ 'ਤੇ ਪਿਆ ਪਾਸੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਲੈ ਕੇ ਫੇਰ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਘਰਾੜੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੇੜਾ ਲਾ ਕੇ ਹੀਰ ਤੇ ਸਹਿਤੀ ਹੋਰੀਂ ਮੁੜ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਰਾਂਝਾ ਦੁਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੋਰਸ| : ਤੇ ਹੱਥ ਉਠਾਇ ਦੁਆ ਮੰਗੀ, ਰੱਬਾ ਮੇਲਣਾ ਯਾਰ ਗਵਾਰਨੀ ਦਾ ਇਸ ਹੁੱਬ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਕੰਮ ਸਾਰਨੀ ਦਾ ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ, ਰੱਬਾ ਯਾਰ ਮੇਲੀਂ ਇਸ ਯਾਰਨੀ ਦਾ ਫ਼ਜ਼ਲ ਰੱਬ ਕੀਤਾ ਯਾਰ ਆਇ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਸ਼ਾਹ ਮੁਰਾਦ ਪ੍ਰਕਾਰਨੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਰਾਦ ਪੁਕਾਰਨੀ ਦਾ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ - 2 -।}} {{playscript||''(ਸਭ ਮੁੜ ਮੰਚ 'ਤੇ ਚੱਕਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)''}} </poem><noinclude>{{rh||57 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> g7v8t736v2fsw6udn4aefn5kpem7aav 234791 234790 2026-09-12T14:42:13Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234791 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem> {{playscript||ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ ਤੈਨੂੰ ਦੋਜ਼ਖ ਦੀ ਆਂਚ ਹੈ ਦੂਰ ਹੋਈ, ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਪਾਈਂ ਏ ਨੀ ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ... ਨੀ ਪੂਰੇ ਰੱਬ ਨੇ ਮੇਲ ਕੇ ਤਾਰੀ ਏਂ ਤੂੰ, ਮੋਤੀ ਨਾਲ਼ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਪੁਰਾਈ ਏਂ ਨੀ ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ।}} {{playscript||''(ਪੂਰੇ ਗੀਤ ਦੌਰਾਨ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਸਣੇ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਤ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਸੰਗੀਤ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਲੁਕਦੇ ਲੁਕੋਂਦੇ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਸਹਿਤਾ ਉੱਥੇ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਹਿਤੀ|: ਛੇਤੀ ਕਰੋ... ਸਭ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਨੇ...। ਛੇਤੀ ਨਿਕਲ ਤੁਰੋ ਏਥੋਂ...}} {{playscript||''(ਸਭ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਕੋਰਸ|: ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਕਹਿ ਹੀਰ ਦੀ ਸੱਸ ਤਾਈਂ, ਅੱਜ ਰੱਬ ਨੇ ਚੌੜ ਕਰਾਈ ਏਂ ਨੀ ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀਂ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ...।}} {{playscript||''(ਵਧਾਈ ਦੀ ਏਸ ਧੁਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਹਿਤਾ ਮੰਚ 'ਤੇ ਪਿਆ ਪਾਸੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਲੈ ਕੇ ਫੇਰ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਘਰਾੜੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੇੜਾ ਲਾ ਕੇ ਹੀਰ ਤੇ ਸਹਿਤੀ ਹੋਰੀਂ ਮੁੜ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਰਾਂਝਾ ਦੁਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੋਰਸ| : ਤੇ ਹੱਥ ਉਠਾਇ ਦੁਆ ਮੰਗੀ, ਰੱਬਾ ਮੇਲਣਾ ਯਾਰ ਗਵਾਰਨੀ ਦਾ ਇਸ ਹੁੱਬ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਕੰਮ ਸਾਰਨੀ ਦਾ ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ, ਰੱਬਾ ਯਾਰ ਮੇਲੀਂ ਇਸ ਯਾਰਨੀ ਦਾ ਫ਼ਜ਼ਲ ਰੱਬ ਕੀਤਾ ਯਾਰ ਆਇ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਸ਼ਾਹ ਮੁਰਾਦ ਪ੍ਰਕਾਰਨੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਮੁਰਾਦ ਪੁਕਾਰਨੀ ਦਾ... ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਏ ਨੀ - 2 -।}} {{playscript||''(ਸਭ ਮੁੜ ਮੰਚ 'ਤੇ ਚੱਕਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)''}} </poem><noinclude>{{rh||57 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> d638d73bd863qnmojvuafogihlevx58 250 73984 234792 2026-09-12T16:06:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||''ਸਹਿਤਾ ਇਕੱਲਾ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਲਾ ਦੁਹੱਥੜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।'')}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ:| ਉਇ ਸੁਸਰੀ ਦੀ ਨੀਂਦੇ ਸੁੱਤਿਓ-ਉੱਠੋ ਉਏ...। ( ''ਦੋਹੇਂ ਬੰਦੇ ਵੀ ਨਾਲ ਨੇ... ।'' ) ਉਇ ਝੁੱਗਾ ਚੌੜ ਕਰ ਗਏ ਤੁਹਾਡਾ...। ਤੁਸੀਂ ਰਹਿ ਗਏ ਸੁੱਤੇ! ਹੀਰ ਲੈ ਗਿਆ ਜੋਗੜਾ}} {{playscript||( ''ਸਾਹਿਤਾ ਅਕੜਵਾਰਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।'')}} {{playscript|ਸਹਿਤਾ:|ਪਰ੍ਹਾਂ ਮਰ ਉਇ... । (ਅੰਨ੍ਹਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।) ਕਿਹੜਾ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ...। (ਦੋਹੇਂ ਫੇਰ ਲੜਨ ਲਗਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਬਾਪੂ:|(ਨੱਸਾ ਆਉਂਦਾ) ਕੀ ਹੈ ਉਇ ਮੁਲਾਣਿਆ...। ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ ਬਾਂਗਾਂ ਦੇਣ ਡਿਹਾਂ... ।ਕਿਹੜੀ ਮੱਤ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਤੇਰੀ...।}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ:| ਓ ਹੀਰ ਹੈਨੀਂ...। ਉੜ ਗੀ...। ਲੈ ਗਿਆ ਕੱਢ ਕੇ ਜੋਗੜਾ...।}} {{playscript|ਸਹਿਤਾ:| ਹੈਂ, ... ਕੀ ਬਕਦਾਂ...। (''ਦੇਖਣ ਲਈ ਮੁੜਦਾ ਦੂਜੇ ਅੰਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਜਦਾ'') ਓ ਪਰ੍ਹਾਂ ਮਰ... ਚਿਚੜਾ... ।}} {{playscript|ਸੱਸ:| (ਨੱਸੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।) ਹੀਰ ਹੈ ਨੀ ਅੰਦਰ... ਸਹਿਤੀ ਵੀ...।}} {{playscript|ਬਾਪੂ:|ਲਿਆਓ ਉਇ ਬਰਛੇ ਕੱਢ ਕੇ ...। ਡਾਂਗਾਂ..। ਘੋੜੀਆਂ ਕੱਢੋ...। ਛੇਤੀ। ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਗਏ ਹੋਣੇ ਹਾਲੇ ...।}} {{playscript||(''ਹੋਰ ਲੋਕ ਦੀ ਛਾਂਗਾਂ ਚੱਕੀ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰੜਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'')}} {{playscript|ਸੱਸ:| (''ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ'') ਹਾਏ ਨੀ ਵਹੁਟੜੀਏ... ਕਿਹੜੇ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਕੱਢਿਆ ਈ।}} {{playscript||(''ਅੰਨ੍ਹੇ ਟੋਂਹਦੇ ਹੋਏ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਡ ਚੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।'')}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ:|ਅੱਜ ਤੇ ਕਿਤੇ ਕੰਮ ਆਈਆਂ ਇਹ ਵੀ... ।}} {{playscript||(''ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'')}} {{playscript||(ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਸੰਗੀਤ ਹੈ। ਖੇੜਿਆਂ ਦਾ}} {{nop}}<noinclude>{{rh||58 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> tq1l84co15gyncl0e0mvhtvzw1ojezi 250 73985 234793 2026-09-12T16:08:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸ਼ੋਰ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਤੇ ਹੀਰ ਦੌੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਗੋਲ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਰਾਂਝਾ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੀਰ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੇੜਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸ਼ੋਰ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਤੇ ਹੀਰ ਦੌੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਗੋਲ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਰਾਂਝਾ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੀਰ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੇੜਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੀਰ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਥਾਏਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੱਕਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ... ਖੜ੍ਹਾ-ਖੜ੍ਹਾ ਈ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਚੌੜਾ ਯੇ ਆ ਕੇ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੜ ਘੇਸਲ ਮਾਰ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ...। ਉੱਠ ਰਾਂਝਿਆ ਉੱਠ...। ਏਹ ਵੇਲ਼ੇ ਸੌਣਾ ਦਰਕਾਰ ਨਹੀਂ...। ਹੀਰ : ਰਾਂਝਾ : ਸੌਣ ਦੇ ਹੀਰੀਏ..., ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਏਸ ਨੀਂਦ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ... | ਬੂਹਾ ਥਪੇੜਿਆ ਈ ਹੀਰ ਕੋਰਸ : ਰਾਂਝਾ ... ਉੱਠ ਵੇਹੀਆ ਵੈਰੀ ਚੜ੍ਹੇ ਆਉਂਦੇ ਆ... ।ਬੱਚ ਕੇ ਆਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਖਬਰ ਹੈ। ਏਸ ਕੈਰਨ ਨੀਂਦ ਨੇ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਉਣਾ ਸੀ। ਉੱਠ ਕੇ ਵੈਰੀਆ ਉੱਠ, (ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ) ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਘੜੀ ਅੱਖ ਲਾ ਬੈਠਾਂ, ... ਉੱਠ..., ਨੀਂਦ ਵੈਰਣ ਏ..., ਸੌਤਣ ਸਦਾ ਤੋਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ..., ਉੱਠ... (ਰਾਂਝਾ ਉਨੀਂਦਰੇ 'ਚ ਉਸਨੂੰ ਕਲਾਵੇ 'ਚ ਭਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। (ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।) ਹੀਰ ਆਖਿਆ ਸੁੱਤੇ ਸੋ ਸਭ ਮੁੱਠੇ, ਨੀਂਦ ਮਾਰਿਆ ਵਾਜਿਆਂ ਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਏਸ ਨੀਂਦ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਕੀਰ ਕੀਤੇ, ਨੀਂਦ ਮਾਰਿਆ ਵੱਡੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵੇਖ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਵਖਤ ਪਾਇਆ, ਫਿਰੇ ਢੂੰਢਦੀ ਮਾਰੂ ਮਿਹਮਾਣਿਆਂ ਨੂੰ (ਰਾਂਝਾ ਅੱਭੜਵਾਰਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। : (ਤਰੇਲੀ ਪੂੰਝਦੇ ਹੋਏ ਰਾਂਝਾ ਅੱਭੜਵਾਹਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ) ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ..., (ਮਿਚਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਕਿਹਾ ਮੁਕਾਮ ਹੈ ਇਹ, (ਮੁੱਠੀਆਂ ਘੁੱਟਦਾ ਅੰਦਰ ਨੂੰ 59 :: ਮ੍ਰਿਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||59 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> ew8jahk3dx7blhgfo6gdtp4v2qfetve 234805 234793 2026-09-13T00:11:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||''ਸ਼ੋਰ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਤੇ ਹੀਰ ਦੌੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਗੋਲ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਰਾਂਝਾ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੀਰ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੇੜਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੀਰ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਥਾਏਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੱਕਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ... ਖੜ੍ਹਾ-ਖੜ੍ਹਾ ਈ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਦੌੜ ਕੇ ਆ ਕੇ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੜ ਘੇਸਲ ਮਾਰ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ...।)''}} {{Playscript|ਹੀਰ:|ਉੱਠ ਰਾਂਝਿਆ ਉੱਠ...। ਏਹ ਵੇਲ਼ੇ ਸੌਣਾ ਦਰਕਾਰ ਨਹੀਂ...।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ:| ਸੌਣ ਦੇ ਹੀਰੀਏ..., ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਏਸ ਨੀਂਦ ਨੇ ਬੂਹਾ ਥਪੇੜਿਆ ਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ... ।}} {{Playscript|ਹੀਰ:|ਉੱਠ ਵੈਰੀਆ... ਵੈਰੀ ਚੜ੍ਹੇ ਆਉਂਦੇ ਆ... । ''(ਸ਼ੋਰ ਨੇੜੇ ਆਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਘਬਰਾਂਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਏਸ ਵੈਰਨ ਨੀਂਦ ਨੇ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਉਣਾ ਸੀ। ਉੱਠ ਵੇ ਵੈਰੀਆ ਉੱਠ.., ''(ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ)'' ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਘੜੀ ਅੱਖ ਲਾ ਬੈਠਾਂ, ... ਉੱਠ..., ਨੀਂਦ ਵੈਰਣ ਏ..., ਸੌਤਣ ਸਦਾ ਤੋਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ..., ਉੱਠ... ''(ਰਾਂਝਾ ਉਨੀਂਦਰੇ 'ਚ ਉਸਨੂੰ ਕਲਾਵੇ 'ਚ ਭਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{Playscript||''(ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਕੋਰਸ:|{{left|<poem>ਹੀਰ ਆਖਿਆ ਸੁੱਤੇ ਸੋ ਸਭ ਮੁੱਠੇ, ਨੀਂਦ ਮਾਰਿਆ ਰਾਜਿਆਂ ਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਏਸ ਨੀਂਦ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਕੀਰ ਕੀਤੇ, ਨੀਂਦ ਮਾਰਿਆ ਵੱਡੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵੇਖ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਵਖਤ ਪਾਇਆ, ਫਿਰੇ ਢੂੰਢਦੀ ਮਾਰੂ ਮਿਹਮਾਣਿਆਂ ਨੂੰ</poem>}}}} {{Playscript||''(ਰਾਂਝਾ ਅੱਭੜਵਾਰਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ:| (ਤਰੇਲੀ ਪੂੰਝਦੇ ਹੋਏ ਰਾਂਝਾ ਅੱਭੜਵਾਹਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ) ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ..., ''(ਮਿਚਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ)'' ਕਿਹਾ ਮੁਕਾਮ ਹੈ ਇਹ, ''(ਮੁੱਠੀਆਂ ਘੁੱਟਦਾ ਅੰਦਰ ਨੂੰ''}} {{nop}}<noinclude>{{rh||59 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> o16pc44i01k1kl61fbkmvd8nhhtb03q 234806 234805 2026-09-13T00:12:02Z Harchand Bhinder 2624 234806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||''ਸ਼ੋਰ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਤੇ ਹੀਰ ਦੌੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਗੋਲ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਰਾਂਝਾ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੀਰ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੇੜਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੀਰ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਥਾਏਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੱਕਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ... ਖੜ੍ਹਾ-ਖੜ੍ਹਾ ਈ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਦੌੜ ਕੇ ਆ ਕੇ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੜ ਘੇਸਲ ਮਾਰ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ...।)''}} {{Playscript|ਹੀਰ:|ਉੱਠ ਰਾਂਝਿਆ ਉੱਠ...। ਏਹ ਵੇਲ਼ੇ ਸੌਣਾ ਦਰਕਾਰ ਨਹੀਂ...।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ:| ਸੌਣ ਦੇ ਹੀਰੀਏ..., ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਏਸ ਨੀਂਦ ਨੇ ਬੂਹਾ ਥਪੇੜਿਆ ਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ... ।}} {{Playscript|ਹੀਰ:|ਉੱਠ ਵੈਰੀਆ... ਵੈਰੀ ਚੜ੍ਹੇ ਆਉਂਦੇ ਆ... । ''(ਸ਼ੋਰ ਨੇੜੇ ਆਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਘਬਰਾਂਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਏਸ ਵੈਰਨ ਨੀਂਦ ਨੇ ਵੀ ਹੁਣੇ ਆਉਣਾ ਸੀ। ਉੱਠ ਵੇ ਵੈਰੀਆ ਉੱਠ.., ''(ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ)'' ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਘੜੀ ਅੱਖ ਲਾ ਬੈਠਾਂ, ... ਉੱਠ..., ਨੀਂਦ ਵੈਰਣ ਏ..., ਸੌਤਣ ਸਦਾ ਤੋਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ..., ਉੱਠ... ''(ਰਾਂਝਾ ਉਨੀਂਦਰੇ 'ਚ ਉਸਨੂੰ ਕਲਾਵੇ 'ਚ ਭਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{Playscript||''(ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਕੋਰਸ:|{{left|<poem>ਹੀਰ ਆਖਿਆ ਸੁੱਤੇ ਸੋ ਸਭ ਮੁੱਠੇ, ਨੀਂਦ ਮਾਰਿਆ ਰਾਜਿਆਂ ਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਏਸ ਨੀਂਦ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਕੀਰ ਕੀਤੇ, ਨੀਂਦ ਮਾਰਿਆ ਵੱਡੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵੇਖ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਵਖਤ ਪਾਇਆ, ਫਿਰੇ ਢੂੰਢਦੀ ਮਾਰੂ ਮਿਹਮਾਣਿਆਂ ਨੂੰ</poem>}}}} {{Playscript||''(ਰਾਂਝਾ ਅੱਭੜਵਾਰਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ:| (ਤਰੇਲੀ ਪੂੰਝਦੇ ਹੋਏ ਰਾਂਝਾ ਅੱਭੜਵਾਹਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ) ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ..., ''(ਮਿਚਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ)'' ਕਿਹਾ ਮੁਕਾਮ ਹੈ ਇਹ, ''(ਮੁੱਠੀਆਂ ਘੁੱਟਦਾ ਅੰਦਰ ਨੂੰ''}} {{nop}}<noinclude>{{rh||59 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 28j57t7la6xlitd5es9yzdj60mtbswk 250 73986 234794 2026-09-12T16:09:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਹਰ ਰਾਂਝਾ ਹੱਥ ਰਾਂਝਾ ਮੁੱਲਾ ਰਾਂਝਾ : ਸੁੰਗੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਫੜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ) ਸਭ ਕਿਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ... ( ) ਉਹ ਆ ਰਹੇ ਨੇ .... (ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਛੇਤੀ ਕਰ,,, ਝੱਜ ਚੱਲੀਏ ਇੱ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234794 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਹਰ ਰਾਂਝਾ ਹੱਥ ਰਾਂਝਾ ਮੁੱਲਾ ਰਾਂਝਾ : ਸੁੰਗੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਫੜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ) ਸਭ ਕਿਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ... ( ) ਉਹ ਆ ਰਹੇ ਨੇ .... (ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਛੇਤੀ ਕਰ,,, ਝੱਜ ਚੱਲੀਏ ਇੱਥੋਂ... (ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ, ਰਾਂਝਾ ਅੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਚੋਟੀਆਂ,,,, ਊਧਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸਜਾ ਧੀਰੇ ... ਸ਼ੇਰ ਕੌਰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ) ਮੌਤ ਵਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਏ... (ਝਿਜਕਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਕਦਮ ਸ਼ੋਰ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪੁੱਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ) : ਰਾਂਝਿਆ, ਪਛਾਣ ਇਸਨੂੰ..., ਗ਼ਾਫ਼ਿਲਾ... ਇਹ ਨੀਂਦ... ਇਮਤਿਹਾਨ ਆਖਰੀ, ਇਹੋ ਤਾਂ ਜਾਗਣ ਦੀ ਘੜੀ ਏ ਇਹ, ਅੜੀ ਤਾਂ ਪੁੱਠਾ ਗੇੜਾ ਏ..., ਸੱਦਾ ਕਾਲ ਨੂੰ.... (ਖੇੜੇ ਆ ਕੇ ਘੇਰਦੇ ਹਨ। ਹੀਰ ਡੈਂਬਰੀ ਜਿਹੀ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਲਾਉਦਾ ਹੈ। ਦੀਦਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਹੀਰੀਏ..., ਲੁਕੋ ਨਾ, (ਹੀਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਦੁਆਰ ਹੈ..., ਮੌਤ ਦਾ, ਕਾਲ ਦਾ ਦੁਆਰ! ਕਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ..., ਵਿਯੋਗ ਦਾ (ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ) ਦੇਖ... ਜਮਦੂਤ : ਸੁਣ..., ਜੋਗੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਇਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉਹ (ਮਰੋ ਮਰੋ ਰੇ ਜੋਗੀਆ ਮਰੋ ਰੇ...” ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ-ਘੁੰਮਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰ ਫੈਲਣੀ ਜਿਹੀ ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ। : ਉਇ ਵੇਖਦੇ ਕੀ ਹੋ..., ਨੱਪ ਲਓ ਸੁੱਤੇ ਨਾਗ ਨੂੰ... ( ਖੇੜੇ ਅੱਖੋਂ ਵਧਣ ਦੀ ਕਾਬੁਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਵਿਕਾਰ ਹੈ। : ਰੁੱਕ ਜਾ ਹੀਰੀਏ..., ਕਿੱਥੇ ਜਾਏਂਗੀ ਅੱਗੇ..., (ਪੈਗ਼ੰਬਰੀ ਆਵਾਜ਼) ਏਥੇ ਕੋਈ ਪਰਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ..., ਗਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ..., ਖੜੋਤ ਵੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ..., ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ! (ਸਾਰੇ ਸਹਿਮ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਹਵਾ 'ਚ ਕੁਝ ਸੁੰਘਦੇ ਹੋਏ 60 :: ਮ੍ਰਿਤਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||60 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 3uwtz9r72ro73owsh8hn24u405ebjqk 234807 234794 2026-09-13T00:35:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||''ਸੁੰਗੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਫੜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ)'' ਸਭ ਕਿਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ...}} {{Playscript|ਹੀਰ:|''(ਦੂਰੋਂ)'' ਉਹ ਆ ਰਹੇ ਨੇ .... ''(ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਛੇਤੀ ਕਰ... ਭੱਜ ਚੱਲੀਏ ਇੱਥੋਂ... ''(ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ, ਰਾਂਝਾ ਅੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੀਰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ:|ਚੋਰੀਆਂ..., ਉਧਾਲੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਇਸ਼ਕ ਨੀ ਹੁੰਦੇ ਹੀਰੇ ... ''(ਸ਼ੋਰ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ)'' ਮੌਤ ਵਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਏ... ''(ਝਿਜਕਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਕਦਮ ਸ਼ੋਰ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪੁੱਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ)''}} {{Playscript|ਹੀਰ:|ਰਾਂਝਿਆ..., ਪਛਾਣ ਇਸਨੂੰ..., ਗ਼ਾਫ਼ਿਲਾ... ਇਹ ਨੀਂਦ... ਇਮਤਿਹਾਨ ਆਖਰੀ, ਇਹੋ ਤਾਂ ਜਾਗਣ ਦੀ ਘੜੀ ਏ ਇਹ, ਅੜੀ ਤਾਂ ਪੁੱਠਾ ਗੇੜਾ ਏ..., ਸੱਦਾ ਕਾਲ ਨੂੰ....}} {{Playscript||''(ਖੇੜੇ ਆ ਕੇ ਘੇਰਦੇ ਹਨ। ਹੀਰ ਡੈਂਬਰੀ ਜਿਹੀ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ:| ਦੀਦਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਹੀਰੀਏ..., ਲੁਕੋ ਨਾ..., ''(ਹੀਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)'' ਇਹ ਤਾਂ ਦੁਆਰ ਹੈ..., ਮੌਤ ਦਾ..., ਕਾਲ ਦਾ ਦੁਆਰ!}} {{Playscript|ਹੀਰ:| ਕਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ..., ਵਿਯੋਗ ਦਾ ''(ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ)'' ਦੇਖ... ਜਮਦੂਤ ਸੁਣ..., ਜੋਗੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼..., ਇਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉਹ...}} {{Playscript||''(“ਮਰੋ ਮਰੋ ਰੇ ਜੋਗੀਆ ਮਰੋ ਰੇ...” ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ-ਘੁੰਮਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਡੈਂਬਰੀ ਜਿਹੀ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਮੁੱਲਾ:|ਉਇ ਵੇਖਦੇ ਕੀ ਹੋ..., ਨੱਪ ਲਓ ਸੁੱਤੇ ਨਾਗ ਨੂੰ...}} {{Playscript|| ''(ਖੇੜੇ ਅੱਖੋਂ ਵਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੀਰ ਫੁੰਕਾਰਦੀ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ:|ਰੁੱਕ ਜਾ ਹੀਰੀਏ..., ਕਿੱਥੇ ਜਾਏਂਗੀ ਅੱਗੇ..., ''(ਪੈਗ਼ੰਬਰੀ ਆਵਾਜ਼)'' ਏਥੇ ਕੋਈ ਪਰਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ..., ਗਤੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ..., ਖੜੋਤ ਵੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ..., ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ!}} {{Playscript||''(ਸਾਰੇ ਸਹਿਮ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਹਵਾ 'ਚ ਕੁਝ ਸੁੰਘਦੇ ਹੋਏ''}} {{nop}}<noinclude>{{rh||60 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> ivf6m6jocwm3b46ubfktt20x3y4jxv9 250 73987 234804 2026-09-12T23:56:49Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{larger|ਮੈਕਬਥ}} {{center|{{larger|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ}} {{dhr|7em}} ਅਨੁਵਾਦ ਬਲਰਾਮ {{dhr|4em}} {{Css image crop |Image = ਸਾਜ਼_ਰਾਜ਼ੀ_ਹੈ!_-_ਬਲਰਾਮ.pdf |Page = 3 |bSize = 464 |cWidth = 41 |cHeight = 30 |oTop = 395 |oLeft = 215 |Location = center |Description = }} Autumn Art}}" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|{{larger|ਮੈਕਬਥ}} {{center|{{larger|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ}} {{dhr|7em}} ਅਨੁਵਾਦ ਬਲਰਾਮ {{dhr|4em}} {{Css image crop |Image = ਸਾਜ਼_ਰਾਜ਼ੀ_ਹੈ!_-_ਬਲਰਾਮ.pdf |Page = 3 |bSize = 464 |cWidth = 41 |cHeight = 30 |oTop = 395 |oLeft = 215 |Location = center |Description = }} Autumn Art}}<noinclude></noinclude> 7uct8bzsrpcili45o0fg0v9hvg9eguz 250 73988 234811 2026-09-13T06:56:41Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<poem>: {{playscript||''ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੧| : ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ..., ''(ਠੇਡੇ ਖਾਂਦਾ ਰਾਂਝੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ)'' ਪੰਧ ਮੁਕਾ ਲਿਆ ਕਿਸੇ ਨੇ...}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੨| : ''(ਉਹ ਵੀ ਟੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਂਝੇ ਵੱਲ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>: {{playscript||''ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੧| : ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ..., ''(ਠੇਡੇ ਖਾਂਦਾ ਰਾਂਝੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ)'' ਪੰਧ ਮੁਕਾ ਲਿਆ ਕਿਸੇ ਨੇ...}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੨| : ''(ਉਹ ਵੀ ਟੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਂਝੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।)'' ਹਾਂ..., ਏਥੇ ਕੋਈ ਜਾਗਦਾ ਏ..., ਜੋਗੀਆ ਵਾਲੀ ਜਾਗ...}} {{playscript||''(ਮੁੱਲਾ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੌੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਖੜ੍ਹ ਜਾਓ ਉਇ ਅੰਨ੍ਹੀਓ ਜਹਾਨ ਦਿਓ..., ਜਦੋਂ ਜਾਓਂਗੇ... ਪੁੱਠੀ ਓ ਝੋਕ ਮਰੋਂਗੇ। ''(ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ)'' ਏਧਰ ਮਰੋ। ''(ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ)'' ਤੁਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀ ਮੂੰਹ ਤੱਕਦੇ ਓ, ਫੜੋ ਤੇ ਕੱਸ ਦਿਓ ਮੁਸ਼ਕਾਂ...}} {{playscript|| ''(ਮੁੱਲਾ ਖੁਦ ਹੱਥ ਬੰਨ ਕੇ ਰੱਸੀ ਸਹਿਤ ਹੱਥ ਫੜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਗੋਲ ਘਸੀਟਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਕੋਰਸ| : ਰਾਂਝੇ ਹੀਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰੇ ਖੇੜੇ, ਦੋਵੇਂ ਰੋਂਦੇ ਨੇ ਵਖਤ ਵਿਹਾਣਿਆਂ ਨੂੰ}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ|: ਭਲਕੇ ਰਾਜੇ ਅਦਲੀ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਹੋਣਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ...। ਲੈ ਚੱਲੋ। ''(ਘਸੀਟਦੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੧| : ''(ਦੋਹੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ)'' ਏਧਰ ਹੀ ਗਏ ਨੇ...}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੨| : ਹਾਂ, ਖੁਸ਼ਬੂਈ ਤੇ ਏਧਰੋਂ ਈ ਪਈ ਆਉਂਦੀ...}} {{playscript||''(ਮੁੱਲਾ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧੱਕਾ ਦੇ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਂਝੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਢੂੰਡਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਮੁੱਲਾ ਰਾਇ-ਰਾਇ ਕਰਦਾ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੨|: ਹੁਕਮ ਮੁਲਕ ਦਿੱਤਾ ਤੈਨੂੰ ਰੱਬ ਸੱਚੇ, ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਤੇ ਹੁਕਮ ਅਰਾਸਤਾ ਈ}}</poem><noinclude>{{rh||61 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> g6te7atwnxw8tluaaoepiure2mvhlob 234812 234811 2026-09-13T06:57:06Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>: {{playscript||''ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੧| : ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ..., ''(ਠੇਡੇ ਖਾਂਦਾ ਰਾਂਝੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ)'' ਪੰਧ ਮੁਕਾ ਲਿਆ ਕਿਸੇ ਨੇ...}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੨| : ''(ਉਹ ਵੀ ਟੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਂਝੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।)'' ਹਾਂ..., ਏਥੇ ਕੋਈ ਜਾਗਦਾ ਏ..., ਜੋਗੀਆ ਵਾਲੀ ਜਾਗ...}} {{playscript||''(ਮੁੱਲਾ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੌੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਖੜ੍ਹ ਜਾਓ ਉਇ ਅੰਨ੍ਹੀਓ ਜਹਾਨ ਦਿਓ..., ਜਦੋਂ ਜਾਓਂਗੇ... ਪੁੱਠੀ ਓ ਝੋਕ ਮਰੋਂਗੇ। ''(ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ)'' ਏਧਰ ਮਰੋ। ''(ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ)'' ਤੁਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀ ਮੂੰਹ ਤੱਕਦੇ ਓ, ਫੜੋ ਤੇ ਕੱਸ ਦਿਓ ਮੁਸ਼ਕਾਂ...}} {{playscript|| ''(ਮੁੱਲਾ ਖੁਦ ਹੱਥ ਬੰਨ ਕੇ ਰੱਸੀ ਸਹਿਤ ਹੱਥ ਫੜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਗੋਲ ਘਸੀਟਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਕੋਰਸ| : ਰਾਂਝੇ ਹੀਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰੇ ਖੇੜੇ, ਦੋਵੇਂ ਰੋਂਦੇ ਨੇ ਵਖਤ ਵਿਹਾਣਿਆਂ ਨੂੰ}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ|: ਭਲਕੇ ਰਾਜੇ ਅਦਲੀ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਹੋਣਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ...। ਲੈ ਚੱਲੋ। ''(ਘਸੀਟਦੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੧| : ''(ਦੋਹੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ)'' ਏਧਰ ਹੀ ਗਏ ਨੇ...}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੨| : ਹਾਂ, ਖੁਸ਼ਬੂਈ ਤੇ ਏਧਰੋਂ ਈ ਪਈ ਆਉਂਦੀ...}} {{playscript||''(ਮੁੱਲਾ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧੱਕਾ ਦੇ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਂਝੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਢੂੰਡਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਮੁੱਲਾ ਰਾਇ-ਰਾਇ ਕਰਦਾ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੨|: ਹੁਕਮ ਮੁਲਕ ਦਿੱਤਾ ਤੈਨੂੰ ਰੱਬ ਸੱਚੇ, ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਤੇ ਹੁਕਮ ਅਰਾਸਤਾ ਈ}}</poem><noinclude>{{rh||61 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> a63hv48jwd8nhobluy07hzrsykazljr 250 73989 234816 2026-09-13T07:10:05Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<poem>{{playscript||ਤੇਰੀ ਧਾਕ ਪਈ ਰੂਮ ਸ਼ਾਮ ਅੰਦਰ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਡਰੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਈ}} {{playscript||''(ਖੇੜਿਆਂ ਸਣੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਰਾਜੇ ਅਦਲੀ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ `ਚ ਆਣ ਕੇ ਫ਼ਰਿਆਦ ਕਰਦੇ ਨੇ...।)''}} {{playscript||ਤੇਰੇ ਰਾਜ 'ਚ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਤਕਸੀਰ ਲੁੱਟੇ - ਨਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript||ਤੇਰੀ ਧਾਕ ਪਈ ਰੂਮ ਸ਼ਾਮ ਅੰਦਰ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਡਰੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਈ}} {{playscript||''(ਖੇੜਿਆਂ ਸਣੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਰਾਜੇ ਅਦਲੀ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ `ਚ ਆਣ ਕੇ ਫ਼ਰਿਆਦ ਕਰਦੇ ਨੇ...।)''}} {{playscript||ਤੇਰੇ ਰਾਜ 'ਚ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਤਕਸੀਰ ਲੁੱਟੇ - ਨਾ ਗੁਨਾਹ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਈ ਬਹੁੜੀਂ ਰਾਜਿਆ ਤੈਨੂੰ ਵਾਸਤਾ ਈ - 2 -}} {{playscript||''(ਰਾਂਝਾ ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਝਾਕਦਾ ਹੈ। ਖੇੜੇ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਰਾਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਿੱਗਦੇ ਨੇ।)''}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ''(ਗੁੱਸੇ'ਚ)'' ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਏ..., ਕੌਣ..., ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਫ਼ਕੀਰ ਏਂ ਤੂੰ?}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਪੰਛੀਆਂ... ਜੋਗੀਆਂ... ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਪੁੱਛੋਂ, ਸਾਨੂੰ ਸੁਣ ਸੁਣ ਆਵੇ ਹਾਸੀ ਓ। ਹੋਂਦ-ਅਣਹੋਂਦ ਦੋਇ ਜਾ ਛੂਟੇ, ਹਮ ਗਗਨ ਮੰਡਪ ਤਿਸ ਵਾਸੀ ਓ ਰੇ...।}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ''(ਸੋਚਦੇ ਹੋਇ)'' ਹੂੰ...। ''(ਹੀਰ ਵੱਲ)'' ਤੇ ਤੂੰ ਕੌਣ ਏਂ ਕੁੜੀਏ...।}} {{playscript||''(ਹੀਰ ਮੌਨ ਹੈ। ਆਲੌਕਿਕ ਮੁਸਕਾਨ ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਹਿਤਾ| : ''(ਹੀਰ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਦੇਖ ਕੇ)'' ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਏ ਸਰਕਾਰ... ਹੀਰ।}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਜੋ ਕੋਈ ਸਾਨੂੰ ਹੀਰੇ ਆਖੇ, ਦੋਜ਼ਖ਼ ਜੂਨ... ਹੰਡਾਵੇ। ਹੀਰ ਮੋਈ ਤਾਂ ਰਾਂਝਾ ਹੋਈ, ਕੌਣ ਜੋ ਨਾਮ ਧਰਾਵੇ। ਹੁਣ ਕੌਣ ਜੋ ਨਾਮ ਧਰਾਵੇ। ''(ਕੋਰਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਇਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਹਿਤਾ| : ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਮੋ-ਠਗਣੀਆਂ 'ਚ ਨਾ ਆਇਓ ਸਰਕਾਰ। ਇਹ ਨਾਦ, ਖਪਰੀ, ਮੁੰਦਰਾਂ ਸਭ ਠੱਗੀ ਦੇ ਬਾਬ ਨੇ...। ਰੰਨਾਂ ਖਿਸਕਾਉਣ ਦੇ ਵੱਲ...।}} {{playscript|ਬਾਪ| : ਕੁੱਲ ਜਹਾਨ ਜਾਣਦਾ ਜੀ, ਜੰਨ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਲਿਆਂਦੀ ਏ। ਟਕੇ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਰਕਾਰ... ਟਕੇ।}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ਕੋਈ ਗਵਾਹ...। ''(ਮੁੱਲਾ ਹੋਰੀਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਮੈਂ ਹਾਂ ਜੀ ਮੈਂ... ਹਾਂ ਨਾ। ਮੈਂ ਤੇ ਵਾਰੀ ਉਡੀਕਦਾਂ ਕਦੋਂ ਦੀ...।}}</poem><noinclude>{{rh||62 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 1mfomd1zko46z2cy28axmp2hjn00yfh 234817 234816 2026-09-13T07:10:34Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript||ਤੇਰੀ ਧਾਕ ਪਈ ਰੂਮ ਸ਼ਾਮ ਅੰਦਰ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਡਰੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਈ}} {{playscript||''(ਖੇੜਿਆਂ ਸਣੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਰਾਜੇ ਅਦਲੀ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ `ਚ ਆਣ ਕੇ ਫ਼ਰਿਆਦ ਕਰਦੇ ਨੇ...।)''}} {{playscript||ਤੇਰੇ ਰਾਜ 'ਚ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਤਕਸੀਰ ਲੁੱਟੇ - ਨਾ ਗੁਨਾਹ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਈ ਬਹੁੜੀਂ ਰਾਜਿਆ ਤੈਨੂੰ ਵਾਸਤਾ ਈ - 2 -}} {{playscript||''(ਰਾਂਝਾ ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਝਾਕਦਾ ਹੈ। ਖੇੜੇ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਰਾਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਿੱਗਦੇ ਨੇ।)''}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ''(ਗੁੱਸੇ'ਚ)'' ਮਾਮਲਾ ਕੀ ਏ..., ਕੌਣ..., ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਫ਼ਕੀਰ ਏਂ ਤੂੰ?}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਪੰਛੀਆਂ... ਜੋਗੀਆਂ... ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਪੁੱਛੋਂ, ਸਾਨੂੰ ਸੁਣ ਸੁਣ ਆਵੇ ਹਾਸੀ ਓ। ਹੋਂਦ-ਅਣਹੋਂਦ ਦੋਇ ਜਾ ਛੂਟੇ, ਹਮ ਗਗਨ ਮੰਡਪ ਤਿਸ ਵਾਸੀ ਓ ਰੇ...।}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ''(ਸੋਚਦੇ ਹੋਇ)'' ਹੂੰ...। ''(ਹੀਰ ਵੱਲ)'' ਤੇ ਤੂੰ ਕੌਣ ਏਂ ਕੁੜੀਏ...।}} {{playscript||''(ਹੀਰ ਮੌਨ ਹੈ। ਆਲੌਕਿਕ ਮੁਸਕਾਨ ਮੁੱਖ 'ਤੇ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਹਿਤਾ| : ''(ਹੀਰ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਦੇਖ ਕੇ)'' ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਏ ਸਰਕਾਰ... ਹੀਰ।}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਜੋ ਕੋਈ ਸਾਨੂੰ ਹੀਰੇ ਆਖੇ, ਦੋਜ਼ਖ਼ ਜੂਨ... ਹੰਡਾਵੇ। ਹੀਰ ਮੋਈ ਤਾਂ ਰਾਂਝਾ ਹੋਈ, ਕੌਣ ਜੋ ਨਾਮ ਧਰਾਵੇ। ਹੁਣ ਕੌਣ ਜੋ ਨਾਮ ਧਰਾਵੇ। ''(ਕੋਰਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਇਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਹਿਤਾ| : ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਮੋ-ਠਗਣੀਆਂ 'ਚ ਨਾ ਆਇਓ ਸਰਕਾਰ। ਇਹ ਨਾਦ, ਖਪਰੀ, ਮੁੰਦਰਾਂ ਸਭ ਠੱਗੀ ਦੇ ਬਾਬ ਨੇ...। ਰੰਨਾਂ ਖਿਸਕਾਉਣ ਦੇ ਵੱਲ...।}} {{playscript|ਬਾਪ| : ਕੁੱਲ ਜਹਾਨ ਜਾਣਦਾ ਜੀ, ਜੰਨ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਲਿਆਂਦੀ ਏ। ਟਕੇ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਰਕਾਰ... ਟਕੇ।}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ਕੋਈ ਗਵਾਹ...। ''(ਮੁੱਲਾ ਹੋਰੀਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਮੈਂ ਹਾਂ ਜੀ ਮੈਂ... ਹਾਂ ਨਾ। ਮੈਂ ਤੇ ਵਾਰੀ ਉਡੀਕਦਾਂ ਕਦੋਂ ਦੀ...।}}</poem><noinclude>{{rh||62 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> gvqimv05grjw3xlk0vv7viiql495qb9 250 73990 234818 2026-09-13T07:11:18Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਰਾਜਾ ਰਾਂਝਾ ਰਾਜਾ ਰਾਂਝਾ ਮੁੱਲਾ ਰਾਜਾ ਕੋਰਸ : : : (ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ) ਸਲਾਮ ਕਰੋ ਉਇ...। (ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜਦੇ। ਫੜ ਕੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਉਇ ਏਧਰ ਮਰੋ...। ਪੱਤਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਪਰਤੀ। ਦੋਹੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਰਾਜਾ ਰਾਂਝਾ ਰਾਜਾ ਰਾਂਝਾ ਮੁੱਲਾ ਰਾਜਾ ਕੋਰਸ : : : (ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ) ਸਲਾਮ ਕਰੋ ਉਇ...। (ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜਦੇ। ਫੜ ਕੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਉਇ ਏਧਰ ਮਰੋ...। ਪੱਤਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਪਰਤੀ। ਦੋਹੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਰ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਮੋੜਦੇ) ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਗਵਾਹ ਹਾਂ। ਬਕੋ ਉਇ। (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ) ਲਓ ਭਲਾ ਹੁਣ... ਏਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਵਾਹੀ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ... | : ਤੂੰ ਵਈ ਸਾਂਈਂ... ਜੋਗੀਆ..., ਕੋਈ ਗਵਾਹ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਵੀ..., ਤਾਂ ਬੁਲਾ...। : ਗਵਾਹ ਤੇ ਹੈ ਰਾਜਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਾਜ਼ਿਰ ਈ ਏ...। (ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।) ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਤੇਰਾ ਗਵਾਹ...। (ਕੜਕਦਾ ਹੈ।) ਝੂਠ ਦਾ ਪੱਲਾ ਛੱਡ ਜੋਗੀਆ, ਸੱਚ ਤੇ ਗੱਲ ਮੁਕਾ...। ਵਿਖਾ, ਭਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਤੇਰਾ ਗੁਆਹ। : (ਸਾਰੀਆਂ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।) ਜੋ ਚਸ਼ਮ ਕਰੇਂਦੀ ਦੀਦ ਆਪਣਾ, ਤਾਨ ਆਪਣੀ ਸੁਣੇ ਜੋ ਕਾਨ ਸਾਂਈਂ। ਜਿਸ ਜੀਭਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁਆਦ ਚਖਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਸ ਥੀਂ ਆਪਣੀ ਬਾਸ ਪਾਈ। ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪਸਾਰ ਗਵਾਹ ਹੈ ਸਾਡਾ-ਸਾਖੀ ਏ-। : (ਉੱਚੀ) ਮਕਰ ਨਾ ਖਿਲਾਰ..., ਗਵਾਹ ਵਿਖਾ। (ਹੋ..ਹੋ..ਹੋ.. ਕਰਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ) (ਕੜਕ ਕੇ) ਲੈ ਜਾਓ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿਓ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀ 'ਚ...। ਫ਼ਕੀਰ ਹੋ ਕੇ ਫ਼ਰੇਬ ਕਰਦਾ...। (ਸਿਪਾਹੀ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਤੇ ਸਹਿਤਾ ਹੀਰ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਹੇਂ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹੁੰਕਾਰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਹੀਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤ ਮੁੜ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ। : ਹੀਰ ਨਾਲ਼ ਫ਼ਿਰਾਕ ਕੇ ਆਹ ਮਾਰੀ, 63 :: ਮ੍ਰਿਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||63 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> j9hmg4kxf2zweg47jkbyqxl7jw1cudk 234820 234818 2026-09-13T07:21:23Z Taranpreet Goswami 2106 234820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem> {{playscript||''(ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ)'' ਸਲਾਮ ਕਰੋ ਉਇ...। ''(ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜਦੇ। ਫੜ ਕੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਉਇ ਏਧਰ ਮਰੋ...। ''(ਤਿੰਨਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ। ਦੋਹੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਫੇਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਵੱਲ ਮੋੜਦੇ)'' ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਗਵਾਹ ਹਾਂ। ਬਕੋ ਉਇ। ''(ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ।)'' ਲਓ ਭਲਾ ਹੁਣ... ਏਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਵਾਹੀ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ...।}} {{playscript|ਰਾਜਾ|: ਤੇ ਤੂੰ ਵਈ ਸਾਂਈਂ... ਜੋਗੀਆ..., ਕੋਈ ਗਵਾਹ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਵੀ..., ਤਾਂ ਤੂੰ...।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ|: ਗਵਾਹ ਤੇ ਹੈ ਰਾਜਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਾਜ਼ਿਰ ਈ ਏ...।}} {{playscript||''(ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਤੇਰਾ ਗਵਾਹ...। ''(ਕੜਕਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਝੂਠ ਦਾ ਪੱਲਾ ਛੱਡ ਜੋਗੀਆ, ਸੱਚ ਤੇ ਗੱਲ ਮੁਕਾ...। ਵਿਖਾ..., ਭਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਤੇਰਾ ਗੁਆਹ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ|: ''(ਸਾਰੀਆਂ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)'' ਜੋ ਚਸ਼ਮ ਕਰੇਂਦੀ ਦੀਦ ਆਪਣਾ, ਤਾਨ ਆਪਣੀ ਸੁਣੇ ਜੋ ਕਾਨ ਸਾਂਈਂ। ਜਿਸ ਜੀਭਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁਆਦ ਚਖਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਸ ਥੀਂ ਆਪਣੀ ਬਾਸ ਪਾਈ। ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪਸਾਰ ਗਵਾਹ ਹੈ ਸਾਡਾ-ਸਾਖੀ ਏ-।}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : (ਉੱਚੀ) ਮਕਰ ਨਾ ਖਿਲਾਰ..., ਗਵਾਹ ਵਿਖਾ। ''(ਹੋ..ਹੋ..ਹੋ.. ਕਰਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ''(ਕੜਕ ਕੇ)'' ਲੈ ਜਾਓ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿਓ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀ 'ਚ...। ਫ਼ਕੀਰ ਹੋ ਕੇ ਫ਼ਰੇਬ ਕਰਦਾ...। ''(ਸਿਪਾਹੀ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਤੇ ਸਹਿਤਾ ਹੀਰ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਹੇਂ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹੁੰਕਾਰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ...। ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਹੀਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤ ਮੁੜ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੋਰਸ| : ਹੀਰ ਨਾਲ਼ ਫ਼ਿਰਾਕ ਕੇ ਆਹ ਮਾਰੀ,}}</poem><noinclude>{{rh||63 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 562fhw91ko75b6q4o4ytouk537oze4m 234821 234820 2026-09-13T07:21:48Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem> {{playscript||''(ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ)'' ਸਲਾਮ ਕਰੋ ਉਇ...। ''(ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜਦੇ। ਫੜ ਕੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਉਇ ਏਧਰ ਮਰੋ...। ''(ਤਿੰਨਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ। ਦੋਹੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਫੇਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਵੱਲ ਮੋੜਦੇ)'' ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਗਵਾਹ ਹਾਂ। ਬਕੋ ਉਇ। ''(ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦੇ ਹਨ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ।)'' ਲਓ ਭਲਾ ਹੁਣ... ਏਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਵਾਹੀ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ...।}} {{playscript|ਰਾਜਾ|: ਤੇ ਤੂੰ ਵਈ ਸਾਂਈਂ... ਜੋਗੀਆ..., ਕੋਈ ਗਵਾਹ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਵੀ..., ਤਾਂ ਤੂੰ...।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ|: ਗਵਾਹ ਤੇ ਹੈ ਰਾਜਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਾਜ਼ਿਰ ਈ ਏ...।}} {{playscript||''(ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਤੇਰਾ ਗਵਾਹ...। ''(ਕੜਕਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਝੂਠ ਦਾ ਪੱਲਾ ਛੱਡ ਜੋਗੀਆ, ਸੱਚ ਤੇ ਗੱਲ ਮੁਕਾ...। ਵਿਖਾ..., ਭਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਤੇਰਾ ਗੁਆਹ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ|: ''(ਸਾਰੀਆਂ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)'' ਜੋ ਚਸ਼ਮ ਕਰੇਂਦੀ ਦੀਦ ਆਪਣਾ, ਤਾਨ ਆਪਣੀ ਸੁਣੇ ਜੋ ਕਾਨ ਸਾਂਈਂ। ਜਿਸ ਜੀਭਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁਆਦ ਚਖਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਸ ਥੀਂ ਆਪਣੀ ਬਾਸ ਪਾਈ। ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪਸਾਰ ਗਵਾਹ ਹੈ ਸਾਡਾ-ਸਾਖੀ ਏ-।}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : (ਉੱਚੀ) ਮਕਰ ਨਾ ਖਿਲਾਰ..., ਗਵਾਹ ਵਿਖਾ। ''(ਹੋ..ਹੋ..ਹੋ.. ਕਰਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ''(ਕੜਕ ਕੇ)'' ਲੈ ਜਾਓ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿਓ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀ 'ਚ...। ਫ਼ਕੀਰ ਹੋ ਕੇ ਫ਼ਰੇਬ ਕਰਦਾ...। ''(ਸਿਪਾਹੀ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਤੇ ਸਹਿਤਾ ਹੀਰ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਹੇਂ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹੁੰਕਾਰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ...। ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਹੀਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤ ਮੁੜ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੋਰਸ| : ਹੀਰ ਨਾਲ਼ ਫ਼ਿਰਾਕ ਕੇ ਆਹ ਮਾਰੀ,}}</poem><noinclude>{{rh||63 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> e9j7as3czwavqalvoh63fddd0aajmsw 250 73991 234822 2026-09-13T07:22:17Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਪੀਰ 1 2 3 5 : ਰੱਬਾ ਵੇਖ ਅਸਾਡੀਆਂ ਭੱਖਣ ਭਾਹੀਂ ਏਡਾ ਕਹਿਰ ਕੀਤਾ ਦੇਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ, ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਾਦਰਾ ਅੱਗ ਲਾਈਂ ਬਾਤੇਂ ਹੱਥ ਉਲਾਇ ਦੁਆ ਮੰਗੀ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕਹਾਰ ਜਬਾਰ ਸਾਂਈਂ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਸਾੜ ਸੁੱਟੀਂ,..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਪੀਰ 1 2 3 5 : ਰੱਬਾ ਵੇਖ ਅਸਾਡੀਆਂ ਭੱਖਣ ਭਾਹੀਂ ਏਡਾ ਕਹਿਰ ਕੀਤਾ ਦੇਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ, ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਾਦਰਾ ਅੱਗ ਲਾਈਂ ਬਾਤੇਂ ਹੱਥ ਉਲਾਇ ਦੁਆ ਮੰਗੀ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕਹਾਰ ਜਬਾਰ ਸਾਂਈਂ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਸਾੜ ਸੁੱਟੀਂ, ਏਸ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਗ਼ੈਬ ਦਾ ਗ਼ਜ਼ਬ ਪਾਈਂ ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਾਦਰਾ ਅੱਗ ਲਾਈਂ - 2 - (ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਧੂਹ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਧਦਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕੋਹਰਾਮ ਮੱਚਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹੀ-ਤਾ। ਰਾਜਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਲੋਕ ਭੱਜ-ਭੱਜ ਕੇ ਬਾਲਟੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹੈ। ਅੱਗ ਹੋਰ ਭੜਕਦੀ ਹੈ...। ਡਰ ਕੇ ਪਿਛਾਂਹ ਹੁੰਦੇ ਨੇ...। ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਬਣ ਕੇ ਪੀਰ ਹੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਵੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।) (ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ) ਆਹ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੁਣ ਅੱਗ ਮੱਚੀ, ਵੇਖੋ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਚੌਤਰਫ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਰੇ, ਕੀਤਾ ਸਾਫ਼ ਸਭ ਝੁੱਗੀਆਂ ਤਾਹੀਆਂ ਨੂੰ। : ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਧੁੰਮ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਪਾਂਧੀਆਂ ਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ : ਪਈ ਆਣ ਅਜ਼ਗ਼ਾਬ ਦੀ ਇਹ ਆਤਸ਼, ਲੱਗੀ ਮਹੱਲਾਂ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਖਾਈਆਂ ਨੂੰ...। ਰੱਬ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਆਹ ਸੁਣੀਂ, ਬਦਲਾ ਮਿਲਿਆ ਏ ਜ਼ੁਲਮ ਕਮਾਈਆਂ ਨੂੰ...। (ਅੱਗ ਦੇ ਭਾਂਬੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵੀ ਆ ਘਿਰਦੇ ਹਨ। ਦੋਹੇਂ ਉੱਡਦੇ ਵਰਕਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਭੱਜਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਵਰਕੇ ਫੜ-ਫੜ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ ਹਨ।) 64 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||64 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 4nrtt0uob2mn3jscco05xvx8kwclh9w 234825 234822 2026-09-13T07:29:11Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem> {{playscript||ਰੱਬਾ ਵੇਖ ਅਸਾਡੀਆਂ ਭੱਖਣ ਭਾਹੀਂ ਏਡਾ ਕਹਿਰ ਕੀਤਾ ਦੇਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ, ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਾਦਰਾ ਅੱਗ ਲਾਈਂ ਰਾਂਝੇ ਹੱਥ ਉਠਾਇ ਦੁਆ ਮੰਗੀ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕਹਾਰ ਜਬਾਰ ਸਾਂਈਂ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਸਾੜ ਸੁੱਟੀਂ, ਏਸ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਗ਼ੈਬ ਦਾ ਗ਼ਜ਼ਬ ਪਾਈਂ ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਾਦਰਾ ਅੱਗ ਲਾਈਂ - 2 -}} {{playscript||''(ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਧੂਹ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਧਦਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕੋਹਰਾਮ ਮੱਚਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਾਹੀ-ਤ੍ਰਾਹੀ...। ਰਾਜਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਲੋਕ ਭੱਜ-ਭੱਜ ਕੇ ਬਾਲਟੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹੈ। ਅੱਗ ਹੋਰ ਭੜਕਦੀ ਹੈ...। ਡਰ ਕੇ ਪਿਛਾਂਹ ਹੁੰਦੇ ਨੇ...। ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਬਣ ਕੇ ਪੀਰ ਹੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਵੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।'')}} {{playscript|ਪੀਰ 1| : ''(ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ)'' ਆਹ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੁਣ ਅੱਗ ਮੱਚੀ, ਵੇਖੋ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ ਨੂੰ}} {{playscript|2| : ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਚੌਤਰਫ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਰੇ, ਕੀਤਾ ਸਾਫ਼ ਸਭ ਝੁੱਗੀਆਂ ਝਾਹੀਆਂ ਨੂੰ।}} {{playscript|3| : ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਧੁੰਮ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਪਾਂਧੀਆਂ ਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ।}} {{playscript|4| : ਪਈ ਆਣ ਅਜ਼ਗੈਬ ਦੀ ਇਹ ਆਤਸ਼, ਲੱਗੀ ਮਹੱਲਾਂ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਖਾਈਆਂ ਨੂੰ...।}} {{playscript|5| : ਰੱਬ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਆਹ ਸੁਣੀਂ, ਬਦਲਾ ਮਿਲਿਆ ਏ ਜ਼ੁਲਮ ਕਮਾਈਆਂ ਨੂੰ...। ''(ਅੱਗ ਦੇ ਭਾਂਬੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵੀ ਆ ਘਿਰਦੇ ਹਨ। ਦੋਹੇਂ ਉੱਡਦੇ ਵਰਕਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਭੱਜਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਵਰਕੇ ਫੜ-ਫੜ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ ਹਨ।)''}}</poem><noinclude>{{rh||64 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> pnjz2lkwyqggj5w7tmj6zxdlrgdyrwk 250 73992 234828 2026-09-13T07:39:43Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<poem>{{playscript|ਰਾਜਾ| : ਇਹ ਕਿਹੀ ਕਿਆਮਤ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ...।}} {{playscript|ਪੀਰ| : ਨੀਰ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਅੱਗ ਨਹੀਂ, ਫ਼ਿਰਾਕ ਇਹ ਰਾਂਝੇ ਹੀਰ ਦਾ ਜੀ}} {{playscript|2| : ਏਹ ਰਾਂਝਾ ਜ਼ਾਹਰਾ ਪੀਰ ਏ ਜੀ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਏ ਜੀ।}} {{playscript|3| : ਸਭੇ ਪੀਰਾਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਰਾਜਾ| : ਇਹ ਕਿਹੀ ਕਿਆਮਤ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ...।}} {{playscript|ਪੀਰ| : ਨੀਰ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਅੱਗ ਨਹੀਂ, ਫ਼ਿਰਾਕ ਇਹ ਰਾਂਝੇ ਹੀਰ ਦਾ ਜੀ}} {{playscript|2| : ਏਹ ਰਾਂਝਾ ਜ਼ਾਹਰਾ ਪੀਰ ਏ ਜੀ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਏ ਜੀ।}} {{playscript|3| : ਸਭੇ ਪੀਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਪੀਰ ਏ ਜੀ, ਉਹ ਪੀਰ ਜੀ ਉਹ ਮੀਰ ਹੈ ਜੀ}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ਜਿਓਂ ਜਿਓਂ ਪਾਣੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ- ਹੋਰ ਭੜਕਦੀ । ਅਣਹੋਣੀ...।}} {{playscript|4| : ਹੀਰੋਂ ਰਾਂਝਾ, ਰਾਂਝਿਓਂ ਹੀਰ ਖੋਹੇਂ, ਨਹੀਂ ਹੋਰ ਅਣਹੋਣੀ ਹੋਵਣੀ ਜੇ।}} {{playscript|5| : ਚੌਦਾਂ ਤਬਕ ਹਿੱਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਹ ਮਾਰੀ, ਜੱਗ ਖਾਕ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋਵਣੀ ਜੇ। ''(ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਉਹੀ ਸੰਗੀਤ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਡਿੱਗ ਕੇ ਦੁਆ ਕਰਦਾ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਵੀ ਉਸੇ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰੀਆਂ ਹੀਰ ਵਾਲੀ ਚਾਦਰ ਚੁੱਕੀ ਆਉਂਦੀਆਂ... ਪਿੱਛੇ ਰਾਂਝਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਚਾਦਰ ਉੱਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਲਿਆਓ ਹੀਰ ਸਿਆਲ ਜੋ ਦੀਦ ਕਰੀਏ...। ਜਾ ਕੇ ਆਖ ਰਾਂਝਾ ਤੈਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ। ਸਾਨੂੰ ਮਿਹਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦਿਖਾ ਸੂਰਤ ਜਾ ਕੇ ਆਖ ਰਾਂਝਾ ਤੈਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ...,ਹਾਂ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ...।}} {{playscript|| ''(ਸਹਿਤਾ ਅਦਬ ਨਾਲ਼ ਹੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੂੰ ਰਾਂਝੇ ਨਾਲ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸਿਜਦੇ 'ਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|| ਆ ਜਾਹ ਵੇ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ- 2 - ਘੁੰਡ ਲਾਹ ਵੇ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ- 3 - ''(ਅੰਤਮ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਸਭ ਦੁਆ 'ਚ ਹੱਥ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|| ਘੁੰਡ ਲਾਹ ਵੇ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ...। ........ ........}} </poem><noinclude>{{rh||65 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> t3478c02vf4gzto1zk97dl9p1prgopq 234829 234828 2026-09-13T07:40:04Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਰਾਜਾ| : ਇਹ ਕਿਹੀ ਕਿਆਮਤ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ...।}} {{playscript|ਪੀਰ| : ਨੀਰ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਅੱਗ ਨਹੀਂ, ਫ਼ਿਰਾਕ ਇਹ ਰਾਂਝੇ ਹੀਰ ਦਾ ਜੀ}} {{playscript|2| : ਏਹ ਰਾਂਝਾ ਜ਼ਾਹਰਾ ਪੀਰ ਏ ਜੀ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਏ ਜੀ।}} {{playscript|3| : ਸਭੇ ਪੀਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਪੀਰ ਏ ਜੀ, ਉਹ ਪੀਰ ਜੀ ਉਹ ਮੀਰ ਹੈ ਜੀ}} {{playscript|ਰਾਜਾ| : ਜਿਓਂ ਜਿਓਂ ਪਾਣੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ- ਹੋਰ ਭੜਕਦੀ । ਅਣਹੋਣੀ...।}} {{playscript|4| : ਹੀਰੋਂ ਰਾਂਝਾ, ਰਾਂਝਿਓਂ ਹੀਰ ਖੋਹੇਂ, ਨਹੀਂ ਹੋਰ ਅਣਹੋਣੀ ਹੋਵਣੀ ਜੇ।}} {{playscript|5| : ਚੌਦਾਂ ਤਬਕ ਹਿੱਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਹ ਮਾਰੀ, ਜੱਗ ਖਾਕ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋਵਣੀ ਜੇ। ''(ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਉਹੀ ਸੰਗੀਤ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਡਿੱਗ ਕੇ ਦੁਆ ਕਰਦਾ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਵੀ ਉਸੇ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰੀਆਂ ਹੀਰ ਵਾਲੀ ਚਾਦਰ ਚੁੱਕੀ ਆਉਂਦੀਆਂ... ਪਿੱਛੇ ਰਾਂਝਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗੀਤ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਚਾਦਰ ਉੱਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਲਿਆਓ ਹੀਰ ਸਿਆਲ ਜੋ ਦੀਦ ਕਰੀਏ...। ਜਾ ਕੇ ਆਖ ਰਾਂਝਾ ਤੈਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ। ਸਾਨੂੰ ਮਿਹਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦਿਖਾ ਸੂਰਤ ਜਾ ਕੇ ਆਖ ਰਾਂਝਾ ਤੈਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ...,ਹਾਂ ਅਰਜ਼ ਕਰਦਾ...।}} {{playscript|| ''(ਸਹਿਤਾ ਅਦਬ ਨਾਲ਼ ਹੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੂੰ ਰਾਂਝੇ ਨਾਲ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸਿਜਦੇ 'ਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|| ਆ ਜਾਹ ਵੇ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ- 2 - ਘੁੰਡ ਲਾਹ ਵੇ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ- 3 - ''(ਅੰਤਮ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਸਭ ਦੁਆ 'ਚ ਹੱਥ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|| ਘੁੰਡ ਲਾਹ ਵੇ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ...। ........ ........}} </poem><noinclude>{{rh||65 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 85g6ibp0bozcnphvxd27oizbt3i2oxv 250 73993 234832 2026-09-13T07:49:36Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਅੰਨਾ ੧ : ਅੰਨਾ ੨ ਦੋਵੇਂ ਅੱਗੇ ਸੱਭਦੇ ਹੋਏ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਏਧਰ ਹੀ ਗਏ ਨੇ... • ਹਾਂ, ਮੁਸ਼ਬੂਈ ਤੇ ਏਧਰੋਂ ਈ ਪਈ ਆਉਂਦੀ... (ਰਾਂਝੇ ਮੂਹਰੇ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਲਾਹ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਗੜਾਈ ਲ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਅੰਨਾ ੧ : ਅੰਨਾ ੨ ਦੋਵੇਂ ਅੱਗੇ ਸੱਭਦੇ ਹੋਏ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਏਧਰ ਹੀ ਗਏ ਨੇ... • ਹਾਂ, ਮੁਸ਼ਬੂਈ ਤੇ ਏਧਰੋਂ ਈ ਪਈ ਆਉਂਦੀ... (ਰਾਂਝੇ ਮੂਹਰੇ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਲਾਹ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਗੜਾਈ ਲੈ ਕੇ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਬ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਭ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ। ਦੋਹੇਂ ਰਾਂਝੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।) ਪਰਦਾ 66 :: ਮ੍ਰਿਤਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||66 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 0yvpa3bg5nhiep9whteb1d3n8c7h5vx 234833 234832 2026-09-13T07:54:30Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{playscript|| ''(ਦੋਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)}}'' {{playscript|ਅੰਨਾ ੧| : ਏਧਰ ਹੀ ਗਏ ਨੇ...|}} {{playscript|ਅੰਨਾ ੨| : ਹਾਂ, ਖੁਸ਼ਬੂਈ ਤੇ ਏਧਰੋਂ ਈ ਪਈ ਆਉਂਦੀ... ''(ਰਾਂਝੇ ਮੂਹਰੇ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਲਾਹ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਗੜਾਈ ਲੈ ਕੇ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਬ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਭ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ। ਦੋਹੇਂ ਰਾਂਝੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|| ਪਰਦਾ}} {{nop}}<noinclude>{{rh||66 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> izo0j35l71c5vd06rpe24qdxxuwks0k 250 73994 234834 2026-09-13T07:55:42Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{center|ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ}}" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude> {{center|ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ}}<noinclude>{{rh||67 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> h9l4ulgaptjosv39yfqos52nlnhm250 234835 234834 2026-09-13T07:55:57Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude> {{center|ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ}}<noinclude>{{rh||67 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> jvsrb8utom5qmemoklydes8nwf8dop9 234836 234835 2026-09-13T07:56:16Z Taranpreet Goswami 2106 234836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude> {{center|ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ}}<noinclude></noinclude> hazcg93mltsbkj75gm4oz3ew5v2c04j 250 73995 234837 2026-09-13T07:56:40Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 234837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><noinclude>{{rh||- :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> mxtrfekn2e551mp15evhzgxud0fqeed 234838 234837 2026-09-13T07:57:15Z Taranpreet Goswami 2106 ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਕੀਤਾ 234838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><noinclude></noinclude> g4tb9ne41loolnqz42atoirmel77n9p 250 73996 234839 2026-09-13T08:02:32Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{x-larger|'''ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰ'''}}}} {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ 'ਆਸ਼ਿਕਾਂ' ਤੇ 'ਤੇਵੇਸ਼ਾਂ' ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਰਗੀ ਜਿਰਾਂਦ ਚਾਹੀਦੀ ਏ। ਭਾਵ ਆਸ਼ਿਕ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ 'ਚ ਰੁੱਖਾਂ ਵਰਗਾ ਧੀਰਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰ'''}}}} {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ 'ਆਸ਼ਿਕਾਂ' ਤੇ 'ਤੇਵੇਸ਼ਾਂ' ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਰਗੀ ਜਿਰਾਂਦ ਚਾਹੀਦੀ ਏ। ਭਾਵ ਆਸ਼ਿਕ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ 'ਚ ਰੁੱਖਾਂ ਵਰਗਾ ਧੀਰਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਗਾ ਤੋਂ ਹਿੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਦੋਂ ਧੁੱਪ ਚੜ੍ਹੇਗੀ, ਕਦੋਂ ਪਾਣੀ ਮਿਲੇਗਾ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਏਹੀ ਜਿਰਾਂਦ, ਏਹੀ ਜਿਗਰਾ ਤੇ ਸਿਰੜ ਰੰਗਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਆਇਆ ਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁੱਖ ਸੰਤਾਪ ਆ ਜਾਣ, ਪਰ "ਸ਼ੋਅ ਮਸਟ ਗੋ ਆਨ"। ਮੈਂ ‘ਬਲਰਾਮ’ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਰਾਹੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁੱਢਲੇ ਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾਂ, ਏਹ ਸਾਰੇ ਸਰੋਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਇਹ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਵੀ ਨੇ ਤੇ ਉਸਦੀ ਨਾਟ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਵੀ ਨੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਬਾਰੇ ਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਕਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਰੰਗਕਰਮ ਮਿਲਦੇ ਨੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਹੀਣਭਾਵਨਾ ਨਾਲ਼ ਵੇਖਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਸੌੜੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਤੱਥ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਰਿਹਾਂ। {{gap}}ਇਹ ਮੰਨੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਨਾਟਕ ਨਾਲ਼ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਾਲ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਪਾਤਰਾਂ, ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਜੀਵਤ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਜਾਂ ਅਜੀਵਤ ਨਾਲ਼। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਘੜੀ ਦੀ ਘੜੀ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਟਕ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ਬਦ ‘ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮਾਇਆ' ਜਾਦੂ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦਿਖਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਐਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਪਾਤਰ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਜੋ ਯਥਾਰਥ ਤੋਂ ਕਲਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਕਈ ਵਾਰ ਨਿਹਾ ਭੁਲੇਖਾ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਸਾਡੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੱਚਿਆਈ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<noinclude>{{rh||69 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> pfr4kimpl5ibgwe0yrtv9kocz7u0rq3 234841 234839 2026-09-13T08:03:31Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰ'''}}}} {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ 'ਆਸ਼ਿਕਾਂ' ਤੇ 'ਤੇਵੇਸ਼ਾਂ' ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਰਗੀ ਜਿਰਾਂਦ ਚਾਹੀਦੀ ਏ। ਭਾਵ ਆਸ਼ਿਕ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ 'ਚ ਰੁੱਖਾਂ ਵਰਗਾ ਧੀਰਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਗਾ ਤੋਂ ਹਿੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਦੋਂ ਧੁੱਪ ਚੜ੍ਹੇਗੀ, ਕਦੋਂ ਪਾਣੀ ਮਿਲੇਗਾ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਏਹੀ ਜਿਰਾਂਦ, ਏਹੀ ਜਿਗਰਾ ਤੇ ਸਿਰੜ ਰੰਗਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਆਇਆ ਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁੱਖ ਸੰਤਾਪ ਆ ਜਾਣ, ਪਰ "ਸ਼ੋਅ ਮਸਟ ਗੋ ਆਨ"। ਮੈਂ ‘ਬਲਰਾਮ’ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਰਾਹੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁੱਢਲੇ ਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾਂ, ਏਹ ਸਾਰੇ ਸਰੋਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਇਹ ਸਰੋਕਾਰ ਨਾਟਕਕਾਰ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਵੀ ਨੇ ਤੇ ਉਸਦੀ ਨਾਟ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਵੀ ਨੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਬਾਰੇ ਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਕਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਰੰਗਕਰਮ ਮਿਲਦੇ ਨੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਹੀਣਭਾਵਨਾ ਨਾਲ਼ ਵੇਖਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਸੌੜੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਤੱਥ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਰਿਹਾਂ। {{gap}}ਇਹ ਮੰਨੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਨਾਟਕ ਨਾਲ਼ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਾਲ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਪਾਤਰਾਂ, ਦਾਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਜੀਵਤ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਜਾਂ ਦਾਵੀਤ ਨਾਲ਼। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਘੜੀ ਦੀ ਘੜੀ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਵੀਤਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਦਾਵੀਤਦੀਦ ‘ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮਾਇਆ' ਜਾਦੂ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦਿਖਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾਵੀਤਦੀਦ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਐਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਾਵੀਤਦੀਦ ਉਸ ਪਾਤਰ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਜੋ ਯਥਾਰਥ ਤੋਂ ਕਲਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਾਵੀਤਦੀਦਰਜ ਕਈ ਵਾਰ ਨਿਹਾ ਭੁਲੇਖਾ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਦਾਵੀਤਦੀਦਰਜਜ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੱਚਿਆਈ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਦਾਵੀਤਦੀਦਰਜਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<noinclude>{{rh||69 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 265z27nfvjss092wx8gmhj8iroc3zgp 250 73997 234844 2026-09-13T08:07:35Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲਗਭਗ ਪਿਛਲੇ ਪੰਝੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ। ਉਸਦੀ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਨ ਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦਾ ਮੈਂ ਗਵਾਹ ਹਾਂ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਟਕ ਕਦੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{gap}}ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲਗਭਗ ਪਿਛਲੇ ਪੰਝੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ। ਉਸਦੀ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਨ ਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦਾ ਮੈਂ ਗਵਾਹ ਹਾਂ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਟਕ ਕਦੀ ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਕਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ। ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਨਾਟ-ਲੇਖਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਟ-ਸ਼ੈਲੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਹੀ ਨਾਟ-ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਬਲਰਾਮ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਐਬਸਰਡ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਟਕ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚੋਂ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਬਾਕੀ ਨਾਟਕ ਵੀ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਨੇ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ। ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਕੇ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜਦਾ। ਇਥੋਂ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਰੰਗਮੰਚ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਅਧੁਨਿਕ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਗੂੜੇ ਅਰਥ ਲੈ ਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਬੋਝ ਥੱਲੇ ਜੀਅ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵਚਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਹੁਵਚਨ ਕਿਉਂ? ਯਾਨੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਂ ਕਿਉਂ? ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਏਗਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ‘ਕਲੀਸ਼ੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਆਖਰ ਜਿਸਦੇ ਬਾਰੇ 'ਚ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਦਹਾਕੇ 'ਚ ਖੂਬ ਚਰਚਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਬੀਤ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਤੁਕ ਹੈ? ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਇਕੱਲਤਾ ਵੱਲ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰੰਗਮੰਚ ਨੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਇੱਕ ਪਾਤਰੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਵਰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ ਚ ਸ਼ਰਨ ਹੈ। 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਰਾਹੀਂ ਬਲਰਾਮ ਸੁਪਨਈ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰਨ-ਉਪਰਾਂਤ ਫੇਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪਿਛਲ ਝਾਤ ਪਾਉਂਦੇ ਕਿਰਦਾਰ 'ਬਿਸ਼ਨੇ' ਤੇ 'ਕੈਲੇ' ਰਾਹੀਂ ਬਲਰਾਮ ਸਾਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮਾਰੀ ਕਿਸਾਨੀ ਤੇ ਥੁੜਾਂ ਮਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਤੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਗਏ ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਦਾ ਇਹ ਨਾਟਕ 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਬਹੁਤ ਠੋਸ ਰੂਪ 'ਚ ਆਪਣਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਨਾਟਕ ਵਿਚਲੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸੁਰ ਤਾਲ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀਅਤਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ। ਤੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦਾ ਇਹ ਰੰਗ ਨਾਟਕ ਦੇ ਬੀਮ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਲਿਖੇ ਨਾਟਕ ‘ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, 'ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ' ਤੇ 'ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ' ਬਾਰੇ ਵੀ ਨਾਟਕ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ<noinclude>{{rh||70 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 0tkywjxbwo99jh5jjhdcncj3ppzgtf2 234845 234844 2026-09-13T08:08:31Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234845 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{gap}}ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲਗਭਗ ਪਿਛਲੇ ਪੰਝੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦਾ। ਉਸਦੀ ਨਾਟਕ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਨ ਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦਾ ਮੈਂ ਗਵਾਹ ਹਾਂ। ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਟਕ ਕਦੀ ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਕਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ। ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਨਾਟ-ਲੇਖਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਟ-ਸ਼ੈਲੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਹੀ ਨਾਟ-ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਬਲਰਾਮ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਐਬਸਰਡ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਨਾਟਕ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚੋਂ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਬਾਕੀ ਨਾਟਕ ਵੀ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਨੇ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ। ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਕੇ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜਦਾ। ਇਥੋਂ ਬਲਰਾਮ ਦੀ ਰੰਗਮੰਚ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਅਧੁਨਿਕ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਗੂੜੇ ਅਰਥ ਲੈ ਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਬੋਝ ਥੱਲੇ ਜੀਅ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵਚਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਹੁਵਚਨ ਕਿਉਂ? ਯਾਨੀ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਂ ਕਿਉਂ? ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਏਗਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ‘ਕਲੀਸ਼ੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਆਖਰ ਜਿਸਦੇ ਬਾਰੇ 'ਚ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਦਹਾਕੇ 'ਚ ਖੂਬ ਚਰਚਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਬੀਤ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਤੁਕ ਹੈ? ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਇਕੱਲਤਾ ਵੱਲ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰੰਗਮੰਚ ਨੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਇੱਕ ਪਾਤਰੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਵਰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ ਚ ਸ਼ਰਨ ਹੈ। 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਰਾਹੀਂ ਬਲਰਾਮ ਸੁਪਨਈ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰਨ-ਉਪਰਾਂਤ ਫੇਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪਿਛਲ ਝਾਤ ਪਾਉਂਦੇ ਕਿਰਦਾਰ 'ਬਿਸ਼ਨੇ' ਤੇ 'ਕੈਲੇ' ਰਾਹੀਂ ਬਲਰਾਮ ਸਾਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮਾਰੀ ਕਿਸਾਨੀ ਤੇ ਥੁੜਾਂ ਮਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਤੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਗਏ ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਦਾ ਇਹ ਨਾਟਕ 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਬਹੁਤ ਠੋਸ ਰੂਪ 'ਚ ਆਪਣਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਨਾਟਕ ਵਿਚਲੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸੁਰ ਤਾਲ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀਅਤਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦਾ ਰੰਗ ਵੀ। ਤੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦਾ ਇਹ ਰੰਗ ਨਾਟਕ ਦੇ ਬੀਮ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਲਿਖੇ ਨਾਟਕ ‘ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, 'ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ' ਤੇ 'ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ' ਬਾਰੇ ਵੀ ਨਾਟਕ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ<noinclude>{{rh||70 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> ppvwh2kivn5oj1bgj0992vxe2kir3ey 250 73998 234849 2026-09-13T10:17:16Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਅਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਧੁਨਿਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਲੈ ਕੇ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਭ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਅਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਧੁਨਿਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਲੈ ਕੇ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੈਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਧਰਾਵਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਾਤ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਿਤ, ਰੰਗਕਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਨਾਚ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਅੰਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਜਿਹੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਇਸ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਨਾਟਕ ‘ਮ੍ਰਿਲੋਕ’ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸਾਂ ਬੰਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ 'ਚ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ ਹਾਲੇ ‘ਕਲੀਸ਼ੇ” ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ਼ ਕੁਝ ਸੰਦਰਭ ਬਿੰਦੂ, ਰੈਫਰੈਂਸ ਪੁਆਇੰਟ, ਜਾਂ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ‘ਮ੍ਰਿਲੋਕ’ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਘੋਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਚਾਈਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਕੋਲ਼ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਤੁਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਮ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਖਰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅੱਜ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਕੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਬਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਲਈ ਮੁਬਾਰਕ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਬਲਰਾਮ ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਨਾਟ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਫ਼ਰ ਹੈ। ਮੁਬਾਰਕਾਂ! -ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੰਜਾਬ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ 71 :: ਮ੍ਰਿਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||71 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> qp50dutbt9a4yd4bvg55dsatmqp7ts6 234850 234849 2026-09-13T10:22:27Z Taranpreet Goswami 2106 234850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਅਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਧੁਨਿਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਲੈ ਕੇ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੈਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਧਰਾਵਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਾਤ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਿਤ, ਰੰਗਕਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਨਾਚ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਅੰਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਜਿਹੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਇਸ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}{{gap}}ਫਿਲਹਾਲ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਨਾਟਕ ‘ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ’ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸਾਂ ਬੰਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ 'ਚ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ ਹਾਲੇ ‘ਕਲੀਸ਼ੇ” ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ਼ ਕੁਝ ਸੰਦਰਭ ਬਿੰਦੂ, ਰੈਫਰੈਂਸ ਪੁਆਇੰਟ, ਜਾਂ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ‘ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ’ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਘੋਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਚਾਈਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਕੋਲ਼ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਤੁਰਦੀਆਂ ਨੇ। 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਖਰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅੱਜ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਕੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਬਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਲਈ ਮੁਬਾਰਕ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਬਲਰਾਮ ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਨਾਟ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਫ਼ਰ ਹੈ। ਮੁਬਾਰਕਾਂ! {{Float left|-ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੰਜਾਬ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ}}<noinclude>{{rh||71 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> lnj7p14nzjhtifzpv4x7q8k1u9s2v99 234851 234850 2026-09-13T10:22:58Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਅਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਧੁਨਿਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਲੈ ਕੇ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੈਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਧਰਾਵਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਾਤ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਿਤ, ਰੰਗਕਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਨਾਚ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਅੰਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਜਿਹੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਇਸ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}{{gap}}ਫਿਲਹਾਲ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਨਾਟਕ ‘ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ’ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸਾਂ ਬੰਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ 'ਚ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ ਹਾਲੇ ‘ਕਲੀਸ਼ੇ” ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ਼ ਕੁਝ ਸੰਦਰਭ ਬਿੰਦੂ, ਰੈਫਰੈਂਸ ਪੁਆਇੰਟ, ਜਾਂ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ‘ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ’ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਘੋਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਚਾਈਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਕੋਲ਼ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਤੁਰਦੀਆਂ ਨੇ। 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਖਰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅੱਜ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਕੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਬਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਲਈ ਮੁਬਾਰਕ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਬਲਰਾਮ ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਨਾਟ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਫ਼ਰ ਹੈ। ਮੁਬਾਰਕਾਂ! {{Float left|-ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ</br> ਪੰਜਾਬ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ}}<noinclude>{{rh||71 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 1a5lwitcp6iug057cm5vvzlrjkil8t4 234852 234851 2026-09-13T10:23:43Z Taranpreet Goswami 2106 234852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਅਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਧੁਨਿਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਲੈ ਕੇ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੈਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਧਰਾਵਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਾਤ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਿਤ, ਰੰਗਕਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਨਾਚ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਅੰਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਜਿਹੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਇਸ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}{{gap}}ਫਿਲਹਾਲ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਨਾਟਕ ‘ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ’ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸਾਂ ਬੰਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ 'ਚ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ ਹਾਲੇ ‘ਕਲੀਸ਼ੇ” ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ਼ ਕੁਝ ਸੰਦਰਭ ਬਿੰਦੂ, ਰੈਫਰੈਂਸ ਪੁਆਇੰਟ, ਜਾਂ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ‘ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ’ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਘੋਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਚਾਈਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਕੋਲ਼ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਤੁਰਦੀਆਂ ਨੇ। 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਖਰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅੱਜ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਕੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਬਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਲਈ ਮੁਬਾਰਕ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਬਲਰਾਮ ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਨਾਟ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਫ਼ਰ ਹੈ। ਮੁਬਾਰਕਾਂ! {{Float left|-ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ}} {{Float left|ਪ੍ਰਧਾਨ}}</br> {{Float left|ਪੰਜਾਬ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ}}<noinclude>{{rh||71 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 6nc7zny5jtswh5r3kesx1bz3yofm88c 234853 234852 2026-09-13T10:24:31Z Taranpreet Goswami 2106 234853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਅਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਧੁਨਿਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਲੈ ਕੇ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੈਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਧਰਾਵਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਾਤ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹਿਤ, ਰੰਗਕਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਨਾਚ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਅੰਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਲਰਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਜਿਹੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਇਸ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}{{gap}}ਫਿਲਹਾਲ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਨਾਟਕ ‘ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ’ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸਾਂ ਬੰਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ 'ਚ ਉੱਤਰ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ ਹਾਲੇ ‘ਕਲੀਸ਼ੇ” ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ਼ ਕੁਝ ਸੰਦਰਭ ਬਿੰਦੂ, ਰੈਫਰੈਂਸ ਪੁਆਇੰਟ, ਜਾਂ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਟਕ ‘ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ’ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਘੋਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਾਟਕਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਚਾਈਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਲਰਾਮ ਕੋਲ਼ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਤੁਰਦੀਆਂ ਨੇ। 'ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ' ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਖਰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੰਗਮੰਚ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅੱਜ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਕੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਬਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਲਈ ਮੁਬਾਰਕ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਬਲਰਾਮ ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਨਾਟ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਫ਼ਰ ਹੈ। ਮੁਬਾਰਕਾਂ! {{Float right|-ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ}}</br> {{Float right|ਪ੍ਰਧਾਨ}}</br> {{Float right|ਪੰਜਾਬ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ}}</br><noinclude>{{rh||71 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> r11cz3zwsfvosjyp49htqgjfaszdxfj 250 73999 234854 2026-09-13T10:25:02Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 234854 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><noinclude></noinclude> g4tb9ne41loolnqz42atoirmel77n9p