ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 252 13552 236222 190012 2026-09-24T11:16:22Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236222 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q112082690 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1='ਕਵਰ' 2=- 3='ਟਾਈਟਲ' 4='ਕੋਲੋਫੋਨ' 5='ਸਮਰਪਣ' 6='ਤਤਕਰਾ' 7=5 59to60=- /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਏਕ ਬਾਰ ਕੀ ਬਾਤ ਹੈ - ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ.pdf/6}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} gtio4gg5hhi6zqg5aag6abriedr9vfw 236223 236222 2026-09-24T11:16:48Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236223 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q112082690 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1='ਕਵਰ' 2=- 3='ਟਾਈਟਲ' 4='ਕੋਲੋਫੋਨ' 5='ਸਮਰਪਣ' 6='ਤਤਕਰਾ' 7=5 59to60=- /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਏਕ ਬਾਰ ਕੀ ਬਾਤ ਹੈ - ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ.pdf/6}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 52tevtdepssh4msga4fziwsuhdi9pk3 250 22676 236133 53800 2026-09-23T23:46:28Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 236133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੯੫}}</noinclude>ਐਸੇ ਬਨਜ ਸਿਉ ਨਹੀਨ ਕਾਜੁ॥ ਜਿਹ ਘਟੈ ਮੂਲੁ ਨਿਤ ਬਢੈ ਬਿਆਜੁ॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਤ ਸੂਤ ਮਿਲਿ ਬਨਜੁ ਕੀਨ॥ ਕਰਮ ਭਾਵਨੀ ਸੰਗ ਲੀਨ॥ ਤੀਨਿ ਜਗਾਤੀ ਕਰਤ ਰਾਰਿ॥ ਚਲੋ ਬਨਜਾਰਾ ਹਾਥ ਝਾਰਿ॥੨॥ ਪੂੰਜੀ ਹਿਰਾਨੀ ਬਨਜੁ ਟੂਟ॥ ਦਹ ਦਿਸ ਟਾਂਡੋ ਗਇਓ ਫੂਟਿ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਮਨ ਸਰਸੀ ਕਾਜ॥ ਸਹਜ ਸਮਾਨੋ ਤ ਭਰਮ ਭਾਜ॥੩॥੬॥ {{gap|5em}}ਬਸੰਤੁ ਹਿੰਡੋਲੁ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਮਾਤਾ ਜੂਠੀ ਪਿਤਾ ਭੀ ਜੂਠਾ ਜੂਠੇ ਹੀ ਫਲ ਲਾਗੇ॥ ਆਵਹਿ ਜੂਠੇ ਜਾਹਿ ਭੀ ਜੂਠੇ ਜੂਠੇ ਮਰਹਿ ਅਭਾਗੇ॥੧॥ ਕਹੁ ਪੰਡਿਤ ਸੂਚਾ ਕਵਨੁ ਠਾਉ॥ ਜਹਾਂ ਬੈਸਿ ਹਉ ਭੋਜਨੁ ਖਾਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਿਹਬਾ ਜੁਠੀ ਬੋਲਤ ਜੂਠਾ ਕਰਨ ਨੇਤ੍ਰ ਸਭਿ ਜੂਠੇ॥ ਇੰਦ੍ਰੀ ਕੀ ਜੂਠਿ ਉਤਰਸਿ ਨਾਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਅਗਨਿ ਕੇ ਲੂਠੇ॥੨॥ ਅਗਨਿ ਭੀ ਜੂਠੀ ਪਾਨੀ ਜੂਠਾ ਜੂਠੀ ਬੈਸਿ ਪਕਾਇਆ॥ ਜੂਠੀ ਕਰਛੀ ਪਰੋਸਨ ਲਾਗਾ ਜੂਠੇ ਹੀ ਬੈਠਿ ਖਾਇਆ॥੩॥ ਗੋਬਰੁ ਜੂਠਾ ਚਉਕਾ ਜੂਠਾ ਜੂਠੀ ਦੀਨੀ ਕਾਰਾ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਤੇਈ ਨਰ ਸੂਚੇ ਸਾਚੀ ਪਰੀ ਬਿਚਾਰਾ॥੪॥੧॥੭॥ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਘਰੁ ੧{{gap}} ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥{{gap}} ਕਤ ਜਾਈਐ ਰੇ ਘਰ ਲਾਗੋ ਰੰਗੁ॥ ਮੇਰਾ ਚਿਤੁ ਨ ਚਲੈ ਮਨੁ ਭਇਓ ਪੰਗੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਏਕ ਦਿਵਸ ਮਨ ਭਈ ਉਮੰਗ॥ ਘਸਿ ਚੰਦਨ ਚੋਆ ਬਹੁ ਸੁਗੰਧ॥ ਪੂਜਨ ਚਾਲੀ ਬ੍ਰਹਮ ਠਾਇ॥ ਸੋ ਬ੍ਰਹਮੁ ਬਤਾਇਓ ਗੁਰ ਮਨ ਹੀ ਮਾਹਿ॥੧॥ ਜਹਾ ਜਾਈਐ ਤਹ ਜਲ ਪਖਾਨ॥ ਤੂ ਪੂਰਿ ਰਹਿਓ ਹੈ ਸਭ ਸਮਾਨ॥ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਸਭ ਦੇਖੇ ਜੋਇ॥ ਊਹਾਂ ਤਉ ਜਾਈਐ ਜਉ ਈਹਾਂ ਨ ਹੋਇ॥੨॥ ਸਤਿਗੁਰ ਮੈ ਬਲਿਹਾਰੀ ਤੋਰ॥ ਜਿਨਿ ਸਕਲ ਬਿਕਲ ਭ੍ਰਮ ਕਾਟੇ ਮੋਰ॥ ਰਾਮਾਨੰਦ ਸੁਆਮੀ ਰਮਤ ਬ੍ਰਹਮ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਕਾਟੈ ਕੋਟਿ ਕਰਮ॥੩॥੧॥ ਬਸੰਤੁ ਬਾਣੀ ਨਾਮਦੇਉ ਜੀ ਕੀ{{gap}} ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਸਾਹਿਬੁ ਸੰਕਟਵੈ ਸੇਵਕੁ ਭਜੈ॥ ਚਿਰੰਕਾਲ ਨ ਜੀਵੈ ਦੋਊ ਕੁਲ ਲਜੈ॥੧॥ ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਨ ਛੋਡਉ ਭਾਵੈ ਲੋਗੁ ਹਸੈ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਮੇਰੇ ਹੀਅਰੇ ਬਸੈਂ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੈਸੇ ਅਪਨੇ ਧਨਹਿ ਪ੍ਰਾਨੀ ਮਰਨੁ ਮਾਂਡੈ॥ ਤੈਸੇ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਨ ਛਾਡੈਂ॥੨॥ ਗੰਗਾ ਗਇਆ ਗੋਦਾਵਰੀ<noinclude></noinclude> huovrzjrkbsgo2u6siwy2x478sksfm5 250 22681 236135 53805 2026-09-23T23:52:38Z Kuldip DMW 2077 236135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੧੧੯੬}}</noinclude>ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਕਾਮਾ॥ ਨਾਰਾਇਣੁ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇ ਤ ਸੇਵਕੁ ਨਾਮਾ॥੩॥੧॥ ਲੋਭ ਲਹਰਿ ਅਤਿ ਨੀਝਰ ਬਾਜੈ॥ ਕਾਇਆ ਡੂਬੈ ਕੇਸਵਾ॥੧॥ ਸੰਸਾਰੁ ਸਮੁੰਦੇ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ॥ ਤਾਰਿ ਲੈ ਬਾਪ ਬੀਠੁਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਲ ਬੇੜਾ ਹਉ ਖੇਵਿ ਨ ਸਾਕਉ॥ ਤੇਰਾ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਇਆ ਬੀਠੁਲਾ॥੨॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਤੂ ਮੋ ਕਉ॥ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ ਕੇਸਵਾ॥੩॥ ਨਾਮਾ ਕਹੈ ਹਉ ਤਰਿ ਭੀ ਨ ਜਾਨਉ॥ ਮੋ ਕਉ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬੀਠੁਲਾ॥੪॥੨॥ ਸਹਜ ਅਵਲਿ ਧੂੜਿ ਮਣੀ ਗਾਡੀ ਚਾਲਤੀ॥ ਪੀਛੇ ਤਿਨਕਾ ਲੈ ਕਰਿ ਹਾਂਕਤੀ॥੧॥ ਜੈਸੇ ਪਨਕਤ ਥ੍ਰੂਟਿਟਿ ਹਾਂਕਤੀ॥ ਸਰਿ ਧੋਵਨ ਚਾਲੀ ਲਾਡੁਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧੋਬੀ ਧੋਵੈ ਬਿਰਹ ਬਰਾਤਾ॥ ਹਰਿ ਚਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਰਾਤਾ॥੨॥ ਭਣਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਰਖਿ ਰਹਿਆ॥ ਅਪਨੇ ਭਗਤ ਪਰ ਕਰਿ ਦਇਆ॥੩॥੩॥ {{Float right|ਬਸੰਤੁ ਬਾਣੀ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਤੁਝਹਿ ਸੁਝੰਤਾ ਕਛੂ ਨਾਹਿ॥ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦੇਖੇ ਊਭਿ ਜਾਹਿ॥ ਗਰਬਵਤੀ ਕਾ ਨਾਹੀ ਠਾਉ॥ ਤੇਰੀ ਗਰਦਨਿ ਊਪਰਿ ਦੀਕ ਲਵੈ ਕਾਉ॥੧॥ ਤੂ ਕਾਂਇ ਗਰਬਹਿ ਬਾਵਲੀ॥ਜੈਸੇ ਭਾਦਉ ਖੂਬਰਾਜੁ ਤੂ ਤਿਸ ਤੇ ਖਰੀ ਉਤਾਵਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਿ ਜੈਸੇ ਕੁਰੰਕ ਨਹੀ ਪਾਇਓ ਭੇਦੁ॥ ਤਨਿ ਸੁਗੰਧ ਦੂਛੈ ਪ੍ਰਦੇਸੁ॥ ਅਪ ਤਨ ਕਾ ਜੋ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਤਿਸੁ ਨਹੀ ਜਮਕੰਕਰੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੁ॥੨॥ ਪੁਤੁ ਕਲਤੁ ਕਾ ਕਰਹਿ ਅਹੰਕਾਰੁ॥ ਠਾਕੁਰੁ ਲੇਖਾ ਮਗਨਹਾਰੁ॥ ਫੇੜੇ ਕਾ ਦੁਖੁ ਸਹੈ ਤੇ ਜੀਉ ਪਾਛੇ ਕਿਸਹਿ ਪੁਕਾਰਹਿ ਪੀਉ ਪੀਉ॥੩॥ ਸਾਧੂ ਕੀ ਜਉ ਲੇਹਿ ਓਟ॥ਤੇਰੇ ਮਿਟਹਿ ਪਾਪ ਸਭ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ॥ ਕਹਿਰਵਿਦਾਸ ਜੋ ਜਪੈਨਾਮੁ॥ਤਿਸੁ ਜਾਤਿਨ ਜਨਮੁਨ ਜੋਨਿ ਕਾਮੁ॥੪॥੧llo ਬਸੰਤੁ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਸੁਰਹ ਕੀ ਜੈਸੀ ਤੇਰੀ ਚਾਲ॥ ਤੇਰੀ ਪੂੰਛਟ ਊਪਰਿ ਝਮਕ ਬਾਲ॥੧॥l ਇਸ ਘਰ ਮਹਿ ਹੈ ਸੁ ਤੂ ਚੂੰਢਿ ਖਾਹਿ॥ ਉੱਡ ਅਉਰ ਕਿਸ ਹੀ ਕੇ ਤੂੰ ਮਤਿ ਹੀ ਜਾਹਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਾਕੀ ਚਾਟਹਿ ਚੁਨੁ ਖਾਹਿ॥ ਚਾਕੀ ਕਾ ਚੀਥਰਾ ਕਹਾਂ ਮੈਂ ਕਿ ਲੈ ਜਾਹਿ॥੨॥ ਛੀਕੇ ਪਰ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤੁ ਡੀਠ॥ ਮਤੁ ਲਕਰੀ ਸੋਟਾ ਤੇਰੀ ਪਰੈ ਪੀਠ॥੩॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਭੋਗ ਭਲੇ ਕੀਨ ਮਤ ਕੋਊ ਮਾਰੈ ਈਂਟ ਢੇਮ॥੪॥੧॥<noinclude></noinclude> i4t25a8kkagjcu5c7x49av4cpgl3dqc 236136 236135 2026-09-23T23:55:17Z Kuldip DMW 2077 236136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੧੧੯੬}}</noinclude>ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਕਾਮਾ॥ ਨਾਰਾਇਣੁ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇ ਤ ਸੇਵਕੁ ਨਾਮਾ॥੩॥੧॥ ਲੋਭ ਲਹਰਿ ਅਤਿ ਨੀਝਰ ਬਾਜੈ॥ ਕਾਇਆ ਡੂਬੈ ਕੇਸਵਾ॥੧॥ ਸੰਸਾਰੁ ਸਮੁੰਦੇ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ॥ ਤਾਰਿ ਲੈ ਬਾਪ ਬੀਠੁਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਲ ਬੇੜਾ ਹਉ ਖੇਵਿ ਨ ਸਾਕਉ॥ ਤੇਰਾ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਇਆ ਬੀਠੁਲਾ॥੨॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਤੂ ਮੋ ਕਉ॥ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ ਕੇਸਵਾ॥੩॥ ਨਾਮਾ ਕਹੈ ਹਉ ਤਰਿ ਭੀ ਨ ਜਾਨਉ॥ ਮੋ ਕਉ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬੀਠੁਲਾ॥੪॥੨॥ ਸਹਜ ਅਵਲਿ ਧੂੜਿ ਮਣੀ ਗਾਡੀ ਚਾਲਤੀ॥ ਪੀਛੇ ਤਿਨਕਾ ਲੈ ਕਰਿ ਹਾਂਕਤੀ॥੧॥ ਜੈਸੇ ਪਨਕਤ ਥ੍ਰੂਟਿਟਿ ਹਾਂਕਤੀ॥ ਸਰਿ ਧੋਵਨ ਚਾਲੀ ਲਾਡੁਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧੋਬੀ ਧੋਵੈ ਬਿਰਹ ਬਰਾਤਾ॥ ਹਰਿ ਚਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਰਾਤਾ॥੨॥ ਭਣਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਰਖਿ ਰਹਿਆ॥ ਅਪਨੇ ਭਗਤ ਪਰ ਕਰਿ ਦਇਆ॥੩॥੩॥ {{right|ਬਸੰਤੁ ਬਾਣੀ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਤੁਝਹਿ ਸੁਝੰਤਾ ਕਛੂ ਨਾਹਿ॥ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦੇਖੇ ਊਭਿ ਜਾਹਿ॥ ਗਰਬਵਤੀ ਕਾ ਨਾਹੀ ਠਾਉ॥ ਤੇਰੀ ਗਰਦਨਿ ਊਪਰਿ ਦੀਕ ਲਵੈ ਕਾਉ॥੧॥ ਤੂ ਕਾਂਇ ਗਰਬਹਿ ਬਾਵਲੀ॥ਜੈਸੇ ਭਾਦਉ ਖੂਬਰਾਜੁ ਤੂ ਤਿਸ ਤੇ ਖਰੀ ਉਤਾਵਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਿ ਜੈਸੇ ਕੁਰੰਕ ਨਹੀ ਪਾਇਓ ਭੇਦੁ॥ ਤਨਿ ਸੁਗੰਧ ਦੂਛੈ ਪ੍ਰਦੇਸੁ॥ ਅਪ ਤਨ ਕਾ ਜੋ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਤਿਸੁ ਨਹੀ ਜਮਕੰਕਰੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੁ॥੨॥ ਪੁਤੁ ਕਲਤੁ ਕਾ ਕਰਹਿ ਅਹੰਕਾਰੁ॥ ਠਾਕੁਰੁ ਲੇਖਾ ਮਗਨਹਾਰੁ॥ ਫੇੜੇ ਕਾ ਦੁਖੁ ਸਹੈ ਤੇ ਜੀਉ ਪਾਛੇ ਕਿਸਹਿ ਪੁਕਾਰਹਿ ਪੀਉ ਪੀਉ॥੩॥ ਸਾਧੂ ਕੀ ਜਉ ਲੇਹਿ ਓਟ॥ਤੇਰੇ ਮਿਟਹਿ ਪਾਪ ਸਭ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ॥ ਕਹਿਰਵਿਦਾਸ ਜੋ ਜਪੈਨਾਮੁ॥ਤਿਸੁ ਜਾਤਿਨ ਜਨਮੁਨ ਜੋਨਿ ਕਾਮੁ॥੪॥੧llo ਬਸੰਤੁ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਸੁਰਹ ਕੀ ਜੈਸੀ ਤੇਰੀ ਚਾਲ॥ ਤੇਰੀ ਪੂੰਛਟ ਊਪਰਿ ਝਮਕ ਬਾਲ॥੧॥l ਇਸ ਘਰ ਮਹਿ ਹੈ ਸੁ ਤੂ ਚੂੰਢਿ ਖਾਹਿ॥ ਉੱਡ ਅਉਰ ਕਿਸ ਹੀ ਕੇ ਤੂੰ ਮਤਿ ਹੀ ਜਾਹਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਾਕੀ ਚਾਟਹਿ ਚੁਨੁ ਖਾਹਿ॥ ਚਾਕੀ ਕਾ ਚੀਥਰਾ ਕਹਾਂ ਮੈਂ ਕਿ ਲੈ ਜਾਹਿ॥੨॥ ਛੀਕੇ ਪਰ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤੁ ਡੀਠ॥ ਮਤੁ ਲਕਰੀ ਸੋਟਾ ਤੇਰੀ ਪਰੈ ਪੀਠ॥੩॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਭੋਗ ਭਲੇ ਕੀਨ ਮਤ ਕੋਊ ਮਾਰੈ ਈਂਟ ਢੇਮ॥੪॥੧॥<noinclude></noinclude> 1fyl26tmgk90fzrk7qdquuu7v2jn0h3 236137 236136 2026-09-23T23:55:54Z Kuldip DMW 2077 236137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੧੧੯੬}}</noinclude>ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਕਾਮਾ॥ ਨਾਰਾਇਣੁ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇ ਤ ਸੇਵਕੁ ਨਾਮਾ॥੩॥੧॥ ਲੋਭ ਲਹਰਿ ਅਤਿ ਨੀਝਰ ਬਾਜੈ॥ ਕਾਇਆ ਡੂਬੈ ਕੇਸਵਾ॥੧॥ ਸੰਸਾਰੁ ਸਮੁੰਦੇ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ॥ ਤਾਰਿ ਲੈ ਬਾਪ ਬੀਠੁਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਲ ਬੇੜਾ ਹਉ ਖੇਵਿ ਨ ਸਾਕਉ॥ ਤੇਰਾ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਇਆ ਬੀਠੁਲਾ॥੨॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਤੂ ਮੋ ਕਉ॥ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ ਕੇਸਵਾ॥੩॥ ਨਾਮਾ ਕਹੈ ਹਉ ਤਰਿ ਭੀ ਨ ਜਾਨਉ॥ ਮੋ ਕਉ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬੀਠੁਲਾ॥੪॥੨॥ ਸਹਜ ਅਵਲਿ ਧੂੜਿ ਮਣੀ ਗਾਡੀ ਚਾਲਤੀ॥ ਪੀਛੇ ਤਿਨਕਾ ਲੈ ਕਰਿ ਹਾਂਕਤੀ॥੧॥ ਜੈਸੇ ਪਨਕਤ ਥ੍ਰੂਟਿਟਿ ਹਾਂਕਤੀ॥ ਸਰਿ ਧੋਵਨ ਚਾਲੀ ਲਾਡੁਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧੋਬੀ ਧੋਵੈ ਬਿਰਹ ਬਰਾਤਾ॥ ਹਰਿ ਚਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਰਾਤਾ॥੨॥ ਭਣਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਰਖਿ ਰਹਿਆ॥ ਅਪਨੇ ਭਗਤ ਪਰ ਕਰਿ ਦਇਆ॥੩॥੩॥ {{right|ਬਸੰਤੁ ਬਾਣੀ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{gap}} ਤੁਝਹਿ ਸੁਝੰਤਾ ਕਛੂ ਨਾਹਿ॥ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦੇਖੇ ਊਭਿ ਜਾਹਿ॥ ਗਰਬਵਤੀ ਕਾ ਨਾਹੀ ਠਾਉ॥ ਤੇਰੀ ਗਰਦਨਿ ਊਪਰਿ ਦੀਕ ਲਵੈ ਕਾਉ॥੧॥ ਤੂ ਕਾਂਇ ਗਰਬਹਿ ਬਾਵਲੀ॥ਜੈਸੇ ਭਾਦਉ ਖੂਬਰਾਜੁ ਤੂ ਤਿਸ ਤੇ ਖਰੀ ਉਤਾਵਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਿ ਜੈਸੇ ਕੁਰੰਕ ਨਹੀ ਪਾਇਓ ਭੇਦੁ॥ ਤਨਿ ਸੁਗੰਧ ਦੂਛੈ ਪ੍ਰਦੇਸੁ॥ ਅਪ ਤਨ ਕਾ ਜੋ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਤਿਸੁ ਨਹੀ ਜਮਕੰਕਰੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੁ॥੨॥ ਪੁਤੁ ਕਲਤੁ ਕਾ ਕਰਹਿ ਅਹੰਕਾਰੁ॥ ਠਾਕੁਰੁ ਲੇਖਾ ਮਗਨਹਾਰੁ॥ ਫੇੜੇ ਕਾ ਦੁਖੁ ਸਹੈ ਤੇ ਜੀਉ ਪਾਛੇ ਕਿਸਹਿ ਪੁਕਾਰਹਿ ਪੀਉ ਪੀਉ॥੩॥ ਸਾਧੂ ਕੀ ਜਉ ਲੇਹਿ ਓਟ॥ਤੇਰੇ ਮਿਟਹਿ ਪਾਪ ਸਭ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ॥ ਕਹਿਰਵਿਦਾਸ ਜੋ ਜਪੈਨਾਮੁ॥ਤਿਸੁ ਜਾਤਿਨ ਜਨਮੁਨ ਜੋਨਿ ਕਾਮੁ॥੪॥੧llo ਬਸੰਤੁ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਸੁਰਹ ਕੀ ਜੈਸੀ ਤੇਰੀ ਚਾਲ॥ ਤੇਰੀ ਪੂੰਛਟ ਊਪਰਿ ਝਮਕ ਬਾਲ॥੧॥l ਇਸ ਘਰ ਮਹਿ ਹੈ ਸੁ ਤੂ ਚੂੰਢਿ ਖਾਹਿ॥ ਉੱਡ ਅਉਰ ਕਿਸ ਹੀ ਕੇ ਤੂੰ ਮਤਿ ਹੀ ਜਾਹਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਾਕੀ ਚਾਟਹਿ ਚੁਨੁ ਖਾਹਿ॥ ਚਾਕੀ ਕਾ ਚੀਥਰਾ ਕਹਾਂ ਮੈਂ ਕਿ ਲੈ ਜਾਹਿ॥੨॥ ਛੀਕੇ ਪਰ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤੁ ਡੀਠ॥ ਮਤੁ ਲਕਰੀ ਸੋਟਾ ਤੇਰੀ ਪਰੈ ਪੀਠ॥੩॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਭੋਗ ਭਲੇ ਕੀਨ ਮਤ ਕੋਊ ਮਾਰੈ ਈਂਟ ਢੇਮ॥੪॥੧॥<noinclude></noinclude> 0z5pcnkv98757dbl06q2mdqhhhebna4 236138 236137 2026-09-23T23:57:45Z Kuldip DMW 2077 236138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੧੧੯੬}}</noinclude>ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਕਾਮਾ॥ ਨਾਰਾਇਣੁ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇ ਤ ਸੇਵਕੁ ਨਾਮਾ॥੩॥੧॥ ਲੋਭ ਲਹਰਿ ਅਤਿ ਨੀਝਰ ਬਾਜੈ॥ ਕਾਇਆ ਡੂਬੈ ਕੇਸਵਾ॥੧॥ ਸੰਸਾਰੁ ਸਮੁੰਦੇ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ॥ ਤਾਰਿ ਲੈ ਬਾਪ ਬੀਠੁਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਲ ਬੇੜਾ ਹਉ ਖੇਵਿ ਨ ਸਾਕਉ॥ ਤੇਰਾ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਇਆ ਬੀਠੁਲਾ॥੨॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਤੂ ਮੋ ਕਉ॥ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ ਕੇਸਵਾ॥੩॥ ਨਾਮਾ ਕਹੈ ਹਉ ਤਰਿ ਭੀ ਨ ਜਾਨਉ॥ ਮੋ ਕਉ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬੀਠੁਲਾ॥੪॥੨॥ ਸਹਜ ਅਵਲਿ ਧੂੜਿ ਮਣੀ ਗਾਡੀ ਚਾਲਤੀ॥ ਪੀਛੇ ਤਿਨਕਾ ਲੈ ਕਰਿ ਹਾਂਕਤੀ॥੧॥ ਜੈਸੇ ਪਨਕਤ ਥ੍ਰੂਟਿਟਿ ਹਾਂਕਤੀ॥ ਸਰਿ ਧੋਵਨ ਚਾਲੀ ਲਾਡੁਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧੋਬੀ ਧੋਵੈ ਬਿਰਹ ਬਰਾਤਾ॥ ਹਰਿ ਚਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਰਾਤਾ॥੨॥ ਭਣਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਰਖਿ ਰਹਿਆ॥ ਅਪਨੇ ਭਗਤ ਪਰ ਕਰਿ ਦਇਆ॥੩॥੩॥ {{gap|30em}}ਬਸੰਤੁ ਬਾਣੀ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ </br> ਤੁਝਹਿ ਸੁਝੰਤਾ ਕਛੂ ਨਾਹਿ॥ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦੇਖੇ ਊਭਿ ਜਾਹਿ॥ ਗਰਬਵਤੀ ਕਾ ਨਾਹੀ ਠਾਉ॥ ਤੇਰੀ ਗਰਦਨਿ ਊਪਰਿ ਦੀਕ ਲਵੈ ਕਾਉ॥੧॥ ਤੂ ਕਾਂਇ ਗਰਬਹਿ ਬਾਵਲੀ॥ਜੈਸੇ ਭਾਦਉ ਖੂਬਰਾਜੁ ਤੂ ਤਿਸ ਤੇ ਖਰੀ ਉਤਾਵਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਿ ਜੈਸੇ ਕੁਰੰਕ ਨਹੀ ਪਾਇਓ ਭੇਦੁ॥ ਤਨਿ ਸੁਗੰਧ ਦੂਛੈ ਪ੍ਰਦੇਸੁ॥ ਅਪ ਤਨ ਕਾ ਜੋ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਤਿਸੁ ਨਹੀ ਜਮਕੰਕਰੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੁ॥੨॥ ਪੁਤੁ ਕਲਤੁ ਕਾ ਕਰਹਿ ਅਹੰਕਾਰੁ॥ ਠਾਕੁਰੁ ਲੇਖਾ ਮਗਨਹਾਰੁ॥ ਫੇੜੇ ਕਾ ਦੁਖੁ ਸਹੈ ਤੇ ਜੀਉ ਪਾਛੇ ਕਿਸਹਿ ਪੁਕਾਰਹਿ ਪੀਉ ਪੀਉ॥੩॥ ਸਾਧੂ ਕੀ ਜਉ ਲੇਹਿ ਓਟ॥ਤੇਰੇ ਮਿਟਹਿ ਪਾਪ ਸਭ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ॥ ਕਹਿਰਵਿਦਾਸ ਜੋ ਜਪੈਨਾਮੁ॥ਤਿਸੁ ਜਾਤਿਨ ਜਨਮੁਨ ਜੋਨਿ ਕਾਮੁ॥੪॥੧llo ਬਸੰਤੁ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਸੁਰਹ ਕੀ ਜੈਸੀ ਤੇਰੀ ਚਾਲ॥ ਤੇਰੀ ਪੂੰਛਟ ਊਪਰਿ ਝਮਕ ਬਾਲ॥੧॥l ਇਸ ਘਰ ਮਹਿ ਹੈ ਸੁ ਤੂ ਚੂੰਢਿ ਖਾਹਿ॥ ਉੱਡ ਅਉਰ ਕਿਸ ਹੀ ਕੇ ਤੂੰ ਮਤਿ ਹੀ ਜਾਹਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਾਕੀ ਚਾਟਹਿ ਚੁਨੁ ਖਾਹਿ॥ ਚਾਕੀ ਕਾ ਚੀਥਰਾ ਕਹਾਂ ਮੈਂ ਕਿ ਲੈ ਜਾਹਿ॥੨॥ ਛੀਕੇ ਪਰ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤੁ ਡੀਠ॥ ਮਤੁ ਲਕਰੀ ਸੋਟਾ ਤੇਰੀ ਪਰੈ ਪੀਠ॥੩॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਭੋਗ ਭਲੇ ਕੀਨ ਮਤ ਕੋਊ ਮਾਰੈ ਈਂਟ ਢੇਮ॥੪॥੧॥<noinclude></noinclude> bcd6csbgiyj6olfsoezvzt0xmkrnra6 236139 236138 2026-09-23T23:58:36Z Kuldip DMW 2077 236139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੧੧੯੬}}</noinclude>ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਕਾਮਾ॥ ਨਾਰਾਇਣੁ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇ ਤ ਸੇਵਕੁ ਨਾਮਾ॥੩॥੧॥ ਲੋਭ ਲਹਰਿ ਅਤਿ ਨੀਝਰ ਬਾਜੈ॥ ਕਾਇਆ ਡੂਬੈ ਕੇਸਵਾ॥੧॥ ਸੰਸਾਰੁ ਸਮੁੰਦੇ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ॥ ਤਾਰਿ ਲੈ ਬਾਪ ਬੀਠੁਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਲ ਬੇੜਾ ਹਉ ਖੇਵਿ ਨ ਸਾਕਉ॥ ਤੇਰਾ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਇਆ ਬੀਠੁਲਾ॥੨॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਤੂ ਮੋ ਕਉ॥ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ ਕੇਸਵਾ॥੩॥ ਨਾਮਾ ਕਹੈ ਹਉ ਤਰਿ ਭੀ ਨ ਜਾਨਉ॥ ਮੋ ਕਉ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬੀਠੁਲਾ॥੪॥੨॥ ਸਹਜ ਅਵਲਿ ਧੂੜਿ ਮਣੀ ਗਾਡੀ ਚਾਲਤੀ॥ ਪੀਛੇ ਤਿਨਕਾ ਲੈ ਕਰਿ ਹਾਂਕਤੀ॥੧॥ ਜੈਸੇ ਪਨਕਤ ਥ੍ਰੂਟਿਟਿ ਹਾਂਕਤੀ॥ ਸਰਿ ਧੋਵਨ ਚਾਲੀ ਲਾਡੁਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧੋਬੀ ਧੋਵੈ ਬਿਰਹ ਬਰਾਤਾ॥ ਹਰਿ ਚਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਰਾਤਾ॥੨॥ ਭਣਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਰਖਿ ਰਹਿਆ॥ ਅਪਨੇ ਭਗਤ ਪਰ ਕਰਿ ਦਇਆ॥੩॥੩॥ {{gap|30em}}ਬਸੰਤੁ ਬਾਣੀ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥</br> ਤੁਝਹਿ ਸੁਝੰਤਾ ਕਛੂ ਨਾਹਿ॥ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦੇਖੇ ਊਭਿ ਜਾਹਿ॥ ਗਰਬਵਤੀ ਕਾ ਨਾਹੀ ਠਾਉ॥ ਤੇਰੀ ਗਰਦਨਿ ਊਪਰਿ ਦੀਕ ਲਵੈ ਕਾਉ॥੧॥ ਤੂ ਕਾਂਇ ਗਰਬਹਿ ਬਾਵਲੀ॥ਜੈਸੇ ਭਾਦਉ ਖੂਬਰਾਜੁ ਤੂ ਤਿਸ ਤੇ ਖਰੀ ਉਤਾਵਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਿ ਜੈਸੇ ਕੁਰੰਕ ਨਹੀ ਪਾਇਓ ਭੇਦੁ॥ ਤਨਿ ਸੁਗੰਧ ਦੂਛੈ ਪ੍ਰਦੇਸੁ॥ ਅਪ ਤਨ ਕਾ ਜੋ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਤਿਸੁ ਨਹੀ ਜਮਕੰਕਰੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੁ॥੨॥ ਪੁਤੁ ਕਲਤੁ ਕਾ ਕਰਹਿ ਅਹੰਕਾਰੁ॥ ਠਾਕੁਰੁ ਲੇਖਾ ਮਗਨਹਾਰੁ॥ ਫੇੜੇ ਕਾ ਦੁਖੁ ਸਹੈ ਤੇ ਜੀਉ ਪਾਛੇ ਕਿਸਹਿ ਪੁਕਾਰਹਿ ਪੀਉ ਪੀਉ॥੩॥ ਸਾਧੂ ਕੀ ਜਉ ਲੇਹਿ ਓਟ॥ਤੇਰੇ ਮਿਟਹਿ ਪਾਪ ਸਭ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ॥ ਕਹਿਰਵਿਦਾਸ ਜੋ ਜਪੈਨਾਮੁ॥ਤਿਸੁ ਜਾਤਿਨ ਜਨਮੁਨ ਜੋਨਿ ਕਾਮੁ॥੪॥੧llo ਬਸੰਤੁ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਸੁਰਹ ਕੀ ਜੈਸੀ ਤੇਰੀ ਚਾਲ॥ ਤੇਰੀ ਪੂੰਛਟ ਊਪਰਿ ਝਮਕ ਬਾਲ॥੧॥l ਇਸ ਘਰ ਮਹਿ ਹੈ ਸੁ ਤੂ ਚੂੰਢਿ ਖਾਹਿ॥ ਉੱਡ ਅਉਰ ਕਿਸ ਹੀ ਕੇ ਤੂੰ ਮਤਿ ਹੀ ਜਾਹਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਾਕੀ ਚਾਟਹਿ ਚੁਨੁ ਖਾਹਿ॥ ਚਾਕੀ ਕਾ ਚੀਥਰਾ ਕਹਾਂ ਮੈਂ ਕਿ ਲੈ ਜਾਹਿ॥੨॥ ਛੀਕੇ ਪਰ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤੁ ਡੀਠ॥ ਮਤੁ ਲਕਰੀ ਸੋਟਾ ਤੇਰੀ ਪਰੈ ਪੀਠ॥੩॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਭੋਗ ਭਲੇ ਕੀਨ ਮਤ ਕੋਊ ਮਾਰੈ ਈਂਟ ਢੇਮ॥੪॥੧॥<noinclude></noinclude> dbmaz6aqrjgxkyfxnhflnyg1mh40xi8 236140 236139 2026-09-23T23:59:49Z Kuldip DMW 2077 236140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੧੧੯੬}}</noinclude>ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਕਾਮਾ॥ ਨਾਰਾਇਣੁ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇ ਤ ਸੇਵਕੁ ਨਾਮਾ॥੩॥੧॥ ਲੋਭ ਲਹਰਿ ਅਤਿ ਨੀਝਰ ਬਾਜੈ॥ ਕਾਇਆ ਡੂਬੈ ਕੇਸਵਾ॥੧॥ ਸੰਸਾਰੁ ਸਮੁੰਦੇ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ॥ ਤਾਰਿ ਲੈ ਬਾਪ ਬੀਠੁਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਲ ਬੇੜਾ ਹਉ ਖੇਵਿ ਨ ਸਾਕਉ॥ ਤੇਰਾ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਇਆ ਬੀਠੁਲਾ॥੨॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਤੂ ਮੋ ਕਉ॥ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ ਕੇਸਵਾ॥੩॥ ਨਾਮਾ ਕਹੈ ਹਉ ਤਰਿ ਭੀ ਨ ਜਾਨਉ॥ ਮੋ ਕਉ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬੀਠੁਲਾ॥੪॥੨॥ ਸਹਜ ਅਵਲਿ ਧੂੜਿ ਮਣੀ ਗਾਡੀ ਚਾਲਤੀ॥ ਪੀਛੇ ਤਿਨਕਾ ਲੈ ਕਰਿ ਹਾਂਕਤੀ॥੧॥ ਜੈਸੇ ਪਨਕਤ ਥ੍ਰੂਟਿਟਿ ਹਾਂਕਤੀ॥ ਸਰਿ ਧੋਵਨ ਚਾਲੀ ਲਾਡੁਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧੋਬੀ ਧੋਵੈ ਬਿਰਹ ਬਰਾਤਾ॥ ਹਰਿ ਚਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਰਾਤਾ॥੨॥ ਭਣਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਰਖਿ ਰਹਿਆ॥ ਅਪਨੇ ਭਗਤ ਪਰ ਕਰਿ ਦਇਆ॥੩॥੩॥ {{gap|25em}}ਬਸੰਤੁ ਬਾਣੀ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥</br> ਤੁਝਹਿ ਸੁਝੰਤਾ ਕਛੂ ਨਾਹਿ॥ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦੇਖੇ ਊਭਿ ਜਾਹਿ॥ ਗਰਬਵਤੀ ਕਾ ਨਾਹੀ ਠਾਉ॥ ਤੇਰੀ ਗਰਦਨਿ ਊਪਰਿ ਦੀਕ ਲਵੈ ਕਾਉ॥੧॥ ਤੂ ਕਾਂਇ ਗਰਬਹਿ ਬਾਵਲੀ॥ਜੈਸੇ ਭਾਦਉ ਖੂਬਰਾਜੁ ਤੂ ਤਿਸ ਤੇ ਖਰੀ ਉਤਾਵਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਿ ਜੈਸੇ ਕੁਰੰਕ ਨਹੀ ਪਾਇਓ ਭੇਦੁ॥ ਤਨਿ ਸੁਗੰਧ ਦੂਛੈ ਪ੍ਰਦੇਸੁ॥ ਅਪ ਤਨ ਕਾ ਜੋ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਤਿਸੁ ਨਹੀ ਜਮਕੰਕਰੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੁ॥੨॥ ਪੁਤੁ ਕਲਤੁ ਕਾ ਕਰਹਿ ਅਹੰਕਾਰੁ॥ ਠਾਕੁਰੁ ਲੇਖਾ ਮਗਨਹਾਰੁ॥ ਫੇੜੇ ਕਾ ਦੁਖੁ ਸਹੈ ਤੇ ਜੀਉ ਪਾਛੇ ਕਿਸਹਿ ਪੁਕਾਰਹਿ ਪੀਉ ਪੀਉ॥੩॥ ਸਾਧੂ ਕੀ ਜਉ ਲੇਹਿ ਓਟ॥ਤੇਰੇ ਮਿਟਹਿ ਪਾਪ ਸਭ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ॥ ਕਹਿਰਵਿਦਾਸ ਜੋ ਜਪੈਨਾਮੁ॥ਤਿਸੁ ਜਾਤਿਨ ਜਨਮੁਨ ਜੋਨਿ ਕਾਮੁ॥੪॥੧llo ਬਸੰਤੁ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਸੁਰਹ ਕੀ ਜੈਸੀ ਤੇਰੀ ਚਾਲ॥ ਤੇਰੀ ਪੂੰਛਟ ਊਪਰਿ ਝਮਕ ਬਾਲ॥੧॥l ਇਸ ਘਰ ਮਹਿ ਹੈ ਸੁ ਤੂ ਚੂੰਢਿ ਖਾਹਿ॥ ਉੱਡ ਅਉਰ ਕਿਸ ਹੀ ਕੇ ਤੂੰ ਮਤਿ ਹੀ ਜਾਹਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਾਕੀ ਚਾਟਹਿ ਚੁਨੁ ਖਾਹਿ॥ ਚਾਕੀ ਕਾ ਚੀਥਰਾ ਕਹਾਂ ਮੈਂ ਕਿ ਲੈ ਜਾਹਿ॥੨॥ ਛੀਕੇ ਪਰ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤੁ ਡੀਠ॥ ਮਤੁ ਲਕਰੀ ਸੋਟਾ ਤੇਰੀ ਪਰੈ ਪੀਠ॥੩॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਭੋਗ ਭਲੇ ਕੀਨ ਮਤ ਕੋਊ ਮਾਰੈ ਈਂਟ ਢੇਮ॥੪॥੧॥<noinclude></noinclude> ehuowt1xpjlvb9gg4dqrmppz6tf6m6d 236141 236140 2026-09-24T00:00:33Z Kuldip DMW 2077 236141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੧੧੯੬}}</noinclude>ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਕਾਮਾ॥ ਨਾਰਾਇਣੁ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇ ਤ ਸੇਵਕੁ ਨਾਮਾ॥੩॥੧॥ ਲੋਭ ਲਹਰਿ ਅਤਿ ਨੀਝਰ ਬਾਜੈ॥ ਕਾਇਆ ਡੂਬੈ ਕੇਸਵਾ॥੧॥ ਸੰਸਾਰੁ ਸਮੁੰਦੇ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ॥ ਤਾਰਿ ਲੈ ਬਾਪ ਬੀਠੁਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਲ ਬੇੜਾ ਹਉ ਖੇਵਿ ਨ ਸਾਕਉ॥ ਤੇਰਾ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਇਆ ਬੀਠੁਲਾ॥੨॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਤੂ ਮੋ ਕਉ॥ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ ਕੇਸਵਾ॥੩॥ ਨਾਮਾ ਕਹੈ ਹਉ ਤਰਿ ਭੀ ਨ ਜਾਨਉ॥ ਮੋ ਕਉ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬੀਠੁਲਾ॥੪॥੨॥ ਸਹਜ ਅਵਲਿ ਧੂੜਿ ਮਣੀ ਗਾਡੀ ਚਾਲਤੀ॥ ਪੀਛੇ ਤਿਨਕਾ ਲੈ ਕਰਿ ਹਾਂਕਤੀ॥੧॥ ਜੈਸੇ ਪਨਕਤ ਥ੍ਰੂਟਿਟਿ ਹਾਂਕਤੀ॥ ਸਰਿ ਧੋਵਨ ਚਾਲੀ ਲਾਡੁਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧੋਬੀ ਧੋਵੈ ਬਿਰਹ ਬਰਾਤਾ॥ ਹਰਿ ਚਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਰਾਤਾ॥੨॥ ਭਣਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਰਖਿ ਰਹਿਆ॥ ਅਪਨੇ ਭਗਤ ਪਰ ਕਰਿ ਦਇਆ॥੩॥੩॥ {{gap|20em}}ਬਸੰਤੁ ਬਾਣੀ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥</br> ਤੁਝਹਿ ਸੁਝੰਤਾ ਕਛੂ ਨਾਹਿ॥ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦੇਖੇ ਊਭਿ ਜਾਹਿ॥ ਗਰਬਵਤੀ ਕਾ ਨਾਹੀ ਠਾਉ॥ ਤੇਰੀ ਗਰਦਨਿ ਊਪਰਿ ਦੀਕ ਲਵੈ ਕਾਉ॥੧॥ ਤੂ ਕਾਂਇ ਗਰਬਹਿ ਬਾਵਲੀ॥ਜੈਸੇ ਭਾਦਉ ਖੂਬਰਾਜੁ ਤੂ ਤਿਸ ਤੇ ਖਰੀ ਉਤਾਵਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਿ ਜੈਸੇ ਕੁਰੰਕ ਨਹੀ ਪਾਇਓ ਭੇਦੁ॥ ਤਨਿ ਸੁਗੰਧ ਦੂਛੈ ਪ੍ਰਦੇਸੁ॥ ਅਪ ਤਨ ਕਾ ਜੋ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਤਿਸੁ ਨਹੀ ਜਮਕੰਕਰੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੁ॥੨॥ ਪੁਤੁ ਕਲਤੁ ਕਾ ਕਰਹਿ ਅਹੰਕਾਰੁ॥ ਠਾਕੁਰੁ ਲੇਖਾ ਮਗਨਹਾਰੁ॥ ਫੇੜੇ ਕਾ ਦੁਖੁ ਸਹੈ ਤੇ ਜੀਉ ਪਾਛੇ ਕਿਸਹਿ ਪੁਕਾਰਹਿ ਪੀਉ ਪੀਉ॥੩॥ ਸਾਧੂ ਕੀ ਜਉ ਲੇਹਿ ਓਟ॥ਤੇਰੇ ਮਿਟਹਿ ਪਾਪ ਸਭ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ॥ ਕਹਿਰਵਿਦਾਸ ਜੋ ਜਪੈਨਾਮੁ॥ਤਿਸੁ ਜਾਤਿਨ ਜਨਮੁਨ ਜੋਨਿ ਕਾਮੁ॥੪॥੧llo ਬਸੰਤੁ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਸੁਰਹ ਕੀ ਜੈਸੀ ਤੇਰੀ ਚਾਲ॥ ਤੇਰੀ ਪੂੰਛਟ ਊਪਰਿ ਝਮਕ ਬਾਲ॥੧॥l ਇਸ ਘਰ ਮਹਿ ਹੈ ਸੁ ਤੂ ਚੂੰਢਿ ਖਾਹਿ॥ ਉੱਡ ਅਉਰ ਕਿਸ ਹੀ ਕੇ ਤੂੰ ਮਤਿ ਹੀ ਜਾਹਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਾਕੀ ਚਾਟਹਿ ਚੁਨੁ ਖਾਹਿ॥ ਚਾਕੀ ਕਾ ਚੀਥਰਾ ਕਹਾਂ ਮੈਂ ਕਿ ਲੈ ਜਾਹਿ॥੨॥ ਛੀਕੇ ਪਰ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤੁ ਡੀਠ॥ ਮਤੁ ਲਕਰੀ ਸੋਟਾ ਤੇਰੀ ਪਰੈ ਪੀਠ॥੩॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਭੋਗ ਭਲੇ ਕੀਨ ਮਤ ਕੋਊ ਮਾਰੈ ਈਂਟ ਢੇਮ॥੪॥੧॥<noinclude></noinclude> 2rfqgpjqwuyc5z0ti8kl9wmza6jkmxp 236142 236141 2026-09-24T00:10:22Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 236142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੯੬}}</noinclude>ਸੰਸਾਰ ਕੇ ਕਾਮਾ॥ ਨਾਰਾਇਣੁ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇ ਤ ਸੇਵਕੁ ਨਾਮਾ॥੩॥੧॥ ਲੋਭ ਲਹਰਿ ਅਤਿ ਨੀਝਰ ਬਾਜੈ॥ ਕਾਇਆ ਡੂਬੈ ਕੇਸਵਾ॥੧॥ ਸੰਸਾਰੁ ਸਮੁੰਦੇ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ॥ ਤਾਰਿ ਲੈ ਬਾਪ ਬੀਠੁਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਲ ਬੇੜਾ ਹਉ ਖੇਵਿ ਨ ਸਾਕਉ॥ ਤੇਰਾ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਇਆ ਬੀਠੁਲਾ॥੨॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਤੂ ਮੋ ਕਉ॥ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ ਕੇਸਵਾ॥੩॥ ਨਾਮਾ ਕਹੈ ਹਉ ਤਰਿ ਭੀ ਨ ਜਾਨਉ॥ ਮੋ ਕਉ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬਾਹ ਦੇਹਿ ਬੀਠੁਲਾ॥੪॥੨॥ ਸਹਜ ਅਵਲਿ ਧੂੜਿ ਮਣੀ ਗਾਡੀ ਚਾਲਤੀ॥ ਪੀਛੇ ਤਿਨਕਾ ਲੈ ਕਰਿ ਹਾਂਕਤੀ॥੧॥ ਜੈਸੇ ਪਨਕਤ ਥ੍ਰੂਟਿਟਿ ਹਾਂਕਤੀ॥ ਸਰਿ ਧੋਵਨ ਚਾਲੀ ਲਾਡੁਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਧੋਬੀ ਧੋਵੈ ਬਿਰਹ ਬਰਾਤਾ॥ ਹਰਿ ਚਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਰਾਤਾ॥੨॥ ਭਣਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਰਖਿ ਰਹਿਆ॥ ਅਪਨੇ ਭਗਤ ਪਰ ਕਰਿ ਦਇਆ॥੩॥੩॥ {{gap|20em}}ਬਸੰਤੁ ਬਾਣੀ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥</br> ਤੁਝਹਿ ਸੁਝੰਤਾ ਕਛੂ ਨਾਹਿ॥ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦੇਖੇ ਊਭਿ ਜਾਹਿ॥ ਗਰਬਵਤੀ ਕਾ ਨਾਹੀ ਠਾਉ॥ ਤੇਰੀ ਗਰਦਨਿ ਊਪਰਿ ਲਵੈ ਕਾਉ॥੧॥ ਤੂ ਕਾਂਇ ਗਰਬਹਿ ਬਾਵਲੀ॥ ਜੈਸੇ ਭਾਦਉ ਖੂਬਰਾਜੁ ਤੂ ਤਿਸ ਤੇ ਖਰੀ ਉਤਾਵਲੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੈਸੇ ਕੁਰੰਕ ਨਹੀ ਪਾਇਓ ਭੇਦੁ॥ ਤਨਿ ਸੁਗੰਧ ਢੂਢੈ ਪ੍ਰਦੇਸੁ॥ ਅਪ ਤਨ ਕਾ ਜੋ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਤਿਸੁ ਨਹੀ ਜਮਕੰਕਰੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੁ॥੨॥ ਪੁਤ੍ਰ ਕਲਤ੍ਰ ਕਾ ਕਰਹਿ ਅਹੰਕਾਰੁ॥ ਠਾਕੁਰੁ ਲੇਖਾ ਮਗਨਹਾਰੁ॥ ਫੇੜੇ ਕਾ ਦੁਖੁ ਸਹੈ ਜੀਉ॥ ਪਾਛੇ ਕਿਸਹਿ ਪੁਕਾਰਹਿ ਪੀਉ ਪੀਉ॥੩॥ ਸਾਧੂ ਕੀ ਜਉ ਲੇਹਿ ਓਟ॥ ਤੇਰੇ ਮਿਟਹਿ ਪਾਪ ਸਭ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ॥ ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਜੋੁ ਜਪੈ ਨਾਮੁ॥ਤਿਸੁ ਜਾਤਿ ਨ ਜਨਮੁ ਨ ਜੋਨਿ ਕਾਮੁ॥੪॥੧॥ {{gap|16em}}ਬਸੰਤੁ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥</br> ਸੁਰਹ ਕੀ ਜੈਸੀ ਤੇਰੀ ਚਾਲ॥ ਤੇਰੀ ਪੂੰਛਟ ਊਪਰਿ ਝਮਕ ਬਾਲ॥੧॥ ਇਸ ਘਰ ਮਹਿ ਹੈ ਸੁ ਤੂ ਢੂੰਢਿ ਖਾਹਿ॥ ਅਉਰ ਕਿਸ ਹੀ ਕੇ ਤੂ ਮਤਿ ਹੀ ਜਾਹਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਾਕੀ ਚਾਟਹਿ ਚੂਨੁ ਖਾਹਿ॥ ਚਾਕੀ ਕਾ ਚੀਥਰਾ ਕਹਾਂ ਲੈ ਜਾਹਿ॥੨॥ ਛੀਕੇ ਪਰ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤੁ ਡੀਠਿ॥ ਮਤੁ ਲਕਰੀ ਸੋਟਾ ਤੇਰੀ ਪਰੈ ਪੀਠਿ॥੩॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਭੋਗ ਭਲੇ ਕੀਨ॥ ਮਤਿ ਕੋਊ ਮਾਰੈ ਈਂਟ ਢੇਮ॥੪॥੧॥<noinclude></noinclude> 2854gntm757tpinch4xkrocilp0xdnl 250 22686 236173 53810 2026-09-24T02:59:17Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 236173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੯੭}}</noinclude>{{center|ਰਾਗੁ ਸਾਰਗ ਚਉਪਦੇ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੧}} {{center|{{xx-larger|'''੧ਓ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ'''}}</br> {{xx-larger|'''ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥'''}}}} ਅਪੁਨੇ ਠਾਕੁਰ ਕੀ ਹਉ ਚੇਰੀ॥ ਚਰਨ ਗਹੇ ਜਗਜੀਵਨ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਨਿਬੇਰੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪੂਰਨ ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਪਰਮੇਸਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਾਨ ਹਮਾਰੇ॥ ਮੋਹਨ ਮੋਹਿ ਲੀਆ ਮਨੁ ਮੇਰਾ ਸਮਝਸਿ ਸਬਦੁ ਬੀਚਾਰੇ॥੧॥ ਮਨਮੁਖ ਹੀਨ ਹੋਛੀ ਮਤਿ ਝੂਠੀ ਮਨਿ ਤਨਿ ਪੀਰ ਸਰੀਰੇ॥ ਜਬ ਕੀ ਰਾਮ ਰੰਗੀਲੈ ਰਾਤੀ ਰਾਮ ਜਪਤ ਮਨ ਧੀਰੇ ॥੨॥ ਹਉਮੈ ਛੋਡਿ ਭਈ ਬੈਰਾਗਨਿ ਤਬ ਸਾਚੀ ਸੁਰਤਿ ਸਮਾਨੀ॥ ਅਕੁਲ ਨਿਰੰਜਨ ਸਿਉ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ਬਿਸਰੀ ਲਾਜ ਲੋੁਕਾਨੀ॥੩॥ ਭੂਰ ਭਵਿਖ ਨਾਹੀ ਤੁਮ ਜੈਸੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰਾ॥ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਮਿ ਰਤੀ ਸੋਹਾਗਨਿ ਨਾਨਕ ਰਾਮ ਭਤਾਰਾ॥੪॥੧॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੧॥ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਕਿਉ ਰਹੀਐ ਦੁਖੁ ਬਿਆਪੈ॥ ਜਿਹਵਾ ਸਾਦੁ ਨ ਫੀਕੀ ਰਸ ਬਿਨੁ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਭ ਕਾਲੁ ਸੰਤਾਪੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਬ ਲਗੁ ਦਰਸੁ ਨ ਪਰਸੈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤਬ ਲਗੁ ਭੂਖ ਪਿਆਸੀ॥ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਤ ਹੀ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ਜਲ ਰਸਿ ਕਮਲ ਬਿਗਾਸੀ॥੧॥ ਊਨਵਿ ਘਨਹਰੁ ਗਰਜੈ ਬਰਸੈ ਕੋਕਿਲ ਮੋਰ ਬੈਰਾਗੈ॥ਤਰਵਰ ਬਿਰਖ ਬਿਹੰਗ ਭੁਇਅੰਗਮ ਘਰਿ ਪਿਰੁ ਧਨ ਸੋਹਾਗੈ॥੨॥ ਕੁਚਿਲ ਕੁਰੂਪਿ ਕੁਨਾਰਿ ਕੁਲਖਨੀ ਪਿਰ ਕਾ ਸਹਜੁ ਨ ਜਾਨਿਆ॥ ਹਰਿ ਰਸ ਰੰਗਿ ਰਸਨ ਨਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੁਰਮਤਿ ਦੂਖ ਸਮਾਨਿਆ॥੩॥ ਆਇ ਨ ਜਾਵੈ ਨਾ ਦੁਖੁ ਪਾਵੈ ਨਾ ਦੁਖ ਦਰਦੁ ਸਰੀਰੇ॥ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਤੇ ਸਹਜ ਸੁਹੇਲੀ ਪ੍ਰਭ ਦੇਖਤ ਹੀ ਮਨੁ ਧੀਰੇ॥੪॥੨॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੧॥ ਦੂਰਿ ਨਾਹੀ ਮੇਰੋ ਪ੍ਰਭੁ ਪਿਆਰਾ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਬਚਨਿ<noinclude></noinclude> dt203j6dj902w1f1w1zvvcnzk4bieb7 252 33748 236232 182139 2026-09-24T11:56:31Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236232 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q110609999 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 3="ਕੋਲੋਫੋਨ" 4="3" 82="ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ" 1to2="ਕਵਰ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} sqm8daochh8h7089ytbh07iw89mm1iq 252 47705 236229 208742 2026-09-24T11:46:58Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236229 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141548714 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 11="9" 1="ਕਵਰ" 2="-" 3="ਛੋਟਾ ਟਾਈਟਲ" 4="ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ" 5="ਟਾਈਟਲ" 6="ਕੋਲੋਫੋਨ" 7to8="ਸਮਰਪਣ" 9to10="ਤਤਕਰਾ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 5enesb7ts66kzi5uht2dtialf83d8ss 236230 236229 2026-09-24T11:47:27Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236230 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141548714 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 11="9" 1="ਕਵਰ" 2="-" 3="ਛੋਟਾ ਟਾਈਟਲ" 4="ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ" 5="ਟਾਈਟਲ" 6="ਕੋਲੋਫੋਨ" 7to8="ਸਮਰਪਣ" 9to10="ਤਤਕਰਾ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 3q72tsc5u19b0urzsxad3xsvlgel287 252 52922 236224 190435 2026-09-24T11:18:42Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236224 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q133863026 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਟਾਈਟਲ" 2="ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਤਤਕਰਾ" 6="ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ" 7="ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ" 8="9" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਸੱਥ.pdf/5}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ]] h5bmcsanee8dmddlgjgcdb5bqgjjl3e 252 56608 236226 191873 2026-09-24T11:26:41Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236226 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q135917234 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆ]] azschpfrw6j5t9bcik1gl2g95n33yhl 250 59142 236174 214393 2026-09-24T04:14:49Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 236174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੮੨)}}</noinclude>ਤਿਹ ਤੇ ਰਨ ਫੈਲ ਰਹੀ ਭਯ ਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਸੀ। ਮਾਨਹੂ ਸ੍ਰਿੰਗ ਸੁਮੇਰ ਕੋ ਫ਼ੋਰ ਕੈ ਧਾਰ ਪਰੀ ਧਰ ਮੈ ਜਮੁਨਾਸੀ॥ ੧੬੫॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਮੇਰੁ ਹਲਿਓ ਦਹਲਿਓ ਸੁਰ ਲੋਕੁ ਦਸੋਦਿਸ ਭੁਧ੍ਰਭਾ ਜਤ ਭਾਰੀ। ਚਾਲਿ ਪਰਿਓ ਤਿਹ ਚਉਦਹ ਲੋਕ ਮੈ ਬ੍ਰਹਮ ਭਇਓ ਮਨ ਮੈ ਭ੍ਰਮ ਭਾਰੀ। ਧਿਆਨ ਰਹਿਓ ਨ ਜਟੀ ਸਫਟੀ ਧਰਿਯੌਂ ਬਲਿ ਕੈ ਰਨਿ ਮੈਂ ਕਿਲਕਾਰੀ। ਦੈਤਨ ਕੇ ਬਧ ਕਾਰਨ ਕੋ ਕਰ ਕਾਲ ਸੀ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਸੰਭਾਰੀ॥ ੧੬੬॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਚੰਡੀ ਕਾਲੀ ਦੁਹੁੰ ਮਿਲਿ ਕੀਨੋ ਇਹੈ ਬਿਚਾਰ। ਹਉ ਹਨਿਹੋਂ ਤੂੰ ਸ੍ਰਉਨ ਪੀ ਅਰਿ ਦਲਿ ਡਰਹਿ ਮਾਰ॥ ੧੬੭॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਕਾਲੀ ਅਉ ਕੇਹਰਿ ਸੰਗ ਲੈ ਚੰਡ ਸੁ ਘੇਰੇ ਸਬੈ ਬਨ ਜੈਸੇ ਦਵਾਪੈ। ਚੰਡਕੇ ਬਾਨਨ ਤੇਜ ਪ੍ਤਾਪ ਤੇ ਦੈਤ ਜਰੇ ਜੈਸੇ ਈਟ ਅਵਾਪੈ। ਕਾਲਕਾ ਸ੍ਰਉਨ ਪੀਓ ਤਿਨ ਕੋ ਕਵਿ ਨੇ ਮਨ ਮੈ ਲੀਓ ਭਾਉ ਭਵਾਪੈ॥ ਮਾਨਹੂ ਸਿੰਧ ਕੌ ਨੀਰ ਸਭੈ ਮਿਲਿ ਧਾਇ ਕੈ ਜਾਇ ਪਰੇ ਹੈ ਤਵਾਪੈ॥ ੧੬੮॥ ਚੰਡ ਹਨੇ ਅਰੁ ਕਾਲਕਾ ਕੋਪ ਕੈ ਸ੍ਰਉਨਤ ਬਿੰਦ ਨ ਸੋ ਇਹ ਕੀਨੋ ਖਗ ਸੰਭਾਰ ਹਕਾਰ ਤਬੈ ਬਿਲਕਾਰੁ ਬਿਦਾਰ ਸਬੈ ਦਲ ਦੀਨੋ। ਆਮਿਖ ਸ੍ਰਉਨ ਅਚਿਓ ਬਹੁ ਕਾਲਕਾ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਕਵਿ ਇਉਂ ਮਨ ਚੀਨੋ। ਮਾਨੋ ਛੁਧਾ ਤੁਰ ਹੁਇਕੈ ਮਨੁਛ ਸੁਸਾਲਨ ਲਾਸਹਿ ਸੋ ਬਹੁ ਪੀਨੋ॥ ੧੬੯॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਜੁਧ ਰਕੱਤਬੀਜ ਕਰਿਯੋ ਧਰਨੀ ਤਰਯੌ ਸੁਰ ਦੇਖਤ ਸਾਰੇ। ਜੇਤਕ ਸ੍ਰੌਨਕੀ ਬੂੰਦ ਗਿਰੈ ਉਠਤੇ ਤਕ ਰੂਪ ਅਨੇਕਹਿ ਧਾਰੇ। ਜੋਗਨਿ ਆਨਿ ਪਰੀ ਚਹੁੰ ਓਰ ਤੇ ਸੀਸ ਜਟਾਂ ਕਰ ਖੱਪਰ ਭਾਰੇ। ਸ੍ਰੌਨਤ ਬੂੰਦ ਪਰੈ ਅਚਵੈ ਸਭ ਖਗ ਲੈ ਚੰਡਪ੍ਰਚੰਡ ਸੰਘਾਰੇ॥ ੧੭੦॥ ਕਾਲੀ ਅਉ ਚੰਡ ਕੁਵੰਡ ਸੰਭਾਰ ਕੈ ਦੈਤ ਸੋਂ ਜੁਧ ਨਿਸੰਗ ਸਜਿਓ ਹੈ। ਮਾਰ ਮਹਾ ਰਣ ਮਧੱ ਭਈ ਪਹਰੇਕ ਲਉ ਸਾਰ ਸੋ ਸਾਰ ਬਜਿਓ ਹੈ। ਸ੍ਰਉਨਤ ਬਿੰਦ ਗਿਰਿਓ ਧਰਨੀਪਰ ਇਉ ਅਸਿ ਸੋ ਅਰ ਸੀਸ ਭਜਿਓ ਹੈ। ਮਾਨੋ ਅਤੀਤ ਕਰਿਓ ਚਿਤ ਕੋ ਧਨਵੰਤ ਸਭੈ ਨਿਜ ਮਾਲ ਤਜਿਓ ਹੈ॥ ੧੭॥ ਸੋਰਠਾ॥ ਚੰਡੀ ਦਇਓ ਬਿਦਾਰ ਸ੍ਰਉਨ ਪਾਨ ਕਾਲੀ ਕਰਿਓ। ਛਿਨ ਮੈ ਡਾਰਿਓ ਮਾਰ ਉਨਤ ਬਿੰਦ ਦਾਨਵ ਮਹਾਂ॥ ੧੭੨॥ ਇਤਿਸ੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਨੇ ਸ੍ਰੀ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਉਕਤਿ ਬਿਲਾਸ ਰਕਤ ਬੀਜ ਬਧਹਿ ਨਾਮ ਪੰਚਮੋ ਧਿਆਇ॥੫॥ਸਵੈਯਾ॥ ਤੁਛ ਬਚੇ ਭਜ ਕੈ ਰਨ ਤਿਆਗ ਕੈ ਸੁੰਭ ਨਿਸੁੰਭ ਪੈ ਜਾਇ ਪੁਕਾਰੇ। ਸ੍ਰਉਨਤ ਬੀਜ ਹਨਿਓ ਦਹੱ ਨੇ ਮਿਲਿ ਅਉਰ ਮਾਹਾਭਟ ਮਰ ਬਿਦਾਰੇ। ਇਉ ਸੁਨਿਕੈ ਉਨ ਕੇ ਮੁਖ ਤੇ ਤਬ ਬੋਲ ਉਠਿਓ ਕਰਿ ਖਗ ਸੰਭਾਰੇ। ਇਉ ਹਨਿਹੋ ਬਰਚੰਡ ਪ੍ਰਚੰਡ ਅਜਾਬਨ ਮੈ ਜਿਮੁ ਸਿੰਘ ਪਛਾਰੇ॥ ੧੭੩॥ ਦੋਹਰਾ<noinclude></noinclude> lep9amo1dgu3pgus7yds0xjxpjiyecc 250 59143 236176 214394 2026-09-24T04:39:08Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 236176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੮੩)}}</noinclude>॥ ਸਕਲ ਕਟਕ ਕੇ ਭਟਨ ਕੋ ਦਇਓ ਜੁੱਧ ਕੋ ਸਾਜ॥ ਸਸਤ੍ਰ ਪਹਰ ਕੈ ਇਓਂ ਕਹਿਓ ਹਨਿਹੋਂ ਚੰਡਹਿ ਆਜ ॥੧੭੪॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਕੋਪ ਕੈ ਸੁੰਭਨਿਸੁੰਭ ਚਢੇ ਧੁਨਿ ਦ੍ਵੰਦਭ ਕੀ ਦਸਹੂੰ ਦਿਸਧਾਈ॥ ਪਾਇਕ ਅੱਗ੍ਰ ਭਏ ਮਧਿ ਬਾਜ ਰਥੀ ਰਥ ਸਾਜ ਕੈ ਪਾਂਤਿ ਬਨਾਈ॥ ਮਾਤੇ ਮਤੰਗ ਕੇ ਪੁੰਜਨ ਊਪਰ ਸੁੰਦਰ ਤੁੰਗ ਧੁਜਾ ਠਹਰਾਈ॥ ਸੱਕ੍ਰ ਸੋਂ ਜੁੱਧ ਕੇ ਹੇਤ ਮਨੋਧਰਿ ਛਾਡਿਸ ਪੱਛ ਉਡੇ ਗਿਰਰਾਈ॥ ੧੭੫॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਸੰਭਨਿਸੰਕ ਬਨਾਇ ਦਲੁ ਘੇਰਿ ਲਇਓ ਗਿਰਰਾਜ॥ਕਵਚ ਅੰਗ ਕਸਿ ਕੋਪ ਕਰਿ ਉਂਠੇ ਸਿੰਘ ਜਿਉਂਗਾਜ॥੧੭੬॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਸੁੰਭਨਿਸੰਭ ਸੁਬੀਰ ਬਲੀ ਮਨ ਕੋਪ ਭਰੇ ਰਨ ਭੂਮਹਿ ਆਏ॥ ਦੇਖਨ ਮੈ ਸੁਭੁਅੰਗ ਉਤੰਗ ਤੁਰਾ ਕਰ ਤੇਜ ਧਰਾ ਪਰ ਧਾਏ॥ ਧੂਰਿ ਉਡੀ ਤਬ ਤਾ ਛਿਨ ਮੈ ਤਿਹ ਕੇ ਕਨਕਾ ਪਗ ਸੋ ਲਪਟਾਏ॥ ਠਉਰ ਅਡੀਠ ਕੇ ਜੈ ਕਰਬੇ ਕਹਿ ਤੇਜ ਮਨੋ ਮਨ ਸੀਖ ਨ ਆਏ॥ ੧੭੭॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਚੰਡਕਾਲਕਾ ਸ੍ਰਵਨ ਮੈ ਤਨਕ ਭਨਕ ਸੁਨਿ ਲੀਨ॥ ਉਤਰ ਸ੍ਰਿੰਗ ਗਿਰ ਰਾਜ ਤੇ ਮਹਾਕੁਲਾਹਲ ਕੀਨ॥੧੨੮॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਆਵਤ ਦੇਖਿ ਕੈ ਚੰਡ ਪ੍ਰਚੰਡਿ ਕੋ ਕੋਪ ਕਰਿਓ ਮਨ ਮੈ ਅਤਿ ਦਾਨੋ॥ ਨਾਸ ਕਰੋਂ ਇਹ ਕੋ ਛਿਨ ਮੈ ਕਰਿ ਬਾਨ ਸੰਭਾਰ ਬਡੋ ਧਨੁ ਤਾਨੋ॥ ਕਾਲੀ ਕੇ ਬਕ੍ਰ ਬਿਲੋਕਨ ਤੇ ਸੁ ਉਠਿਓ ਮਨ ਮੈ‌ ਭ੍ਰਮ ਜਿਉਂ ਜਮ ਜਾਨੋ॥ ਬਾਨ ਸਮੂਹ ਚਲਾਇ ਦਏ ਕਿਲਕਾਰ ਉਠੇ ਜਲੈ ਘਨਮਾਨੋ॥੧੭੯॥ ਬੈਰਨ ਕੇ ਘਨ ਸੇ ਦਲ ਬੈਠਿ ਲਇਓ ਕਰ ਮੈ ਧਨੁ ਸਾਇਕ ਐਸੇ॥ ਸਿਆਮ ਪਹਾਰ ਸੇ ਦੈਤ ਹਨੇ ਤਮ ਜੈਸੇ ਹਰੇ ਰਵਿ ਕੀ ਕਿਰਨੈ ਸੇ॥ ਭਾਜ ਗਈ ਧੁਜਨੀ ਡਰਕੈ ਕਬਿ ਕੋਊ ਕਹੈ ਤਿਹ ਕੀ ਛਬਿ ਕੈਸੇ॥ ਭੀਮ ਕੋ ਸ੍ਰਉਨ ਭਰਿਓ ਮੁਖ ਦੇਖਿ ਕੈ ਛਾਡਿ ਚਲੇ ਰਨ ਕੌਰਵ ਜੈਸੇ॥੧੮੦॥ ਕਬਿੱਤ॥ ਆਗਿਆ ਪਾਇ ਸੁੰਭ ਕੀ ਸੁ ਮਹਾਂਬੀਰਧੀਰ ਜੋਧੇ ਆਏ ਚੰਡ ਊਪਰਿ ਸੁ ਕ੍ਰੋਦ ਕੈ ਬਨੀ ਠਨੀ॥ ਚੰਡ ਲੈਕੈ ਬਾਨ ਅਉ ਕਮਾਨ ਕਾਲੀ ਕਿਰਪਾਨ ਛਿਨ ਮਧਿ ਕੈ ਕੇ ਬਲ ਸੁੰਭ ਕੀ ਹਨੀ ਅਨੀ ॥ ਡਰ‌ ਤਜਿ ਖੇਤੁ ਮਹਾਂਪ੍ਰੇਤੁ ਕੀਨੇ ਬਾਨਨ ਸੋ ਬਿਚਲ ਬਿਬਰ ਐਸੇ ਭਾਜਗੀ ਅਨੀਕਨੀ॥ ਜੈਸੇ ਬਾਰੂਥਲ ਮੈ ਸਬੂਹ ਬਹੇ ਪਉਨ ਹੂੰ ਕੇ ਧੂਰਿ ਉਡ ਚਲੇ ਹੁਇ ਕੈ ਕੋਟਿਕ ਕਨੀਕਨੀ॥੧੮੧॥ ਸਵੈਯਾ। ਖੱਗ ਲੈ ਕਾਲੀ ਅਉ ਚੰਡੀ ਕਵੰਡ ਬਿਲੋਕ ਕੇ ਦਾਨਵ ਇਉ ਦਬਟੇ ਹੈਂ॥ ਕੇਤਕ ਚਾਬ ਗਈ ਮੁਖ ਕਾਲਕਾ ਕੇ ਤਿਨਕੇ ਸਿਰ ਚੰਡ ਕਟੇਹੈਂ॥ ਸ੍ਰਉਨਤ ਸਿੰਧ ਭਇਓ ਧਰ ਮੈ ਰਨ ਛਾਡ ਗਏ ਇਕ ਦੈਤ ਫਟੇ ਹੈਂ॥ ਸੁੰਭ ਪੈ ਜਾਇ ਕਹੀ ਤਿਨ ਇਉਂ ਬਹੁਬੀਰ ਮਹਾਂ ਤਿਹ ਠਉਰ ਲਟੇ ਹੈਂ॥੧੮੨॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਦੇਖਿ ਭਇਆਨਕ ਜੁੱਧ ਕੋ ਕੀਨੋ ਬਿਸਨ ਬਿਚਾਰ<noinclude></noinclude> 7uc19jw9mpg20awjmsk9w2gla8y2fys 252 65178 236227 195573 2026-09-24T11:28:52Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236227 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q140782532 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator=ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ |School= |Publisher=ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਜ਼ਨਜ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=OCR |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਭੂਮਿਕਾ" 4="ਤਤਕਰਾ" 5="5" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} smkqxjdbwgap28gncmfihw8jcurufny 236228 236227 2026-09-24T11:31:44Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236228 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q140782532 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator=ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ |School= |Publisher=ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਜ਼ਨਜ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਭੂਮਿਕਾ" 4="ਤਤਕਰਾ" 5="5" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} kroqy0r6elxcha5d7iadzrg0cf0ixmt 250 68063 236216 236040 2026-09-24T10:41:32Z Taranpreet Goswami 2106 236216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੨)}}</noinclude><poem>ਕੇ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹੁਕਮ ਹਮਾਰਾ ਮੰਨੀਏ ਤੁਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰ॥ ਲਾਵੋ ਕੁਵਰ ਬੁਲਾਇਕੇ ਤੌ ਨਿਆਉ ਕਰਨ ਗੇ ਫੇਰ॥ਚੌ:॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਨ੍ਯਾਦ ਨਾ ਰਹੀ ਫੇਰ ਅਰਜ ਇਕ ਸੁਨੋ ਹਮਾਰੀ॥ ਭੋਜਨ ਭਏ ਤ੍ਯਾਰ ਭਰੀ ਸ੍ਵਰਨ ਕੀ ਥਾਰੀ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਿਉਂ ਠਾਂਢੇ ਕਰੋ ਕਿਉਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰੀ॥ਵੇਮੇਰੇ ਭਰਤਾਰ ਨਾਰ ਮੈਂ ਉਨਕੋ ਪ੍ਯਾਰੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਸਰਕਾਰ ਕੇ ਦਈ ਨੌਕਰੀ ਬਤਾਇ॥ ਲਾਉਂ ਕੈਸੇ ਬੋਲ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਰ ਰਿਸਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ਰਾਨੀਜੀ ਬਹੁਤ ਰਿਸਾਇ ਰਾਜਾ ਬੈਠੇ ਜਹਾਂ ਨ੍ਯਾਵ ਚੁਕਾਵੇ॥ ਲੈਕਰ ਕੋਟੜਾ ਹਾਥਮਾਰ ਮੇਰੀ ਖਾਲ ਉਡਾਵੇ॥ਰਾਨੀ ਜੀ ਤੁਮਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁਕਮ ਹਮ ਜਾਇ ਸੁਨਾਵੈ॥ ਚਾਰ ਘੜੀ ਗ਼ਮ ਖਾਓ ਬੋਲ ਰਾਜਾਕੋ ਲਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਦੂੰਨੀ ਤਲਬ ਚੁਕਾਇ ਤੂੰ ਬਾਕੀ ਤੁਝੇ ਇਨਾਮ॥ ਰਾਜਾ ਕੋ ਜਾਇ ਬੁਲਾਦੇ ਤੋ ਪਰੇ ਮਹਲ ਮੇਂ ਕਾਮ ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਮੈਹਲ ਮੇਂ ਪਰੈ ਕਾਮ ਹਮੇਂ ਤੂੰ ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੇ॥ ਹਮਕੋ ਹੋਇ ਕਲੇਸ਼ ਬੋਲ ਕਿਉ ਨਾਂ ਰਾਜਾ ਲਾਵੈ॥ ਪਿਆਰੇਜੀ ਰਹੀ ਦੀਨਤਾ ਛਾਇ ਖੜਾ ਕਿਉਂ ਦੇਰ ਲਗਾਵੈ॥ ਗੁਣ ਭੂਲੂੰਗੀ ਨਾਹਿ ਜ਼ੈਹਰ ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆਵੈ ॥ ਦੋਹਾ॥ ਮਨਮੇਂ ਗਿਆਨ ਉਪਾਇਕੈ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾ ਰ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਸ੍ਰਕਾਰਕੇ ਤੁਮ ਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਤੁਮਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁਕਮ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬਜਾਊਂ। ਸੁੰਞੀ ਡੇਉਢੀ ਛੋੜ ਮੈਹਲ ਕੋ ਕੈ ਲੇ ਜਾਊਂ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਵੈ ਰਾਜਾ </poem><noinclude></noinclude> tk9tu4dip3q3y3jm81ggipunshqbz97 236217 236216 2026-09-24T10:42:41Z Taranpreet Goswami 2106 236217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੨)}}</noinclude>ਕੇ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹੁਕਮ ਹਮਾਰਾ ਮੰਨੀਏ ਤੁਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰ॥ ਲਾਵੋ ਕੁਵਰ ਬੁਲਾਇਕੇ ਤੌ ਨਿਆਉ ਕਰਨ ਗੇ ਫੇਰ॥ਚੌ:॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਨ੍ਯਾਦ ਨਾ ਰਹੀ ਫੇਰ ਅਰਜ ਇਕ ਸੁਨੋ ਹਮਾਰੀ॥ ਭੋਜਨ ਭਏ ਤ੍ਯਾਰ ਭਰੀ ਸ੍ਵਰਨ ਕੀ ਥਾਰੀ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਿਉਂ ਠਾਂਢੇ ਕਰੋ ਕਿਉਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰੀ॥ਵੇਮੇਰੇ ਭਰਤਾਰ ਨਾਰ ਮੈਂ ਉਨਕੋ ਪ੍ਯਾਰੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਸਰਕਾਰ ਕੇ ਦਈ ਨੌਕਰੀ ਬਤਾਇ॥ ਲਾਉਂ ਕੈਸੇ ਬੋਲ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਰ ਰਿਸਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ਰਾਨੀਜੀ ਬਹੁਤ ਰਿਸਾਇ ਰਾਜਾ ਬੈਠੇ ਜਹਾਂ ਨ੍ਯਾਵ ਚੁਕਾਵੇ॥ ਲੈਕਰ ਕੋਟੜਾ ਹਾਥਮਾਰ ਮੇਰੀ ਖਾਲ ਉਡਾਵੇ॥ਰਾਨੀ ਜੀ ਤੁਮਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁਕਮ ਹਮ ਜਾਇ ਸੁਨਾਵੈ॥ ਚਾਰ ਘੜੀ ਗ਼ਮ ਖਾਓ ਬੋਲ ਰਾਜਾਕੋ ਲਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਦੂੰਨੀ ਤਲਬ ਚੁਕਾਇ ਤੂੰ ਬਾਕੀ ਤੁਝੇ ਇਨਾਮ॥ ਰਾਜਾ ਕੋ ਜਾਇ ਬੁਲਾਦੇ ਤੋ ਪਰੇ ਮਹਲ ਮੇਂ ਕਾਮ ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਮੈਹਲ ਮੇਂ ਪਰੈ ਕਾਮ ਹਮੇਂ ਤੂੰ ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੇ॥ ਹਮਕੋ ਹੋਇ ਕਲੇਸ਼ ਬੋਲ ਕਿਉ ਨਾਂ ਰਾਜਾ ਲਾਵੈ॥ ਪਿਆਰੇਜੀ ਰਹੀ ਦੀਨਤਾ ਛਾਇ ਖੜਾ ਕਿਉਂ ਦੇਰ ਲਗਾਵੈ॥ ਗੁਣ ਭੂਲੂੰਗੀ ਨਾਹਿ ਜ਼ੈਹਰ ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆਵੈ ॥ ਦੋਹਾ॥ ਮਨਮੇਂ ਗਿਆਨ ਉਪਾਇਕੈ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾ ਰ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਸ੍ਰਕਾਰਕੇ ਤੁਮ ਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਤੁਮਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁਕਮ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬਜਾਊਂ। ਸੁੰਞੀ ਡੇਉਢੀ ਛੋੜ ਮੈਹਲ ਕੋ ਕੈ ਲੇ ਜਾਊਂ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਵੈ ਰਾਜਾ<noinclude></noinclude> 5320szqdfj8vewqessmqof0oozcbq2l 250 70960 236083 214514 2026-09-23T12:17:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||27}}</noinclude>ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਤੱਕ ਸਿਸਟਮ ਠੀਕ ਰਿਹਾ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੰਤਰ ਇੰਨਾ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਦਰਜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਨਾਲ ਦੋ-ਦੋ ਹੱਥ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ। ਵਾਹ ! ਕੁਦਰਤੇ ! ਜ਼ਮਾਨਾ ਕਿੰਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ? ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਦਾਰੇ ਦੇ ਪਤਨ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਸਿਖ਼ਰ ਸੀ ਕਿ ਮੈਰਿਟ ਤਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗੀ ਲਗਦੀ ਸੀ, ਇਕ ਬੰਦਾ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਇਸ ਆਪ-: ਬੀਤੀ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਭ ਸੂਚੀਆਂ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਘੋਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ-ਇਕ ਬੰਦੇ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਨਾਖਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਭਾਵ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਦੀ ਮੈਰਿਟ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਮਾਤੜ ਬਿਨਾਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਦੁੱਧ ’ਚੋਂ ਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਸੂਚੀ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।</br> {{gap}}ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਭੁੱਲ-ਭੁਲੇਖੇ ਕਿਸੇ ਆਸਾਮੀ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ, ਨਜਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰਖਵਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੌਖੇ ਢੰਗ-ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਜਾਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਉਪਰੰਤ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ।</br> {{gap}}ਹੱਦ ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਚਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਨਿੱਜੀ ਸਵਾਰਥਾਂ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਰਟੀਕਲ ਜਾਂ ਲੇਖ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਛਪਵਾਏ ਹੋਣ ਪਰ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖਣ ਦਾ ਹੀਆ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਨ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮਾੜੇ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਚੰਗਾ ਕਹਿਣ ਦੀ ਤਾਂ ਜ਼ੁਰਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਹੁਣ ਰੋਜ਼ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧੜਾ-ਧੜ ਲੇਖ ਛਪ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੈਸਾ ਤਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬ੍ਰੇਨ-ਡ੍ਰੇਨ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਪਰਵਾਸ ਪਿੱਛੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> 3zn7shi8ykwdsbsxrnfupgg6f0f2r4q 250 70961 236084 214515 2026-09-23T12:22:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||28}}</noinclude>ਬਾਕੀ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਗੰਧਲਾ ਹੋਣਾ' ਵੀ ਇਕ ਕਾਰਨ ਹੈ।</br> {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇਸ ਗੋਰਖ-ਧੰਦੇ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਘਰ ਕਰ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਤਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਤਾਂ ਲੈ ਹੀ ਲਵਾਂਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸਿੱਧਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਗੇੜੀਆਂ ਲਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਇਹ ਸਮਝ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਇਸੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਤਹਿਤ ਇਕ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬਦਫ਼ੈਲੀ, ਅਸ਼ਲੀਲ ਹਰਕਤਾਂ, ਛੇੜ-ਛਾੜ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਮ-ਵਾਸ਼ਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਵਾਰੀ ਤੋਂ (Out of Tum) ਤਰੱਕੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਸਬੰਧੀ ਖਬਰਾਂ ਲਗਭਗ ਸਭ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲਾਂ ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਚਲਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਵੱਲੋਂ ਇਸ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਢਿੱਡ ਨਾ ਪਈਆਂ ਰੋਟੀਆਂ, ਸਭੇ ਗੱਲਾਂ ਖੋਟੀਆਂ', ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਈ ਚੰਗੀ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਢਵਾਉਣ ਖਾਤਰ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੀਆਂ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬੰਦੇ ਦੀ ਵਾਹ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੌਦਾ ਕੀ ਮਾੜਾ ਐ। ਬਸ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੌਜਾਂ ਹੀ ਮੌਜਾਂ। ਇਸੇ ਸੋਚ ਸਦਕਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਲੜਕੀਆਂ/ਇਸਤਰੀਆਂ ਮੌਕਾ ਭਾਲਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> dm1j0ks60rwqcf6gqb9wfzncl9r1ru2 250 70962 236085 214516 2026-09-23T12:28:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||29}}</noinclude>ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਵੇ। ਲੜਕੀਆਂ/ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਰੱਜ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਵਾਲੀ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲਾਭ ਲਏ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ‘ਮੀਆਂ ਬੀਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੇਗਾ ਕਾਜ਼ੀ’ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਮਸਲਾ ਸਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ‘ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮਗਰਮੱਛ ਨਾਲ ਵੈਰ’ ਪਾਉਣ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ ਕਿ ਜਨਾਬ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੋ ਜ਼ੀਰੋ ਵਾਟ ਬੱਲਬ ਇਕ ਹਰਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਲਾਲ ਲਗਵਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਸੀ ਕਿ ਹਰਾ ਬੱਲਬ ਜਗਣ ਤੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਦਫਤਰ ਦੇ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਜਾਵੇ, ਲਾਲ ਬੱਲਬ ਜਗਣ ਤੇ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਗੁਸਤਾਖੀ ਕਰਨ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਸਾਰਾ ਸਟਾਫ ਡਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ (ਇਹ ਵੀ ਹੁਣ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ) ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਕਿਸੇ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਤੁਰੰਗ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਹਲੀ ਵਿਚ ਉਹ ਲਾਲ ਬੱਲਬ ਜਗਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਬੱਲਬ ਜਗਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫਤਰ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਅੰਦਰ ਕਾਮ-ਵਾਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖਿਆ। ਚਰਚਾ ਤਾਂ ਇਹ ਛਿੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੀ ਭੱਦੀ ਵਿਚ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਬੈਠੀ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲੇ- "Get out. Bloody Fool. You are immediately dismissed from your duty." ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਬਾਰੇ ਇਸ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਵੱਲੋਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, “ਜਦੋਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਖੁਦ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ/ਔਰਤ ਨਾਲ {{nop}}<noinclude></noinclude> 9fgm6frrsi2cmtp2xe667fxx6zess2k 250 70963 236087 214517 2026-09-23T12:37:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||30}}</noinclude>ਦੂਰ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਕਾਰ ਚੱਲਣ ਤੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ (ਡਰਾਈਵਰ) ਡਰਾਈਵਰ ਵਾਲੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਕਾਰ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗ ਸਕੇ।” ਪਰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ‘ਪਾਪ ਦਾ ਘੜਾ ਇਕ ਨਾ ਇਕ ਦਿਨ ਫੁੱਟਣਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ', ਇਕ ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਅਣਖੀਲੀ ਕੁੜੀ ਸਾਰੂ ਰਾਣਾ ਨੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਛੇੜਖਾਨੀ ਦਾ ਡੱਟ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਗਈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕੇਸ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਵੀ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਖੈਰ ! ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਮਰਹੂਮ ਕਾਮੀ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਪੂਰਨ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਭੇਸ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਰੱਜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਾਮ-ਵਾਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਧਿਆਪਨ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਅਮਲਾ ਆਨ-ਬਹਾਨੇ ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਲੱਗਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਾਗ-ਡੋਰ ਸੰਭਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਾਰੀ ਅਸਲੀਅਤ ਜੱਗ-ਜਾਹਿਰ ਕਰ ਦੇਣੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੀ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਾ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਹੜਕੰਪ ਮੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਹੀ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਗੁਹਾਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨ੍ਹੇ ਦਿਨ ਵੀ ਕਿਸੇ ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਾ ਚਾਰਜ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਨੇ ਦਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਨਾਟਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। </br> {{gap}}ਇਕ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੀਰਤੀ ਚੱਕਰ, ਪਦਮਸ਼੍ਰੀ... ਆਦਿ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਖ਼ੱਲਸ ਲਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਗੱਡੀ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਾਧੇ ਲਈ {{nop}}<noinclude></noinclude> 8jj5h6p3ihnqegggir4fr78vlmcaz0o 250 70964 236110 214518 2026-09-23T15:12:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||31}}</noinclude>ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਠੇ-ਸਿੱਧੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਜੀ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੋਖ਼ਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵੇਰੇ/ਸ਼ਾਮ ਸੈਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਬਿਨੈ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਸਕਣ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰਪੁਰਬ, ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਭੋਗ ਜਾਂ ਖਾਸ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।</br> {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ, ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਦੀ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਕਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟਰਪੁਣੇ ਦਾ ਔਗਣ ਅਤਿ ਭਾਰੂ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿਚ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਬਾਣੇ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬੜਾ ਪਾਕ-ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਲਾਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਇਸੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੱਜ ਕੇ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ। ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਲੋਕ ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਵੀ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਮ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੀ ਭਾਵ ਹੁਣ ਕਾਮ-ਵਾਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪਰਪੱਕ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਢਵਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਸੈੱਟ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕਰਦਿਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਧੀ-ਪੁੱਤ ਦਾ ਬਾਇਓਡਾਟਾ ਪਕੜਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਲੈ ਕੇ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚੋਂ ਇਕ ਔਰਤ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ। ਫਟੇ-ਪੁਰਾਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ 'ਚ ਬੜੀ ਲਾਚਾਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਬੀਬੀ ਦੱਸ ਕੀ ਕੰਮ ਐ।" ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨਸ਼ੇੜੀ ਹਨ, ਘਰ 'ਚ ਗਰੀਬੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਘਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਤਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਨ ਪਸੀਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਦੱਸ ਬੀਬੀ, ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਵੀ ਐਂ, {{nop}}<noinclude></noinclude> fpvnaeo66s339cyqajhazt0tpa13zg8 250 70965 236111 214519 2026-09-23T15:18:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||32}}</noinclude>ਕਿੰਨੀ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਐਂ?” ਉਹ ਔਰਤ ਬੋਲੀ ਕਿ ਉਹ ਅੱਠਵੀਂ ਪਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ-ਮੇਲ ਸੀ। ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵੱਲੋਂ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ, ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਛੁੱਟੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਲਾ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿਖੇ ਫੋਨ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਸੇਵਾਦਾਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਅਮਲਾ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿਖੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹ ਔਰਤ ਅਮਲਾ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿਖੇ ਜਾ ਕੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਸੇਵਾਦਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਗਈ।</br> {{gap}}ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਭਾਵੇਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਬਲਕਿ ਭਲੇ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੀਰ-ਰਸ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਉਣ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਲੋ ਖੈਰ! ਜਿਥੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਕਰਕੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ, ਉਥੇ ਜੇ ਇਸ ਹੋ ਗਰੀਬਣੀ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਲੈ ਲਈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਲੱਗਾ।</br> {{gap}}ਇਸੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਸਮੇਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਮੈਰਿਟ ਵਿਚ ਆਏ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਆਦਰਸ਼ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਇਹ ਸਕੂਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸੀ। ਭਰਤੀ ਘਟਾਲੇ ਦੇ ਗੋਰਖ-ਧੰਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਸਾਮਾਨ ਖਰੀਦਣ 'ਤੇ ਕੱਟ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪ ਕਰਵਾਏ ਭਰਤੀ ਘੁਟਾਲੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਲਾਨਾ ਬਜਟ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਾਧਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> h7wxscjzwiju86a9eu5sgl0lcb9qtag 250 70966 236113 214520 2026-09-23T15:24:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||33}}</noinclude>ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੋਰ ਵਸੀਲਿਆਂ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮਕਰਣ ਕਰਕੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਕਮਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਅਜਿਹੇ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਬੜੇ ਨਿਰਣੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਆਦਰਸ਼ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਣ ਦਾ ਮਸਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ, ਧਰਨੇ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ/ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 300 ਏਕੜ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਣੀ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਰੇਟ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਲਾਲਚ-ਵਸ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਸਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕਦਿਆਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਤਾਂ ਲੈ ਲਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ ਭਾਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਚੀ, ਪਰ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਜਰੂਰ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਇਸ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਫੈਲ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ-ਦੋ ਕੋਠੀਆਂ ਹਨ - ਇਕ ਮੁਹਾਲੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਨੋਇਡਾ ਵਿਚ। ਕਈ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਇਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ ਵੱਲ ਤੀਜੇ ਗੇਟ ਰਾਹੀਂ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਟਰੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੰਘਾਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਤਾਂ ਰੱਬ ਹੀ ਜਾਣੇ ਉਸ ਟਰੱਕ ਵਿਚ ਕੀ ਲੈਂਦਿਆ ਸੀ ? ਜੇਹ ਇਹ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ {{nop}}<noinclude></noinclude> t60re6o70346hxx7jxk6ib5onc2w9xk 250 70967 236115 214521 2026-09-23T15:32:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||34}}</noinclude>ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੌਕਰੀਆਂ ਇਸ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਇਹ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਗਭਗ ਦਸ ਸਾਲ ਰਿਹਾ।</br> {{gap}}ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ, ਦੂਰ-ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤਰੱਕੀਆਂ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰਾਂ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਜਦੋਂ ਵਾੜ ਹੀ ਖੇਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਖੇਤ ਦਾ ਕੌਣ ਰਾਖਾ'।</br> {{gap}}ਚਰਚਾਵਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਹਨ ਕਿ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੈਕ ਡੋਰ ਰਾਹੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਇਹ ਨੌਕਰੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ੀ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ-ਚਾਰ ਲੱਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਸ ਲੱਖ ਤੱਕ ਰਿਸ਼ਵਤਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ, ਰਿਸ਼ਵਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਢੰਗ-ਤਰੀਕੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲੈਣ ਕੰਮ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ/ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ/ਦੋਸਤ/ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੌਕਰੀ ਲਗਵਾਏ ਗਏ। ਕਈ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਗੋਰਖਧੰਦੇ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਡਰੋਂ ਜਾਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਰੁੱਧ ਖ਼ਬਰਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਈ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਡਰ ਕਰਕੇ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੋਰਖਧੰਦੇ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮੱਦਦ ਦੀ ਹੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵੱਲੋਂ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਉਠਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਗੋਰਖਧੰਦੇ ਦੀ ਖੇਡ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਚਲਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਕਹਾਵਤ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਕੁੱਤੀ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ {{nop}}<noinclude></noinclude> 9tgtpzl92c327r372d8uz1j8li0znl1 250 70968 236116 214522 2026-09-23T15:38:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||35}}</noinclude>ਰਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।’ ਇਸ ਗੋਰਖਧੰਦੇ ਨਾਲ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀੜ੍ਹਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੱਕ ਖੋਹ ਕੇ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਬੇਹੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜੋ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ।</br> {{gap}}ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਨੌਕਰੀ ਲੱਗਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਵੀ ਯਾਦ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਰਾਜ ਸ੍ਰ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਅਕਸਰ ਸੁਣਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਟੌਹੜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦਿਨ ਵਿਚ ਤਾਂ ਟੌਹੜਾ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਆਮ ਲੋਕ ਜਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਟੌਹੜਾ ਸਾਹਿਬ ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।</br> {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਇਕ-ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਕਿਹੜਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਸੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭਾਵ ਸੌਖਿਆਂ ਨੇੜੇ ਲੱਗਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪਲ-ਪਲ ਗੌਰ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਤਾਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਆਉਣ ਲਈ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣਾ ਭਾਵੇਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ-ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।</br> {{gap}}ਟੌਹੜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਂਗ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪਰਨੀਤ ਕੌਰ ਬਾਰੇ ਘਟਨਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਆਪ-ਬੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਿਵਿਆਂਗ {{nop}}<noinclude></noinclude> ppa6a9nzwg8uti8t3419yek3xaxskut 250 70969 236118 214523 2026-09-23T15:45:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||36}}</noinclude>ਹੋਣ ਦੇ ਕੇਸ ਵਜੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬਦਲੀ ਰੁਕਵਾਉਣ ਲਈ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਪਰਨੀਤ ਕੌਰ (ਮਹਾਰਾਣੀ), ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸਥਿਤ ਘਰ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕਈ ਚੱਕਰ ਲੱਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕਦੇ ਬਹਾਨਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਹਨ; ਕਦੇ ਬਾਹਰ ਗਏ ਹੋਏ ਨੇ; ਕਦੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਦਿ। ਪਰ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਵਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਥੇ ਪੈਲੇਸ ਵਿਚ ਸਵੇਰੇ ਨੌਂ-ਦਸ ਵਜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਥੇ ਹੋਰ ਵੀ 40-50 ਵਿਅਕਤੀ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਕੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬ ਆਏ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਮਿਲਣਾ ਹੈ ਉਹ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਜਾਓ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਮਿਲਣਾ ਹੈ ਉਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਓ। ਮੇਰੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ ਜਦੋਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ 80% ਲੋਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਫੇਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਨੌਕਰੀ ਲੱਗਣ ਲਈ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 20% ਬਾਕੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਮੈਂ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਲਗਭਗ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਤਾਂ ਇਕ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਕੀ ਐਮ.ਐਲ.ਏ., ਐਮ.ਪੀ., ਮੰਤਰੀਆਂ, ਜਥੇਦਾਰਾਂ, ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ/ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ/ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਮਂਜਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸਦਾ ਸਹਿਜ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਦਸ਼ਾ ਕੋਈ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸਭ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਰਲ਼-ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ।</br> {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਬੇਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਸਬੰਧੀ ਮੈਂ ਇਕ ਮੰਜ਼ਰ ਹੋਰ ਦੇਖਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਪਾਰਟੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੰਦੇ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਆਦ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਲਈ ਤਾਂ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਧਿਰ ਤੱਕ ਹੀ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੇਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਡਿਊਟੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> 3c66gm8oj1d0lr5vdps1zyf2znxfw3h 250 70970 236119 214524 2026-09-23T15:50:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||37}}</noinclude>ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਸਹਾਇਕ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀਅਨ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਲਈ ਫਾਈਲ ਆਈ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਫਾਈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸੁਭਾਵਕ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਐਸੀ ਗੱਲ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਭੋਲੇਪਣ ਵਿਚ ਉਸ ਲੜਕੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੀ-ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਅਕਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਬੰਦੇ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਰੱਖ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਭਾਵ ‘ਵਾਰੀ ਵੱਟਾ ਚਲਦਾ’ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਦੂਜੀ ਪਾਰਟੀ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਪੁੱਛੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਰਟੀਆਂ ਰਲ਼-ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਖੇਡ, ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀ ਲੈਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।</br> {{gap}}ਲਾਇਬਰੇਰੀਅਨ ਭਵੇਂ ਦਿਲੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿਚ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਕੇ ਹੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਬੈਂਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਲਾਇਬਰੇਰੀਅਨ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਤੋਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਮਸਾਂ ਭਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਸਟੈਨੋ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਫਾਈਲ ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫਤਰ ਦਾ ਸਟਾਫ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਬੰਦਾ ਲਗਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਫਾਈਲ ਮੁੜ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲਾਇਬਰੇਰੀਅਨ ਮੁੜ ਇਤਹਾਜ਼ ਦੀ ਪੂਹੜੀ ਉਪਰੰਤ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਲਾਈਨਾਂ ਮੋਹੇ ਤੋਂ ਬੋਲਡ ਅਤੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> 0p7ecstwilr27pywkatg8nxc6jwvad4 250 70971 236121 214525 2026-09-23T15:55:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||38}}</noinclude>ਅੰਡਰਲਾਈਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਫਾਈਲ ਭਿਜਵਾਉਂਦੇ ਸਨ ਕਿ “ਇਹ ਅਸਾਮੀਆਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਭਰੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਜੋ ਸਹੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।” ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਾਇਬਰੇਰੀਅਨ ਖੁਦ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਉਪਰੰਤ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੁਹਿਰਦ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਸਟੈਨੋ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੀ ਬੈਕ ਡੋਰ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬੜੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਸਾਂ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬੈਕ ਡੋਰ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਅਰਜੀ ਟਿੱਪਣੀ ਲਈ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਅਸਾਮੀ ਲਈ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਇਹ ਲਾਈਨ ਜ਼ਰੂਰ ਬੋਲਡ ਕਰਵਾ ਕੇ ਟਾਈਪ ਕਰਵਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਅਸਾਮੀ ਵਿਦਿਆਪਨ ਰਾਹੀਂ ਭਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਲਿਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਦੋਂ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ 45-50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬੈਕ ਡੋਰ ਰਾਹੀਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀਅਨ ਅਕਸਰ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, “ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਹਾਲ! ਕਿਚਨ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਉਮਰ 'ਚ ਇਹ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੱਚੇ ਪਾਲਣ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਦੀ। ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖ-ਲਿਖ ਕੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਲਿਆ ਕਿ ਵਿਗਿਆਪਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਿਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਜੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਹੀ ਨਾ ਮੰਨੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।" ਮੈਂ ਤਾਂ ਖੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਰੇਕ ਫਾਈਲ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਕੇ ਭਰਨ ਸਬੰਧੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ 'ਤੇ ਮੇਰਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> d0c259tc8q2xoxh05e5dnyabd5oc89o 250 70972 236122 214526 2026-09-23T16:00:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||39}}</noinclude>ਮਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪਾਸੋਂ ਟਾਈਪ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਾ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ।</br> {{gap}}ਵੈਸੇ ਕਿਚਨ ਤੋਂ ਤਾਂ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਕਿਚਨ ਰਾਹੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਐਂਟਰੀ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ‘ਵਧੀਆ ਰਸੋਈਏ ਦਾ ਫ਼ਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਾਲੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮ-ਧੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਵੀ ਭਾਵੇਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿਚ ਐਂਟਰੀ ਕਰ ਗਏ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿਆਦਾ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ‘ਰਸੋਈਆਂ’ ਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਗਵਰਨਰ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਦਿ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਅਧਿਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਰੱਜ ਕੇ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਉਹ ਹੈ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਡੀਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਮਲੇ ਕੋਲ ਵਾਰੀ/ਸੀਨੀਆਰਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਅੰਦਰ ਕੁਆਟਰ/ਘਰ ਅਲਾਟ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਦਿਵਿਆਂਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੱਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੜ੍ਹ/ਉਤਰ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡਿਊਟੀ 'ਤੇ ਆਉਣਾ ਬੜਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਸੀਨੀਆਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੈਂਪਸ ਅੰਦਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਕਾਫੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ/ਡੀਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਵਾਰੀ/ਸੀਨੀਆਰਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਆਟਰ ਅਲਾਟ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਕਰਮਚਾਹੀ ਦੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> 4r6sjjonnlkeqvs7e70r7844gjdtcvk 250 70973 236123 214527 2026-09-23T16:05:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||40}}</noinclude>ਸਰੀਰਕ ਹਾਲਤ, ਡਿਊਟੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਰੀਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪਹਿਲਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੁਆਟਰ ਅਲਾਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਕਤ ਦੋਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਡੀਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਮਲੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਕੇਸ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਭੇਜਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ/ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਬਿਨੈ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਦੱਸਿਆ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਅਰਜ਼ੀ ਟਾਈਪ ਕੀਤੀ, ਦਿਵਿਆਂਗਤਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਕਾਪੀ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਵਾਰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਬਿਨੈ-ਪੱਤਰ ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਜਾਂ ਫਾਈਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰੰਤੂ ਚੋਥੀ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੁਆਟਰ ਅਲਾਟ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।</br> {{gap}}ਮੇਰੇ ਕੁਆਟਰ ਅਲਾਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੁਆਟਰ ਲੈਣ ਲਈ ਵੀ ਪੈਮਾਨੇ ਬਦਲਣ ਲੱਗੇ। ਭਾਵੇਂ ਨਿਯਮ ਇਹ ਸਨ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਕਲਰਕ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਅੰਦਰ ਕੁਆਟਰ ਵੀ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੀ, ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਜਬੂਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੋਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਲੋਕ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਵਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਕੁਆਟਰ ਅਲਾਟ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਿਸੇ ਨੇਤਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੈਮਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਅਸਲ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਾਂ ਅਰਜ਼ੀ ਹੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> rjlmsv0qy5pwkf112tljn33sdyvvwdm 250 70974 236129 214528 2026-09-23T23:27:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||41}}</noinclude>ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਵੱਲੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰੇਆਮ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।</br> {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ ਜਿਸ ਦੀ ਧੱਜੀਆਂ ਨਾ ਉਡਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ 1984 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜਨ, ਮਨਮਾਨੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਦੌਰ ਜਿਹਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ, ਪਦ-ਉਨਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਆਟਰ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਨਿਯਮ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਰੇਆਮ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਸੀ ਅਧਿਆਪਨ/ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਵਰਗ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤੀ ਉਪਰੰਤ ਪੰਜ ਸਾਲ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਨਾ। ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਬਹੁਤ ਅਤੀ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ (Eminence), ਤਜਰਬੇ ਆਦਿ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤਿ ਜਰੂਰੀ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਅਮਲੇ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤੀ ਉਪਰੰਤ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ/ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਵੀ ਰੱਜ ਕੇ ਨਜ਼ਾਇਜ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਚਾਪਲੂਸ, ਚਲਾਕ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਚਮਚੇ ਅਤੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਅਮਲੇ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤੀ ਉਪਰੰਤ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤੀ ਧੜਾ-ਧੜ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਮਾੜ੍ਹੜ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਹਿ ਕੇ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ ਪਰੰਤੂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂ ਪੁਨਰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਲਾਲਚ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਵੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਾਲੀ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਾਧ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬਣਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਦਸ-ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸਰੇਆਮ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਅਧਿਆਪਨ ਅਮਲੇ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> 4lojfacz55mmnxjie5f8ekmzs16rhqx 250 70975 236130 214529 2026-09-23T23:32:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||42}}</noinclude>ਵਿਚ ਵੀ ਰੱਜ ਕੇ ਸਿਆਸਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਾਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਸਿਆਸਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਾਲੀ ਲੁੱਟ ਲਗਦਰ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ, ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਮਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪੁਨਰ- ਨਿਯੁਕਤੀ ਦਾ ਅਸਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਜਟ 'ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਹੀ ਪੈਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਛੇ-ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖਰਚਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਮਸਲੇ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਖੁਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੋਣ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਲੱਗਾ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦ ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਧਰਨੇ/ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ/ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲਾਂ ਆਦਿ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕਈ ਭੱਦਰ ਪੁਰਸ਼ ਤਾਂ ਕੁਰਸੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਇੰਨੇ ਗ੍ਰਸਤ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਵੀ ਇੱਜਤ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅਖੀਰ ਅਜਿਹੇ ਭੱਦਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਫਤਰ ਵਿਚੋਂ ਕੁਰਸੀ ਸਮੇਤ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫਤਰ ਬਾਹਰ ਬਿਠਾਉਣਾ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਫੇਰ ਵੀ ਅਥਾਰਟੀ ਟੱਸ ਤੋਂ ਮੱਸ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਯੋਗ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਰਿੱਟ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਉਪਰੰਤ ਸਭ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਅਮਲੇ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਆਪਨ ਗੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਅਮਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੁਨਰ-ਨਿਯੁਕਤੀ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।</br> {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਜਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਲੁੱਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸ ਬਾਰੇ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਆਕੜ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਮੰਤਰੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਛੱਡੋ, ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਐਮ.ਐਲ.ਏ. ਬੋਰਡਾਂ/ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ {{nop}}<noinclude></noinclude> 3vo1ztb5jquxun78m56e6nt3ur8s45s 250 70976 236131 214530 2026-09-23T23:38:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||43}}</noinclude>ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਥੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਰਪੰਚ ਆਦਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਐਮ.ਸੀ., ਸਰਪੰਚ, ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਹੀ ਕਾਫੀ ਸੀ। ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ ਸਗੋਂ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਪਣੇ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਰੋਅਬ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਪੁੱਠੇ-ਸਿੱਧੇ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਕੁਝ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਵਾਹ ਨਵੀਂ ਨਵੀਂ ਤੀਜੀ ਜਨਮੀ ਪਾਰਟੀ, ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਫਰਕ ਲੱਗਾ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ। ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤਾਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੀਤੀਆਂ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਅਣਗਹਿਲੀਆਂ ਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਕਰਜ਼ਾ ਹੀ ਲਾਹਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਕਿਸ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਐਮ.ਐਲ.ਏਜ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਪੁੱਠਾ-ਸਿੱਧਾ ਕੰਮ ਕਢਵਾਉਣ ਲਈ ਦਬਕਾ ਜਾਂ ਆਕੜ ਤਾਂ ਦੂਰ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਕ ਲੜਕੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਦਫ਼ਤਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਬੜੀ ਥੱਕੀ-ਟੁੱਟੀ ਆਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਸਰ, ਦੇਖਿਓ ਮੈਂ ਆਨਲਾਈਨ ਪੇਪਰ ਦੀ ਪੀ.ਡੀ.ਐੱਫ. ਫਾਈਲ ਵੀ ਭੇਜੀ ਸੀ, ਉਤਰ ਕਾਪੀ ਵੀ ਅਟੈਚ ਕਰਕੇ ਭੇਜੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਹਾਰਡ ਕਾਪੀ ਵੀ ਭੇਜੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਭ ਸਬੂਤ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਫੇਰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਨਤੀਜਾ ਦੋ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿਚ AW ਆਇਆ ਹੈ। ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੱਲ੍ਹ ਆਵੀਂ, ਕਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਪਰਸੋਂ। ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸ਼ਾਖਾ ਜਾਓ, ਕੋਈ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਥੱਕ ਗਈ ਹਾਂ, ਪਲੀਜ਼ ਮੇਰੀ ਹੈਲਪ ਕਰੋ।” ਉਹ ਬੜੀ ਥੱਕੀ-ਟੁੱਟੀ, ਲਾਚਾਰ ਅਤੇ ਬੇਵੱਸ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਾਹ ਫੁੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖੈਰ! ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਪਿਲਾਇਆ। ਫੇਹ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਾਹ ਟਿਕਿਆ। ਹੋਲੀ-ਹੋਲੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> 86k1r4nqe5hpd5pxy5qgqlkseb057h9 250 70977 236132 214531 2026-09-23T23:43:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||44}}</noinclude>ਲੇਟ-ਲਤੀਫ਼ੀ ਸਿਸਟਮ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਫਲਾਣੇ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਕੀ ਭਤੀਜੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ-ਇਕ ਪੈਸੇ ਦਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜਥੇਦਾਰ ਜਾਂ ਸਰਪੰਚ ਦਾ ਰੋਅਬ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਆਮ ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਧੱਕੇ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਘਰ ਬੈਠੇ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਮੇਰੇ ਸਕੇ ਚਾਚਾ ਜੀ (ਮੰਤਰੀ) ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮ ਲਈ ਨਾ ਕਹਿਓ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਆਪ ਕਰਵਾਇਓ।” ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਲੜਕੀ ਰੁਟੀਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੋਸਟ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿੱਪ ਸਬੰਧੀ ਕੰਮ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਬੈਠਿਆਂ ਅਚਾਨਕ ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਦੱਸ ਬੈਠੀ ਕਿ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਕ ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਏ. ਦੀ ਸਕੀ ਭਾਣਜੀ ਸੀ। ਸੁਣੀ-ਸੁਣਾਈ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮੇਰੀ ਆਪ-ਬੀਤੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ‘ਸਤਯੁੱਗ ਆਏਗਾ’ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।</br> {{gap}}ਖੈਰ ! ਜਦੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਦੋਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਜਾਗੇ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਗੋਰਖ-ਧੰਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਨਯੋਗ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਇਆ। ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੇਸ ਅੱਗੇ ਤੁਰਿਆ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਤਰੀਕਾਂ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਪਰ ਸਿਸਟਮ ਇੰਨਾ ਢੀਠ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਗੋਰਖ-ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜਿਆਦਾ ਠੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਪਈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।</br> {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਆਫ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ (ਯੂਕੋਂ) ਖੁਲ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਨੇਬਰਹੁੱਡ ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ {{nop}}<noinclude></noinclude> mzaxg31vaklb3etlta33srv6hjg62wj 250 70978 236134 214532 2026-09-23T23:49:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||45}}</noinclude>ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਅਮਲੇ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਇਸ ਗੋਰਖ-ਧੰਦੇ ਅਧੀਨ ਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਸਟਾਫ ਦੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਬਦਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣਗੇ ਪਰ ਜਿਸ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਗੋਰਖ ਧੰਦੇ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਉਥੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਟੁੱਟਣ ਵਿਚ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਦੇਰ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਦਾ ਸਟਾਫ ਸਮਾਜਿਕ, ਘਰੇਲੂ, ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਰਵਿਸ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਵਾ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਬਜਟ 'ਤੇ ਬੋਝ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ।</br> {{gap}}ਸਰਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਲੋਕ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤਾਂ ਹੀ ਜਾਗੀਆਂ। ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਘੁਟਾਲੇ ਬਾਰੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੇਸ ਸਬੰਧੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਛਪਣ ਲੱਗੀਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਡਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਮਸਾਂ ਜੁਗਾੜ ਲਗਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾ ਧੋਣੇ ਪੈਣ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਮੈਰਿਟ ਵਿਚ ਬੜੇ ਹੇਠਾਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਮਰ-ਦਰਾਜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹੋਰ ਅਦਾਰੇ ਵਿਚ ਵੀ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਹੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਨ ਜਾਗਣ ਲੱਗ ਪਈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ਼ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। </br> {{gap}}ਮਾਨਯੋਗ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਇਕ ਫੈਸਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਸਬੰਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਭਾਵੇਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਭਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਕੇ ਬਿਲਕੁਲ {{nop}}<noinclude></noinclude> azhulmhitvalrbpwc9jicqk7hwn3fv5 250 71002 236219 214610 2026-09-24T10:52:40Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||68}}</noinclude>ਹੈ। ਚਲੋ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਰੋਅਬ ਡੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਏ ਕਲਾਸ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ ਕਲਾਸ, ਪੇਂਟਾ ਆਦਿ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ-ਪੰਜ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਗਰੁੱਪ ਅਹੁਦੇਦਾਰੀ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਏ., ਐੱਮ.ਪੀ. ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਕੰਡੇ ਵਰਤ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਵੀ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਨੂੰ 'ਸਿਆਸਤ' ਵਿਚ ਭਰੋਜੂਏਸ਼ਨ, ਪੋਸਟ-ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਦੇ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੂਹ ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਏ. ਐੱਮ.ਪੀ., ਮੰਤਰੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਦਿ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲੈਣ। ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਸੂਹ ਰਹੀ ਐ।” {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਸਿਖਰ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮਾਰ ਕੁਟਾਈ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਾਇਲਾਜ ਯੋਗ ਬਿਮਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰ ਘੱਟ ਲਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਲੈਕਚਰ ਘਟਣ ਤੋਂ ਵਰਜਦਿਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੇ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾਂ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉੱਚ-ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਲੈਕਚਰ ਘਟਣ ਦਾ ਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੇ ਸਖਤ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਕਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਇਸੇ ਸਦਮੇ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਤਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਗੀਤ ਹੈ ‘ਬਾਕੀ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਅਦ 'ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਹਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਏ', ਪਰੰਤੂ ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਕੁਝ ਆਗੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> h655563oceipeaupqvy8eu7lt20jwye 236220 236219 2026-09-24T11:03:05Z Kaur.gurmel 192 236220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||68}}</noinclude>ਹੈ। ਚਲੋ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਰੋਅਬ ਡੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਏ ਕਲਾਸ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ ਕਲਾਸ, ਪੇਂਟਾ ਆਦਿ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ-ਪੰਜ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਗਰੁੱਪ ਅਹੁਦੇਦਾਰੀ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਏ., ਐੱਮ.ਪੀ. ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਕੰਡੇ ਵਰਤ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਵੀ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਨੂੰ 'ਸਿਆਸਤ' ਵਿਚ ਭਰੋਜੂਏਸ਼ਨ, ਪੋਸਟ-ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੀਐੱਚ.ਡੀ. ਦੇ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੂਹ ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਏ. ਐੱਮ.ਪੀ., ਮੰਤਰੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਦਿ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲੈਣ। ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਛੂਹ ਰਹੀ ਐ।” {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਸਿਖਰ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮਾਰ ਕੁਟਾਈ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਾਇਲਾਜ ਯੋਗ ਬਿਮਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰ ਘੱਟ ਲਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਲੈਕਚਰ ਘਟਣ ਤੋਂ ਵਰਜਦਿਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੇ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾਂ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉੱਚ-ਵਿਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਲੈਕਚਰ ਘਟਣ ਦਾ ਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੇ ਸਖਤ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਕਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਇਸੇ ਸਦਮੇ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਤਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਗੀਤ ਹੈ ‘ਬਾਕੀ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਅਦ 'ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਹਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਏ', ਪਰੰਤੂ ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਕੁਝ ਆਗੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> 7273mz1ueh4fz76m6xeuwxeadfm5kbl 250 71003 236221 214612 2026-09-24T11:07:27Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||69}}</noinclude>ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਕਿਊਰਿਟੀ ਨੇ ਛੁਡਾ ਕੇ ਮਸਾਂ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪੱਖ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ, ਕੇਵਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਯਥਾਰਥ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫਤਰ ਅੱਗੇ ਧਰਨਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਲੜਕੀ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਖਿਲਾਫ ਕਤਲ ਦਾ ਕੇਸ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ, ਲੜਕੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਸਰ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੈਰ ! ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੂੰ ਸਸਪੈਂਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਜਾਂਚ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਛਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਧੜੇ ਦੀ ਵਾਰੀ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਧੜਾ ਵੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਫਤਰ ਅੱਗੇ ਧਰਨਾ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇਰਾਦਾ-ਏ-ਕਤਲ ਦਾ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਐਂਟਰੀ ਬੰਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਜਾਂਚ-ਪੜ੍ਹਤਾਲ ਉਪਰੰਤ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਐਂਟਰੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਪੱਖੀ ਧੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਇਕ ਗੇਟ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਟੈਂਟ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਕਿ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਐਂਟਰੀ ਬਹਾਲ ਕਰੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਾ-ਦੇਖੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗੇਟ 'ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਟੈਂਟ ਲਗਾ ਕੇ ਧਰਨੇ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਕਦੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚੋਂ ਸਿਆਸਤ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਵੇਂ ਜਿੰਨ ਮਰਜ਼ੀ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰ ਲਏ ਜਾਣ, ਜਿੰਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਜਾਂਚ-ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਤਾਲਾਂ ਕਰਵਾ ਲਈਆਂ ਜਾਣ, ਪਰੰਤੂ ਮਾਹੌਲ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।<noinclude></noinclude> rez770x9sfsog529gpnffpp1i2jszow 250 71004 236218 214613 2026-09-24T10:49:43Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||70}}</noinclude>ਵੈਸੇ ਜੇਕਰ ਬਿਨਾਂ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੜਤਾਲ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਖਤ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਭਾਵ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਤਾਲ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਿਮਾਰੀ ਆਇਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਇਆਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਐਂਟਰੀ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਲੜਕੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਸਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੌਕਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੇ ਖੂਨ-ਪਸੀਨਾ ਵਹਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ, ਸੜਕਾਂ ਰੋਕ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ-ਤਕਲੀਫਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹਰ ਵਰਗ ਧਰਨਿਆਂ, ਨਾਅਰਿਆਂ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਡਿਊਟੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਦਾਬਾਦ ਮੁਰਦਾਬਾਦ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮੈਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਹੀ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ (ਵਿੱਦਿਆ) ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਮਖੌਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, “ਝਾਅ ਜੀ, ਅੱਜ ਫੇਹ ਤੇਹੋ ਯੂਨਾਵਰਸਟੋ ਮਾ ਗੇਟ ਬੰਦ ਕਰੀ ਖੜ੍ਹੇ ਤੇ, ਯੋ ਕੇ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾਇਆ ਥਮੇਂ। ਜੇ ਕੰਮ ਨ੍ਹੀ ਕਰੇਂਗੇ ਤਾਂ ਤਨਖਾਹ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਭਾਲ਼ਾਂ। ਦਰਅਸਲ ਯੋ ਵੇਹਲੇ ਲੋਕ ਐਂ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਵੈ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀ ਧਰ ਟਿਕਾਣੈ ਆਜੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੋ ਕੰਮ ਹੈ ਨੀ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਾ ਤੋਂ ਵੇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਔਹ ਫਲਾਣੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਾ ਮੁੰਡਾ<noinclude></noinclude> s67928owlmwgldl7h683dy663zbav4w 236225 236218 2026-09-24T11:19:47Z Kaur.gurmel 192 236225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||70}}</noinclude>ਵੈਸੇ ਜੇਕਰ ਬਿਨਾਂ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੜਤਾਲ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਖਤ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਭਾਵ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਤਾਲ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਿਮਾਰੀ ਆਇਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਇਆਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਐਂਟਰੀ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਲੜਕੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਸਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੌਕਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੇ ਖੂਨ-ਪਸੀਨਾ ਵਹਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਸਰਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਕੇ, ਸੜਕਾਂ ਰੋਕ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ-ਤਕਲੀਫਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹਰ ਵਰਗ ਧਰਨਿਆਂ, ਨਾਅਰਿਆਂ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਡਿਊਟੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਦਾਬਾਦ ਮੁਰਦਾਬਾਦ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮੈਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਹੀ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ (ਵਿੱਦਿਆ) ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਮਖੌਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, “ਭਾਅ ਜੀ, ਅੱਜ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਯੂਨਾਵਰਸਟੇ ਮਾ ਗੇਟ ਬੰਦ ਕਰੀ ਖੜ੍ਹੇ ਤੇ, ਯੋ ਕੇ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾਇਆ ਥਮੇ। ਜੇ ਕੰਮ ਨ੍ਹੀ ਕਰੇਂਗੇ ਤਾਂ ਤਨਖਾਹ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਭਾਲ਼ਾਂ। ਦਰਅਸਲ ਯੋ ਵੇਹਲੇ ਲੋਕ ਐਂ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਵੈ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀ ਧਰ ਟਿਕਾਣੈ ਆਜੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੋ ਕੰਮ ਹੈ ਨੀ, ਯੂਨਾਵਰਸਿਟੀ ਮਾ ਤੋਂ ਵੈਸੇ ਨ੍ਹੀ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਔਹ ਫਲਾਣੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਾ ਮੁੰਡਾ<noinclude></noinclude> hsfrr95cpjmsv6n8hewa2h8c4xl8kfy 250 71005 236231 214614 2026-09-24T11:50:12Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||71}}</noinclude>ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਤੋ ਮੇਰੇ ਸਾਮਣੈ ਪਾਰਕ ਮਾ ਸੈਰ ਕਰੀ ਜਾਹਾ, ਨਾਲ਼ੇ ਕਹਾਂ ਯੋ ਪੜ੍ਹਾਵਾ ਯੂਨਾਵਰਸਿਟੀ ਮਾ। ਜੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸੈਰ ਕਰਾ, ਫੇਰ ਪੜ੍ਹਾਵਾ ਕਦ ਐ। ਗੈਲ ਕਹਾਂ ਯੋ ਲੱਖ ਰੁਪੱਈਏ ਤੇ ਉੱਪਰ ਤਨਖਾਹ ਲੇਹਾ। ਕੰਮ ਧੇਲੇ ਕਾ ਨ੍ਹੀ ਕਰਦਾ। ਔਹ ਤੋਤਿਆਂ ਆਲ਼ੀ ਕੀ ਨੂੰਹ ਦਸ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਮੇਰੇ ਗੈਲ ਦਫਤਰ ਮਾ ਜਾਹਾ, ਭਲਾ ਜੇ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਜੂਤ ਲੈ ਕੇ ਪੁੱਛੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਦਫ਼ਤਰ ਉਸਕੇ ਬਾਪ ਨੈ ਲਾਇਆ।” ਉਹ ਅਕਸਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕੇ ਮੇਰਾ ਅੰਦਰੋ-ਅੰਦਰ ਪਾਰਾ ਚੜਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਬਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ। ਦਰਅਸਲ ਉਹ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਸਾਢੇ ਛੇ ਵਜੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ-ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਤੱਕ ਛੇ-ਸੱਤ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਘਰ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਅਰੇ ਮਾਰਕੇ ਕਮਾਉਂਦੇ ਵਿਹਲੜ ਬੰਦੇ ਕੇਵਲ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ। ਇਹ ਉਸ (ਵਿੱਦਿਆ) ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਹੀ ਫਲ਼ ਹੈ ਕਿ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਵੀ ਅੱਜ ਉਸ ਕੋਲ਼ ਵਧੀਆ ਘਰ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਕੂਟਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਸਡਾਨ ਕਾਰ ਹੈ; 60 ਇੰਚੀ ਸਮਾਰਟ ਟੀ.ਵੀ., ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨੌਕਰੀਆਂ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਖਾਂਦੇ-ਪੀਂਦੇ ਲੋਕ ਰੋਜਗਾਰ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਰਵਿਸ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਦ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਿਆ। ਸਾਲ 1995 ਵਿਚ ਇਹ ਐਕਟ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 2016 ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਦਿਵਿਆਂਗਾਂ ਲਈ ਨਾ ਰੈਂਪ, ਨਾ ਲਿਫਟ, ਬਸ ਦਿਵਿਆਂਗ ਕੇਵਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਰਸ ਅਤੇ ਦਯਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸਨ। ਸਾਲ 1995 ਵਿਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਐਕਟ ਪਾਸ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਕਈ ਸਾਲ ਅਣਗੌਲਿਆ ਰਿਹਾ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਬਸ ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਇਹ ਐਕਟ ਬਣਾਉਣਾ ਪਿਆ ਪਰ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ। ਉਦੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦਿਵਿਆਂਗ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵੀ ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ/ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ<noinclude></noinclude> c4mv114tpem50yf0divhitvk499j3pg 250 71514 236108 232170 2026-09-23T15:06:29Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 236108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਧਤੂਰਾ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: {{gap}}ਧਤੂਰੇ ਦਾ ਬੂਟਾ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਉੱਗਿਆ ਆਮ ਦਿਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਲਈ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਤੂਰਾ ਚਿੱਟਾ, ਕਾਲਾ, ਨੀਲਾ, ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਲਾ ਧਤੂਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਉਚਾਈ ਵਿਚ 3 ਤੋਂ 5 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਝਾੜੀਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਣਾ, ਟਾਹਣੀਆਂ ਬੈਂਗਨੀ ਜਾਂ ਹਲਕੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਚੀਕਨੇ, ਮੁੜੇ-ਮੁੜੇ ਹੋਏ 3 ਤੋਂ 7 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਘੰਟਾ ਘਰ, ਤੁਰਹੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ, ਇੱਕ ਨਾਲ ਦੋ-ਦੋ ਜਾਂ 3-3 ਚਿੱਟੇ, ਬੈਂਗਨੀ ਭਾਅ ਮਾਰਦੇ 5 ਤੋਂ 7 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਕੰਡੇਦਾਰ, ਗੋਲ, ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਲਟਕੇ ਹੋਏ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਪਟੇ, ਮਿੱਟੀ ਰੰਗੇ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੀਜ ਨਿਕਲ ਕਿ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਧਤੂਰ, ਕਨਕ। ਹਿੰਦੀ-ਧਤੂਰਾ। ਮਰਾਠੀ-ਧੋਤਰਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਧਤੂਰੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਧਤੂਰਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਥਾਰਨ ਐਪਲ (Thorn Upple)। ਲੈਟਿਨ-ਧਤੂਰਾ ਸਟ੍ਰੇਮੋਨਿਯਮ (Dhatura Stramonium)। ਗੁਣ: {{gap}}ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਤੂਰੇ ਦਾ ਬੂਟਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਾ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਤੂਰਾ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਤਿਕਤ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਵਿਕਾਰੀ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਕਫ, ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੂਲਹਾਰੀ, ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ, ਬਾਜੀਕਰਨ, ਗਠੀਆ, ਬਿੱਛੂ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ, ਕੋਹੜ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ {{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 90}}<noinclude></noinclude> dgk7395w11ofhnurwenc4e8kctr6lw7 250 71515 236109 215743 2026-09-23T15:08:11Z Amritpal Aman 2020 236109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਕਰਨ, ਜੂੰਆਂ ਅਤੇ ਲੀਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਕਰਨਸੂਲ, ਇੰਦਰਲੁਪਤ ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਤੂਰਾ ਚੌਥੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਗਲ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ, ਹੋਰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ, ਪਿੱਤਜ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਸੋਜ, ਫੋੜੇ- ਫਿੰਨਸੀਆਂ, ਢਿੱਡ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਤੂਰੇ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲਕਾਲਾਇਡ ਸਕੋਪੋਲੇਮਿਨ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਐਟੋਪਿਨ, ਹਾਇਓਸਾਇਮਿਨ, ਹਾਓਸੀਨ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਕਲੋਰੋਜੈਨਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਗੂੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਜਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਤੇਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਗੁਣ ਇਸ ਵਿਚ ਐਟ੍ਰੋਪੀਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਜੀਵੀ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਗੁਣ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਬੀਜ ਕਾਫੀ ਜਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮੂੰਹ, ਗਲੇ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਿਆਸ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਮੜੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੀਆਂ ਦੋ ਦੋ ਚੀਜਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾੜੀ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਕੇ ਗਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦਿਲ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 00 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 91<noinclude></noinclude> q106ydvh79mao79119n4g1647engdsu 236112 236109 2026-09-23T15:19:26Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 236112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude>ਕਰਨ, ਜੂੰਆਂ ਅਤੇ ਲੀਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਕਰਨਸੂਲ, ਇੰਦਰਲੁਪਤ ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਤੂਰਾ ਚੌਥੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਗਲ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ, ਹੋਰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ, ਪਿੱਤਜ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਸੋਜ, ਫੋੜੇ-ਫਿੰਨਸੀਆਂ, ਢਿੱਡ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਤੂਰੇ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲਕਾਲਾਇਡ ਸਕੋਪੋਲੇਮਿਨ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਐਟ੍ਰੋਪਿਨ, ਹਾਇਓਸਾਇਮਿਨ, ਹਾਓਸੀਨ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਕਲੋਰੋਜੈਨਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਗੂੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਜਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਤੇਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਗੁਣ ਇਸ ਵਿਚ ਐਟ੍ਰੋਪੀਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਜੀਵੀ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਗੁਣ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਬੀਜ ਕਾਫੀ ਜਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮੂੰਹ, ਗਲੇ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਿਆਸ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਮੜੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੀਆਂ ਦੋ ਦੋ ਚੀਜਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾੜੀ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਕੇ ਗਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦਿਲ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। {{gap}}00 {{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 91}}<noinclude></noinclude> oh5ne52xra7xdczdot4nb2csmvmkhe3 250 71516 236114 215744 2026-09-23T15:31:25Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 236114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਦ੍ਰੋਣਪੁਸ਼ਪੀ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: {{gap}}ਦ੍ਰੋਣਪੁਸ਼ਪੀ ਦਾ ਬੂਟਾ ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਬੂਟਾ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 1 ਤੋਂ 3 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਤਣਾ ਰੋਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 1 ਤੋਂ 2 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 1 ਇੰਚ ਤੱਕ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਲਣ 'ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਹਰ ਟਾਹਣੀ ਦੀ ਗੱਠ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪਿਆਲੇ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਫੁਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦ੍ਰੋਣਪੁਸ਼ਪੀ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਲ ਹਰਾ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲਾ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਖੰਡ ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਜਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਦ੍ਰੋਣਪੁਸ਼ਪੀ। ਹਿੰਦੀ-ਗੂਮਾ। ਮਰਾਠੀ-ਤੁਬਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਕੂਬੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਹਲਕਸਾ। ਲੈਟਿਨ-ਲਯੁਕਸ ਸਿਫੇਲੋਟਸ (Leucus Cephalotes)। ਗੁਣ: {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦ੍ਰੋਣਪੁਸ਼ਪੀ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕੋੜੀ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਗੁਰੂ, ਤੇਜ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਵਾਤ-ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਾਚਣ ਸਬੰਧੀ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿਰ ਦਰਦ, ਕਾਮਲਾ, ਖਾਜ, ਸਰਦੀ, ਬੁਖਾਰ, ਅਫੀਮ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖੰਘ, ਪਲੀਹਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਿ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦ੍ਰੋਣਪੁਸ਼ਪੀ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਪੀਲੀਆ, ਕ੍ਰਮਿ, ਕਫ, ਬੁਖਾਰ, ਕਬਜ਼ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਮੌਕੇ ਇਹ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੈਸ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਬਨਾਵਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਉਡਣਸ਼ੀਲ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਐਲਕੋਲਾਇਡ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਜਾਂ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਤੇਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨਾ, ਕ੍ਰਮਿ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ, ਉਤੇਜਕ ਅਤੇ ਵਿਰੇਚਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਪਿੱਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦ੍ਰੋਣਪੁਸ਼ਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}00 {{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 92}}<noinclude></noinclude> 5l9vjexsa2d6jxwkvbt2wn6nkvbg8xz 250 71517 236117 215745 2026-09-23T15:40:31Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 236117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਦੂਬ/ਦੂਵਰਾ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: {{gap}}ਹਿੰਦੀ ਧਰਮ ਵਿਚ ਦੂਬ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਦੂਬ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਮੰਦਿਰਾਂ, ਬਾਗ-ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਆਮ ਉਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਬ ਜਿੱਥੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਫੈਲਦੀ ਹੋਈ ਵਧਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਘਾਹ ਜਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ-ਪਹਿਚਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਤਣੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਠਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਜਮੀਨ ਵਿਚ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤਣਾ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲੋਂ ਉਪਰ ਉੱਠੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੀ, ਪਤਲੀ, ਚੀਕਨੀ, ਨੋਕਦਾਰ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਹਰੇ ਜਾਂ ਬੈਂਗਨੀ ਰੰਗ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਾਰੀਕ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਲ ਭਰ ਹਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਦੂਬ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਨੀਲੀ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਦੂਬ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਦੂਵਰਾ। ਹਿੰਦੀ-ਦੂਬ। ਮਰਾਠੀ-ਹਰਲੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਦ੍ਰੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਦੂਵਾਰਘਾਸ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਕੌਂਚ ਗ੍ਰਾਸ (Conch Grass)। ਲੈਟਿਨ-ਸਿਨੋੜੋਨ ਝੇਕਿਟਲਾਨ (Cynodon Dactylon)। ਗੁਣ: {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਬ ਰਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਤੇਜ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਠੰਡੀ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਸ਼ਾਬ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਐਂਟੀਸੈਪਟਿਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖੂਲ ਵਾਲੀ ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖੰਘ, ਵਮਨ, ਅਤਿਸਾਰ, ਖਾਜ, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਬੁਖਾਰ ਆਦਿ ਵਿਚ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਬ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਟੀ ਦੂਬ ਵਿਚ ਕਾਮ ਸ਼ਕਤੀ {{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 93}}<noinclude></noinclude> 6jq10vqyswrw1ijqpzmm0en9vy07iug 250 71518 236120 215746 2026-09-23T15:52:28Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 236120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਗੁਣ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਧੂ, ਸਨਿਆਸੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਵੀਰਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪਿਆਸ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਖੁਲ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਜ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲੇ ਵੀ ਠੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਬ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਬਨਾਵਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ 10.47 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 28.17 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰੇਸ਼ਾ ਅਤੇ 11.75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਭਸਮ ਵਿਚ ਫਾਸਫੋਰਸ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਸੋਡੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਬ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਗਲਾਈਕੋਸਾਇਡ, ਅਲਕੇਲਾਇਡ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਬਹੁਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰਤ ਵਿਚ ਚੁਸਤੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।ਵਾਧੂ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਨਿਸਚਤ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਕਾਮ ਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}00 {{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 94}}<noinclude></noinclude> o3spwzhx83i3mk8uizcn25qefbetei2 250 71519 236124 215747 2026-09-23T16:12:53Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 236124 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਧਾਏ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਧਾਏ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ 6 ਤੋਂ 12 ਫੁੱਟ ਉਚਾ, ਸੰਘਣਾ, ਲੰਬੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਲੇ-ਕਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਲ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਛਿੱਲ ਪਤਲੇ-ਪਤਲੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਡਿਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਨੋਕਦਾਰ, ਭਾਲਾਕਾਰ, ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਇੱਕ ਇੰਚ ਤੋਂ ਵੀ ਛੋਟੇ, ਚਮਕੀਲੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਪਤਲੇ, ਅੰਡਾਕਾਰ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੀਕਨੇ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੀਜ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਮਈ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਖਤ ਜਦ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਤੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਧਾਤਕੀ। ਹਿੰਦੀ-ਧਾਏ। ਮਰਾਠੀ-ਧਾਇਟੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਧਾਵੜੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਧਾਈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਫਾਇਰ ਫਲੇਮ ਬੁਸ਼ (Fire Flame Bush)। ਲੈਟਿਨ-ਬੁੜਫੋੜੀਆ ਫੁਟ੍ਰੀਕੋਸਾ (Woodfordia Furticosa)। ਗੁਣ: {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਾਏ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਠੰਡਾ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਤੇਜਕ, ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾ, ਅਤਿਸਾਰ, ਬੁਖਾਰ, ਖੂਲ ਪਿੱਤ, ਖੂਲ ਪ੍ਰਦਰ, ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਗਰਭ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਾਏ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਢਿੱਡ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮਾਰ ਕੇ, ਕੈਂਸਰ, ਬਵਾਸੀਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਾਏ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 24 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ 11.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚ 12 ਤੋਂ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਟੈਨਿਨ ਅਤੇ ਲਸੋਨ ਨਾਂ ਦਾ ਰੰਜਕ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 20 ਤੋਂ 27 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲਾਲ ਰੰਗ ਰੇਸ਼ਮ ਨੂੰ ਰੰਗਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਣੇ ਤੋਂ ਅਲਪ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਗੂੰਦ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਨਿਸਚਤ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਿ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}00 {{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 95}}<noinclude></noinclude> nw0b5vmwhxeekpe4bom3mub8851eryr 250 71520 236126 215748 2026-09-23T16:20:32Z Amritpal Aman 2020 236126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>________________ " ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਨਾਗਕੇਸਰ ਨਾਗਕੇਸਰ ਦਾ ਦਰਖਤ ਆਮਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਾਮ, ਨੇਪਾਲ, ਬਰਮਾ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਦਾ ਬਹਾਰ ਦਰਖਤ ਆਮ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਸੋਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ 3 ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਚੌੜੇ, ਆਯਤਕਾਰ, ਭਾਲਾਕਾਰ, ਉਪਰੋਂ ਹਰੇ, ਚੀਕਨੇ ਅਤੇ ਥੱਲਿਓ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਬਸੰਤ ਰੁਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ 1 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ ਘੇਰੇ ਵਾਲੇ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਪੁੰਕੇਸਰ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਸੱਪ ਦੇ ਫਨ ਵਰਗੇ ਇੰਨਾਂ ਪੁੰਕੇਸਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਗਕੇਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਫਲਾਂ ਦਾ ਅਕਾਰ 1 ਇੰਚ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਇੱਕ ਇੰਚ ਸਾਈਜ ਦੇ, ਚੀਕਨੇ, ਭੂਰੇ, 1 ਤੋਂ 4 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਫਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਬੀਜਾਂ ਵਿਚ ਤੇਲ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੀਲਾ ਨਾਗਕੇਸਰ ਹੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾਲ, ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਸਿਲੋਨਾ ਆਦਿ ਨਾਗਕੇਸਰ ਵੀ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਨਾਗਕੇਸਰ। ਹਿੰਦੀ-ਨਾਗਕੇਸਰ। ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੀਲੂ ਨਾਗਕੇਸਰ।ਬੰਗਾਲੀ- ਨਾਗੇਛਵਰ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਕੋਬਰਾ ਸੇਵਾਨ (Cobra Saffron)। ਲੈਟਿਨ-ਮੇਸੁਆ ਫੈਰਿਆ (Mesua Ferrea)I ਗੁਣ ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਗਕੇਸਰ ਰਸ ਵਿਚ ਤੇਜ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਹ ਵਿਚ ਉਤੇਜਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨੀ ਬਵਾਸੀਰ, ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਿਣਾ, ਅਜੀਰਨ, ਵਮਨ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਉਮਾਦ, ਖੰਘ, ਸਾਹ, ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਦਿਮਾਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਨਾਮਰਦਗੀ ਬੁਖਾਰ, ਵਾਂਝਪਨ, ਗਰਭਪਾਤ ਵਿਚ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਗਕੇਸਰ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਕਾਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪਿੱਤ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਸੁੱਕੀ, ਗਿੱਲੀ ਖਾਜ ਅਤੇ ਕੋਹੜ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਲ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਵਰਗਾ ਰਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇੱਕ ਪੀਲਾ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜਮਜ਼ਾ ਤੋਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਗਾੜਾ ਸਥਿਰ ਤੇਲ 60 ਤੋਂ 77 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੈਕਟੀਨ ਅਤੇ ਫੇਨੋਲਿਕ ਨਾਂ ਦਾ ਤਰਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕਿਡਨੀ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਾਲੇ ਬਲੈਡਰ, ਜਨਣ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਕਾਫੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 00 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 96<noinclude></noinclude> t57cb468zq63ct6868khye3ld3z3xu9 236127 236126 2026-09-23T16:30:30Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 236127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਨਾਗਕੇਸਰ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: {{gap}}ਨਾਗਕੇਸਰ ਦਾ ਦਰਖਤ ਆਮਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਾਮ, ਨੇਪਾਲ, ਬਰਮਾ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਦਾ ਬਹਾਰ ਦਰਖਤ ਆਮ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਸੋਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ 3 ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਚੌੜੇ, ਆਯਤਕਾਰ, ਭਾਲਾਕਾਰ, ਉਪਰੋਂ ਹਰੇ, ਚੀਕਨੇ ਅਤੇ ਥੱਲਿਓ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਬਸੰਤ ਰੁਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ 1 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ ਘੇਰੇ ਵਾਲੇ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਪੁੰਕੇਸਰ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਸੱਪ ਦੇ ਫਨ ਵਰਗੇ ਇੰਨਾਂ ਪੁੰਕੇਸਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਗਕੇਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਫਲਾਂ ਦਾ ਅਕਾਰ 1 ਇੰਚ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਇੱਕ ਇੰਚ ਸਾਈਜ ਦੇ, ਚੀਕਨੇ, ਭੂਰੇ, 1 ਤੋਂ 4 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਫਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਬੀਜਾਂ ਵਿਚ ਤੇਲ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੀਲਾ ਨਾਗਕੇਸਰ ਹੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾਲ, ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਸਿਲੋਨਾ ਆਦਿ ਨਾਗਕੇਸਰ ਵੀ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਨਾਗਕੇਸਰ। ਹਿੰਦੀ-ਨਾਗਕੇਸਰ। ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੀਲੂ ਨਾਗਕੇਸਰ।ਬੰਗਾਲੀ-ਨਾਗੇਛਵਰ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਕੋਬਰਾ ਸੇਫ੍ਰਾਨ (Cobra Saffron)। ਲੈਟਿਨ-ਮੇਸੁਆ ਫੈਰਿਆ (Mesua Ferrea)। ਗੁਣ: {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਗਕੇਸਰ ਰਸ ਵਿਚ ਤੇਜ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਹ ਵਿਚ ਉਤੇਜਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨੀ ਬਵਾਸੀਰ, ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਿਣਾ, ਅਜੀਰਨ, ਵਮਨ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਉਮਾਦ, ਖੰਘ, ਸਾਹ, ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਦਿਮਾਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਨਾਮਰਦਗੀ ਬੁਖਾਰ, ਵਾਂਝਪਨ, ਗਰਭਪਾਤ ਵਿਚ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਗਕੇਸਰ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਕਾਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪਿੱਤ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਸੁੱਕੀ, ਗਿੱਲੀ ਖਾਜ ਅਤੇ ਕੋਹੜ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਲ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਵਰਗਾ ਰਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇੱਕ ਪੀਲਾ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੀਜਮਜ਼ਾ ਤੋਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਗਾੜਾ ਸਥਿਰ ਤੇਲ 60 ਤੋਂ 77 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੈਕਟੀਨ ਅਤੇ ਫੇਨੋਲਿਕ ਨਾਂ ਦਾ ਤਰਲ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕਿਡਨੀ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਾਲੇ ਬਲੈਡਰ, ਜਨਣ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਕਾਫੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}00 {{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 96}}<noinclude></noinclude> g3rglf93eb9eo1gfo0dmklfbhku79gq 250 71521 236128 215749 2026-09-23T16:31:44Z Amritpal Aman 2020 236128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>________________ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਨਿਛੋਥ ਨਿਛੋਸ਼ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਦੋ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਚਿੱਟੀ ਨਿਛੋਥ ਦਵਾਈਆਂ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਜਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਦੀ ਬੇਲ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਦਾਬਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਾਗ-ਬਗੀਚਿਆਂ 'ਚ ਅਕਸਰ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਤਿੰਨ ਧਾਰੀ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਵਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਲ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਪਤਲੀ, ਰੂੰ ਵਰਗੀ, ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਅਤੇ ਸਖਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਘੰਟੀ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਛਿੱਲ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਦਵਾਈਆਂ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਛਵੇਤਾ ਤ੍ਰਿਵਰਤ। ਹਿੰਦੀ-ਨਿਛੋਥ, ਨਿਸੋਤ। ਮਰਾਠੀ-ਨਿਛੋਤਰ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਨਸੋਤਰ ਬੰਗਾਲੀ-ਤੇਓੜੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਟਪੇਰਥ ਰੂਟ (Turpeth Root}। ਲੈਟਿਨ-ਆਪਰੇਕਯੂਲਿਨਾ ਟਪੇਰਥਮ (Operculin Turpethum)। ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿੱਟੇ ਨਿਛੋਥ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤੇਜ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਰੇਚਕ, ਹਲਕੀ, ਤੇਜ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਦਰ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਬੁਖਾਰ, ਬਵਾਸੀਰ, ਕਬਜ਼, ਖੂਨ ਵਾਲੀ ਪਿੱਤ, ਪੱਥਰੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਇੱਕ ਗਲਾਇਕੋ ਸਾਇਡਮਯ ਰਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਤਿਕਤ ਅਤੇ ਕਟੁ ਸਵਾਦ ਦਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਭੂਰੇ-ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਲੀ ਟਪੇਰਬਿਨ (Turpethin) ਨਾਂ ਦੀ ਗਲੂਕੋਸਾਇਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੇਚਨ (ਦਸਤਾਵਰ) ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੀਤ ਰੰਜਕ, ਤਰਲ, ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗਲੂਕੋਸਾਇਡ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 00 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 97<noinclude></noinclude> 9zph6n1lar8sugcmqt6thf7jgpn3raa 250 71773 236177 216322 2026-09-24T05:09:21Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਮਨ ਵਿਚ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਰੂਪੀ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਬੂਟਾ ਉੱਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸਵਰਗ ਵਾਂਗ ਸਕੂਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਗਰੀਬੀ, ਕੰਗਾਲੀ ਕੱਟੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੰਢਾਇਆ ਹੋਵੇ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਨ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੜੱਪ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਖਾਨਦਾਨੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਖ਼ਬਾਰ (ਮਿਤੀ 9.4.2018) ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਜੁਰਮ 'ਚ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਚੋਰੀ, ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਆਦਿ। ਖ਼ਬਰ ਵਿਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੀ ਜੁਰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁਰਮ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚੇ ਤੇ ਘਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ। ਔਰਤ ਦੇ 365 ਚਲਿੱਤਰ ਵੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁਰਮ ਹੀ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਤੇ ਜੁਰਮ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। {{nop}}<noinclude>{{rh||13}}</noinclude> qx0qgpfyqjnk6g4f114wsmfldr3mbgy 250 73313 236125 225610 2026-09-23T16:19:30Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 236125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਤਸਵੀਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵੋਟ-ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਮੂੰਹ ਬੋਲਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ। {{gap}}ਕੀ ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ? ਕੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਨ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। '''{{larger|ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ 20 ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ 50-50 ਹਜ਼ਾਰ}}''' ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਮਿਤੀ 29 ਜੂਨ, 2017 61<noinclude>{{rh||61}}</noinclude> 007dxp6lyg9p4vllvt9exzix0socra5 250 73360 236233 225634 2026-09-24T11:56:43Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਨੋਟ:- ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ-2016 ਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਾਫਟ ਕਾਪੀ ਅਤੇ ਹਾਰਡ ਕਾਪੀ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਐਕਟ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰਾਂ ਜਾਂ ਈਮੇਲ ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਆਦਿ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਾਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ-ਬੈਂਕ ਵਾਲੀ ਸਿਰਫ ਜਾਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਨੀਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ, ਅਵਤਾਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਵੱਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਲਾਚਾਰ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਇਕ ਚੈਲਿੰਜ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਹਫ਼ਤਾ ਵੈਸੇ ਹੀ ਇਕ ਲੱਤ ਤੇ ਪਲਸਤਰ ਲਗਵਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾ ਦੇਵੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅੰਗਹੀਣ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਧੱਕੇ ਜਾਂ ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ-2016 ਦੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ/ਅਦਾਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਫਤੇ ਅੰਦਰ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਉਪਰੰਤ ਜੇਕਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਅਧਿਕਾਰੀ/ਅਦਾਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਕਤ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਐਕਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਕਤ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਫਾਸਟ ਟ੍ਰੈਕ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਕੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜੇ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਚੈਲਿੰਜ ਕਬੂਲਣ ਲਈ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨੇਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।<noinclude>{{rh||64}}</noinclude> 3sq72gxfw6dyydp64uvfb9gy8zupgsd 236234 236233 2026-09-24T11:58:23Z Tamanpreet Kaur 606 236234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਨੋਟ:- ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ-2016 ਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਾਫਟ ਕਾਪੀ ਅਤੇ ਹਾਰਡ ਕਾਪੀ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਐਕਟ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰਾਂ ਜਾਂ ਈਮੇਲ ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਆਦਿ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਾਚਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ-ਬੈਂਕ ਵਾਲੀ ਸਿਰਫ ਜਾਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਨੀਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ, ਅਵਤਾਰਾਂ, ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਵੱਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਲਾਚਾਰ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਇਕ ਚੈਲਿੰਜ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਹਫ਼ਤਾ ਵੈਸੇ ਹੀ ਇਕ ਲੱਤ ਤੇ ਪਲਸਤਰ ਲਗਵਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾ ਦੇਵੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅੰਗਹੀਣ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਧੱਕੇ ਜਾਂ ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ-2016 ਦੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ/ਅਦਾਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਫਤੇ ਅੰਦਰ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਉਪਰੰਤ ਜੇਕਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਅਧਿਕਾਰੀ/ਅਦਾਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਕਤ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਐਕਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਕਤ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਫਾਸਟ ਟ੍ਰੈਕ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਕੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜੇ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਚੈਲਿੰਜ ਕਬੂਲਣ ਲਈ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨੇਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।<noinclude>{{rh||64}}</noinclude> 4cwr595aau7k7t0902a4tawac74248w 250 73361 236178 225635 2026-09-24T05:11:25Z Tamanpreet Kaur 606 236178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>{{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਚ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਦੀ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨਾਲ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਸਮਾਂ-ਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ। ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ, ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੋਵੇ। ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਚ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਨੋਰਥ ਵੀ ਇਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ (ਮਾਂ, ਬਾਪ, ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ) ਨੂੰ ਇਕਾਈ ਮੰਨ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੀਕ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 10-10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਹੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਖੇਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵੀ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਸਿਰਫ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅੰਗਹੀਣਤਾ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਗਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਰਿਆਇਤ ਜਾਂ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। {{gap}}ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ 2016 ਨੂੰ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਐਕਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਐਕਟ ਦੀ ਸਮੂਹ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਤੱਕ<noinclude>{{rh||65}}</noinclude> fhrgk2bt2f99d67oikb7f9l8nry3ovs 236179 236178 2026-09-24T05:26:18Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਚ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਦੀ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨਾਲ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਸਮਾਂ-ਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ। ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ, ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੋਵੇ। ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਚ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਨੋਰਥ ਵੀ ਇਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ (ਮਾਂ, ਬਾਪ, ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ) ਨੂੰ ਇਕਾਈ ਮੰਨ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੀਕ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 10-10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਹੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਖੇਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵੀ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਸਿਰਫ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅੰਗਹੀਣਤਾ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਗਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਰਿਆਇਤ ਜਾਂ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। {{gap}}ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ 2016 ਨੂੰ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਐਕਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਐਕਟ ਦੀ ਸਮੂਹ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਤੱਕ<noinclude>{{rh||65}}</noinclude> a1jfxns9pfb0w422kdkbhw80j4dbg43 250 73362 236180 225636 2026-09-24T05:31:19Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਪਹੁੰਚ ਹਿੱਤ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਛਪਵਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਗਹੀਣ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਸਕਣ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵਿਗਿਆਪਨ/ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਕਈ ਅੰਗਹੀਣ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਸਪੈਸ਼ਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਡ ਵਹੀਕਲ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਟੋਲ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਪਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਉਠਾਉਂਦੇ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਈ ਥਾਂ ਤਾਂ ਟੋਲ ਟੈਕਸ ਬੈਰੀਅਰ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਬਹਿਸ ਜਾਂ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੰਗਹੀਣ ਦੇ ਵਹੀਕਲ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਸੂਚਨਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ। {{gap}}ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਮੁਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 50% ਸਬਸਿਡੀ 'ਤੇ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਧੰਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਜ਼ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਾ ਸਮਝਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰਾ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਨ-ਏ.ਸੀ./ਏ.ਸੀ., ਸਰਕਾਰੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾਈ ਸਫਰ ਵਿਚ ਵੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੂਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ 75% ਛੋਟ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਨੂੰ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਤਕਰਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨਡ ਹਰੇਕ ਵਹੀਕਲ (ਸਕੂਟਰ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਕਾਰ ਆਦਿ) ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਵੀ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।<noinclude>{{rh||66}}</noinclude> 9qcsf6ein37rv6klefpefy5cbwha4sa 250 73364 236181 225638 2026-09-24T05:33:08Z Tamanpreet Kaur 606 236181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਇਕ ਝੰਡੇ ਥੱਲੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਰੇਗਾ। {{gap}}ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਆਦਿ ਵਿਚ ਦਸਤਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਇਕ ਟੋਲ ਫਰੀ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਟੈਲੀਫੋਨ ਨੰਬਰ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ ਜੋ 24×7 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਵੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਧੇਗੀ। {{c|***}} {{nop}}<noinclude>{{rh||68}}</noinclude> reuct5mbbwjde2c2gjbnogg03rezo5i 236182 236181 2026-09-24T06:03:59Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਇਕ ਝੰਡੇ ਥੱਲੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਰੇਗਾ। {{gap}}ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਆਦਿ ਵਿਚ ਦਸਤਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਇਕ ਟੋਲ ਫਰੀ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਟੈਲੀਫੋਨ ਨੰਬਰ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ ਜੋ 24×7 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਵੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਧੇਗੀ। {{c|***}} {{nop}}<noinclude>{{rh||68}}</noinclude> kjw0mo5xoarpr1r16wooew1w5i92swq 250 73385 236164 226582 2026-09-24T01:51:32Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|'''ਅਰੰਭਕ ਵਚਨ'''}} {{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਵਾਧੂ ਕਿੱਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲ ਬਥੇਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਚ ਖ਼ਿਆਲ ਦੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਖ਼ਲਾਕੀ ਤੇ ਆਤਮਕ ਸਿਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਕੋਈ ਵਿਰਲੀਆਂ ਹੀ ਛਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ, ਇਕ ਉਚ ਆਤਮਿਕ ਸਿਖਿਆ ਪੂਰਤ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਮਾਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਬੜੇ ਸੌਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਚੂੰਕਿ ਇਹ ਸਭ ਗੱਲ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਚ ਵਰਨਣ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹ ਲਈ ਇਹ ਹੋਰ ਭੀ ਸੁਆਦਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਗੁਰਸਿਖੀ ਦੇ ਉਚ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਮ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬੜੀ ਹੀ ਸੁਗਮਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉੱਚੇ ਸੁਰਤ-ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਆਤਮਕ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਿਖਾਰੀ ਜੀ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਕਮਾਲ ਤੇ ਕੋਮਲ ਹੁਨਰ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਟਰੈਕਟ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ, ਉਚ ਆਤਮਕ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਉਡਾਰੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰਮੁਖ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਪੰਥ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਸੱਜਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਉਮੈਦ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਏਸ ਟਰੈਕਟ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣਗੇ ਤੇ ਲੇਖਕ ਜੀ ਦੇ ਯਤਨ ਨੂੰ ਸਫਲਾ ਕਰਨਗੇ।<noinclude></noinclude> 7v78fuqh528e2uht7tzdlhedicrp8yl 236165 236164 2026-09-24T02:07:20Z Kaur.gurmel 192 236165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|'''ਅਰੰਭਕ ਵਚਨ'''}} {{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਵਾਧੂ ਕਿੱਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਵਾਲੇ ਨਾਵਲ ਬਥੇਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਚ ਖ਼ਿਆਲ ਦੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਖ਼ਲਾਕੀ ਤੇ ਆਤਮਕ ਸਿਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਕੋਈ ਵਿਰਲੀਆਂ ਹੀ ਛਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ, ਇਕ ਉਚ ਆਤਮਿਕ ਸਿਖਿਆ ਪੂਰਤ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਮਾਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਬੜੇ ਸੌਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਚੂੰਕਿ ਇਹ ਸਭ ਗੱਲ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਚ ਵਰਨਣ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹ ਲਈ ਇਹ ਹੋਰ ਭੀ ਸੁਆਦਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਗੁਰਸਿਖੀ ਦੇ ਉਚ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਮ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬੜੀ ਹੀ ਸੁਗਮਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉੱਚੇ ਸੁਰਤ-ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਆਤਮਕ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਿਖਾਰੀ ਜੀ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਕਮਾਲ ਤੇ ਕੋਮਲ ਹੁਨਰ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਟਰੈਕਟ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ, ਉਚ ਆਤਮਕ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਉਡਾਰੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰਮੁਖ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਪੰਥ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਸੱਜਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਉਮੈਦ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਏਸ ਟਰੈਕਟ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣਗੇ ਤੇ ਲੇਖਕ ਜੀ ਦੇ ਯਤਨ ਨੂੰ ਸਫਲਾ ਕਰਨਗੇ।<noinclude>{{center|੩}}</noinclude> 02rb07wu3r3iukzai6cwgxqw0huv6g6 250 74113 236088 236066 2026-09-23T12:38:36Z Kaur.gurmel 192 236088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਸੜਕ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਗਏ ਹੋਵਾਂਗੇ ਕਿ ਅਗੇ ਇਕ ਭੀੜੀ ਜਹੀ ਗਲੀ ਆ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਕੰਧਾਂ ਸਨ, ਉਂਜ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਵਿਚ ਟੱਕਰ ਲਗਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸੱਟ ਉਕੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕਿਸ ਸ਼ੈ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਜ ਤਕ ਅਜਿਹੀ ਸੂਖਮ ਨਰਮ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਡਿਠੀ ਸੁਣੀ। ਅਸੀਂ ਗੁਥਮਗੁਥਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਕਦੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕੰਧ ਵਿਚ ਮਾਰੇ, ਕਦੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਦੀ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਅਸੀਂ ਇਕ ਵਡੇ ਫਾਟਕ ਉਤੇ ਪੁਜੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ (ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਵਲ) ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਕ ਵਡਾ ਮਕਾਨ ਯਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਸਮਝ ਕੇ ਫਾਟਕ ਵਲ ਖਿਚਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲਭ ਪਵੇ ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਬਲਾ ਤੋਂ ਛੁਟਾਂ। ਉਹ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਖਿੜਕੀ ਵਲ ਖਿਚੇ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਤਾਣ ਲਾਇਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਿਚ ਕੇ ਫਾਟਕ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਫਾਟਕ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਖੜਾਕ ਸੁਣ ਕੇ ਮਕਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ। {{gap}}ਮੇਰੀ ਆਸ਼ਾ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛੋਟੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿਚ ਚੁਕ ਮਾਰਿਆ। ਬੂਹਾ ਤਾਂ ਨਾ ਖੁਲ੍ਹਾ, ਪਰ ਝਟ ਪਟ ਉਸ ਖਿੜਕੀ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਮੁਟਿਆਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਝਟ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕਰਨੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੋਲੀ ਜਿਹੀ ਜਫੀ ਪਾਈ ਰਖੀ। ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਮੇਰੇ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲੀ— {{gap}}"ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਘੁਲਦੇ ਮੇਰੇ ਬੂਹੇ ਤੇ ਪੁਜ ਗਏ ਹੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਰਿੱਛ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛਡਣਾ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਵਾਕਫ਼ ਹਾਂ। ਅਗੇ ਨੂੰ ਇਹ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਭੀ ਕਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਡੇ ਫਾਟਕ ਵਾਲਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਜਿਸ ਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਥਾਪ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਹੱਥੀਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੋ, ਸਿਰਫ਼ ਸਭ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੇ (ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੀ<noinclude>{{c|੧੨}}</noinclude> 13fp1yzw4b7v0pjiswqq5hjvonkmkrz 250 74115 236175 236047 2026-09-24T04:29:11Z Taranpreet Goswami 2106 236175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੫)}}</noinclude>॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਸੁਨ ਬਚਨ ਰਾਜਾ ਉਠੇ ਜਲਦੀ ਨ੍ਯਾਵ ਚੁਕਾਇ॥ ਹੌਦਾ ਰਤਨ ਜੜਾਉ ਕਾ ਤੌ ਝੋਤਾ ਝੁਲਮ ਰਖਾਇ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਝੋੜਾ ਝੁਰਮ ਦਿਖਾਇ ਚੜੇ ਹਾਥੀ ਅਸ੍ਵਾਰੀ। ਬੋਲਤ ਚਲੇ ਨਕੀਬ ਕਰੀ ਮੈਹਲਨ ਕੀ ਤ੍ਯਾਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਉਤਰੇ ਡੇਉਢੀ ਜਾਇ ਜੁਰੀ ਸਭ ਹੀ ਸਰਦਾਰੀ॥ ਰਾਜਮਹਲ ਮੇ ਗਏ ਵਹਾਂ ਖੜੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ॥ਦੋ:॥ ਰਤਨ ਕੌਰ ਰਾਨੀ ਖੜੀ ਸ੍ਵਰਨ ਝਰੀ ਖਰੀ ਹਾਥ। ਪੱਗ ਧੋਇਮਲ ਮੀਡਕੈ ਫੂਲੀ ਅੰਗ ਨ ਸਮਾਤ॥ਚੌ:॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਫੂਲੀ ਅੰਗ ਨ ਸਮਾਤ ਕਰੀ ਭੋਜਨ ਕੀ ਤਿਆਰੀ॥ ਛੱਤੀ ਸੌ ਪਕਵਾਨ ਧਰੀ ਸ੍ਵਰਨ ਕੀ ਥਾਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਠਾਢੇ ਕਰੇ ਵਿਆਰ ਸੁਨੋ ਇਕ ਅਰਜ ਹਮਾਰੀ॥ ਭੋਜਨ ਜੀ ਮੈਂ ਮਹਾਰਾਜ ਤੇਰੀ ਸੂਰਤ ਪਰਵਾਰੀ॥ ਦੋਹਾ॥ ਪ੍ਰਿਥਮ ਗਰੀ ਮੂੰਹ ਮੈਂ ਦਈ ਦੂਜੇ ਦੀਏ ਉਠਾਇ॥ ਪਾਂਚ ਗ੍ਰਾਸ ਮੁਖ ਮੈ ਦੀਏ ਤੌ ਥਾਰ ਦੀਯੋ ਸਰਕਾਇ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਥਾਰ ਦੀਯੋ ਸ੍ਰਕਾਇ ਸੋਕ ਮਨ ਮਹਿ ਨਾ ਕੀਏ ॥ ਸ੍ਵਰਨਝਾਰੀ ਹਾਥ ਰਹਿਸ ਗੰਗਾਜਲ ਪੀਏ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਨਾਗਰ ਪਾਨ ਮੰਗਾਇ ਕੁਵਰ ਮੁਖ ਬੀੜਾ ਦੀਏ॥ ਦ੍ਰਪਨ ਮੇਂ ਮੁਖ ਦੇਖ ਨਾਮ ਹਰਿਕਾ ਜਬ ਲੀਏ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰ ਜੋਰੇ ਅਰਜ਼ ਕਰੇ ਵਹੁ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਨਾਰ॥ ਆਜ ਰਹੋ ਰਨਵਾਸ ਮੈਂ ਜੋ ਸੁਨੋ ਮੇਰੇ ਭਰਤਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਸੁਨੋ ਮੇਰੇ ਭਰਤਾਰ ਮੈਂ ਤੂੰ ਚਰਣੋ ਕੀ ਦਾਸੀ॥ ਮਨ ਕੇ ਮਿਟ ਗਏ ਸੋਚ ਰਹੀ ਨਾ ਹਮੇਂ ਉਦਾਸੀ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਦੂੰਗੀ ਪਲੰਘ<noinclude></noinclude> 9xmqghvc6rmmftvlbznmy4kor5631ps 250 74117 236091 236079 2026-09-23T13:00:51Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਕੋਈ ਦਸੇਗਾ ਤਾਂ ਆਪੇ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਏਗਾ। ਚਲੋ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਰ ਤੁਰ ਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤਾਂ ਘੁੰਮ ਕੇ ਵੇਖ ਲਈਏ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੱਟਾਂ ਇਕ ਨਮੂਨੇ ਦੀਆਂ ਦਿਸਣ, ਅਰ ਸਭਸ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਨਸ, ਇਕ ਹੀ ਰਾਖਾ ਜਾਂ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ। ਮੈਥੋਂ ਛੁਟ ਉਸ ਵਕਤ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਸੜਕ ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਭੀ ਨਾ ਦਿਸੇ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਸਨ, ਪਰ ਇਕ ਦੇ ਅਗੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਇਕ ਇਕ ਸੰਗਮਰਮਰ ਹੀਰੇ ਪੰਨੇ ਜੜਤ ਚਬੂਤਰਾ (ਬੜਾ) ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਥੜੇ ਉਤੇ ਇਕ ਇਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਵਡਮੁੱਲੇ ਆਸਣ ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਹੀਰੇ ਮਾਣਕ ਜੜ੍ਹਤ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਆਦਿਕ ਭੂਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਥੋਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਧੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐਨੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਐਨਿਆਂ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ? ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕੱਲ ਨਜਿਠਾਂਗਾ (ਅਥਵਾ ਭਲਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਖ਼ਰਚਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਘਟਾਇਆ ਜਾਏ)। ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਸਮਝੀ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਚੁਪ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ। ਐਵੇਂ ਫੋਕਾ ਦਬ-ਦਬਾ ਤੇ ਸਿੱਕਾ ਬਿਠਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ- {{gap}}“ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਿਹਲੇ ਹੀ ਬੈਠੇ ਹੋ, ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਵੀ ਫਿਰਦਾ ਤੁਰਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵੀ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਹੀ ਕਰੋ।” {{gap}}ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਨਿਕਲੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੇ ਤਾੜੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਹਾ, ਇਕ ਬੁਧੂ ਹੋਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਤਾੜੀ ਮਾਰੀ, ਸਭ ਖਿੜ-ਖਿੜਾ ਕੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ। {{gap}}ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਬੜਾ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਕੜਕ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ‘ਬੁਧੂ ਆ ਗਿਆ' ਆਖਦੇ ਹੋ? ਕੁਝ ਪੁਛ ਗਿਛ ਕੇ ਜਾਂ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ<noinclude>{{center|੧੫}}</noinclude> 0xkm0lku3qnpdpnz1reuhmgpg063c8h 250 74118 236086 2026-09-23T12:33:57Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "(੨) ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ {{gap}}ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਅਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਜਾ। ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ (ਅਮਰੀਕਾ) ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਸੜਕ ਉਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਟਕ ਨਾਲ ਟਹਿ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>(੨) ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ {{gap}}ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਅਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਜਾ। ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ (ਅਮਰੀਕਾ) ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਸੜਕ ਉਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਟਕ ਨਾਲ ਟਹਿਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਦੇਸੀ ਯਾ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਗਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਪਰ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਡਮੁੱਲੇ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਜੜ੍ਹਤ ਲਕੜੀ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ, ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ, ਵਖੋ ਵਖ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੇ ਰਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਆਈ ਕਿ ਚਲੋ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਖੜਕਾਈਏ ਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰੀਏ। ਇਕ ਨੇੜੇ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਘੰਟੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ-- {{gap}}ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ {{gap}}ਉਸ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਦੀ ਇਕ ਮੋਟਾ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿੱਛ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੁਟ ਕੇ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ। ਅਤੇ ਘੁਟ ਘੁਟ ਕੇ ਬੜਾ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਆਇਆ ਵੇਖਕੇ ਉਸਤੋਂ ਛੁਟਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣ ਲਗਾ ਕਿ ਇਸ ਬਲਾ ਰਿਛ ਤੋਂ ਛੁਟਾਂ। ਮੈਂ ਡਾਢੀ ਬਲਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪੱਲਾ ਛੁਡਾਵਾਂ, ਪਰ ਰਿਛ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਵਲ ਖਿਚਾਂ, ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਲ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਨਾ ਲਿਜਾ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛਡਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਲੜਦੇ ਘੁਲਦੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧਕਦੇ ਧਕਾਉਂਦੇ ਮਕਾਨ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਡਿਗ ਕੇ ਸੜਕ ਉਤੇ ਆ ਗਏ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਫੋ ਜਫੀ ਸੜਕੇ<noinclude>{{center|੧੧}}</noinclude> 45ldi3947cahvytyfq62njgcqtgpof1 236162 236086 2026-09-24T01:49:05Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|<poem>(੨) {{x-larger|'''ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ'''}}</poem>}} {{gap}}ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਅਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਜਾ। ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ (ਅਮਰੀਕਾ) ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਸੜਕ ਉਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਟਕ ਨਾਲ ਟਹਿਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਦੇਸੀ ਯਾ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਗਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਪਰ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਡਮੁੱਲੇ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਜੜ੍ਹਤ ਲਕੜੀ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ, ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ, ਵਖੋ ਵਖ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੇ ਰਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਆਈ ਕਿ ਚਲੋ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਖੜਕਾਈਏ ਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰੀਏ। ਇਕ ਨੇੜੇ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਘੰਟੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ-- {{gap}}{{larger|'''ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ'''}}- {{gap}}ਉਸ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਦੀ ਇਕ ਮੋਟਾ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿੱਛ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੁਟ ਕੇ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ। ਅਤੇ ਘੁਟ ਘੁਟ ਕੇ ਬੜਾ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਆਇਆ ਵੇਖਕੇ ਉਸਤੋਂ ਛੁਟਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣ ਲਗਾ ਕਿ ਇਸ ਬਲਾ ਰਿਛ ਤੋਂ ਛੁਟਾਂ। ਮੈਂ ਡਾਢੀ ਬਲਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪੱਲਾ ਛੁਡਾਵਾਂ, ਪਰ ਰਿਛ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਵਲ ਖਿਚਾਂ, ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਲ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਨਾ ਲਿਜਾ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛਡਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਲੜਦੇ ਘੁਲਦੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧਕਦੇ ਧਕਾਉਂਦੇ ਮਕਾਨ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਡਿਗ ਕੇ ਸੜਕ ਉਤੇ ਆ ਗਏ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਫੋ ਜਫੀ ਸੜਕੇ<noinclude>{{center|੧੧}}</noinclude> 9yn31tzln2p61y3c0e2pirg8azpwfrs 236163 236162 2026-09-24T01:50:07Z Kaur.gurmel 192 236163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|<poem>(੨) {{x-larger|'''ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ'''}}</poem>}} {{gap}}ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਅਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਜਾ। ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ (ਅਮਰੀਕਾ) ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਸੜਕ ਉਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਟਕ ਨਾਲ ਟਹਿਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਦੇਸੀ ਯਾ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਗਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਪਰ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਡਮੁੱਲੇ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਜੜ੍ਹਤ ਲਕੜੀ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ, ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ, ਵਖੋ ਵਖ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੇ ਰਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਆਈ ਕਿ ਚਲੋ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਖੜਕਾਈਏ ਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰੀਏ। ਇਕ ਨੇੜੇ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਘੰਟੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ-- {{gap}}{{larger|'''ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ'''}}- {{gap}}ਉਸ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਦੀ ਇਕ ਮੋਟਾ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿੱਛ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੁਟ ਕੇ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ। ਅਤੇ ਘੁਟ ਘੁਟ ਕੇ ਬੜਾ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਆਇਆ ਵੇਖਕੇ ਉਸਤੋਂ ਛੁਟਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣ ਲਗਾ ਕਿ ਇਸ ਬਲਾ ਰਿਛ ਤੋਂ ਛੁਟਾਂ। ਮੈਂ ਡਾਢੀ ਬਲਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪੱਲਾ ਛੁਡਾਵਾਂ, ਪਰ ਰਿੱਛ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਵਲ ਖਿਚਾਂ, ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਲ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਨਾ ਲਿਜਾ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛਡਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਲੜਦੇ ਘੁਲਦੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧਕਦੇ ਧਕਾਉਂਦੇ ਮਕਾਨ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਡਿਗ ਕੇ ਸੜਕ ਉਤੇ ਆ ਗਏ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਫੋ ਜਫੀ ਸੜਕੇ<noinclude>{{center|੧੧}}</noinclude> 2fq0r8at4avpi6pvhiup2s06e4uqtdd 250 74119 236089 2026-09-23T12:48:36Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>(3) ਅਜੀਬ ਬਜ਼ਾਰ—ਹੀਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹੀਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਖੜਗ—ਰਿਛ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣਾ {{gap}}ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਪਿਛੋਂ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗ ਸਾਥ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਹੀ ਉਸ ਸੜਕ ਵਲ ਵਧਿਆ ਕਿ ਇਕ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਪਾਟੇ। ਦੋ ਸੜਕਾਂ ਵਖੋ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਖ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਿਸੀਆਂ। ਮੈਂ ਅਧਾ ਕੁ ਮਿੰਟ ਅਟਕ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ, ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਪੈਰ ਆਪੇ ਹੀ ਉਠਦੇ ਜਾਪਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆਂ ਵੀ ਨਾ ਤੁਰਨ। ਅੰਤ ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ ਹੀ ਪਕੜਿਆ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਹੀ ਵਾਟ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ ਕਿ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਡਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਰਸਤਾ ਅਗੇ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। {{gap}}ਡੁਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਹੀ ਸਨ ਤੇ ਰਸਤੇ (ਸੜਕਾਂ) ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਟੋਂ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਦਮੀ ਵੇਖ ਤੇ ਫਿਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਸੜਕ ਕੋਟ ਤਕ ਪੁਜਦੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਹਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਕੋਟ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲਾ ਫਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਭੇਦ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦ<noinclude>{{center|੧੪}}</noinclude> l02jlxlqva1nudnxjuyoa9x8mwsu7wg 236090 236089 2026-09-23T12:49:41Z Kaur.gurmel 192 236090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|(3)}} ਅਜੀਬ ਬਜ਼ਾਰ—ਹੀਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹੀਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਖੜਗ—ਰਿਛ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣਾ {{gap}}ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਪਿਛੋਂ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗ ਸਾਥ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਹੀ ਉਸ ਸੜਕ ਵਲ ਵਧਿਆ ਕਿ ਇਕ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਪਾਟੇ। ਦੋ ਸੜਕਾਂ ਵਖੋ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਖ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਿਸੀਆਂ। ਮੈਂ ਅਧਾ ਕੁ ਮਿੰਟ ਅਟਕ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ, ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਪੈਰ ਆਪੇ ਹੀ ਉਠਦੇ ਜਾਪਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆਂ ਵੀ ਨਾ ਤੁਰਨ। ਅੰਤ ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ ਹੀ ਪਕੜਿਆ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਹੀ ਵਾਟ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ ਕਿ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਡਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਰਸਤਾ ਅਗੇ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। {{gap}}ਡੁਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਹੀ ਸਨ ਤੇ ਰਸਤੇ (ਸੜਕਾਂ) ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਟੋਂ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਦਮੀ ਵੇਖ ਤੇ ਫਿਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਸੜਕ ਕੋਟ ਤਕ ਪੁਜਦੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਹਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਕੋਟ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲਾ ਫਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਭੇਦ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦ<noinclude>{{center|੧੪}}</noinclude> gfucqlapt7eby2fupk4v39qrbazbv0o 236098 236090 2026-09-23T14:05:54Z Kaur.gurmel 192 236098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|{{center|(3)}} {{xx-larger|'''ਅਜੀਬ ਬਜ਼ਾਰ—ਹੀਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ''' '''ਹੀਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਖੜਗ—ਰਿਛ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣਾ'''}}}} {{gap}}ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਪਿਛੋਂ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗ ਸਾਥ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਹੀ ਉਸ ਸੜਕ ਵਲ ਵਧਿਆ ਕਿ ਇਕ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਪਾਟੇ। ਦੋ ਸੜਕਾਂ ਵਖੋ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਖ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਿਸੀਆਂ। ਮੈਂ ਅਧਾ ਕੁ ਮਿੰਟ ਅਟਕ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ, ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਪੈਰ ਆਪੇ ਹੀ ਉਠਦੇ ਜਾਪਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆਂ ਵੀ ਨਾ ਤੁਰਨ। ਅੰਤ ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ ਹੀ ਪਕੜਿਆ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਹੀ ਵਾਟ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ ਕਿ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਡਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਰਸਤਾ ਅਗੇ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। {{gap}}ਡੁਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਹੀ ਸਨ ਤੇ ਰਸਤੇ (ਸੜਕਾਂ) ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਟੋਂ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਦਮੀ ਵੇਖ ਤੇ ਫਿਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਸੜਕ ਕੋਟ ਤਕ ਪੁਜਦੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਹਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਕੋਟ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲਾ ਫਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਭੇਦ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦ<noinclude>{{center|੧੪}}</noinclude> l3oynhf931p1uqsqxybqz9tzpt1f5s5 236099 236098 2026-09-23T14:06:26Z Kaur.gurmel 192 236099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|{{center|(3)}} {{xx-larger|'''ਅਜੀਬ ਬਜ਼ਾਰ—ਹੀਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ'''</br> '''ਹੀਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਖੜਗ—ਰਿਛ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣਾ'''}}}} {{gap}}ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਪਿਛੋਂ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗ ਸਾਥ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਹੀ ਉਸ ਸੜਕ ਵਲ ਵਧਿਆ ਕਿ ਇਕ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਪਾਟੇ। ਦੋ ਸੜਕਾਂ ਵਖੋ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਖ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਿਸੀਆਂ। ਮੈਂ ਅਧਾ ਕੁ ਮਿੰਟ ਅਟਕ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ, ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਪੈਰ ਆਪੇ ਹੀ ਉਠਦੇ ਜਾਪਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆਂ ਵੀ ਨਾ ਤੁਰਨ। ਅੰਤ ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ ਹੀ ਪਕੜਿਆ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਹੀ ਵਾਟ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ ਕਿ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਡਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਰਸਤਾ ਅਗੇ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। {{gap}}ਡੁਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਹੀ ਸਨ ਤੇ ਰਸਤੇ (ਸੜਕਾਂ) ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਟੋਂ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਦਮੀ ਵੇਖ ਤੇ ਫਿਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਸੜਕ ਕੋਟ ਤਕ ਪੁਜਦੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਹਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਕੋਟ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲਾ ਫਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਭੇਦ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦ<noinclude>{{center|੧੪}}</noinclude> mfje7iwssvr3ldcn8usnld3bumz04dh 236100 236099 2026-09-23T14:07:43Z Kaur.gurmel 192 236100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|{{center|(3)}} {{xx-larger|'''ਅਜੀਬ ਬਜ਼ਾਰ—ਹੀਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ'''</br> '''ਹੀਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਖੜਗ—ਰਿਛ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣਾ'''}}}} {{gap}}ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਪਿਛੋਂ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗ ਸਾਥ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਹੀ ਉਸ ਸੜਕ ਵਲ ਵਧਿਆ ਕਿ ਇਕ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਪਾਟੇ। ਦੋ ਸੜਕਾਂ ਵਖੋ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਖ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਿਸੀਆਂ। ਮੈਂ ਅਧਾ ਕੁ ਮਿੰਟ ਅਟਕ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ, ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਪੈਰ ਆਪੇ ਹੀ ਉਠਦੇ ਜਾਪਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆਂ ਵੀ ਨਾ ਤੁਰਨ। ਅੰਤ ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ ਹੀ ਪਕੜਿਆ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਹੀ ਵਾਟ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ ਕਿ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਡਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਰਸਤਾ ਅਗੇ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। {{gap}}ਡੁਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਹੀ ਸਨ ਤੇ ਰਸਤੇ (ਸੜਕਾਂ) ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਟੋਂ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਦਮੀ ਵੇਖ ਤੇ ਫਿਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਸੜਕ ਕੋਟ ਤਕ ਪੁਜਦੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਹਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਕੋਟ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲਾ ਫਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਭੇਦ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦ<noinclude>{{center|੧੪}}</noinclude> s6snjsw2d3364kd1h3jmoek5cnq8rpe 250 74120 236092 2026-09-23T13:12:48Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਵਾਂਗਾ। ਅਜ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਦੇਖਦਾ ਹੀ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਬੁੱਧੂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਸਮਝ ਸੋਚ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਕੰਨੀਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ—ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਹੀ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬੁਝ ਕੇ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਦੀ ਕਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਾਧੂ ਖਿਲੀ ਉਡਾਈ, ਮਖ਼ੌਲ ਕੀਤਾ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਦੁਖਿਆ, ਤੁਸਾਡੇ ਹੱਥ ਕੁਝ ਨਾ ਲਗਾ। ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਕੁਝ ਲਗਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਉਤਮ ਭਾਗ ਹਨ, ਪਿਛੇ ਕਦੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਇਕੋ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਕੋ ਸੌਦਾ ਇਕੋ ਭਾਉ ਸਭਸ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦ ਲਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਲਾਹਾ ਹੀ ਲਾਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ—(ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ) ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਮਾਲਕ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। (ਆਪੇ ਹੀ) ਉਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਣੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਤਾੜੀ ਮਾਰੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁਛਣਾ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਮੈਂ—ਭਲਾ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ, ਮੈਂ ਬੁੱਧੂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ? {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਤੁਸੀਂ ਠੱਗੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫੋਕੇ ਆਕੜੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੱਗਣ ਵਾਲੀ ਖ਼ੁਦ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਲਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ?<noinclude>{{center|੧੬}}</noinclude> rsh8beh7luoqsla8qhe45vbfylegp48 250 74121 236093 2026-09-23T13:20:51Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{gap}}ਮੈਂ—(ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ) ਹੈਂ, ਕੀ ਉਹ ਝੂਠੀ ਸੀ ? ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਬਲਾ ਤੋਂ ਫਸੇ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਹੋ ਤੇ ਕੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ? {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੀ, ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੋਵੇ ਯਾ ਨਾ। ਤੈਨੂੰ ਬੁੱਧੂ ਆਖਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਲਾਭ ਪੁਜੇਗਾ। ਇਕ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਦੂਜੇ ਤੇਰੀ ਫੋਕੀ ਆਕੜ ਟੁਟ ਜਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਮੈਂ—ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਦੇਵੋ ਤਾਂਕਿ ਮੈਂ ਅਗੇ ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਰਹਾਂ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਓਬੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਟੀਓਂ ਮਾਲ ਵੇਚ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਤੁਸਾਨੂੰ ਮਾਲ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਮਿਲਣਗੇ, ਉਹੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸਣਗੇ। {{gap}}ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਜਦ ਇਕੋ ਹੀ ਸੌਦਾ ਸਭ ਹਟਾਂ ਤੇ ਹੈ, ਇਕੋ ਭਾਅ, ਇਕੋ ਕੀਮਤ ਤੇ ਇਕੋ ਹੀ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੌਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਇਹ ਇਕ ਡੂੰਘਾ ਮਸਲਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ। ਜਾਹ ਜਾ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਪੁਛ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਚੰਗਾ ਜਾਣੂ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਭੇਸ ਹੈ, ਅਥਵਾ ਸਿਖ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਤੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਔਣ ਲਗਾ, ਮੈਂ ਐਵੇਂ ਵਾਧੂ ਆਪਣਾ ਵਕਤ ਕਿਉਂ ਗਵਾਵਾਂ। ਜੋ ਸਟ ਮਾਰਨੀ ਸੀ ਉਹ ਮਾਰ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਅਗੇ ਮੇਰਾ ਦੂਜਾ ਭਾਈ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਜਾਣੇ ਤੇ ਤੂੰ ਜਾਣ। ਸਿਖ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਇਕ ਤੁਸਾਡਾ ਬੁੱਧੂ ਠੱਗੀ ਖਾ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਠੱਗੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚੋਂ ਕਢੋ। ਮੈਂ ਸਿਖ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਵਲ ਗਿਆ, ਫ਼ਤਹ ਗਜਾਈ, ਅਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀ ਫ਼ਤਹ ਗਜਾ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਪੂਰਵਕ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਠੱਗੀ ਖਾਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਠੱਗੀ ਮਾਰੀ ? {{gap}}ਸਿਖ ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਜੋ ਠੱਗੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ, ਕੋਈ ਗੁਝੀ ਛਿਪੀ<noinclude> {{center|੧੭}}</noinclude> alpahmhmy1a1alh6v8wdmrlrmosk2jg 250 74122 236094 2026-09-23T13:24:13Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਨਹੀਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੜੀ ਮਿਠੀ ਠੱਗੀ ਹੈ, ਠੱਗਣੀ ਵੀ ਬੜੀ ਚਲਾਕ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫਹਾ ਹੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਧਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲਟੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲੀ ਦੇ ਬ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236094 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਨਹੀਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੜੀ ਮਿਠੀ ਠੱਗੀ ਹੈ, ਠੱਗਣੀ ਵੀ ਬੜੀ ਚਲਾਕ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫਹਾ ਹੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਧਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲਟੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲੀ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਿਠੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਮਖੀ ਵਾਂਗੂੰ ਹਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਰੋਂਦੇ ਪਿਟਦੇ ਲੋਕੀਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਧੰਦੀਂ ਲਗੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਨੰਗੇ ਹੀ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਤੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਕੋਈ ਧਨਾਢ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਬੀਮਾਰ ਹੈ ਯਾ ਉਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਪਰ ਖਾਣੋਂ ਪੀਣੋਂ ਤੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੁਖੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਅਰਦਲੀਆਂ ਮੇਹਤਾਂ ਤਾਈ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਦੁਖੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਲੋੜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮਗਰ ਹੀ ਲਗੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਛ ਲਭੇ ਕਿ ਨਾ ਲਭੇ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਨੰਗੇ ਧੜ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਠਗਣ ਵਾਲੀ ਚਲਾਕ ਮੋਮੋਠਗਣੀ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਛਲ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਠਗੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਡੇ ਵਡੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੁੱਕੇ ਨ ਬਚ ਸਕੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਥਾਇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਯਥਾ— {{gap}}ਮਾਇਆ ਹੋਈ ਨਾਗਨੀ ਜਗਤਿ ਰਹੀ ਲਪਟਾਇ॥ ਇਸ ਕੀ ਸੇਵਾ ਜੋ ਕਰੇ ਤਿਸ ਹੀ ਕਉ ਫਿਰਿ ਖਾਇ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋਈ ਗਾਰੜੁ ਤਿਨਿ ਮਲਿ ਦਲਿ ਲਾਈ ਪਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਈ ਉਬਰੇ ਜਿ ਸਚਿ ਰਹੇ ਲਿਵਲਾਇ॥ {{gap}}ਗੂਜਰੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਮ: ੩, ॥੨॥੫॥ (ਪੰਨਾ ੫੧੦) {{gap}}ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਾਇਆ ਰਹੀ ਬਿਆਪਿ॥ ਜੋ ਲਪਟਾਨੋ ਤਿਸੁ ਦੂਖ ਸੰਤਾਪ॥ ਭੈਰਉ ਮ: ੫, ॥੨॥੨੦॥੩੩॥ (ਪੰਨਾ ੧੧੪੫) ੧੮<noinclude></noinclude> smyv96s2h9oy2gecupb2d9sfyuqecif 236096 236094 2026-09-23T14:01:01Z Kaur.gurmel 192 236096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਨਹੀਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੜੀ ਮਿਠੀ ਠੱਗੀ ਹੈ, ਠੱਗਣੀ ਵੀ ਬੜੀ ਚਲਾਕ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫਹਾ ਹੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਧਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲਟੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲੀ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਿਠੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਮਖੀ ਵਾਂਗੂੰ ਹਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਰੋਂਦੇ ਪਿਟਦੇ ਲੋਕੀਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਧੰਦੀਂ ਲਗੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਨੰਗੇ ਹੀ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਤੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਕੋਈ ਧਨਾਢ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਬੀਮਾਰ ਹੈ ਯਾ ਉਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਪਰ ਖਾਣੋਂ ਪੀਣੋਂ ਤੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੁਖੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਅਰਦਲੀਆਂ ਮੇਹਤਾਂ ਤਾਈ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਦੁਖੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਲੋੜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮਗਰ ਹੀ ਲਗੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਛ ਲਭੇ ਕਿ ਨਾ ਲਭੇ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਨੰਗੇ ਧੜ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਠਗਣ ਵਾਲੀ ਚਲਾਕ ਮੋਮੋਠਗਣੀ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਛਲ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਠਗੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਡੇ ਵਡੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੁੱਕੇ ਨ ਬਚ ਸਕੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਥਾਇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਯਥਾ— {{Block center|<poem>ਮਾਇਆ ਹੋਈ ਨਾਗਨੀ ਜਗਤਿ ਰਹੀ ਲਪਟਾਇ॥ ਇਸ ਕੀ ਸੇਵਾ ਜੋ ਕਰੇ ਤਿਸ ਹੀ ਕਉ ਫਿਰਿ ਖਾਇ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋਈ ਗਾਰੜੁ ਤਿਨਿ ਮਲਿ ਦਲਿ ਲਾਈ ਪਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਈ ਉਬਰੇ ਜਿ ਸਚਿ ਰਹੇ ਲਿਵਲਾਇ॥ {{gap|3em}}ਗੂਜਰੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਮ: ੩, ॥੨॥੫॥ (ਪੰਨਾ ੫੧੦) ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਾਇਆ ਰਹੀ ਬਿਆਪਿ॥ ਜੋ ਲਪਟਾਨੋ ਤਿਸੁ ਦੂਖ ਸੰਤਾਪ॥ {{gap|3em}}ਭੈਰਉ ਮ: ੫, ॥੨॥੨੦॥੩੩॥ (ਪੰਨਾ ੧੧੪੫) </poem>}}<noinclude></noinclude> d290lt8r6i3norn0cn74b0j9yxw3dpb 236097 236096 2026-09-23T14:02:55Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਨਹੀਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੜੀ ਮਿਠੀ ਠੱਗੀ ਹੈ, ਠੱਗਣੀ ਵੀ ਬੜੀ ਚਲਾਕ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫਹਾ ਹੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਧਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲਟੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲੀ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਿਠੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਮਖੀ ਵਾਂਗੂੰ ਹਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਰੋਂਦੇ ਪਿਟਦੇ ਲੋਕੀਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਧੰਦੀਂ ਲਗੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਨੰਗੇ ਹੀ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਤੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਕੋਈ ਧਨਾਢ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਬੀਮਾਰ ਹੈ ਯਾ ਉਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਪਰ ਖਾਣੋਂ ਪੀਣੋਂ ਤੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੁਖੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਅਰਦਲੀਆਂ ਮੇਹਤਾਂ ਤਾਈ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਦੁਖੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਲੋੜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮਗਰ ਹੀ ਲਗੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਛ ਲਭੇ ਕਿ ਨਾ ਲਭੇ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਨੰਗੇ ਧੜ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਠਗਣ ਵਾਲੀ ਚਲਾਕ ਮੋਮੋਠਗਣੀ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਛਲ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਠਗੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਡੇ ਵਡੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੁੱਕੇ ਨ ਬਚ ਸਕੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਥਾਇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਯਥਾ— {{Block center|<poem>ਮਾਇਆ ਹੋਈ ਨਾਗਨੀ ਜਗਤਿ ਰਹੀ ਲਪਟਾਇ॥ ਇਸ ਕੀ ਸੇਵਾ ਜੋ ਕਰੇ ਤਿਸ ਹੀ ਕਉ ਫਿਰਿ ਖਾਇ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋਈ ਗਾਰੜੂ ਤਿਨਿ ਮਲਿ ਦਲਿ ਲਾਈ ਪਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਈ ਉਬਰੇ ਜਿ ਸਚਿ ਰਹੇ ਲਿਵਲਾਇ॥ {{gap|3em}}ਗੂਜਰੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਮ: ੩, ॥੨॥੫॥ (ਪੰਨਾ ੫੧੦) ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਾਇਆ ਰਹੀ ਬਿਆਪਿ॥ ਜੋ ਲਪਟਾਨੋ ਤਿਸੁ ਦੂਖ ਸੰਤਾਪ॥ {{gap|3em}}ਭੈਰਉ ਮ: ੫, ॥੨॥੨੦॥੩੩॥ (ਪੰਨਾ ੧੧੪੫) </poem>}}<noinclude></noinclude> 1hpd987nvsjbnd6wkwzfcgs81p0alqi 236102 236097 2026-09-23T14:19:33Z Kaur.gurmel 192 236102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਨਹੀਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੜੀ ਮਿਠੀ ਠੱਗੀ ਹੈ, ਠੱਗਣੀ ਵੀ ਬੜੀ ਚਲਾਕ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫਹਾ ਹੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਧਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲਟੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲੀ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਿਠੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਮਖੀ ਵਾਂਗੂੰ ਹਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਰੋਂਦੇ ਪਿਟਦੇ ਲੋਕੀਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਧੰਦੀਂ ਲਗੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਨੰਗੇ ਹੀ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਤੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਕੋਈ ਧਨਾਢ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਬੀਮਾਰ ਹੈ ਯਾ ਉਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਪਰ ਖਾਣੋਂ ਪੀਣੋਂ ਤੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੁਖੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਅਰਦਲੀਆਂ ਮੇਹਤ੍ਰਾਂ ਤਾਈ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਦੁਖੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਲੋੜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮਗਰ ਹੀ ਲਗੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਛ ਲਭੇ ਕਿ ਨਾ ਲਭੇ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਨੰਗੇ ਧੜ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਠਗਣ ਵਾਲੀ ਚਲਾਕ ਮੋਮੋਠਗਣੀ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਛਲ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਠਗੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਡੇ ਵਡੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੁੱਕੇ ਨ ਬਚ ਸਕੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਥਾਇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਯਥਾ— ਮਾਇਆ ਹੋਈ ਨਾਗਨੀ ਜਗਤਿ ਰਹੀ ਲਪਟਾਇ॥ ਇਸ ਕੀ ਸੇਵਾ ਜੋ ਕਰੇ ਤਿਸ ਹੀ ਕਉ ਫਿਰਿ ਖਾਇ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋਈ ਗਾਰੜੁ ਤਿਨਿ ਮਲਿ ਦਲਿ ਲਾਈ ਪਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਈ ਉਬਰੇ ਜਿ ਸਚਿ ਰਹੇ ਲਿਵਲਾਇ॥ ਗੂਜਰੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਮ: ੩, ॥੨॥੫॥ (ਪੰਨਾ ੫੧੦) ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਾਇਆ ਰਹੀ ਬਿਆਪਿ॥ ਜੋ ਲਪਟਾਨੋ ਤਿਸੁ ਦੂਖ ਸੰਤਾਪ॥ ਭੈਰਉ ਮ: ੫, ॥੨॥੨੦॥੩੩॥ (ਪੰਨਾ ੧੧੪੫) ੧੮<noinclude></noinclude> qatp1f17rqn5vex0hk3yx19g82qbkrz 236103 236102 2026-09-23T14:29:34Z Kaur.gurmel 192 [[Special:Contributions/Kaur.gurmel|Kaur.gurmel]] ([[User talk:Kaur.gurmel|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/236102|236102]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 236103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਨਹੀਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੜੀ ਮਿਠੀ ਠੱਗੀ ਹੈ, ਠੱਗਣੀ ਵੀ ਬੜੀ ਚਲਾਕ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫਹਾ ਹੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਧਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲਟੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲੀ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਿਠੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਮਖੀ ਵਾਂਗੂੰ ਹਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਰੋਂਦੇ ਪਿਟਦੇ ਲੋਕੀਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਧੰਦੀਂ ਲਗੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਨੰਗੇ ਹੀ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਤੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਕੋਈ ਧਨਾਢ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਬੀਮਾਰ ਹੈ ਯਾ ਉਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਪਰ ਖਾਣੋਂ ਪੀਣੋਂ ਤੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੁਖੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਅਰਦਲੀਆਂ ਮੇਹਤਾਂ ਤਾਈ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਦੁਖੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਲੋੜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮਗਰ ਹੀ ਲਗੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਛ ਲਭੇ ਕਿ ਨਾ ਲਭੇ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਨੰਗੇ ਧੜ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਠਗਣ ਵਾਲੀ ਚਲਾਕ ਮੋਮੋਠਗਣੀ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਛਲ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਠਗੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਡੇ ਵਡੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੁੱਕੇ ਨ ਬਚ ਸਕੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਥਾਇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਯਥਾ— {{Block center|<poem>ਮਾਇਆ ਹੋਈ ਨਾਗਨੀ ਜਗਤਿ ਰਹੀ ਲਪਟਾਇ॥ ਇਸ ਕੀ ਸੇਵਾ ਜੋ ਕਰੇ ਤਿਸ ਹੀ ਕਉ ਫਿਰਿ ਖਾਇ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋਈ ਗਾਰੜੂ ਤਿਨਿ ਮਲਿ ਦਲਿ ਲਾਈ ਪਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਈ ਉਬਰੇ ਜਿ ਸਚਿ ਰਹੇ ਲਿਵਲਾਇ॥ {{gap|3em}}ਗੂਜਰੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਮ: ੩, ॥੨॥੫॥ (ਪੰਨਾ ੫੧੦) ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਾਇਆ ਰਹੀ ਬਿਆਪਿ॥ ਜੋ ਲਪਟਾਨੋ ਤਿਸੁ ਦੂਖ ਸੰਤਾਪ॥ {{gap|3em}}ਭੈਰਉ ਮ: ੫, ॥੨॥੨੦॥੩੩॥ (ਪੰਨਾ ੧੧੪੫) </poem>}}<noinclude></noinclude> 1hpd987nvsjbnd6wkwzfcgs81p0alqi 250 74123 236095 2026-09-23T13:42:35Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮੋਹਨੀ ਮੋਹਤ ਰਹੈ ਨ ਹੋਗੀ॥ ਸਾਧਿਕ ਸਿਧ ਸਗਲ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਤੁਟੈ ਨ ਕਾਹੂ ਤੋਰੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਖਟੁ ਸਾਸਤ੍ਰ ਉਚਰਤ ਰਸਨਾਗਰ ਤੀਰਥ ਗਵਨੁ ਨ ਥੋਰੀ॥ ਪੂਜਾ॥ ਚਕ੍ਰ ਬਰਤ ਨੇਮ ਤਪੀਆ ਊਹਾ ਗੈਲ ਨ ਛੋਰੀ॥ ਸਾਰਗ ਮ: ੫ ॥੧॥੩੭॥੬੦॥ (ਪੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236095 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਮੋਹਨੀ ਮੋਹਤ ਰਹੈ ਨ ਹੋਗੀ॥ ਸਾਧਿਕ ਸਿਧ ਸਗਲ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਤੁਟੈ ਨ ਕਾਹੂ ਤੋਰੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਖਟੁ ਸਾਸਤ੍ਰ ਉਚਰਤ ਰਸਨਾਗਰ ਤੀਰਥ ਗਵਨੁ ਨ ਥੋਰੀ॥ ਪੂਜਾ॥ ਚਕ੍ਰ ਬਰਤ ਨੇਮ ਤਪੀਆ ਊਹਾ ਗੈਲ ਨ ਛੋਰੀ॥ ਸਾਰਗ ਮ: ੫ ॥੧॥੩੭॥੬੦॥ (ਪੰਨਾ ੧੨੧੬) ਮਾਇਆ ਸੰਚਿ ਰਾਜੇ ਅਹੰਕਾਰੀ॥ ਮਾਇਆ ਸਾਥਿ ਨ ਚਲੈ ਪਿਆਰੀ॥ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਹੈ ਬਹੁ ਰੰਗੀ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕੋ ਸਾਥਿ ਨ ਸੰਗੀ॥ ਪ੍ਰਭਾਤੀ, ਅਸਟਪਦੀਆ ਮ: ੧, ॥੨॥੧॥(ਪੰਨਾ ੧੩੪੨) ਏਹ ਮਾਇਆ ਜਿਤੁ ਹਰਿ ਵਿਸਰੈ ਮੋਹੁ ਉਪਜੈ ਭਾਉ ਦੂਜਾ ਲਾਇਆ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜਿਨਾ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਤਿਨੀ ਵਿਚੇ ਮਾਇਆ ਪਾਇਆ॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮ: ੩, ਅਨੰਦ ॥੨੯॥ (ਪੰਨਾ ੯੨੧) ਮਾਇਆ ਮਾਇਆ ਕਰਿ ਮੁਏ ਮਾਇਆ ਕਿਸੈ ਨ ਸਾਥਿ॥ ਹੰਸੁ ਚਲੈ ਉਠਿ ਡੁਮਣੋ ਮਾਇਆ ਭੂਲੀ ਆਥਿ॥ ਰਾਮਕਲੀ ਮ: ੧, ਦਖਣੀ ਉਅੰਕਾਰ ॥੪੨॥ (ਪੰਨਾ ੯੩੫) ਸਰਪਨੀ ਤੇ ਊਪਰਿ ਨਹੀਂ ਬਲੀਆ॥ ਜਿਨਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹਾਦੇਉ ਛਲੀਆ॥੧॥ ਮਾਰੂ ਮਾਰੂ ਪਨੀ ਨਿਰਮਲ ਜਲਿ ਬੈਠੀ॥ ਜਿਨਿ ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਡਸੀਅਲੇ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਡੀਠੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸ੍ਪਨੀ ਪਨੀ ਕਿਆ ਕਹਉ ਭਾਈ॥ ਜਿਨਿ ਸਾਚੁ ਪਛਾਨਿਆ ਤਿਨਿ ਸਤ੍ਨੀ ਖਾਈ॥ ਆਸਾ ਸ੍ਰੀ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ ਇਕਤੁਕੇ ॥੨॥੬॥੧੯॥ (ਪੰਨਾ ੪੮੦) ਗਿਆਨੀ ਕੀ ਹੋਇ ਵਰਤੀ ਦਾਸਿ॥ ਕਰ ਜੋੜੇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਹਿ ਸੁ ਕਾਰ ਕਮਾਵਾ !!<noinclude>{{center|੧੯}}</noinclude> 55ou3w3265usuf0w7j2uuomqleobs8m 236104 236095 2026-09-23T14:32:32Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਮੋਹਨੀ ਮੋਹਤ ਰਹੈ ਨ ਹੋਗੀ॥ ਸਾਧਿਕ ਸਿਧ ਸਗਲ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਤੁਟੈ ਨ ਕਾਹੂ ਤੋਰੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਖਟੁ ਸਾਸਤ੍ਰ ਉਚਰਤ ਰਸਨਾਗਰ ਤੀਰਥ ਗਵਨੁ ਨ ਥੋਰੀ॥ ਪੂਜਾ॥ ਚਕ੍ਰ ਬਰਤ ਨੇਮ ਤਪੀਆ ਊਹਾ ਗੈਲ ਨ ਛੋਰੀ॥ {{gap|3em}}ਸਾਰਗ ਮ: ੫ ॥੧॥੩੭॥੬੦॥ (ਪੰਨਾ ੧੨੧੬) ਮਾਇਆ ਸੰਚਿ ਰਾਜੇ ਅਹੰਕਾਰੀ॥ ਮਾਇਆ ਸਾਥਿ ਨ ਚਲੈ ਪਿਆਰੀ॥ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਹੈ ਬਹੁ ਰੰਗੀ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕੋ ਸਾਥਿ ਨ ਸੰਗੀ॥ {{gap|2em}}ਪ੍ਰਭਾਤੀ, ਅਸਟਪਦੀਆ ਮ: ੧, ॥੨॥੧॥(ਪੰਨਾ ੧੩੪੨) ਏਹ ਮਾਇਆ ਜਿਤੁ ਹਰਿ ਵਿਸਰੈ ਮੋਹੁ ਉਪਜੈ ਭਾਉ ਦੂਜਾ ਲਾਇਆ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜਿਨਾ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਤਿਨੀ ਵਿਚੇ ਮਾਇਆ ਪਾਇਆ॥ {{gap|3em}}ਰਾਮਕਲੀ ਮ: ੩, ਅਨੰਦ ॥੨੯॥ (ਪੰਨਾ ੯੨੧) ਮਾਇਆ ਮਾਇਆ ਕਰਿ ਮੁਏ ਮਾਇਆ ਕਿਸੈ ਨ ਸਾਥਿ॥ ਹੰਸੁ ਚਲੈ ਉਠਿ ਡੁਮਣੋ ਮਾਇਆ ਭੂਲੀ ਆਥਿ॥ {{gap|2em}}ਰਾਮਕਲੀ ਮ: ੧, ਦਖਣੀ ਉਅੰਕਾਰ ॥੪੨॥ (ਪੰਨਾ ੯੩੫) ਸਰਪਨੀ ਤੇ ਊਪਰਿ ਨਹੀਂ ਬਲੀਆ॥ ਜਿਨਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹਾਦੇਉ ਛਲੀਆ॥੧॥ ਮਾਰੂ ਮਾਰੂ ਪਨੀ ਨਿਰਮਲ ਜਲਿ ਬੈਠੀ॥ ਜਿਨਿ ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਡਸੀਅਲੇ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਡੀਠੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸ੍ਪਨੀ ਪਨੀ ਕਿਆ ਕਹਉ ਭਾਈ॥ ਜਿਨਿ ਸਾਚੁ ਪਛਾਨਿਆ ਤਿਨਿ ਸਤ੍ਨੀ ਖਾਈ॥ ਆਸਾ ਸ੍ਰੀ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ ਇਕਤੁਕੇ ॥੨॥੬॥੧੯॥ (ਪੰਨਾ ੪੮੦) ਗਿਆਨੀ ਕੀ ਹੋਇ ਵਰਤੀ ਦਾਸਿ॥ ਕਰ ਜੋੜੇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਹਿ ਸੁ ਕਾਰ ਕਮਾਵਾ॥<noinclude>{{center|੧੯}}</noinclude> 4d4wwhxg0slp5xjnfiyze50nti0j5de 236105 236104 2026-09-23T14:33:02Z Kaur.gurmel 192 236105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੋਹਨੀ ਮੋਹਤ ਰਹੈ ਨ ਹੋਗੀ॥ ਸਾਧਿਕ ਸਿਧ ਸਗਲ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਤੁਟੈ ਨ ਕਾਹੂ ਤੋਰੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਖਟੁ ਸਾਸਤ੍ਰ ਉਚਰਤ ਰਸਨਾਗਰ ਤੀਰਥ ਗਵਨੁ ਨ ਥੋਰੀ॥ ਪੂਜਾ॥ ਚਕ੍ਰ ਬਰਤ ਨੇਮ ਤਪੀਆ ਊਹਾ ਗੈਲ ਨ ਛੋਰੀ॥ {{gap|3em}}ਸਾਰਗ ਮ: ੫ ॥੧॥੩੭॥੬੦॥ (ਪੰਨਾ ੧੨੧੬) ਮਾਇਆ ਸੰਚਿ ਰਾਜੇ ਅਹੰਕਾਰੀ॥ ਮਾਇਆ ਸਾਥਿ ਨ ਚਲੈ ਪਿਆਰੀ॥ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਹੈ ਬਹੁ ਰੰਗੀ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕੋ ਸਾਥਿ ਨ ਸੰਗੀ॥ {{gap|2em}}ਪ੍ਰਭਾਤੀ, ਅਸਟਪਦੀਆ ਮ: ੧, ॥੨॥੧॥(ਪੰਨਾ ੧੩੪੨) ਏਹ ਮਾਇਆ ਜਿਤੁ ਹਰਿ ਵਿਸਰੈ ਮੋਹੁ ਉਪਜੈ ਭਾਉ ਦੂਜਾ ਲਾਇਆ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜਿਨਾ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਤਿਨੀ ਵਿਚੇ ਮਾਇਆ ਪਾਇਆ॥ {{gap|3em}}ਰਾਮਕਲੀ ਮ: ੩, ਅਨੰਦ ॥੨੯॥ (ਪੰਨਾ ੯੨੧) ਮਾਇਆ ਮਾਇਆ ਕਰਿ ਮੁਏ ਮਾਇਆ ਕਿਸੈ ਨ ਸਾਥਿ॥ ਹੰਸੁ ਚਲੈ ਉਠਿ ਡੁਮਣੋ ਮਾਇਆ ਭੂਲੀ ਆਥਿ॥ {{gap|2em}}ਰਾਮਕਲੀ ਮ: ੧, ਦਖਣੀ ਉਅੰਕਾਰ ॥੪੨॥ (ਪੰਨਾ ੯੩੫) ਸਰਪਨੀ ਤੇ ਊਪਰਿ ਨਹੀਂ ਬਲੀਆ॥ ਜਿਨਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹਾਦੇਉ ਛਲੀਆ॥੧॥ ਮਾਰੂ ਮਾਰੂ ਪਨੀ ਨਿਰਮਲ ਜਲਿ ਬੈਠੀ॥ ਜਿਨਿ ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਡਸੀਅਲੇ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਡੀਠੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸ੍ਪਨੀ ਪਨੀ ਕਿਆ ਕਹਉ ਭਾਈ॥ ਜਿਨਿ ਸਾਚੁ ਪਛਾਨਿਆ ਤਿਨਿ ਸਤ੍ਨੀ ਖਾਈ॥ ਆਸਾ ਸ੍ਰੀ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ ਇਕਤੁਕੇ ॥੨॥੬॥੧੯॥ (ਪੰਨਾ ੪੮੦) ਗਿਆਨੀ ਕੀ ਹੋਇ ਵਰਤੀ ਦਾਸਿ॥ ਕਰ ਜੋੜੇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਹਿ ਸੁ ਕਾਰ ਕਮਾਵਾ॥ </poem>}}<noinclude>{{center|੧੯}}</noinclude> p8ld3f1e7z1u8brxae9fdxsh46ct8hw 1729 74124 236101 2026-09-23T14:13:30Z ~2026-51369-49 2775 /* ਸੋਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 236101 wikitext text/x-wiki == ਸੋਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ == ਕੀ ਮਿਲਾਨ ਅਸਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਮੂਲ ਪੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦਜੋੜ ਸਹੀ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਮੂਲ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਬਦਜੋੜ ਗਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰੱਖਣੇ ਹਨ ਜਾਂ ਠੀਕ ਕਰਨੇ ਹਨ? [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/~2026-51369-49|~2026-51369-49]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:~2026-51369-49|talk]]) 19:43, 23 ਸਤੰਬਰ 2026 (IST) a9x53iev9z3k16hs4w1ggueyp6x4qee 250 74125 236106 2026-09-23T14:42:39Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>(ੳ) ਮੋਹਨੀ ਮੋਹਿ ਲੀਏ ਤ੍ਰੈ ਗੁਨੀਆ॥ {{gap|3em}}ਮਾਰੂ ਮ: ੫, ॥੧॥੨॥੧੮॥ (ਪੰਨਾ ੧੦੦੪) (ਅ) ਨਕਟੀ ਕੋ ਠਨਗਨ ਬਾਡਾ ਡੂੰ॥ {{gap|2em}}ਆਸਾ ਸ੍ਰੀ ਕਬੀਰ ਜੀਉ॥ ॥੧॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੪੭੬) (ੲ) ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਸਬਲੁ ਹੈ ਭਾਰੀ ਮੋਹੁ ਕਾਲਖ ਦਾਗ ਲਗੀਜੈ॥ {{gap|3em}}ਕਲਿਆਨ ਮ:੪, ॥੨॥੨॥ (ਪੰਨਾ ੧੩੨੪) (ਸ) ਬਿਸੀਅਰੁ ਬਿਸੂ ਭਰੇ ਹੈ ਪੂਰਨ ਗੁਰ ਗਰੁੜ ਸਬਦੁ ਮੁਖਿ ਪਾਵੈਗੋ॥ ਮਾਇਆ ਭੁਇਅੰਗ ਤਿਸੁ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵੈ ਬਿਖੁ ਝਾਰਿ ਝਾਰਿ ਲਿਵ ਲਾਵੈਗੋ॥ {{gap|3em}}ਕਾਨੜਾ ਮ:੪॥੨॥੫॥ (ਪੰਨਾ ੧੩੧੧)</poem>}} {{gap}}ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਾਂ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਹੈ ਤੇ ਰਿੱਛ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਮਨ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ (ਮਾਇਆ) ਨੇ ਅਜੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਫਸਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਸਕੇ, ਪਰ ਜੇ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੇਂ ਤਾਂ ਰਿਛ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ। ਅਜੇ ਉਸ ਨੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕੁਸੰਗਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਆਖੇ ਲਗ ਜਾਏ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਧੋਖਾ ਨਾ ਖਾਈ, ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਖੜਗ ਕੋਲ ਰਖੀਂ। ਜੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣੋਂ ਟਾਲਮਟੋਲੇ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੀਂ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰੀਂ ਵੀ ਨਾ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਓਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਸਗਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀ ਸਾਥੀ ਸਾਰੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਬੇਖਟਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਉਠਾਈ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗਾ। {{gap}}ਮੈਂ-ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੰਤ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਥੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਹੀ ਰਖ ਲਵੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਵਸ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਸਲੂਕ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।<noinclude>{{center|੨੨}}</noinclude> ovut5sna9rgqmj5xfnb6ev5rc5awjxm 250 74126 236107 2026-09-23T15:00:02Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਏਥੋਂ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਇਕ-ਇਕ ਸਜਣ ਹੀ ਵਖੋ ਵਖ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਭੁਲਿਆਂ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਜੋ ਰਸਤਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੇ ਉਤੇ ਹੀ ਜੋ ਪੰਧਾਊ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਦਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਜੋ ਉਸ ਸੜਕ ਉਤੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ, ਏਥੇ ਉਹ ਹੀ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਆਪਣਾ ਰਿੱਛ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰਿੱਛ ਵੀ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਜਦ ਰਿੱਛ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਵੇਖੀ ਡਿਠੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਭੁਲੇ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਜਾਚ ਦਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਭੀ ਏਥੇ ਅਟਕਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੇਵਲ ਸੰਤ-ਮੰਡਲੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਚੂੜੀਆਂ ਕੜੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਜਵਾਹਰਾਤ ਜੜ੍ਹਤ ਵਖੋ ਵਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਲੋੜ ਮੂਜਬ ਹਰ ਇਕ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਏਥੋਂ, ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਖੁੱਟ ਹੈ। ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਘੜਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੋਂ ਲਿਆ ਕੇ ਹੋਰ ਰਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੋਂ ਮੁਲ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਢੇਰੀ ਲਾਈ ਹੈ ਕਿ ਵੰਡਿਆਂ ਮੁਕਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਭੁਲਣਾ ਨਾ ਮੇਰੀਆਂ (ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਨਸੀਹਤਾਂ) ਦਸੀਆਂ ਮਤਾਂ ਨੂੰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੇ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆਓ ਕਿ ਨਾ। ਭਲਾ ਜੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਨਿਕਲ ਨਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਭੀ ਉਮੈਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਏਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆ ਸਕੋ। ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਤਾਂ ਤਦ ਹੀ ਰਹੋਗੇ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁਭ-ਮਤ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮੋਲਕ ਖੜਗ ਗਵਾ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਰਿੱਛ ਵਾਂਗੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੜਗ ਭਾਸਦੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਇਹ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਖੜਗ ਗੁਰ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਰਿੱਛ ਮਾਰਿਆ ਕੁਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਿੱਛ ਨੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਸ ਪਾਸੇ ਲੈ<noinclude>{{c|੨੩}}</noinclude> 2zz8rhk26nr5f4gz84xpaz25kao22wq 236184 236107 2026-09-24T07:42:01Z Kaur.gurmel 192 236184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਏਥੋਂ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਇਕ-ਇਕ ਸਜਣ ਹੀ ਵਖੋ ਵਖ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਭੁਲਿਆਂ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਜੋ ਰਸਤਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੇ ਉਤੇ ਹੀ ਜੋ ਪੰਧਾਊ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਦਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਜੋ ਉਸ ਸੜਕ ਉਤੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ, ਏਥੇ ਉਹ ਹੀ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਆਪਣਾ ਰਿੱਛ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰਿੱਛ ਵੀ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਜਦ ਰਿੱਛ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਵੇਖੀ ਡਿਠੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਭੁਲੇ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਜਾਚ ਦਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਭੀ ਏਥੇ ਅਟਕਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੇਵਲ ਸੰਤ-ਮੰਡਲੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਚੂੜੀਆਂ ਕੜੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਜਵਾਹਰਾਤ ਜੜ੍ਹਤ ਵਖੋ ਵਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਲੋੜ ਮੂਜਬ ਹਰ ਇਕ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਏਥੋਂ, ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਖੁੱਟ ਹੈ। ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਘੜਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੋਂ ਲਿਆ ਕੇ ਹੋਰ ਰਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੋਂ ਮੁਲ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਢੇਰੀ ਲਾਈ ਹੈ ਕਿ ਵੰਡਿਆਂ ਮੁਕਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਭੁਲਣਾ ਨਾ ਮੇਰੀਆਂ (ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਨਸੀਹਤਾਂ) ਦਸੀਆਂ ਮਤਾਂ ਨੂੰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੇ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆਓ ਕਿ ਨਾ। ਭਲਾ ਜੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਨਿਕਲ ਨਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਭੀ ਉਮੈਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਏਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆ ਸਕੋ। ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਤਾਂ ਤਦ ਹੀ ਰਹੋਗੇ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁਭ-ਮਤ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮੋਲਕ ਖੜਗ ਗਵਾ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਰਿੱਛ ਵਾਂਗੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੜਗ ਭਾਸਦੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਇਹ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਖੜਗ ਗੁਰ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਰਿੱਛ ਮਾਰਿਆ ਕੁਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਿੱਛ ਨੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਸ ਪਾਸੇ ਲੈ<noinclude>{{center|{{c|੨੩}}}}</noinclude> 7a5agn5owqvvebpik30roaaf3qhbg72 250 74127 236143 2026-09-24T01:13:18Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜਨ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵਾ॥ {{gap|3em}}ਰਾਗੁ ਆਸਾ-ਮ.੫॥੪॥੧॥ (ਪੰਨਾ ੩੭੦) ਮਾਇਆ ਦਾਸੀ ਭਗਤਾ ਕੀ ਕਾਰ ਕਮਾਵੇ॥ ਚਰਣੀ ਲਾਗੈ ਤਾ ਮਹਲ ਪਾਵੇ ॥ {{gap|3em}}ਗਉੜੀ ਮਃ੩॥੬॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੨੩੧) ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਮੋਹਣੀ ਜਿਨਿ ਵਿਣੁ ਦੰਤਾ ਜਗੁ ਖਾਇਆ॥ ਮਨਮੁਖ ਖਾਧੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਜਿਨੀ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ ਵਾਰ ਮਹਲੇ ੪ ਕੀ, ਸਲੋਕ ਮ: ੩,॥੧॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੬੪੩) ਮਾਇਆ ਡੋਲੈ ਬਹੁ ਬਿਧੀ ਮਨੁ ਲਪਟਿਓ ਤਿਹ ਸੰਗ॥ ਮਾਗਨ ਤੇ ਜਿਹ ਤੁਮ ਰਖਹੁ ਸੁ ਨਾਨਕ ਨਾਮਹਿ ਰੰਗੁ॥ {{gap}}ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ, ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੫, ॥੧॥੪੧॥ (ਪੰਨਾ ੨੫੮) ਮਾਈ ਮਾਇਆ ਛਲੁ॥ ਤ੍ਰਿਣ ਕੀ ਅਗਨਿ ਮੇਘ ਕੀ ਛਾਇਆ ਗੋਬਿੰਦ ਭਜਨੁ ਬਿਨੁ ਹੜ ਕਾ ਜਲੁ॥ ਰਹਾਉ॥ {{gap|3em}}ਟੋਡੀ ਮਃ ੫, ॥੧॥੭॥੨੬॥ (ਪੰਨਾ ੭੧੭)</poem>}} {{gap}}ਮੈਂ—ਗੁਰਮੁਖ ਸਜਣ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਠੱਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਾਥੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਰਿਛ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ ਹੈ, ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ—ਵਾਹ ਬਈ ਵਾਹ! ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਭੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਰਿੱਛ ਤੋਂ ਭੀ ਛੁਡਾ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਉਮੈਦ ਹੈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਭੀ ਕਰਾਵੇਗੀ। (ਪਿਛਲੀ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬ ਮੇਰੇ ਭੋਲੇ-ਪਨ ਉਤੇ ਹੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਗੁਣਗੁਣਾਏ) ਵਾਹ ਜੀ ਵਾਹ ! ਵਡੀ ਰਾਹਕਾਰ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਈਆਂ ਜੁਗਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਜਾਲ ਘਤਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਰਿਖੀ-ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਔਤਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਿਗੰਬਰ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਕੋਹਲੂ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਭੌਂਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ,<noinclude></noinclude> rh9rqwtrm3w7bn1hxuxjcx1f8hbnxrh 236171 236143 2026-09-24T02:54:27Z Kaur.gurmel 192 236171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜਨ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵਾ॥ {{gap|3em}}ਰਾਗੁ ਆਸਾ-ਮ.੫॥੪॥੧॥ (ਪੰਨਾ ੩੭੦) ਮਾਇਆ ਦਾਸੀ ਭਗਤਾ ਕੀ ਕਾਰ ਕਮਾਵੇ॥ ਚਰਣੀ ਲਾਗੈ ਤਾ ਮਹਲ ਪਾਵੇ ॥ {{gap|3em}}ਗਉੜੀ ਮਃ੩॥੬॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੨੩੧) ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਮੋਹਣੀ ਜਿਨਿ ਵਿਣੁ ਦੰਤਾ ਜਗੁ ਖਾਇਆ॥ ਮਨਮੁਖ ਖਾਧੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਜਿਨੀ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ ਵਾਰ ਮਹਲੇ ੪ ਕੀ, ਸਲੋਕ ਮ: ੩,॥੧॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੬੪੩) ਮਾਇਆ ਡੋਲੈ ਬਹੁ ਬਿਧੀ ਮਨੁ ਲਪਟਿਓ ਤਿਹ ਸੰਗ॥ ਮਾਗਨ ਤੇ ਜਿਹ ਤੁਮ ਰਖਹੁ ਸੁ ਨਾਨਕ ਨਾਮਹਿ ਰੰਗੁ॥ {{gap}}ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ, ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੫, ॥੧॥੪੧॥ (ਪੰਨਾ ੨੫੮) ਮਾਈ ਮਾਇਆ ਛਲੁ॥ ਤ੍ਰਿਣ ਕੀ ਅਗਨਿ ਮੇਘ ਕੀ ਛਾਇਆ ਗੋਬਿੰਦ ਭਜਨੁ ਬਿਨੁ ਹੜ ਕਾ ਜਲੁ॥ ਰਹਾਉ॥ {{gap|3em}}ਟੋਡੀ ਮਃ ੫, ॥੧॥੭॥੨੬॥ (ਪੰਨਾ ੭੧੭)</poem>}} {{gap}}ਮੈਂ—ਗੁਰਮੁਖ ਸਜਣ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਠੱਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਾਥੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਰਿਛ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ ਹੈ, ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ—ਵਾਹ ਬਈ ਵਾਹ! ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਭੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਰਿੱਛ ਤੋਂ ਭੀ ਛੁਡਾ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਉਮੈਦ ਹੈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਭੀ ਕਰਾਵੇਗੀ। (ਪਿਛਲੀ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬ ਮੇਰੇ ਭੋਲੇ-ਪਨ ਉਤੇ ਹੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਗੁਣਗੁਣਾਏ) ਵਾਹ ਜੀ ਵਾਹ ! ਵਡੀ ਰਾਹਕਾਰ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਈਆਂ ਜੁਗਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਜਾਲ ਘਤਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਰਿਖੀ-ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਔਤਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਿਗੰਬਰ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਕੋਹਲੂ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਭੌਂਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ,<noinclude>{{right|੨੦}}</noinclude> rwcnrsjqlk4pa55xjj45k4lkvberp6w 236172 236171 2026-09-24T02:56:06Z Kaur.gurmel 192 236172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜਨ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵਾ॥ {{gap|3em}}ਰਾਗੁ ਆਸਾ-ਮ.੫॥੪॥੧॥ (ਪੰਨਾ ੩੭੦) ਮਾਇਆ ਦਾਸੀ ਭਗਤਾ ਕੀ ਕਾਰ ਕਮਾਵੇ॥ ਚਰਣੀ ਲਾਗੈ ਤਾ ਮਹਲ ਪਾਵੇ ॥ {{gap|3em}}ਗਉੜੀ ਮਃ੩॥੬॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੨੩੧) ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਮੋਹਣੀ ਜਿਨਿ ਵਿਣੁ ਦੰਤਾ ਜਗੁ ਖਾਇਆ॥ ਮਨਮੁਖ ਖਾਧੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਜਿਨੀ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ ਵਾਰ ਮਹਲੇ ੪ ਕੀ, ਸਲੋਕ ਮ: ੩,॥੧॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੬੪੩) ਮਾਇਆ ਡੋਲੈ ਬਹੁ ਬਿਧੀ ਮਨੁ ਲਪਟਿਓ ਤਿਹ ਸੰਗ॥ ਮਾਗਨ ਤੇ ਜਿਹ ਤੁਮ ਰਖਹੁ ਸੁ ਨਾਨਕ ਨਾਮਹਿ ਰੰਗੁ॥ {{gap}}ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ, ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੫, ॥੧॥੪੧॥ (ਪੰਨਾ ੨੫੮) ਮਾਈ ਮਾਇਆ ਛਲੁ॥ ਤ੍ਰਿਣ ਕੀ ਅਗਨਿ ਮੇਘ ਕੀ ਛਾਇਆ ਗੋਬਿੰਦ ਭਜਨੁ ਬਿਨੁ ਹੜ ਕਾ ਜਲੁ॥ ਰਹਾਉ॥ {{gap|3em}}ਟੋਡੀ ਮਃ ੫, ॥੧॥੭॥੨੬॥ (ਪੰਨਾ ੭੧੭)</poem>}} {{gap}}ਮੈਂ—ਗੁਰਮੁਖ ਸਜਣ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਠੱਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਾਥੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਰਿਛ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ ਹੈ, ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ—ਵਾਹ ਬਈ ਵਾਹ! ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਭੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਰਿੱਛ ਤੋਂ ਭੀ ਛੁਡਾ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਉਮੈਦ ਹੈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਭੀ ਕਰਾਵੇਗੀ। (ਪਿਛਲੀ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬ ਮੇਰੇ ਭੋਲੇ-ਪਨ ਉਤੇ ਹੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਗੁਣਗੁਣਾਏ) ਵਾਹ ਜੀ ਵਾਹ ! ਵਡੀ ਰਾਹਕਾਰ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਈਆਂ ਜੁਗਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਜਾਲ ਘਤਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਰਿਖੀ-ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਔਤਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਿਗੰਬਰ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਕੋਹਲੂ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਭੌਂਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ,<noinclude>{{center|੨੦}}</noinclude> japnkdwzn9png8degzfwzirygqo6qgy 250 74128 236144 2026-09-24T01:14:48Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਕੇਵਲ ਕੋਈ ਸਤਿਸੰਗੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਭਾਵੇਂ ਰਿਛ ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੈਂ। ਅਗੇ ਤਾਂ ਉਮੈਦ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਘੁਲਦਾ ਡਿਗਦਾ ਢਹਿੰਦਾ ਏਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਹੀ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ ਵਾਹ ਲਾਓ, ਕਿ ਤੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲੈ ਜਾਏ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਲੈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਹੀਰੇ ਜੜ੍ਹਤ ਵਡਮੁੱਲੀ ਕ੍ਰਿਪਾਨ (ਖੜਗ), ਜਿਸਦੇ ਇਕ ਕਿਣਕੇ ਦੇ ਤੁਲ ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਕੀ, ਅਜਿਹੇ ਕੋਟਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਡਮੁੱਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਹੀਰੇ ਜਵਾਹਰ, ਪੰਨੇ, ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਖਾਨਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਪੁਜ ਸਕਦੇ। ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਹ ਅਤੇ ਇਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਖੜਗ ਦਿਖਾ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਰਿੱਛ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆ। ਇਸ ਖੜਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਰਿਛ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸੜੇਗੀ, ਬੋਲੇਗੀ, ਕ੍ਰਿਝੇਗੀ ਤੇ ਤੰਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਰਿੱਛ ਜ਼ਰੂਰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। {{gap}}ਮੈਂ–ਬਹੁਤ ਅਛਾ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ, ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜੇ ਮੈਂ ਰਿਛ ਉਸੇ ਪਾਸ ਰਹਿਣ ਦੇਵਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹਰਜ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਅਗੇ ਵਾਂਗੂੰ ਲੜਨਾ ਝਗੜਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ ਸਕਾਂ, ਕਿਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਨਾ ਮਾਰ ਘਤੇ। {{gap}}ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ-ਭੋਲਿਆ, ਅਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਈ, ਲੈ ਸੁਣ ਲੈ, ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਟੀ ਛਲੀਆ ਆਦਿਕ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁਕਾਰਿਆ। ਕੇਵਲ ਇਸ ਤੋਂ ਭਗਤ ਹੀ ਛੁਟ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਠੱਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦਸਾਂ ਹੀ ਜਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਉਪਾਓ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਜ ਕਲ ਭੀ ਪੜ੍ਹੇ ਸੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣਾਏ, ਜੈਸੇ ਕਿ—<noinclude></noinclude> jgrfbltj01bpksxwtnf7kov53ah6d8b 236183 236144 2026-09-24T07:35:36Z Kaur.gurmel 192 236183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਕੇਵਲ ਕੋਈ ਸਤਿਸੰਗੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਭਾਵੇਂ ਰਿਛ ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੈਂ। ਅਗੇ ਤਾਂ ਉਮੈਦ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਘੁਲਦਾ ਡਿਗਦਾ ਢਹਿੰਦਾ ਏਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਹੀ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ ਵਾਹ ਲਾਓ, ਕਿ ਤੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲੈ ਜਾਏ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਲੈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਹੀਰੇ ਜੜ੍ਹਤ ਵਡਮੁੱਲੀ ਕ੍ਰਿਪਾਨ (ਖੜਗ), ਜਿਸਦੇ ਇਕ ਕਿਣਕੇ ਦੇ ਤੁਲ ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਕੀ, ਅਜਿਹੇ ਕੋਟਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਡਮੁੱਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਹੀਰੇ ਜਵਾਹਰ, ਪੰਨੇ, ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਖਾਨਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਪੁਜ ਸਕਦੇ। ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਹ ਅਤੇ ਇਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਖੜਗ ਦਿਖਾ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਰਿੱਛ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆ। ਇਸ ਖੜਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਰਿਛ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸੜੇਗੀ, ਬੋਲੇਗੀ, ਕ੍ਰਿਝੇਗੀ ਤੇ ਤੰਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਰਿੱਛ ਜ਼ਰੂਰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਮੈਂ–ਬਹੁਤ ਅਛਾ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ, ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜੇ ਮੈਂ ਰਿਛ ਉਸੇ ਪਾਸ ਰਹਿਣ ਦੇਵਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹਰਜ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਅਗੇ ਵਾਂਗੂੰ ਲੜਨਾ ਝਗੜਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ ਸਕਾਂ, ਕਿਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਨਾ ਮਾਰ ਘਤੇ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ-ਭੋਲਿਆ, ਅਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਈ, ਲੈ ਸੁਣ ਲੈ, ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਟੀ ਛਲੀਆ ਆਦਿਕ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁਕਾਰਿਆ। ਕੇਵਲ ਇਸ ਤੋਂ ਭਗਤ ਹੀ ਛੁਟ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਠੱਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦਸਾਂ ਹੀ ਜਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਉਪਾਓ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਜ ਕਲ ਭੀ ਪੜ੍ਹੇ ਸੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣਾਏ, ਜੈਸੇ ਕਿ— २१<noinclude>{{center|21}}</noinclude> 33nj16gogbqjbmqi1l70tl8asy6kd9j 250 74129 236145 2026-09-24T01:16:18Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਆਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਏਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ (ਜੋ ਮੈਂ ਦਸੇ ਹਨ) ਜਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਕਰੋ। {{gap}}ਮੈਂ ਉਠਿਆ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸਜਣ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਅਧੀਨਗੀ ਸਹਿਤ ਸੀਸ ਨਿਵਾ ਕੇ ਫ਼ਤਹ ਗਜਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਤਸੱਲੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕ ਖਿੜਕੀ ਦਸੀ ਕਿ ਤੁਸਾਡੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਸਤੇ ਸੜਕਾਂ ਭਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਿਧੀ ਉਸ ਠਗਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਪੁਜ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਭੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਤੂੰ ਸੰਤ-ਮੰਡਲੀ ਵਲੋਂ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਇਕ ਦੋ ਵਾਰ ਫੇਰ ਮੋਮੋਠਗਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੇਗੀ, ਪਰ ਬਹੁਤਾ ਖਹਿੜੇ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਘਰ ਹੀ ਰਿੱਛ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਸਭ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਿਛ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ (ਪੇਟ ਵਿਚ) ਹੀ ਰਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਮੈਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰੇ। ਭਲਾ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਪੈ ਜਾਵੇ ਕਿ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਅਮੁੱਲੀ ਖੜਗ ਦਿਖਾ ਦੇਵੀਂ। ਕੰਨ ਹਿਲਾਉਣ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਤੂੰ ਖੜਗ ਕਢੀ, ਕੇਵਲ ਤੇਰੀਆਂ ਹੀ ਰਿਛ ਮਿੰਨਤਾ ਤਰਲੇ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਖੜਗ ਨਾਲ ਨਾ ਮਾਰੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਸਾਡੇ ਆਖੇ ਲਗਾਂਗਾ ਅਤੇ ਜੋ ਕਹੋ ਸੋ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਗੇ ਨੂੰ ਇਸ ਠਗਣੀ ਦਾ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵਸ ਪਵਾਂਗਾ। ਹੋ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਥੋਂ ਕਢ ਕੇ ਚਲਾਂਗਾ। ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪਿਛੋਂ ਦੇਖ ਲੈਣਾ। ਜੇ ਤਾਂ ਵਸ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਵਾਹ ਵਾਹ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਖੜਗ ਨਾਲ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਘਤਣਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਜਣ ਤਾਂ ਮਸ਼ਟ (ਚੁਪ) ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰੇ (ਸੈਨਤ) ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਛੇਤੀ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਜਣ ਦੀ ਸੈਨਤ ਸਮਝ ਕੇ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਖਿੜਕੀ ਵਲ ਨੂੰ ਨੱਸਾ। ਓਥੋਂ ਤਕ ਪੁਜਦਿਆਂ ਕੋਈ ਦੇਰ ਨਾ ਲਗੀ। ਇਉਂ ਭਾਸੇ ਕਿ ਕੇਵਲ ਇਕ (ਪੈਰ-ਉਲਾਂਘ) ਕਦਮ ਹੀ ਪੁਟਿਆ ਹੋਊ ਕਿ ਬਾਰੀ ਵਿਚ ਦੀ ਠਗਣੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖਲੋਤਾ।<noinclude></noinclude> 7sr2qza70izsg8duz9xt2fblihew1v2 236185 236145 2026-09-24T07:45:55Z Kaur.gurmel 192 236185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਆਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਏਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ (ਜੋ ਮੈਂ ਦਸੇ ਹਨ) ਜਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਕਰੋ। {{gap}}ਮੈਂ ਉਠਿਆ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸਜਣ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਅਧੀਨਗੀ ਸਹਿਤ ਸੀਸ ਨਿਵਾ ਕੇ ਫ਼ਤਹ ਗਜਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਤਸੱਲੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕ ਖਿੜਕੀ ਦਸੀ ਕਿ ਤੁਸਾਡੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਸਤੇ ਸੜਕਾਂ ਭਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਿਧੀ ਉਸ ਠਗਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਪੁਜ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਭੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਤੂੰ ਸੰਤ-ਮੰਡਲੀ ਵਲੋਂ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਇਕ ਦੋ ਵਾਰ ਫੇਰ ਮੋਮੋਠਗਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੇਗੀ, ਪਰ ਬਹੁਤਾ ਖਹਿੜੇ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਘਰ ਹੀ ਰਿੱਛ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਸਭ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਿਛ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ (ਪੇਟ ਵਿਚ) ਹੀ ਰਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਮੈਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰੇ। ਭਲਾ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਪੈ ਜਾਵੇ ਕਿ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਅਮੁੱਲੀ ਖੜਗ ਦਿਖਾ ਦੇਵੀਂ। ਕੰਨ ਹਿਲਾਉਣ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਤੂੰ ਖੜਗ ਕਢੀ, ਕੇਵਲ ਤੇਰੀਆਂ ਹੀ ਰਿਛ ਮਿੰਨਤਾ ਤਰਲੇ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਖੜਗ ਨਾਲ ਨਾ ਮਾਰੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਸਾਡੇ ਆਖੇ ਲਗਾਂਗਾ ਅਤੇ ਜੋ ਕਹੋ ਸੋ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਗੇ ਨੂੰ ਇਸ ਠਗਣੀ ਦਾ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵਸ ਪਵਾਂਗਾ। ਹੋ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਥੋਂ ਕਢ ਕੇ ਚਲਾਂਗਾ। ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪਿਛੋਂ ਦੇਖ ਲੈਣਾ। ਜੇ ਤਾਂ ਵਸ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਵਾਹ ਵਾਹ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਖੜਗ ਨਾਲ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਘਤਣਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਜਣ ਤਾਂ ਮਸ਼ਟ (ਚੁਪ) ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰੇ (ਸੈਨਤ) ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਛੇਤੀ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਜਣ ਦੀ ਸੈਨਤ ਸਮਝ ਕੇ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਖਿੜਕੀ ਵਲ ਨੂੰ ਨੱਸਾ। ਓਥੋਂ ਤਕ ਪੁਜਦਿਆਂ ਕੋਈ ਦੇਰ ਨਾ ਲਗੀ। ਇਉਂ ਭਾਸੇ ਕਿ ਕੇਵਲ ਇਕ (ਪੈਰ-ਉਲਾਂਘ) ਕਦਮ ਹੀ ਪੁਟਿਆ ਹੋਊ ਕਿ ਬਾਰੀ ਵਿਚ ਦੀ ਠਗਣੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖਲੋਤਾ।<noinclude>{{center|੨੪}}</noinclude> da5zl275syalnfwxn0hzyqlck0m22sf 250 74130 236146 2026-09-24T01:20:49Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|<poem>(੪) {{x-larger|'''ਠਗਣੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ-ਠਗਣੀ ਦੇ ਉਲਾਂਭੇ-'''</br> '''ਰਿੱਛ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਰਿੱਛ ਦਾ ਕਤਲ'''}}</poem>}} {{gap}}ਠਗਣੀ-ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ ਆਏ ਹੋ, ਅਜੇ ਸਾਰਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਡਿਠਾ ਹੋਣਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। {{gap}}ਠਗਣੀ-ਕੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ ? {{gap}}ਮੈਂ—ਤੇਰੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। {{gap}}ਠਗਣੀ ਕੁਝ ਤਿਉੜੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬੁੜ-ਬੁੜਾਉਣ ਲਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਕੁਝ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਏ— {{gap}}‘ਹੇ ਕਰਤਾਰ ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਮੈਂ ਜੰਮਦੀ ਹੀ ਨਾ। ਇਹ ਸੰਤ ਰੋਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਨਕਟੀ, ਕੰਨ-ਕਟੀ ਆਦਿਕ ਦੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕਹਿ ਮੇਰੇ ਲਿਆਂਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਬਾਬਤ ਪਕਿਆਈ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਅਗੋਂ ਖੜਗ (ਛੁਰੀ) ਤੇ ਕਰਾਸ ਆਦਿਕ ਵਿਖਾਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰ-ਸੜੇ ਸੰਤ ਲੋਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਥੋਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੇ ਹੋਏ ਹਨ ! ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਿਆ। ਹੱਥੀ ਬੁਧੀ ਸਭ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। {{gap}}(ਆਪੇ ਹੀ) ਇਹ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰਾ ਦਾਉ ਲਗ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਵੇ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਟੀਸੀਓਂ ਭੁੰਜੇ ਸੁਟਿਆ ਹੈ, ਤਾਹੀਓਂ ਤਾਂ ਸੰਤ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਜਦ ਮੌਕਾ ਲਗੇ ਛਲ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> ab796amop40g3pdf5ghivteg8kytbk5 236147 236146 2026-09-24T01:22:20Z Kaur.gurmel 192 236147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|<poem>(੪) {{x-larger|'''ਠਗਣੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ-ਠਗਣੀ ਦੇ ਉਲਾਂਭੇ-''' '''ਰਿੱਛ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਰਿੱਛ ਦਾ ਕਤਲ'''}}</poem>}} {{gap}}ਠਗਣੀ-ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ ਆਏ ਹੋ, ਅਜੇ ਸਾਰਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਡਿਠਾ ਹੋਣਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। {{gap}}ਠਗਣੀ-ਕੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ ? {{gap}}ਮੈਂ—ਤੇਰੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। {{gap}}ਠਗਣੀ ਕੁਝ ਤਿਉੜੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬੁੜ-ਬੁੜਾਉਣ ਲਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਕੁਝ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਏ— {{gap}}‘ਹੇ ਕਰਤਾਰ ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਮੈਂ ਜੰਮਦੀ ਹੀ ਨਾ। ਇਹ ਸੰਤ ਰੋਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਨਕਟੀ, ਕੰਨ-ਕਟੀ ਆਦਿਕ ਦੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕਹਿ ਮੇਰੇ ਲਿਆਂਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਬਾਬਤ ਪਕਿਆਈ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਅਗੋਂ ਖੜਗ (ਛੁਰੀ) ਤੇ ਕਰਾਸ ਆਦਿਕ ਵਿਖਾਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰ-ਸੜੇ ਸੰਤ ਲੋਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਥੋਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੇ ਹੋਏ ਹਨ ! ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਿਆ। ਹੱਥੀ ਬਧੀ ਸਭ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। {{gap}}(ਆਪੇ ਹੀ) ਇਹ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰਾ ਦਾਉ ਲਗ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਵੇ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਟੀਸੀਓਂ ਭੁੰਜੇ ਸੁਟਿਆ ਹੈ, ਤਾਹੀਓਂ ਤਾਂ ਸੰਤ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਜਦ ਮੌਕਾ ਲਗੇ ਛਲ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> rwgdudfg27ohhhvcgc2whba6wpmzzbd 236186 236147 2026-09-24T07:49:30Z Kaur.gurmel 192 236186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>(8) ਠਗਣੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ-ਠਗਣੀ ਦੇ ਉਲਾਂਭੇ- ਰਿੱਛ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਰਿੱਛ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਣਾ । ਠਗਣੀ-ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ ਆਏ ਹੋ, ਅਜੇ ਸਾਰਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਡਿਠਾ ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਠਗਣੀ-ਕੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ ? ਮੈਂ—ਤੇਰੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਠਗਣੀ ਕੁਝ ਤਿਉੜੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬੁੜ-ਬੁੜਾਉਣ ਲਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਕੁਝ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਏ— ‘ਹੇ ਕਰਤਾਰ ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਮੈਂ ਜੰਮਦੀ ਹੀ ਨਾ। ਇਹ ਸੰਤ ਰੋਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਨਕਟੀ, ਕੰਨ-ਕਟੀ ਆਦਿਕ ਦੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕਹਿ ਮੇਰੇ ਲਿਆਂਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਬਾਬਤ ਪਕਿਆਈ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਅਗੋਂ ਖੜਗ (ਛੁਰੀ) ਤੇ ਕਰਾਸ ਆਦਿਕ ਵਿਖਾਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰ-ਸੜੇ ਸੰਤ ਲੋਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਥੋਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੇ ਹੋਏ ਹਨ ! ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਿਆ। ਹੱਥੀ ਬੁਧੀ ਸਭ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। (ਆਪੇ ਹੀ) ਇਹ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰਾ ਦਾਉ ਲਗ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਵੇ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਟੀਸੀਓਂ ਭੁੰਜੇ ਸੁਟਿਆ ਹੈ, ਤਾਹੀਓਂ ਤਾਂ ਸੰਤ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਜਦ ਮੌਕਾ ਲਗੇ ਛਲ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ ੨੫<noinclude>{{center|੨੫}}</noinclude> 7fmbd78fqgws8mll7l9tosmfjjh9vep 236187 236186 2026-09-24T07:52:52Z Kaur.gurmel 192 236187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|(8)}} {{gap}}ਠਗਣੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ-ਠਗਣੀ ਦੇ ਉਲਾਂਭੇ- ਰਿੱਛ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਰਿੱਛ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਣਾ । {{gap}}ਠਗਣੀ-ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ ਆਏ ਹੋ, ਅਜੇ ਸਾਰਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਡਿਠਾ ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। {{gap}}ਠਗਣੀ-ਕੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ ? {{gap}}ਮੈਂ—ਤੇਰੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਠਗਣੀ ਕੁਝ ਤਿਉੜੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬੁੜ-ਬੁੜਾਉਣ ਲਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਕੁਝ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਏ— {{gap}}‘ਹੇ ਕਰਤਾਰ ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਮੈਂ ਜੰਮਦੀ ਹੀ ਨਾ। ਇਹ ਸੰਤ ਰੋਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਨਕਟੀ, ਕੰਨ-ਕਟੀ ਆਦਿਕ ਦੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕਹਿ ਮੇਰੇ ਲਿਆਂਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਬਾਬਤ ਪਕਿਆਈ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਅਗੋਂ ਖੜਗ (ਛੁਰੀ) ਤੇ ਕਰਾਸ ਆਦਿਕ ਵਿਖਾਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰ-ਸੜੇ ਸੰਤ ਲੋਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਥੋਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੇ ਹੋਏ ਹਨ ! ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਿਆ। ਹੱਥੀ ਬੁਧੀ ਸਭ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। {{gap}}(ਆਪੇ ਹੀ) ਇਹ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰਾ ਦਾਉ ਲਗ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਵੇ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਟੀਸੀਓਂ ਭੁੰਜੇ ਸੁਟਿਆ ਹੈ, ਤਾਹੀਓਂ ਤਾਂ ਸੰਤ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਜਦ ਮੌਕਾ ਲਗੇ ਛਲ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ<noinclude>{{center|੨੫}}</noinclude> 2yvg8ws9tqrkczx4a5htu4cpg325yh0 250 74131 236148 2026-09-24T01:24:29Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਵੀ ਛਲ ਨਾ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਨਾ ਘੜਦੇ ਤੇ ਵਖਰਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵੀ ਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਸੂਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਵਿਚਾਰੇ ਕਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਆਪੇ ਹੀ ਉਸ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਪੁਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੰਤ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਉ ਅਨੁਸਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੁਕਮ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸੁਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਛਾ, ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਹਨ। ਮੈਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੀ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਟੁੱਟੇ ਯਾ ਚਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਲਾਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ (ਕਰਤਾ) ਨਚਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਨਚਾਂਗੀ। ਬਾਬਾ, ਤੇਰੀਆਂ ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਣੇਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਜਾਦੂ ਦੀ ਖੇਡ ਰਚਾ ਰਖੀ ਹੈ, ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਕਦੇ ਖ਼ਾਲੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਟੁੱਟ ਹੀ ਜਾਏ। ਪਰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਹੀ ਲਗੇ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੁਝ ਪਲੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਇਕ ਕੈਦਣ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਫੜਕ ਸਕਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਿਛ ਨੂੰ ਨਥ ਕੇ ਵਸ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਤ ਦੇ ਕੇ ਪੱਕੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।” {{gap}}ਮੇਰੇ ਵਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਤੱਕ ਕੇ ਤੇ ਜ਼ਰਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੋਮਲਤਾ ਤੇ ਮਿਠਾਸ ਭਰੀ ਤਰਜ਼ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਧ ਸੰਤ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁਧ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਭੁਲ ਕੇ ਦੂਜੀ ਸੜਕ ਪੈ ਗਏ ਸੀ। ਇਹ ਆਪ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵਖਰਾ ਹੀ ਕਰਾ ਛਡਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਖ ਦੁਖ ਦੀ ਇਛਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵਾਧੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਗਾੜਨਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਭੀ ਸੁਣੋਗੇ ਤਾਂ ਸੁਖ ਨਾ ਪਾਓਗੇ। ਜੇ ਅਜੇ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਾਜ ਹੱਥੀਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਜੀ ਚਾਹੇ ਖਾਓ, ਪੀਓ, ਪਹਿਨੋ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਛ ਮੈਂ ਕੈਦ ਕਰ ਛਡਿਆ ਹੈ। ਅਗੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਬਿਨਾਂ<noinclude></noinclude> lrmj5etwd776jhujhjxyz21x9mhkkka 236188 236148 2026-09-24T07:57:13Z Kaur.gurmel 192 236188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਵੀ ਛਲ ਨਾ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਨਾ ਘੜਦੇ ਤੇ ਵਖਰਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵੀ ਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਸੂਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਵਿਚਾਰੇ ਕਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਆਪੇ ਹੀ ਉਸ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਪੁਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੰਤ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਉ ਅਨੁਸਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੁਕਮ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸੁਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਛਾ, ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਹਨ। ਮੈਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੀ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਟੁੱਟੇ ਯਾ ਚਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਲਾਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ (ਕਰਤਾ) ਨਚਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਨਚਾਂਗੀ। ਬਾਬਾ, ਤੇਰੀਆਂ ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਣੇਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਜਾਦੂ ਦੀ ਖੇਡ ਰਚਾ ਰਖੀ ਹੈ, ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਕਦੇ ਖ਼ਾਲੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਟੁੱਟ ਹੀ ਜਾਏ। ਪਰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਹੀ ਲਗੇ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੁਝ ਪਲੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਇਕ ਕੈਦਣ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਫੜਕ ਸਕਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਿਛ ਨੂੰ ਨਥ ਕੇ ਵਸ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਤ ਦੇ ਕੇ ਪੱਕੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।” {{gap}}ਮੇਰੇ ਵਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਤੱਕ ਕੇ ਤੇ ਜ਼ਰਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੋਮਲਤਾ ਤੇ ਮਿਠਾਸ ਭਰੀ ਤਰਜ਼ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਧ ਸੰਤ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁਧ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਭੁਲ ਕੇ ਦੂਜੀ ਸੜਕ ਪੈ ਗਏ ਸੀ। ਇਹ ਆਪ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵਖਰਾ ਹੀ ਕਰਾ ਛਡਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਖ ਦੁਖ ਦੀ ਇਛਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵਾਧੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਗਾੜਨਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਭੀ ਸੁਣੋਗੇ ਤਾਂ ਸੁਖ ਨਾ ਪਾਓਗੇ। ਜੇ ਅਜੇ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਾਜ ਹੱਥੀਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਜੀ ਚਾਹੇ ਖਾਓ, ਪੀਓ, ਪਹਿਨੋ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਛ ਮੈਂ ਕੈਦ ਕਰ ਛਡਿਆ ਹੈ। ਅਗੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਬਿਨਾਂ<noinclude>{{center|੨੬}}</noinclude> o6xj17nxaaezw0u676sylgd6ni12ltl 250 74132 236149 2026-09-24T01:26:12Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਕੈਦਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੂੰਹੋਂ ਮੰਗੋ ਦਵਾਂਗੀ, ਮੋਟਰਕਾਰਾਂ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼, ਤੋਪਾਂ, ਮਸ਼ੀਨ-ਗੰਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਮੇਰੇ ਕਾਮੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਸੰਤ-ਟੋਲਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। ਬਾਕੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਅ ਜੰਤ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ। ਬੜਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਟਾਪੂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੇਅੰਤ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਭਲੇ ਤੋਂ ਭਲੇ ਧਨਾਢ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਾਹੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੰਗੋ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਮੰਗ ਕੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ ?” {{gap}}ਮੈਂ—ਮੇਰਾ ਰਿਛ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ। ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕੈਦ ਰਹਿਣ ਦੇ। ਅਗੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਮਸਾਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਜੇ ਜਾਨੋਂ ਨਾ ਮਾਰੇਗਾ ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕਰੇਗਾ। ਨਾਲੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਸਭ ਵਸਤਾਂ ਹਨ। ਸਾਧਾਂ ਪਾਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਇਕ ਢੇਰੀ ਜੜਾਊ ਚੂੜੀਆਂ, ਖੜਗਾਂ ਆਦਿਕ ਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਜੀਅ ਪ੍ਰਤੀ ਮਰਦ ਔਰਤ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਅਧੇ ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਬੈਠਣ। ਓਥੇ ਜਾ ਕੇ ਵਾਧੂ ਭੁਖਾ ਮਰੇਂਗਾ। ਫੇਰ ਕਦੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵੜ ਸਕੇਂਗਾ। ਘਟੋ ਘਟ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਤਾਂ ਅਟਕ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੁਰ ਕੇ ਵੇਖ ਤਾਂ ਲੈ। ਜੇ ਨਾ ਪਸੰਦ ਆਵੇ ਤਾਂ ਚਲਿਆ ਜਾਈ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਰਿਛ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਤਾਂ ਦੇਵਾਂਗੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਮੈਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕੇਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਡਿਠਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਚੰਗਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਰਿਛ ਕਿਥੇ ਕੈਦ ਹੈ ? ਠਗਣੀ (ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ) ਲੈ ਵੇਖ ਲੈ ਰਿਛਾਂ ਦਾ ਜੇਲ੍ਹਖਾਣਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਛ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਕਢ ਲੈ। {{gap}}ਜਦ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਰਿਛ ਵਖੋ ਵਖ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਦਿਸਣ, ਪਰ ਕੋਈ ਰਿਛ ਵੀ ਇਕ-ਸਾਰ ਖੜਾ ਨਾ ਦਿਸੇ। ਨਿਮਖ ਭਰ<noinclude></noinclude> 0r4fskra291djdorbwlihhn1reuh2iw 236189 236149 2026-09-24T08:00:20Z Kaur.gurmel 192 236189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਕੈਦਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੂੰਹੋਂ ਮੰਗੋ ਦਵਾਂਗੀ, ਮੋਟਰਕਾਰਾਂ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼, ਤੋਪਾਂ, ਮਸ਼ੀਨ-ਗੰਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਮੇਰੇ ਕਾਮੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਸੰਤ-ਟੋਲਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। ਬਾਕੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਅ ਜੰਤ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ। ਬੜਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਟਾਪੂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੇਅੰਤ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਭਲੇ ਤੋਂ ਭਲੇ ਧਨਾਢ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਾਹੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੰਗੋ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਮੰਗ ਕੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ ?” {{gap}}ਮੈਂ—ਮੇਰਾ ਰਿਛ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ। ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕੈਦ ਰਹਿਣ ਦੇ। ਅਗੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਮਸਾਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਜੇ ਜਾਨੋਂ ਨਾ ਮਾਰੇਗਾ ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕਰੇਗਾ। ਨਾਲੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਸਭ ਵਸਤਾਂ ਹਨ। ਸਾਧਾਂ ਪਾਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਇਕ ਢੇਰੀ ਜੜਾਊ ਚੂੜੀਆਂ, ਖੜਗਾਂ ਆਦਿਕ ਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਜੀਅ ਪ੍ਰਤੀ ਮਰਦ ਔਰਤ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਅਧੇ ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਬੈਠਣ। ਓਥੇ ਜਾ ਕੇ ਵਾਧੂ ਭੁਖਾ ਮਰੇਂਗਾ। ਫੇਰ ਕਦੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵੜ ਸਕੇਂਗਾ। ਘਟੋ ਘਟ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਤਾਂ ਅਟਕ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੁਰ ਕੇ ਵੇਖ ਤਾਂ ਲੈ। ਜੇ ਨਾ ਪਸੰਦ ਆਵੇ ਤਾਂ ਚਲਿਆ ਜਾਈ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਰਿਛ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਤਾਂ ਦੇਵਾਂਗੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਮੈਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕੇਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਡਿਠਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਚੰਗਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਰਿਛ ਕਿਥੇ ਕੈਦ ਹੈ ? ਠਗਣੀ (ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ) ਲੈ ਵੇਖ ਲੈ ਰਿਛਾਂ ਦਾ ਜੇਲ੍ਹਖਾਣਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਛ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਕਢ ਲੈ। {{gap}}ਜਦ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਰਿਛ ਵਖੋ ਵਖ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਦਿਸਣ, ਪਰ ਕੋਈ ਰਿਛ ਵੀ ਇਕ-ਸਾਰ ਖੜਾ ਨਾ ਦਿਸੇ। ਨਿਮਖ ਭਰ<noinclude>{{center|੨੭}}</noinclude> jiocoplea2xkxjyfh2jbc58soya2956 250 74133 236150 2026-09-24T01:29:00Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣ, ਫੇਰ ਦਿਸਣ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਕਦੇ ਕੋਈ ਆਵੇ ਜਾਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲੇ, ਕੰਧਾਂ, ਜਿੰਦਰੇ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਕਰਨ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗੇ ਕਿ ਮੇਰਾ ਰਿਛ ਕਿਹੜਾ ਅਤੇ ਕਿਥੇ ਹੈ? ਐਨਿਆਂ ਰਿਛਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਇਕ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਦਿਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜੇ ਇਹਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਲ ਤਕੀਏ ਤਾਂ ਸਾਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਉਂ ਜਾਪੇ ਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਅਗੇ ਖੜਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਰਿਛ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਠਗਣੀ ਦੀ ਚੜ੍ਹ ਮਚੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗੀ, ਕਿਉਂ ਡਿਠਾ ਈ? ਮੇਰਾ ਤਮਾਸ਼ਾ! ਦਸ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਰਿੱਛ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਰਿੱਛ ਹੀ ਨਾ ਲਭਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਭੁਲ ਕੇ ਦੂਜੇ ਰਿੱਛ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਬਣਾਂ। {{gap}}ਮੈਂ—ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਕੇ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਸੁਸਤਾ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਝਟ ਅਮੁਲੀ ਖੜਗ ਕੱਢ ਲਈ। ਖੜਗ ਕਢਣ ਦੀ ਦੇਰ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਰਿੱਛ ਤਰਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕੱਢਣ ਲਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ, ਅਗੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਮੰਨਾਂਗਾ। ਠਗਣੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪੁਛੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਖਲੋਤਾ। ਠਗਣੀ ਵੀ ਸਮਝ ਗਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ਚੰਗਾ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹਾਂ, ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਛਡ ਦੇਵੀਂ, ਵੱਢੀਂ ਟੁਕੀਂ ਨਾ, ਐਵੇਂ ਗਰੀਬ ਮਾਰ ਨਾ ਕਰੀਂ। {{gap}}ਮੈਂ—(ਉਤਲੇ ਮਨੋਂ) ਚੰਗਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਮੰਨਾਂਗਾ, ਪਰ ਜੇ ਇਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਕੱਢਿਆ ਤਾਂ ਅਵੱਸ਼ੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣਾ ਇਸ ਦੇ ਵਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੈ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਫ਼ਸਾਉਣਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਫੇਰ ਜੇ ਇਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਠਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਕਹਿਆ ਨਾ<noinclude></noinclude> l2m144pio7fiohbs1aea5potb0cgm0w 236190 236150 2026-09-24T08:06:08Z Kaur.gurmel 192 236190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣ, ਫੇਰ ਦਿਸਣ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਕਦੇ ਕੋਈ ਆਵੇ ਜਾਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲੇ, ਕੰਧਾਂ, ਜਿੰਦਰੇ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਕਰਨ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗੇ ਕਿ ਮੇਰਾ ਰਿਛ ਕਿਹੜਾ ਅਤੇ ਕਿਥੇ ਹੈ? ਐਨਿਆਂ ਰਿਛਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਇਕ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਦਿਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜੇ ਇਹਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਲ ਤਕੀਏ ਤਾਂ ਸਾਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਉਂ ਜਾਪੇ ਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਅਗੇ ਖੜਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਰਿਛ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਠਗਣੀ ਦੀ ਚੜ੍ਹ ਮਚੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗੀ, ਕਿਉਂ ਡਿਠਾ ਈ? ਮੇਰਾ ਤਮਾਸ਼ਾ! ਦਸ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਰਿੱਛ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ? ਜੇ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਰਿੱਛ ਹੀ ਨਾ ਲਭਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਭੁਲ ਕੇ ਦੂਜੇ ਰਿੱਛ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਬਣਾਂ। {{gap}}ਮੈਂ—ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਕੇ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਸੁਸਤਾ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਝਟ ਅਮੁਲੀ ਖੜਗ ਕੱਢ ਲਈ। ਖੜਗ ਕਢਣ ਦੀ ਦੇਰ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਰਿੱਛ ਤਰਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕੱਢਣ ਲਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ, ਅਗੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਮੰਨਾਂਗਾ। ਠਗਣੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪੁਛੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਖਲੋਤਾ। ਠਗਣੀ ਵੀ ਸਮਝ ਗਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ਚੰਗਾ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹਾਂ, ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਛਡ ਦੇਵੀਂ, ਵੱਢੀਂ ਟੁਕੀਂ ਨਾ, ਐਵੇਂ ਗਰੀਬ ਮਾਰ ਨਾ ਕਰੀਂ। {{gap}}ਮੈਂ—(ਉਤਲੇ ਮਨੋਂ) ਚੰਗਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਮੰਨਾਂਗਾ, ਪਰ ਜੇ ਇਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਕੱਢਿਆ ਤਾਂ ਅਵੱਸ਼ੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣਾ ਇਸ ਦੇ ਵਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੈ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਫ਼ਸਾਉਣਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਫੇਰ ਜੇ ਇਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਠਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਕਹਿਆ ਨਾ<noinclude>{{center|੨੮}}</noinclude> kcn9dcrqg5u96ploffrp1iualbfkb27 250 74134 236151 2026-09-24T01:30:07Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਮੰਨਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰੂੰਗਾ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਚਲੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਹਨੂੰ ਮਾਰਨੈ, ਪਿਆ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੇਂ। ਪਰ ਜੇ ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੀ ਇਹੋ ਹੈ, ਫੇਰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਇਹ ਉਮੈਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਦਾਉ ਸਭ ਕੋਈ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਪੁਜੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਨਿਕਲ ਜਾਓਗੇ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਸਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਕੇਵਲ ਇਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਨਾਮੀ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇਹ ਤੁਸਾਡੇ ਸੰਗ ਸਾਥ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਵਸ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦਾਚਿਤ ਉਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਐਥੋਂ ਭਜ ਨੱਸ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾ ਤਕ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਆਸਮਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਪੁਲਾੜ ਹੀ ਪੁਲਾੜ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਜਿਹਾ ਜਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਅਤੇ ਏਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀ, ‘ਰੂਹਾਂ’ ਨੂੰ ਘੇਰ ਘੇਰ ਲੈ ਤਾਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਲਿਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਰਿੱਛ ਕੇਵਲ ਇਕ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਰਸਤੇ ਉਤੇ ਮੇਰਾ ਇਕ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਥਾਈਂ ਪਾਸ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਮ ਪਤਾ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕੋਈ ਰੂਹ, ਜੋ ਬਹੁਤੀ ਹੀ ਸੂਖਮ ਵਸਤੂ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਦੁਨਿਆਵੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਉਥੋਂ ਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਚੋਰੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ। {{gap}}ਮੈਂ—ਤਾਂ ਫੇਰ ਅਜਿਹੇ ਸਾਥੀ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਉ ਤੋਂ ਟਲਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਲਗਾ ਇਸ ਨੇ ਦਾਓ ਲਾ ਹੀ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਸਤਾ ਹੁਣੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਵੱਢ ਦੇਵਾਂ? {{gap}}ਠਗਣੀ—ਜਦ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਤਾਂ ਸਕਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?<noinclude></noinclude> 2gf1h9igdhs7oc5k61xoggy29mqlgju 236191 236151 2026-09-24T08:09:24Z Kaur.gurmel 192 236191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਮੰਨਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰੂੰਗਾ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਚਲੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਹਨੂੰ ਮਾਰਨੈ, ਪਿਆ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੇਂ। ਪਰ ਜੇ ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੀ ਇਹੋ ਹੈ, ਫੇਰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਇਹ ਉਮੈਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਦਾਉ ਸਭ ਕੋਈ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਪੁਜੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਨਿਕਲ ਜਾਓਗੇ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਸਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਕੇਵਲ ਇਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਨਾਮੀ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇਹ ਤੁਸਾਡੇ ਸੰਗ ਸਾਥ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਵਸ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦਾਚਿਤ ਉਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਐਥੋਂ ਭਜ ਨੱਸ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾ ਤਕ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਆਸਮਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਪੁਲਾੜ ਹੀ ਪੁਲਾੜ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਜਿਹਾ ਜਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਅਤੇ ਏਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀ, ‘ਰੂਹਾਂ’ ਨੂੰ ਘੇਰ ਘੇਰ ਲੈ ਤਾਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਲਿਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਰਿੱਛ ਕੇਵਲ ਇਕ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਰਸਤੇ ਉਤੇ ਮੇਰਾ ਇਕ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਥਾਈਂ ਪਾਸ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਮ ਪਤਾ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕੋਈ ਰੂਹ, ਜੋ ਬਹੁਤੀ ਹੀ ਸੂਖਮ ਵਸਤੂ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਦੁਨਿਆਵੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਉਥੋਂ ਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਚੋਰੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ। {{gap}}ਮੈਂ—ਤਾਂ ਫੇਰ ਅਜਿਹੇ ਸਾਥੀ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਉ ਤੋਂ ਟਲਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਲਗਾ ਇਸ ਨੇ ਦਾਓ ਲਾ ਹੀ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਸਤਾ ਹੁਣੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਵੱਢ ਦੇਵਾਂ? {{gap}}ਠਗਣੀ—ਜਦ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਤਾਂ ਸਕਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?<noinclude>{{center|੨੯}}</noinclude> 5jnkk2sonyrzi515jsc2w8bit9ovqh4 250 74135 236152 2026-09-24T01:31:56Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}ਮੈਂ—ਇਸ ਦਾ ਮਾਰਨਾ ਵੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਵਜੂਦ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਪੀੜ ਹੋਣ ਲਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਹਸਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਬਾਹਾਂ ਭੀ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਈਆਂ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਅਜੇ ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤਰਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਛੁਡਾ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਦੇ ਹਥ ਪੈਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਮਾਰੇਂਗਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ? {{gap}}ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਫ਼ਲਾਸਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਤਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਤਰੀਕਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਕਹਿ ਚੁਕੀ ਹੈਂ ਕਿ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਸੰਗਤ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।ਜੇ ਏਸ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਖ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ। ਬਾਕੀ ਰਿਹਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰੇਂਗਾ, ਇਸ ਦਾ ਉਤਰ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋਈ ਅਮੁਲੀ ਖੜਗ ਆਪੇ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦਾ ਪਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਗੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ "ਣਾ ਚੁਕੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਨੰਗ-ਮਲੰਗਾਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਫੂਕ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਸਦਾ, ਕੀ ਮਰਦ ਕੀ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ, ਗਭਰੂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਇਹ ਹੱਥ ਧਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਮੇਰੇ ਕੰਮੋਂ ਗਏ। ਕੰਮੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਸਗੋਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਡਰਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆਂ ਸੁਕੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਾਹ ਬਾਬਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕਰ। ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾ ਦੇਵਾਂਗੀ? {{gap}}ਠਗਣੀ—ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਉਲਟਾ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਖਸਮੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੁਣ ਤਾਈਂ ਲਭਾ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਹਥ ਵਿਚ ਦੀ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,<noinclude></noinclude> e9r342yx0hdjltxl8wviuzl33i6vxpk 236192 236152 2026-09-24T08:13:32Z Kaur.gurmel 192 236192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}ਮੈਂ—ਇਸ ਦਾ ਮਾਰਨਾ ਵੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਵਜੂਦ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਪੀੜ ਹੋਣ ਲਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਹਸਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਬਾਹਾਂ ਭੀ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਈਆਂ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਅਜੇ ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤਰਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਛੁਡਾ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਦੇ ਹਥ ਪੈਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਮਾਰੇਂਗਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ? {{gap}}ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਫ਼ਲਾਸਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਤਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਤਰੀਕਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਕਹਿ ਚੁਕੀ ਹੈਂ ਕਿ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਸੰਗਤ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।ਜੇ ਏਸ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਖ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ। ਬਾਕੀ ਰਿਹਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰੇਂਗਾ, ਇਸ ਦਾ ਉਤਰ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋਈ ਅਮੁਲੀ ਖੜਗ ਆਪੇ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦਾ ਪਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਗੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ "ਸੁਣਾ ਚੁਕੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਨੰਗ-ਮਲੰਗਾਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਫੂਕ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਸਦਾ, ਕੀ ਮਰਦ ਕੀ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ, ਗਭਰੂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਇਹ ਹੱਥ ਧਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਮੇਰੇ ਕੰਮੋਂ ਗਏ। ਕੰਮੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਸਗੋਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਡਰਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆਂ ਸੁਕੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਾਹ ਬਾਬਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕਰ। ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾ ਦੇਵਾਂਗੀ? {{gap}}ਠਗਣੀ—ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਉਲਟਾ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਖਸਮੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੁਣ ਤਾਈਂ ਲਭਾ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਹਥ ਵਿਚ ਦੀ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,<noinclude>{{center|੩੦}}</noinclude> c1kpbr7bon4nstf02oxrwkdy8g1ik1g 250 74136 236153 2026-09-24T01:33:25Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਇਤਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾ ਸਕਾਂ। ਇਸ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਬਖਸ਼ ਦੇਣ। {{gap}}ਮੈਂ—ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਹਥ ਵਿਚ ਕੀ ਸੁਆਹ ਹੈ? ਕੇਵਲ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਹੀ ਰਖਦੀ ਹੈਂ ਨਾ। ਅੰਤ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਲਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਇਹ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸਾਧਾਂ ਦਾ ਸਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ ਤਾਂ ਵੇਖ ਕਿ ਸਭ ਜੀਅ ਜੰਤ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਮਗਰ ਭੱਜੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕੌਡੀ ਹਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੇਹਰਾ ਉਦਾਸ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਤਾਂ ਹਾਵੇ ਨਾਲ ਮਰ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਹ ਨੂੰ ਛਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਫੇਰ ਏਸੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਜੁਗਾਂ ਜੁਗੰਤਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਨਿਕਲਣਾ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿੱਛਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰ ਕੇ ਬਾਹਰੋਂ ਵਾਪਸ ਮੰਗਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁਣ ਬੜਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਆਹਰੇ ਲਾ ਛਡਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਭੁਲੇ ਚੁਕੇ ਅਤੇ ਭੁੱਖੇ ਪਿਆਸੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਜਾ ਵੜਦੇ ਹਨ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕੀ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਚੰਗਾ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜਾਓ, ਪਰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵਿਗਾੜਨਾ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਨਾ ਵੜਿਓ। ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ ਹੀ ਰਹੋ, ਬਾਹਰੋ ਬਾਹਰ ਹੀ ਇਸ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਓ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰਖਣੀ ਕਿ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਦਦ ਕਰੂੰਗੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇਕ ਵੀ ਮੰਨੋਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਰਿਛ ਨੂੰ ਖੜਗ ਨਾਲ ਕਟ ਕੇ ਮਾਰਨਾ ਨਾ। ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਾਥ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੰਜਾਂ ਭੂਤਾਂ ਸਣੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਰਹਾਂਗੀ। {{gap}}ਮੈਂ—(ਰਿੱਛ ਨੂੰ) ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ? ਇਸ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾ, ਜੋ ਕਹਾਂ ਸੋ ਕਰੀਂ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਹ ਵੇਖ ਲੈ, ਅਕਾਲੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋਈ ਅਮੁਲੀ ਖੜਗ,<noinclude></noinclude> dk0dr8zm22e4w4vug2ldxoks7i6ya5e 236193 236153 2026-09-24T08:17:13Z Kaur.gurmel 192 236193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਇਤਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾ ਸਕਾਂ। ਇਸ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਬਖਸ਼ ਦੇਣ। {{gap}}ਮੈਂ—ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਹਥ ਵਿਚ ਕੀ ਸੁਆਹ ਹੈ? ਕੇਵਲ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਹੀ ਰਖਦੀ ਹੈਂ ਨਾ। ਅੰਤ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਲਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਠਗਣੀ—ਇਹ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸਾਧਾਂ ਦਾ ਸਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ ਤਾਂ ਵੇਖ ਕਿ ਸਭ ਜੀਅ ਜੰਤ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਮਗਰ ਭੱਜੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕੌਡੀ ਹਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੇਹਰਾ ਉਦਾਸ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਤਾਂ ਹਾਵੇ ਨਾਲ ਮਰ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਹ ਨੂੰ ਛਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਫੇਰ ਏਸੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਜੁਗਾਂ ਜੁਗੰਤਰ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਨਿਕਲਣਾ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿੱਛਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰ ਕੇ ਬਾਹਰੋਂ ਵਾਪਸ ਮੰਗਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁਣ ਬੜਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਆਹਰੇ ਲਾ ਛਡਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਭੁਲੇ ਚੁਕੇ ਅਤੇ ਭੁੱਖੇ ਪਿਆਸੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਜਾ ਵੜਦੇ ਹਨ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕੀ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਚੰਗਾ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜਾਓ, ਪਰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵਿਗਾੜਨਾ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਨਾ ਵੜਿਓ। ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ ਹੀ ਰਹੋ, ਬਾਹਰੋ ਬਾਹਰ ਹੀ ਇਸ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਓ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰਖਣੀ ਕਿ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਦਦ ਕਰੂੰਗੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇਕ ਵੀ ਮੰਨੋਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਰਿਛ ਨੂੰ ਖੜਗ ਨਾਲ ਕਟ ਕੇ ਮਾਰਨਾ ਨਾ। ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਾਥ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੰਜਾਂ ਭੂਤਾਂ ਸਣੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਰਹਾਂਗੀ। {{gap}}ਮੈਂ—(ਰਿੱਛ ਨੂੰ) ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ? ਇਸ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾ, ਜੋ ਕਹਾਂ ਸੋ ਕਰੀਂ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਹ ਵੇਖ ਲੈ, ਅਕਾਲੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋਈ ਅਮੁਲੀ ਖੜਗ,<noinclude>{{center|੩੧}}</noinclude> 1z1c30s7aqbpf8hrurqn9ragqov2jpk 250 74137 236154 2026-09-24T01:34:05Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਫਿਰ ਇਹ ਜਾਣੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਾਣੀਂ। ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਰਿੱਛ ਲਗਾ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕਰਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਸ ਦੀ ਜੋ ਗੱਲ ਕਹੇਂਗਾ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਪਾਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂਗਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਕਢ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁਣੇ ਚਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਰਾਹ ਦਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਨਿਕਲ ਸਕੇਂ ਤਾਂ ਵਾਹ ਵਾਹ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਣੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਕੁੰਟਾਂ ਦਸੇ ਦਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਂ ਉਤੇ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਕਹੇ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਵੀ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂ, ਪਰ ਕਿਤੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਲਾਹ ਨਾ ਲੱਭੇ। ਉਹ ਸੂਖਮ ਵਸਤੂ (ਰੂਹ) ਜੋ ਕੰਧਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਿਰਲੇਪ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਹਦੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕੇ। ਆਖ਼ਰ ਮੈਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਤਾੜਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਦਸ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਵਾਂ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੇਲਾ ਟਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਦੀ ਇਕ ਸੜਕ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਡੇ ਵਡੇ ਸੰਘਣੇ ਫਲਦਾਰ ਬ੍ਰਿਛ ਖੜੇ ਸਨ, ਲੈ ਉਡਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਇਹਨਾਂ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੇਹਲ ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਪਵੇ।ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਾਗਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਛਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਸਨ। ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ ਉਪਰ ਲੈ ਉਡਿਆ। ਜਿੰਨਾ ਉਚਾ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਉਚੇ ਉਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣ। ਅੰਤ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਨੀਵੀਂ ਉਡਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਕਬੂਤਰ ਆਦਿਕ ਉਤਰਦੇ ਉਤਰਦੇ ਅੰਤ ਆਪਣੇ ਅਡੇ ਉਤੇ ਹੀ ਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨੇੜੇ ਦਿਸਣ ਲਗਾ।ਮੈਂ ਅੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਕਟਣੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਪੁਰਜ਼ੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਕਟ ਘਤਿਆ।<noinclude></noinclude> py1odf7i91m1mfyev0ly59c5nfgxqbm 236155 236154 2026-09-24T01:35:19Z Kaur.gurmel 192 236155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਫਿਰ ਇਹ ਜਾਣੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਾਣੀਂ। ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਰਿੱਛ ਲਗਾ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕਰਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਸ ਦੀ ਜੋ ਗੱਲ ਕਹੇਂਗਾ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਪਾਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂਗਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਕਢ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁਣੇ ਚਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਰਾਹ ਦਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਨਿਕਲ ਸਕੇਂ ਤਾਂ ਵਾਹ ਵਾਹ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਣੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਕੁੰਟਾਂ ਦਸੇ ਦਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਂ ਉਤੇ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਕਹੇ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਵੀ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂ, ਪਰ ਕਿਤੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਲਾਹ ਨਾ ਲੱਭੇ। ਉਹ ਸੂਖਮ ਵਸਤੂ (ਰੂਹ) ਜੋ ਕੰਧਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਿਰਲੇਪ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਹਦੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕੇ। ਆਖ਼ਰ ਮੈਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਤਾੜਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਦਸ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਵਾਂ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੇਲਾ ਟਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਦੀ ਇਕ ਸੜਕ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਡੇ ਵਡੇ ਸੰਘਣੇ ਫਲਦਾਰ ਬ੍ਰਿਛ ਖੜੇ ਸਨ, ਲੈ ਉਡਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਇਹਨਾਂ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੇਹਲ ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਪਵੇ।ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਾਗਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਛਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਸਨ। ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ ਉਪਰ ਲੈ ਉਡਿਆ। ਜਿੰਨਾ ਉਚਾ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਉਚੇ ਉਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣ। ਅੰਤ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਨੀਵੀਂ ਉਡਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਕਬੂਤਰ ਆਦਿਕ ਉਤਰਦੇ ਉਤਰਦੇ ਅੰਤ ਆਪਣੇ ਅਡੇ ਉਤੇ ਹੀ ਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨੇੜੇ ਦਿਸਣ ਲਗਾ।ਮੈਂ ਅੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਕਟਣੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਪੁਰਜ਼ੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਕਟ ਘਤਿਆ।<noinclude></noinclude> 0ffp9hidhimt5eot9g48syv1d7f41uf 236194 236155 2026-09-24T08:20:44Z Kaur.gurmel 192 236194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਫਿਰ ਇਹ ਜਾਣੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਾਣੀਂ। ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਰਿੱਛ ਲਗਾ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕਰਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਸ ਦੀ ਜੋ ਗੱਲ ਕਹੇਂਗਾ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਪਾਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂਗਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਕਢ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁਣੇ ਚਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਰਾਹ ਦਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਨਿਕਲ ਸਕੇਂ ਤਾਂ ਵਾਹ ਵਾਹ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਣੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਕੁੰਟਾਂ ਦਸੇ ਦਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਂ ਉਤੇ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਕਹੇ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਵੀ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂ, ਪਰ ਕਿਤੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਲਾਹ ਨਾ ਲੱਭੇ। ਉਹ ਸੂਖਮ ਵਸਤੂ (ਰੂਹ) ਜੋ ਕੰਧਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਿਰਲੇਪ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਹਦੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕੇ। ਆਖ਼ਰ ਮੈਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਤਾੜਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਦਸ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਵਾਂ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੇਲਾ ਟਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਦੀ ਇਕ ਸੜਕ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਡੇ ਵਡੇ ਸੰਘਣੇ ਫਲਦਾਰ ਬ੍ਰਿਛ ਖੜੇ ਸਨ, ਲੈ ਉਡਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਇਹਨਾਂ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੇਹਲ ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਪਵੇ।ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਾਗਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਛਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਸਨ। ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ ਉਪਰ ਲੈ ਉਡਿਆ। ਜਿੰਨਾ ਉਚਾ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਉਚੇ ਉਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣ। ਅੰਤ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਨੀਵੀਂ ਉਡਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਕਬੂਤਰ ਆਦਿਕ ਉਤਰਦੇ ਉਤਰਦੇ ਅੰਤ ਆਪਣੇ ਅਡੇ ਉਤੇ ਹੀ ਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨੇੜੇ ਦਿਸਣ ਲਗਾ।ਮੈਂ ਅੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਕਟਣੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਪੁਰਜ਼ੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਕਟ ਘਤਿਆ।<noinclude>{{center|੩੧}}</noinclude> kchexfpmf07cniiomj7s77tn28u80hn 250 74138 236156 2026-09-24T01:37:44Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|<poem>(੫) {{x-larger|'''ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ—ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ—ਦਫ਼ਤਰ''' '''ਵਿਚ ਲੇਖਾ—ਛੁਟਕਾਰਾ'''}}</poem>}} {{gap}}ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਮੈਂ ਭੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਇਕ ਸੜਕ ਉਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਿਧਰ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ।ਅਜੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਵਾਟ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਮਜ਼ਦੂਰ (ਕਾਮ, ਕਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ) ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਿਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਕਾਲਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੋਤੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁਛਣ ਲਗੇ ਕਿ {{gap}}‘ਤੂੰ ਇਸ ਉਜਾੜ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਏਧਰ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮ ਸਕਦਾ। ਨਾਲੇ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਕਪੜੇ ਅਜੇ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਤੱਕ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਰਿਛਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। {{gap}}ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਈ। ਜਦ ਰਿੱਛ ਮਰੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਬੜਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ। ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਬਾਹਰ ਗਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦਾ ਰਿਛ ਸਾਡੇ ਫੰਦੇ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਰਿੱਛ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਰਿੱਛ ਹੀ ਮਾਰ ਘਤਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਜਦ ਸਾਡਾ<noinclude></noinclude> i26uu9zila8fln98ywls9i79mc6pnsw 236157 236156 2026-09-24T01:39:00Z Kaur.gurmel 192 236157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|<poem>(੫) {{x-larger|'''ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ—ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ—ਦਫ਼ਤਰ''' '''ਵਿਚ ਲੇਖਾ—ਛੁਟਕਾਰਾ'''}}</poem>}} {{gap}}ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਮੈਂ ਭੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਇਕ ਸੜਕ ਉਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਿਧਰ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ।ਅਜੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਵਾਟ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਮਜ਼ਦੂਰ (ਕਾਮ, ਕਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ) ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਿਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਕਾਲਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੋਤੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁਛਣ ਲਗੇ ਕਿ - {{gap}}‘ਤੂੰ ਇਸ ਉਜਾੜ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਏਧਰ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮ ਸਕਦਾ। ਨਾਲੇ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਕਪੜੇ ਅਜੇ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਤੱਕ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਰਿਛਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। {{gap}}ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਈ। ਜਦ ਰਿੱਛ ਮਰੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਬੜਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ। ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਬਾਹਰ ਗਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦਾ ਰਿਛ ਸਾਡੇ ਫੰਦੇ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਰਿੱਛ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਰਿੱਛ ਹੀ ਮਾਰ ਘਤਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਜਦ ਸਾਡਾ<noinclude></noinclude> rckzerrutgsqic64tjr8x8jg3zll9w7 236195 236157 2026-09-24T08:28:26Z Kaur.gurmel 192 236195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|<poem>(੫) {{x-larger|'''ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ—ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ—ਦਫ਼ਤਰ''' '''ਵਿਚ ਲੇਖਾ—ਛੁਟਕਾਰਾ'''}}</poem>}} {{gap}}ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਮੈਂ ਭੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਇਕ ਸੜਕ ਉਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਿਧਰ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ।ਅਜੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਵਾਟ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਮਜ਼ਦੂਰ (ਕਾਮ, ਕਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ) ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਿਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਕਾਲਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੋਤੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁਛਣ ਲਗੇ ਕਿ - {{gap}}‘ਤੂੰ ਇਸ ਉਜਾੜ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਏਧਰ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮ ਸਕਦਾ। ਨਾਲੇ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਕਪੜੇ ਅਜੇ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਤੱਕ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਰਿਛਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। {{gap}}ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਈ। ਜਦ ਰਿੱਛ ਮਰੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਬੜਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ। ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਬਾਹਰ ਗਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦਾ ਰਿਛ ਸਾਡੇ ਫੰਦੇ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਰਿੱਛ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਰਿੱਛ ਹੀ ਮਾਰ ਘਤਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਜਦ ਸਾਡਾ<noinclude>{{center|੩੩}}</noinclude> lqxpkvndklna6ebjhu7crn7xojgg119 250 74139 236158 2026-09-24T01:41:40Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਵਾਲੀ-ਵਾਰਸ ਹੀ ਤੁਸਾਂ ਨ ਛਡਿਆ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਸਾਡਾ ਅੱਡਾ ਹੀ ਤੁਸਾਂ ਪੁਟ ਘੜਿਆ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕੰਮੋਂ ਹੀ ਗਿਆ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਸਾਡੇ ਮੁਨਸ਼ੀ, ਦਰਬਾਨ, ਅਫਸਰ ਸਭ ਵਾਕਫ਼ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੱਢ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਡਰੀਂ ਨਾ। ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ, ਮੁਨਸ਼ੀ, ਦਰਬਾਨ, ਅਫ਼ਸਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੌਕ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਛੇਵਾਂ ਸਾਥੀ ਹੋਰ ਭੀ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਘੰਟੀ ਖੜਕਾ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਦਰਬਾਨ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਾਂਗੇ। ਪਰ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਯਾ ਵੇਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਕੋਈ ਰਿੱਛ ਮਾਰ ਘਤੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜਦ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਲਗੇ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਉਸ ਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦਾ। ਸਾਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਖੇ ਲਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਆਖੇ ਲਗ ਗਿਆ ਉਹੋ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਆਹਰੇ ਲਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਤਨਾ ਹੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੂਜੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਰਿੱਛ ਨਾ ਮਾਰ ਘਤਣ। ਲੈ ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਵਿਉਂਤ (ਸਲਾਹ) ਸੁਣ ਲੈ।ਅਸਾਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਏਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਚਾਰ ਜਦ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬੂਹਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲਿਖਾ ਕੇ ਕੁਝ ਰਲਾ ਛਲਾ ਮਾਰ ਕੇ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਬੂਹੇ ਤੋਂ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮੁੜ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਹਲਾ ਹੋ ਕੇ ਚਲਿਆ ਹਾਂ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਤਾ ਕਢ ਕੇ ਅਲਾਰਮ (ਘੰਟੀ) ਕਰ ਦਿਤੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ। ਅਸੀਂ ਦਰਬਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਗੇ ਹੀ ਝੂਠੇ ਕਾਗਜ਼ ਪਤੱਰ ਦਬੇ ਹੋਏ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦਿਆਂਗੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਲੈ ਆਏ ਸੀ। ਜੇ ਤਾਂ ਇਹ ਫਸ ਗਿਆ ਤਾਂ ਚੰਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਹੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਅਜੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਪਤਾ ਨਾ ਲਿਖਣਾ। ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਹੀ ਦਸ ਦੇਵਾਂਗੇ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਰਿੱਛ<noinclude></noinclude> hyo33xmvwt0gt8vk9wg1h905smvhoh0 236196 236158 2026-09-24T08:31:35Z Kaur.gurmel 192 236196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਵਾਲੀ-ਵਾਰਸ ਹੀ ਤੁਸਾਂ ਨ ਛਡਿਆ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਸਾਡਾ ਅੱਡਾ ਹੀ ਤੁਸਾਂ ਪੁਟ ਘੜਿਆ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕੰਮੋਂ ਹੀ ਗਿਆ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਸਾਡੇ ਮੁਨਸ਼ੀ, ਦਰਬਾਨ, ਅਫਸਰ ਸਭ ਵਾਕਫ਼ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੱਢ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਡਰੀਂ ਨਾ। ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ, ਮੁਨਸ਼ੀ, ਦਰਬਾਨ, ਅਫ਼ਸਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੌਕ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਛੇਵਾਂ ਸਾਥੀ ਹੋਰ ਭੀ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਘੰਟੀ ਖੜਕਾ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਦਰਬਾਨ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਾਂਗੇ। ਪਰ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਯਾ ਵੇਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਕੋਈ ਰਿੱਛ ਮਾਰ ਘਤੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜਦ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਲਗੇ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਉਸ ਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦਾ। ਸਾਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਖੇ ਲਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਆਖੇ ਲਗ ਗਿਆ ਉਹੋ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਆਹਰੇ ਲਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਤਨਾ ਹੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੂਜੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਰਿੱਛ ਨਾ ਮਾਰ ਘਤਣ। ਲੈ ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਵਿਉਂਤ (ਸਲਾਹ) ਸੁਣ ਲੈ।ਅਸਾਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਏਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਚਾਰ ਜਦ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬੂਹਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲਿਖਾ ਕੇ ਕੁਝ ਰਲਾ ਛਲਾ ਮਾਰ ਕੇ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਬੂਹੇ ਤੋਂ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮੁੜ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਹਲਾ ਹੋ ਕੇ ਚਲਿਆ ਹਾਂ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਤਾ ਕਢ ਕੇ ਅਲਾਰਮ (ਘੰਟੀ) ਕਰ ਦਿਤੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ। ਅਸੀਂ ਦਰਬਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਗੇ ਹੀ ਝੂਠੇ ਕਾਗਜ਼ ਪਤੱਰ ਦਬੇ ਹੋਏ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦਿਆਂਗੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਲੈ ਆਏ ਸੀ। ਜੇ ਤਾਂ ਇਹ ਫਸ ਗਿਆ ਤਾਂ ਚੰਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਹੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਅਜੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਪਤਾ ਨਾ ਲਿਖਣਾ। ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਹੀ ਦਸ ਦੇਵਾਂਗੇ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਰਿੱਛ<noinclude>{{center|੩੪}}</noinclude> 53j4tlo640vewno7zcuhgwm7t5zhz83 250 74140 236159 2026-09-24T01:43:01Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਤਾਂ ਮਾਰ ਹੀ ਛਡਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਆਪੇ ਉਹ ਵੀ ਚੁਪ ਕਰ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਆਪੇ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਚਾਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ, ਪਰ ਕਪੜੇ, ਮੈਲੇ ਕੁਚੈਲੇ ਪੰਜਵੇਂ ਵਰਗੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਨਾ ਦਿਤੇ, ਮੂੰਹ ਹੋਰ ਵੀ ਕਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਵੇਸ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾ ਦਿਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਨਾ ਤਾਂ ਕਪੜਾ ਵਾਧੂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਸਿਆਹੀ, ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਪੜੇ ਜੋ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੁਥਰੇ ਭਾਸਦੇ ਸਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਲੇ ਭਾਸਣੇ ਹੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਵੀ ਮੈਲੇ ਲਗਣ। ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਦਿਸੇ। ਅਜੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਦੂਰ ਗਏ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਗੁੰਬਜ਼ੀ ਜਹੀ, ਸੜਕ ਦੇ ਉਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਨਸ਼ੀ ਜਾਂ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਲਿਖਾਰੀ (ਚਿਤ੍ਰ ਗੁਪਤ) ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਡਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੰਜੇ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਨਾਉਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਗਹੁ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਅਗੇ ਫਾਟਕ ਵਲ ਨੂੰ ਟੁਰ ਗਏ। ਅਜੇ ਫਾਟਕ ਉਤੇ ਪੁਜੇ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵੀ ਮੁਨਸ਼ੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਪੁਜ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਉਸ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਾਂ। {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਉਹ ਪੰਜੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਏਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ। {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ-ਨਹੀਂ ਜੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਹੀ ਹੋਣੇ ਨੇ ਜਾਂ ਤੁਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਡਿਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਪਿਛੇ ਦਾ ਪਿਛੇ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਕੀਤੇ ਮੁੜ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਤਾਂ ਹਾਂ ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਪੰਜ ਲੰਘ ਚੁਕੇ ਲਿਖਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਆਹ ਵੇਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ। ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ, ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੈ। ਉਤਰ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਪੰਜੇ ਹਾਂ। ਉਹ, ਵੇਖ ਫਾਟਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਆਪੇ ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੰਜ ਲੰਘ ਗਏ।<noinclude></noinclude> 74lzljs8c7d8c0x3cfxvm6nyt6kq21e 236197 236159 2026-09-24T08:34:25Z Kaur.gurmel 192 236197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਤਾਂ ਮਾਰ ਹੀ ਛਡਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਆਪੇ ਉਹ ਵੀ ਚੁਪ ਕਰ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਆਪੇ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਚਾਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ, ਪਰ ਕਪੜੇ, ਮੈਲੇ ਕੁਚੈਲੇ ਪੰਜਵੇਂ ਵਰਗੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਨਾ ਦਿਤੇ, ਮੂੰਹ ਹੋਰ ਵੀ ਕਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਵੇਸ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾ ਦਿਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਨਾ ਤਾਂ ਕਪੜਾ ਵਾਧੂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਸਿਆਹੀ, ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਪੜੇ ਜੋ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੁਥਰੇ ਭਾਸਦੇ ਸਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਲੇ ਭਾਸਣੇ ਹੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਵੀ ਮੈਲੇ ਲਗਣ। ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਦਿਸੇ। ਅਜੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਦੂਰ ਗਏ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਗੁੰਬਜ਼ੀ ਜਹੀ, ਸੜਕ ਦੇ ਉਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਨਸ਼ੀ ਜਾਂ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਲਿਖਾਰੀ (ਚਿਤ੍ਰ ਗੁਪਤ) ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਡਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੰਜੇ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਨਾਉਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਗਹੁ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਅਗੇ ਫਾਟਕ ਵਲ ਨੂੰ ਟੁਰ ਗਏ। ਅਜੇ ਫਾਟਕ ਉਤੇ ਪੁਜੇ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵੀ ਮੁਨਸ਼ੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਪੁਜ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਉਸ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਾਂ। {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਉਹ ਪੰਜੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਏਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ। {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ-ਨਹੀਂ ਜੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਹੀ ਹੋਣੇ ਨੇ ਜਾਂ ਤੁਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਡਿਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਪਿਛੇ ਦਾ ਪਿਛੇ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਕੀਤੇ ਮੁੜ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਤਾਂ ਹਾਂ ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਪੰਜ ਲੰਘ ਚੁਕੇ ਲਿਖਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਆਹ ਵੇਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ। ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ, ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੈ। ਉਤਰ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਪੰਜੇ ਹਾਂ। ਉਹ, ਵੇਖ ਫਾਟਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਆਪੇ ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੰਜ ਲੰਘ ਗਏ।<noinclude>{{center|੩੫}}</noinclude> c7ea02ecfqgkf2qnmyyx0io5gr31dp6 250 74141 236160 2026-09-24T01:44:52Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—‘ਪੰਜੇ ਹਾਂ ਜੀ’ ਉਹਨਾਂ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਹੀ ਚੁੱਕਾ ਸਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਪੰਜਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੰਘ ਕੌਣ ਗਿਆ? ਹਾਂ ਇਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਵੇਰੇ ਅਸੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਕ, ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਫਾਹੀ ਵਿਚ ਫਾਹੁਣ ਵਾਸਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਥਾਣੀਂ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਘੁਲਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੇ ਰਿਛ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁਟਿਆ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਉਹੋ ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰਲ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਉਹੋ ਹੀ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਥੋਂ ਦੀ ਪਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਭੇਸ ਵਟਾ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਜੀ! ਹੁਣ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਅੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਕੇ ਜਾਣ ਦੇਵੋ। ਅਗੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ। {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ-ਭਲਿਆ ਪੁਰਸ਼ਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇਥੇ ਚਤਰਾਈ ਅਕਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਸਚੋ ਸਚੁ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਆਪੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਭੰਨ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਗਿਣਤੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਾਤ ਪਈ, ‘ਸਭ ਅੱਛਾ’ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਪੜਦਾ ਉਘੜ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਹੁਣੇਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਘੰਟੀ ਖੜਕਾ ਦੇਵਾਂ। {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰਿਛ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।ਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸੇਗਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਫੜਾਂਗੇ ਕੀ? ਹਾਂ ਤੁਸਾਡੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਗਿਣੀ ਜਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਮੈਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਵਿਖਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਦ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਹੁਣੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਸ ਦਾ ਨਿਬੇੜਾ ਕਰ ਲਈਏ। {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—ਜੋ ਤੁਸਾਡੀ ਸਲਾਹ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹਰਜ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦੇਵੋਂ, ਮੇਰੇ ਰੋਕਣ ਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਜਲਦੀ ਫਾਟਕੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਜਾ, ਪਰ ਅਗਲਾ ਫਾਟਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਏ ਤੋਂ ਖੁਲ੍ਹੇਗਾ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਚ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਨੁਸਣਾ ਭਜਣਾ ਪਵੇਗਾ।<noinclude></noinclude> 4aofxhsigvjomu6iw95sre2z6sus3x1 236198 236160 2026-09-24T08:37:28Z Kaur.gurmel 192 236198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—‘ਪੰਜੇ ਹਾਂ ਜੀ’ ਉਹਨਾਂ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਹੀ ਚੁੱਕਾ ਸਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਪੰਜਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੰਘ ਕੌਣ ਗਿਆ? ਹਾਂ ਇਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਵੇਰੇ ਅਸੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਕ, ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਫਾਹੀ ਵਿਚ ਫਾਹੁਣ ਵਾਸਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਥਾਣੀਂ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਘੁਲਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੇ ਰਿਛ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁਟਿਆ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਉਹੋ ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰਲ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਉਹੋ ਹੀ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਥੋਂ ਦੀ ਪਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਭੇਸ ਵਟਾ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਜੀ! ਹੁਣ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਅੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਕੇ ਜਾਣ ਦੇਵੋ। ਅਗੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ। {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ-ਭਲਿਆ ਪੁਰਸ਼ਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇਥੇ ਚਤਰਾਈ ਅਕਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਸਚੋ ਸਚੁ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਆਪੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਭੰਨ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਗਿਣਤੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਾਤ ਪਈ, ‘ਸਭ ਅੱਛਾ’ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਪੜਦਾ ਉਘੜ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਹੁਣੇਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਘੰਟੀ ਖੜਕਾ ਦੇਵਾਂ। {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰਿਛ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।ਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸੇਗਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਫੜਾਂਗੇ ਕੀ? ਹਾਂ ਤੁਸਾਡੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਗਿਣੀ ਜਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਮੈਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਵਿਖਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਦ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਹੁਣੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਸ ਦਾ ਨਿਬੇੜਾ ਕਰ ਲਈਏ। {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—ਜੋ ਤੁਸਾਡੀ ਸਲਾਹ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹਰਜ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦੇਵੋਂ, ਮੇਰੇ ਰੋਕਣ ਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਜਲਦੀ ਫਾਟਕੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਜਾ, ਪਰ ਅਗਲਾ ਫਾਟਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਏ ਤੋਂ ਖੁਲ੍ਹੇਗਾ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਚ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਨੁਸਣਾ ਭਜਣਾ ਪਵੇਗਾ।<noinclude>{{center|੩੬}}</noinclude> jv2ska8rf3bxjxrgm9fo10cp0szmxpp 250 74142 236161 2026-09-24T01:46:56Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ-ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਇਥੋਂ ਲੰਘਣ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ? ਜੇ ਮੈਂ ਅਗਲਾ ਫਾਟਕ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਥੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਅਟਕਿਆ ਰਹਾਂ? {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਇਸ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਹੈ ਨਾ। {{gap}} ਪੰਜਵਾਂ—ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ? {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਲੈ ਸੁਣ ਲੈ, ਇਕ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਫਾਟਕ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਸਣਗੀਆਂ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਠੀਕ ਅਤੇ ਸਚ ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਿਰਾ ਪੂਰਾ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਾਧੂ ਭੇਸ ਵਟਾ ਕੇ ਜਾਂ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਏਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—ਝਟ ਪਟ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਅਗੇ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੇ ਝਟ ਪਟ ਘੰਟੀ ਖੜਕਾ ਦਿਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਖੜਕਣ ਸਾਰ ਹੀ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤਰਥੱਲੀ ਮਚ ਗਈ, ਪਹਿਰੇ ਕਰੜੇ ਲਾਏ ਗਏ। ਸਭ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀ (ਜਮਦੂਤ) ਘੰਟੀ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਨਠੇ ਆਏ। {{gap}}ਇਹ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਉਂਜ ਤਾਂ ਇਉਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲੇ, ਘੰਟੀ, ਦਰਬਾਨ, ਪੰਜੇ ਕਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰ ਘੰਟੀ ਖੜਕਣ ਸਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਸੀ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰ ਛੇਵਾਂ ਆਦਮੀ ਇਸ ਫਾਟਕੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵਡੇ ਫਾਟਕੋਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਪਰੇਟ ਜੁਗਾਂ ਬੀਤਣ ਪਿਛੇ ਇਸ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਲਗੇ ਬੋਲਣ, ਮੇਰੇ ਪੰਜੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸਨ, ਮੌਕਾ ਤਾੜ ਕੇ ਲਾਂਭੇ ਚਾਂਭੇ ਭਾਲਣ ਲਗੇ। ਪਰ ਨਕਲੀ ਸੂਰਤ ਘੰਟੀ ਹੁੰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਬਦਲਾ ਦਿਤੀ। ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬਾਹਰ ਲੰਘਣ ਨੂੰ ਥਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਲਭੇ। ਮੈਂ ਕਿਧਰ ਕਿਧਰ ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਿਸ ਥਾਂ ਘੁਮਿਆ, ਭਜਾ ਨਠਾ, ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅੰਤ ਭਾਲਤੇ ਭਾਲਦੇ ਸਭ ਥਕ ਗਏ ਅਤੇ ਭਾਲਣ ਦਾ ਵਕਤ ਮੁਕ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਪੰਜੇ ਚਲਾਕ ਸਾਥੀ ਦਰਬਾਨ ਪਾਸ ਪੁੱਜੇ ਅਤੇ ਟਿਪੀ ਰਲਾਈ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪ ਸਿਆਣਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> lgai3q7va3xzd25olnlg2ilgfq7ck4j 236199 236161 2026-09-24T08:42:40Z Kaur.gurmel 192 236199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ-ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਇਥੋਂ ਲੰਘਣ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ? ਜੇ ਮੈਂ ਅਗਲਾ ਫਾਟਕ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਥੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਅਟਕਿਆ ਰਹਾਂ? {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਇਸ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਹੈ ਨਾ। {{gap}} ਪੰਜਵਾਂ—ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ? {{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਲੈ ਸੁਣ ਲੈ, ਇਕ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਫਾਟਕ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਸਣਗੀਆਂ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਠੀਕ ਅਤੇ ਸਚ ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਿਰਾ ਪੁਰਾ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਾਧੂ ਭੇਸ ਵਟਾ ਕੇ ਜਾਂ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਏਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—ਝਟ ਪਟ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਅਗੇ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੇ ਝਟ ਪਟ ਘੰਟੀ ਖੜਕਾ ਦਿਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਖੜਕਣ ਸਾਰ ਹੀ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤਰਥੱਲੀ ਮਚ ਗਈ, ਪਹਿਰੇ ਕਰੜੇ ਲਾਏ ਗਏ। ਸਭ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀ (ਜਮਦੂਤ) ਘੰਟੀ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਨਠੇ ਆਏ। {{gap}}ਇਹ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਉਂਜ ਤਾਂ ਇਉਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲੇ, ਘੰਟੀ, ਦਰਬਾਨ, ਪੰਜੇ ਕਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰ ਘੰਟੀ ਖੜਕਣ ਸਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਸੀ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰ ਛੇਵਾਂ ਆਦਮੀ ਇਸ ਫਾਟਕੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵਡੇ ਫਾਟਕੋਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਪਰੇਟ ਜੁਗਾਂ ਬੀਤਣ ਪਿਛੇ ਇਸ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਲਗੇ ਬੋਲਣ, ਮੇਰੇ ਪੰਜੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸਨ, ਮੌਕਾ ਤਾੜ ਕੇ ਲਾਂਭੇ ਚਾਂਭੇ ਭਾਲਣ ਲਗੇ। ਪਰ ਨਕਲੀ ਸੂਰਤ ਘੰਟੀ ਹੁੰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਬਦਲਾ ਦਿਤੀ। ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬਾਹਰ ਲੰਘਣ ਨੂੰ ਥਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਲਭੇ। ਮੈਂ ਕਿਧਰ ਕਿਧਰ ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਿਸ ਥਾਂ ਘੁਮਿਆ, ਭਜਾ ਨਠਾ, ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅੰਤ ਭਾਲਤੇ ਭਾਲਦੇ ਸਭ ਥਕ ਗਏ ਅਤੇ ਭਾਲਣ ਦਾ ਵਕਤ ਮੁਕ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਪੰਜੇ ਚਲਾਕ ਸਾਥੀ ਦਰਬਾਨ ਪਾਸ ਪੁਜੇ ਅਤੇ ਟਿਪੀ ਰਲਾਈ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪ ਸਿਆਣਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਨੂੰ<noinclude>{{center|੩੭}}</noinclude> n6vql5cmx1yg9zwge635v3neol1hvyj 250 74143 236166 2026-09-24T02:11:57Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਦਾਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਇਸੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਲਮ ਤੋਂ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕ, ਜਿਹਾ ਕਿ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੀ ਹੈ ?? ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਅਕਤੂਬਰ, ੧੯੪੯ ਦਾਸ- ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ' ' ਤੇਅਰਵੀਂ ਛਪਾਈ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ ਏਹ ਟਰੈਕਟ ਦੀ ਤੇਅਰਵੀਂ ਵਾਰ ਛਪਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਟ੍ਰਸਟ ਵਲੋਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਜਾਹਵੇਂ ਚਲਾਣਾ ਦਿਵਸ ਮਿਤੀ ੧੬ ਅਪ੍ਰੈਲ, ੨੦੧੧ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। * ਛਪਾਈ, ਜਿਲਦ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਸ * ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣਗੀਆਂ। ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ॥ ਸਕੱਤਰ, ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਟ੍ਰਸਟ ਲੁਧਿਆਣਾ।<noinclude>{{center|੪}}</noinclude> bfp979bi704ktdz9q1p5pmcf47tffah 236167 236166 2026-09-24T02:21:07Z Kaur.gurmel 192 236167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਦਾਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਇਸੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਲਮ ਤੋਂ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕ, ਜਿਹਾ ਕਿ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੀ ਹੈ ?? ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਅਕਤੂਬਰ, ੧੯੪੯ {{right|ਦਾਸ-</br> ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ}} {{larger|ਤੇਅਰਵੀਂ ਛਪਾਈ ਬਾਰੇ ਸੂਚਨਾ}} {{gap}} {{center|ਏਹ ਟਰੈਕਟ ਦੀ ਤੇਅਰਵੀਂ ਵਾਰ ਛਪਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਟ੍ਰਸਟ ਵਲੋਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਜਾਹਵੇਂ ਚਲਾਣਾ ਦਿਵਸ ਮਿਤੀ ੧੬ ਅਪ੍ਰੈਲ, ੨੦੧੧ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। * ਛਪਾਈ, ਜਿਲਦ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਸ * ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣਗੀਆਂ।</br> {{right|ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ॥ ਸਕੱਤਰ, ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਟ੍ਰਸਟ ਲੁਧਿਆਣਾ।}} }}<noinclude>{{center|੪}}</noinclude> rkh82huyoqn6o14jl6mw5f19ba6cy7v 250 74144 236168 2026-09-24T02:28:37Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|ੴਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{xxx -larger|ਇਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ}} {{xx -larger| ਇਕ ਸੁਆਦਲੀ ਤੇ ਸਿਖਿਆਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀ}} {{center|}} {{gap}}ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੋਠੜੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੁਵੱਖਤੇ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲੇ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਹੀ ਬਿਸਤਰੇ ਉਤੇ ਅੜਿੰਗ ਬੜਿੰਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੇਸੁਧੀ ਜਿਹੀ ਹੋ ਕੇ ਨੀਂਦ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਦੋ ਬਜੇ ਤਕ ਬੇਸੁਧ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ। ਮੇਰੇ ਕੰਨੀਂ ਵਲੇਲ ਪਈ ਕਿ ਕੋਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸੱਜਣ ਮੈਨੂੰ ਵਾਜਾਂ (ਆਵਾਜ਼ਾਂ) ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਨ ਲਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰਮੁਖ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, “ਉਠ ਵੀਰਾ, ਕਿਉਂ ਘੂਕ ਬੇਸੁਧ ਹੋ ਕੇ ਲੱਤਾਂ ਪਸਾਰੀ ਪਿਆ ਹੈਂ।” ਅੱਜ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੀ ਰਾਤ ਹੈ। ਕੁਲ, ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਾਜੇ ਨਿਵਾਜੇ ਪੰਥ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿਦਕੀ ਸਿੰਘ (ਸਿਖ) ਪ੍ਰਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਉਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਆਸਨ ਜਮਾਈ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਕਈ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੱਲ ਕੀ ਇਹ ਸਭੇ ਹਾਲਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸਦੀਆਂ ਭੀ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਵੀ ਸਲਾਹ ਹੋਈ ਕਿ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਾਂ। ਅਜੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਹੱਥ<noinclude>{{center|੫}}</noinclude> 0a6covv3jczf07xh9muah2xtgj5ntum 236169 236168 2026-09-24T02:39:25Z Kaur.gurmel 192 236169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|<poem>ੴਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{x-larger|ਇਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ}} {{larger|ਇਕ ਸੁਆਦਲੀ ਤੇ ਸਿਖਿਆਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀ}} (੧)</poem>}} {{gap}}ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੋਠੜੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੁਵੱਖਤੇ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲੇ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਹੀ ਬਿਸਤਰੇ ਉਤੇ ਅੜਿੰਗ ਬੜਿੰਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੇਸੁਧੀ ਜਿਹੀ ਹੋ ਕੇ ਨੀਂਦ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਦੋ ਬਜੇ ਤਕ ਬੇਸੁਧ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ। ਮੇਰੇ ਕੰਨੀਂ ਵਲੇਲ ਪਈ ਕਿ ਕੋਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸੱਜਣ ਮੈਨੂੰ ਵਾਜਾਂ (ਆਵਾਜ਼ਾਂ) ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਨ ਲਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰਮੁਖ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, “ਉਠ ਵੀਰਾ, ਕਿਉਂ ਘੂਕ ਬੇਸੁਧ ਹੋ ਕੇ ਲੱਤਾਂ ਪਸਾਰੀ ਪਿਆ ਹੈਂ।” ਅੱਜ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੀ ਰਾਤ ਹੈ। ਕੁਲ, ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਾਜੇ ਨਿਵਾਜੇ ਪੰਥ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿਦਕੀ ਸਿੰਘ (ਸਿਖ) ਪ੍ਰਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਉਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਆਸਨ ਜਮਾਈ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਕਈ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੱਲ ਕੀ ਇਹ ਸਭੇ ਹਾਲਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸਦੀਆਂ ਭੀ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਵੀ ਸਲਾਹ ਹੋਈ ਕਿ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਾਂ। ਅਜੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਹੱਥ<noinclude>{{center|੫}}</noinclude> di2ame8l4perk47ap3127u7a229d6oc 236170 236169 2026-09-24T02:40:46Z Kaur.gurmel 192 236170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|<poem>ੴਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{x-larger|ਇਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ}} {{larger|ਇਕ ਸੁਆਦਲੀ ਤੇ ਸਿਖਿਆਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀ}} (੧)</poem>}} {{gap}}ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੋਠੜੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੁਵੱਖਤੇ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲੇ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਹੀ ਬਿਸਤਰੇ ਉਤੇ ਅੜਿੰਗ ਬੜਿੰਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੇਸੁਧੀ ਜਿਹੀ ਹੋ ਕੇ ਨੀਂਦ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ ਦੋ ਬਜੇ ਤਕ ਬੇਸੁਧ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ। ਮੇਰੇ ਕੰਨੀਂ ਵਲੇਲ ਪਈ ਕਿ ਕੋਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸੱਜਣ ਮੈਨੂੰ ਵਾਜਾਂ (ਆਵਾਜ਼ਾਂ) ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਨ ਲਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰਮੁਖ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, “ਉਠ ਵੀਰਾ, ਕਿਉਂ ਘੂਕ ਬੇਸੁਧ ਹੋ ਕੇ ਲੱਤਾਂ ਪਸਾਰੀ ਪਿਆ ਹੈਂ।” ਅੱਜ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੀ ਰਾਤ ਹੈ। ਕੁਲ, ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਾਜੇ ਨਿਵਾਜੇ ਪੰਥ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿਦਕੀ ਸਿੰਘ (ਸਿਖ) ਪ੍ਰਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਉਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਆਸਨ ਜਮਾਈ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਕਈ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੱਲ ਕੀ ਇਹ ਸਭੇ ਹਾਲਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸਦੀਆਂ ਭੀ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਵੀ ਸਲਾਹ ਹੋਈ ਕਿ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਾਂ। ਅਜੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਹੱਥ<noinclude>{{center|੫}}</noinclude> 9k2wd5a2rl3jwyy4qm2ly46urtzfxve 250 74145 236200 2026-09-24T08:57:10Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਵਛਾਏ ਸੇਜ ਫੂਲਨ ਕੀ ਖਾਸੀ॥ ਪੌੜੇ ਸੁਖਕੀ ਨੀਂਦ ਨਗਰ ਧਾਰਾ ਕੇ ਵਾਸੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੈਨਾਂਵੰਤੀ ਮਾਂ ਕਹੇ ਕੰਚਨ ਬਨੇ ਸਰੀਰ॥ ਸੂਰਤ ਦੇਵੀ ਲਾਲਕੀ ਤੋਂ ਢਰੈ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ ਨੀਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਢਰੇ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ ਨੀਰ ਭਏ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੬)}}</noinclude>ਵਛਾਏ ਸੇਜ ਫੂਲਨ ਕੀ ਖਾਸੀ॥ ਪੌੜੇ ਸੁਖਕੀ ਨੀਂਦ ਨਗਰ ਧਾਰਾ ਕੇ ਵਾਸੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੈਨਾਂਵੰਤੀ ਮਾਂ ਕਹੇ ਕੰਚਨ ਬਨੇ ਸਰੀਰ॥ ਸੂਰਤ ਦੇਵੀ ਲਾਲਕੀ ਤੋਂ ਢਰੈ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ ਨੀਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਢਰੇ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ ਨੀਰ ਭਏ ਦੁਖ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ॥ ਰੋਵੇ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਕਹੈ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਪਿਆਰਾ ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਉਮਰ ਕਟੀ ਕੁਛ ਨਾਹਿ ਕਾਲ ਕੇ ਹਾਥ ਦੋਧਾਰਾ ॥ ਸਾਬਤਿ ਰਹੈ ਨ ਕੋਇ ਕਾਲ ਨੇ ਸਭ ਕੋ ਮਾਰਾ॥ {{center|ਜਵਾਬ ਗੋਪੀਚੰਦ॥}} {{gap}}ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜ ਮੇਰਾ ਇਸ ਦੇਸ ਮੇਂ ਕਹੂੰ ਕਿਸੀ ਸੇ ਸਤ ਬਚਨ ਬਤ ਲਾਇ ਦੇ ਸੋ ਤੁਮ ਕੋ ਕਿਆ ਹੈ ਸੋਚ॥ਚੌ:॥ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੁਮ ਕੋ ਕ੍ਯਾ ਹੈ ਸੋਚ ਕਹੋ ਤੋ ਮਨ ਕੀ ਬਾਣੀ॥ਰੋਏ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਭਰੇ ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਪਾਨੀ॥ਮਾਤਾਜੀ ਹਸਤੀ ਘੂੰਮੇ ਦੁਆਰ ਘਰ ਸੋਲਾ ਸੋਰਾਨੀ॥ ਕਿਆ ਦੁਖ ਵਿਆਪਾ ਤੋਹਿ ਤੂੰ ਮਨ ਮੈਂ ਕਿਆ ਠਾਨੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾ ਮੈਹਲੋਂ ਮਾਤਾ ਖੜੀ ਝੋਲੀ ਬਚਨ ਸੁਮਾਰ॥ ਸੁਭ ਘੜੀ ਪੈਦਾ ਭਏ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥ {{gap}}ਚੌ:॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਤੁਮ ਮੇਰੇ ਔਤਾਰ ਭਏ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਰਾਜਾ॥ ਕੰਚਨ ਕਾਯਾਂ ਬਨੀ ਪਾਂਵ ਮੇਰੇ ਪਦਮ ਵਿਰਾਜਾ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਹਾਲ ਫਕੀਰੀ ਲਹੋ ਕਰੋ ਮਤ ਆਪ ਅਕਾਜਾ॥ ਜੋਗੀ ਹੋ ਮੇਰੇ ਲਾਲ ਕਾਲ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਗਾਜਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਇਕ ਤਨ ਕਾ ਪਰਵਾਰ ਹੈ ਐਸੇ ਕੀਏ ਵਿਯੋਗ॥ ਕੁਟੰਬ ਲਜਾਈ ਹੋਈ ਗਈ ਤੋ ਕੈਸੇ ਸਾਧੋ ਯੋਗ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ<noinclude></noinclude> h50xtarv72fy2yqkxkfte0hp8w04i7n 236201 236200 2026-09-24T08:57:28Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 236201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੬)}}</noinclude>ਵਛਾਏ ਸੇਜ ਫੂਲਨ ਕੀ ਖਾਸੀ॥ ਪੌੜੇ ਸੁਖਕੀ ਨੀਂਦ ਨਗਰ ਧਾਰਾ ਕੇ ਵਾਸੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੈਨਾਂਵੰਤੀ ਮਾਂ ਕਹੇ ਕੰਚਨ ਬਨੇ ਸਰੀਰ॥ ਸੂਰਤ ਦੇਵੀ ਲਾਲਕੀ ਤੋਂ ਢਰੈ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ ਨੀਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਢਰੇ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ ਨੀਰ ਭਏ ਦੁਖ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ॥ ਰੋਵੇ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਕਹੈ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਪਿਆਰਾ ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਉਮਰ ਕਟੀ ਕੁਛ ਨਾਹਿ ਕਾਲ ਕੇ ਹਾਥ ਦੋਧਾਰਾ ॥ ਸਾਬਤਿ ਰਹੈ ਨ ਕੋਇ ਕਾਲ ਨੇ ਸਭ ਕੋ ਮਾਰਾ॥ {{center|ਜਵਾਬ ਗੋਪੀਚੰਦ॥}} {{gap}}ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜ ਮੇਰਾ ਇਸ ਦੇਸ ਮੇਂ ਕਹੂੰ ਕਿਸੀ ਸੇ ਸਤ ਬਚਨ ਬਤ ਲਾਇ ਦੇ ਸੋ ਤੁਮ ਕੋ ਕਿਆ ਹੈ ਸੋਚ॥ਚੌ:॥ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੁਮ ਕੋ ਕ੍ਯਾ ਹੈ ਸੋਚ ਕਹੋ ਤੋ ਮਨ ਕੀ ਬਾਣੀ॥ਰੋਏ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਭਰੇ ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਪਾਨੀ॥ਮਾਤਾਜੀ ਹਸਤੀ ਘੂੰਮੇ ਦੁਆਰ ਘਰ ਸੋਲਾ ਸੋਰਾਨੀ॥ ਕਿਆ ਦੁਖ ਵਿਆਪਾ ਤੋਹਿ ਤੂੰ ਮਨ ਮੈਂ ਕਿਆ ਠਾਨੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾ ਮੈਹਲੋਂ ਮਾਤਾ ਖੜੀ ਝੋਲੀ ਬਚਨ ਸੁਮਾਰ॥ ਸੁਭ ਘੜੀ ਪੈਦਾ ਭਏ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥ {{gap}}ਚੌ:॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਤੁਮ ਮੇਰੇ ਔਤਾਰ ਭਏ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਰਾਜਾ॥ ਕੰਚਨ ਕਾਯਾਂ ਬਨੀ ਪਾਂਵ ਮੇਰੇ ਪਦਮ ਵਿਰਾਜਾ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਹਾਲ ਫਕੀਰੀ ਲਹੋ ਕਰੋ ਮਤ ਆਪ ਅਕਾਜਾ॥ ਜੋਗੀ ਹੋ ਮੇਰੇ ਲਾਲ ਕਾਲ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਗਾਜਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਇਕ ਤਨ ਕਾ ਪਰਵਾਰ ਹੈ ਐਸੇ ਕੀਏ ਵਿਯੋਗ॥ ਕੁਟੰਬ ਲਜਾਈ ਹੋਈ ਗਈ ਤੋ ਕੈਸੇ ਸਾਧੋ ਯੋਗ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ<noinclude></noinclude> 21wb23pdqoaa0p2m9v78kn9n8a7xgfw 250 74146 236202 2026-09-24T09:11:26Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਜੀ ਕੈਸੇ ਸਾਧੂੰ ਜੋਗ ਦਾਗ ਕੁਲ ਕੋ ਆਵੈ॥ਇਕ ਛੱਤ੍ਰਰਾਜ ਸਮੀਪ ਪਰਜਾ ਸੁਖ ਰਾਵੈ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕਵਨ ਭਈ ਬੈਰਨ ਹਮਸੇ ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾਰ ਨਾ ਹੱਕ ਮੈਂ ਜੋਗ ਲਿਆਵੈ॥ ਚੌ:॥ ਬੇਟਾਜੀ ਲੱਗ ਹੰਸੇਂਗੇ ਨਾਹੀਂ ਮੇਰੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੭)}}</noinclude>ਜੀ ਕੈਸੇ ਸਾਧੂੰ ਜੋਗ ਦਾਗ ਕੁਲ ਕੋ ਆਵੈ॥ਇਕ ਛੱਤ੍ਰਰਾਜ ਸਮੀਪ ਪਰਜਾ ਸੁਖ ਰਾਵੈ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕਵਨ ਭਈ ਬੈਰਨ ਹਮਸੇ ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾਰ ਨਾ ਹੱਕ ਮੈਂ ਜੋਗ ਲਿਆਵੈ॥ ਚੌ:॥ ਬੇਟਾਜੀ ਲੱਗ ਹੰਸੇਂਗੇ ਨਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਗੋਪੀਚੰਦ ਪਿਆਰੇ॥ ਸੂਰਤ ਪਰ ਕੁਰਬਾਨ ਮੇਰੇ ਨੈਨਨ ਕੇ ਤਾਰੇ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਲੌ ਫਕੀਰੀ ਹਾਲ ਭਾਗ ਉਦੇ ਹੋਂ ਹਮਾਰੇ॥ ਛੋੜੋ ਰਾਜ ਕਾ ਮੋਹ ਬਚਨ ਤੂੰ ਮਾਨ ਹਮਾਰੇ॥ਦੋ:॥ ਇਕ ਛਤ੍ਰ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਹੈ ਇਕ ਤਨਕਾ ਪ੍ਰਵਾਰ॥ ਕੈਸੇ ਜਾਊਂ ਛੋੜ ਕੇ ਜੋ ਸੋਲਾ ਸੌ ਨਾਰ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਘਰ ਸੋਲਾ ਸੌਨਾਰ ਇਨੈਂ ਮੈਂ ਕਹਾ ਵਿਸਾਰੂੰ॥ਹਮਕੋ ਦੇਇ ਸ੍ਰਾਪ ਜੋਗ ਮੈਂ ਕੈਸੇ ਸਾਧੂੰ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਹਮ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜ ਕਿਸੀ ਕੀ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰੂੰ ॥ ਉਠੇ ਰਾਜ ਕਾ ਤੇਜ ਕ੍ਰੋਧ ਮੈਂ ਕੈਸੇ ਮਾਰੂੰ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮਨ ਮਾਰੋ ਤਨ ਵਸਕਰੋ ਸੁਨ ਗੋਪੀਚੰਦ ਲਾਲ॥ ਕਾਯਾ ਅਮ੍ਰ ਹੋ ਜਾਇਗੀ ਤੁਮ ਲੇ ਲੌ ਫਕੀਰੀ ਹਾਲ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਲੇਲੋ ਫਕੀਰੀ ਹਾਲ ਤਜੋ ਸੋਲਾ ਸੌ ਰਾਨੀ॥ ਸਿਰ ਪਰ ਡੋਲੈ ਕਾਲ ਫਿਰੈ ਮੌਤ ਹੀ ਮੌਤ ਨਸ਼ਾਨੀ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੌ ਰਾਜ ਕਹੀ ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਾ ਮਾਨੀ॥ ਹੂਏ ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ ਬਸਾਏ ਊ ਪਰ ਪਾਨੀ॥ਦੋ:॥ਸਦਾ ਕਿਸੀ ਕੀ ਨਾ ਰਹੀ ਯੇ ਜਗਮੇਂ ਵ੍ਯਹਾਰ॥ ਭਵਸਾਗਰ ਮੇਂ ਆਇਕੇ ਬਹ੍ਯੋ ਜਾਤ ਸੰਸਾਰ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਵਹ੍ਯੋ ਜਾਤ ਸੰਸਾਰ ਜਗਤ ਸੁਨ੍ਯੋ ਸੁਪਨੇ ਕੀਮਾਯਾ ॥ ਮਸਤਕ ਮੇਰਾ ਭਾਗ ਰੂਪ ਕਰਤਾਰ ਬਨਾਯਾ॥ਮਾਤਾ ਜੀ ਰਾਜ<noinclude></noinclude> niv3k954e2ae75s2jmfo4u8t9wstiqq 236203 236202 2026-09-24T09:11:43Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 236203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੭)}}</noinclude>ਜੀ ਕੈਸੇ ਸਾਧੂੰ ਜੋਗ ਦਾਗ ਕੁਲ ਕੋ ਆਵੈ॥ਇਕ ਛੱਤ੍ਰਰਾਜ ਸਮੀਪ ਪਰਜਾ ਸੁਖ ਰਾਵੈ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕਵਨ ਭਈ ਬੈਰਨ ਹਮਸੇ ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾਰ ਨਾ ਹੱਕ ਮੈਂ ਜੋਗ ਲਿਆਵੈ॥ ਚੌ:॥ ਬੇਟਾਜੀ ਲੱਗ ਹੰਸੇਂਗੇ ਨਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਗੋਪੀਚੰਦ ਪਿਆਰੇ॥ ਸੂਰਤ ਪਰ ਕੁਰਬਾਨ ਮੇਰੇ ਨੈਨਨ ਕੇ ਤਾਰੇ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਲੌ ਫਕੀਰੀ ਹਾਲ ਭਾਗ ਉਦੇ ਹੋਂ ਹਮਾਰੇ॥ ਛੋੜੋ ਰਾਜ ਕਾ ਮੋਹ ਬਚਨ ਤੂੰ ਮਾਨ ਹਮਾਰੇ॥ਦੋ:॥ ਇਕ ਛਤ੍ਰ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਹੈ ਇਕ ਤਨਕਾ ਪ੍ਰਵਾਰ॥ ਕੈਸੇ ਜਾਊਂ ਛੋੜ ਕੇ ਜੋ ਸੋਲਾ ਸੌ ਨਾਰ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਘਰ ਸੋਲਾ ਸੌਨਾਰ ਇਨੈਂ ਮੈਂ ਕਹਾ ਵਿਸਾਰੂੰ॥ਹਮਕੋ ਦੇਇ ਸ੍ਰਾਪ ਜੋਗ ਮੈਂ ਕੈਸੇ ਸਾਧੂੰ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਹਮ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜ ਕਿਸੀ ਕੀ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰੂੰ ॥ ਉਠੇ ਰਾਜ ਕਾ ਤੇਜ ਕ੍ਰੋਧ ਮੈਂ ਕੈਸੇ ਮਾਰੂੰ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮਨ ਮਾਰੋ ਤਨ ਵਸਕਰੋ ਸੁਨ ਗੋਪੀਚੰਦ ਲਾਲ॥ ਕਾਯਾ ਅਮ੍ਰ ਹੋ ਜਾਇਗੀ ਤੁਮ ਲੇ ਲੌ ਫਕੀਰੀ ਹਾਲ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਲੇਲੋ ਫਕੀਰੀ ਹਾਲ ਤਜੋ ਸੋਲਾ ਸੌ ਰਾਨੀ॥ ਸਿਰ ਪਰ ਡੋਲੈ ਕਾਲ ਫਿਰੈ ਮੌਤ ਹੀ ਮੌਤ ਨਸ਼ਾਨੀ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੌ ਰਾਜ ਕਹੀ ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਾ ਮਾਨੀ॥ ਹੂਏ ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ ਬਸਾਏ ਊ ਪਰ ਪਾਨੀ॥ਦੋ:॥ਸਦਾ ਕਿਸੀ ਕੀ ਨਾ ਰਹੀ ਯੇ ਜਗਮੇਂ ਵ੍ਯਹਾਰ॥ ਭਵਸਾਗਰ ਮੇਂ ਆਇਕੇ ਬਹ੍ਯੋ ਜਾਤ ਸੰਸਾਰ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਵਹ੍ਯੋ ਜਾਤ ਸੰਸਾਰ ਜਗਤ ਸੁਨ੍ਯੋ ਸੁਪਨੇ ਕੀਮਾਯਾ ॥ ਮਸਤਕ ਮੇਰਾ ਭਾਗ ਰੂਪ ਕਰਤਾਰ ਬਨਾਯਾ॥ਮਾਤਾ ਜੀ ਰਾਜ<noinclude></noinclude> c25mcwiirfi46ntqo2qmh6xcmloyker 250 74147 236204 2026-09-24T09:20:36Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਰਨ ਦੇ ਮੋਹਿ ਅਮਰ ਰਹਤੀ ਨਹੀਂ ਕਾਂਯਾਂ॥ਕਹੈ ਰਾਮ ਕਾ ਨਾਮ ਪਾਰ ਜਿਨਕਾ ਨਹਿ ਪਾਇਆ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਅਰੇ ਬੇਟਾ ਸੁਨ ਬਾਵਰੇ ਤੁਮ ਮਾਤਾ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਦਿਨਾਂ ਚਾਰ ਕੀ ਚਾਂਦਨੀ ਫੇਰ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਫੇਰ ਅੰਧੇਰੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੮)}}</noinclude>ਕਰਨ ਦੇ ਮੋਹਿ ਅਮਰ ਰਹਤੀ ਨਹੀਂ ਕਾਂਯਾਂ॥ਕਹੈ ਰਾਮ ਕਾ ਨਾਮ ਪਾਰ ਜਿਨਕਾ ਨਹਿ ਪਾਇਆ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਅਰੇ ਬੇਟਾ ਸੁਨ ਬਾਵਰੇ ਤੁਮ ਮਾਤਾ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਦਿਨਾਂ ਚਾਰ ਕੀ ਚਾਂਦਨੀ ਫੇਰ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਫੇਰ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ ਲੋਭ ਖਾਂਡੇ ਕੀ ਧਾਰਾ॥ਯਾਂਸੇ ਬਚਾ ਨ ਕੋ ਲੋਭ ਨੈ ਸਬਕੋ ਮਾਰਾ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਜਿਨਸੇ ਤਿਆਗੇ ਮੋਹ ਉਤ੍ਰ ਗਏ ਪ੍ਰਲੀ ਪਾਰਾ॥ ਛੋਡ ਰਾਜ ਕਾ ਮੋਹ ਬਚਨ ਤੂੰ ਸਾਵਰ ਹਮਾਰਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਇਕ ਲੱਖ ਹਾਥੀ ਝੂਮਤਾ ਪਾਂਚ ਲਾਖ ਅਸਾਰ॥ ਕੈਸੇ ਇਨੇ ਵਿਸਾਰ ਦੂੰ ਤੋਂ ਕੰਨ੍ਯਾਂ ਸਵਾ ਹਜ਼ਾਰ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕੰਨ੍ਯਾਂ ਸਵਾ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਆਹ ਇਨਕੈ ਨਾਹਿ ਕੀਏ॥ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵ ਸਦ ਜਗਮੈਂ ਨਹ ਜੀਏ॥ ਜਾਂ ਦਿਵਸਨ ਮੇਂ ਕੂਖ ਕੁੰਵਰ ਵਿਖ ਕਿ ਉਂਨਾਂ ਦੀਏ॥ ਹਮੇ ਬਤਾਵੇ ਜੋਗ ਬੰਧੂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਏ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾਰ ਕੈ ਕਹੈ ਮੈਨਾਵੰਤੀ ਮਾਇ॥ ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੂੰ ਪੈਦਾ ਭਯਾ ਕੰਚਨ ਦੀਏ ਲੁਟਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਕੰਚਨ ਦੀਏ ਲੁਟਾਇ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈਂ ਨਹ ਲਾਈ ਨੌਬਤ ਬਾਜੀ ਦੁਆਰ ਔ ਤੇਰੀ ਬਦੀ ਬਧਾਈ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਗਜ ਹਸੀਕੇ ਦਾਨ ਭਾਰ ਦਿਜ ਦੀਏ ਅਘਾਈ॥ ਜੋਗੀ ਹੋ ਮੇਰੇ ਲਾਲ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਪਰ ਆਈ॥ਦੋਹਰਾ॥ਆਯਾ ਹੈ ਸੋ ਜਾਇਗਾ ਕਿਆ ਰਾਜਾ ਕਿਆ ਰੰਕ॥ ਕਿਆ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਇਗਾ ਬਾਕੀ ਰਹੇ ਕਲੰਕ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਬਾਕੀ ਰਹੈ ਕਲੰਕ ਹਮੇਂ ਤੂੰਜੋਗ ਬਤਾਵੈ॥ਗੱਦੀ ਸੁੰਞੀ ਕਰੈ ਸੋਚ ਮਨ ਐਨ ਹਿਲਾਵੈ॥<noinclude></noinclude> ly28xq7m0923zibcefsrjcd141scdy3 236205 236204 2026-09-24T09:20:55Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 236205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੮)}}</noinclude>ਕਰਨ ਦੇ ਮੋਹਿ ਅਮਰ ਰਹਤੀ ਨਹੀਂ ਕਾਂਯਾਂ॥ਕਹੈ ਰਾਮ ਕਾ ਨਾਮ ਪਾਰ ਜਿਨਕਾ ਨਹਿ ਪਾਇਆ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਅਰੇ ਬੇਟਾ ਸੁਨ ਬਾਵਰੇ ਤੁਮ ਮਾਤਾ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਦਿਨਾਂ ਚਾਰ ਕੀ ਚਾਂਦਨੀ ਫੇਰ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਫੇਰ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ ਲੋਭ ਖਾਂਡੇ ਕੀ ਧਾਰਾ॥ਯਾਂਸੇ ਬਚਾ ਨ ਕੋ ਲੋਭ ਨੈ ਸਬਕੋ ਮਾਰਾ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਜਿਨਸੇ ਤਿਆਗੇ ਮੋਹ ਉਤ੍ਰ ਗਏ ਪ੍ਰਲੀ ਪਾਰਾ॥ ਛੋਡ ਰਾਜ ਕਾ ਮੋਹ ਬਚਨ ਤੂੰ ਸਾਵਰ ਹਮਾਰਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਇਕ ਲੱਖ ਹਾਥੀ ਝੂਮਤਾ ਪਾਂਚ ਲਾਖ ਅਸਾਰ॥ ਕੈਸੇ ਇਨੇ ਵਿਸਾਰ ਦੂੰ ਤੋਂ ਕੰਨ੍ਯਾਂ ਸਵਾ ਹਜ਼ਾਰ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕੰਨ੍ਯਾਂ ਸਵਾ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਆਹ ਇਨਕੈ ਨਾਹਿ ਕੀਏ॥ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵ ਸਦ ਜਗਮੈਂ ਨਹ ਜੀਏ॥ ਜਾਂ ਦਿਵਸਨ ਮੇਂ ਕੂਖ ਕੁੰਵਰ ਵਿਖ ਕਿ ਉਂਨਾਂ ਦੀਏ॥ ਹਮੇ ਬਤਾਵੇ ਜੋਗ ਬੰਧੂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਏ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾਰ ਕੈ ਕਹੈ ਮੈਨਾਵੰਤੀ ਮਾਇ॥ ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੂੰ ਪੈਦਾ ਭਯਾ ਕੰਚਨ ਦੀਏ ਲੁਟਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਕੰਚਨ ਦੀਏ ਲੁਟਾਇ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈਂ ਨਹ ਲਾਈ ਨੌਬਤ ਬਾਜੀ ਦੁਆਰ ਔ ਤੇਰੀ ਬਦੀ ਬਧਾਈ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਗਜ ਹਸੀਕੇ ਦਾਨ ਭਾਰ ਦਿਜ ਦੀਏ ਅਘਾਈ॥ ਜੋਗੀ ਹੋ ਮੇਰੇ ਲਾਲ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਪਰ ਆਈ॥ਦੋਹਰਾ॥ਆਯਾ ਹੈ ਸੋ ਜਾਇਗਾ ਕਿਆ ਰਾਜਾ ਕਿਆ ਰੰਕ॥ ਕਿਆ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਇਗਾ ਬਾਕੀ ਰਹੇ ਕਲੰਕ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਬਾਕੀ ਰਹੈ ਕਲੰਕ ਹਮੇਂ ਤੂੰਜੋਗ ਬਤਾਵੈ॥ਗੱਦੀ ਸੁੰਞੀ ਕਰੈ ਸੋਚ ਮਨ ਐਨ ਹਿਲਾਵੈ॥<noinclude></noinclude> l643a2nvzo5tp2gp7cpb413eu5yv5i6 250 74148 236206 2026-09-24T09:29:13Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਤਾਜੀ ਕਰਮ ਲਿਖੋ ਹੈ ਰਾਜ ਆਜ ਤੂੰ ਭਸਮ ਰਮਾਵੈ॥ ਜੋਗੀ ਹੋ ਰਮ ਜਾਊਂ ਕਹਾਂ ਪੀਛੇ ਸੁਖ ਪਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਾਇਆ ਕਾਰਣ ਜੋਗੀਏ ਭਸਮ ਰੁਮਾਲੇ ਅੰਗ॥ ਮਾਯਾ ਮੋਹ ਸਭ ਤ੍ਯਾਗ ਕਰ ਤੋ ਐਸੇ ਬਨੋ ਵਿਹੰਗ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਐਸੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੯)}}</noinclude>ਮਾਤਾਜੀ ਕਰਮ ਲਿਖੋ ਹੈ ਰਾਜ ਆਜ ਤੂੰ ਭਸਮ ਰਮਾਵੈ॥ ਜੋਗੀ ਹੋ ਰਮ ਜਾਊਂ ਕਹਾਂ ਪੀਛੇ ਸੁਖ ਪਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਾਇਆ ਕਾਰਣ ਜੋਗੀਏ ਭਸਮ ਰੁਮਾਲੇ ਅੰਗ॥ ਮਾਯਾ ਮੋਹ ਸਭ ਤ੍ਯਾਗ ਕਰ ਤੋ ਐਸੇ ਬਨੋ ਵਿਹੰਗ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਐਸੇ ਬਨੋ ਵਿਹੰਗ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈ ਮਤ ਲਾਵੋ॥ਚੌਰਾਸੀ ਸਿਧ ਸਭਨ ਮੈ ਦਾਸ ਕਹਾਵੋ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਗੁਰਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ ਚਰਨ ਮੈ ਸੀਸ ਨਿਵਾਵੋ॥ ਰਹੇ ਤੁਮਾਰਾ ਨਾਮ ਬਡਾਈ ਐਸੀ ਪਾਵੈ॥ ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਬਾਲਾਪਨ ਕੀ ਓਰ ਯੇਹੀ ਸਭ ਉਮਰ ਗਵਾਈ॥ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਨਹਿ ਸੁਖ ਪਾਏ ਹਮੋਂ ਨਾ ਜੋਗ ਬਤਾਈ॥ਮਾਤਾ ਜੀ ਕੰਚ ਨਬਨੇ ਸ੍ਰੀਰ ਕਾਕੋ ਭਸਮ ਰਮਾਈ॥ ਸਭ ਛੋਡੇ ਪ੍ਰਵਾਰ ਰਹੋ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਅੰਦੇਸਾ ਇਕ ਹੈ ਸੋਚ ਰਹੇ ਦਿਨ ਰਾਤ॥ ਕਾਲ ਬਲੀ ਸਿਰ ਪਰ ਖੜਾ ਤੋਂ ਫਾਂਸੀ ਲੇ ਰਹਾ ਹਾਥ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ਬੇਟਾ ਜੀ ਫਾਂਸੀ ਲੇ ਰਹੇ ਹਾਥ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈਂ ਕਿਆ ਲਾਵੈ॥ ਜਗ ਸੁਪਨੇ ਸਾ ਜਾਨ ਸੋਚ ਤੂੰ ਕਿਆ ਬਤਲਾਵੈ॥ ਕੂਚ ਫਨਾਹ ਕਾ ਜਗਤ ਠਗੋਂ ਕੀ ਵਸਤੀ ਕਹਾਵੈ॥ ਰਹੇ ਰਾਮ ਕਾ ਨਾਮ ਪਾਰ ਜਿਨਕਾ ਨਾ ਪਾਵੈ ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਗੋਪੀਚੰਦ ਰਾਜਾ ਕਹੇ ਦੋ ਕਰ ਜੋੜੇ ਹਾਥ॥ ਮੇਰੀ ਅਰਜ ਸੁਨ ਲੀਜੀਏ ਐਸੀ ਕਹੇ ਮਤ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਐਸੀ ਕਹੈ ਮਤ ਬਾਤ ਹਮ ਨ ਸਿਰਗਦੀ ਸੋ ਹੈ॥ ਹਮ ਸੇ ਬਹੁਤ ਮਲੂਕ ਜਗਤ ਮੈ ਦੂਜਾ ਕੋ ਹੈ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੋ ਖੰਡ ਬਸੇ ਸਕੂਲ ਕੋ ਵਾਧੋ ਹੈ॥ ਜੋਗੀ ਕੋਈ<noinclude></noinclude> 86m1duq18t3a96lljlh11ao07disbia 236207 236206 2026-09-24T09:29:27Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 236207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੯)}}</noinclude>ਮਾਤਾਜੀ ਕਰਮ ਲਿਖੋ ਹੈ ਰਾਜ ਆਜ ਤੂੰ ਭਸਮ ਰਮਾਵੈ॥ ਜੋਗੀ ਹੋ ਰਮ ਜਾਊਂ ਕਹਾਂ ਪੀਛੇ ਸੁਖ ਪਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਾਇਆ ਕਾਰਣ ਜੋਗੀਏ ਭਸਮ ਰੁਮਾਲੇ ਅੰਗ॥ ਮਾਯਾ ਮੋਹ ਸਭ ਤ੍ਯਾਗ ਕਰ ਤੋ ਐਸੇ ਬਨੋ ਵਿਹੰਗ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਐਸੇ ਬਨੋ ਵਿਹੰਗ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈ ਮਤ ਲਾਵੋ॥ਚੌਰਾਸੀ ਸਿਧ ਸਭਨ ਮੈ ਦਾਸ ਕਹਾਵੋ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਗੁਰਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ ਚਰਨ ਮੈ ਸੀਸ ਨਿਵਾਵੋ॥ ਰਹੇ ਤੁਮਾਰਾ ਨਾਮ ਬਡਾਈ ਐਸੀ ਪਾਵੈ॥ ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਬਾਲਾਪਨ ਕੀ ਓਰ ਯੇਹੀ ਸਭ ਉਮਰ ਗਵਾਈ॥ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਨਹਿ ਸੁਖ ਪਾਏ ਹਮੋਂ ਨਾ ਜੋਗ ਬਤਾਈ॥ਮਾਤਾ ਜੀ ਕੰਚ ਨਬਨੇ ਸ੍ਰੀਰ ਕਾਕੋ ਭਸਮ ਰਮਾਈ॥ ਸਭ ਛੋਡੇ ਪ੍ਰਵਾਰ ਰਹੋ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਅੰਦੇਸਾ ਇਕ ਹੈ ਸੋਚ ਰਹੇ ਦਿਨ ਰਾਤ॥ ਕਾਲ ਬਲੀ ਸਿਰ ਪਰ ਖੜਾ ਤੋਂ ਫਾਂਸੀ ਲੇ ਰਹਾ ਹਾਥ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ਬੇਟਾ ਜੀ ਫਾਂਸੀ ਲੇ ਰਹੇ ਹਾਥ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈਂ ਕਿਆ ਲਾਵੈ॥ ਜਗ ਸੁਪਨੇ ਸਾ ਜਾਨ ਸੋਚ ਤੂੰ ਕਿਆ ਬਤਲਾਵੈ॥ ਕੂਚ ਫਨਾਹ ਕਾ ਜਗਤ ਠਗੋਂ ਕੀ ਵਸਤੀ ਕਹਾਵੈ॥ ਰਹੇ ਰਾਮ ਕਾ ਨਾਮ ਪਾਰ ਜਿਨਕਾ ਨਾ ਪਾਵੈ ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਗੋਪੀਚੰਦ ਰਾਜਾ ਕਹੇ ਦੋ ਕਰ ਜੋੜੇ ਹਾਥ॥ ਮੇਰੀ ਅਰਜ ਸੁਨ ਲੀਜੀਏ ਐਸੀ ਕਹੇ ਮਤ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਐਸੀ ਕਹੈ ਮਤ ਬਾਤ ਹਮ ਨ ਸਿਰਗਦੀ ਸੋ ਹੈ॥ ਹਮ ਸੇ ਬਹੁਤ ਮਲੂਕ ਜਗਤ ਮੈ ਦੂਜਾ ਕੋ ਹੈ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੋ ਖੰਡ ਬਸੇ ਸਕੂਲ ਕੋ ਵਾਧੋ ਹੈ॥ ਜੋਗੀ ਕੋਈ<noinclude></noinclude> qm5buej3zj2j3zd1lwo839uyidazkev 250 74149 236208 2026-09-24T09:36:32Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਵੋਹ ਹੋ ਜਾਏ ਜਿਨਕੈ ਘਰ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਹੈ॥ ਦੋ:॥ਤੂੰ ਬੇਟਾ ਫੂਲਯੋ ਫਿਰੈ ਸਤਿ ਕੀ ਮਾਲਾ ਫੇਰ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੌ ਖੰਡ ਪੈ ਭਏ ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਭਏ ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ ਬਚੈਂ ਵੋਹ ਨਹੀ ਬਚਾਏ॥ ਜਿਤਨੈ ਰਾਜਾ ਭਏ ਕਾਲ ਨੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੦)}}</noinclude>ਵੋਹ ਹੋ ਜਾਏ ਜਿਨਕੈ ਘਰ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਹੈ॥ ਦੋ:॥ਤੂੰ ਬੇਟਾ ਫੂਲਯੋ ਫਿਰੈ ਸਤਿ ਕੀ ਮਾਲਾ ਫੇਰ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੌ ਖੰਡ ਪੈ ਭਏ ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਭਏ ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ ਬਚੈਂ ਵੋਹ ਨਹੀ ਬਚਾਏ॥ ਜਿਤਨੈ ਰਾਜਾ ਭਏ ਕਾਲ ਨੇ ਸਭ ਹੀ ਖਾਏ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਜਿਸਨੈ ਤਿਆਗਾ ਮੋਹ ਲੋਭ ਮਨ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਆਏ॥ ਮਿਟ ਗਏ ਆਵਾਗਵਨ ਫੇਰ ਜਗ ਮੈ ਨਹਿਂ ਆਏ॥ ਦੋ:॥ ਜੈਸੇ ਜੋਗੀ ਮੈਂ ਬਨੂੰ ਕਰੂੰ ਕੌਨਸਾ ਭੇਖ॥ ਹਮ ਕੋ ਸਤਿ ਬਛਾਇ ਦੇਹ ਜੋ ਤੁਮਹਿ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੁਮ ਨੇ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੋਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਭਾਇਆ॥ ਕੌਨ ਗੁਰੂ ਪਹਿ ਜਾਉਂ ਅਮਰ ਕਰਦੇ ਮੇਰੀ ਕਾਇਆ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਹਮੇਂ ਬਤਾਓ ਜੋਗ ਗਿਆਨ ਮਾਰਗ ਨਹਿਂ ਪਾਇਆ॥ ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਮੇਰਾ ਜੋਗ ਭਾਨ ਜੈਸੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਇਆ॥ ਦੋ:॥ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ ਮਤ ਕਰੋ ਸੁਨੋ ਗੋਪੀਚੰਦ ਬਾਤ॥ ਸਹਿੱਸੇ ਮਿਟ ਸਭ ਜਾਇਂ ਗੇ ਜਬ ਸੁਨੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਤ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾ ਰੇ ਜਬ ਸੁਨੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਤ ਬਦਨ ਹੋਵੇਗਾ ਨਿਰੋਗੀ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਗੁਫਾਮੈਂ ਬਸੇ ਆਯਾ ਜਾਲੰਧਰ ਜੋਗੀ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਉਨਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ ਅਮਰ ਤੇਰੀ ਕਾਇਆਂ ਹੋਗੀ॥ਤੇਰੇ ਮਾਮਾਂ ਕੇ ਗੁਰ ਬਹੁਤ ਜਹਾਂ ਬੈਠੇਹੈਂ ਜੋਗੀ॥ਦੋ:॥ ਮਾਤਾ ਕੇ ਸੁਨਕੇ ਬਚਨ ਮਨ ਮੈਂ ਉਠੀ ਉਮੰਗ॥ ਅੰਗ ਬਿਭੂਤ ਲਗਾਇ ਤੋ ਐਸੇ ਬਨੇ ਵਿਹੰਗ॥ ਚੌ:॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਐਸੇ ਬਨੈ ਵਿਹੰਗ ਰਾਜਕਾ<noinclude></noinclude> cfjykey9hwjiup0ujpc8cmvbh08tpa7 236209 236208 2026-09-24T09:37:05Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 236209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੦)}}</noinclude>ਵੋਹ ਹੋ ਜਾਏ ਜਿਨਕੈ ਘਰ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਹੈ॥ ਦੋ:॥ਤੂੰ ਬੇਟਾ ਫੂਲਯੋ ਫਿਰੈ ਸਤਿ ਕੀ ਮਾਲਾ ਫੇਰ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੌ ਖੰਡ ਪੈ ਭਏ ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਭਏ ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ ਬਚੈਂ ਵੋਹ ਨਹੀ ਬਚਾਏ॥ ਜਿਤਨੈ ਰਾਜਾ ਭਏ ਕਾਲ ਨੇ ਸਭ ਹੀ ਖਾਏ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਜਿਸਨੈ ਤਿਆਗਾ ਮੋਹ ਲੋਭ ਮਨ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਆਏ॥ ਮਿਟ ਗਏ ਆਵਾਗਵਨ ਫੇਰ ਜਗ ਮੈ ਨਹਿਂ ਆਏ॥ ਦੋ:॥ ਜੈਸੇ ਜੋਗੀ ਮੈਂ ਬਨੂੰ ਕਰੂੰ ਕੌਨਸਾ ਭੇਖ॥ ਹਮ ਕੋ ਸਤਿ ਬਛਾਇ ਦੇਹ ਜੋ ਤੁਮਹਿ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੁਮ ਨੇ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੋਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਭਾਇਆ॥ ਕੌਨ ਗੁਰੂ ਪਹਿ ਜਾਉਂ ਅਮਰ ਕਰਦੇ ਮੇਰੀ ਕਾਇਆ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਹਮੇਂ ਬਤਾਓ ਜੋਗ ਗਿਆਨ ਮਾਰਗ ਨਹਿਂ ਪਾਇਆ॥ ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਮੇਰਾ ਜੋਗ ਭਾਨ ਜੈਸੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਇਆ॥ ਦੋ:॥ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ ਮਤ ਕਰੋ ਸੁਨੋ ਗੋਪੀਚੰਦ ਬਾਤ॥ ਸਹਿੱਸੇ ਮਿਟ ਸਭ ਜਾਇਂ ਗੇ ਜਬ ਸੁਨੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਤ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾ ਰੇ ਜਬ ਸੁਨੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਤ ਬਦਨ ਹੋਵੇਗਾ ਨਿਰੋਗੀ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਗੁਫਾਮੈਂ ਬਸੇ ਆਯਾ ਜਾਲੰਧਰ ਜੋਗੀ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਉਨਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ ਅਮਰ ਤੇਰੀ ਕਾਇਆਂ ਹੋਗੀ॥ਤੇਰੇ ਮਾਮਾਂ ਕੇ ਗੁਰ ਬਹੁਤ ਜਹਾਂ ਬੈਠੇਹੈਂ ਜੋਗੀ॥ਦੋ:॥ ਮਾਤਾ ਕੇ ਸੁਨਕੇ ਬਚਨ ਮਨ ਮੈਂ ਉਠੀ ਉਮੰਗ॥ ਅੰਗ ਬਿਭੂਤ ਲਗਾਇ ਤੋ ਐਸੇ ਬਨੇ ਵਿਹੰਗ॥ ਚੌ:॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਐਸੇ ਬਨੈ ਵਿਹੰਗ ਰਾਜਕਾ<noinclude></noinclude> e6ozx7gxo865qgqcf3p526ah5tjxoka 250 74150 236210 2026-09-24T09:38:53Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਭੋਜ ਸਮਾਜ॥ ਜੇ ਤਖਤ ਔਰ ਛਤ੍ਰ ਤਜੀ ਸਭ ਕੁਲ ਕੀ ਲਾਜਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਲੋਭ ਮੋਹ ਵਿਯੋਗ ਤਜੇ ਅਨਹਦ ਵਾਜਾ। ਰੋਇ ਉਠੇ ਰਣਵਾਸ ਚਲੇ ਗੋਪੀਚੰਦ ਰਾਜਾ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਰੂਪ ਸੋ ਨਿਰਖਤੀ ਸਭ ਛਤੀਸੋ ਜਾਤ॥ ਸੋਗਭਯੋ ਰਣਵਾਸ ਮੇਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੧)}}</noinclude> ਭੋਜ ਸਮਾਜ॥ ਜੇ ਤਖਤ ਔਰ ਛਤ੍ਰ ਤਜੀ ਸਭ ਕੁਲ ਕੀ ਲਾਜਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਲੋਭ ਮੋਹ ਵਿਯੋਗ ਤਜੇ ਅਨਹਦ ਵਾਜਾ। ਰੋਇ ਉਠੇ ਰਣਵਾਸ ਚਲੇ ਗੋਪੀਚੰਦ ਰਾਜਾ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਰੂਪ ਸੋ ਨਿਰਖਤੀ ਸਭ ਛਤੀਸੋ ਜਾਤ॥ ਸੋਗਭਯੋ ਰਣਵਾਸ ਮੇਂ ਅਉਰ ਮਾਤਾ ਮੀਡੇ ਹਾਥ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਮਾਤਾ ਮੁੰਡੇ ਹਾਥ ਭਈ ਸੈਨਾਂ ਬੁਹਾਲੀ ਰੋਵਨ ਸਭ ਖਾਸ ਸੋਗ ਪੜੋ ਡਾਲੀ ਡਾਲੀ॥ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਰੋਵਤ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਖੜੀ ਸਭ ਚਿੰਤ ਸਾਲੀ॥ ਰੋਵਤ ਸਬ ਸਰਦਾਰ ਲਗੀ ਕਰਮੋਂ ਕੀ ਕਾਲੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ਸਭੁਕੋ ਸੀਸ ਨਿਵਾਵ ਕੇ ਚਲੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਾਸ। ਮਾਤਾ ਸੇ ਅਰਜੀ ਕਰੇ ਤੂ ਅਬ ਕਿਉ ਭਈ ਉਦਾਸ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਬ ਕਿਉਂਭਈ ਉਦਾਸ ਚਲੇ ਹਮ ਗੁਰੁ ਕੇ ਪਾਸਾ॥ਜੋ ਪੂਰੇ ਗੁਰੁ ਹੋਇ ਕਰੈ ਮੇਰੀ ਪੂਰਨ ਆਸਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀਹੋਇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਵਰ ਦੇਹੁ ਮਿਟੈ ਮੇਰੀ ਸੰਕਟ ਪਾਸ। ਇਤਨੀ ਕਹਿਕਰ ਲੇ ਚਲੇ ਜੰਗਲ ਮੈ ਵਾਸ॥ ਦੋ॥ ਬੈਠੇ ਰਾਜਾ ਭਰਥਰੀ ਮਨ ਮੈਂ ਭਏ ਉਦਾਸ॥ ਤੁਮ ਕਿਉਂ ਆਇ ਛੋਡ ਕੈ ਸੋ ਮੇਰੇ ਗੁਰ ਕੇ ਪਾਸ ॥ ਚੌ॥ ਭੱਈਯਾ ਮੇਰੇ ਗੁਰ ਕੇ ਪਾਸ ਕਹੋ ਕੈਸੇ ਤੁਮ ਆਏ॥ ਕਿਆ ਦੁਖ ਵਿਆਪਾ ਤੋਹਿ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈ ਨਹਿ ਲਾਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਘਰ ਸੋਲਹ ਸੋ ਨਾਰ ਸੋਚ ਦਿਲ ਮੈਂ ਨਹਿ ਲਾਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜਾ ਅਪਨੇ ਘਰ ਬੈਠ ਆਜ ਤੋਹਿ ਕਿਨ ਨਾਹ ਟਕਾਏ॥<noinclude></noinclude> pwhq9okzfmpjaamzclag47tx8j6ksrx 236211 236210 2026-09-24T09:53:10Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 236211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੧)}}</noinclude>ਤੇਜ ਸਮਾਜ॥ ਜੇ ਤਖਤ ਔਰ ਛਤ੍ਰ ਤਜੀ ਸਭ ਕੁਲ ਕੀ ਲਾਜਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਲੋਭ ਮੋਹ ਵਿਯੋਗ ਤਜੇ ਅਨਹਦ ਵਾਜਾ॥ ਰੋਇ ਉਠੇ ਰਣਵਾਸ ਚਲੇ ਗੋਪੀਚੰਦ ਰਾਜਾ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਰੂਪ ਸੋ ਨਿਰਖਤੀ ਸਭ ਛਤੀਸੋ ਜਾਤ॥ ਸੋਗ ਭਯੋ ਰਣਵਾਸ ਮੇਂ ਅਉਰ ਮਾਤਾ ਮੀਡੇ ਹਾਥ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਮਾਤਾ ਮੀਡੇ ਹਾਥ ਭਈ ਸੈਨਾਂ ਬੁਰਿਹਾਲੀ॥ ਰੋਵਨ ਸਭ ਖ੍ਵਾਸ ਸੋਗ ਪੜੋ ਡਾਲੀ ਡਾਲੀ॥ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਰੋਵਤ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਖੜੀ ਸਭ ਚਿੰਤਰ ਸਾਲੀ॥ ਰੋਵਤ ਸਬ ਸਰਦਾਰ ਲਗੀ ਕਰਮੋਂ ਕੀ ਕਾਲੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ਸਭਕੌ ਸੀਸ ਨਿਵਾਵ ਕੇ ਚਲੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਾਸ॥ ਮਾਤਾ ਸੇ ਅਰਜੀ ਕਰੇ ਤੂ ਅਬ ਕਿਉ ਭਈ ਉਦਾਸ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਬ ਕਿਉਂ ਭਈ ਉਦਾਸ ਚਲੇ ਹਮ ਗੁਰੁ ਕੇ ਪਾਸਾ॥ਜੋ ਪੂਰੇ ਗੁਰੁ ਹੋਇ ਕਰੈ ਮੇਰੀ ਪੂਰਨ ਆਸਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਹੋਇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਵਰ ਦੇਹੁ ਮਿਟੈ ਮੇਰੀ ਸੰਕਟ ਪਾਸ॥ ਇਤਨੀ ਕਹਿ ਕਰ ਲੇ ਚਲੇ ਜੰਗਲ ਮੈ ਵਾਸ॥ ਦੋ:॥ ਬੈਠੇ ਰਾਜਾ ਭਰਥਰੀ ਮਨ ਮੈਂ ਭਏ ਉਦਾਸ॥ ਤੁਮ ਕਿਉਂ ਆਇ ਛੋਡ ਕੈ ਸੋ ਮੇਰੇ ਗੁਰ ਕੇ ਪਾਸ ॥ ਚੌ:॥ ਭੱਈਯਾ ਮੇਰੇ ਗੁਰ ਕੇ ਪਾਸ ਕਹੋ ਕੈਸੇ ਤੁਮ ਆਏ॥ ਕਿਆ ਦੁਖ ਵਿਆਪਾ ਤੋਹਿ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈ ਨਹਿਂ ਲਾਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਘਰ ਸੋਲਹ ਸੌ ਨਾਰ ਸੋਚ ਦਿਲ ਮੈਂ ਨਹਿ ਲਾਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜਾ ਅਪਨੇ ਘਰ ਬੈਠ ਆਜ ਤੋਹਿ ਕਿਨ ਨਾਹ ਟਕਾਏ॥<noinclude></noinclude> qhdke4vyayvz7nhf5bjoxv6jfip5nv2 250 74151 236212 2026-09-24T09:59:18Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{larger|'''ਗੋਪੀਚੰਦ ਕਾ ਦੋਹਾ ਭਰਥਰੀ ਸੋ'''}}}} {{gap}}ਤੂੰ ਮਾਮਾ ਮੈਂ ਭਾਨਜਾ ਮੇਰੀ ਅਰਜ ਸੁਨ ਲੇ॥ ਚੇਲਾ ਹਮੇ ਕਰਾਇਦੇ ਮੈਂ ਕਰੂੰ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵ॥ {{center|{{larger|'''ਚੋਬੋਲਾ॥'''}}}} ਮਾਮਾਂ ਕਰੂੰ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵ ਔਰ ਚੇਲੋਂ ਸੋ ਦੂਣੀ॥ ਦਿਨ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੨)}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਗੋਪੀਚੰਦ ਕਾ ਦੋਹਾ ਭਰਥਰੀ ਸੋ'''}}}} {{gap}}ਤੂੰ ਮਾਮਾ ਮੈਂ ਭਾਨਜਾ ਮੇਰੀ ਅਰਜ ਸੁਨ ਲੇ॥ ਚੇਲਾ ਹਮੇ ਕਰਾਇਦੇ ਮੈਂ ਕਰੂੰ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵ॥ {{center|{{larger|'''ਚੋਬੋਲਾ॥'''}}}} ਮਾਮਾਂ ਕਰੂੰ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵ ਔਰ ਚੇਲੋਂ ਸੋ ਦੂਣੀ॥ ਦਿਨਕੋ ਦਾਬੂ ਪਾਂਵ ਰਾਤ ਕੌ ਦਾਬੂੰ ਧੂਣੀ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਰਾਜ ਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋਡ ਤਜੇ ਮੈਨੇ ਹਾਥੀ ਖੂੰਨੀ॥ ਘਰ ਸੋਲਾਂ ਮੈਂ ਨਾਰ ਛੋਡ ਕੈ ਕਰੀ ਬਿਹੂਨੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕੋ ਦੇਖ ਕੈ ਕੋਮਲ ਜਿਨ ਕੇ ਗਾਤ॥ ਦੀ ਆਗਿਆ ਉਮੰਗ ਕੈ ਤੋਂ ਸੁਨਕੁਵਰ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਸੁਨੀ ਵਰਕੀ ਬਾਤ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ ਆਯਾ ਪਾਨੀ॥ ਛਾਤੀ ਲੀਏ ਲਗਾਇ ਸੁਨਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਿਉਂ ਛੋੜੋ ਹੋ ਰਾਜ ਘਰੀ ਸੋਲਾਂ ਸੈ ਰਾਨੀ ॥ ਜੋਗ ਬੜਾ ਜੰਜਾਲ ਤੈਨੇ ਕਿਆਮਨ ਮੈਂ ਠਾਨੀ॥ ਦੋ:॥ਮਨ ਮਾਰੂੰ ਤਨ ਵਸ ਕਰੂੰ ਰਹੂੰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਾਸ॥ ਚੇਲਾ ਹਮੇ ਕਰਾਇ ਦੇਹ ਗਹੀ ਤੁਮਾਰੀ ਆਸ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਗਹੀ ਤੁਮਾਰੀ ਆਸ ਬਹੁਤ ਕਰ ਤੁਮ ਪਰ ਆਯਾ॥ ਅਬ ਕਿਆ ਜਾਊਂ ਨਿਰਾਸ ਜੋਗ ਮੇਰੇ ਮਨ ਭਾਯਾ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਮਾਇ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੋਚ ਮੈਂ ਨਹਿਂ ਲਾਇਆ॥ ਸਭ ਸੇ ਤ੍ਯਾਗੇ ਮੋਹ ਗੁਰੂ ਸੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇਆ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਉਪਾਇਕੇ ਦੇਖ ਕੁੰਵਰ ਕੇ ਗਾਤ॥ ਜਾ ਅਪਨੇ<noinclude></noinclude> eo5724g5budyrol8qhiwh6ibnl8m3ku 236213 236212 2026-09-24T09:59:44Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 236213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੨)}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਗੋਪੀਚੰਦ ਕਾ ਦੋਹਾ ਭਰਥਰੀ ਸੋ'''}}}} {{gap}}ਤੂੰ ਮਾਮਾ ਮੈਂ ਭਾਨਜਾ ਮੇਰੀ ਅਰਜ ਸੁਨ ਲੇ॥ ਚੇਲਾ ਹਮੇ ਕਰਾਇਦੇ ਮੈਂ ਕਰੂੰ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵ॥ {{center|{{larger|'''ਚੋਬੋਲਾ॥'''}}}} ਮਾਮਾਂ ਕਰੂੰ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵ ਔਰ ਚੇਲੋਂ ਸੋ ਦੂਣੀ॥ ਦਿਨਕੋ ਦਾਬੂ ਪਾਂਵ ਰਾਤ ਕੌ ਦਾਬੂੰ ਧੂਣੀ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਰਾਜ ਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋਡ ਤਜੇ ਮੈਨੇ ਹਾਥੀ ਖੂੰਨੀ॥ ਘਰ ਸੋਲਾਂ ਮੈਂ ਨਾਰ ਛੋਡ ਕੈ ਕਰੀ ਬਿਹੂਨੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕੋ ਦੇਖ ਕੈ ਕੋਮਲ ਜਿਨ ਕੇ ਗਾਤ॥ ਦੀ ਆਗਿਆ ਉਮੰਗ ਕੈ ਤੋਂ ਸੁਨਕੁਵਰ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਸੁਨੀ ਵਰਕੀ ਬਾਤ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ ਆਯਾ ਪਾਨੀ॥ ਛਾਤੀ ਲੀਏ ਲਗਾਇ ਸੁਨਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਿਉਂ ਛੋੜੋ ਹੋ ਰਾਜ ਘਰੀ ਸੋਲਾਂ ਸੈ ਰਾਨੀ ॥ ਜੋਗ ਬੜਾ ਜੰਜਾਲ ਤੈਨੇ ਕਿਆਮਨ ਮੈਂ ਠਾਨੀ॥ ਦੋ:॥ਮਨ ਮਾਰੂੰ ਤਨ ਵਸ ਕਰੂੰ ਰਹੂੰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਾਸ॥ ਚੇਲਾ ਹਮੇ ਕਰਾਇ ਦੇਹ ਗਹੀ ਤੁਮਾਰੀ ਆਸ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਗਹੀ ਤੁਮਾਰੀ ਆਸ ਬਹੁਤ ਕਰ ਤੁਮ ਪਰ ਆਯਾ॥ ਅਬ ਕਿਆ ਜਾਊਂ ਨਿਰਾਸ ਜੋਗ ਮੇਰੇ ਮਨ ਭਾਯਾ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਮਾਇ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੋਚ ਮੈਂ ਨਹਿਂ ਲਾਇਆ॥ ਸਭ ਸੇ ਤ੍ਯਾਗੇ ਮੋਹ ਗੁਰੂ ਸੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇਆ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਉਪਾਇਕੇ ਦੇਖ ਕੁੰਵਰ ਕੇ ਗਾਤ॥ ਜਾ ਅਪਨੇ<noinclude></noinclude> hhcl66fnf6uww5wj1kwy2soiudl0j3y 250 74152 236214 2026-09-24T10:14:42Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਘਰ ਬੈਠਜਾ ਸੁਨੋ ਕਵਰ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਸੁਨੋ ਕੁਵਰ ਕੀ ਬਾਤ ਫਿਰੇ ਕਿਉਂ ਮੁਕਤੀ ਹੀਨਾ॥ ਸਭ ਸੈ ਤਿਆਗੈ ਮੋਹ ਜੋਗ ਮੈ ਕਿਆ ਚਿਤ ਦੀਨਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਸੀਖ ਬਿਰਾਨੀ ਮਾਂਨ ਗਜਬ ਤਿੰਨੇ ਐਸਾ ਕੀਨਾ॥ ਜੋਗ ਸਧਨ ਕਾ ਨਾਹਿ ਜੋਗ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੩)}}</noinclude>ਘਰ ਬੈਠਜਾ ਸੁਨੋ ਕਵਰ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਸੁਨੋ ਕੁਵਰ ਕੀ ਬਾਤ ਫਿਰੇ ਕਿਉਂ ਮੁਕਤੀ ਹੀਨਾ॥ ਸਭ ਸੈ ਤਿਆਗੈ ਮੋਹ ਜੋਗ ਮੈ ਕਿਆ ਚਿਤ ਦੀਨਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਸੀਖ ਬਿਰਾਨੀ ਮਾਂਨ ਗਜਬ ਤਿੰਨੇ ਐਸਾ ਕੀਨਾ॥ ਜੋਗ ਸਧਨ ਕਾ ਨਾਹਿ ਜੋਗ ਤੈਨੇ ਕਿਸ ਪਰ ਲੀਨਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੈਨਾਵੰਡੀ ਮਾਇ ਨੈ ਹਮੇਂ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਾ ਦਿਨ ਸੇ ਨਿਸਚੇ ਭਈ ਕਰੋ ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ॥ਚੌਬੋਲਾਮ ਮਾਂ ਜੀ ਕਰ ਜੰਗੀ ਕਾ ਭੇਖ ਭਏ ਬਨ ਬਨ ਮੈਂ ਝੋਲੇ॥ਖਾਏ ਬਨ ਬਨ ਫਲ ਫੂਲ ਬਿਛਾਂ ਨੇ ਦੀਏ ਝਕੋਲੇ। ਮਾਮਾਂ ਜੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ਫਿਰੇਂ ਉਜਾੜ ਗੇਂ ਮੈਂ ਪੜੇ ਫਫੋਲੇ॥ਅਬ ਦੇਖੇ ਗੁਰ ਕੇ ਵਾਰ ਆਨ ਕਰ ਭੂਮ ਸੇ ਬੋਲੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਇਤਨੀ ਸੁਨ ਕਰ ਭਰਬਰੀ ਭਰੇ ਨੈਨੋ ਮੈਂ ਨੀਰ॥ ਚਲੀਏ ਜੀ ਕੁਵਰ ਜੀ ਪੂਛਕੇ ਤੋ ਬਹੁਤ ਬੰਧਾਈ ਧੀਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬਹੁਤੁ ਬੰਧਾਈ ਧੀਰ ਕੁਵਰ ਗੋਦੀ ਮੈ ਲੀਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਮੁਖ ਪਰ ਫੇਰੇ ਹਾਥ ਕਵਰ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰੀਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਬ ਕੀ ਬੇਰਨ ਭਈਬਹੁਤ ਦੁਖ ਤੁਮ ਕੋ ਦੀਏ।ਪੂਤ ਨਹੀਂ ਦੋਚਾਰ ਬੰਧ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਯੇ ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਲਾਡ ਚਾਵਕੀ ਛੋੜ ਦੇ ਰਖਤੂੰ ਮੇਰੀ ਟੇਕ॥ ਗੁਰੂ ਭਏ ਹਰ ਤੋ ਮਿਲੈ ਮਿਲੈ ਭੇਖ ਸੋ ਭੇਖ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਿਲੇ ਭੇਖ ਸੇ ਭੇਖ ਅਰਜ ਮੈ ਤੁਮ ਸੇ ਲਗਾਊਂ॥ ਲੇਚਲ ਗੁਰਕੇ ਪਾਸ ਸਾਥ ਤੇਰੇ ਸੀਸ ਨਵਾਉਂ ਪਿਅਰੇ ਜੀ ਗਰਜੀ ਹੋਇ ਸਹਾਇ ਤੋ ਉਨ ਕੀ ਆਗਿਆ ਪਾਊਂ॥ ਸੇਵਾ ਕਰੂੰ ਬਨਾਇ<noinclude></noinclude> 4441c6n3uzml2g98fh52wq2nl014hyl 236215 236214 2026-09-24T10:20:16Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 236215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੩)}}</noinclude>ਘਰ ਬੈਠਜਾ ਸੁਨੋ ਕਵਰ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਸੁਨੋ ਕੁਵਰ ਕੀ ਬਾਤ ਫਿਰੇ ਕਿਉਂ ਮੁਕਤੀ ਹੀਨਾ॥ ਸਭ ਸੈ ਤਿਆਗੈ ਮੋਹ ਜੋਗ ਮੈ ਕਿਆ ਚਿਤ ਦੀਨਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਸੀਖ ਬਿਰਾਨੀ ਮਾਂਨ ਗਜਬ ਤਿੰਨੇ ਐਸਾ ਕੀਨਾ॥ ਜੋਗ ਸਧਨ ਕਾ ਨਾਹਿ ਜੋਗ ਤੈਨੇ ਕਿਸ ਪਰ ਲੀਨਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੈਨਾਵੰਤੀ ਮਾਇ ਨੈ ਹਮੇਂ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼॥ ਵਾ ਦਿਨ ਸੇ ਨਿਸਚੇ ਭਈ ਕਰੋ ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਕਰ ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ ਭਏ ਬਨ ਬਨ ਮੈਂ ਡੋਲੇ॥ਖਾਏ ਬਨ ਬਨ ਫਲ ਫੂਲ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਨੇ ਦੀਏ ਝਕੋਲੇ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ਫਿਰੇਂ ਉਜਾੜ ਪਗੋਂ ਮੈਂ ਪੜੇ ਫਫੋਲੇ॥ਅਬ ਦੇਖੇ ਗੁਰ ਕੇ ਦੁਵਾਰ ਆਨ ਕਰ ਤੁਮ ਸੇ ਬੋਲੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਇਤਨੀ ਸੁਨ ਕਰ ਭਰਥਰੀ ਭਰੇ ਨੈਨੋ ਮੈਂ ਨੀਰ॥ ਚਲੀਏ ਜੀ ਕੁਵਰ ਜੀ ਪੂਛਕੇ ਤੌ ਬਹੁਤ ਬੰਧਾਈ ਧੀਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬਹੁਤ ਬੰਧਾਈ ਧੀਰ ਕੁਵਰ ਗੋਦੀ ਮੈ ਲੀਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਮੁਖ ਪਰ ਫੇਰੇ ਹਾਥ ਕੁਵਰ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰੀਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਬ ਕੀ ਬੇਰਨ ਭਈ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਤੁਮ ਕੋ ਦੀਏ॥ ਪੂਤ ਨਹੀਂ ਦੋਚਾਰ ਬੰਧ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਯੇ ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਲਾਡ ਚਾਵਕੀ ਛੋੜ ਦੇ ਰਖਤੂੰ ਮੇਰੀ ਟੇਕ॥ ਗੁਰੂ ਭਏ ਹਰ ਤੋ ਮਿਲੈ ਮਿਲੈ ਭੇਖ ਸੋ ਭੇਖ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਿਲੇ ਭੇਖ ਸੇ ਭੇਖ ਅਰਜ ਮੈ ਤੁਮ ਸੇ ਲਗਾਊਂ॥ ਲੇਚਲ ਗੁਰਕੇ ਪਾਸ ਸਾਥ ਤੇਰੇ ਸੀਸ ਨਵਾਉਂ ਪਿਅਰੇ ਜੀ ਗਰਜੀ ਹੋਇ ਸਹਾਇ ਤੋ ਉਨ ਕੀ ਆਗਿਆ ਪਾਊਂ॥ ਸੇਵਾ ਕਰੂੰ ਬਨਾਇ<noinclude></noinclude> svdf1gnq4ibun4xfu4p4g4at948log8