ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 3345 236276 76879 2026-09-24T15:27:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੪੩)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{gap}}ਘੁੜਕੂ ਹਲਵਾਈ ਅਰ ਸਹਿਜ ਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਰਮਦਾਸ ਅਜੇ ਪ੍ਰਸਪਰ ਚਰਚਾ ਵਾਰਤਾਂ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਹੀਓ ਖਬਰ! ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਜੱਥਾ ਓਸੇ ਬਜਾਰ ਵਿਚ ਦੀ ਗਾਵੰਦ ਗਾਵੰਦਾ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਭਾਈ ਰਮਦਾਸ ਹੋਰੀ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਲੈ ਭਾਈ ਗਾਲਾਂ ਦੇ ਧਨੀ ਘੁੜਕੂ ਮਲ ਵੇਖ ਲੈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਹਿਤ ਕਿਤਨਾਕੁ ਲੱਕ ਬਧਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸ੍ਰੀ ਕਲਗੀਧਰ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ {{xx-larger|'''ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ'''}} ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਤਦ ਅਜਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਏਹ ਬੁਰਛਾ ਗਰਦੀ ਦੇ ਟੋਲੇ ਝਮੇਲੇ ਪਾਈ ਰੀਦ ਉਡਾਂਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਕ ਸਿੱਖ ਹੀ ਇਸਤਰਾਂ ਜੱਥੇ ਗੁਣਕੇ ਫਿਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ।</br>{{gap}}ਅੱਜ ਤ ਗੁਰੂ ਜੀਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਹੁਨ ਤੀਕ ਏਹ ਦੂਜਾ ਤੀਜਾ ਫੇਰਾ ਹੈ। ਹੱਛਾ ਸੁਨੋ ਜੋ ਏਹ ਜੱਥਾ ਹੁਨ ਕੀ ਪਿਆ ਗਾਵੰਦਾ ਆ ਰਿਹ ਜੇ:- {{center|[ਧਾਰਨ ਝੋਕ]}} ਟੇਕ:- {{gap}}ਗੁਰੂ ਜੀ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਉਧਾਰਿਆ। {{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦ੍ਸ਼ਰਨ ਵਾਲੀ ਲੱਗੀ ਪਿਆਰਿਆ॥ ਮੇਲਾ ਹੈ ਅਜ ਸਾਡੇ ਗੁਰ ਦਸਮੇਸ ਦਾ {{gap}}{{gap}}ਆਇਆ ਹੈ ਮਾਨੁਖ ਚਲਕੇ ਦੇਸੋ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦਾ। ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ ਦਾਨ ਸਿਖੀ ਦੇਹ ਪਿਯਰਿਆ {{gap}}{{gap}}ਸਿਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਲੱਗੀ ਪਿਆਰਿਆ॥ ਫਿਰਦੇ ਫਿਰਾਂਦੇ ਆਏ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਿਆ {{gap}}{{gap}}ਤੁਧ ਬਿਨ ਠਾਹਰ ਨਾਹੀਂ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰਿਆਂ। ਲੱਭੀ ਨਾ ਥਾਓ ਕੋਈ ਫੰਡ ਕੇ ਹਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਲਗੀ ਪਿਆਰਿਆ॥</poem>}}<noinclude></noinclude> 6miw69tk2d2hnk06eisd43gd120dvbi 250 3346 236275 76880 2026-09-24T15:26:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੪੪)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਏਥੇ ਕਾਲਜ ਉਸਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਏਥੇ ਹੀ ਚੁਣੇ ਸੀਗੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆ। ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਸੋਮਾਂ ਕੱਢ ਭਾਰਤ ਹੈ ਤਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਲਗੀ ਪਿਆਰਿਆਂ॥ ਨਗਰ ਆਨੰਦ ਪੁਰ ਆਨਦ ਫਹਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸੁਧਾ ਛਕਾਏ ਏਥੋਂ ਪੰਥ ਪਸਾਰਿਆ। ਏਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਕੋਹੀ ਰਾਜੇ ਵੰਗਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਚਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਲਗੀ ਪਿਆਰਿਆ॥ ਹੋਏ ਹਨ ਲੋਕੀ ਕੱਠੇ ਕਈ ਹਜਾਰਿਆ। {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਆਏ ਹਨ ਰੱਲ ਮਿਲ ਸਣ ਪਰਵਾਰਿਆ। ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਖੇਡ ਸਾਡੀ ਦੇਖ ਪਿਆਰਿਆ॥ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਲਗੀ ਪਿਆਰਿਆ ਪੇਂਡੂ ਭਰਾਵੋ! ਹਿੰਦੂ ਜੱਟ ਜਟਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਤੁਸੀ ਮੈਲਾ ਕਰ ਡਾਰਿਆ। ਗਾਵੰਦਾ ਕੋਈ ਹਥ ਪੱਟਾਂ ਤੇ ਮਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ: ਗਾਵੰਦੇ ਗੀਤ ਗੰਦੇ ਮੰਦੇ ਗੁਆਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਮਾਰਦੇ ਉੱਚੇ ੨ ਬੋਲਕੇ ਨਾਹਰਿਆਂ। ਮੁਰਦੇ ਦਾ ਸਾਂਗ ਕਿਤੇ ਦਿਸਦਾ ਉਤਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ: ਬੁੱਢੇ ਵਸੂਟਾ ਸਿਰ ਟੰਗ ਟੰਗਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਟੋਲਾ ਪਿੱਛੇ ਮੇਲਾ ਪਧਾਰਿਆ। ਮੇਲੇ ਨੇ ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਚੱਜ ਹੈ ਮਾਰਿਆ। {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ: ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਾਂ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਦੀਦਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਏਥੇ ਆ ਚਿੱਤ ਸਗੋਂ ਸੋਚਾਂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। ਬਖਸ਼ੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਭੁੱਲੇ ਤੇਰੇ ਦੁਲਾਰਿਆ</poem>}}<noinclude></noinclude> 2brdl9twhx6w9w0dcrbqkopg08ho2ho 250 3347 236277 76881 2026-09-24T15:29:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੪੫)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ: ਬੋਲਕੇ ਬੋਲ ਮੰਦੇ ਪਾਪੀ ਨਿਕਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਕੌਮ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਏਹਨਾਂ ਥੱਲੇ ਨਿਘਾਰਿਆ। ਭੁੱਲੇ ਹਾਂ ਫਿਰਦੇ ਤੈਨੂੰ ਚਿੱਤੋਂ ਵਿਸਾਰਿਆਂ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ: ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਪੰਥ ਪਿਆਰਿਆਂ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਗਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ ਸੰਸਾਰਿਆ। ਆਪਣਾ ਕਾਜ ਆਪ ਕਰੀਂ ਬਲਕਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ: ਆਪੇ ਹੀ ਚੇਲਾ ਗੁਰੁ ਆਪੇ ਹੀ ਧਾਰਿਆ। {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਗੰਦ ਉਡਾਕੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਮੇਲਾ ਸੁਧਾਰਿਆ। ਐਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇਵੇ ਸਹਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ: ਅਪਣੇ ਹੀ ਪੈਰ ਅਸੀ ਤੇਸਾ ਹੈ ਮਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਅਪਨਾਂ ਹੀ ਕਾਜ ਹੱਥੀਂ ਆਪ ਵਿਗਾਰਿਆ। ਬਖਸ਼ੀ ਹੈ ਨਾਥ! ਸਾਨੂੰ ਬਖਸ਼ਨ ਹਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ: ਹੋਏ ਬਦਨਾਮ ਸਿੱਖ ਜੱਟ ਪੁਕਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਅੱਘ ਏਹਨਾਂ ਮੂਰਖਾਂ ਮਾਰਿਆ। ਹਟਦੇ ਨੀ ਫੇਰ ਮੈਂਭੀ ਅੱਕ ਕੇ ਹਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ: ਅੰਤਲੀ ਵਾਰ ਅਸੀ ਮਾਰ ਜੈ ਕਾਰਿਆਂ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਮਝੋ ਭਵੋ! ਕਹਿੰਦੇ ਉਚੀ ਪੁਕਾਰਿਆ। ਬੋਲੋ ਨਾ ਬੋਲ ਮੰਦੇ ਗੁਰੂ ਉਚਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ: ਮੌਤ ਨੇ ਦੱਸੋ ਭਲਾ ਕੌਨ ਨੀ ਮਾਰਿਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਓੜਕ ਪ੍ਰ੍ਸੋਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।</poem>}}<noinclude></noinclude> rjnyfrl87hhnpnoxkgco3flziwqmp70 250 3348 236278 76882 2026-09-24T15:29:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੪੬)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਫੇਰ ਕਿਉਂ ਮੇਲਾ ਫਿਰਦਾ ਏਡ ਹੁੰਕਾਰਿਆਂ {{gap}}ਸਿੱਕ ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਲਗੀ ਪਿਅਰਿਆ। {{gap}}ਇਹ ਜੱਥਾ ਉਕਤ ਝੋਕ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆ ਰਲਿਆ ਸਾਡਾ ਇਕੱਠ ਲਗ ਪਗ ਦੋ ਸੌ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੋਗਿਆ ਸਾਡੇ ਇਸਤਰਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਤ੍ਰੀਕੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦਾ ਲੰਗੜਾ, ਘੁੜਕੂ ਹਲਵਾਈ, ਭਾਈ ਰਾਮਦਾਸ ਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਣੀਏ ਹਲਵਾਈ ਆਰ ਆਮ ਮੇਲਾ ਵੇਖਕੇ ਹੱਕੇ ਬੱਕੇ ਰੈਹ ਗਏ। ਕਿਸਦੀ ਮਜਾਲ ਸੀ ਜੋ ਗੰਦੇ ਮੰਦੇ ਗੀਤ ਗਾਵੰਦਾ ਜੱਥੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ। </br>{{gap}}ਸਗੋਂ ਬਹੁਤੀ ਭੀੜ ਭਾੜ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਜੱਥੇ ਦੇ ਨਾਲਦੇ ਪੰਜ ਸੱਤ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਦਸ ਵੀਹ ਲੰਗਾੜੇ (ਬੁਰਛੇ) ਬੁਰੇ ਗੀਤ ਗੌਂਦੇ ਸੁਨਕੇ ਝਾੜ ਸੁੱਟੇ। ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀ ਪਰ ਅਸੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲਾਣ ਤਾਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖਾਹਏ ਕਰਨ ਤੀਕ ਵੀ ਅੱਪੜੇ। ਅਰ ਆਖਿਆਂ ਕਿ ਮਾਰ ਕੁੱਟ ਕਰਨੀ ਸਾਡਾ ਮਿਸ਼ਨ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਅੱਗ ਦੇ ਲੂਠੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਲੋਗ ਵੀ ਬਥੇਰੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਕੀਹ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਅਸੀ ਵੀ ਹੋਰ ਖਲਕਤ ਵਾਗੂੰ "ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਚਾਰ" ਛੱਡ ਕੇ 'ਮਰ ਸ਼ਿਕਾਰ" ਬਨ ਗਏ? ਸਾਡਾ ਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੈ ਨਾਂਕਿ ਡਾਂਗ ਸੋਟਾ। {{gap}}ਇਸਦੇ ਉਪਰੰਤ ਅਸੀ ਦੋਵੇਂ ਜੱਥੇ ਰਲ ਮਿਲਕੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਯਾ * ਗੀਤ ਗਾਵੰਦੇ ੨ ਸਾਰੇ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਫਿਰਨ ਲੱਗੇ॥ {{rule|25em}} {{gap}}*ਅੱਗੇ ਜੋ ਗੀਤ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਹ ਫੇਰਿਆਂ ਅਰਥਾਤ ਵਿਆਹ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਤਰਜ ਪਰ ਗਾਵਿਆ ਜਾਂਦਾਹੈ॥</poem>}}<noinclude></noinclude> 7lae6bfb8d3bup0vzjqj32m63o3diwd 250 3349 236279 76883 2026-09-24T15:30:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੪੭)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{center|[ਗੀਯਾ ਮਾਲਤੀ ਛੰਦ]}} ਹੈ ਦਸ਼ਮੇਸ "ਗੁਰ ਗੋਬਿੰਦ ਹਰਿ" ਜੀ ਨਾਥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਧਾਰਕੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਭ ਤਾਰ ਲੇਵੋ ਦਾਸ ਅਪਨੇ ਦੁਮਰ ਡਿੱਗੇ ਹਾਰਕੇ। ਕਰ ਲੱਖ ਅਵਗੁਨ ਥੱਕ ਆਏ ਆਗਏ ਪਰ ਆਗਏ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਹੁਨ ਬਖਸ਼ਲੇਵੋ ਬਖਸ਼ਲੇਵੋ ਬਹੁਤ ਧੋਖਾ ਖਾਗਏ। ਹਾਂ ਦ੍ਵਾਰ ਡਿੱਗੇ ਦ੍ਵਾਰ ਡਿੱਗੇ ਬਖਸ਼ ਲੇਵੋ ਨਾਥ ਜੀ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਗਲ ਪਏ ਪੱਲੂ ਬਿਨੈ ਕਰਦਾ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਜੀ। ਏਹ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਭਰੇ ਮੇਲਾ ਆਪਦੇ ਅਸਥਾਨ ਆ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਪਰਲੋਕ ਪੇਂਡੂ ਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ੋਕ! ਗੰਦੇ ਗਾਂਨ ਆ। ਹੈ ਅਪਦੇ ਹੀ ਹੱਥ ਸਤਿਗੁਰ ਮੱਤ ਏਹਨਾ ਦੇਵਨੀ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਵਿਚ ਧਾਰ ਡੂੰਘੀ ਫਸੀ ਬੇੜੀ ਆਪਨੇ ਹੀ ਖੇਵਨੀ। ਏਹ ਦਾਸ ਤੇਰੇ ਕੀਟ ਸਾਰੇ ਕੁੱਝ ਨਾਂ ਕਰ ਸੱਕਦੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਨਾਂ ਸੌਰ ਕੋਈ ਸੱਕਿਆ ਹੈ ਪਇ ਰੌਲਾ ਥੱਕਦੇ। ਇਸਲਈ ਓੜਕ ਆਖਦੇ ਹੀ ਚਰਨ ਪਕੜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਆ ਕਰੋ ਮੱਦਤ ਸੇਵਕਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਜੀ। "ਗੁਰ ਦਾਤ ਹਰਿ" ਹੇ ਗੁਰੁ ਦਸਵੇਂ! ਫਤੇ ਦੇਵੋ ਆਣਜੀ {{gap}}ਏ ਲੋਕ ਪੇਂਡੂ ਜੋ ਲੰਗਾੜੇ ਸਿੱਖ ਹੋਕਣ ਜਾਣ ਜੀ। {{gap}}ਅਸੀ ਏਸ ਛੰਦ ਨੂੰ ਗਾਵੰਦੇ ਹੋਏ ਚੀਫ਼ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਜੱਥੇ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਆਣ ਪਹੁੰਦੇ, ਅੱਗੇ ਦੀਵਾਨ ਬੜੀ ਸਜ ਧਜ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਏਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਪਰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਲੈਕਚਰ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੰਗਤਾਂ ਕੋਈ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਭੀੜ ਭਾੜ ਵਿਚ ਇਕੱਤ੍ਰ ਸੀ, ਏਹੋ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਤੀਕਿਆਂ ਨਾਲ "ਮੇਲਾ ਸੁਧਾਰ" ਸ਼ਰੂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੀਫ ਖਾਲਸਾ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਅੱਜ ਤੋੜੀ ਜੋ ਪ੍ਰਚਾਰ ਇਸ ਮੇਲੇ ਪਰ ਕਰਕੇ ਗੰਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ ਉਸਦੀ ਦਾਦ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਇਤਨਾ ਹੀ ਲਿਖਕੇ ਦੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> 1rke0qioug6c0b1kqo9mj42ky8n801t 250 3350 236280 76886 2026-09-24T15:30:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੪੮)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਅਪਨੇ ਜੱਥੇ ਨਾਲ ਇਥੇ ਆਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਹੀ ਤੁਫੇਲ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਕੀ ਮਜਾਲ ਸੀ ਜੋ ਮੇਲੇ ਪਰ ਅਪਨੇ ਪੈਰ ਜਮਾ ਸਕਦੇ॥ {{gap}}ਚੂੰਕਿ ਸਾਡੇ ਜਥੇ ਦਾ ਡੇਰਾ ਵੀ ਇਸੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸੀ ਅਸੀਂ ਡੇਰੇ ਔਣ ਸਾਰ ਕਮਰਕੱਸੇ ਉਤਾਰਕੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਅਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਸਾਡੇ ਜਥੇ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਨਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਕ ਨਵੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਸੋਚੀ ਹੈ। ਹੁਣੇ ਹੀ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਉਸ ਪਰ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ,ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸਪਰ ਬੈਠਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਆਪੋ ਵਿਚ ਦੀ ਮੇਲ ਸਧਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇੱਨੇ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਤਿਆਰ ਬਰਤਿਆਰ ਹੋਕੇ ਖਲੋ ਜਾਓ ਅਰ ਕਤਾਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲੇਵੋ, ਜਦ ਐਸਾ ਹੋਗਿਆ ਤਦ ਆਪਨੇ ਫਿਰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਪੰਜ ਪੰਜ ਸਿੰਘਾ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕ ਇਕ ਜਥੇਦਾਰ ਹੋਕੇ ਜਿਤਨੇ ਜਥੇ ਸਾਡੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹੋਨ ਬਨਾ ਲੇਵੋ, ਇਸ ਅਗਿਆਂ ਪਰ ਝੱਟ ਹੀ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਲਗ ਪਗ ਸੱਤ੍ਰ ਪਝਤ੍ਰ ਜਥੇ ਬਣੇ। ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਕਿ {{xx-larger|'''ਮੇਲਾ ਸੁਧਾਰਕ'''}} ਪੋਥੀ ਦੀਆਂ ਦਸ ੧o ਕਾਪੀਆਂ ਹਰ ਇਕ ਜੱਥੇ ਨੂੰ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਣ ਹਰੇਕ ਜਥੇ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ੨ ਜਥੇ ਨੂੰ ਖਾਸ ਖਾਸ ਥਾਵਾਂ ਪਰ ਜਿਥੇ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਝੂੰਡ ਬੈਠੇ ਹੋਣ ਅਰ ਤਿੰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਪਰ ਲੰਗੜਿਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਖਰੂਦ ਖਾਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਲੈ ਜਾਵੇ ਅਰ ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਓਹ ਪੋਥੀ {{rule}}</br>{{gap}}*ਬਾਬੂ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਲਰਕ ਮਹਿਕਮਾ ਨੈਹਰ ਰੋਪੜ ਹਨ।</poem>}}<noinclude></noinclude> bm3dvizusfw8ahry1y6fnok2bl6ggct 250 3351 236281 76887 2026-09-24T15:30:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੪੯)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ ਓਸੇ ਤਰਜ਼ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਸੁਨਾਣ ਜਿਥੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਜਥਾ ਮਿਲ ਕਰ ਸ਼ਬਦ ਪੜੇ। ਜਿਥੇ ਲੈਕਚਰ ਹੋਵੇ ਓਥੋਂ ਐਨ ਹੂਬਹੂ ਠੀਕ ਲੈਕਚਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਗੱਲ ਕੀ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਰ ਉਸਦੇ ਮਤਲਬ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਹਰ ਇਕ ਜੱਥੇ ਦਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਫਰਜ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਜੇਕਰ ਆਮ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋਕਰ ਇਸ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਮੁਲ ਖਰੀਦਨਾ ਲੋੜਨ ਤਦ ਦਾਈਟਲ (ਛਾਪੇ ਦੇ ਪਤ੍ਰੇ ਪੁਰੋਂ) ਉਤੋਂ ਮੁਲ ਪੜ੍ਹਕੇ ਵੇਚ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇ। ਗ੍ਰੀਬਾਂ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਵਿਦਯਾਰਥੀਆਂ, ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਮੁਲ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਰਿਐਤ ਕਰ ਦੇਣੀ ਯੋਗ ਹੈ। {{gap}}ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਜਨ ਇਸ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਮੇਲੇ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਹਿਤ ਕਾਫੀ ਚੰਗੀ ਸਮਝਕੇ ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਮੁਲ ਖਰੀਦ ਕੇ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਮੁਫਤ ਵੰਡੀ ਜਾਣੀ ਲੋੜੇ ਤਦ ਜਥੇਦਾਰ ਅਪਣੇ ਜਥੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੇਜਕੇ ਜੱਥੇ ਦੇ ਡੇਰਾ ਅਸਥਾਨ ਅਰਥਾਤ ਚੀਫ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿਚੋਂ ਉਤਨੀਆਂ ਹੀ ਕਾਪੀਆਂ ਮੰਗਾਕੇ ਉਸ ਦਾਤੇ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ ਜਿਤਨੀਆਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮੁਲ ਖਰੀਦਨੀਆਂ ਹੋਣ। {{gap}}ਇਸ ਤਜਵੀਜ਼ ਪਰ ਸਭ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ "ਸਤਸ਼੍ਰੀਅਕਾਲ" ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਗਜਾਏ ਅਰਥਾਤ ਸਰਬ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਉਪੋਕਤ ਗੁਰਮਤੇ ਸਭ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਸ੍ਰਬੱਤ ਜਥੇ ਕਮਰਕਸੇ ਕਰਕੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਅਰਦਾਸ ਸੋਧ ਸੋਧ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਮੇਲੇ (ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ) ਵਿਚ ਜਾਂ ਧਸੇ। ਹੋਲਾ ਮਹੱਲ ਤ੍ਰੈ ਚਾਰ ਦਿਨ ਤੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜਥੇ ਤ੍ਰੈ ਚਾਰ ਦਿਨ ਇਸੇਤਰਾਂ ਫਿਰ ਫਿਰਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਫਲ ਏਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਥੇ ੨ ਅੱਗੇ ਲੰਗਾੜੇ (ਬੁਰਛੇ) ਅਪਨੇ ਟੋਲੇ (ਜਥੇ) ਬੰਨ੍ਹਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਓ ਥਾਵਾਂ ਅਰ ਖਾਸ ਖਾਸ ਮੌਕੇ ਸਿੰਘਾਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> lynevtxdrzysksjm333f5zepnpmxxih 250 3352 236282 76892 2026-09-24T15:30:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੫੦)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤੇ ਰੋਕ ਲਏ, ਬਜਾਰ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਅੱਗੇ ਬੁਰਛਿਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਦੇਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾ ਪੁਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਹੀ ਜਥੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਡੇ ਤਿੰਨ ਕੁ ਸੌ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹਜ਼ਾਰ ਕੁ ਲੋਕ ਹੋਰ ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ ਅਰ ਪੈਰੋ ਹੋਕੇ ਲਗ ਟੁਰੇ, ਅਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ {{xx-larger|'''*ਮੇਲਾ ਸੁਧਾਰਕ'''}} ਪੋਥੀ ਸੁਨੀ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਗੰਦੇ ਗੀਤ ਤਾਂ ਕੀ ਗਾਣੇ ਸਨ ਸਗੋਂ ਜਥੇ ਨਾਲ ਰਲਕੇ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਪੈਰੋ ਬਣ ਗਏ। {{gap}}ਯਾ ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਪਾਠਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਸਨਿਮਰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਆਪ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦ ਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਪੁਰ ਜਾਵੋ ਇਸ ਪੋਥੀ ਦ੍ਵਾਰਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਕੇ ਜਰੂਰ ਹੀ ਅਪਨੇ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਹਾਨ ਭੁਲ ਤੋਂ ਬਚਾਂਦੇ ਹੋਏ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਲਗੀਧਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਕ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਕੇ ਅਪਨੇ ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਸਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰੋ {{center|{{xxx-larger|'''ਅੰਤਮ ਬੇਨਤੀ'''}}}} ਪਿਆਰੇ ਪਾਠਕੋ! {{gap}}ਦਾਸ ਨੇ ਰਰੂ ਕਲਗੀਧਰ ਦੀ ਓਟ ਲੈਕੇ ਆਪਣੀ ਬੁਧਮਤਾਨੁਸਾਰ ਉਕਤ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਹਿਤ ਇਹ ਪੋਥੀ ਲਿਖਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੁਧਾਰ ਹੋਣਾ, ਕਰਨਾ ਇਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੱਥ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ {{rule|25em}}</br>{{gap}}*ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ, ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ।</poem>}}<noinclude></noinclude> pwybbjnzlcouu4g7scttn8no3ov0a6m 250 3353 236283 76893 2026-09-24T15:31:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੫੧)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਅਰ ਹਿੰਮਤ ਪਰ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਰਚਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ੧੫ ਫਰਵਰੀ ੧੯੧੦ ਈ: ਦੇ ਪਰਚੇ {{xx-larger|'''ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਮੈਗਜ਼ੀਨ'''}} ਦੇ ਖਾਸ ਲੀਡਿੰਗ ਆਰਟੀਕਲ {{center|ਵਿਚ}} {{center|{{xxx-larger|'''ਸਾਡਾ ਜਨਮ'''}}}} {{center|ਅਤੇ}} {{center|{{xx-larger|'''ਵਾਸੀ'''}}}} {{gap}}ਦੀ ਸੁਰਖੀ ਰਖਕੇ ਇਕ ਲੇਖ ਏਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਗੇਜ਼ੀਨ ਦੇ ਪਠਕ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਅਰ ਮੇਰੇ ਕਈ ਇਕ ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਸ ਪੋਥੀ ਦੇ ਰਚਨ ਸਮਯ ਮੈਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਏਹ ਲੇਖ ਵੀ ਇਸ ਪੋਥੀ ਚ ਹੀ ਦਰਜ ਕਰਾਂ। ਕਈ ਇਕ ਹੋਰ ਮਿਤ੍ਰਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਪਰ ਵਖਰਾ ਟਾਈਟਲ ਰਖਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਉਹੋ ਲੇਖ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ॥</poem>}}<noinclude></noinclude> sfpwsjhcmtsczkb60v779d0xnh8mbtu 250 3354 236284 76894 2026-09-24T15:32:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}}{{center|{{xxx-larger|'''ਛੇਵਾਂ ਕਾਂਡ'''}}}} {{dhr|3em}}{{center|{{xxx-larger|'''ਸਾਡਾ ਜਨਮ'''}}}} {{center|'''ਅਤੇ'''}} {{center|{{xx-larger|'''ਵਾਸੀ'''}}}} ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਮੈਗਜ਼ੀਨ,੧੫ ਫਰਵਰੀ ੧੯੧੦ ਸੰਮਤ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ੪੪੧ ਸੋਢਾ ੫ ਤੋਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> 79zo33qxlm4z10g6rnyvcnej97jjwa0 250 3355 236285 76895 2026-09-24T15:35:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੫੩)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{border|maxwidth=350px|padding=15px|{{center|{{x-larger|'''ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨ'''}}}} {{center|੧੫ ਫਰਵਰੀ ੧੯੧੦}} {{center|ਸੰਨ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ੪੪੧}}}} {{center|{{xxx-larger|'''ਸਾਡਾ ਜਨਮ'''}}}} {{center|ਅਤੇ}} {{center|{{xx-larger|'''ਵਾਸੀ'''}}}} {{gap}}ਆਹਾ! ਕੇਹੀ ਅਚਰਜ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਰਮਣੀਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਇਕ ਪਾਸੇ ਵਲ ਨੋਕਦਾਰ ਪਹਾੜੀ ਅਪਨੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਮਦ ਵਿਚ ਅਸਮਾਂਨ ਪਈ ਚੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਵਲ ਨਿਕੇ ਨਿਕੇ ਪ੍ਰਬਤ ਤੇ ਹਰੇ ਹਰੇ ਜੰਗਲ ਅਪਨੀ ਅਦੁਤੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਸ਼ਸ਼ੋਭਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੀਜੇ ਪਾਸੇ ਸਤਲੁੱਦ੍ਰ ਨਦੀ ਪੇਚ ਖਾਂਦੀ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਅਚਰਜ ਬਹਾਰ ਤੇ ਹਰਯਵਲ ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਮਾਨੋ ਹਰੇ ੨ ਰੰਗ ਦੀ ਘਟਾ ਪੁਰੀ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰ ਚੜ੍ਹ ਕਰ ਆਈ ਹੈ। ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਛਡਕੇ ਪੱਛੋਂ ਰੁਖ ਜੇ ਚਰਨ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਟੱਪੀਏ ਤਦ ਹੋਰ ਹੀ ਰੰਗ ਖਿੜਦਾ ਹੈ। ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਪਹਾੜੀ ਪਰ ਇਕ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਸੰਘਣੇ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਨੇ ਮੂੰਮ ਦੇ ਧਨ ਵਾਂਕੁਰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ "ਹੋਲ ਗੜ੍ਹ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੋਜ਼ਾ ਤਾਜ ਬੀਬੀ ਆਗਰਾ ਨਹੀਂ ਅਰ ਨਾਹੀਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਸਜਿਦ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਓਹ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਦੀਨ</poem>}}<noinclude></noinclude> jr1zqlkj2db9dmwg2s2ipf8nxl9l8fs 250 3356 236286 76898 2026-09-24T15:35:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੫੪)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਦੁਨੀ ਦੇ ਵਾਲੀ ਕਲਗੀਧਰ ਦੇ ਹੋਲਾ ਖੇਡਨ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਮ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਪੁਰੀ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਕਿਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਨਾਓ ਸੀ "ਅਨੰਦ ਗੜ੍ਹ" ਹੈ। ਇਹ ਓਹੋ ਬੀਰਤਾ ਦਾ ਪੁੰਜ ਗੜ੍ਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਰਮ ਧ੍ਵਜਾ ਮਹਾਂਬਲੀ ਯੋਧੇ ਨੇ ਬਈਧਾਰ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਟਾਕਰੇ ਕੀਤੇ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਸਦਕੇ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਏਸ ਕਿਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨੰਦ ਗੜ੍ਹ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਆਹਾ!ਤ੍ਰਿਖੇ ਤੇਜ਼ ਪਰ ਸੁਚੇਤ ਸਮੇਂ ਨੇ ਅਪਨੀ ਤ੍ਰਿਖੀ ਚਾਲ ਦੇ ਤੀਰ ਮਾਰਕੇ ਇਸ ਕਿਲੇ ਦੇ ਇਕ ਬੁਰਜ ਨੂੰ ਗੇਰਿਆ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚੱਦਰ ਵਿਚ ਲਿਪਟ ਕੇ ਨਜਾਰੇ ਫਿਰ ਵੀ ਅਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਖਲੋਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਏਹ ਪਹਾੜੀ ਕੋਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਖੁਬੀ ਨਾਲ ਪੁਰ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਓਹੋ ਪਰਮ ਪਵਿਤ੍ਰ ਨਗਰੀ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਅਸੀ ਆਤਮਾ ਕਰਕੇ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਤਿਸ ਜਨਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਵਾਸੀ ਵੀ ਏਸੇ ਥਾਂ ਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਆਹਾ! ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਤੇ ਬੀਰਤਾ ਦੀ ਪੁੰਜ ਨਗਰੀ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਪੂਰੀ ਉਹੋ ਕਾਲਜ ਤਾਂ ਨਹੀਂ? ਜਿਸਦੇ ਵਿਦਯਾਰਥੀ {{xx-larger|'''ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ </br>ਤੇ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ'''}} ਆਦਿਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਲਕ ਕਰਕੇ ਕਟਾਵਨ ਵਾਲੇ ਸਬਕ ਸਿਖਕੇ ਨਿਕਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਸਮਝ ਸਿਰ ਤਲੀਆਂ ਪਰ ਰਖਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਪਲੇਟ ਫਾਰਮ ਪਰ ਖੇਡ ਗਏ। ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਜੋ ਸਿਖੀ ਦਾ ਸੋਮਾਂ ਪਹਿਲਾ ਏਥੋਂ ਹੀ ਫੁਟਿਆ ਸੀ। ਕਦੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦ ਇਹ ਨਗਰੀ ਖੁਸ਼ਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਟੀਲੇ ਵਾਂਗ ਜਲਦੇ ਨਕਾਨਕ ਭਰੇ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਦਲ ਵਿਚ ਖੜੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ,</poem>}}<noinclude></noinclude> 8sg0qioileendbhjxgh9eme17tj52j4 250 3357 236287 76904 2026-09-24T15:36:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੫੫)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤਿਸ ਪਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਅਦੁਤੀਯ ਹਾਦੀ ਨੇ ਨਾ ਨਿਰੇ ਟਾਕਰੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਸਗੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬਈ ਧਾਰ ਰਜਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰਕੇ ਫਤੇ ਪਈ। ਬਹੁਤ ਥੋੜੇ ਆਦਮੀ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਖੂਬੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰਾ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡਕੇ ਇਸ ਪਹਾੜੀ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਸਿਖੀ ਦੇ ਚਸ਼ਮਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਕਿਉਂ ਹੈ? {{gap}}ਜਿਤਨੇ ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਹੋਏ ਕੌਣ ਸੀ ਓਹ ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਲੜਦਾ ਅਰ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਭਉ ਤੋਂ ਅਪਨਾਂ ਦਾਉ ਨਾ ਬਚਾਂਦਾ ਪਰ ਏਹ ਮਹਾਬਲੀ ਯੋਧਾ ਬੁਤ-ਪ੍ਰਸਤ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਜੜਾਂ ਵਿਚ ਓਥੇ ਬੈਠਕੇ ਤੇਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਅਕਲ ਮੰਨ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਸੰਭਵ ਹੈ॥ {{gap}}ਆਹਾ! ਵੇਖੋ ਪੁਰੀ ਦੇ ਪੱਛੋਂ ਰੁਖ ਇਕ ਉੱਚਾ ਦਮਦਮਾ ਹੈ, ਏਥੇ ਬੈਠਕੇ ਧਰਮ ਧਵਜਾਂ ਬੀਰਤਾ ਦੇ ਪੰਜ ਜੋਧੇ ਨੇ ਓਹ ੨ ਤੀਰ ਮਾਰੇ ਸਨ ਜੋ ਜਾਦੂ ਦਾ ਅਸਰ ਰਖਦੇ ਸਨ। ਬਲਾਸ ਪਰੀਏ (ਕਹਿਲੂਰੀਏ) ਰਾਜੇ ਦੇ ਤੋਪਚੀ ਨੂੰ ਤੀਰ ਵਜਦਾ ਹੈ। ਵਜ਼ੀਰ ਅਰ ਰਾਜਾ ਪਰੈਕਟਸ (ਕਸਰਤ) ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਪਰ ਕ੍ਰਾਮਾਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ੍ਰਯਾਮੀ ਅਪਣੇ ਮੋਰਚੇ ਪਰ ਬੈਠੇ ਉਸਦੇ ਕੱਚੇ ਖਿਯਾਲ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ ਪੱਤ੍ਰ ਲਿਖ ਕਰ ਤੀਰ ਦੀ ਮੁਖੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਕਿ ਹੇ ਰਾਜਾ! ਏਹ ਕਰਾਮਤ ਨਹੀਂ ਪਰ ਅਭਯਾਸ ਦਾ ਬਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਚੱਕ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਾ ਤੀਰ ਅਸਲੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਪਰ ਲਗਦਾ ਹੀ "ਕੰਮ ਤਮਾਮ" ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਹ! ਅਖਰੀ ਧਨੁਖਧਾਰੀ ਅਪਦਾ ਅਮਿਤੋਜ ਤੇ ਕਮਾਲ ਅਭਿਯਾਸ! {{gap}}ਅੱਜ ਏਥੇ ਕੀ ਹੈ? ਸੈਂਕੜੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਹਜਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਨਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕੀ ਇਕੱਤ੍ਰ ਹੋਏ ਟੋਲੇ ਬੱਧੀ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਵੇਖੋ! ਸਾਹਮਣੇ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਨੇਰੇ ਲਾਲ, ਕਾਲੇ, ਹਰੇ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ, ਸੋਸਨੀ, ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਬਸਤ੍ਰਾ ਨਾਲ ਪੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ</poem>}}<noinclude></noinclude> phsfijtm2d0s33gk29zeuw34uw99qom 250 3358 236288 76905 2026-09-24T15:37:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੫੬)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਕੀ ਏਹ ਨਿਕੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਹਨ? ਹੋਰ ਵੇਖੋ। ਮੇਲੇ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਵੱਟ ਦਾਰ ਪੱਗਾਂ ਤੇ ਕਨਾਰੀ ਦਾਰ ਤੰਬੇ, ਕੰਨਾਂ ਤਕ ਉਚੇਰੀਆਂ ਡਾਂਗਾਂ ਫੜੀ ਲੰਗਾੜੇ ਚੋਬਰਾਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਧਮਚੀ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੇਖਿਆ ਜੇ! ਇਕ ਮੋਟਾ ਜੇਹਾ ਗਭਰੂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਕੇ ਸਿਯਾਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੁ ੩!!! ਵਾਲ ਗਲੇ ਵਿਚ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲੇਥੂ ਪਲੇਥੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੱਥਲਾਂ ਅਰ ਛਾਤੀ ਪਿੱਟ ਪਿਟਕੇ ਲਾਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਰਿੱਛ ਵਾਗੂੰ ਟਪੂਸੀਆਂ ਮਾਰਦਾ, ਦੂ! ਦੂ!! ਕਰਦਾ ਤੇ ਵੈਣ ਪੌਂਦਾ ਹੈ। ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ! ਇਸਨੂੰ ਕੋਈ ਭੂਤ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ? ਮੂੰਹੋਂ ਕੀ ਪਿਆ ਬਕਦਾ ਜੇ.............. ਸਿਆਪੇ ਦੀ ਨੈਣ ਵਾਂਗੂੰ ਅਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੱਠਾ ਪਥੂਕਾ ਹੋਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਿਛਲਾ ਟੋਲ ਇਸਦੇ ਆਖ ਹੋਏ ਕੁਬੋਲ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਏ! ਹਏ! ਇਹ ਗੰਦ ਪ੍ਰਸਤਾਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਕਿਸਦਾ ਸਿਯਾਪਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਤੇ ਕਿਸ ਦੇ ਅਗੇ? ਓਹੋ! ਹੋ! ਸ਼ਰਮ! ਅਪਣੀਆਂ ਹੀ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਭੈਣਾਂ ਅਗੇ। ਭਲਾ ਇਹ ਕਿਕੂਰ? ਇਸਤਰਾਂ ਕਿ! ਔਹ ਵੇਖੋ: ਮਧਰਾ ਜਿਹਾ ਪੁਰਖ ਇਸ ਪਿੱਟਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਬਾਹ ਫੜਕੇ ਇਸ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਲੈਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:-ਓਇ। ਸਿਯਾਪਾ ਸਿਆਂ ਚੱਲ ਓਇ ਸਾਲਿਆ ਟੁਰ ਛੇਤੀ ਔਹ ਵੇਖ ਸਾਹਮਣੇ ਬਨੇਰੇ ਪਰ ਤੀਵੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕੁੜੀ ਰਾਮੀ ਖਲੋਤੀ ਸਾਥਣਾਂ ਤੇ ਨਾਲ ਦੀਆਂ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਖ ਰਹੀ ਹੈ ਨੀ ਬੀਬੀ, ਨੀ ਬੀਬੀ ਚਲੋ ਨੀ ਛੇਤੀ ਉਠੋ! ਵੇਖ ਨੀ ਹੇਠਾਂ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਜਾਏ ਖਾਣਾ ਮੇਰਾ ਭਾਈ ਰਾਮਾਂ ਸਿਆਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ! ਇਧਰੋ ਰਾਮੇ ਹੋਰੀ ਵੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋਕਰ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਨੂੰ ਖਿਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਓਧਰੋਂ ਸਹੁਰਿਓਂ ਆਈ ਰਾਮੀ ਦਰਾਣੀਆਂ, ਜਿਠਾਣੀਆਂ ਨਣਾਨਾਂ ਦੇ ਪੱਲੇ ਧਰੂੰਦੀ ਘਸੀਟ</poem>}}<noinclude></noinclude> gd38u28xecegk9kqfq2u4cnqu935vi7 250 3359 236289 76907 2026-09-24T15:38:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੫੭)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਦੀ ਅਰ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਕਪੜੇ ਤੁਨਦੀ ਕੋਠੇ ਪਰ ਲਕਣ ਲਈ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਹਾਏ! ਨਿਘਾਰ ਅਤੇ ਗਰਕੀ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਏਹ ਭੈੜੇ ਲੋਕ ਅਪਨੀਆਂ ਹੀ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਗੇ ਕਿਹੋ ਜੇਹੇ ਭੈੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੈਨ। ਸ਼ਰਮ!!! {{gap}}ਓਹ! ਓਹ!! ਏਧਰ ਪਰਤਕੇ ਹੋਰ ਨਜ਼ਰਾ ਵੇਖੋ: ਖੱਬੇ ਹਥ ਦੀ ਗਲੀ ਤੋਂ ਸੰਘਣੇ ਮੇਲੇ ਵਿਚਦੀ ਇਕ ਬ੍ਰਿਧ ਪੁਰਖ ਸਿਰ ਵਿਚ ਵਸੂਰਾ ਟੰਗੇ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗੂ ਨਚਦਾ ਔਂਦਾ ਹੈ ਹਾਏ! ਸ਼ੋਕ! ਏਹ ਬੁਢਾ ਕੁੱਕੜ ਕਿਉ ਨਚਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮੂਰਖ ਪੁਰਖ ਇਹਨਾਂ ਲੰਗਾੜਿਆਂ ਦੇ ਢਹੇ ਚੜ੍ਹਕੇ ਅਪਨੇ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦੇਕੇ ਇਹਨਾਂ ਕਲੰਦਰਾਂ ਅਗੇ ਬੰਦਰ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਏ! ਸ਼ਰਮ!!ਸਾਹਮਣੇ ਬਨੇਰੇ ਪਰ ਬੈਠੀਆਂ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਸਭ ਇਸਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਤੱਲ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਕੁਕੜ ਨੂੰ ਕਿਥੋਂ ਦੀ ਅੰਧੇਰੀ ਆਈ ਹੈ ਜੋ ਇਜੇਹਾ ਖਰੂਦੀ ਬਣਕੇ ਧੌਲੇ ਕੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰਾਖ ਦੀ ਰੋਕ ਭਰਕੇ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਹੋਰ ਸੁਣੋ:-ਇਕ ਜਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਪੈਂਦੀ ਹੈ "ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਵੇ ਲੁਟ ਲਈ ਵੇ ਹਾਏ, ਵੇ ਲੋਕੋ ਕੰਨ ਪਾਟ ਗਿਆ ਵੇ। ਔਹ ਗਿਆ ਲੰਗਾੜਾ ਔਹ ਗਿਆ ਲੰਗਾੜਾ ਨੱਸ ਗਿਆ ਜੇ" ਵਿਚਾਰੀ ਅਨਭੋਲ ਤ੍ਰੀਮਤ ਚੀਕਦੀ ਹੀ ਰੈਹ ਗਈ ਕਿ ਕੰਨੋਂ ਡੰਡੀਆਂ ਦਾ ਗੁਛਾ ਧੂਹਕੇ ਪੱਤ੍ਰਾ ਵਾਚ ਗਿਆ ਆਹ ਲਓ ਸੀਟੀ ਵੱਜੀ ਪੋਲੀਸ ਨੱਸੀ ਗਈ ਪਰ ਇਤਨੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਕੌਨ ਲੱਭੇ? {{gap}}ਹੋਰ ਵੱਖੋ:- ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਲੱਠ ਖੜਕ ਪਈ ਭਲਾ ਇਹ ਕਿਉ? ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕਿ ਉਸ ਬਨੇਰੇ ਪਰ ਜੋ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾ ਟੋਲਾ ਏਸੇ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਖਰੂਦ ਖਾਨਾਂ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਓਹ ਇਧਰ ਆ ਨਿਕਲਆ ਅਰ ਇਹਨਾ ਦੇ ਔਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਓਪਰਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> 33hwrfi7n9c35dqkzo4konw9ckp81cb 250 3360 236290 76911 2026-09-24T15:38:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੫੮)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਟੋਲਾ ਇਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਗੰਦ ਮੰਦ ਬਕਦਾ ਤੇ ਸਿਆਪਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਔਣ ਵਾਲੇ ਟੋਲੇ ਦੀ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪੋ ਵਿਚ ਲੱਠ ਖੜਕ ਪਈ।ਓਹ ਗ਼ਜ਼ਬ! ਸਿਰ ਫਟ ਗਏ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਘਰਾਲਾਂ ਵੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਵਾਲ ਖੁਲਕੇ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ਹਨ। ਅੰਗ ਫਿਸ ਗਏ, ਕਈ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾਣ ਤਕ ਨੌਬਤ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਹਾਏ ਜੱਟੋ! ਤੁਹਾਡੀ ਅਕਲ ਤੇ ਕਰਤੁਤ! ਪੋਲੀਸ ਉਪਰ ਆ ਗਈ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਟ ਵਰਸਣ ਲਗੀ ਤੇ ਕਈ ਗਰੀਬ ਕੋਲ ਖੜੇ ਵੀ ਛੰਡੇ ਗਏ। {{gap}}ਏਹ ਬਖੇੜਾ ਛਡ ਕੇ ਅਸੀ ਅਗਾਹਾਂ ਵਧੇ ਹੀ ਸਾਂ ਜੋ ਕੀ ਵੇਖਨੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਕ ਖੁਲੀ ਜਿਹੀ ਤੰਬੀ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਪਰ ਟੋਪੀ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਥ ਪਰ ਹਥ ਮਾਰਕੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰੇ ਭਾਈ ਲੋਗੋ! ਅਗਰ ਆਪ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤੋ ਆਓ ਪ੍ਰਭੂ ਯਸੂ ਮਸੀਹ ਦੇ ਭਗਤ ਬਨੋ ਆਦਿ {{gap}}ਹੁਣ ਤਕ ਜਿਤਨੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਡਿਠੇ ਸਨ ਓਹ ਤ੍ਰਿਖੀਕਟਾਰ ਦੇ ਫੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨੇ ਲੂਣ ਦੇ ਬੁਕ ਹੋਰ ਵੀ ਭਰਕੇ ਪਾ ਦਿਤੇ। ਹਾਏ! ਪੀੜ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਫ਼! ਜਿੰਦ ਗਈ ਅਜ ਲੋੜ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੀ ਕਿ ਏਨਾ ਲੰਗਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਜਹੀ ਸਿਖ ਮੱਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਏ ਪੀ ਇਜੇਹੇ ਪਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ ਹਾਏ ਸ਼ੋਕ! ਸਾਡੀ ਪਵਿਤ੍ਰ "ਜਨਮ ਭੂਮੀ" ਤੇ "ਵਾਸੀ"ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੋਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ*ਪੈਕੰਬ੍ਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਰ ਪਿਆਰੀ ਸਿੱਖੀ ਤੋਂ ਵਾਂਜਕੇ ਈਸਾਈ ਬਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਉਸ ਮਹਾਂਬਲੀ ਧਨਖਧਾਰੀ ਯੋਧੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪੁਤ੍ਰ ਏਥੇ ਹੈ ਜੋ ਏਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਨਜਾਰਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ? ਕੋਈ ਨਹੀਂ! ਮਨ ਹੋਰੀ ਘਾਬਰ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਗਾਹਾਂ ਧੱਕਦੇ ਹਨ। ਅਸੀ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ {{rule}} *ਪੈਗੰਬਰਾਂ। </poem>}}<noinclude></noinclude> 1rot4drxa3yp7whynqzrc3i8xg4wxy1 250 3361 236291 76912 2026-09-24T15:38:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੫੯)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਹੀ ਹੋਰ ਟਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਗੇ ਇਕ ਅਚਰਜ ਕੌਤਕ ਹੋਰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਨਿਕੇ ਜਿਹੇ ਕਾਗਤ ਵੰਡੀਜਦਾ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੈਡਿੰਗ ਪਰ ਲਿਖਯਾ ਹੈ "ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੂਰਾ" ਪਰ ਇਸ ਕਾਗਤ ਦੀ ਇਬਾਰਤ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਏਹ 'ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਰਾ' ਓਹੋ ਪਕੰਬ੍ਰ ਈਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਹਾਏ ਸਾਡੇ ਦੁਰਭਾਗ ਤੇ ਅਧੋਗਤੀ! ਅਸੀਂ ਏਥੋਂ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਵਧਦੇ ਹਾਂ ਕੀ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਲੰਗਾੜਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਟੋਲਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਕੋਲ ਖੜਾ ਪਿੱਟਦਾ ਹੈ। ਜਦੇ ਇਸ ਟੋਲੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਔਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਖੌਲ ਕਰੇ ਤਦ ਸਿਆਪੇ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਗਾਵਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਓਹੋ ਗੰਦੇ ਗੀਤ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖਿਆਲ ਔਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਸ੍ਰੀ ਕੇਸ ਗੜ੍ਹ' ਗੁਰਦ੍ਵਾਰੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਚਲੀਏ ਅਸੀ ਅੰਦਰ ਵੜਦੇ ਹਾਂ ਅਰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅਤਿਯੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਕ ਪੁਜਾਰੀ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਕੇ ਹਟਿਆ ਹੈ ਛਕਨ ਵਾਲਾ ਨਿਯੂ ਲਾਈਟ ਦਾ (ਨਵੇਂ ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ) ਸਿੰਘ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਪੁਜਾਰੀ ਸਿੰਘ ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਰਾ ਕੰਨ ਡਾਹਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਓਹ ਸਣਦਾ ਹੈ। ਪੁਜਾਰੀ ਸਾਹਿਬ ਮੱਲਕੜੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿੱਤ੍ਰ ਹੈਂ ਕੀ ਕਦੀ ਪੰਜਰਤਨੀ* ਨਹੀਂ ਛਕੋਣੀ? ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਸਿੰਘ ਸੁਣ ਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਵੱਟਕੇ ਥੱਪੜ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਪਰ ਜੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਓਇ ਬੇਈਮਾਨ ਛਕੌਣੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਪੁਜਾਰੀ "ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸ਼ ਗੜ੍ਹ" ਦੇ ਪਰ ਪੂਜਾਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਕੌਰ ਦੀ {{gap}}ਹਾਏ ਸ਼ੋਕ! ਸਾਡੇ ਫੱਟੜ ਹਿਰਦੇ ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਲੂੰਣ ਦੀ ਮੁਠ ਵਾਗੂੰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਅਸੀ ਅਤਯੰਤ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਾਂ ਅਰ ਕੀਹ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਕ ਅਜਨਬੀ ਸਿੰਘ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਓ ਗੁਰਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਰੋਂਦਾ {{rule}} *ਏਹ ਮਹਾਤਮਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਰਖਿਆ ਹੈ!</poem>}}<noinclude></noinclude> sgjihxyl8r19bz1mtu14yu6q0zwdatr 250 3362 236292 76915 2026-09-24T15:39:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੬੦)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਔਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸੂਰਤ ਮੂਰਤ ਵੇਖਕੇ ਹੱਕੇ ਬੱਕੇ ਰਹ ਗਏ ਅਰ ਪੁਛਦੇ ਹਾਂ। ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਪ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੇ ਹੋ? {{gap}}ਅੱਗੋਂ ਉਤ੍ਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੀ ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਦੇ ਅਣ ਹੋਏ ਨਜ਼ਾਰ ਵੇਖਕੇ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਜਿਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਰੋਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ" ਸਾਰੀ ਵਿਥਯਾ ਪੁਛਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾਤੁਰ ਹੋਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਹਿਤ ਕਾਬਲੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵੇਖਕੇ ਢਾਹੀਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂ ਨਾ ਰੋਣ? ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਮੇਂ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਚਦਾ ਸਾਂ ਕਿ ਕਲਗੀਧਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਗਰੀ {{xx-larger|'''"ਅਨੰਦਪੁਰ"'''}}ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਹਿਤ ਕਮਰ ਕਸੇ ਕਰਾਂ। ਮੇਰਾ ਏਹ ਖਿਯਾਲ ਜਦ ਨਿਸਚੇ ਵਿਚ ਪੱਕ ਗਿਆ ਤਦ ਮੇਰੇ ਇਕ ਮਿੱਤ੍ਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਾਲ ਵਿਚ ਓਥੇ ਇਕ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਭੀ ਨਿਸਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਜੋ ਮੇਲਾ ਓਥੇ ਭਰਦਾ ਹੋਉ, ਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੇਲਾ ਉਸਦੇ ਤੁਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?ਓਹ ਕੇਹੜਾ ਹੈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਰਥ ਅਰ ਮੇਲਾ ਜੋ "ਤੀਰਥ ਉਦਮ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀਆ" ਦੇ ਵਾਕ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਿਚ ਨਾਂ ਡਿੱਠਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਏਹ ਅਸਚਰਜ ਨਿਸਚਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਕ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਿਚ ਜੋ ਅਨੰਦ ਹੋਊ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਅੰਸ ਮਾਤ੍ਰ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਯਾਤ੍ਰਾ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਵਾਦ ਪੂਰਤ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੋਣਾ ਪਰ ਹਾਏ! ਮੇਰੇ ਲੇਖ! ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਹਾੜੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੋਂ ਅਪਨੀ {{xx-larger|'''ਵਾਸੀ'''}} ਤੇ {{xx-larger|'''ਜਨਮ'''}} ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਔਦਾ ਤਦ ਮੇਰਾ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਨਿਸਚਾ ਤਾਂ ਕਾਇਮ</poem>}}<noinclude></noinclude> bjy2mm48po9ks8ahx2uoku31sj2f2ed 250 3363 236293 76916 2026-09-24T15:39:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੬੧)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਰਹਿੰਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਕੀਹ ਜਾਣਦਾ ਸਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੰਥ ਵਾਲੀ ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਕ ਯਾਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਏਹ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਦਨਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਣਗੇ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਸ਼ੋਕ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਪਰ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੀਆਂ ਡੀਗਾਂ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਚਰੋਕਣੀਆਂ ਧੁਰ ਕਾਬਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣੇ ਅਰ ਪਸਤਕ ਤਾਂ ਕੀਹ ਵੰਡਣੇ ਸਨ, ਕਦੇ ਸਿਆਹੀ ਦੀ ਇਕ ਛਿੱਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡੋਹਲੀ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਓਨ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਏਹ ਪੁਛਿਆ ਲੋੜਨਾ ਹਾਂ ਜੋ ਫੁਲ ੨ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ "ਅਸੀ ਮਨਮੱਤ ਦਾ ਡਾਢਾ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ" ਕਿ ਕਿਉਂ ਅਪਨੇ ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਕਲਗੀਧਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਲ ਅੱਖ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੱਕਿਆ? ਆਏ ਸਾਲ ਓਥੋਂ ਕੀ ਗੰਦ ਉਪਾਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ? ਫਿਰ ਗੁਰਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਿੱਥੇ ਕੀਤਾ, ਘਰ ਦੇ .... ......? {{gap}}ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਤੇ ਸੋਸੈਟੀਆਂ ਪਰ ਵੀ ਏਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀਹ ਕਦੀ ਅਪਨੇ ਜ਼ਿਲਾ ਹੁਸ਼ਯਾਰ ਪੁਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਭੀ ਏਹ ਰੈਜ਼ੋਲਿਯੂਸ਼ਨ", Resolution,ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ? ਕਿ ਸਾਡੇ ਪੂਜਨੀਯ ਪ੍ਰਮ ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਸਥਾਨ ਵਿਚੋਂ ਇਸ ਗੰਦ ਪ੍ਰਸਤੀ ਦੇ ਕੱਢਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਪੋਲੀਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਕਦੀ ਨਹੀਂ!! ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਕਾਬਲੀ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਅਰ ਫੁਰਨੇ ਫੁਰੇ ਕਿ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਡਾਕਟਰ* ਕਨਿੰਗਮ ਨੇ ਸਿਖ ਇਤਹਾਸ ਇਸ ਖੂਬੀ ਨਾਲ ਲਿਖਯਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕ {{rule}} *Dotor ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਖਿਤਾਬ ਹੈ ਕਿਤੇ ਹਕੀਮ (ਦਵਾਵਾਂ ਦੇਨ)ਵਲ ਨਾ ਸਮਝ ਲੈਣਾ॥</poem>}}<noinclude></noinclude> d4e8blow2nis9arhzgd7zgiks6e9b84 250 3364 236294 76919 2026-09-24T15:39:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੬੨)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਦਾ ਦਿਲ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਕੇ ਅਵਸ਼ ਕਲਗੀਧਰ ਦੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹਿੰਦੀ ਭਾਖਾ ਵਿਚ ਭੀ ਸਚਿੱਤ੍ਰ ਛਪਿਆ ਹੈ। ਅਸੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਕਦਾਚਿਤ ਇਜੇਹੀ ਜੋਸ਼ੀਲੀ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਕੇ ਕੋਈ ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਅਥਵਾ ਬੰਗਾਲੀ ਸਜਨ ਸਾਡੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਵਾਲੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਹਿਤ ਚਲਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਏਥੇ ਆ ਕਰ ਇਹ ਗੰਦ ਪ੍ਰਸਤੀ ਵੇਖਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹੇ ਅਰ ਕਿਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪਿੱਟੇ? {{gap}}ਐ ਗੁਰੂ ਪੰਥ! ਕੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕੁਰੀਤੀ ਦੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਯਤਨ ਸੋਚੇਗਾ? ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਦ ਨਿਸਚਾ ਹੈ ਕਿ ਅਪਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਦਾਦ ਗੁਰੂ ਕਲਗੀਧਰ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਪੰਥ ਸਾਡੇ ਲੇਖ ਉਪਰ ਤਾਮੀਲ ਕਰੇ ਤਦ ਅਸੀ ਬੜੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਇਹ ਲਿਖਾਂਗੇ ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਸਿਖ ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਤਾ ਮੰਨ ਕੇ ਉੱਦਮ ਕਰੇ ਤੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਪਰ ਪੂਜੇ ਜਾਂ ਅਪਨੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਕੇ ਗੁਰਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਵਾਕੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਚਿਠੀਆਂ ਸਾਹਿਬ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਹਾਦੁਰ ਜਿਲਾ ਹੁਸ਼ਯਾਰ ਪੁਰ ਨੂੰ ਘਲਾਵੇ ਤਦ ਆਸ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਂ ਕੁਰੀਤ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ॥ {{center|{{xxx-larger|'''ਪੰਥ ਜਗਾਵਾ'''}}}} {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਬਿਜੈ ਦੰਡਕ ਛੰਦ ਅਸੀ ਆਏ ਸੀ ਜਗਤ ਉਧਾਰ ਖਾਤ੍ਰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਐਪਰ ਆਪ ਹੀ ਉਲਝ ਸੰਸਾਰ ਬੈਠੇ। ਸਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਸੀ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਡੁਬੇ ਅਸੀ ਮੰਝਲੀ ਧਾਰ ਬੈਠੇ। ਫੱਟ ਮੇਲ ਕਰ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੇਲਣਾ ਕੀ?</poem>}}<noinclude></noinclude> hu3hzi9proqo6qrxnqpmgo982lo3xyi 250 3365 236295 76920 2026-09-24T15:40:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੬੩)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਅਸੀ ਮਾਰਦੇ ਫੱਟ ਤਲਵਾਰ ਬੈਠੇ। "ਸੁਧਾਚਾਰ" ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀ ਅਸੀ ਕਰਨਾ? {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸੁਧੇ ਚਾਰ ਅਚਾਰ ਨਿਘਾਰ ਬੈਠੇ। ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਤੋਲਣਾ ਧਰਮ ਕੰਡੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਛਡ ਕੂੜ ਦੇ ਹੋ ਠੇਕੇਦਾਰ ਬੈਠੇ। ਦਯਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੀਆ ਨਿਕਾਲ ਵਿਚੋਂ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਵਿਚੋਂ ਹੋਰ ਤਨ ਹੋਰ ਸੰਵਾਰ ਬੈਠੇ। ਸ਼ਕਲ ਸਿੱਖ ਦੀ ਦਿੱਖਦੀ ਐਨ ਸੋਹਣੀ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਉਤੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਵੀ ਧਾਰ ਬੈਠੇ ਉੱਜਲ ਕਪੜੇ ਅਪੜੇ ਬਰਫ ਤੀਕਰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਦੋਹਰੀ ਸੀਸ ਪਰ ਬੰਨ ਦਸਤਾਰ ਬੈਠੇ। ਕੁੱਛੜ ਵਿਚ ਕਾਤੀ ਛਾਤੀ ਫ਼ਾੜਨੇ ਨੂੰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਘਾਤੀ ਤੱਕਦੇ ਘਾਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬੈਠੇ। ਡਾਢਾ ਐਬ ਇਕ ਗੈਬ ਦਾ ਵਿਚ ਸਾਡੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਜਿਸਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸੰਘਾਰ ਬੈਠੇ। ਸੋਟਾ ਹੱਥ ਲੈ ਅਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਆਪੇ ਕੁਟਦੇ ਹਾਂ ਥਾਨੇਦਾਰ ਬੈਠੇ। ਇਕ ਦੁਏ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾ ਸੰਗ ਰਖੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿਖ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਚਿਤਾਰ ਬੈਠੇ। ਏਹੋ ਚਾਲ *ਜ਼ਵਾਲ ਦੀ ਅਸਾਂ ਅੰਦਰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਪੈਰ ਅਪਣੇ ਮਾਰ ਕੁਠਾਰ ਬੈਠੇ। ਸਗੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਖਮ ਉਚੇੜਦੇ ਹਾਂ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਹੱਥੀਂ ਅਪਣੀ ਆਪ ਗਵਾਰ ਬੈਠੇ। ਸਿਖੀ ਸਿਖਯਾ ਜੋ ਵੇਲੇ ਡੋਗਰਾਂ ਦੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਨਹੀਂ ਭੁਲਦੇ ਅਜੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਬੈਠੇ। ਓਸੇ ਚਾਲ ਕਚਾਲ ਦੀ ਚਾਲ ਪੈਕੇ {{rule}} * ਘਾਟਾ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 29bx675wcdx70ll1rhk3pj05fgwru3w 250 3366 236296 76922 2026-09-24T15:40:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੬੪)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਰਾਜ, ਭਾਗ, ਅਭਾਗ ਵੀ ਹਾਰ ਬੈਠੇ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਘੁਰਕ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗੂ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਲੋਕੀ ਆਖਦੇ ਪਸ਼ੂ ਗੁਵਾਰ ਬੈਠੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਰਮ ਨਾ ਅਸੀਂ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋਏ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਲੋਕੀ ਦੇਂਵਦੇ ਲੱਖ ਧਿਕਾਰ ਬੈਠੇ। ਬੇੜੀ ਕੌਮ ਦੀ ਥਿੜਕਦੀ ਵਿਚ ਸਾਗਰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਅਸੀਂ ਡੋਬਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਬੈਠੇ। ਅਗੇ ਲੰਘਣੇ ਦੀ ਨੀਯਤ ਰੱਖ ਦੌੜੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਫੁਟ ਭੱਜ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਹਾਰ ਬੈਠੇ। ਘਰੋਂ ਗਏ ਪਰ ਘਾਟ ਪਰ ਨਹੀਂ ਪੁਜੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਹੀ ਹੋਣ ਖੁਆਰ ਬੈਠੇ। ਦੁਨੀ ਗਈ ਪਰ ਦੀਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੱਲੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਪੱਲੇ ਸਾਫ ਹੋ ਗਲੇ ਦੇ ਹਾਰ ਬੈਠੇ। ਥੱਲੇ ਗਏ ਪਰ ਗਏ ਵੀ ਐਨ ਥੱਲੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਚਲੇ ਬੱਲੇ! ਦੀ ਸੁਨਣ ਕਰ ਬੈਠੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਡਿਆਂ ਸੀਸ ਦਿਤੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਤਲੀ ਜਿੰਦ ਧਰ ਹਾਏ! ਪਧਾਰ ਬੈਠੇ। ਅੱਜ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਤੇਗ ਪਰ ਦੇਗ ਲੈਕੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਾਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਕਈ ਸਰਦਾਰ ਬੈਠੇ। ਹਾਏ! ਸ਼ੋਕ! ਪਰ ਸਿਖ ਨਾਂ ਰਹੇ ਲੋਕੋ! {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਭੁਲ ਵਡਿਆਂ ਕਲ ਉਪਕਾਰ ਬੈਠੇ। ਰਹਿਤ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਹਤ ਹੈ ਰੱਖਣੀ ਕੀ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਿਖੀ ਦਿਲੋਂ ਹੀ ਰੱਖਣੀ ਧਾਰ ਬੈਠੇ। ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਬਾਣ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਾਈਂ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਵਿਸਾਰ ਬੈਠੇ। ਬਾਜ ਕੁਕੜਾਂ ਨਾਲ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਖੇਡ ਬਾਢਕੇ ਉਮਰ ਗੁਜਾਰ ਬੈਠੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> lxg3kehxwi9yp2r19h4hmhic18lu3iq 250 3367 236297 76924 2026-09-24T15:40:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੬੫)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਨਸ਼ਾ ਭੰਗ ਅਫ਼ੀਮ, ਸਕੀਮ ਅੰਦਰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਪੀ ਕਰ ਮਸਤ ਹੋ ਖੇਡ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬੈਠੇ! ਘਰੀਂ ਕੰਜਰਾਂ ਬੰਜਰਾਂ ਖੇਤ ਹੋਕਰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਅਗੇ ਲਈ ਔਲਾਦ ਨਿਘਾਰ ਬੈਠੇ। ਛੱਡ ਕੰਮ, ਅਕਾਜ ਅਰ ਮਸਤ ਹੋਕਰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਭੈੜੇ ਕੰਮ ਨਿਤ ਕਰਨ ਬਦਕਾਰ ਬੈਠੇ। ਹੋਈਆਂ ਜ਼ਬਤ ਜਗੀਰਾਂ ਤੇ ਮਾਲ ਸਾਰੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਸਗੋਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਚ ਘਰ ਬਾਰ ਬੈਠੇ। ਸਿਖਾਂ ਤਾਈਂ ਬਦਨਾਮੀ ਦਾ ਬਣੇ ਕਾਰਨ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਧੱਬਾ ਪੰਥ ਦੇ ਸੀਸ ਪਰ ਮਾਰ ਬੈਠੇ। ਏਹਨਾਂ ਆਗੂਆਂ ਪੰਥ ਉਭਾਰਨਾ ਸੀ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਪਰ ਏ ਪੰਥ ਦੇ ਸੀਸ ਹੋ ਭਾਰ ਬੈਠੇ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅੱਜ ਭੁਲਾਇ ਸਾਰੀ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਬੇਈਮਨ ਹੋ ਸਰੇ ਬਜ਼ਾਰ ਬੈਠੇ। ਫੇਰ ਪੰਥ ਦੀ ਕਹੋ ਕੀ ਆਸ ਬਾਕੀ? {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਜਦ ਕਿ ਐਹੋ ਜੇ ਦਿਸਨ ਅਸਾਰ ਬੈਠੇ? ਏਥੇ ਬੱਸ ਕੀ ਹੋਰ ਵੀ ਟੁਰੋ ਅਗੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਅਸੀ ਡੋਬੂ ਮਲਾਹ ਚਿਤਾਰ ਬੈਠੇ। ਏ ਹਨ ਕੁਲ ਪੁਜਾਰੜੇ ਪੰਥ ਅੰਦਰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਖਾਣ ਪੰਥ ਨੂੰ ਹਾਏ! ਬੁਰਯਾਰ ਬੈਠੇ। ਕਈ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਚੱਖ ਖੂਜਾ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਫਿਰ ਵੀ ਰੱਜਦੇ ਨਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਬੈਠੇ। ਪੰਥ ਡਿਗਦਾ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰਿਓ ਹੈ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਅਸੀਂ ਡੇਗਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੈਠੇ। ਮਾਝਾ, ਮਾਲਵਾ, ਧੜੇ ਦੋ ਅੜੇ ਦੇਖੋ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਲੜੇ ਸਿਖ ਜਿਉਂ ਝੁੰਡ ਗੁਟਾਰ ਬੈਠੇ। ਵਧੀ ਖਿੱਚ ਖਿਚਾਈ ਹੈ ਚਾਈਂ ਚਾਈਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> q9e55puwapdk9wduuivnlv5f0558dkw 250 3368 236298 76926 2026-09-24T15:40:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|[ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ|(੬੬)|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਵਾਧੂ ਖਿੱਚ ਦੇ ਬਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬੈਠੇ। ਪਏ ਕੰਮ ਅਧੂਰੜੇ ਸੋਚ ਕਿਹਨੂੰ? {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਖਿਲਾਰ ਬੈਠੇ। ਜੇਕਰ ਵਿਦਿਆ ਵਲ ਵੀ ਝੁਕੇ ਸਾਂਗੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਤਾਂ ਭੀ ਆਪ ਹੀ ਖਾਕ ਉਲਾਰ ਬੈਠੇ। ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਚਾਹੜਿਆ ਤੋੜ ਤੀਕਰ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਏਵੇਂ ਅਪਣਾ ਅਪ ਵੰਗਾਰ ਬੈਠੇ। ਗੋਹੜਾ ਕਤਿਆ ਨਾਂ ਅਜੇ ਸੇਰ ਵਿਚੋਂ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਲਿਆ ਮੰਨ ਕਿ ਕੱਤ ਮਣ ਚਾਰ ਬੈਠੇ। ਪੈਂਡਾ ਇਕ ਫਰਲਾਂਗ ਨਾ ਅਜੇ ਕੀਤਾ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਮੀਲ ਹਜਾਰ ਬੈਠੇ। ਸੁਤੇ ਪਏ ਅਵੇਸਲੇ ਅਹੰ ਖਾਂਦੇ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਏ! ਸੁਧਾਰ ਬੈਠੇ। "ਗੁਰੂ ਦਾਤ ਹਰ" ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਾਜ ਰੱਖ {{gap}}{{gap}}{{gap}}ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਬੈਠੇ।। {{center|{{xxxx-larger|'''ਇਤਿ'''}}}}</poem>}}<noinclude></noinclude> 7bihz24d9fod2hcx4ay7k0enldvqmi0 250 3369 236299 76930 2026-09-24T15:42:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{center|{{xxx-larger|'''ਨਵੀਆਂ ਸੁਗਾਤਾਂ'''}}}} {{center|{{xx-larger|'''ਅਦੁਤੀ ਸਾਕਾ'''}}}} {{gap}}ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਲਗੀਧਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਜਾਨ ਪਰ ਖੇਡਨ ਵਾਲੇ ਅਦੁਤੀ ਬੀਰ ਚੌਹਾਂ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦਾ ਦਰਦਨਾਕ ਅਤੇ ਬੀਰਤਾ ਦਾ ਪੰਜ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਾਕਾ ਅਰਥਾਤ {{xx-larger|'''"ਨਿਕੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ'''}} {{xx-larger|'''ਤੇ ਵਡੇ ਸਾਕੇ"'''}} ਨਾਮ ਦੀ ਪੋਥੀ ਹੁਨੇ ਹੀ ਛਪਕੇ ਤਿਯਾਰ ਹੋਈ ਹੈ। ਛਪਾਈ ਸੰਦਰ, ਮੋਟਾ ਟਾਇਪ, ਕਾਗਤ ਸੋਹਣਾ ਕੋਰੜੇ ਛੰਦ, ਬੈਂਤ, ਕਬਿਤ, ਦੋਹਰੇ, ਕਵਾਲੀ, ਗੀਆਂ ਮਾਲਤੀ ਛੰਦ ਆਦਿ ਰਚਨਾਂ ਵਿਚ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਵਿਤਾ ਰੋਮਾਚੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੱਜਨ ਏਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ ਕਿ ਗੰਦੇ ਕਿੱਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹਟੇ ਓਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਅਨਮੁਲੀ ਸੁਗਾਤ ਹੈ। ਖਰੀਦ ਕੇ ਜਲਸਈ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਆਮ ਪੇਂਡੂ ਗੁਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰਚੀ ਕਿਸਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹਟਾਕੇ ਇਸਪੋਥੀ ਵਲ ਝੁਕੌਂਣ! ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਕੇ ਕੋਰੜੇ ਛੰਦਾਂ ਵਿਚ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ ਮੁਲ ਵੀ ਕਾਪੀ =) ਆਨੇ ਹੈ ਇਕਠੀ ਸੌ ਕਾਪੀ ਖਰੀਦਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ੧੨॥) ਰੁਪੈ ਸੈਂਕੜਾ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਵਧੀਕ ਤਰੀਫ ਲਈ ਇਸਦਾ ਨਾਓਂ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ॥ {{center|{{xxx-larger|'''ਗੁਰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿੱਕ'''}}}} ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਮਨਦੀ ਪ੍ਰੇਮਾਂਤਰ ਦਸ਼ਾ ਦੇ ਹਾਵੇ ਅਰ ਤਰਲੇ ਇਸ ਵੇਧਵੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਹੂਬਹੂ ਫੋਟੋ ਬਾਰਾਂ ਮਾਸੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਤੇ ਡੇਓਢੇ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾਂ ਵਿਚ ਖੂਬ ਨਿਭਯਾ ਹੈ ਮਲ ਫੀ ਕਾਪੀ)।।। ਇਕੱਠੀ ਸੌ ਖਰੀਦਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ੩) ਸੈਂਕੜਾ ਪਰ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ॥</poem>}}<noinclude></noinclude> 402vp65ceh41p2nzcn0nplukrlg8di4 250 3370 236300 76931 2026-09-24T15:43:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 236300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|{{xxx-larger|'''ਸੁਗੰਧਿ ਅਸਥਾਨ'''}}}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਾਅਦੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਆਪ ਦੀ ਰਚਿਤ ਗੁਲਿਸਤਾਂ ਬੋਸਤਾਂ ਦੇਸ ਭਰ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਫਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਜਾਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਕੀਹ ਗੁਣ ਤੇ ਖਜਾਨੇ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ੋਕ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀ ਦੁਰਲਭ ਦਾਤ ਕੋਲੋਂ ਕੇਵਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਵਾਞੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਗਲਿਸਤਾਂ ਦਾ ਕੁਝਕੁ ਹਿੱਸਾ ਖਾ: ਟ੍ਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪਲਟਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬੋਸਤਾਂ ਵੱਲ ਅਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪਲਟਕੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾਤ ਵਿਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਿਆਨੀ ਭਾਈ ਹਜਾਰਾਂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੋਸਤਾਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾਂ ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਸ਼ਾ ਜਬਾਨ ਵਿਚ ਕਰਕੇ ਸੰਨ ੧੮੯੧ ਵਿਚ ਵਧਇਆ ਸੀ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੇ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਦਮ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਮੂਨੇ ਮਾਤ੍ਰ ਛੀਵਾਂ ਕਾਂਡ ਛਪਕੇ ਤਿਆਰ ਹੈ । ਮਲ ਵੀ ਕਾਪੀ =)।। ਹੈ। ਇਕੱਠੀ ਸੌਂ ਖਰੀਦਨ ਵਾਲੇ ਸਜਨਾ ਨੂੰ ਖਾਸ ਰਿਐਤ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। {{center|-- 0 --}} ਨੋਟ - ਟਾਪੂ ਨਿਵਾਸੀ ਸਜਣਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਪੁਸਤਕਾਂ {{gap}}{{gap}}"ਸੂਬੇਦਾਰ ਮੇਜਰ ਬਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲੀਮ" ਪਾਸੋਂ {{gap}}{{gap}}ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 86ov3i6wjf47z7jhl83wwo4po3v937h 236327 236300 2026-09-25T02:51:32Z Kaur.gurmel 192 236327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|{{xxx-larger|'''ਸੁਗੰਧਿ ਅਸਥਾਨ'''}}}} {{gap}}ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਾਅਦੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਆਪ ਦੀ ਰਚਿਤ ਗੁਲਿਸਤਾਂ ਬੋਸਤਾਂ ਦੇਸ ਭਰ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਫਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਜਾਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਕੀਹ ਗੁਣ ਤੇ ਖਜਾਨੇ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ੋਕ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀ ਦੁਰਲਭ ਦਾਤ ਕੋਲੋਂ ਕੇਵਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਵਾਞੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਗਲਿਸਤਾਂ ਦਾ ਕੁਝਕੁ ਹਿੱਸਾ ਖਾ: ਟ੍ਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪਲਟਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬੋਸਤਾਂ ਵੱਲ ਅਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪਲਟਕੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾਤ ਵਿਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਿਆਨੀ ਭਾਈ ਹਜਾਰਾਂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੋਸਤਾਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾਂ ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਸ਼ਾ ਜਬਾਨ ਵਿਚ ਕਰਕੇ ਸੰਨ ੧੮੯੧ ਵਿਚ ਵਧਇਆ ਸੀ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੇ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਦਮ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਮੂਨੇ ਮਾਤ੍ਰ ਛੀਵਾਂ ਕਾਂਡ ਛਪਕੇ ਤਿਆਰ ਹੈ । ਮਲ ਵੀ ਕਾਪੀ =)।। ਹੈ। ਇਕੱਠੀ ਸੌਂ ਖਰੀਦਨ ਵਾਲੇ ਸਜਨਾ ਨੂੰ ਖਾਸ ਰਿਐਤ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। {{center|-- 0 --}} ਨੋਟ - ਟਾਪੂ ਨਿਵਾਸੀ ਸਜਣਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਪੁਸਤਕਾਂ</br> {{gap}}{{gap}}"ਸੂਬੇਦਾਰ ਮੇਜਰ ਬਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲੀਮ" ਪਾਸੋਂ</br> {{gap}}{{gap}}ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।<noinclude></noinclude> aw1p972p64v8pfm2yhh1j6ieixlhm9q 236328 236327 2026-09-25T03:00:09Z Kaur.gurmel 192 236328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|{{xxx-larger|'''ਸੁਗੰਧਿ ਅਸਥਾਨ'''}}}} {{gap}}ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਾਅਦੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਆਪ ਦੀ ਰਚਿਤ ਗੁਲਿਸਤਾਂ ਬੋਸਤਾਂ ਦੇਸ ਭਰ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਫਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਜਾਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਕੀਹ ਗੁਣ ਤੇ ਖਜਾਨੇ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ੋਕ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀ ਦੁਰਲਭ ਦਾਤ ਕੋਲੋਂ ਕੇਵਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਵਾਞੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਗਲਿਸਤਾਂ ਦਾ ਕੁਝਕੁ ਹਿੱਸਾ ਖਾ: ਟ੍ਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪਲਟਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬੋਸਤਾਂ ਵੱਲ ਅਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪਲਟਕੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾਤ ਵਿਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਿਆਨੀ ਭਾਈ ਹਜਾਰਾਂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੋਸਤਾਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾਂ ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਸ਼ਾ ਜਬਾਨ ਵਿਚ ਕਰਕੇ ਸੰਨ ੧੮੯੧ ਵਿਚ ਵਧਇਆ ਸੀ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੇ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਦਮ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਮੂਨੇ ਮਾਤ੍ਰ ਛੀਵਾਂ ਕਾਂਡ ਛਪਕੇ ਤਿਆਰ ਹੈ । ਮਲ ਵੀ ਕਾਪੀ =)।। ਹੈ। ਇਕੱਠੀ ਸੌਂ ਖਰੀਦਨ ਵਾਲੇ ਸਜਨਾ ਨੂੰ ਖਾਸ ਰਿਐਤ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। {{center|-- 0 --}} ਨੋਟ - ਟਾਪੂ ਨਿਵਾਸੀ ਸਜਣਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਪੁਸਤਕਾਂ "ਸੂਬੇਦਾਰ ਮੇਜਰ ਬਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲੀਮ" ਪਾਸੋਂ</br> {{gap}}{{gap}}ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।<noinclude></noinclude> 9m7wpuvksedlykztnclb13yyvf7ivrg 236329 236328 2026-09-25T03:00:51Z Kaur.gurmel 192 236329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|{{xxx-larger|'''ਸੁਗੰਧਿ ਅਸਥਾਨ'''}}}} {{gap}}ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਸਿੱਧ ਕਵੀ ਸ਼ੇਖ ਸ਼ਾਅਦੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਆਪ ਦੀ ਰਚਿਤ ਗੁਲਿਸਤਾਂ ਬੋਸਤਾਂ ਦੇਸ ਭਰ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਫਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਜਾਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਕੀਹ ਗੁਣ ਤੇ ਖਜਾਨੇ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ੋਕ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀ ਦੁਰਲਭ ਦਾਤ ਕੋਲੋਂ ਕੇਵਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜੇ ਹੋਏ ਭਾਈ ਵਾਞੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਗਲਿਸਤਾਂ ਦਾ ਕੁਝਕੁ ਹਿੱਸਾ ਖਾ: ਟ੍ਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪਲਟਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬੋਸਤਾਂ ਵੱਲ ਅਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪਲਟਕੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾਤ ਵਿਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਿਆਨੀ ਭਾਈ ਹਜਾਰਾਂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੋਸਤਾਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾਂ ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਸ਼ਾ ਜਬਾਨ ਵਿਚ ਕਰਕੇ ਸੰਨ ੧੮੯੧ ਵਿਚ ਵਧਇਆ ਸੀ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੇ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਦਮ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਨਮੂਨੇ ਮਾਤ੍ਰ ਛੀਵਾਂ ਕਾਂਡ ਛਪਕੇ ਤਿਆਰ ਹੈ । ਮਲ ਵੀ ਕਾਪੀ =)।। ਹੈ। ਇਕੱਠੀ ਸੌਂ ਖਰੀਦਨ ਵਾਲੇ ਸਜਨਾ ਨੂੰ ਖਾਸ ਰਿਐਤ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। {{center|-- 0 --}} ਨੋਟ - ਟਾਪੂ ਨਿਵਾਸੀ ਸਜਣਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਪੁਸਤਕਾਂ "ਸੂਬੇਦਾਰ ਮੇਜਰ ਬਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲੀਮ" ਪਾਸੋਂ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।<noinclude></noinclude> j2pc7eb6j7ysvxwoo201zmtaoaqikwl 252 7008 236237 198917 2026-09-24T12:00:30Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236237 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q87418313 |Title= |Language=pa |Volume= |Author=ਸ੍ਰ: ਅਭੈ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਭਾਈ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਜਮੀਅਤ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨਰਜ਼ |Address=ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |Year=1933 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=4 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1=- 2='ਛੋਟਾ ਟਾਈਟਲ' 3=- 4=ਟਾਈਟਲ 5=- 6=ਸੂਚੀ 7=- 8to10=ਭੂਮਕਾ 11='ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ' 12=1 /> |Volumes= |Remarks={{Page:ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ.pdf/6}} |Width= |Header={{rh||( {{{pagenum}}} )|}} |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} gd6greseqjauljenoqcraf25exu9jq7 236238 236237 2026-09-24T12:02:04Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236238 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q87418313 |Title= |Language=pa |Volume= |Author=ਸ੍ਰ: ਅਭੈ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਭਾਈ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਜਮੀਅਤ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨਰਜ਼ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=4 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1=- 2='ਛੋਟਾ ਟਾਈਟਲ' 3=- 4=ਟਾਈਟਲ 5=- 6=ਸੂਚੀ 7=- 8to10=ਭੂਮਕਾ 11='ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ' 12=1 /> |Volumes= |Remarks={{Page:ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ.pdf/6}} |Width= |Header={{rh||( {{{pagenum}}} )|}} |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} dpinaqkjs715chfbbxir3pr3eo6zm0n 250 22457 236335 53571 2026-09-25T07:20:17Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 236335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੦੧}}</noinclude>ਜਨ ਹਰਿ ਸਿਉ ਰਲਿ ਮਿਲੇ ਜੈਸੇ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸਲਲੈ ਸਲਲ ਮਿਲਾਓ॥੨॥੧॥੮॥ ਸਾਰੰਗ ਮਹਲਾ ੪॥ ਜਪਿ ਮਨ ਨਰਹਰੇ ਨਰਹਰ ਸੁਆਮੀ ਹਰਿ ਸਗਲ ਦੇਵ ਦੇਵਾ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਰਾਮ ਨਾਮਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਮੋਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਿਤੁ ਗ੍ਰਿਹਿ ਗੁਨ ਗਾਵਤੇ ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਨ ਗਾਵਤੇ ਰਾਮ ਗੁਨ ਗਾਵਤੇ ਤਿਤੁ ਗ੍ਰਿਹਿ ਵਾਜੇ ਪੰਚ ਸਬਦ ਵਡ ਭਾਗ ਮਥੋਰਾ॥ ਤਿਨ੍ਹ ਜਨ ਕੇ ਸਭਿ ਪਾਪ ਗਏ ਸਭਿ ਦੋਖ ਗਏ ਸਭਿ ਰੋਗ ਗਏ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਅਭਿਮਾਨੁ ਗਏ ਤਿਨ੍ਹ ਜਨ ਕੇ ਹਰਿ ਮਾਰਿ ਕਢੇ ਪੰਚ ਚੋਰਾ॥੧॥ ਹਰਿ ਰਾਮ ਬੋਲਹੁ ਹਰਿ ਸਾਧੂ ਹਰਿ ਕੇ ਜਨ ਸਾਧੂ ਜਗਦੀਸੁ ਜਪਹੁ ਮਨਿ ਬਚਨਿ ਕਰਮਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਆਰਾਧੂ ਹਰਿ ਕੇ ਜਨ ਸਾਧੂ॥ ਹਰਿ ਰਾਮ ਬੋਲਿ ਹਰਿ ਰਾਮ ਬੋਲਿ ਸਭਿ ਪਾਪ ਗਵਾਧੂ॥ ਨਿਤ ਨਿਤ ਜਾਗਰਣੁ ਕਰਹੁ ਸਦਾ ਸਦਾ ਆਨੰਦੁ ਜਪਿ ਜਗਦੀਸੋੁਰਾ॥ ਮਨ ਇਛੇ ਫਲ ਪਾਵਹੁ ਸਭੈ ਫਲ ਪਾਵਹੁ ਧਰਮੁ ਅਰਥੁ ਕਾਮ ਮੋਖੁ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਸਿਉ ਮਿਲੇ ਹਰਿ ਭਗਤ ਤੋਰਾ॥੨॥੨॥੯॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੪॥ ਜਪਿ ਮਨ ਮਾਧੋ ਮਧੁਸੂਦਨੋ ਹਰਿ ਸ੍ਰੀਰੰਗੋ ਪਰਮੇਸਰੋ ਸਤਿ ਪਰਮੇਸਰੋ ਪ੍ਰਭੁ ਅੰਤਰਜਾਮੀ॥ ਸਭ ਦੂਖਨ ਕੋ ਹੰਤਾ ਸਭ ਸੂਖਨ ਕੋ ਦਾਤਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਗੁਨ ਗਾਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਘਟਿ ਘਟੇ ਘਟਿ ਬਸਤਾ ਹਰਿ ਜਲਿ ਥਲੇ ਹਰਿ ਬਸਤਾ ਹਰਿ ਥਾਨ ਥਨੰਤਰਿ ਬਸਤਾ ਮੈ ਹਰਿ ਦੇਖਨ ਕੋ ਚਾਉ॥ ਕੋਈ ਆਵੈ ਸੰਤੋ ਹਰਿ ਕਾ ਜਨੁ ਸੰਤੋ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਜਨੁ ਸੰਤੋ ਮੋਹਿ ਮਾਰਗੁ ਦਿਖਲਾਵੈ॥ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੇ ਹਉ ਮਲਿ ਮਲਿ ਧੋਵਾ ਪਾਉ॥੧॥ ਹਰਿ ਜਨ ਕਉ ਹਰਿ ਮਿਲਿਆ ਹਰਿ ਸਰਧਾ ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਮਿਲਿਆ॥ ਮੇਰੈ ਮਨਿ ਤਨਿ ਆਨੰਦ ਭਏ ਮੈ ਦੇਖਿਆ ਹਰਿ ਰਾਉ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕਉ ਕਿਰਪਾ ਭਈ ਹਰਿ ਕੀ ਕਿਰਪਾ ਭਈ ਜਗਦੀਸੁਰ ਕਿਰਪਾ ਭਈ॥ ਮੈ ਅਨਦਿਨੋ ਸਦ ਸਦ ਸਦਾ ਹਰਿ ਜਪਿਆ ਹਰਿ ਨਾਉ॥੨॥੩॥੧੦॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੪॥ ਜਪਿ ਮਨ ਨਿਰਭਉ॥ ਸਤਿ ਸਤਿ ਸਦਾ ਸਤਿ॥ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ॥ ਆਜੂਨੀ ਸੰਭਉ॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਅਨਦਿਨੋ ਧਿਆਇ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ਨਿਰਾਹਾਰੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਦਰਸਨ ਕਉ ਹਰਿ ਦਰਸਨ ਕਉ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿ ਤੇਤੀਸ ਸਿਧ ਜਤੀ ਜੋਗੀ ਤਟ ਤੀਰਥ ਪਰਭਵਨ ਕਰਤ ਰਹਤ ਨਿਰਾਹਾਰੀ॥ ਤਿਨ ਜਨ ਕੀ ਸੇਵਾ ਥਾਇ ਪਈ ਜਿਨ੍ਹ ਕਉ ਕਿਰਪਾਲ ਹੋਵਤੁ ਬਨਵਾਰੀ॥੧॥ ਹਰਿ ਕੇ ਹੋ ਸੰਤ ਭਲੇ ਤੇ ਊਤਮ ਭਗਤ ਭਲੇ ਜੋ ਭਾਵਤ ਹਰਿ ਰਾਮ ਮੁਰਾਰੀ॥ ਜਿਨ੍ਹ ਕਾ ਅੰਗੁ ਕਰੈ<noinclude></noinclude> 3qd58kwalidcdh8asl1is1lfmpbxjs9 250 22462 236336 53576 2026-09-25T07:30:33Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 236336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੦੨}}</noinclude>ਮੇਰਾ ਸੁਆਮੀ ਤਿਨ੍ਹ ਕੀ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਪੈਜ ਸਵਾਰੀ॥੨॥੪॥੧੧॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੪ ਪੜਤਾਲ॥ ਜਪਿ ਮਨ ਗੋਵਿੰਦੁ ਹਰਿ ਗੋਵਿੰਦੁ ਗੁਣੀ ਨਿਧਾਨੁ ਸਭ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਕਾ ਪ੍ਰਭੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਹਰਿ ਬੋਲਿ ਹਰਿ ਪੁਰਖੁ ਅਬਿਨਾਸੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰੇ ਸੋ ਪੀਐ ਜਿਸੁ ਰਾਮੁ ਪਿਆਸੀ॥ ਹਰਿ ਆਪਿ ਦਇਆਲੁ ਦਇਆ ਕਰਿ ਮੇਲੈ ਜਿਸੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸੋ ਜਨੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਚਖਾਸੀ॥੧॥ ਜੋ ਜਨ ਸੇਵਹਿ ਸਦ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਹਰਿ ਹਰੇ ਤਿਨ ਕਾ ਸਭੁ ਦੂਖੁ ਭਰਮੁ ਭਉ ਜਾਸੀ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਨਾਮੁ ਲਏ ਤਾਂ ਜੀਵੈ ਜਿਉ ਚਾਤ੍ਰਿਕੁ ਜਲਿ ਪੀਐ ਤ੍ਰਿਪਤਾਸੀ॥੨॥੫॥੧੨॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੪॥ ਜਪਿ ਮਨ ਸਿਰੀ ਰਾਮੁ॥ਰਾਮ ਰਮਤ ਰਾਮੁ॥ ਸਤਿ ਸਤਿ ਰਾਮੁ॥ ਬੋਲਹੁ ਭਈਆ ਸਦ ਰਾਮ ਰਾਮੁ ਰਾਮੁ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸਰਬਗੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਰਾਮੁ ਆਪੇ ਆਪਿ ਆਪੇ ਸਭੁ ਕਰਤਾ ਰਾਮੁ ਆਪੇ ਆਪਿ ਆਪਿ ਸਭਤੁ ਜਗੇ॥ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਮੇਰਾ ਰਾਮ ਰਾਮ ਰਾਮ ਰਾਇ ਸੋ ਜਨੁ ਰਾਮ ਨਾਮ ਲਿਵ ਲਾਗੇ॥੧॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਕੀ ਉਪਮਾ ਦੇਖਹੁ ਹਰਿ ਸੰਤਹੁ ਜੋ ਭਗਤ ਜਨਾਂ ਕੀ ਪਤਿ ਰਾਖੈ ਵਿਚਿ ਕਲਿਜੁਗ ਅਗੇ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕਾ ਅੰਗੁ ਕੀਆ ਮੇਰੈ ਰਾਮ ਰਾਇ ਦੁਸਮਨ ਦੂਖ ਗਏ ਸਭਿ ਭਗੇ॥੨॥੬॥੧੩॥ {{center|ਸਾਰੰਗ ਮਹਲਾ ੫ ਚਉਪਦੇ ਘਰੁ ੧ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸਤਿਗੁਰ ਮੂਰਤਿ ਕਉ ਬਲਿ ਜਾਉ॥ ਅੰਤਰਿ ਪਿਆਸ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਜਿਉ ਜਲ ਕੀ ਸਫਲ ਦਰਸਨੁ ਕਦਿ ਪਾਂਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਾਥਾ ਕੋ ਨਾਥੁ ਸਰਬ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕੁ ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਹਰਿ ਨਾਉ॥ ਜਾ ਕਉ ਕੋਇ ਨ ਰਾਖੈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਤਿਸੁ ਤੂ ਦੇਹਿ ਅਸਰਾਉ॥੧॥ ਨਿਧਰਿਆ ਧਰ ਨਿਗਤਿਆ ਗਤਿ ਨਿਥਾਵਿਆ ਤੂ ਥਾਉ॥ ਦਹ ਦਿਸ ਜਾਂਉ ਤਹਾਂ ਤੂ ਸੰਗੇ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤਿ ਕਰਮ ਕਮਾਉ॥੨॥ ਏਕਸੁ ਤੇ ਲਾਖ ਲਾਖ ਤੇ ਏਕਾ ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਕਹਿ ਨ ਸਕਾਉ॥ ਤੂ ਬੇਅੰਤੁ ਤੇਰੀ ਮਿਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈਐ ਸਭੁ ਤੇਰੋ ਖੇਲੁ ਦਿਖਾਉ॥੩॥ ਸਾਧਨ ਕਾ ਸੰਗੁ ਸਾਧ ਸਿਉ ਗੋਸਟਿ ਹਰਿ ਸਾਧਨ ਸਿਉ ਲਿਵ ਲਾਉ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਪਾਇਆ ਹੈ ਗੁਰਮਤਿ ਹਰਿ ਦੇਹੁ ਦਰਸੁ ਮਨਿ ਚਾਉ॥੪॥੧॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਜਾਨ॥ ਕਰਤ ਬੁਰਾਈ ਮਾਨੁਖ ਤੇ ਛਪਾਈ ਸਾਖੀ ਭੂਤ ਪਵਾਨ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬੈਸਨੌ ਨਾਮੁ ਕਰਤ ਖਟ ਕਰਮਾ ਅੰਤਰਿ ਲੋਭ ਜੂਠਾਨ॥ ਸੰਤ ਸਭਾ ਕੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਤੇ ਡੂਬੇ ਸਭ<noinclude></noinclude> kgpg5ytrcb35vx8u5sh0pn49wkdviux 250 22691 236306 53815 2026-09-24T23:58:35Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 236306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੯੮}}</noinclude>ਮੇਰੋ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ਹਰਿ ਪਾਏ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਇਨ ਬਿਧਿ ਹਰਿ ਮਿਲੀਐ ਵਰ ਕਾਮਨਿ ਧਨ ਸੋਹਾਗੁ ਪਿਆਰੀ॥ ਜਾਤਿ ਬਰਨ ਕੁਲ ਸਹਸਾ ਚੂਕਾ ਗੁਰਮਤਿ ਸਬਦਿ ਬੀਚਾਰੀ॥੧॥ ਜਿਸੁ ਮਨੁ ਮਾਨੈ ਅਭਿਮਾਨੁ ਨ ਤਾ ਕਉ ਹਿੰਸਾ ਲੋਭੁ ਵਿਸਾਰੇ॥ ਸਹਜਿ ਰਵੈ ਵਰੁ ਕਾਮਣਿ ਪਿਰ ਕੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰੰਗਿ ਸਵਾਰੇ॥੨॥ ਜਾਰਉ ਐਸੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕੁਟੰਬ ਸਨਬੰਧੀ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਪਸਾਰੀ॥ ਜਿਸੁ ਅੰਤਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਰਾਮ ਰਸੁ ਨਾਹੀ ਦੁਬਿਧਾ ਕਰਮ ਬਿਕਾਰੀ॥੩॥ ਅੰਤਰਿ ਰਤਨ ਪਦਾਰਥ ਹਿਤ ਕੌ ਦੁਰੈ ਨ ਲਾਲ ਪਿਆਰੀ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਅਮੋਲਕੁ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਅੰਤਰਿ ਧਾਰੀ॥੪॥੩॥ {{center|ਸਾਰੰਗ ਮਹਲਾ ੪ ਘਰੁ ੧ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਹਰਿ ਕੇ ਸੰਤ ਜਨਾ ਕੀ ਹਮ ਧੂਰਿ॥ ਮਿਲਿ ਸਤਸੰਗਤਿ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਇਆ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੰਤੁ ਮਿਲੈ ਸਾਂਤਿ ਪਾਈਐ ਕਿਲਵਿਖ ਦੁਖ ਕਾਟੇ ਸਭਿ ਦੂਰਿ॥ ਆਤਮ ਜੋਤਿ ਭਈ ਪਰਫੂਲਿਤ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਦੇਖਿਆ ਹਜੂਰਿ॥੧॥ ਵਡੈ ਭਾਗਿ ਸਤਸੰਗਤਿ ਪਾਈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ॥ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਮਜਨੁ ਕੀਆ ਸਤਸੰਗਤਿ ਪਗ ਨਾਏ ਧੂਰਿ॥੨॥ ਦੁਰਮਤਿ ਬਿਕਾਰ ਮਲੀਨ ਮਤਿ ਹੋਛੀ ਹਿਰਦਾ ਕੁਸੁਧੁ ਲਾਗਾ ਮੋਹ ਕੂਰੁ॥ ਬਿਨੁ ਕਰਮਾ ਕਿਉ ਸੰਗਤਿ ਪਾਈਐ ਹਉਮੈ ਬਿਆਪਿ ਰਹਿਆ ਮਨੁ ਝੂਰਿ॥੩॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਹਰਿ ਜੀ ਮਾਗਉ ਸਤਸੰਗਤਿ ਪਗ ਧੂਰਿ॥ ਨਾਨਕ ਸੰਤੁ ਮਿਲੈ ਹਰਿ ਪਾਈਐ ਜਨੁ ਹਰਿ ਭੇਟਿਆ ਰਾਮੁ ਹਜੂਰਿ॥੪॥੧॥ ਸਾਰੰਗ ਮਹਲਾ ੪॥ ਗੋਬਿੰਦ ਚਰਨਨ ਕਉ ਬਲਿਹਾਰੀ॥ ਭਵਜਲੁ ਜਗਤੁ ਨ ਜਾਈ ਤਰਣਾ ਜਪਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਿਰਦੈ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਬਨੀ ਪ੍ਰਭ ਕੇਰੀ ਸੇਵਾ ਸੁਰਤਿ ਬੀਚਾਰੀ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਹਿਰਦੈ ਸਰਬ ਕਲਾ ਗੁਣਕਾਰੀ॥੧॥ ਪ੍ਰਭੁ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਰਵਿਆ ਸ੍ਰਬ ਠਾਈ ਮਨਿ ਤਨਿ ਅਲਖ ਅਪਾਰੀ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾਲ ਭਏ ਤਬ ਪਾਇਆ ਹਿਰਦੈ ਅਲਖੁ ਲਖਾਰੀ ॥੨॥ ਅੰਤਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸਰਬ ਧਰਣੀਧਰ ਸਾਕਤ ਕਉ ਦੂਰਿ ਭਇਆ ਅਹੰਕਾਰੀ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਜਲਤ ਨ ਕਬਹੂ ਬੂਝਹਿ ਜੂਐ ਬਾਜੀ ਹਾਰੀ॥੩॥ ਊਠਤ ਬੈਠਤ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਵਹਿ ਗੁਰਿ ਕਿੰਚਤ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਨ<noinclude></noinclude> kdoph657rqyl7fqw2ik0s3tnxdyloz0 250 22696 236333 53820 2026-09-25T06:44:55Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 236333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੯੯}}</noinclude>ਕਉ ਨਦਰਿ ਭਈ ਹੈ ਤਿਨ ਕੀ ਪੈਜ ਸਵਾਰੀ॥੪॥੨॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੪॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਦੇਹੁ ਪਿਆਰੇ॥ ਜਿਨ ਊਪਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ਤਿਨ ਕੇ ਕਾਜ ਸਵਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੋ ਜਨ ਦੀਨ ਭਏ ਗੁਰ ਆਗੈ ਤਿਨ ਕੇ ਦੂਖ ਨਿਵਾਰੇ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਭਗਤਿ ਕਰਹਿ ਗੁਰ ਆਗੈ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰੇ॥੧॥ ਹਿਰਦੈ ਨਾਮੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਰਸਨਾ ਰਸੁ ਗਾਵਹਿ ਰਸੁ ਬੀਚਾਰੇ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਚੀਨ੍ਹਿਆ ਓਇ ਪਾਵਹਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰੇ॥੨॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੁਰਖੁ ਅਚਲੁ ਅਚਲਾ ਮਤਿ ਜਿਸੁ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੇ॥ ਤਿਸੁ ਆਗੈ ਜੀਉ ਦੇਵਉ॥ ਅਪੁਨਾ ਹਉ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਬਲਿਹਾਰੇ॥੩॥ ਮਨਮੁਖ ਭ੍ਰਮਿ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਲਾਗੇ ਅੰਤਰਿ ਅਗਿਆਨ ਗੁਬਾਰੇ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਦਾਤਾ ਨਦਰਿ ਨ ਆਵੈ ਨਾ ਉਰਵਾਰਿ ਨ ਪਾਰੇ॥੪॥ ਸਰਬੇ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰਵਿਆ ਸੁਆਮੀ ਸਰਬ ਕਲਾ ਕਲ ਧਾਰੇ॥ ਨਾਨਕੁ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸੁ ਕਹਤ ਹੈ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਲੇਹੁ ਉਬਾਰੇ॥੫॥੩॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੪॥ ਗੋਬਿਦ ਕੀ ਐਸੀ ਕਾਰ ਕਮਾਇ॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰੇ ਸੁ ਸਤਿ ਕਰਿ ਮਾਨਹੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮਿ ਰਹਹੁ ਲਿਵ ਲਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੋਬਿਦ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਗੀ ਅਤਿ ਮੀਠੀ ਅਵਰ ਵਿਸਰਿ ਸਭ ਜਾਇ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਰਹਸੁ ਭਇਆ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਮਿਲਾਇ॥੧॥ ਜਬ ਗੁਣ ਗਾਇ ਤਬ ਹੀ ਮਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤੈ ਸਾਂਤਿ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾਲ ਭਏ ਤਬ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਇ॥੨॥ ਮਤਿ ਪ੍ਰਗਾਸ ਭਈ ਹਰਿ ਧਿਆਇਆ ਗਿਆਨਿ ਤਤਿ ਲਿਵ ਲਾਇ॥ ਅੰਤਰਿ ਜੋਤਿ ਪ੍ਰਗਟੀ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ਹਰਿ ਸਹਜਿ ਸਮਾਧਿ ਲਗਾਇ॥੩॥ ਹਿਰਦੈ ਕਪਟੁ ਨਿਤ ਕਪਟੁ ਕਮਾਵਹਿ ਮੁਖਹੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸੁਣਾਇ॥ ਅੰਤਰਿ ਲੋਭੁ ਮਹਾ ਗੁਬਾਰਾ ਤੁਹ ਕੂਟੈ ਦੁਖ ਖਾਇ॥੪॥ ਜਬ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਭਏ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਚਾ ਲਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਨਿਰੰਜਨੁ ਪਾਇਆ ਨਾਮੁ ਜਪਤ ਸੁਖੁ ਪਾਇ॥੫॥੪॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੪॥ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਰਾਮ ਨਾਮਿ ਮਨੁ ਮਾਨੀ॥ ਮੇਰੈ ਹੀਅਰੈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਗਾਈ ਮਨਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਥਾ ਸੁਖਾਨੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਹੋਵਹੁ ਜਨ ਊਪਰਿ ਜਨ ਦੇਵਹੁ ਅਕਥ ਕਹਾਨੀ॥ ਸੰਤ ਜਨਾ ਮਿਲਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਮਨਿ ਤਨਿ ਮੀਠ ਲਗਾਨੀ॥੧॥ ਹਰਿ ਕੈ ਰੰਗਿ ਰਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਜਿਨ੍ਹ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਮੁ ਪਛਾਨੀ॥ ਪੁਰਖੈ ਪੁਰਖੁ ਮਿਲਿਆ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਸਭ ਚੂਕੀ ਆਵਣ ਜਾਨੀ॥੨॥ ਨੈਣੀ ਬਿਰਹ ਦੇਖਾ ਪ੍ਰਭ<noinclude></noinclude> 9otforclnxggycwzocug4ju82i5osjm 250 22701 236334 53825 2026-09-25T06:55:56Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 236334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੦੦}}</noinclude>ਸੁਆਮੀ ਰਸਨਾ ਨਾਮੁ ਵਖਾਨੀ॥ ਸ੍ਰਵਣੀ ਕੀਰਤਨੁ ਸੁਨਉ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਹਿਰਦੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਭਾਨੀ॥੩॥ ਪੰਚ ਜਨਾ ਗੁਰਿ ਵਸਗਤਿ ਆਣੇ ਤਉ ਉਨਮਨਿ ਨਾਮਿ ਲਗਾਨੀ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ ਹਰਿ ਰਾਮੈ ਨਾਮਿ ਸਮਾਨੀ॥੪॥੫॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੪॥ ਜਪਿ ਮਨ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਪੜ੍ਹੁ ਸਾਰੁ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਥਿਰੁ ਨਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰੁ ਨਿਹਫਲ ਸਭੁ ਬਿਸਥਾਰੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਿਆ ਲੀਜੈ ਕਿਆ ਤਜੀਐ ਬਉਰੇ ਜੋ ਦੀਸੈ ਸੋ ਛਾਰੁ॥ ਜਿਸੁ ਬਿਖਿਆ ਕਉ ਤੁਮ੍ਹ ਅਪੁਨੀ ਕਰਿ ਜਾਨਹੁ ਸਾ ਛਾਡਿ ਜਾਹੁ ਸਿਰਿ ਭਾਰੁ॥੧॥ ਤਿਲੁ ਤਿਲੁ ਪਲੁ ਪਲੁ ਅਉਧ ਫੁਨਿ ਘਾਟੈ ਬੂਝਿ ਨ ਸਕੈ ਗਵਾਰੁ॥ ਸੋ ਕਿਛੁ ਕਰੈ ਜਿ ਸਾਥਿ ਨ ਚਾਲੈ ਇਹੁ ਸਾਕਤ ਕਾ ਆਚਾਰੁ ॥੨॥ ਸੰਤ ਜਨਾ ਕੈ ਸੰਗਿ ਮਿਲੁ ਬਉਰੇ ਤਉ ਪਾਵਹਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਸੰਗ ਸੁਖੁ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਇਆ ਜਾਇ ਪੂਛਹੁ ਬੇਦ ਬੀਚਾਰੁ॥੩॥ ਰਾਣਾ ਰਾਉ ਸਭੈ ਕੋਊ ਚਾਲੈ ਝੂਠੁ ਛੋਡਿ ਜਾਇ ਪਾਸਾਰੁ॥ ਨਾਨਕ ਸੰਤ ਸਦਾ ਥਿਰੁ ਨਿਹਚਲੁ ਜਿਨ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਆਧਾਰੁ॥੪॥੬॥ {{center|ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੪ ਘਰੁ ੩ ਦੁਪਦਾ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਕਾਹੇ ਪੂਤ ਝਗਰਤ ਹਉ ਸੰਗਿ ਬਾਪ॥ ਜਿਨ ਕੇ ਜਣੇ ਬਡੀਰੇ ਤੁਮ ਹਉ ਤਿਨ ਸਿਉ ਝਗਰਤ ਪਾਪ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਿਸੁ ਧਨ ਕਾ ਤੁਮ ਗਰਬੁ ਕਰਤ ਹਉ ਸੋ ਧਨੁ ਕਿਸਹਿ ਨ ਆਪ॥ ਖਿਨ ਮਹਿ ਛੋਡਿ ਜਾਇ ਬਿਖਿਆ ਰਸੁ ਤਉ ਲਾਗੈ ਪਛੁਤਾਪ॥੧॥ ਜੋ ਤੁਮਰੇ ਪ੍ਰਭ ਹੋਤੇ ਸੁਆਮੀ ਹਰਿ ਤਿਨ ਕੇ ਜਾਪਹੁ ਜਾਪ॥ ਉਪਦੇਸੁ ਕਰਤ ਨਾਨਕ ਜਨ ਤੁਮ ਕਉ ਜਉ ਸੁਨਹੁ ਤਉ ਜਾਇ ਸੰਤਾਪ॥੨॥੧॥੭॥ {{center|ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੪ ਘਰੁ ੫ ਦੁਪਦੇ ਪੜਤਾਲ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਜਪਿ ਮਨ ਜਗੰਨਾਥ ਜਗਦੀਸਰੋ ਜਗਜੀਵਨੋ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਾਗੀ ਮੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਟੇਕ ਸਭ ਦਿਨਸੁ ਸਭ ਰਾਤਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਉਪਮਾ ਅਨਿਕ ਅਨਿਕ ਅਨਿਕ ਗੁਨ ਗਾਵਤ ਸੁਕ ਨਾਰਦ ਬ੍ਰਹਮਾਦਿਕ ਤਵ ਗੁਨ ਸੁਆਮੀ ਗਨਿਨ ਨ ਜਾਤਿ॥ ਤੂ ਹਰਿ ਬੇਅੰਤੁ ਤੂ ਹਰਿ ਬੇਅੰਤੁ ਤੂ ਹਰਿ ਸੁਆਮੀ ਤੂ ਆਪੇ ਹੀ ਜਾਨਹਿ ਆਪਨੀ ਭਾਂਤਿ॥੧॥ ਹਰਿ ਕੈ ਨਿਕਟਿ ਨਿਕਟਿ ਹਰਿ ਨਿਕਟ ਹੀ ਬਸਤੇ ਤੇ ਹਰਿ ਕੇ ਜਨ ਸਾਧੂ ਹਰਿ ਭਗਾਤ॥ ਤੇ ਹਰਿ ਕੇ<noinclude></noinclude> k739fb3jtvrmub4cyhf24qz9rxly9i0 252 27058 236243 187134 2026-09-24T12:37:44Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236243 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q110775637 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1=- 2=- 3=- 4=- 5='ਕਵਰ' 6='ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ' 7='ਟਾਈਟਲ' 8='ਕੋਲੋਫੋਨ' 9='ਸਮਰਪਣ' 10='ਧੰਨਵਾਦ' 11='ਤਤਕਰਾ' 12='ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ' 13=7 167=- 168=- 169='ਬੈਕ ਕਵਰ' 170=- /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} dapx2uhwguzipcsipk5xzc31us2h2oe 2 32508 236301 235350 2026-09-24T19:40:05Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 236301 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource } |columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}} {| class='wikitable sortable' ! Wikidata item ! name ! ਲਿੰਗ ! ਤਸਵੀਰ |- | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | |- | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | |- | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | |- | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | |- | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | |- | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q138786197|Q138786197]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} 75bnjc5le466sfqp05m0xyyfj3lwz03 236303 236301 2026-09-24T23:10:29Z Harchand Bhinder 2624 236303 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource } |columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}} {| class='wikitable sortable' ! Wikidata item ! ਨਾਮ ! ਲਿੰਗ ! ਤਸਵੀਰ |- | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | |- | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | |- | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | |- | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | |- | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | |- | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q138786197|Q138786197]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} 3t70d3ttgkdqib4tabdf5bw5r0q9p9u 236305 236303 2026-09-24T23:19:55Z Harchand Bhinder 2624 236305 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource } |columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}} {| class='wikitable sortable' ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਮ ! ਲਿੰਗ ! ਤਸਵੀਰ |- | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | |- | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | |- | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | |- | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | |- | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | |- | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q138786197|Q138786197]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} tsqcr5y0zks3ydlf2fs2py4uzff14io 4 34296 236302 235351 2026-09-24T19:42:36Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 236302 wikitext text/x-wiki for the list of punjabi authors in public domain, [[d:Wikidata:WikiProject Punjab/Lists/Literature/Punjabi Authors in Public Domain|See Here]] {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource } |columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਂ,p21,P214,p18 |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! # ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਂ ! ਲਿੰਗ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051] | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346] | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377] | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565] | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476] | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914] | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414] | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074] | |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298] | |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501] | |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061] | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494] | |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856] | |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911] | |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857] | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221] | |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652] | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916] | |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802] | |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763] | |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296] | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054] | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783] | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392] | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765] | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786] | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389] | |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560] | |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970] | |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389] | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230] | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q138786197|Q138786197]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805] | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378] | |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693] | |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968] | |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954] | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355] | |} {{Wikidata list end}} s0ghf8rmx0our6kb1r9n2e91yk3x5zn 236304 236302 2026-09-24T23:12:30Z Harchand Bhinder 2624 236304 wikitext text/x-wiki for the list of punjabi authors in public domain, [[d:Wikidata:WikiProject Punjab/Lists/Literature/Punjabi Authors in Public Domain|See Here]] {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource } |columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਮ,p21,P214,p18 |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! # ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਮ ! ਲਿੰਗ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051] | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346] | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377] | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565] | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476] | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914] | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414] | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074] | |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298] | |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501] | |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061] | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494] | |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856] | |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911] | |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857] | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221] | |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652] | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916] | |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802] | |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763] | |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296] | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054] | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783] | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392] | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765] | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786] | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389] | |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560] | |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970] | |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389] | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230] | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q138786197|Q138786197]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805] | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378] | |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693] | |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968] | |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954] | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355] | |} {{Wikidata list end}} e4hb5dzrtyhv1d4uzaqxzalreyjv5zg 252 42133 236256 203121 2026-09-24T13:46:59Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236256 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141549992 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਪਿਆਰੇ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਟਾਈਟਲ" 2to3="ਤਤਕਰਾ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਟਾਈਟਲ" 6="1" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 8wilm2jns608tw7yuknsl9bctfr2one 252 47748 236244 194470 2026-09-24T12:54:29Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236244 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141549396 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 2="-" 1="ਕਵਰ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਸਮਰਪਣ" 6="ਤਤਕਰਾ" 7="-" 8="8" 15="15" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 9lpolku3sgnx7ysxq2yz9wvh43vndbr 252 48936 236253 213680 2026-09-24T13:28:41Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236253 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141549698 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="-" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਸਮਰਪਣ" 6="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer={{rh||{{{pagenum}}}/ਮੈਕਬਥ }} |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} i6z8910qsstsvfftr0p3ftacl5e4jdg 250 59144 236343 214395 2026-09-25T08:43:35Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 236343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੮੪)}}</noinclude>॥ ਸਕਤ ਸਹਾਇਤ ਕੇ ਨਮਿਤ ਭੇਜੀ ਰਨ ਮੰਝਾਰ॥ ੧੮੩॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਆਇਸ ਪਾਇ ਸਭੈ ਸਕਤੀ ਚਲਿ ਕੈ ਤਹ ਚੰਡ ਪ੍ਰਚੰਡ ਪੈ ਆਈ॥ ਦੇਵੀ ਕਹਿਓ ਤਿਨ ਕੋ ਕਰ ਆਦਰ ਆਈ ਭਲੇ ਜਨੁ ਬੋਲ ਪਠਾਈ। ਤਾ ਛਬਿ ਕੀਉ ਉਪਮਾ ਅਤਿ ਹੀ ਕਵਿ ਨੇ ਅਪਨੇ ਮਨ ਮੈ ਲਖਿ ਪਾਈ॥ ਮਾਨਹੁ ਸਾਵਨ ਮਾਸ ਨਦੀ ਚਲਿ ਕੈ ਜਲ ਰਾਸ ਮੈ ਆਨ ਸਮਾਈ॥ ੧੮੪॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਦੇਖਿ ਮਹਾਂਦਲ ਦੇਵਨ ਕੋਂ ਬਰਬੀਰ ਸਾਮੁਹੇ ਜੁੱਧ ਕੋ ਧਾਏ॥ ਬਾਨਨ ਸਾਥ ਹਨੇ ਬਲ ਕੈ ਰਨ ਮੈਂ ਬਹੁ ਆਵਤ ਬੀਰ ਗਿਰਾਏ॥ ਦਾੜਨ ਸਾਥ ਚਬਾਇ ਗਈ ਕਲ ਅਉਰ ਗਹੇ ਚਹੂੰ ਓਰ ਬਗਾਏ॥ ਰਾਵਨ ਸੋ ਰਿਸ ਕੈ ਰਨ ਮੈ ਪਤਿ ਭਾਲਕ ਜਿਉਂ ਗਿਰ ਰਾਜ ਚਲਾਏ॥੧੮੫॥ ਫੇਰ ਲੈ ਪਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਸੰਭਾਰ ਕੈ ਦੈ ਤਨ ਸੋ ਬਹੁ ਜੁੱਧ ਕਰਿਓ ਹੈ॥ ਮਾਰ ਬਿਦਾਰ ਸੰਘਾਰ ਦਏ ਬਹੁ ਭੂਮਿ ਪਰੇ ਭਟ ਸ੍ਰਉਨ ਝਰਿਓ ਹੈ॥ ਗੁੰਦ ਬਹਿਓ ਅਰ ਸੀਸਨ ਤੇ ਕਵਿ ਨੇ ਤਿਹ ਕੋ ਇਹ ਭਾਉ ਧਰਿਓ ਹੈ॥ ਮਾਨੋ ਪਹਾਰ ਕੇ ਸ੍ਰਿੰਗਹੁ ਤੇ ਧਰਨੀ ਪਰ ਆਨ ਤੁਸਾਰ ਪਰਿਓ ਹੈ॥੧੮੬॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਭਾਜ ਗਈ ਧੁਜਨੀ ਸਭੈ ਰਹਿਓ ਨ ਕਛੂ ਉਪਾਉ॥ ਸੁੰਭ ਨਿਸੁੰਭਹਿ ਸੋ ਕਹਿਓ ਦਲ ਲੈ ਤੁਮ ਹੂੰ ਜਾਹੁ॥੧੮੭॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਮਾਨ ਕੈ ਸੰਭ ਕੋ ਬੋਲ ਨਸੁੰਭ ਚਲਿਓ ਦਲੁ ਸਾਜ ਮਹਾਂਬਲ ਐਸੇ॥ ਭਾਰਥ ਜਿਉਂ ਰਨ ਮੈ ਰਿਸ ਪਾਰਥ ਕ੍ਰੱਧ ਕੈ ਜੁੱਧ ਕਰਿਓ ਕਰਿਨੈ ਸੇ॥ ਚੰਡਿ ਕੇ ਬਾਨ ਲਗੇ ਬਹੁ ਦੈਤ ਕੋ ਫੋਰ ਕੈ ਪਾਰ ਭਏ ਤਨ ਕੈਸੇ॥ ਸਾਵਨ ਮਾਸ ਕ੍ਰਿਸਾਨ ਕੇ ਖੇਤ ਉਗੇ ਮਨੋ ਧਾਨਕ ਅੰਕੁਰ ਜੈਸੇ॥੧੮੮॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਬਾਨਨ ਸਾਥ ਗਿਰਾਇ ਦਏ ਬਹੁਰੋ ਅਸਿ ਲੈਕਰਿ ਇਉਂ ਰਨ ਕੀਨੋ॥ ਮਾਰ ਬਿਦਾਰ ਦਈ ਧੁਜਨੀ ਸਬ ਦਾਨਵ ਕੋ ਬਲੁ ਹੋਇ ਗਇਓ ਛੀਨੋ॥ ਸ੍ਰਉਨ ਸਮੂਹ ਪਰਿਓ ਤਿਹ ਠਉਰ ਤਹਾਂ ਕਵਿ ਨੇ ਜਸੁ ਇਉਂ ਮਨ ਚੀਨੋ॥ ਸਾਤਹੁੰ ਸਾਗਰ ਕੋ ਰਚਿ ਕੈ ਬਿਧ ਆਠਵੇਂ ਸਿੰਧ ਕਰਿਓ ਹੈ ਨਵੀਨੋ॥੧੮੯॥ ਲੈ ਕਰ ਮੈ ਅਸਿ ਚੰਡ ਪ੍ਰਚੰਡ ਸੁ ਕ੍ਰੁੱਧ ਭਈ ਰਨ ਮੱਧਿ ਲਰੀ ਹੈ॥ ਫੋਰ ਦਈ ਚਤੁਰੰਗ ਚਮੂੰ ਬਲਕੈ ਬਹੁ ਕਾਲਕਾ ਮਾਰ ਧਰੀ ਹੈ॥ ਰੂਪ ਦਿਖਾਇ ਭਇਆਨਕ ਇਉਂ ਅਸਰੰਪਤਿ ਭ੍ਰਾਤ ਕੀ ਕ੍ਰਾਂਤ ਹਰੀ ਹੈ। ਸ੍ਰਉਨ ਸੋ ਲਾਲ ਭਈ ਧਰਨੀ ਸੁ ਮਨੋ ਅੰਗ ਸੂਹੀ ਕੀ ਸਾਰੀ ਕਰੀ ਹੈ॥ ੧੯੦॥ ਦੈਤ ਸੰਭਾਰ ਸਭੈ ਅਪਨੋ ਬਲ ਚੰਡਿਸੋਂ ਜੁੱਧ ਕੋ ਫੇਰ ਅਰੇ ਹੈਂ॥ ਆਯੁਧ ਧਾਰਿ ਲਰੇ ਰਨ ਇਉਂ ਜਨ ਦੀਪਕ ਮੱਧਿ ਪਤੰਗ ਪਰੇ ਹੈਂ॥ ਚੰਡ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕੁਵੰਡ ਸੰਭਾਰ ਸਭੈ ਰਨ ਮੱਧਿ ਦੁਟੁੂਕ ਕਰੇ ਹੈਂ। ਮਾਨੋ ਮਹਾਂਬਨ ਮੈਂ ਬਰ ਬਿੱਰਛਨ ਕਾਟਿ ਕੈ ਬਾਢੀ ਜੁਦੇ ਕੈ ਧਰੇਹੈਂ॥੧੯੧॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਮਾਰ ਲਇਓ ਦਲੁ ਔਰ ਭਜਿਓ ਮਨ ਮੈ ਤਬ ਕੋਪਿ ਨਿਸੁੰਭ ਕਰਿਓ ਹੈ॥ ਚੰਡ<noinclude></noinclude> exzowso73k8xmx4rruc3q2euhm0vyhg 252 60195 236242 223649 2026-09-24T12:12:42Z Kuldeepburjbhalaike 1640 236242 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141549016 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=3 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to2="-" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5to6="ਅਰੰਭਕਾ" 7="1" 250="246" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header={{right|ਦੰਪਤੀ ਪਿਆਰ}} |Header_even= |Header_odd= |Footer={{c|{{{pagenum}}}}} |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} nmhbhx6h6q2o0x3q3tzcnn2r57znw97 250 67561 236263 203245 2026-09-24T14:33:37Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{right|{{underline|''21/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਆਕਾਸ਼ ਬਾਣੀ'''}}}} {{Block center|<poem>ਤੂੰ ਹੱਸ ਬੰਦਿਆ! ਤੂੰ ਹੱਸ ਬੰਦਿਆ! ਹੁਣ ਰੋਣੋਂ ਕਰਦੇ ਬੱਸ ਬੰਦਿਆ? ਸੀ ਹੱਸਣ ਲਈ ਅਸਾਂ ਘੱਲਿਆ, ਲਗ ਕਿੱਥੋਂ ਗਈਆ ਕੱਸ ਬੰਦਿਆ? ਜੋ ਉਪਜੇ ਧਰਤੀ, ਖਿੜਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਝਂਵਿਆਂ ਕਿਉਂ ਹੈਂ ਦੱਸ ਬੰਦਿਆ? ਜਿਸ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਤੂੰ ਉਠਿਆ ਹੈਂ, ਖਿੜ ਕੰਵਲ ਰਹੀ ਹਸ ਰਸ ਬੰਦਿਆ? ਤੂੰ ਹੱਸ ਬੰਦਿਆ! ਤੂੰ ਹੱਸ ਬੰਦਿਆ! ਹੁਣ ਰੋਣੋਂ ਕਰਦੇ ਬੱਸ ਬੰਦਿਆ! ਤੂੰ ਸਰਵਰ ਹੈਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ, ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਙੂ ਲੱਸ ਬੰਦਿਆ! ਛਡ ਨਿੰਮੋਝਾਣੀ ਸਿਰ ਸਿੱਟਣ, ਟੁਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਲੀ ਠੱਸ ਬੰਦਿਆ! ਖਿੜ ਪੰਛੀ ਰਾਗ ਅਲਾਪ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਗਾ ਸੁਹਣੇ ਦੇ ਜੱਸ ਬੰਦਿਆ! ਚੜ੍ਹ ਪਰਬਤ ਚੋਟੀ ਬਰਫ ਜਿਵੇਂ, ਤੂੰ ਦਿਨ ਰਾਤੀਂ ਪਿਆ ਹੱਸ ਬੰਦਿਆ। ਤੂੰ ਹੱਸ ਬੰਦਿਆ! ਤੂੰ ਹੱਸ ਬੰਦਿਆ! ਤੂੰ ਰਸ ਬੰਦਿਆ! ਤੂੰ ਲੱਸ ਬੰਦਿਆ! ੨੪.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> in797i9wuar7ahat5sehc009gdm9o17 250 67562 236264 203246 2026-09-24T14:35:16Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/22''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਹੰਸ'''}}}} {{Block center|<poem>ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀਆਂ 'ਚ ਬਰਫਾਂ ਦੇ ਘੇਰਿਆਂ 'ਚ ਠੰਢੇ ਠੰਢੇ ਨੀਰਾਂ ਉਤੇ {{gap|3em}}ਹੈਨ ਮੇਰੀਆਂ ਤਾਰੀਆਂ। ਅੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨੀਲਾਂ ਵਿਚ ਗਗਨਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘਾਂ ਵਿਚ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਉਡ {{gap|3em}}ਲਾਵਾਂ ਮੈਂ ਉਡਾਰੀਆਂ। ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਚੋਗ ਮੇਰੀ ਕਰਾਂ ਵੱਖ ਦੁੱਧੋਂ ਪਾਣੀ, ਤੁਰਾਂ ਜਦੋਂ ਧਰਤਿ ਤਦੋਂ {{gap|3em}}ਚਾਲਾਂ ਪੈਣ ਨ੍ਯਾਰੀਆਂ। 'ਉੱਚੇ' ਵਲ 'ਦੀਦ' ਲਾਈ, 'ਉੱਚੇ ਉੱਤੋਂ ‘ਝਾਤ' ਪਾਈ 'ਦੀਦ' ‘ਝਾਤ' ਖਿੱਚ ਖਾਧੀ {{gap|3em}}ਮਿਲੀਆਂ ਏ ਉਡਾਰੀਆਂ। ੨੫</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 47si7xi18pffub6of6o08y76lf89ji3 250 67563 236265 203248 2026-09-24T14:36:38Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{right|{{underline|''23/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਮੁਸ਼ਕਵੇਂ ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਲੁੰਙ'''<ref>ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਕੂਲੇ ਕੂਲੇ ਸੂਖਮ ਪਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਕਈ ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਪੀਲੇ ਪੀਲੇ ਫੁਲਾਂ ਨੂੰ ਬੀ ਲੁੰਙ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।</ref>}}}} {{Block center|<poem>ਸੁਹਲ ਸੁਹਲ ਪੀਲੇ ਪੀਲੇ ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਲੁੰਙ! ਕੌਣ ਗਿਆ ਤੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਲਾਂ ਵਿਚ ਟੁੰਗ? ਤੇਰੇ ਲਈ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਛਜ, ਬੁਲਬੁਲ ਦੇ ਚਹੀਏ ਸਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੇਜ! ਤਪ ਰਹੀਆਂ ਲੋਆਂ ਵਿਚ ਲੈਂਦਾ ਤੂੰ ਸੁਆਸ, ਐਪਰ ਤੇਰੀ ਘਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿੱਠੀ ਬੂ-ਬਾਸ। ਖੁਸ਼ਕੀਆਂ ਦੀ ਗੋਦ ਖੇਡ ਰਿਹੋਂ ਕੂਲਾ ਕੂਲ, ਨਰਮੀ ਤੇ ਮੁਲੈਮੀ ਤੇਰੀ ਹਟੀ ਨਹੀਂ ਮੂਲ। ਜੇਠ ਨੇ ਬਸੰਤ ਦਾ ਹੈ ਕੀਤਾ ਆਣ ਅੰਤ। ਐਪਰ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਤੇਰਾ ਲਾ ਰਿਹਾ ਬਸੰਤ। ਸ਼ਾਲਾ ਰਹੇਂ ਮਾਰਦਾ ਤੂੰ ਲਪਟਾਂ ਹਮੇਸ਼, ਲਗੇ ਨ ਉਦਾਲੇ ਸੰਦਾ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਲੇਸ਼! ੨੬.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> 7ppd5hpby56bu8t3hpv3dqfh5fofhex 250 67564 236266 203249 2026-09-24T14:38:05Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/24''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਜ਼ੋਰਾਵਰਾਂ ਦਾ ਧੱਕਾ'''}}}} {{Block center|<poem>ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਰੁੱਖੜੇ! {{gap|3em}}ਅੰਜ ਢਵੇਂ ਕਿ ਕੱਲ? ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਥਾਂਉਂ ਤੇ {{gap|3em}}ਕਿਉਂ ਉਗਿਆ ਸੈਂ ਮੱਲ? ਉੱਤਰ- ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਗਿਆ ਦੂਰ ਸਾਂ {{gap|3em}}ਏ ਨੇੜੇ ਗਈ ਆਇ, ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ {{gap|3em}}ਪੇਸ਼ ਬੀਬਿਆ! ਜਾਇ। ੨੭</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਨਾਲ ਝੰਬੀ ਪਈ ਅੰਬੀ'''}}}} {{Block center|<poem>ਹਾਇ ਸੁਹਣੀਏ ਬਾਂਕੀਏ ਛੈਲ ਕੁੜੀਏ! ਝੰਬੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰੀ ਹੇਠ ਆਣ ਪਈਏਂ। ਸ਼ਹੁ ਗਲ ਲੱਗੀਏ, ਲੱਗਕੇ ਇਕ ਹੋਈਏ, ਤੇਰੇ ਵਿਛੁੜਨ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਵੈਣ ਕਰੀਏ? ਅੰਬੀ ਆਖਦੀ: ਰੋ ਨਾਂ, ਸੋਚ ਸਜਣਾਂ! ਜਿੰਨੇ ਮਿਲੇ ਸਾਂ ਓਨੇ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰੀਏ। ਮਿਲ ਵਿਛੁੜਨ ਦਾ ਦੁਖ ਨਾ ਚਿੱਤ ਧਰੀਏ, 'ਕਦੇ ਮਿਲੇ ਸਾਂ' ਯਾਦ ਏ ਨਿੱਤ ਧਰੀਏ। ੨੮.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> cq3jfki062l4tl411ma9c78tz6vvdt5 250 67565 236267 203250 2026-09-24T14:47:33Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{right|{{underline|''25/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਤੁਲਵਾਂ ਤੋਲ'''}}}} {{Block center|<poem>ਇਕ ਗ਼ਮ ਹੈ ਜੋ ਦੁੱਖ ਗ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੂਬ ਨਿਖਾਰਦਾ, ਇਕ ਸੁਖ ਹੈ, ਜੋ ਗਹਲੇ ਸੁਖ ਨੂੰ {{gap|3em}}ਦੇ ਹੋਸ਼ਾਂ ਮਨੋਂ ਉਤਾਰਦਾ। ਹੈ ਤੁਲਵਾਂ ਤੋਲ ਇਕ ਮਨੇ ਦਾ, {{gap|3em}}ਦੁਖ ਸੁਖ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਜੋ ਕਰੇ, ਜੋ ਮਰਨ ਉਦਾਸੀ ਮੇਟਦਾ, {{gap|3em}}ਜੋ ਜੀਵਨ ਤਲਬ ਨਿਵਾਰਦਾ। ੨੯.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਅਚਿੰਤਤਾਈ'''}}}} {{Block center|<poem>'ਚਿੰਤਾ ਚਾ ਲੈ ਚਿਤ ਤੋਂ, ਚਾਹੇ {{gap|3em}}'ਚਾਉ' ਦਾ ਬੀ ਘਟੇ ਉਛਾਲ, ਰਹੇ 'ਅਚਿੰਤਾ' ਚਿਤ ਵਿਚ ਮੇਰੇ {{gap|3em}}'ਚਿੰਤਨ' ਚਲੇ ਸਹਜ ਦੀ ਚਾਲ। ਚੰਚਲ ਕਰੇ ਨ ਚਿਤ ਨੂੰ 'ਚਾਓ'। {{gap|3em}}'ਚਿੰਤਾ' ਕਰੇ ਨ ਰੰਚ ਬਿਚੈਨ, ਇਕ ਤੁਲ ਤੋਲ ਰਹੇ ਚਿਤ ਤੁਲਿਆ {{gap|3em}}ਰਹਿ ਅਛੇੜ ਜਿਉਂ 'ਪਾਰ-ਤਾਲ'। ੩੦.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> lxnx2g5968a0m48w6qx1in3to2y5oho 250 67566 236268 203251 2026-09-24T14:52:04Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/26''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਧਨੀ ਤੇ ਹਰਿ ਧਨੀ'''}}}} {{Block center|<poem>'ਧਨੀ ਸਾਕ ਤੇ ਧਨੀ ਮਿੱਤ੍ਰ ਸਭ ਧਨ ਦੀ ਆਕੜ ਵਿੱਚ ਦਿਸੰਨਿ, ਹਰਿ ਧਨ ਪਾਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਸਹੀਓ! ਹਰਿ ਧਨ ਦੇ ਵਿਚ ਮਗਨ ਰਹੰਨ। ਦੋਵੇਂ ਧਨ ਨਹੀਂ ਪਾਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹ ਕੀ ਦੱਸੋ ਕਾਰ ਕਰੰਨ? {{overfloat left|ਉਤਰ:-}} ਵੇਖਣ ਨਾ ਧਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੰਨੇ, ਹਰਿ ਧਨੀਆ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਤਕੰਨ। ੩੧.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਨਦੀ'''}}}} {{Block center|<poem>ਸ਼ਹੁ ਮਿਲਣੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਈ ਜਾਂਦੀ, ਕਿਸੇ ਨ ਡੋਬਾਂ ਤਾਰਾਂ, ਕਿਸੇ ਨ ਪਾਣੀ ਦਿਆਂ ਪੀਣ ਨੂੰ ਫਸਲ ਉਗਾ ਨ ਮਾਰਾਂ। ਹੋ ਰਿਹਾ ਆਪੇ ਜੋ ਕੁਛ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਮੈਂ ਸ਼ਹੁ ਪ੍ਯਾਰ ਪਰੋਤੀ, ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦੀਆਂ ਸੋਚੋਂ ਛੁੱਟੀ, ਸ਼ਹੁ ਤੋਂ ਆਪਾ ਵਾਰਾਂ। ੩੨.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> oe80rcj4uz7obj0wg486rjztx8mo4jb 250 67569 236269 203228 2026-09-24T14:55:25Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{right|{{underline|''29/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਅਮਾਨ'''}}}} {{Block center|<poem>ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਾਲੀ ਨਹੀਂ ਛੋਹੀ ਉੱਜਲ ਬਰਫ ਰਹਾਈ, 'ਨਾਜ਼-ਗਗਨ' ਦੀ ਚਿੜੀਆ, ਧਰਤੀ! ਅਜ ਤੈਨੂੰ ਸੌਂ ਪਾਈ, ਖ਼ਬਰਦਾਰ, ਕਈ ਦਾਗ਼ ਕਫਨ ਨੂੰ ਲਗਣਾਂ ਮੂਲ ਨ ਪਾਵੇ; ਇਹ ਸ਼ਹੀਦ ਨੈਣਾਂ ਦੀ, ਤੈਂ ਧਿਰ, ਅਸਾਂ ਅਮਾਨ ਧਰਾਈ। ੩੭.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਸਾਰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਸਹਿਕੇ ਬੰਦ ਇਕੱਲ ਸਹਾਰਕੇ ਜਦੋਂ ਖ਼ਲਾਸੀ ਪਾਈ, ਘੁੱਟ ਸਹਿਮ ਤੋਂ ਜਿੰਦੜੀ ਨਿਕਲੀ ਬਨ ਆਈ 'ਬਨ ਜਾਈ<ref>ਬਨ ਦੀ ਜਾਈ ਬੁਲਬੁਲ ਬਨ ਵਿਚ ਆ ਗਈ।</ref>।' ਤਦ ਬੁਲਬੁਲ ਨੂੰ ਬਨ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮਿੱਠਾ ਲੱਗਾ ਵਧਕੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੂੰਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਡਿੱਠਾ ਸਾਰ ਸੁੱਖਾਂ ਉਸ ਆਈ। ੩੮.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> moc37e1rwqavw0vgvpv4yvf9trhgf20 250 67570 236270 203253 2026-09-24T14:56:22Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/30''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਤਿੱਤਰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਖਿੱਲਰੀ ਹੈ ਚੋਗ ਮੇਰੀ ਬਲਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚ, ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ ਪੋਟ ਭਰਾਂ, ਉੱਡ ਉੱਡ ਸਾਰਾ ਦਿਨ। ਖਾਲੀ ਰਹੀ ਪੋਟ ਮੈਂ ਹਾਂ ਭਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਕਰਾਂ ਦੇ, ਜੋਰੀ ਨਾ ਮੈ ਕਰਾਂ, ਨਾ ਮੈਂ ਘਿੰਨਾ ਕੁਛ ਮੰਗ ਪਿੰਨ। 'ਕੁਦਰਤ ਸੁਬਹਾਨ ਤੇਰੀ' ਬੋਲ ਬੋਲ ਗੀਤ ਗਾਵਾਂ, ਦੁਖਾਂ ਨ ਦੁਖਾਵਾਂ, ਰਹਾਂ ਛੇੜੇ ਛਿੜਵਾਏ ਬਿਨ। ਚੁਗਦਿਆਂ ਅਚਿੰਤ, ਹਾਏ! ਵਸਦਿਆਂ ਅਟੰਕ, ਦੁਨੀਆ! ਮੈਨੂੰ ਬੀ ਤੂੰ ਫੁੰਡ ਸੁੱਟੇਂ ਸ਼ਰਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ! ੩੯.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> gwn8yi43bwn3b37epcixlkn6bg3w23b 250 67601 236271 203254 2026-09-24T15:02:41Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{right|{{underline|''31/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਗੀਤ ਗਗਨ ਦੇ ਪੰਛੀ'''}}}} {{Block center|<poem>'ਗੀਤ ਗਗਨ' ਦੇ ਅਸੀਂ ਉਡਾਰੂ {{gap|3em}}ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੈ ਛਹਿ ਮਾਰੀ? 'ਫਾਹੀ-ਫਰਜ਼' ਲੁਕਾਈ ਹੇਠਾਂ {{gap|3em}}ਉੱਤੇ ਚੋਗ ਖਿਲਾਰੀ! 'ਫਰਜ਼-ਪੰਜਾਲੀ' ਪੈਣ ਜੋਗੜੇ {{gap|3em}}ਲੱਖਾਂ ਪਾਸ ਤੁਸਾਡੇ ਬੁਲਬੁਲ ਬੈਲ ਬਣੀ ਕੀ ਸਾਰੂ? {{gap|3em}}'ਮਟਕ-ਰਾਗ' ਜਾਇ ਮਾਰੀ! ੪੦.</poem>}}{{nop}} {{center|{{x-larger|'''ਪਰਦੇ ਹੇਠਾਂ'''}}}} {{Block center|<poem>ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ, ਜ਼ਾਹਰ ਜ਼ਾਹਰ {{gap|3em}}ਤੱਕ ਤੱਕ ਉਮਰ ਗਵਾਈ, 'ਇਸ ਪਰਦੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕੀ ਹੈ' {{gap|3em}}ਉਸ ਵੱਲ ਝਾਤ ਨ ਪਾਈ। ਕੀਮਤ ਵਧੇ ਘਟੇ ਸਭ ਅੰਦਰ {{gap|3em}}'ਕਦਰ-ਜ਼ਾਹਿਰੀ' ਧੋਖਾ, ਜ਼ਾਹਰ ਕਦਰ ਵਧਾਵਣ ਲਗਿਆਂ {{gap|3em}}ਅਸਲੀਅਤ ਘਟ ਜਾਈ। ੪੧.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> j9c2gkk9ap7phd2hjng6jw91z7xoky8 250 67602 236272 203255 2026-09-24T15:04:00Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/32}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਕਿਉਂ ਘੜਿਆ?'''}}}} {{Block center|<poem>ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ ਘੁਮਿਆਰ ਆਪਣੇ: {{gap|3em}}ਕਿਉਂ ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ ਘੜਿਆ? "ਨਾਂ ਪੁਛਿਆ ਨਾ ਗਿਛਿਆ ਪਹਿਲੋਂ, {{gap|3em}}"ਹੁਣ ਹੀ ਦੱਸ ਕੁਛ ਅੜਿਆ!" "ਮੈਂ" ਬੋਲੀ ਧੁਰ ਅੰਦਰੋਂ ਮੇਰੀ: {{gap|3em}}"ਉਸ ਘੜਿਆ ਅਪਣਾ ਆਪਾ, "ਤੂੰ ਸੈਂ ਕਿੱਥੇ? ਕੌਣ ਅਹੇਂ ਤੂੰ? {{gap|3em}}"ਚੁਪ ਰਹੁ! ਹਉਂ ਦੇ ਫੜਿਆ!” ੪੨</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਮੈਨਾਂ'''}}}} {{Block center|<poem>ਕਾਲਾ ਵੇਸ, ਬਨਾਂ ਵਿਚ ਵਾਸਾ, {{gap|3em}}'ਮੈਂ ਨਾਂ' ਮੈਨਾਂ ਜਪਦੀ, ਗਾਵਣ, ਕੁਹਕਣ, ਸੂਰਤ ਵਾਲਾ {{gap|3em}}ਗੁਣ ਕੋਈ ਨਾ, ਛਪਦੀ; ਜ਼ਾਲਮ ਪਰ ਸੱਈਆਦ ਓਸ ਨੂੰ {{gap|3em}}ਫੜ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਪਾਵੇ, ਹਉਮੈ ਤ੍ਯਾਗ ਜੁ ਰਹਿਣ ਨਿਰਾਲੇ, {{gap|3em}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨਪਦੀ। ੪੩</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> r1e15felm3zgmsahcc0ki0bkon7dvq9 250 67603 236273 203256 2026-09-24T15:05:00Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{right|{{underline|''33/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਦਾਖਾਂ ਤੇ ਦਾਰੂ'''}}}} {{Block center|<poem>ਪਹਿਲੇ ਤੋੜਸੇਂ ਫੇਰ ਵਿਚ ਮੱਟ ਪਾਸੇਂ {{gap|3em}}ਭੱਠੀ ਚਾੜ੍ਹਕੇ ਫੇਰ ਚੁਆਵਣੀ ਤੈਂ, ਫੇਰ ਘੱਤ ਸੁਰਾਹੀ ਤੇ ਪਲਟ ਪ੍ਯਾਲੇ {{gap|3em}}ਨੱਕ ਚੜ੍ਹਾਕੇ ਘੁੱਟ ਭਰਾਵਣੀ ਤੈਂ। ਕੌਣ ਕਰੇ ਤਗਾਦੜੇ ਐਡ ਲੰਮੇ, {{gap|3em}}ਹੁਣੇ ਤੋੜਨੀ ਤੇ ਹੁਣੇ ਖਾਵਣੀ ਮੈਂ, ਹੋਸ਼ ਆਪਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਂ ਮਸਤ ਰਹਿਣਾ, {{gap|3em}}ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਸ਼ ਗਵਾਵਣੀ ਮੈਂ। ੪੪.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਧਰ ਖਲੋਤੀ ਨਜ਼ਰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਤੂੰ ਮੰਗਨੈਂ ਸਾਥੋਂ ਮੱਕੀ ਦੇ ਦਾਣੇ {{gap|3em}}ਸਾਡੇ ਪੱਲੇ ਹੈਨ ਮੋਤੀ। ਭੁੱਖ ਤੇਰੀ ਸਾਡੇ ਮੋਤੀ ਨ ਲਾਹੁਣ, {{gap|3em}}ਪਰ ਮੱਥੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਣ ਜੋਤੀ। ਨਜ਼ਰ ਅਸਾਡੀ ਨਛੱਤਰਾਂ ਤੇ ਉਡਦੀ, {{gap|3em}}ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਧਰ ਖਲੋਤੀ, ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਸਾਂਝ ਬਣਦੀ ਹੈ ਨਾਹੀ {{gap|3em}}ਕਿਞ ਰਲੇ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਅਜੋਤੀ? ੪੫.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 0mdnd5duwywt3jlsz7b89hss87h6vlk 250 67604 236274 203257 2026-09-24T15:05:45Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 236274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/34''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ'''}}}} {{Block center|<poem>'ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਨਰੋਏ' ਨ ਵੱਸ ਸਾਡੇ, 'ਸਦਾ ਜੀਉਣ' ਨ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਲਿੱਖਿਆ ਏ। 'ਸਦਾ ਜੋਬਨਾਂ' ਵਿੱਚ ਨ ਰਿਹਾ ਕੋਈ, 'ਸਦਾ ਖੁਸ਼ੀ' ਰਹਿੰਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਦਿੱਖਿਆ ਏ। 'ਜੋਬਨ' 'ਜਿੰਦ' 'ਅਰੋਗਤਾ' ਜਦੋਂ ਹੋਵਣ, ਤਦੋਂ 'ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣਾ' ਹੋ ਸੱਕਦਾ ਏ; ਜਦੋਂ ਜਾਣ ਤਿੰਨੇ, ਤਦੋਂ 'ਡੋਲਣਾ ਨਾ' ਕਿਤੋਂ ਜਾਚ ਇਸ ਦੀ ਲੋਕੋ ਸਿੱਖਿਆ ਜੇ। ੪੬.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਹਸਦ'''}}}} {{Block center|<poem>ਫੁੱਲ ਅਸੀਂ ਸਾਂ ਸੁਹਲ ਤੇ ਪ੍ਯਾਰ ਵਾਲੇ, ਹਸਦ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੜਕੇ ਖ਼ਾਰ ਵਾਂਙੂ; ਅਸਾਂ ਚਿਤਵਿਆ ਨਾ ਮੰਦਾ ਕਦੇ ਕਿਸਦਾ, ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਨ ਕਦੇ ਬੁਰਿਆਰ ਵਾਂਙੂ; ਤਾਤ ਆਉਂਦੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਫੇਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਹਿਰਾ ਦਿਤਾ ਸੀ ਸਿਪਾਹਸਲਾਰ ਵਾਂਙੂ। ਹਾਸਦ ਹਸਦ ਤੋਂ ਟਲੇ ਨਾ ਕਦੇ, ਲੋਕੋ! ਕਰੋ ਪ੍ਯਾਰ ਚਾਹੇ ਦਿਲਦਾਰ ਵਾਂਙੂ<ref>ਹਸਦ=ਈਰਖਾ। ਤਾਤ। ਹਾਸਦ=ਹਸਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਈਰਖਾਲੂ। ਦਿਲਦਾਰ=ਦਿਲ ਦਾ ਮਹਿਰਮ। ਦਿਲੀ ਦੋਸਤ।</ref>। ੪੭.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> km6t56ec81eim43q8xyou5w0t00684m 236331 236274 2026-09-25T05:12:24Z Satdeep Gill 13 236331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/34''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ'''}}}} {{Block center|<poem>'ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਨਰੋਏ' ਨ ਵੱਸ ਸਾਡੇ, 'ਸਦਾ ਜੀਉਣ' ਨ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਲਿੱਖਿਆ ਏ। 'ਸਦਾ ਜੋਬਨਾਂ' ਵਿੱਚ ਨ ਰਿਹਾ ਕੋਈ, 'ਸਦਾ ਖੁਸ਼ੀ' ਰਹਿੰਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਦਿੱਖਿਆ ਏ। 'ਜੋਬਨ' 'ਜਿੰਦ' 'ਅਰੋਗਤਾ' ਜਦੋਂ ਹੋਵਣ, ਤਦੋਂ 'ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣਾ' ਹੋ ਸੱਕਦਾ ਏ; ਜਦੋਂ ਜਾਣ ਤਿੰਨੇ, ਤਦੋਂ 'ਡੋਲਣਾ ਨਾ' ਕਿਤੋਂ ਜਾਚ ਇਸ ਦੀ ਲੋਕੋ ਸਿੱਖਿਆ ਜੇ। ੪੬.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਹਸਦ'''}}}} {{Block center|<poem>ਫੁੱਲ ਅਸੀਂ ਸਾਂ ਸੁਹਲ ਤੇ ਪ੍ਯਾਰ ਵਾਲੇ, ਹਸਦ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੜਕੇ ਖ਼ਾਰ ਵਾਂਙੂ; ਅਸਾਂ ਚਿਤਵਿਆ ਨਾ ਮੰਦਾ ਕਦੇ ਕਿਸਦਾ, ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਨ ਕਦੇ ਬੁਰਿਆਰ ਵਾਂਙੂ; ਤਾਤ ਆਉਂਦੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਫੇਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਹਿਰਾ ਦਿਤਾ ਸੀ ਸਿਪਾਹਸਲਾਰ ਵਾਂਙੂ। ਹਾਸਦ ਹਸਦ ਤੋਂ ਟਲੇ ਨਾ ਕਦੇ, ਲੋਕੋ! ਕਰੋ ਪ੍ਯਾਰ ਚਾਹੇ ਦਿਲਦਾਰ ਵਾਂਙੂ<ref>ਹਸਦ=ਈਰਖਾ। ਤਾਤ। ਹਾਸਦ=ਹਸਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਈਰਖਾਲੂ। ਦਿਲਦਾਰ=ਦਿਲ ਦਾ ਮਹਿਰਮ। ਦਿਲੀ ਦੋਸਤ।</ref>। ੪੭.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude>{{reflist}}</noinclude> icvvjaay0gaee0csk9oc8k63iz688vk 250 68063 236330 236217 2026-09-25T03:31:21Z Taranpreet Goswami 2106 236330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੨)}}</noinclude>ਕੇ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹੁਕਮ ਹਮਾਰਾ ਮੰਨੀਏ ਤੁਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰ॥ ਲਾਵੋ ਕੁਵਰ ਬੁਲਾਇਕੇ ਤੌ ਨਿਆਉ ਕਰਨ ਗੇ ਫੇਰ॥ਚੌ:॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਨ੍ਯਾਵ ਨਾ ਰਹੀ ਫੇਰ ਅਰਜ ਇਕ ਸੁਨੋ ਹਮਾਰੀ॥ ਭੋਜਨ ਭਏ ਤ੍ਯਾਰ ਭਰੀ ਸ੍ਵਰਨ ਕੀ ਥਾਰੀ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਿਉਂ ਠਾਂਢੇ ਕਰੋ ਕਿਉਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰੀ॥ਵੇ ਮੇਰੇ ਭਰਤਾਰ ਨਾਰ ਮੈਂ ਉਨਕੋ ਪ੍ਯਾਰੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਸਰਕਾਰ ਕੇ ਦਈ ਨੌਕਰੀ ਬਤਾਇ॥ ਲਾਉਂ ਕੈਸੇ ਬੋਲ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਰ ਰਿਸਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ਰਾਨੀਜੀ ਬਹੁਤ ਰਿਸਾਇ ਰਾਜਾ ਬੈਠੇ ਜਹਾਂ ਨ੍ਯਾਵ ਚੁਕਾਵੇ॥ ਲੈਕਰ ਕੋਟੜਾ ਹਾਥਮਾਰ ਮੇਰੀ ਖਾਲ ਉਡਾਵੇ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਤੁਮਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁਕਮ ਹਮ ਜਾਇ ਸੁਨਾਵੈ॥ ਚਾਰ ਘੜੀ ਗ਼ਮ ਖਾਓ ਬੋਲ ਰਾਜਾਕੋ ਲਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਦੂੰਨੀ ਤਲਬ ਚੁਕਾਇ ਤੂੰ ਬਾਕੀ ਤੁਝੇ ਇਨਾਮ॥ ਰਾਜਾ ਕੋ ਜਾਇ ਬੁਲਾਦੇ ਤੋ ਪਰੇ ਮਹਲ ਮੇਂ ਕਾਮ ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਮੈਹਲ ਮੇਂ ਪਰੈ ਕਾਮ ਹਮੇਂ ਤੂੰ ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੇ॥ ਹਮਕੋ ਹੋਇ ਕਲੇਸ਼ ਬੋਲ ਕਿਉ ਨਾਂ ਰਾਜਾ ਲਾਵੈ॥ ਪਿਆਰੇਜੀ ਰਹੀ ਦੀਨਤਾ ਛਾਇ ਖੜਾ ਕਿਉਂ ਦੇਰ ਲਗਾਵੈ॥ ਗੁਣ ਭੂਲੂੰਗੀ ਨਾਹਿ ਜ਼ੈਹਰ ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆਵੈ ॥ ਦੋਹਾ॥ ਮਨਮੇਂ ਗਿਆਨ ਉਪਾਇਕੈ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾ ਰ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਸ੍ਰਕਾਰਕੇ ਤੁਮ ਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਤੁਮਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁਕਮ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬਜਾਊਂ। ਸੁੰਞੀ ਡੇਉਢੀ ਛੋੜ ਮੈਹਲ ਕੋ ਕੈ ਲੇ ਜਾਊਂ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਵੈ ਰਾਜਾ<noinclude></noinclude> m1xx13oq2simr6olqo00tpny7knjeka 250 71006 236245 214615 2026-09-24T13:05:31Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||72}}</noinclude>ਕੋਈ ਹੱਕ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਵੀ ਤਰਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਸ ਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦਿਵਿਆਂਗਾਂ ਨੂੰ ਹੱਕ ਦਿਵਾਉਣ, ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ, ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਹਾਰਡ ਅਤੇ ਸੌਫ਼ਟ ਕਾਪੀਆਂ ਵੰਡਣ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਭਾਗਾਂ ਚੁੱਪ ਬਣਵਾਉਣ, ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਕੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ, ਦਿਵਿਆਂਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬ/ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਤਰਾਂ/ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵੰਡਣ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਵਰਗ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਇਹ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਜਿੰਨਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਇਸੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਭ ਦਿਵਿਆਂਗ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪਾਂ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿਵਿਆਂਰਤਾ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਵਿਆਂਗਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਨੋਡਲ ਅਫਸਰ, ਦ ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਚ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਵਾਈ। ਭਾਵੇਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਰਗ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖਵਾ ਹਨ ਪਰ ਮੱਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਵਰਗ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿਵਿਆਂਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ੁਰਅਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਵਰਗ ਸੁਚੇਤ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਇਕ ਸੁੱਤੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਮਾਣ ਰਹੇਗਾ। {{gap}ਖੈਰ! ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਮੈਸੇਜ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਟੈਲੀਫੋਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੰਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਅਦਾਰੇ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ‘ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਤੀ ਬਿਲਕੁੱਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਐਫੀਡੇਵਿਟ ਦੇ ਕੇ ਜਾਣਗੇ ਕਿ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਨਾ ਭੇਜਣਾ।” ਅਜਿਹਾ ਸੋਚਣ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ।<noinclude></noinclude> rbq2exoumuk9qmk9j85rb4tevo0ozgm 250 71007 236246 214616 2026-09-24T13:10:51Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||73}}</noinclude>ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਦਾਰੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਰਮਚਾਰੀ/ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਭਾਵ ਜੈਸਾ ਬੀਜ ਬੀਜੋਗੇ, ਫਸਲ ਵੀ ਤਾਂ ਵੈਸੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਕਸਰਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਡਿਊਟੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਾਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿੰਟ ਆਊਟ ਕੱਢ ਕੇ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ “ਲੰਚ ਬਰੇਕ ਦਾ ਸਮਾਂ - ਦੁਪਹਿਰ 1 ਤੋਂ 1:30 ਵਜੇ ਤੱਕ।” ਅਜਿਹਾ ਨੋਟਿਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਸੋ ਹੀਣਾ ਹੀ ਲੱਗਾ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਪਿਤਾ/ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਮ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ/ਪ੍ਰਾਪਤ ਨੰਬਰਾਂ ਵਿਚ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋਣਾ ਇਕ ਆਮ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਵਾਉਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਖਾਸਕਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਰ-ਵਿਵਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਡੀਲਿੰਗ ਹੈਂਡ ਛੁੱਟੀ ਤੇ ਹੈ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਹਾਨਾ ਲਗਾ ਕੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਈ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਥੱਕ-ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸ਼ਾਖਾ 'ਚੋਂ ਰੋਂਦੇ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਨਸਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਧੱਕੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਦਾਖਲੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਾਲਜ/ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਤੇ ਮੱਲ੍ਹਮ ਲਾਉਣ ਵਿਚ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਹਾਵਤ ਹੈ, “ਸੰ ਗਜ ਰੱਸਾ, ਸਿਰੇ ਤੇ ਗੰਢ", ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਚੱਕੀ 'ਚੋਂ ਪਿਸ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਦੁਖਾਵੇਗਾ, ਦੁਰ-ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣਾ ਪਿਛੋਕੜ ਯਾਦ ਰਹੇਗਾ। ਬਿਨਾਂ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਸੌਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸੋਨਾ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਕੇ ਹੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।<noinclude></noinclude> tvif23fva3q0p2ov9ze5s8kxgolmjb9 250 71008 236249 214617 2026-09-24T13:17:50Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||74}}</noinclude>{{gap}} ਖ਼ੈਰ । ਚੰਗਿਆਈ ਦਾ ਕਦੇ ਬੀਜ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਗਿਣਵੇਂ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਣ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਟੇ ਵਿਚ ਲੂਣ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਕੋਲ 10-15 ਬੱਚੇ, ਖਾਸਕਰ ਲੜਕੀਆਂ ਅਜਿਹੇ ਆਏ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸ਼ਾਖਾ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਜਾਰੋ-ਜਾਰ ਰੋਂਦੇ ਆਏ ਸਨ। ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਫੇਰ ਹੋਰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਲਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਦੁੱਖ-ਤਕਲੀਫ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਤਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਮਸਲਾ ਓਪਨ ਐਂਡ ਡਿਸਟੈਂਸ ਲਰਨਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ। ਸੈਸ਼ਨ 2018-19 ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਡਿਊਟੀ ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ (ਹੁਣ ਓਪਨ ਐਂਡ ਡਿਸਟੈਂਸ ਲਰਨਿੰਗ ਵਿਭਾਗ) ਵਿਚ ਪੋਸਟ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿੱਪ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਸੀਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਭ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੜੇ ਭੋਲ਼ੇ-ਭਾਲ਼ੇ ਹਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਅਧਿਆਪਨ ਅਮਲੇ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਅਮਲ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਹੋਵੇ ਕਲਰਕ, ਸੀਨੀਅਰ ਸਹਾਇਕ, ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਜਾਂ ਸੇਵਾਦਾਰ, ਸਭ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਭੋਲ਼ੇਪਣ ਵਿਚ ਸਭ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਖਾਸਕਰ ਲੜਕੀਆਂ, ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪੋਸਟ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਸ ਸੀਟ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾ ਸਕਿਆ ਹਾਂ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਖਾਸਕਰ ਲੜਕੀਆਂ, ਪੋਸਟ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿੱਪ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਕ ਗੋਲਕ ਲਗਾ ਲਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟਾ ਲੈ ਕੇ ਗੋਲਕ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> k9vkvna0wmuitfkmsbd98slpu0xg9bv 250 71009 236251 214618 2026-09-24T13:21:53Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||75}}</noinclude>ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਫੀਸ ਲਈ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾ ਛੱਡਣ। ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੱਦਦ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹਾਂ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਕੂਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਗੋਲਕ ਵੀ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੱਠ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਦੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਤਾਂ ਬੜਾ ਟੁੱਟਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਗੋਲਕ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਲੋੜ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਮੈਂ ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਉਪਰੋਂ ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਬੋਲਡ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵਾਂ ਪਰ ਮਨ ਇੰਨਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਣਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਮੈਂ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਇਆ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ 'ਚੋਂ ਕਿੰਨੀ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਬੱਸਾਂ, ਆਟੋਆਂ ਵਿਚ ਧੱਕੇ ਖਾ ਕੇ ਆਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਅੱਗੋਂ ਵੀ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਸੱਟ ਵੱਜਣੀ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਦੁੱਗਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਵਾਧੂ ਚੱਕਰ ਨਾ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿੱਪ ਫਾਰਮ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਇਕੋ ਵਾਰ ਹੀ ਪੂਰੇ ਕਰਵਾ ਲਏ ਜਾਣ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਣਜਾਣਪੁਣੇ ਵਿਚ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਟਸਐਪ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 600 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਟਸਐਪ ਰਾਹੀਂ ਮੰਗਵਾ ਕੇ, ਵਟਸਐਪ ਵੈੱਬ ਰਾਹੀਂ ਮੋਬਾਇਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿੰਟ-ਆਊਟ ਲੈਣ ਉਪਰੰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਫਾਰਮ ਨਾਲ ਨੱਥੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 6jn1zyek6pgy4i5g7cz713795bwrsve 250 71010 236252 214619 2026-09-24T13:27:44Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||76}}</noinclude>{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਹਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਬੱਸਾਂ/ਆਟੋਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ/ਵਿਭਾਗ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੋਰ ਵਧੇਗੀ ...ਆਦਿ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤਨਖਾਹ ਨਾਲ ਮੋਬਾਇਲ ਭੱਤਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਪਣਾ ਮੋਬਾਇਲ ਨੰਬਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਖਾਸ ਕਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੰਬਰ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਬੇਲੋੜਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮੋਬਾਇਲ ਨੰਬਰ ਦੇਣ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜ ਹੀ ਪਏ ਸਨ। ਉਸ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਮੋਬਾਇਲ ਨੰਬਰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਸਾਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਟਵਾਇਆ। ਖੈਰ ! ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਮੋਬਾਇਲ ਨੰਬਰ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਕੋਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਫੋਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵਟਸਐਪ ਤੇ ਮੈਸੇਜ ਕਰਕੇ ਜਵਾਬ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਮੋਬਾਇਲ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਾਤ 10 ਵਜੇ ਮੈਸੇਜ ਜਾਂ ਫੋਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਫੋਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂ ਪਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਫੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮਜਬੂਰੀ ਵਿਚ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਦੇ ਸਕਾਂ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਇਕ-ਦੋ ਵਜੇ ਜਦੋਂ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ 'ਚ ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਮੈਸੇਜ ਆਇਆ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਨ ਵਿਚ 'ਧਰਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ' ਘਰ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੇਰੇ ਅਕਸਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫੋਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਸਰ ਅੱਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਓਪਨ ਆ।” ਮਤਲਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਉੱਠ ਗਿਆ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਿਸੇ<noinclude></noinclude> srosptewdls6pglrfzc3k17i5bqivrw 250 71011 236254 214621 2026-09-24T13:37:08Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||77}}</noinclude>ਦਿਨ ਓਪਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਯਾਰ ਐਸੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਕਰੋ ਕਿ ਛੁੱਟੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾ”, ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, “ਸਰ ਉਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਕਰਕੇ ਧਰਨੇ ਹੀ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਜਾਂ ਗੇਟ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।” {{gap}}ਆਮ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸਟਾਫ ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਗਲਤੀ ਬੱਝ ਕੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੌਹਰਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਾਲ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਹੋ ਵੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਾਸੋਂ ਗਲਤੀ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਿਚਕਿਚਾਹਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਇਕ ਸੁੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਤੇ ਮੱਲ੍ਹਮ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਪੋਸਟ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸਿੰਘ ਦਾ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਆਪ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨੋਟਿਸ ਵੀ ਲਗਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਭਾਵ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਚੈਨਲ ਦਰਤਦਿਆਂ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਝਲਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਅਦਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੰਨਾ ਮੋਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਬੇਟਾ ਬਸ ਅਗਲੇ ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੋਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਫੇਰ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਸਰ ਫੇਰ ਸਾਡਾ ਕੀ ਬਣੂੰ। ਇਥੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਟੁੱਟ-ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ।” ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਰ ਅੱਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦਿਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚਲੋ ਸਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਆਈਏ।” ਸਾਲ 2015-16 ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਕਿ ਇਕ ਲੜਕੀ ਜਿਸ ਨੇ 10+2 ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਬੀ.ਕਾਮ. ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਮੱਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਤੋਂ<noinclude></noinclude> cq93g2tsu0p8540xou86usple7eu3z6 250 71012 236255 214622 2026-09-24T13:40:40Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||78}}</noinclude>ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਭੇਜ ਕੇ ਸਗੋਂ ਜਲੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲ-ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਧੱਕੇ ਖਾਂਦੀ ਉਹ ਲੜਕੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਇਆ, ਫਾਰਮ ਭਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਫਾਰਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਸ਼ਾਇਦ ਲੋਕਲ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਉਹ ਲੜਕੀ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ ਵਿਚ ਆ ਗਈ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, ''ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅੱਜ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਹੈ ?” ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ਲੈਬ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ, “ਸਰ ਅੱਜ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਆਈ ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਇਸ ਸਰ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।” {{gap}}ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਇਕ ਨਿਮਾਣੇ ਜਿਹੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਇੰਨਾ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਮਾਣ ਮਿਲੇ। ਭਾਵੇਂ ਹਰੇਕ ਕਰਮਚਾਰੀ/ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਹ ਮਾਣ-ਇੱਜ਼ਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਨਾਲ ਦੋ-ਦੋ ਹੱਥ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੁਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਇੰਨਾ ਪਸੀਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਬੰਦੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਾਂਗ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਾਹ ਪੈਣ ਅਤੇ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕ ਖਾਸ ਮੋਹ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਅਖਬਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਸਬੰਧੀ ਜੋ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਛਪਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚ ਕੇ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਣ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੈਰੀਅਰ ਗਾਈਡੈਂਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਤੁੱਛ ਬੁੱਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ<noinclude></noinclude> aol77n1830lyzh1ahdzultvoijz8xm0 250 71013 236257 214623 2026-09-24T13:47:12Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||79}}</noinclude>{{center|79}} ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕ ‘ਰਿਸ਼ਤਾ’ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਾਂ ਨੌਕਰੀ ਜੁਆਇਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠਾ ਵੀ ਕਰਵਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਜਿਥੇ ਸਾਰਾ ਸਿਸਟਮ ਹੀ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇ ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਯਤਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਬੂੰਦ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ “ਇਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਭ ਜਨਤਾ ਦੂਰ ਖੜੀ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਇਕ ਚਿੜੀ ਆਪਣੀ ਚੁੰਝ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੱਸ ਕੇ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਕ ਬੰਦੇ ਨੇ ਚਿੜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਹੀ ਲਿਆ, "ਚਿੜੀਏ ! ਤੂੰ ਕੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਚੁੰਝ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝ ਜਾਵੇਗੀ ?” ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਚਿੜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇਸ ਪਾਣੀ ਦੀ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬੁਝ ਸਕਦੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਡਰਪੋਕਾਂ, ਕਾਇਰਾਂ, ਬੁਝਦਿਲਾਂ, ਤਮਾਸ਼ਬੀਨਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।” ਚਿੜੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭ ਲੋਕ ਬੜੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਜੁੱਟ ਗਏ। {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ/ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਲੱਗਾ। ਗੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਕਿ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਸਟਾਫ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾ ਕੰਮ ਦਾ ਤਣਾਅ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੰਮ ਹੈ, ਭਾਵ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕੰਮ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਦਿਵਿਆਂਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਾਂ ਕਿ ਸਟਾਫ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਹਲਾ ਬੈਠਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਲਿਫਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਇਕ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਟਾਫ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਸੇਵਾਦਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ<noinclude></noinclude> 23q6pixjetupnt4jkrmigpn7zz6y22l 250 71014 236259 214624 2026-09-24T14:25:41Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||80}}</noinclude>ਗਿਆ ਕਿ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰਾ ਸਟਾਫ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਕੁਰਸੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਤ ਦਾ ਬਤੰਗੜ ਬਣਾ ਲਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਉਸ ਵੀਡੀਓ ਬਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ, ਰੋਜ਼ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਰਜਿਸਟਰਾਰ, ਡੀਨ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਦਫਤਰ ਜਾ ਕੇ ਨਾਅਰੇ ਮਾਰਦੇ ਅਤੇ ਲਿਖਕੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਬਸ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗ/ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਬਦਲੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਸਚਾਈ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਨਾਅਰੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੇ ’ਤੇ ਦੂਜਾ ਦੋਸ਼ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਜਿਆਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਸੁਸਤ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਫਲਾਈਨ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਆਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ, ਫੋਟੋ ਅਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਵਿਭਾਗ 'ਚੋਂ ਬਦਲੀ ਲਈ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੋ ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਤੁਸੀਂ ਝੂਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇ ਦਿਓ ਕਿ ਇਹ ਪੋਰਟਲ ਤੇ ਡਾਟਾ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰਨ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰਨਾਂ ਵੀ ਉਕਸਾਵੇ ਵਿਚ ਆ ਗਈਆਂ। ਵਹਿੰਦੀ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਹੱਥ ਧੋਣ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਖਿਲਾਫ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਡਾਟਾ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰਨ ਦਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਚ-ਸੱਤ ਦਿਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਬਦਲੀ ਕਰਵਾਉਣ ਖਾਤਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਬਦਲੀ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਚਾਈ ਲਿਖ ਕੇ ਪੱਤਰ ਪਾ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਪੋਸਟ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਝੂਠੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਵੀ ਸਚਾਈ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਭਾਗੀ ਜਾਂਬ-ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਲੀਨ-ਚਿੱਟ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਸਚਾਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਨਾਲ ਬੜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬੋਹੜ ਵੀ ਪੱਟੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਫੇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਬਦਲੀ ਵੀ ਵਿਭਾਗ 'ਚੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਖੈਰ! ਇਕ-ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬਦਲੀ ਨਾਲ ਸਰ ਗਿਆ।<noinclude></noinclude> k126tll7x0zwxezka5fboj1myj9ogzd 250 71015 236260 214625 2026-09-24T14:28:29Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||81}}</noinclude>{{gap}}ਤੀਜਾ ਦੋਸ਼ ਇਹ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਪਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੂਚਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪੋਸਟ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿੱਪ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ. ਵੈੱਬ (ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ) ਕੋਲ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੀਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਟੀ.ਵੀ. ਆਦਿ ਤੇ ਕੋਰਸ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ 10-15 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਘਾਟੇ ਸਬੰਧੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਟੈਕਨੀਕਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਾਰਨ ਐਂਟਰੀ ਲੈਵਲ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਅਜੇ ਨਾ ਹੋਣ ਸਬੰਧੀ ਪੋਸਟ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੋਸਟ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ (ਖਾਸਕਰ ਲੜਕੀਆਂ) ਵਿਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਫੀਸ ਭਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਸਕਾਲਰਸ਼ਿੱਪ (ਮਤਲਬ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ) ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁੱਛ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਖਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਡਿਸਟੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਗੂਗਲ 'ਤੇ ਸਰਚ ਕਰਕੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਵੀ ਡਿਸਟੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖਲਾ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਇਹ ਮੈਸੇਜ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਭੇਜਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਵਰਗੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਹੋਵੋ। ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵੱਲੋਂ ਟੈਲੀਫੋਨ 'ਤੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ-ਪੜਤਾਲ<noinclude></noinclude> frhbg86t3nfzpwckdalwago8m0y4uoy 250 71016 236261 214626 2026-09-24T14:31:21Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||82}}</noinclude>ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਮੁਖੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਮੈਨੂੰ ਨੋਟਿੰਗ ਲਿਖ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਹੋਸ਼ ਉੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਾਈ ਕਨ੍ਹਈਆ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੱਲ੍ਹਮ ਪੱਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਕੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਗਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਪਾਣੀ ਪਿਆਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਖੋਹ ਲਈ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਔਰ! ਮੈਂ ਲਿਖ ਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਮੈਸੇਜ ਨਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿਚ ਮੈਂ ਗਰੁੱਪ ਵੀ ਡਲੀਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਲਿਆ। {{gap}}ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਤੇ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਹਾਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜ਼ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਧਰਨੇ ਲਾ ਕੇ ਗੇਟ ਬੰਦ ਕਰਨਾ, ਗੇਟਾਂ ਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ-ਬੱਧੀ ਗੰਦ ਦੇ ਢੇਰ ਲਗਾ ਦੇਣੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁਰ-ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਕੇ ਧੱਕੇ ਮਾਰਨਾ, ਲੈਂਡ ਲਾਈਨ ਫੋਨ ਗਏ ਵੀ ਨਾ ਚੁੱਕਣਾ ਅਤੇ ਮੋਬਾਇਲ ਨੰਬਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣਾ ਆਦਿ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮੋਹ-ਭੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ 24 ਘੰਟੇ ਮੋਬਾਇਲ ਤੇ ਕਾਲ, ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮੋਹ-ਭੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੈਰ! ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਨੇ ਇੰਨੀ ਕੁ ਨਸੀਹਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਡੈੱਬ ਵੱਲੋਂ ਐਂਟਰੀ ਲੈਵਲ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਟਾਫ ਚਿੰਤਤ ਜਰੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਵਿਭਾਗ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹਾਂ ਲਈ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਡੈੱਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਵੇਗੀ ਪਰ ਹੁਣ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਬੁੱਕਤ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਈ। {{gap}}ਡੈੱਬ ਵੱਲੋਂ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਠ ਇਕ ਖਾਸ ਸੈੱਟਅੱਪ ਵਿਚ ਬਣਾ ਕੇ ਵਿਭਾਗੀ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਐਂਟਰੀ ਲੈਵਲ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਸੈੱਟਅੱਪ ਦਾ ਕੰਮ ਕਲੈਰੀਕਲ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਜ ਮੇਕਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਰਮਚਾਰੀ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵਾਕਫ ਸਨ ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਇੰਨੀਆਂ<noinclude></noinclude> o0xsgst8y20fauo778kwlukixxk7zaj 250 71017 236262 214627 2026-09-24T14:32:26Z Kaur.gurmel 192 236262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||83}}</noinclude>ਨਸੀਹਤਾਂ ਲੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਂ ਫਿਰ ਆਫਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਅਨਾ ਮਾਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, “ਕੀ ਗੱਲ! ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰਨ ਦੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ਾਂ 'ਚ ਘੱਟ ਧਨੇਸੜੀ ਮਿਲੀ ਐ? ਹੁਣ ਹੋਰ ਲੈਣੀ ਐ! ਕਹਿ ਦਿਓ ਕਿਸੇ ਕਲਰਕ ਤੋਂ ਕਰਵਾਉ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਬਾਕੀ ਥੋਡੀ ਮਰਜ਼ੀ।” ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਕਿ ਮੈਂ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਵਾਂ। {{gap}}ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਕਿਸ ਕਦਰ ਉੱਠ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਤਾਜ਼ਾ ਉਦਾਹਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਬੀ.ਏ. ਸਮੈਸਟਰ ਪੰਜਵਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 70-80 ਨੰਬਰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰੇ ਜਾਂ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਨੰਬਰ ਹੀ ਮਿਲੇ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਪੰਜਾਬੀ (ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਵੀ ਬੀਰੋ ਜਾਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਨੰਬਰ ਹੀ ਲਗਾਏ ਗਏ। ਅਜਿਹਾ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਸ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਪਰ ਕਈ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਰੈਗੂਲਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰੈਲੀਆਂ, ਧਰਨੇ ਮਾਰ ਕੇ ਹੰਭ-ਹਾਰ ਕੇ ਬਹਿ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਬੀ.ਏ. ਸਮੈਸਟਰ-ਤੀਜਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਹੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਸਮੈਸਟਰ-ਤੀਜਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਪਰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਉਤਰ ਸਹੀ ਲਿਖੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ 5-7 ਨੰਬਰ ਹੀ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 70-75 ਨੰਬਰ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲੜਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਪੇਪਰਾਂ ਦੀ ਚੈਕਿੰਗ ਤੇ ਸ਼ਰੇਆਮ ਸਵਾਲੀਆ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਂਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰ ਮੈਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ (ਲਾਜ਼ਮੀ) ਦੇ ਪੇਪਰ ਵਿਚ ਪਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ<noinclude></noinclude> 2twa61m5pnbbi5twta248a8i88i42jp 236307 236262 2026-09-25T01:15:47Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||83}}</noinclude>ਨਸੀਹਤਾਂ ਲੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਂ ਫਿਰ ਆਫਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਅਨਾ ਮਾਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, “ਕੀ ਗੱਲ! ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਅੱਪਲੋਡ ਕਰਨ ਦੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ਾਂ 'ਚ ਘੱਟ ਧਨੇਸੜੀ ਮਿਲੀ ਐ? ਹੁਣ ਹੋਰ ਲੈਣੀ ਐ! ਕਹਿ ਦਿਓ ਕਿਸੇ ਕਲਰਕ ਤੋਂ ਕਰਵਾਉ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਬਾਕੀ ਥੋਡੀ ਮਰਜ਼ੀ।” ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਕਿ ਮੈਂ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਵਾਂ। {{gap}}ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਕਿਸ ਕਦਰ ਉੱਠ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਤਾਜ਼ਾ ਉਦਾਹਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਬੀ.ਏ. ਸਮੈਸਟਰ ਪੰਜਵਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 70-80 ਨੰਬਰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰੇ ਜਾਂ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਨੰਬਰ ਹੀ ਮਿਲੇ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ (ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਵੀ ਜ਼ੀਰੋ ਜਾਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਨੰਬਰ ਹੀ ਲਗਾਏ ਗਏ। ਅਜਿਹਾ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਸ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਪਰ ਕਈ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਰੈਗੂਲਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰੈਲੀਆਂ, ਧਰਨੇ ਮਾਰ ਕੇ ਹੰਭ-ਹਾਰ ਕੇ ਬਹਿ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਬੀ.ਏ. ਸਮੈਸਟਰ-ਤੀਜਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਹੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਸਮੈਸਟਰ-ਤੀਜਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਪਰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਉਤਰ ਸਹੀ ਲਿਖੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ 5-7 ਨੰਬਰ ਹੀ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 70-75 ਨੰਬਰ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲੜਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਪੇਪਰਾਂ ਦੀ ਚੈਕਿੰਗ ਤੇ ਸ਼ਰੇਆਮ ਸਵਾਲੀਆ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਂਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰ ਮੈਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ (ਲਾਜ਼ਮੀ) ਦੇ ਪੇਪਰ ਵਿਚ ਪਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ<noinclude></noinclude> as8k74td6og194lvqabken1nyvqbfn8 250 71018 236308 214628 2026-09-25T01:19:11Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||84}}</noinclude>ਰੀਅਪੀਅਰ ਆਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਪੇਪਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ, ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਉਤਰ-ਕਾਪੀ ਤੇ ਲਿਖੇ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਮੇਰੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਪੇਪਰ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ 37 ਨੰਬਰ ਆਏ।” ਉਹ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਵੀ ਡਰ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਪੇਪਰ ਦੀ ਗਲਤ ਚੈਕਿੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਉਹਦਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ (ਲਾਜ਼ਮੀ) ਦਾ ਪੇਪਰ ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਚੈੱਕ ਨਾ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਪਰੰਤੂ ਗੱਲਾਂ ਦੋਵੇਂ ਗਲਤ ਹਨ। ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਚ ਆਏ ਸਾਰੇ ਸਮੈਸਟਰਾਂ ਦੇ ਪੇਪਰ ਦੁਬਾਰਾ ਚੈੱਕ ਕਰਵਾਉਣੇ ਬਣਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਦੁੱਧ ਦਾ ਦੁੱਧ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਨ ਤਹਿਤ ਮਿਸਾਲੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਪੇਪਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਅੰਨ੍ਹੀ ਚੈਕਿੰਗ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੀ ਭਾਣਜੀ ਅਨਮੋਲ, ਜੋ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਬੀ.ਏ. ਭਾਗ-ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, “ਮਾਮੂ, ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਮੈਸਟਰ-ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਦੇ ਪੇਪਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੀ.ਏ. ਭਾਗ ਦੂਜਾ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕਾਲਜ ਰਾਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?” ਸੱਚ ਮੰਨਿਓ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਅਜਿਹੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਸਦਮੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ 'ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵਾਰ ਉੱਠਿਆ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਦਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਡੁੱਬਣ ਕੰਢੇ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਵਰਗ ਇਸ ਨੂੰ ਡੋਬਣ 'ਤੇ ਤੁਲਿਆ ਹੈ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਪੂ ਕੋਈ ਵਿਹਲਾ ਹੀ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਭਾਣਜੀ ਦਾ ਡਰ ਸੱਚ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਬੀ.ਏ. ਸਮੈਸਟਰ-ਤੀਜਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਪੰਜਾਬੀ (ਲਾਜ਼ਮੀ) ਅਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਚ ਰੀਅਪੀਅਰ ਆ ਗਈ। ਪੰਜਾਬੀ (ਲਾਜ਼ਮੀ) ਵਿਚ 21 ਨੰਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਚ 16<noinclude></noinclude> 6awttao1ycydido3xtpkyryu410dkux 250 71019 236309 214629 2026-09-25T01:23:38Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||85}}</noinclude>ਨੰਬਰ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਚੈਕਿੰਗ ਤੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਵਾਲੀਆ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੇਪਰਾਂ ਦੀ ਫੀਸ ਭਰਕੇ ਰੀਵੈਲੂਏਸ਼ਨ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਰੀਵੇਲਯੂਏਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਿਚ ਮੁੱਦਤਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਪੇਪਰਾਂ ਦੀ ਰੀਅਪੀਅਰ ਲਈ ਵੀ ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਫੀਸ ਭਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਰਾਹੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪੇਪਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਕਾਪੀਆਂ ਦੀ ਫੋਟੋ-ਸਟੈਟ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। {{gap}}ਮੇਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਭਾਣਜੀ ਨੇ ਫੋਨ 'ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮਾਮੂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮੋਬਾਇਲ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਰੀਅਪੀਅਰ (ਜਿਸ ਵਿਚ 16 ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ), ਰੀਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਕਲੀਅਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆ ਕੇ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਰੀਅਪੀਅਰ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਜੇਕਰ ਲਿਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੇ।” ਭਾਣਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਤਾਂ ਉਸ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਬੈਕ ਕਾਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਫੋਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਠਾਇਆ। ਅਸੀਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਗਲਤ ਨੰਬਰ ਹੈ। ਫੇਰ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਭਾਣਜੀ ਦਾ ਫੋਨ ਅਟੈਂਡ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਖ਼ੈਰ! ਭਾਣਜੀ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀਵੇਲਯੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਡੀਲਿੰਗ ਹੈਂਡ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਰੀਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਫੇਰ ਉਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ 16 ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ 46 ਨੰਬਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ (ਲਾਜ਼ਮੀ) ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਰੀਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। {{gap}}ਭਾਣਜੀ ਤਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇ ਕੇ ਘਰ ਆ ਗਈ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਹੀਵੇਲਯੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ 16 ਤੋਂ 46 ਨੰਬਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਭਾਣਜੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸ਼ਾਖਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਖ਼ੈਰ! ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ<noinclude></noinclude> q32mk6im1c5gjb4ctrv78b4kqnjz7p9 250 71020 236310 214630 2026-09-25T01:28:22Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||86}}</noinclude>ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਜਣੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸ਼ਾਖਾ ਗਈਆਂ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਉਸਨੂੰ ਕਲਰਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੰਟਰੋਲਰ (ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ) ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਸਗੋਂ ਉਲਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ/ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਚੱਕਰ ਲਗਵਾ ਕੇ ਜਲੀਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੇ, “ਥੋਡੇ ਤੋਂ ਨੀ ਗਲਤੀ ਹੁੰਦੀ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੀਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਲਈ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਈ ਫੀਸ ਵੀ ਰਿਫੰਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੱਲ ਕੀ, ਭਾਣਜੀ ਅਤੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਮਾਨਸਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਮੋਗਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਆਦਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ 10-15 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 7ਵਾਂ, 8ਵਾਂ ਗੇੜ੍ਹਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮਸਲੇ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਲਤੀ ਮੰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਮਹਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਹਨ; ਕਿਸੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਅਹਿਸਾਨ ’ਤੇ ‘ਧੰਨਵਾਦ' (Thanks) ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਗਲਤੀ 'ਤੇ ਅਫਸੋਸ (Sorry) ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਇਕਦਮ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ‘ਧੌਣ 'ਚ ਸਰੀਆ' ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਆਕੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਰੱਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿੰਟ 'ਚ ਆਕੜ ਕੱਢ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਲੋਕ ਰੱਬ ਨੂੰ ਤਾਂ ਟਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਗਰਮੀਆਂ 'ਚ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਛਬੀਲਾਂ, ਰੱਜੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖੁਆਉਣਾ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਚਾਹ-ਪਕੌੜਿਆਂ ਦੇ ਲੰਗਰ ਲਾ ਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਪਾਖੰਡ ਜਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਹੱਬ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖਾਉਣ ਦਾ ਸੁਆਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਯਾਰ ਆਪਾਂ ਰੀਸਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰੇ ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਫਰੈਸ਼ਮੈਂਟ ਤੱਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ 'ਤੇ ਬੜੀ ਹਲੀਮੀ ਅਤੇ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਗੇ, ਸੋਫ਼ੇ ਕਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਬਿਠਾਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਅਦਾਰੇ ਦਿਨ ਦੁੱਗਣੀ ਰਾਤ ਚੌਗਣੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੀ ਤਰੀਫ਼ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ<noinclude></noinclude> l3dp8brc8jleg7lnl1o9zwv4yb1un15 250 71021 236311 214631 2026-09-25T01:30:57Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||87}}</noinclude>ਚਾਹੀਦੀ ਪਰੰਤੂ ਮੈਂ ਅੰਤ ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹ, ਕੜਕਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੰਚ ਸਮੇਂ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਣੇ 'ਚੋਂ ਖਾਣਾ ਵੀ ਖਵਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਅਸਲ 'ਚ ਇਹੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਰੁਤਬਾ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਸੀ, ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਵਧਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਭੁੱਖੇ/ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ ਪਵਾਇਆ/ਪਿਆਇਆ ਹੈ, ਰੱਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਪਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਹਾਈਟੈਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਦਫਤਰੀ ਸਿਸਟਮ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਬੇਹਤਰ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਉਲਟ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਸਕੈਨਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਲੱਗੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਅਜੇ ਵੀ 25-30 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿਸਟਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਸਕੈਨਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਚੱਲੀ ਤਾਂ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਦਫ਼ਤਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਦਰ-ਖਾਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਤਾਂ ਘੱਟ ਬਜਟ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਸੀ ਪਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਦਫਤਰ ਆਉਣ ਅਤੇ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦਫਤਰ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੋਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਕਿ “ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਖਰਚੇ 'ਤੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੋ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਲਗਵਾ ਦੇਵਾਂ।” ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਸਰ ਏਦਾਂ ਨਾ ਕਰੋ, ਫੇਰ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਫਸ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਥੋਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦਿਓ। ਵੇਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਭੱਦਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਸਕੈਨਰ ਅਤੇ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਲਗਵਾ ਵੀ<noinclude></noinclude> 23jsuu8zdgrdou65nfq5cuszmmg56al 236312 236311 2026-09-25T01:42:59Z Kaur.gurmel 192 236312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||87}}</noinclude>ਚਾਹੀਦੀ ਪਰੰਤੂ ਮੈਂ ਅੰਤ ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹ, ਕੜਕਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੰਚ ਸਮੇਂ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਣੇ 'ਚੋਂ ਖਾਣਾ ਵੀ ਖਵਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਅਸਲ 'ਚ ਇਹੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਰੁਤਬਾ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਸੀ, ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਵਧਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਭੁੱਖੇ/ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ ਪਵਾਇਆ/ਪਿਆਇਆ ਹੈ, ਰੱਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਪਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਹਾਈਟੈਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਦਫਤਰੀ ਸਿਸਟਮ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਬੇਹਤਰ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਉਲਟ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਸਕੈਨਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਲੱਗੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਅਜੇ ਵੀ 25-30 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿਸਟਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਸਕੈਨਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਚੱਲੀ ਤਾਂ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਦਫ਼ਤਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਦਰ-ਖਾਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਤਾਂ ਘੱਟ ਬਜਟ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਸੀ ਪਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਦਫਤਰ ਆਉਣ ਅਤੇ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦਫਤਰ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੋਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਕਿ “ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਖਰਚੇ 'ਤੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੋ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਲਗਵਾ ਦੇਵਾਂ।” ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਸਰ ਏਦਾਂ ਨਾ ਕਰੋ, ਫੇਰ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਫਸ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਥੋਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦਿਓ।" ਵੇਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਭੱਦਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਸਕੈਨਰ ਅਤੇ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਲਗਵਾ ਵੀ<noinclude></noinclude> r6qo3zjiaxao4nmou0h3iyowkhzyiwt 250 71022 236313 214632 2026-09-25T01:55:16Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||88}}</noinclude>ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਚੋਰੀ ਹੋ ਜਾਣੇ ਹਨ; ਅੱਗ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨੁਸਕ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਖੈਰ । ਮੇਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਉਤਾਰ-ਚੜਾਅ ਆਏ। ਸੈਸ਼ਨ 2023-24 ਵਿਚ ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ (ਡੈਬ) ਵਿਚ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਰਜਿਸਟਰ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੀਸ ਆਦਿ ਜਮ੍ਹਾ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਕਾਰਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੇ। ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਮੁਖੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਕ ਗੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਹੌਲ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੜਾ ਸੌਖਾ ਹੈ ਪਰ ਦੂਜੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬੜਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਸਾਲ 2022 ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਕ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਦਫਤਰ ਦਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਫਤਰਾਂ ਦਾ ਜੋ ਮਾਹੌਲ ਹੈ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋਣਾ ਜਰੂਰੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਬਲਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ ਕਿ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਅਤਿ ਦਰਜੇ ਦਾ ਕਮਜੋਰ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਸ਼ਟ-ਪੁਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਅਲ ਬੁੜੀ ਜਾਂ ਭੈਂਸ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਉਲਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਥੇ ਅਕਲ ਨਾਲੋਂ ਭੈਂਸ ਬੜੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਭੈਂਸਾਂ ਜਦੋਂ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਭਿੜਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਜਿਸ ਕੀ ਲਾਠੀ ਉਸ ਕੀ ਭੈਸ ਕਹਾਵਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਰਵਿਸ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿਸਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਤਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਕਰੇਗਾ, ਵਿਭਾਗੀ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸੋਚੇਗਾ ਉਸਨੂੰ ਕਈ<noinclude></noinclude> pgvcwczu95h5rllzy7c7a1tfy9j09vy 250 71023 236314 214633 2026-09-25T02:00:12Z Kaur.gurmel 192 236314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{rh||89}}</noinclude>ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੇਇਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ, ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਵੇਗਾ; ਕੋਈ ਬਿਨਾਂ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਵਾਪਰਿਆ, ਪਰ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿਚ ਸਟੈਨੋ ਸੀ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਜ਼ਲਾਲਤ ਨਾਲੋਂ ਲੜ ਕੇ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਘਰ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਲਾਇਸੰਸ ਬਣਵਾ ਲਿਆ। ਲਾਇਸੰਸ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਚੜ੍ਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਰਿਵਾਲਵਰ ਹੀ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਵਿਆਂਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 12 ਬੋਰ ਦੁਨਾਲੀ ਤਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਇਕ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਵੈਬਲੇ ਦੇ ਰਿਵਾਲਵਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪੁੱਛੀ ਤਾਂ ਉਹ ਲੱਖ ਸਵਾ ਲੱਖ ਤੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਲ 2009 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਨੇ ਪੈਸੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦ ਸਕਿਆ। ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲਾਇਸੰਸ ਬਣਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਘਰ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ; ਆਪਾਂ ਦੋਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਬੱਚਾ ਵੀ ਜਵਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰ ਬੈਠੀਏ। ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਖਾਹਿਸ਼ ਸੀ ਪਰ ਲਾਇਸੰਸ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹਥਿਆਰ ਖਰੀਦਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੈਂ ਨਾ ਖਰੀਦ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਲਾਇਸੰਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝ ਕੇ ਜ਼ਲੀਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਕ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਡੇਗ ਦੇਈਏ ਪਰ ਮੈਂ ‘ਗੱਡੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ’ ਵਿਚ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣੀ ਸੀ। ਚਲੋ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਦਰਤ ਜੋ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਹੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਸ਼ਾਇਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮ ਘੁਟ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਡਰਦਿਆਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕਦੋਂ ਯੂਨੀਅਨ ਉਸਦੇ ਦਫਤਰ ਅੱਗੇ<noinclude></noinclude> s4ag9s3hrq0e0d0ie99d2b1ry96c69w 236315 236314 2026-09-25T02:01:00Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||89}}</noinclude>ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੇਇਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ, ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਵੇਗਾ; ਕੋਈ ਬਿਨਾਂ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਵਾਪਰਿਆ, ਪਰ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿਚ ਸਟੈਨੋ ਸੀ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਜ਼ਲਾਲਤ ਨਾਲੋਂ ਲੜ ਕੇ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਘਰ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਲਾਇਸੰਸ ਬਣਵਾ ਲਿਆ। ਲਾਇਸੰਸ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਚੜ੍ਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਰਿਵਾਲਵਰ ਹੀ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਵਿਆਂਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 12 ਬੋਰ ਦੁਨਾਲੀ ਤਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਇਕ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਵੈਬਲੇ ਦੇ ਰਿਵਾਲਵਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪੁੱਛੀ ਤਾਂ ਉਹ ਲੱਖ ਸਵਾ ਲੱਖ ਤੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਲ 2009 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਨੇ ਪੈਸੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦ ਸਕਿਆ। ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲਾਇਸੰਸ ਬਣਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਘਰ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ; ਆਪਾਂ ਦੋਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਬੱਚਾ ਵੀ ਜਵਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰ ਬੈਠੀਏ। ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਖਾਹਿਸ਼ ਸੀ ਪਰ ਲਾਇਸੰਸ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹਥਿਆਰ ਖਰੀਦਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੈਂ ਨਾ ਖਰੀਦ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਲਾਇਸੰਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝ ਕੇ ਜ਼ਲੀਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਕ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਡੇਗ ਦੇਈਏ ਪਰ ਮੈਂ ‘ਗੱਡੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ’ ਵਿਚ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣੀ ਸੀ। ਚਲੋ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਦਰਤ ਜੋ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਹੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਸ਼ਾਇਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮ ਘੁਟ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਡਰਦਿਆਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕਦੋਂ ਯੂਨੀਅਨ ਉਸਦੇ ਦਫਤਰ ਅੱਗੇ<noinclude></noinclude> i2zxh4bc6smvav09oobir7zx8ifzhtr 250 71024 236316 214634 2026-09-25T02:03:53Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||90}}</noinclude>ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਮੁਰਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਬਦਲੀ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਣ ਜਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋਰ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਣ। ਸਿਸਟਮ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਸਾਹਿਬ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਵਿਭਾਗ/ਦਫਤਰ 'ਚੋਂ ਬਦਲੀ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਮਰਜ਼ੀ ਸਖ਼ਤ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਪਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਉਸਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਦੇਸ਼ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸੋ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਅੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਦਿਵਿਆਂਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਰਵਿਸ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ ਝੱਲਣੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਸਾਲ 1984 ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਟਾਂਵਾਂ ਟਾਂਵਾਂ ਹੀ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਬੀੜਣ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਿਵਿਆਂਗ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਾਇਦ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿਚ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਮਿਤੀ 6.3.2011 ਤੋਂ ਦਿਵਿਆਂਗ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਰਨਿੰਗ ਰੋਸਟਰ ਬਣਾ ਕੇ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਵਿਆਂਗ ਕਰਮਚਾਹੀਆਂ ਦੇ ਕੜਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਤੀਹ-ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਆਈਸੀਏਟਿੰਗ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਆਈਸੀਏਟਿੰਗ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੀਟ ਦਾ ਆਫੀਸ਼ੀਏਟਿੰਗ ਚਾਰਜ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਜਿਹੀ - ਮਨਮਾਨੀ - ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਰਟਿਆ-ਰਟਾਇਆ ਇਕੋ ਇਕ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਬਾਡੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਅਧਿਕਾਰੀ/ਕਰਮਚਾਰੀ ‘ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ-ਮੁਰਦਾਬਾਦ' ਦੇ ਡਰਾਬੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਗਲ਼-ਗੂਠਾ ਦੇ ਕੇ ਜਾਂ ਲੋਭ-ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ<noinclude></noinclude> 0l5wcnb79na65yxb6p65ch5k0qx5zjj 236320 236316 2026-09-25T02:32:05Z Kaur.gurmel 192 236320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||90}}</noinclude>ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਮੁਰਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਬਦਲੀ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਣ ਜਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋਰ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਣ। ਸਿਸਟਮ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਸਾਹਿਬ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਵਿਭਾਗ/ਦਫਤਰ 'ਚੋਂ ਬਦਲੀ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਮਰਜ਼ੀ ਸਖ਼ਤ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਪਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਉਸਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਦੇਸ਼ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸੋ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਅੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਦਿਵਿਆਂਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਰਵਿਸ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਸ਼ਵਾਰੀਆਂ ਝੱਲਣੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਸਾਲ 1984 ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਟਾਂਵਾਂ ਟਾਂਵਾਂ ਹੀ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਬੀੜਣ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਿਵਿਆਂਗ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਾਇਦ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿਚ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਮਿਤੀ 6.3.2011 ਤੋਂ ਦਿਵਿਆਂਗ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਰਨਿੰਗ ਰੋਸਟਰ ਬਣਾ ਕੇ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਵਿਆਂਗ ਕਰਮਚਾਹੀਆਂ ਦੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਤੀਹ-ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਆਫੀਸੀਏਟਿੰਗ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਆਫੀਸੀਏਟਿੰਗ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੀਟ ਦਾ ਆਫੀਸ਼ੀਏਟਿੰਗ ਚਾਰਜ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਜਿਹੀ - ਮਨਮਾਨੀ - ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਰਟਿਆ-ਰਟਾਇਆ ਇਕੋ ਇਕ ਜਵਾਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਬਾਡੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਅਧਿਕਾਰੀ/ਕਰਮਚਾਰੀ ‘ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ-ਮੁਰਦਾਬਾਦ' ਦੇ ਡਰਾਬੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਗਲ਼-ਗੂਠਾ ਦੇ ਕੇ ਜਾਂ ਲੋਭ-ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ<noinclude></noinclude> piexddlpinz3qq2jkfj1zp2h9bef2en 250 71025 236317 214635 2026-09-25T02:06:17Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||91}}</noinclude>ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਡਿਟ ਵੱਲੋਂ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਬਣਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਲਿਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2022 ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਾਰ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀਜ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਸਾਲ 2016 ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਮੇਰੀ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਵੀ ਸਾਲ 2017 ਵਿਚ ਬਣਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 2024 ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫਾਰ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀਜ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਸਾਲ 2017 ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਸਹਾਇਕ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਮੇਰੀ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਫਾਈਲ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਦੱਬ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਵੀ ਦੇਣੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਦਿਨ-ਪ੍ਰਤੀ-ਦਿਨ ਲੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ 31,10,2024 ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਬਣਦੇ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਮਾਨਯੋਗ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕਧਣ ਵਿਚ ਸਿਵਲ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਵਕੀਲ ਨੂੰ 2.75 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਆਨਲਾਈਨ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ। ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਕਰਕੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਤਰੱਕੀ, ਵਿੱਤੀ ਲਾਭਾਂ ਅਤੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਸਬੰਧੀ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਅੱਠ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਕੇਸ ਡਿਸਮਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਤਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੈਣ ਲਈ 2.75 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚਣੇ ਪਏ। ਰਨਿੰਗ ਰੋਸਟਰ ਬਣਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਮਲਾ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ/ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫਾਰ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀਜ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਫੀਸ਼ੀਏਟਿੰਗ ਹੱਕੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ<noinclude></noinclude> 5bflgpolpt5hupqvzbduptm0lte0z3k 236319 236317 2026-09-25T02:29:09Z Kaur.gurmel 192 236319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||91}}</noinclude>ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਡਿਟ ਵੱਲੋਂ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਬਣਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਲਿਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2022 ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਾਰ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀਜ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਸਾਲ 2016 ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਮੇਰੀ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਵੀ ਸਾਲ 2017 ਵਿਚ ਬਣਦੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 2024 ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫਾਰ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀਜ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਸਾਲ 2017 ਤੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਸਹਾਇਕ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਮੇਰੀ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਫਾਈਲ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਦੱਬ ਕੇ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਵੀ ਦੇਣੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਦਿਨ-ਪ੍ਰਤੀ-ਦਿਨ ਲੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ 31,10,2024 ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਬਣਦੇ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਮਾਨਯੋਗ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਸਿਵਲ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਵਕੀਲ ਨੂੰ 2.75 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਆਨਲਾਈਨ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ। ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਕਰਕੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਤਰੱਕੀ, ਵਿੱਤੀ ਲਾਭਾਂ ਅਤੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਸਬੰਧੀ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਅੱਠ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਕੇਸ ਡਿਸਮਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਤਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੈਣ ਲਈ 2.75 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚਣੇ ਪਏ। ਰਨਿੰਗ ਰੋਸਟਰ ਬਣਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਮਲਾ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ/ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫਾਰ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀਜ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਫੀਸ਼ੀਏਟਿੰਗ ਹੱਕੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ<noinclude></noinclude> qd1wf1j6ofildftxc2uouaf17sj4kz8 250 71026 236321 214636 2026-09-25T02:35:59Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||92}}</noinclude>ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਅਣਜਾਣਤਾ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਛੁਰਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਣਜਾਣ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਛੁਰਾ ਮਾਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਲਾਭ ਦੀ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਇੰਤਜਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸੀ.ਪੀ.ਐੱਫ. ਦੀ ਆਪਸ਼ਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਆਪਸ਼ਨ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਭਾਵ ਕੁਝ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਕੀਤੀ ਲੁੱਟ ਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਅਦਾਰੇ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਿਗੜਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਨੇਕਾਂ ਕੇਸਾਂ ਲਈ ਵਕੀਲਾਂ 'ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖਰਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦਾ ਰਹੇਗਾ। {{gap}}ਖੈਰ! ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਬਸ ਹੁਣ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨ (contempt) ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਰੁੱਧ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਕੇਸ (Contempt of Court) ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਵਕੀਲ ਨੂੰ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਦੇਣੇ ਪਏ। ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿਤੀ 1.4.2024 ਤੋਂ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰੰਤੂ ਸਾਲ 2017 ਤੋਂ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਵਾਧੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕਰਨੀ ਪੈਣੀ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਕੀਲ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕੇਸ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਘਟਨਾ ਹੋਰ ਵਾਪਰੀ ਕਿ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫਾਰ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀਜ ਵੱਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬਣਦੇ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਲ 2017 ਤੋਂ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਪੀ<noinclude></noinclude> n4i3ocw8y76z2kd7xck3fdu8iz9zsjx 250 71027 236322 214637 2026-09-25T02:37:33Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||93}}</noinclude>31 ਅਕਤੂਬਰ, 2024 ਤੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫਾਰ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀਜ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਫਾਰ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀਜ਼ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ੩॥ ਅਕਤੂਬਰ, 2024 ਤੱਕ ਸਾਲ 2017 ਤੋਂ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਬਣਦੇ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਦਿਵਿਆਂਗ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਣ ਦਾ ਇਕ ਫਾਇਦਾ ਤਾਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਦਿਵਿਆਂਗ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨੁਕਤਿਆਂ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀਆਂ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਫੀਸੀਏਟਿੰਗ ਡਰੱਕੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਚੂਨਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ। ਦਰਅਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਨਾ ਨੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਨੀਅਤ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਨਿਬੜੀਆਂ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀਆਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਪਲੇ ਅਤੇ ਹੇਰਾਫੇਰੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮੋਹ-ਭਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੇਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਸਬੰਧੀ ਇਕ ਵੀ ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਨਹੀਂ ਪਾਈ, ਕੋਰਟ ਕੇਸ ਦੀ ਤਾਂ ਬੜੇ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਤਹਿਤ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ। ਦਰਅਸਲ ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਦੀ ਲੋੜ ਉਥੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਥੇ ਹਰੇਕ ਕੰਮ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਸਾਰੀ ਸੂਚਨਾ ਵਿਭਾਗੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪਾਈ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਪਾਵੇਗਾ। {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਤਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਦੀ ਡੇਟ-ਸ਼ੀਟ ਨੂੰ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਸੋਧ ਕੇ ਪਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ<<noinclude></noinclude> 77wtokluk268ul1wn94m52ilmbpabju 250 71028 236323 214638 2026-09-25T02:40:10Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||94}}</noinclude>ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਉਹ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਡੇਟ ਸੀਟ ਦੇ ਲਿੰਕ 'ਤੇ 24 ਘੰਟੇ ਨਿਰਾ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਣ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੇਕਰ ਕੋਰਟ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ, ਜਾਅਲਸਾਜੀਆਂ, ਘਪਲਿਆਂ, ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਕੋਰਟ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਛੱਡੋ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੋਰਟ ਕੇਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ, ਏਰੀਅਰ, ਤਨਖਾਹ ਸਕੇਲ, ਤਰੱਕੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕੇਸ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਤਰਸਯੋਗ ਹਾਲਾਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਸੂਰਵਾਰ ਸਭ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰਜ਼, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿਚ ਵਹਿ ਕੇ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹੋਣ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹਾ ਜੇਕਰ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਰਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਸੰਭਵ ਸਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਾਲੀਬਾਨ ਅਜਿਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਇਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਥੇ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਜਰ-ਮੂਲੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਟਾਇਰ ਪਾ ਕੇ ਸਾੜਿਆ ਹੋਵੇ ਫਿਰ ਵੀ ਲਗਭਗ 41 ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਇੱਕਾ ਦੁੱਕਾ ਨੂੰ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਕਹਾਵਤ ਹੈ, 'ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰੀ, ਡੰਡੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਰਿੱਛ'। ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਆਪਣੇ ਸੌੜੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਤਾਂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਣਾ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਣਗਹਿਲੀਆਂ, ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਬਜਟ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜਿਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> 36anfuemszwczz3mgzjwdq81qajr84r 250 71029 236324 214639 2026-09-25T02:44:34Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||95}}</noinclude>ਬੇਇਜ਼ਤ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਕਿ "ਕਰੇ ਕੋਈ ਤੇ ਭਰੋ ਕੋਈ।” {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਬਾਂਦਰੀ ਅਤੇ ਰਿੱਛ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਕਰ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀਆਂ ਫੋਕੀਆਂ ਟਾਹਰਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਭ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਰਲ਼-ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਕ ਡੋਰ ਐਂਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤੀ, ਤਰੱਕੀਆਂ, ਬਿਨਾਂ ਵਾਰੀ ਤੋਂ ਕੁਆਟਰ ਅਲਾਟ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਬੇਇਯਮੀਆਂ ਆਦਿ ਕਰਵਾਈਆਂ, ਉਹ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਢਵਾ ਕੇ ਲਾਂਭੇ ਹੋ ਗਈਆਂ ਪਰ ਮਰਿਆ ਸੱਪ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਗਲ਼ ਵਿਚ ਪਾ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਉਹ ਗੱਲ ਹੋਈ ਕਿ ‘ਕਿਸੇ ਦੇ ਬੀਜੇ ਕੰਡੇ, ਚੁਗਣੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪੈ ਗਏ'। ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਗਰਾਂਟ ਵਧਾਈ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਦੇ ਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਗਰਾਂਟ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਜਿਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਇਕ ਵੀ ਬੰਦਾ ਲਗਵਾਉਣਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ, ਕੋਈ ਬੇਨਿਯਮੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਪਦੀ, ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ੍ਹਦਿਆਂ ਗਰਾਂਟ 30 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਰਨੀ ਪਈ। {{gap}}ਮੇਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੱਕ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਸਟੈਂਸ ਐਂਡ ਆਨਲਾਈਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬੜਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ, ਅਸੁਖਾਵਾਂ, ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਵਾਲਾ ਰਿਹਾ। ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਉਸ ਡੈੱਬ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਡੈੱਬ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ‘ਇਕ ਪਾਸੇ ਟੋਆ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਖਾਈ' ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਵਾਂਗ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਿਤੀ 31 ਅਕਤੂਬਰ, 2024 ਨੂੰ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਮੋਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਕ ਹੋਰ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਅਤੇ ਇਕ ਸੇਵਾਦਾਹ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਸੀ। ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਉਕਤ<noinclude></noinclude> riy16zvp3mvenfdpjrp125axe2yzok6 250 71030 236325 214649 2026-09-25T02:46:18Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 236325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||96}}</noinclude>ਟੋਆ ਅਤੇ ਖਾਈ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਵੀ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਕ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਡੈੱਬ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਬਣੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਡੈੱਬ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੇ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮੈਂ ਪਾਰਟੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਪਰੰਤੂ ਮਿਤੀ 30 ਅਕਤੂਬਰ, 2024 ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਸਟਾਫ਼ ਵੱਲੋਂ ਮਿਤੀ 31 ਅਕਤੂਬਰ, 2024 ਨੂੰ ਸੈਂਟਰ ਵੱਲੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਬਾਰੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪਹਿਲਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਸੁਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਤ ਮਾਹੌਲ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਕ ਲੋਡ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਤੋਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਵਰਕ ਲੋਡ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਆਰਜ਼ੀ ਡਿਊਟੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਆਦਿ ਸੰਬੰਧੀ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਟਾਫ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੀ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਲਈ ਮੈਂ ਹਰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕਿਹੜੇ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਮੂਲ਼ੀ ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਿਆ ਸੀ, ਭੂਤਨਾ, ਬਾਵਰਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੀ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿ ਕੇ ਇੱਟਾਂ ਰੋੜੇ ਮਾਰੇ ਪਰੰਤੂ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਅਖੀਰ 'ਚ ਇਹੀ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਖਲ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਬਿਲਕੁਲ ਬੰਦ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਦੂਜਾ, ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਆਮ ਆਦਮੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਹਰੇਕ ਅਸਾਮੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਸਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਪਣਾਈ ਜਾਵੇ ਭਾਵ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ<noinclude></noinclude> bedx0ddzn2wwnxe0yw5ylkl5jdcy375 250 71031 236326 236030 2026-09-25T02:48:05Z Kaur.gurmel 192 236326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||97}}</noinclude>ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਫੇਰ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਡੇਲੀਵੇਜਿਜ਼ ਜਾਂ ਐਡਹਾਕ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਕੇ ਫੇਰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਸਟਰ ਦਾ ਬਾਰੀਕਬੀਨੀ ਨਾਲ ਤਜਰਬਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਚੈੱਕ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਉਪਰੰਤ ਅਤੇ ਰੋਸਟਰ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੀ ਤਰੱਕੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਨਾ ਕਿ ਰੋਸਟਰ ਦੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਤੀਜਾ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਤਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੰਤਰੀ, ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾ ਕੇ ਮਿਸਾਲੀ ਸਖਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ। {{center|★★★}} {{nop}}<noinclude></noinclude> kez9z346yx18ic31gql9g1k90j80mes 250 72770 236247 220776 2026-09-24T13:13:44Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਤਸੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੱਧ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਕਾਰਨ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਭੱਈਏ ਦੀ ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕਲ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਅੜ ਕੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਦਿਹਾੜੀ ਸਮੇਂ 10-15 ਵਾਰ ਬਾਥਰੂਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਹਰ ਵਾਰ ਵਿਚ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਗਭਗ ਘੰਟਾ ਤਾਂ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਹੀ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਚੁਸਕੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਅੱਧਾ-ਅੱਧਾ, ਪੌਣਾ-ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਲਗਾ ਕੇ ਲਗਭਗ ਘੰਟਾ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, 5-7 ਵਾਰ ਬੀੜੀਆਂ ਪੀ ਕੇ ਅੱਧਾ ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਘੂਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਹਾੜੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਚਾਰ ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੜੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਧੋਣ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਭਾਵ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਅੱਧੀ ਦਿਹਾੜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵੱਖਰਾ ਸਾੜਨਗੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹਾੜੀ/ਸਾਉਣੀ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਭੱਈਆਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਹਲਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁਣ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਵੀ ਤੁਰ ਪਏ ਹਨ। {{gap}}ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਚੌਂਕ ਦੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੁਣ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵਧੀਆ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੋਸ਼ ਕਲੌਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਪੈਸੇ, ਕੱਪੜੇ, ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ<noinclude>{{rh||33}}</noinclude> 7zrftiwy24vl0u4gaqrkwb53lucwnxw 236248 236247 2026-09-24T13:14:21Z Tamanpreet Kaur 606 236248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਤਸੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੱਧ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਕਾਰਨ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਭੱਈਏ ਦੀ ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕਲ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਅੜ ਕੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਦਿਹਾੜੀ ਸਮੇਂ 10-15 ਵਾਰ ਬਾਥਰੂਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਹਰ ਵਾਰ ਵਿਚ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਗਭਗ ਘੰਟਾ ਤਾਂ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਹੀ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਚੁਸਕੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਅੱਧਾ-ਅੱਧਾ, ਪੌਣਾ-ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਲਗਾ ਕੇ ਲਗਭਗ ਘੰਟਾ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, 5-7 ਵਾਰ ਬੀੜੀਆਂ ਪੀ ਕੇ ਅੱਧਾ ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਘੂਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਹਾੜੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਚਾਰ ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੜੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਧੋਣ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਭਾਵ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਅੱਧੀ ਦਿਹਾੜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵੱਖਰਾ ਸਾੜਨਗੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹਾੜੀ/ਸਾਉਣੀ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਭੱਈਆਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਹਲਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁਣ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਵੀ ਤੁਰ ਪਏ ਹਨ। {{gap}}ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਚੌਂਕ ਦੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੁਣ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵਧੀਆ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੋਸ਼ ਕਲੌਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਪੈਸੇ, ਕੱਪੜੇ, ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ<noinclude>{{rh||33}}</noinclude> 18638owgw0osx9nah3tuiho4b9pjnly 250 72778 236250 220689 2026-09-24T13:17:54Z Tamanpreet Kaur 606 236250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਿਚ ਸੌਖ ਹੋ ਜਾਊ।" ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਸਤਾ ਜਿਹਾ ਪੁਰਾਣਾ ਚਾਰ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਕੂਟਰ ਦਿਵਾ ਦਿਆਂ ਪਰ ਡਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇੰਨੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਜੀ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾ ਵੀ ਲੈਣਗੇ। ਕਿਤੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕੋਈ! ਸੱਟ ਲੱਗ ਕੇ ਇੰਨਾ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਵੀ ਨਾ ਰਹਿਣ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾ ਲੈਣਗੇ। ਪਰ ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਸਮਝਦਾ ਰਹੇਗਾ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਹੱਲ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਹੀ ਜਾਪੇਗਾ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਕੰਮ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਸਵੀਪਰ (ਜਨਰਲ ਕੈਟਾਗਰੀ) ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਹੋਜ਼ਗਾਰ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਸਵੀਪਰ (ਜਨਰਲ ਕੈਟਾਗਰੀ) ਦੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਇੰਨੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਿਸੇ ਅਸਾਮੀ ਲਈ ਕੋਈ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਕਿੰਨੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ ਹੈ? ਇਸ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵੱਲ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਨਾ ਮੰਨਰ, ਪਰ ਧੰਨਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਭੱਈਆਂ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਗੇ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਪਲੂਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਧ ਦਿਹਾੜੀ/ਠੇਕਾ ਦੇਣ, ਮੋਬਾਇਲ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਖੈਰ! ਸਰਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਕਦੇ ਮੰਨਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ 'ਚੋਂ ਕੱਢਣ, ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾ ਲਾਉਣ, ਮਿਥੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਝੋਨਾ ਨਾ ਲਾਉਣ ਆਦਿ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਅੱਗਾਂ ਲਾਉਣ<noinclude>{{rh||35}}</noinclude> 2r9qf164p45j26i4vwttke5egsy198l 236258 236250 2026-09-24T13:48:04Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਿਚ ਸੌਖ ਹੋ ਜਾਊ।" ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਸਤਾ ਜਿਹਾ ਪੁਰਾਣਾ ਚਾਰ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਕੂਟਰ ਦਿਵਾ ਦਿਆਂ ਪਰ ਡਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇੰਨੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਜੀ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾ ਵੀ ਲੈਣਗੇ! ਕਿਤੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕੋਈ ਸੱਟ ਲੱਗ ਕੇ ਇੰਨਾ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਵੀ ਨਾ ਰਹਿਣ! ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾ ਲੈਣਗੇ। ਪਰ ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਸਮਝਦਾ ਰਹੇਗਾ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਹੱਲ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਹੀ ਜਾਪੇਗਾ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਕੰਮ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਸਵੀਪਰ (ਜਨਰਲ ਕੈਟਾਗਰੀ) ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਸਵੀਪਰ (ਜਨਰਲ ਕੈਟਾਗਰੀ) ਦੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਇੰਨੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਿਸੇ ਅਸਾਮੀ ਲਈ ਕੋਈ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਕਿੰਨੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ ਹੈ? ਇਸ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਗੱਲ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਨਾ ਮੰਨਣ, ਪਰ ਝੋਨਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਭੱਈਆਂ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਜਾਂ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਗੇ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਪਲੂਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਧ ਦਿਹਾੜੀ/ਠੇਕਾ ਦੇਣ, ਮੋਬਾਇਲ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਖੈਰ! ਸਰਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਕਦੇ ਮੰਨਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ 'ਚੋਂ ਕੱਢਣ, ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾ ਲਾਉਣ, ਮਿਥੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਝੋਨਾ ਨਾ ਲਾਉਣ ਆਦਿ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਅੱਗਾਂ ਲਾਉਣ<noinclude>{{rh||35}}</noinclude> ggudvqeys9ka6f3wuwgbotx1e2ku5mm 250 74152 236332 236215 2026-09-25T05:22:35Z Satdeep Gill 13 /* ਤਸਦੀਕ */ 236332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Satdeep Gill" />{{center|(੧੩)}}</noinclude>ਘਰ ਬੈਠ ਜਾ ਸੁਨੋ ਕਵਰ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਸੁਨੋ ਕੁਵਰ ਕੀ ਬਾਤ ਫਿਰੇ ਕਿਉਂ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਨਾ॥ ਸਭ ਸੈ ਤਿਆਗੈ ਮੋਹ ਜੋਗ ਮੈ ਕਿਆ ਚਿਤ ਦੀ ਨਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਸੀਖ ਬਿਰਾਨੀ ਮਾਂਨ ਗਜਬ ਤੈਨੇ ਐਸਾ ਕੀ ਨਾ॥ ਜੋਗ ਸਧਨ ਕਾ ਨਾਹਿ ਜੋਗ ਤੈਨੇ ਕਿਸ ਪਰ ਲੀ ਨਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੈਨਾਵੰਤੀ ਮਾਇ ਨੈ ਹਮੇਂ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼॥ ਵਾ ਦਿਨ ਸੇ ਨਿਸਚੇ ਭਈ ਕਰੋ ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਕਰ ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ ਭਏ ਬਨ ਬਨ ਮੈਂ ਡੋਲੇ॥ ਖਾਏ ਬਨ ਬਨ ਫਲ ਫੂਲ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਨੇ ਦੀਏ ਝਕੋਲੇ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ਫਿਰੇਂ ਉਜਾੜ ਪਗੋਂ ਮੈਂ ਪੜੇ ਫਫੋਲੇ॥ ਅਬ ਦੇਖੇ ਗੁਰ ਕੇ ਦੁਵਾਰ ਆਨ ਕਰ ਤੁਮ ਸੇ ਬੋਲੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਇਤਨੀ ਸੁਨ ਕਰ ਭਰਥਰੀ ਭਰੇ ਨੈਨੋ ਮੈਂ ਨੀਰ॥ ਚਲੀਏ ਜੀ ਕੁਵਰ ਜੀ ਪੂਛ ਕੇ ਤੌ ਬਹੁਤ ਬੰਧਾਈ ਧੀਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬਹੁਤ ਬੰਧਾਈ ਧੀਰ ਕੁਵਰ ਗੋਦੀ ਮੈ ਲੀਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਮੁਖ ਪਰ ਫੇਰੇ ਹਾਥ ਕੁਵਰ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰੀਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਬ ਕੀ ਬੇਰਨ ਭਈ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਤੁਮ ਕੋ ਦੀਏ॥ ਪੂਤ ਨਹੀਂ ਦੋ ਚਾਰ ਬੰਧ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਯੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਲਾਡ ਚਾਵਕੀ ਛੋੜ ਦੇ ਰਖ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਟੇਕ॥ ਗੁਰੂ ਭਏ ਹਰ ਤੋ ਮਿਲੈ ਮਿਲੇ ਭੇਖ ਸੋ ਭੇਖ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਿਲੇ ਭੇਖ ਸੇ ਭੇਖ ਅਰਜ ਮੈ ਤੁਮ ਸੇ ਲਗਾਊਂ॥ ਲੇ ਚਲ ਗੁਰ ਕੇ ਪਾਸ ਸਾਥ ਤੇਰੇ ਸੀਸ ਨਵਾਉਂ॥ ਪਿਅਰੇ ਜੀ ਗੁਰ ਜੀ ਹੋਇ ਸਹਾਇ ਤੋ ਉਨ ਕੀ ਆਗਿਆ ਪਾਊਂ॥ ਸੇਵਾ ਕਰੂੰ ਬਨਾਇ<noinclude></noinclude> ovkbmxszlgkq6bcs9q4lxlph9nx0zav 250 74153 236235 2026-09-24T12:00:05Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|3em}} {{center|{{xx-larger|'''ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ'''}}" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{xx-larger|'''ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ'''}}<noinclude></noinclude> th3jpx1cknv94v99sqti07qkyi7e928 236236 236235 2026-09-24T12:00:27Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{xx-larger|'''ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ'''}}}}<noinclude></noinclude> mmfubx0x5ihcffk4zy7dv3crh0cbrv5 250 74154 236239 2026-09-24T12:06:02Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ'''}}}} {{dhr|9em}} {{center|{{larger|'''ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ}}}}<noinclude></noinclude> 49lheb21degcyfl70i9vou5wyqcdq9m 250 74155 236240 2026-09-24T12:08:38Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਸੂਰਮੇ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜੁਝਾਰੂ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਸੂਰਮੇ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜੁਝਾਰੂ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਮੁੱਚੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਅਰਬਾਂ ਖਰਬਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ‘ਅੰਗਹੀਣ' ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੂਰਮੇ ਹੋਣ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਨਾਂ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਹੀਣ, ਅਪੰਗ, ਹੈਂਡੀਕੈਪਡ ਜਾਂ ਦਿਵਿਆਂਗ ਆਦਿ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਲੱਤ, ਬਾਂਹ, ਅੱਖ, ਕੰਨ, ਦਿਮਾਗ ਆਦਿ ਦਾ ਖਰਾਬ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਪੂਰਨ ਵਿਕਸਿਤ ਨਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਗ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਭੇਦ ਦੇ ‘ਅੰਗਹੀਣ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ 600 ਕਰੋੜ ਅੰਗਹੀਣ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 10 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਸੰਨ 2011 ਵਿਚ ਹੋਈ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 2,68 ਕਰੋੜ ਅੰਗਹੀਣ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 2.21% ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 6.54 ਲੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 2 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਅੰਗਹੀਣ’ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹੈ - ਬੇਬਸ, ਲਾਚਾਰ, ਅਸਮਰੱਥ, ਅਪੰਗਤਾ, ਅੜਚਣ ਆਦਿ। ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਦੋ ਬਾਰ ਅੰਗਹੀਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਚਲ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖਾ ਪੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਹਰੇਕ ਇਨਸਾਨ ਉਦੋਂ ਅੰਗਹੀਣ<noinclude>{{rh||1}}</noinclude> hvmafvlbcqafdgqi6vxa22s26g9yn4x 236241 236240 2026-09-24T12:11:57Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 236241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}'ਸੂਰਮੇ' ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਯੋਧੇ, ਜੁਝਾਰੂ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਮੁੱਚੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਅਰਬਾਂ ਖਰਬਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 'ਅੰਗਹੀਣ' ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੂਰਮੇ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਨਾਂ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਹੀਣ, ਅਪੰਗ, ਹੈਂਡੀਕੈਪਡ ਜਾਂ ਦਿਵਿਆਂਗ ਆਦਿ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਲੱਤ, ਬਾਂਹ, ਅੱਖ, ਕੰਨ, ਦਿਮਾਗ ਆਦਿ ਦਾ ਖਰਾਬ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਪੂਰਨ ਵਿਕਸਿਤ ਨਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਗ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਭੇਦ ਦੇ 'ਅੰਗਹੀਣ' ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ 600 ਕਰੋੜ ਅੰਗਹੀਣ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 10 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਸੰਨ 2011 ਵਿਚ ਹੋਈ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 2.68 ਕਰੋੜ ਅੰਗਹੀਣ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 2.21% ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 6.54 ਲੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 2 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ 'ਅੰਗਹੀਣ' ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹੈ - ਬੇਬਸ, ਲਾਚਾਰ, ਅਸਮਰੱਥ, ਅਪੰਗਤਾ, ਅੜਚਣ ਆਦਿ। ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਦੋ ਬਾਰ ਅੰਗਹੀਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਚਲ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖਾ ਪੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਹਰੇਕ ਇਨਸਾਨ ਉਦੋਂ ਅੰਗਹੀਣ<noinclude>{{rh||1}}</noinclude> 8uk0vpx8nuivdtutay53r6r903ld2xo 250 74156 236318 2026-09-25T02:20:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਧਰਮ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ ਆਦਿ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਕਸਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਵਾਉਣਾ। ਭਾਵੇਂ ਰੱਬ ਅਦਿੱਖ ਹੈ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 236318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਧਰਮ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ ਆਦਿ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਕਸਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਵਾਉਣਾ। ਭਾਵੇਂ ਰੱਬ ਅਦਿੱਖ ਹੈ ਪਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਇੰਨਾ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਕਿ ਦੋਨੋਂ ਇਕਮਿਕ ਹੋ ਜਾਣ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ - ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ -- ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਮਨ ਬੜਾ ਸੂਖ਼ਮ (Sensitive) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਉਹ ਹਰੇਕ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਬੜੇ ਗਹਿਰੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬੜਾ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦਾ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਨਾਲ। ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਰੂਪ ਤਾਂ ਇਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਾਤਰ ਹਨ, ਅਸਲ ਧਰਮ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ ਜਾਂ ਅਧਾਰਮਿਕ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਧਰਮ ਤਾਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੇ ਕਿਸ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸਦਾ ਧਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹਰੇਕ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਘਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ‘ਸਿੱਖ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਾਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਬੜੇ ਭੁਲੇਖੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਪਾਪ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਤੁੱਛ ਬੁੱਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਮਸਕੀਨ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਮਨ 'ਚੋਂ 1<noinclude>{{rh||1}}</noinclude> pvhwdkiolk95g6u7gdiov0haudcvncg 236337 236318 2026-09-25T07:51:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਧਰਮ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ ਆਦਿ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਕਸਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਵਾਉਣਾ। ਭਾਵੇਂ ਰੱਬ ਅਦਿੱਖ ਹੈ ਪਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਇੰਨਾ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਕਿ ਦੋਨੋਂ ਇਕਮਿਕ ਹੋ ਜਾਣ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ - ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ -- ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਵੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਮਨ ਬੜਾ ਸੂਖ਼ਮ (Sensitive) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਉਹ ਹਰੇਕ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਬੜੇ ਗਹਿਰੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬੜਾ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦਾ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਨਾਲ। ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਰੂਪ ਤਾਂ ਇਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਾਤਰ ਹਨ, ਅਸਲ ਧਰਮ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ ਜਾਂ ਅਧਾਰਮਿਕ।</br> {{gap}}ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਧਰਮ ਤਾਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੇ ਕਿਸ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸਦਾ ਧਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹਰੇਕ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਘਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ‘ਸਿੱਖ ਹੈ।</br> {{gap}}ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਾਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਬੜੇ ਭੁਲੇਖੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਪਾਪ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਤੁੱਛ ਬੁੱਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਮਸਕੀਨ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਮਨ 'ਚੋਂ {{nop}}<noinclude>{{rh||1}}</noinclude> fwl2j6um7v3bbme7tqi0f9ilzhe07ph 250 74157 236338 2026-09-25T07:57:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}}{{border|maxwidth=350px|padding=15px|{{center|<poem>{{larger|ਸਮਰਪਣ}} ਰੱਬ, ਰਾਮ, ਅੱਲਾਹ, God ਨੂੰ</poem>}}}}<noinclude></noinclude> 9mmqsypl5jyf5d9rqfrl69wsqo3olar 250 74158 236339 2026-09-25T08:05:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|<poem>{{x-larger|ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ}}</poem>}}{{dhr|18em}} {{center|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ}} {{dhr|13em}}<noinclude>{{rh||ਟਾਈਟਲ}}</noinclude> go99dwtqwfnxpmc3ehppecna3fu78ed 236340 236339 2026-09-25T08:06:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|<poem>{{x-larger|ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ}}</poem>}}{{dhr|18em}} {{center|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ}} {{dhr|13em}}<noinclude></noinclude> 11soetmp1lfa598rafxtuoci34pn76m 250 74159 236341 2026-09-25T08:09:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|<poem>{{x-larger|ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ}}</poem>}}<noinclude>{{rh||ਟਾਈਟਲ}}</noinclude> ftcyzh1es7ymkg7sa64rz4mc5trtm8p 250 74160 236342 2026-09-25T08:17:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 236342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾੜਾ ਸੋਚ ਲੈਣਾ ਹੀ ਪਾਪ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੋਚਿਆ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਵਾਸਤਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਪਰਾਧ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਆਮ ਲੋਕ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ ਮਨੋਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਰੱਖਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰੋਂ ਨਾ ਕੋਈ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਅਜਿਹਾ ਸੋਚਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਧਰਮ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਚੰਗੇ-ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਣਾ ਤੈਅ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਡੰਡੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅੰਦਰਲੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਮਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਉਹ ਉਸ ਭਾਵਨਾ ਤਹਿਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਔਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਗਲਤ ਹਰਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਜੁਰਮ ਹੈ।</br> {{gap}}ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪੜਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਬੜੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਨੀਵੇਂ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਉੱਚੀ ਮੱਤ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਦਾਤੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਲੱਤ ਮਾਰਨ ਉਪਰੰਤ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ “ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਬੁੱਢਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੱਡੀਆਂ ਸਖਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗ ਗਈ ਹੋਣੀ, ਲਿਆ ਮੈਂ ਪੈਰ ਦਬਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ”। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਬੇਰੀ ਤੋਂ ਬੇਰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਮਾਰਿਆ ਰੋੜਾ ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੱਜਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਇਕ ਬੇਰੀ ਵੱਟਾ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਬੇਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਮੈਂ ਬੇਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵੱਟਾ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵਾਂ” ਅਤੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਕੇ ਘਰ ਭੇਜਿਆ। ਫਰੀਦ ਭਗਤ ਜੀ ਨੇ ਤਾਂ ਇਥੇ ਤੱਕ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ “ਫਰੀਦਾ ਜੋ ਤੈ ਮਾਰਨਿ ਮੁਕੀਆਂ ਤਿਨ੍ਹਾ ਨਾ ਮਾਰੇ ਘੁੰਮਿ, ਆਪਨੜੈ ਘਰ ਜਾਈਐ ਪੈਰ ਤਿਨ੍ਹਾ ਦੇ ਚੁੰਮਿ।” ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{nop}}<noinclude>{{rh||2}}</noinclude> eziad2bx4oa83xtdq7bbbe56bd5jhzn