ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 998 237875 61616 2026-09-29T05:21:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237875 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xxx-larger|ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਗ੍ਵਰਨਮੈਂਟ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨ!}}}} {{gap}}ਸਹਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋਵਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲਤਾ ਉੱਤਮ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਵਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਲੜੀ ਦੀਆਂ ੧੬੧੨ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ੧੯੧੩ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੇ ਪਰਮ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਛੇਵੀਂ, ਐਜ਼ੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫ੍ਰੰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੀ ਦੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ; ਸੋ ਪਾਠਕ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਏਸ ਲੜੀ ਦੇ ਪੁਸਤਕ (ਜੋ ਤਨ,ਮਨ,ਧਨ, ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਰ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਾਸਤੇ ਪੜਨ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਅਤੀ ਉਤਮ ਹਨ, ਪ੍ਰਜਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਦਯਾਵਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਅਨਸਾਰ) ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਦਮ ਕਰੋ! ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਗੁਰਮਖੀ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੀ ਉੱਤਮ ਤੇ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਵਨ। ਸੋ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋ ਜਾਵਨ ਪਰ ਹੀ ਹੋਰ ਛਪ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਉਦਮ ਕਰਨ ਤਦ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{center|ਦਾਸ---ਮੈਨੇਜਰ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਏਜੰਸੀ}} {{right|ਤਰਨ ਤਾਰਨ (ਪੰਜਾਬ)}}<noinclude></noinclude> ekpjt32lu9eubium8t813g9de50nkxr 250 1000 237876 76758 2026-09-29T05:22:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237876 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ੴ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ॥</br> {{xx-larger|ਬੇਨਤੀ!}}}} {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਲ ਵੇਖੀਏ ਭਾਵੇਂ ਵੈਦਕ (ਹਿਕਮਤ) ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਲ, ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਖੋਜ ਕਰੀਏ ਚਾਹੇ ਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ, ਤੇ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਸਤਸੰਗ ਵਲੋਂ ਪਤਾ ਕਰੀਏ ਚਹੇ ਲੋਕਾਚਾਰੀ ਪਾਸਿਓਂ, ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਭੀ ਵੇਖੀਏ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੰਤਾਨ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਡੰਕੇ ਦੀ ਚੋਟ ਬਚਨ ਹਨ ਕਿ:- {{center|<poem>"ਜਨਨੀ ਜਨਹਿ ਤ ਭਗਤ ਜਨ ਕੇ ਦਾਤਾ ਕੈ ਸੂਰ। ਨਹਿਂਂ ਤੇ ਜਨਨੀ ਬਾਝ ਰਹਿ ਕਾਹਿ ਗਵਾਵਹਿ ਨੂਰ॥"</poem>}} {{gap}}ਕੀ ਏਹ ਕਦੇ ਅਸੱਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਨਹੀਂ! ਨਹੀਂ!! ਕਦੇ ਨਹੀਂ!!! ਏਹ ਅਟੱਲ ਅਰ ਸੱਤ ਬਚਨ ਹਨ ਕਿ ਚੰਗੀ ਮੰਦੀ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨੀ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੇ ਵੱਸ ਦੀ ਨਾਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਬਚਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ? ਇਤਿਹਾਸ ਏਸ ਬਾਤ ਦੀ ਸਾਖੀ ਭਰਦੇ ਹਨ, ਵੇਦਕ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਏਸਦੇ ਗੁੱਝੇ ਭੇਦ ਤੇ ਢੰਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਏਸੇ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਿੱਤ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਏਸ ਉਪਰ ਉਦਾਹਰਨ ਹਨ ਕਿ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਜੇਹੀ ਸੰਤਾਂਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤੇਹੀ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ<noinclude></noinclude> qccvmfzptjdn83x38vmyqldxseupw6i 250 1001 237877 76757 2026-09-29T05:23:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237877 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||[ਮਨ ਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ]|੩}} ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੇਉਰਾ "ਅਧਾਨ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਸੰਤਨ ਸਿਖਯਾ" ਏਸੇ ਲੜੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਭਲਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਗੁਣਵਾਨ, ਬੁਧੀਵਾਨ, ਰੂਪਵਨ, ਬਲਵਾਨ, ਦੇਸ਼, ਕੌਮ, ਕੁਲ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਾਸਤੇ ਸੁਖਦਾਤੀ ਸੰਤਾਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ? ਹਾਂ ਠੀਕ! ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਨਾਮਣੇ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ? ਪਰ ਘਾਟੇ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਅਜੇਹੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਗਯਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਭਾਗੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫੇਰ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਗੁਣ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਏ! ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਸੀ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਬੀਜਣ ਸਮੇਂ ਹਰ ਫਲ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦੇ ਅੱਖਰ ਉਪਜਾਵਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਸਨ, ਹਦਵਾਣੇ (ਤਰਬੂਜ਼) ਆਦਿਕ ਫਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੇ ਖਦਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਮਾਂ ਦੇ ਚਿਤ੍ਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਟਾਂ ਪੱਥਰ ਆਦਿਕਾਂ ਤੱਕ ਦੇ ਸਚਿਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਯਾਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅੰਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਓਹੋ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਨ ਵਾਲ ਸਰੀਰ ਭੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਉਪਜਾ ਸਕਦੇ, ਇਹ ਕਿਡੇ ਅਲੋਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸਰਬ ਗਯਾਨ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਏਹ ਸੂਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ ਏ ਐਸੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਫੁਰਨੇ ਨੇੜੇ ਫਟਕਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ,ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਗ੍ਰਹਸਥ ਝਾੰਇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰਾਂ<noinclude></noinclude> f8s53j49ifoea26amkeeic23gkiek2r 250 1002 237878 76777 2026-09-29T05:23:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੪|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ]|}}</noinclude>ਦੀ ਭੱਠੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਭਰਤਾ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਇਕ ਖੇਡ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਅੰਬ ਬੀਜ ਕੇ ਅੰਬ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਪਜਦੇ ਤਦ ਅੱਕ ਹੀ ਨਾਂ ਫਲਨ ਤਾਂ ਕੀਹ ਹੋਵੇ? {{gap}}ਸਰਬ ਸੁਖਦਾਈ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਬਰਕਤ ਵਿਦ੍ਯਾ ਗ੍ਯਾਨ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਭੀ ਸਾਡੇ ਬੇਅੰਤ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ੀ ਭਰਾ ਉਲਟੇ ਰਾਹ ਹੀ ਵਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਜੇਹੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਭੀ ਅਸੀਂ ਗੁਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਾਂਜੇ ਪਏ ਹਾਂ, ਘਰ ਦੀ ਖੋਜ ਵੱਲੋਂ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਿਆਂ ਹੀ ਸਹੀ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਉੱਨਤ ਦੇਸਾਂ ਤੇ ਕੋਮਾਂ ਪਾਸੋਂ ਭੀ ਅਸੀਂ ਗੁਠਲੀਆਂ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਏਹ ਅਗ੍ਯਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹੀ ਬਰਕਤ ਹੈ। {{gap}}ਮਨੁਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਿਤ ਅਰ ਉਪਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੱਜ ਕੱਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਗੱਲ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀਹ ਏਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਲੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਮਨੁਖ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਹੀ ਉਨੱਤੀ ਵਾਸਤੇ ਉੱਦਮ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਵਨ? {{gap}}ਅੱਜ ਕੱਲ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਿਵਾਸੀ ਵਿਦ੍ਯਵਾਨਾਂ ਨੇ ਏਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਕਿ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ "ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ" ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਏਸ ਸਫਲਤਾ ਦੇ (ਹੁਤ ਹੀ ਉਪਾਵ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ) ਜਿਸਤਰਾਂ ਹੋਰ ਬਾਤਾਂ<noinclude></noinclude> owvkhsevhdvx4qsk72sy3g9x6hnyp4e 250 1003 237879 76796 2026-09-29T05:23:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237879 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]|੫}}</noinclude>ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਾ ੨ ਅਗ੍ਯਾਨ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਏਸ ਗੱਲ ਵਲੋਂ ਭੀ ਪੂਰੇ ਪੂਰੇ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। {{gap}}ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਚੰਗੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਯਤਨ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਭਾਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਕਈ ਸ਼ੇਰਾਂ (ਸਿਆਣਿਆਂ) ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਡਾਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਜਾਂ ਖੋਤੀਆਂ (ਮੂਰਖ ਮਾਂਵਾਂ ਤੇ ਦਾਈਆਂ) ਵਿਚ ਪਲਨ ਦਾ ਸਾਂਗਾ ਨਸੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਠੀਕ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਦ ਪੁਰਸ਼ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਮਨਮੰਨੀ, ਗੁਣਵਾਨ, ਬੁੱਧੀਵਾਨ, ਰੂਪਵਾਨ, ਬਲਵਾਨ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਏਥੇ ਤਾਂ ਏਹ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਅੰਤ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਕਈਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਤਾ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ੳਹ ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤਥਾ ਉਸਦੇ ਪਾਲਨ ਦੀ ਬਿਧੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਦੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਲਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਸਮਝਣਾਂ ਬੜਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਸੰਤਾਂਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਵਣ ਤੋਂ ਪਹਲਾਂ ਉਸਦੇ ਉੱਤਮ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਿਧੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣਾਂ ਅੱਤ ਜਰੂਰੀ ਅਤੇ ਲਾਭਵੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਏਸੇ ਲੋੜ ਦੇ ਪੂਰਿਆਂ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਏਹ ਪੁਸਤਕ "ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ" ਇਕ ਹਿੰਦੀ<noinclude></noinclude> 9camibsejvvil4wv2gzhr8ysdvpvmny 250 1004 237882 85238 2026-09-29T05:45:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੬|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]|}}</noinclude>ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ॥ {{gap}}ਸਾਧਾਰਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਣ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਕੋਈ ਗੱਲ ਏਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਸੋ ਸਿਆਣੇ ਪਾਠਕ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਏਸ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਕਰਣ ਸਗਮਾਂ ਅਸਲੀ ਭਾਵ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਰਖਣ ਵਿਚ ਖਿਮਾਂ ਪਾਲਨ॥ {{gap}}ਜੇ ਸ੍ਵਦੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਾਠਕ ਤੇ ਪਾਠਕਾਵਾਂ ਨੇ ਏਸ ਪੁਸਤਕ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤਦ ਦਾਸ ਆਪਣੀ ਮੇਹਨਤ ਨੂੰ ਸਫਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੇਖਕੇ ਏਸਤੋਂ ਭੀ ਉੱਤਮ ੨ ਤੇ ਲੋੜਵੰਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੇਗਾ। ਭੁਲਾਂ ਚੁਕਾਂ ਦੀ ਖਿਮਾਂ॥ {| |{{center|ਤਰਨ ਤਾਰਨ</br>(ਪੰਜਾਬ)</br>ਜੂਨ ੧੯੧੪}} |{{brace2|4|r}} |ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ</br>{{gap}}ਚਾਹਵਾਨ ਦਾਸ-</br>"ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ" |}<noinclude></noinclude> gsarr1o1hjaddd7s5wrurpdghz5x4qi 250 1005 237883 77419 2026-09-29T05:47:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237883 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{Custom rule|sp|20|co|6|sp|20}} {{overfloat image | image = [[File:ਮਨ ਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ 009.jpg|300px|center]] | item1 = {{center|{{xxx-larger|ਮਨ ਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ}} }} | x1 = 115 | y1 = -10 }} {{center|{{xx-larger|੧—ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ}}</br> [ਗਰਭਾ ਧਾਨ ਵਿਧਿ]}} {{Dropinitial|ਕੌ}}ਣ ਅਜੇਹਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਤਾਂਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਂ ਹੋਵੇ? ਸੰਤਾਂਨ ਦੇ ਲਈ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਗ੍ਰਹਸਤ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁਕਦੇ ਹਨ ਅਰ ਤਰਾਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਓਹ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚੁਖ ਮਈ ਸਗਮਾਂ ਵਸਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਸੰਤਾਨਾਂ ਹਨ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਭਾਗਵਾਨ ਅਰ ਸ਼ੁਭਕਰਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੇਹੜਾ ਹੈ? ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸੁਖ ਅਜੇਹੇ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨਾਂ ਪਿਤ੍ਰੀ ਰਿਣ ਲਿਖਿਆ ਹੈ,ਅਰਥਾਤ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨਾਂ ਹਰ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਏ ਕਿ ਸੰਤਾਨਚਾਹੇ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਦੇਣ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> dyd16rz8bceik2k9znmqp75mbgul5dg 250 1006 237884 77048 2026-09-29T05:48:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੮|[ਮੰਨਮਨੀ ਸੰਤਾਨ]|}} ਹੀ ਕਰਤੱਵ ਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਰਤੱਵ੍ਯ ਏਹ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸੰਤਾਂਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਅਸੰਜਮੀ ਹੋ ਕੇ ਅਯੋਗ, ਰੋਗੀ ਜਾਂ ਨਿਰਬਲ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਓਹ ਬੜਾ ਹੀ ਅਨਰਥ ਕਰਦੇ ਹਨ,ਤੇ ਜੋ ਲੋਕ ਭਯੰਕਰ ਰੋਗਾਂ ਵਿਚ ਅਤੀ ਦੁਖੀ ਹਨ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਦੀ ਭੀ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ। ਅਜੇਹੀ ਸੰਤਾਨ ਆਪ ਜਨਮ ਭਰ ਦੁਖ ਉਠਾਵੇ ਅਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਵੇ ਅਰਥਾਤ ਆਪਣੇਂ,ਪ੍ਰਵਾਰ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਾਸਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹੋਵੇ ਇਸਦੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਵਲਾਇਤ ਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗ੍ਯਾਨਿਕ ਡਾਕਟਰ ਸੈਲੇਵੀ ਨੇ "ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਕੀ ਹਨ?" ਇਸ ਵਿਸ਼੍ਯ ਤੇ ਇਕ ਲੇਖ ਡੇਲੀ ਕ੍ਰਾਨੀਕਲ ਵਿਚ ਛਪਵਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਆਗ੍ਰਹ ਦੇ ਨਾਲ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਬੇਵਸ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੋਗੀ ਅਰ ਅੰਗ ਹੀਨ ਪੁਰਸ਼ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨੀ ਬੜੀ ਹੀ ਨੀਚਤਾ ਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਅਜੇਹੇ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਣਾ ਚਾਹੀਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੋ ਪਰੰਤੂ ਸੰਤਾਨ ਕਦੀ ਭੀ ਉਤਪੰਨ ਨਾਂ ਕਰੋ?"। ਧਰਮ ਸ਼ਾਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਰੋਗਾਂ ਵਿਚ ਜੇਹੜੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਗ੍ਰਸੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਵਾਹ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਦਾ ਨਿਖੇਧ ਕੀਤਾ<noinclude></noinclude> bu1kqi04avuhf7c34svbrvh9du0fa53 250 1007 237885 77059 2026-09-29T05:49:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237885 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ]|੯}}</noinclude>ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਓਂਕਿ ਸੱਚੇ ਤੋਂ ਹੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੇਹਾ ਸੱਚਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਹੀ ਘੜਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇ ਸੱਚਾ ਹੀ ਭੱਜਾ ਟੁੱਟਾ ਹੋਵੇ ਤਦ ਕਦੇ ਭੀ ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਖਡੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ। ਫਲਦਾਇਕ ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨੀ ਹੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। {{gap}}ਹੁਣ ਵਿਚਾਰ ਯੋਗ ਗੱਲ ਏਹ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਚੰਗੀ ਧਰਤੀ ਅਰ ਚੰਗੇ ਬੀ ਬੀਜਨ ਨਾਲ ਅਨਾਜ ਭੀ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੀ ਧਰਤੀ ਰੂਪ ਮਾਤਾ ਅਰ ਬੀਜ ਰੂਪ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗਰਭਾਧਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਰ ਪਰਸਪਰ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਅਰ ਨਾਲ ਹੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਪਾਲਨਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਗਰਭਧਾਨ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੁਰਸ਼ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਉਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਏ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵਿਵਾਹ ਦੇ ਲਈ ਨੀਯਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ੧੬ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਅਰ ਵੀਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਉਮਰ ਨਾਂ ਹੋਵੇ। ਦੋਵੇਂ ਸੰਜਮੀ ਅਰ ਅਰੋਗ ਹੋਣ, ਅਰ ਜਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਮਹੀਨਾਂ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਗਰਭਾਧਾਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰਣ ਸਦਾਚਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿਣ, ਸ਼ੁਧ ਅਰ<noinclude></noinclude> r6vzankbt5otatyr5vwubu1lluxk9pz 250 1008 237886 77187 2026-09-29T05:50:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੧੦|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ]|}}</noinclude>ਬਲਕਾਰਕ ਭੋਜਨ ਕਰਨ। ਜੇ ਬਲ ਅਰ ਬੁਧੀ ਵਰਧਕ ਕਿਸੇ ਔਸ਼ਧੀ ਦਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਨ ਤਾਂ ਹੋਰ ਭੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਰਤਨ ਅਰ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਗਲੀਸ਼ ਭੋਜਨਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਬਚੇ ਰਹਿਣ। ਜਦੋਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਰਿਤੂਵਾਨ ਹੋਣ ਵਿਚ ੧੨-੧੩ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਖੀਰ ਖਾਣ ਅਰ ਮ੍ਰਯਾਦਾ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ ਕਰਨ, ਰਿਤੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੱਗੇ ਲਿਖੀ ਗਰਭਾਧਾਨ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਰਨ:- {{gap}}ਜਦੋਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਰਿਤੂਵਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾਂ ਚਾਹੀਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤਿ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰਹੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਨਾਂ ਕਰੇ, ਦਿਨ ਨੂੰ ਸੌਂਣਾ, ਸੁਰਮਾਂ ਪਾਉਂਂਣਾਂਂ, ਰੋਣਾਂ, ਪਿੱਟਣਾ, ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਲਸ਼, ਨਹੁੰ ਲਗਾਉਂਣੇ, ਦੌੜਕੇ ਚਲਣਾ, ਬਹੁਤ ਹੱਸਨਾ, ਭ੍ਯਾਨਕ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਨਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਨਾ, ਤੇਜ ਹਵਾ ਵਿਚ ਬੈਠਣਾ ਅਰ ਮੇਹਨਤ ਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਤੇ ਜੇਕਰ ਗਰਭ ਠਹਰੇ ਤਾਂ ਸੰਤਾਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵਿਘਨ ਜ਼ਰੂਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਭੀ ਵਖਰਿਆਂ ਰਹਿਨਾ ਚਾਹੀਏ ਰਿਤੂ। ਗਰਭ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਭੀ ਇਸਤਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਖਣਾ ਚਾਹੀਏ ਜਿੰਨਾਂ ਕਿ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਰਿਤੂ ਆਵਨ ਤੋਂ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤੇ ਪਿਛੋਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਚਿਤ ਬ੍ਰਿਤੀ ਜਿਸ ਪੁਰਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਰ ਜੇਹੇ ਪੁਰਸ਼<noinclude></noinclude> 6tvnb7oo3e9rymb2jo2kwxjjmt5do4o 250 1010 237887 77249 2026-09-29T05:53:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237887 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ]}}}} {{gap}}ਪੁਤ੍ਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਓਹ ਛੇਵੀਂ, ਅੱਠਵੀਂ, ਦਸਵੀਂ, ਬਾਰ੍ਹਵੀ,ਚੌਧਵੀਂ, ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ, ਏਹ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਗਰਭਧਾਨ ਦੇ ਲਈ ਉੱਤਮ ਜਾਨਣ। ਪਰ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਰਾਤ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਅਨੁਭਵਸ਼ੀਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਰਿਤੂ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਰਾਤ ਦੇ ਗਰਭਾਧਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਦਗੁਣ ਸੰਪੰਨ ਸੰਤਾਨ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨ੍ਯਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਓਹ ਪੰਜਵੀਂ, ਸੱਤਵੀਂ, ਨੌਵੀਂ, ਅਰ ਪੰਦ੍ਰਵੀਂ, ਇਹ ਚਾਰ ਰਾਤਾਂ ਉੱਤਮ ਸਮਝਣ। ਪਹਿਲੀ ਸਮ ਅਰ ਪਿਛਲੀ ਵਿਖਮ ਤਿਥਿ ਕਹਾਉਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੇਦਕ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮ ਤਿੱਥਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਬਲਵਾਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੁਤ੍ਰ, ਅਰ ਵਿਖਮ ਤਿੱਥਾਂ ਵਿਚ ਰਿਤੂ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲਤਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੁਤ੍ਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਣਮਾਸੀ, ਮੱਸ੍ਯਾ, ਚੌਦਸ, ਅਸ਼ਟਮੀ, ਇਨ ਪਰਬ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਭੀ ਸਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਅਸਰ ਕਰ ਕੇ ਰਤੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਨਖੇਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਰਭ ਧਾਨ ਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਵੇਲਾ ਪਹਿਰਰਾਤ ਗਿਆਂਪਿਛੋਂ ਪਹਿਰਰਾਤ ਰਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰਤੀਕਰ ਹੈ।ਦਿਨ ਵਿਚ ਅਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸੰਧਯਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੀਰਯਦਾਨ ਦਾ ਨਿਖੇਧ ਹੈ; ਕਿਸੇ ੨ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਗਰਭਧਾਨ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਕਰਨ ਚਾਹੀਏ ਪਰ ਇਸ ਰੀਤ ਨਾਲ ਗਰਭਧਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਕਰੂਪ ਜਾਂ ਅਯੋਗ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸੰਤਾਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਯੋਗ ਅਰੁ ਰੁ ਪਵਾਨ ਹੋਵੇ। ਕਈ {{nop}}<noinclude></noinclude> ghozcqb0lc0ahowkrpl9ue9xdh2skve 250 1011 237888 77253 2026-09-29T05:55:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237888 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ]}}}} ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਚਾਨਣੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਗਰਭ ਰਹੇ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਜੇ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਰਹੇ ਤਦ ਲੜਕੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ । ਗਰਭਾਧਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਤੀ ਅਰ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਤ ਹੋਨੇ ਚਾਹੀਏ । ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਚਿਤ ਦੁਖੀ ਅਰ ਉਦਾਸ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਰੋਗ, ਸ਼ੋਕ ਜਾਂ ਕਰੋਧ ਵਿਚ ਨਾਂ ਹੋਣ, ਭੁਖੇ, ਤਿਹਾਏ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਰੱਜੇ ਹੋਏ ਨਾਂ ਹੋਣ । ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਧਾਰਮਕ ਭਾਵ ਹੋਣ, ਗਰਭਾਧਨ ਕ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਉਪਰੰਤ ਪਤਨੀ ਕੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਠੰਢੇ ਦੁਧ ਨੂੰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਿਸਰੀ ਪਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਪੀਵੇ । ਜੇਕਰ ਸਿਆਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੇਸਰ, ਜੈਫਲ, ਜਾਵੱਤ੍ਰੀ ਅਰ ਛੋਟੀਆਂ ਲਾਚੀਆਂ ਪਾ ਦੇਵੇ । ਪਿਛੋਂ ਪਾਣੀ ਯਾ ਠੰਢੀ ਪੌਣ ਵਿਚ ਨਿਕਲਨਾ ਹਾਨੀਕਰਕ ਹੈ ।</br> {{gap}}ਜੇਕਰ ਗਰਭ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਅਗੇ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਨਗੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰੇ ਅਰ ਜੇ ਗਰਭ ਨਾਂ ਠਹਰਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਉਪ੍ਰਤਰਿਤੂ ਆਉਣ ਤੇ ਫੇਰ ਉਪਰ ਲਿਖ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਗਰਭਾਧਾਨ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਚਤੁਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤਾਂ ਤਤਕਾਲ ਗਰਭ ਦਾ ਰਹਿਨ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲੈਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਕੋਈ ੮-੧੦ ਦਿਨ ਵਿਚ ਯਾ ੧੫ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮਾਸਕ ਧਰਮ ਨਾਂ ਹੋਨੇ ਤੇ ਨਿਸਚਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਭ ਸਿਥਿਤ ਹੋਗਿਆ {{nop}}<noinclude></noinclude> qs5de1viiegqtl9b4ag36kjs7g4q9mc 250 1012 237889 77363 2026-09-29T05:56:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{overfloat left|੧੪|depth=1em}}</noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ]}}}} ਹੈ:ਗਰਭ ਰਹਿਜਾਣ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਇਹ ਲੱਛਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ- ਮੂੰਹ ਦਾ ਸੁਆਦ ਹੋਰ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਥੁਕ ਬਹੁਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤ੍ਰੇਹ ਬਹੁਤ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਅੰਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਭੁਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਜੀ ਮਿਚਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਥੋੜੀ ਥੋੜੀ ਸਿਰ ਪੀੜ ਹੋਯਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਰਾਂ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਚਲਾਇਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੀਂਦਰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਜੰਘਾਂ ਵਿਚ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੇਚੈਨੀ ਬੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੱਡ ਪੈਰ ਖੁਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਆਲਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਗਰਭ ਠਹਰਨ ਦੇ ਉਪ੍ਰੰਤ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਰ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਰਹਿਨਾ ਚਾਹੀਏ ਅਰ ਪਤਿ ਪਤਿਨੀਦਾ ਸੰਜੋਗਤਾਂ ਕਦੀ ਭੀਨਾਂ ਹੋਨਾ ਚਾਹੀਏ ਕਿਓਂਕਿ ਫੇਰ ਭੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਕਈ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸੰਤਾਨ ਜੰਮਦਿਆਂ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਰ ਬਹੁਤ, ਪ੍ਰਸੂਤ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਅਧਮੋਈਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਭੀ ਸਦਾ ਰੋਗੀ, ਮਰੀਅਲ ਜੇਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਭੀ ਕਈ ਰੋਗ ਤੇ ਔਰੁਣ ਗਰਭ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਭੋਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਂਤਿ ਸੁਧ ਅਰ ਧਰਮ ਭਾਵ ਜੁਗਤ ਹੋਨ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਈ ਭੋਜਨ ਹੋਵੇ, ਅਧਿਕ ਕੰਮ ਕਾਰ ਨਾਂ ਕਰੇ, ਹਵਾਦਾਰ ਅਰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰਹੇ, ਜੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ੨ ਬੀਰ ਵਿਦਵਾਨ ਅਰ ਧਰਮ ਸ਼ੀਲ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਗੁਰਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ {{nop}}<noinclude></noinclude> 0o1cey8umhyjo69eeqnjsf229pb4j76 250 1013 237890 77364 2026-09-29T05:56:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /> {{overfloat right|੧੫|depth=1em}}</noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ]}}}} ਉੱਤਮ ੨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜ੍ਹੇ। ਮਨ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਤੇ ਉਦਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਰ ਚਿਤ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਂ ਪੜ੍ਹੇ, ਨਾਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੇ ਤੇ ਨਾਂਹੀ ਅਜੇਹੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਦੇਖੇ। ਜਿਹੀ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਉਹੋ ਜਿਹੇਹੀਪਰਸ਼' ਅਰਇਸਤ੍ਰੀ- ਆਂ ਦੇ ਚਿਤ੍ਰਾਂ ਅਰ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਮਕਾਨ ਸਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ · ਬੀਰ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇਛਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੀਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਚਿਤ੍ਰ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਅਜੇਹੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰਖੇ ਜਾਵਨ ਜਿਥੇ ਕਿ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਵਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਚਾਹੀਏ ਕਿ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮੁਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਬੀਰ ਪੁਰਸ਼ ਅਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਚਿਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਨ ਅਰ ਜੇ ਵਿਦਵਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨਾਂ ਚਾਹੁਨ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸਿਧ ੨ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗਯਾਨਵਾਨ ਸਤਵੰਤੀਆਂ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਰ ਪੁਸਤਕ ਆਦਿਕ ਪੜਨੇ ਲਿਖਨੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਯਥਾ ਸਥਾਨ ਚਖਨ | ਇਸੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਧਨਾਢ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿਧ ਵਪਾਰੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਅਰ ਘਰ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਯਥਾ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰਖਨੀ ਚਾਹੀਏ, ਅਰ ਅਜੇਹੇ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨੇ ਚਾਹੀਏ। ਬਸ ਸਮੇਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ,ਅਰ ਕਾਰਜਾਂ ਤਥਾ ਭੋਜਨ {{nop}}<noinclude></noinclude> kvsf8rk87p2annkv7uzi63xkcznwzx7 250 1014 237891 151146 2026-09-29T05:57:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237891 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|੧੬}}</noinclude>{{center|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਂਨ]}} ਆਦਿ ਦਾ ਗਰਭ ਸਿਥਿਤ ਮੰਤਾਨ ਤੇ ਬੜਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਗਲ ਮਾਤਾ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਰ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਅਪਨੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਅਹਾਰ ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਲਗ ਕੇ ਭਸ਼ੂ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕੇਰੇ । ਗਰਭ ਸਮੇਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾਰਾ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਰ ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਓਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤਕ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਵਿਚਾਰ ਹੋਨ ਅਰ ਨਿਰਦੋਖ ਕਾਰਜ ਹੋਨ। ਅਹਾਰ ਵਿਹਾਰ ਉੱਤਮ,ਅਤੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਰਹੇ, ਨਿਰੇ ਪੁਰੇ ਹੱਡ ਹਰਾਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭੀ ਚੰਗਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,ਗਲ ਕੀ ਜੇਹਾ ਖਿਡੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇਹੀ ਹੀ ਸੱਚੇ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋਣੀ ਤੇ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ । {{center|'''੨.ਦੂਜਾਭਾਗ'''}} 'ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਅਧਕ ਰੂਪਵਾਨ ਤੇ ਬੁਧਿਮਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨਾ।'ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ ਕਿ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਦੇ ਸਮੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਵ ਕਾਲ ਤੀਕਰ ਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਲ ਗਰਭਿਸਥਿਤ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਅੰਗ ਅਰ ਆਕਾਰ ਸੁਡੋਲ ਅਰ ਸੁੰਦ੍ਰ ਹੋਨ ਅਤੇ ਓਹ ਬੁਧਿਮਾਨ ਅਰ<noinclude></noinclude> 91rb1rrvkow81ibjr0elxfxz2nspqmw 250 1015 237892 77365 2026-09-29T05:58:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{overfloat right|੧੭|depth=1em}}</noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]}}}} ਗੁਣਵਾਨ ਹੋਵੇ । ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਏਸ ਬਾਤ ਦੀ ਸਾਖੀ ਭਰਦੇ ਹਨ ਕਿ:-</br> {{gap}}ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਮਾਤਾ ਗਰਭ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਧ ਪ੍ਰਜਾ ( ਸੰਤਾਨ ) ਦੇ ਲਈ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਏ । ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਅਧਿਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ । ਇਸੇ ਲਈ ਕਈ ਅਜੇਹੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਰੂਪ, ਰੰਗ ਅਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਠੀਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਪਰ ਪਤੀ ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਗੁਣਵਾਨ ਅਰ ਸੁੰਦ੍ਰ ਬਾਲਕ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇਛਯਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਬੀਰ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਸੁੰਦ੍ਰ ਚਿਤ੍ਰ ਅਜੇਹੇ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰੱਖਨ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੈਂਦੀ ਰਹੇ । ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਇੱਛਾ ਰਹੇ ਕਿ ਸਾਡੀ ਗਰਭਸਥ ਸੰਤਾਨ ਅਜੇਹੇ ਹੀ ਰੂਪ ੲਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ । ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਸੂਤ ਤੀਕਰ ਉਹ ਅਜੇਹਾ ਧਿਆਨ ਅਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ( ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ) ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਉਸਦੀ ਇਛਯਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗੀ ।</br> {{gap}}ਇਕ ਅਮ੍ਰੀਕਾ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਡਾਕਟਰਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਯਾਤ੍ਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸਾਂ, ਉਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਤ੍ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੇਖਿਆ । ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਮੁੰਡੇ ਅਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ,ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਕਿ ਮੁੰਡੇ ਅਰ ਕੁੜੀ ਦੇ </br><noinclude></noinclude> rgex7rp8ipqt929rm4b7aoar7tl4jdp 250 1016 237893 77386 2026-09-29T06:00:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237893 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]}}}} ਰੂਪ,ਬਧਿ ਅਰ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਵ ਵਿਚ ਬੜ ਵਰਕ ਸੀ । ਮੈਂ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਉਕਤ ਲੜਕੀ ਦੀ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਪੁਛਣੀਆਂ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀਆਂ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਜਦ ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ ਦੀ ਪੁਸ- ਤਕ ਨੂੰ ਬੜੇ ਚਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਰ ਉਸਦੇ ਚਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ,ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਯਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਅਜਿਹੀ ਸੁੰਦਰ ਅਰ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਲੜਕੀ ਹੋਈ"। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੀ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਉਦਾਹਰਨ "ਅਧਾਨ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਸਿੱਖਯਾ" ਵਿਚ ਦਸੇ ਗਏ ਹਨ ।</br> {{gap}}ਕੁਝ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪਤ੍ਰ ਵਿਚ ਅਸਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਧੂਤ ਹਬਸ਼ੀਦੇ ਸਮਾਨ ਕਾਲੇ ਰੰਗਦਾ ਬਾਲਕ ਜਨਮਿਆਂ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬੜਾ ਅਚਰਜ ਹੋਇਆ ਅਰ ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਸੱਦਕੇ ਉਸਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁਛਿਆ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਬੈਠਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ । ਅੰਤ ਵਿਚਕੰਧ ਨਾਲ ਟੰਗੀ ਹੋਈ ਇਕ ਹਬਸ਼ੀ ਦੀ ਮੂਰਤ ਦੇਖੀ ਅਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਆਪਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਇਸ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਇਸ ਮੂਰਤ ਵਲ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਹਬਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁਤ੍ਰ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਭੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬਹਿੰਦੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> dku1li713u3oguij5gjsf5gyotbmdps 250 1017 237894 77405 2026-09-29T06:01:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]}}}} ਸਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਮੂਰਤ ਤੇ ਹੀ ਬਹੁਤੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਅਰ ਮੈਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਡਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਅਜੇਹੀ ਹੀ ਨਾਂ ਹੋਵੇ,ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮੂਰਤ ਦੇ ਦੇਖਣ ਅਰ ਡਰਨ ਦਾ ਇਹ ਫਲ ਹੋਵੇਗਾ ।"</br> {{gap}}ਸਾਡੇ ਇਕ ਮਿਤ੍ਰ ਇਕ fਦਨ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਅਰ ਅਭਯੰਤ ਬੁਧਿਮਾਨ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗੀ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੜ੍ਹਕੇ ਵਿਚਰ ਹੋਯਾ ਕਿ ਮੈਂਭੀ ਅਪਨੀ ਗਰਭ ਸਿਥਿਤ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਾਂ । ਗੱਲਕੀ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਸੰਦਰ ਬਾਲਕ ਦੀ ਮੂਰਤ ਆਪਣੇ ਰਹਿਨ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਅਜੇਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰਖ ਦਿਤੀ ਕਿ ਜਿਥੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ੳਸ ੳੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਰਹੀ । ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਯਾ ਤਾਂ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਉਸ ਮੂਰਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੁੰਦ੍ਰ ਯੋਗਵਾਨ ਸੀ ।" ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਕ ਗ੍ਰੰਥਾਕਾਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਇਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਘਰ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਮਿਤ੍ਰ ਗਿਆ ਅਰ ਉਸਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁੰਦ੍ਰ ਮੂਰਤ ਦੇਖਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪ ਦੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਮੂਰਤ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੈ । ੳਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਇਹ ਮੂਰਤ ਮੇਰੇ ਪਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਨਾਈ ਗਈ ਕਿੰਤੂ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਇਸ ਮੁਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਨਾਯਾ ਗਿਆ ਹੈ ੳਸ ਮਨੁਖ ਨੇ ਅਚਰਜ ਹੋ ਕੇ ਪੁਛਿਆ, ਉਹ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਣਿਆਂ ? ਤਦੋਂ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਜਦ ਮੇਰਾ ਪੁਤ੍ਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਉਦਰ ਵਿਚ ਸੀ ਤਾਂ {{nop}}<noinclude></noinclude> jnmn47i0mrsdnbxzvqvhefgs2kqg14g 250 1018 237895 77406 2026-09-29T06:03:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]}}}} ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇਸ ਸੁੰਦ੍ਰ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਘੜੀ ੨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਇਸੇ ਨਾਲ ਇਸ ਮੂਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਲਟ ਹੋਇਆ।" ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਸੂਰਤ ਦੀ ਤਰਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਭੀ ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੋਣਾਂ ਪਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਅਧਿਕ ਨਿਰਭਰ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਪਿਤਾ ਗੁਣਵਾਨ ਅਰ ਯੋਗ ਹੈ ਅਰ ਮਾਤਾ ਅਯੋਗ ਅਰ ਮੂਰਖ ਹੈ ਤਾਂ ਕਈ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਰ ਯੋਗਯਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਧਿਕ ਬੁਧਿਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ । ਜੇਕਰ ਪਿਤਾ ਮੂਰਖ ਅਰ ਦੁਰਬੁਧਿ ਹੈ ਅਰ ਮਾਤਾ ਬੜੀ ਬੁਧਿਮਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ। ਪੁਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਅਪੇਖਯਾ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਗੁਣ ਅਰ ਬੁਧਿਮਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਤਾ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪੁਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਿੰਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ ਸਭ ਸੇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਯੋਗ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਏ ਹਨ । ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇਕ ਸਾਧਾਰਨ ਕਹਾਉਤ ਭੀ ਹੈ, " ਮਾਂ ਪਰ ਪੂਤ ਪਿਤਾ ਪਰ ਘੋੜਾ, ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ"। ਤਾਤਪਰਜ ਇਹ ਕਿ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾਈ ਦੇ ਲਈ ਉੱਪਰ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਅਧਿਕ ਰੂਪ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ </br> {{gap}}ਕਈ ਇਕ ਸੰਤਾਨਾਂ ਰੂਪ ਰੰਗ ਅਰ ਸ਼੍ਰੀਰਕ {{nop}}<noinclude></noinclude> i263jfaog668e28py3k2chf91p18vzi 250 1019 237896 77411 2026-09-29T06:05:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{overfloat right|੨੧|depth=1em}}</noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]}}}} ਬਨਾਵਟ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਤੁਲਯ ਅਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕਦੀ ੨ ਸੰਤਾਨ ਅੱਗੇ ਲਿਖੀਆਂ ਦਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਰੰਗ ਦੀ ਭੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰੇ ਅਰ ਵੀਰਜ ਦਾਤਾ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਥੋਹੜਾ ਭੀ ਨਾਂ ਦੇਖ ਸਕੇ ਅਰ ਪ੍ਰਸੂਤ ਹੋਨੇ ਤੀਕਰ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੀਕਰ ਨਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਰੂਪ ਰੰਗ ਅਰ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸਦੀ ਵਲੋਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਭੀ ਉਦਾਸ ਰਹੇ ਅਰ ਰੂਪ ਰੰਗ ਵਿਚ ਪਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਸਮਝਦੀ ਹੋਵੇ,ਅਰ ਉਸਦੀ ਇਛਯਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਮੇਰੇ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਰੰਗ ਦੀ ਹੋਵੇ,ਯਾ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਅਰ ਸੁੰਦ੍ਰਤਾ ਦਾ ਬੜਾ ਘਮੰਡ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ,ਅਪਨਾ ਮੂੰਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਦੇਖਦੀ ਹੋਈ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੇ ਕਿ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਮੇਰੇ ਜਿਹੀ ਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਵੱਸ਼ਯ ਹੀ ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਜੇਹੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੇਕਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਅਤਯੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋਵੇ ਅਰ ਸਦਾ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਾਲਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਰੰਗ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਠੀਕ ਉਨਾਂ ਦੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> e6qsp787efg1aknhpz1g9771p6kx0cz 250 1020 237897 77414 2026-09-29T06:07:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]}}}} ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਰੂਪ ਰੰਗ ਅਰ ਸ਼੍ਰੀਰਕ ਬਨਾਵਟ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਰਾਮਾਇਣ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਲਊ ਅਰ ਕੁਸ਼ੂ, ਰੂਪ ਆਦਿ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਸਨ । ਕਾਰਨ ਇਹੋ ਸੀ ਕਿ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦ ਜੀ ਨਾਲ ਅਤਯੰਤ ਪ੍ਰੇਮ ਸੀ, ਅਰ ਪਤੀ ਵਿਯੋਗ ਸਮੇਂ ਭੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜੀ ਦਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਸੀ । ਇਸੇਤਰਾਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਯੰਤ ਅਰ ਸਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ਆਸ਼ਕਤ ਹੋਨ ਤੇ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵਿਛੜਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਹੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਰੂਪ ਅਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਉਦਾਹਰਨ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ) ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੰਥ ਵਿਚ ਕਈ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅੱਜ ਕੱਲ ਭੀ ਦੇਖੇ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।</br> {{gap}}ਜੇਕਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਅਰ ਪਤੀ ਨਾਲ ਬਰੱਬਰ ਸਨੇਹ ਅਰ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਤਾਨ ਵਿਚ ਦੋਹਾਂ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਰੰਗ ਅਰ ਆਕਾਰ ਦੀ ਕੁਝ ਕੁਝ ਝਲਕ ਆ ਜਾਏਗੀ । ਜੇਕਰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਹਿਰਦਯ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵ, ਗੁਰੂਜਨ ਯਾ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਐਨਾਂ ਅਧਿਕ ਸਨਮਾਨ ਅਰ ਸਨੇਹ ਹੋਵੇਂ ਕਿ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਓਹਨਾਂ ਵਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਧਯਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਰੂਪ ਅਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> r991aovnuurrjz1mr8ud8b2xi3lltuq 250 1021 237898 77443 2026-09-29T06:07:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]|੨੩}}</noinclude><poem>ਉਸਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। {{gap}}ਦੇਸ਼, ਘ੍ਰਿਣਾ ਤਥਾ ਭੈ ਦਾ ਭੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਰਭ ਤੇ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਿਘਣਾ ਪੂਰਬਕ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੇ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰੂਪ ਬਾਲਕ ਮੇਰੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗਰਭਸਿਥਿਤ ਬਲਕ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਅਨੁਚਿਤ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਹੋਵੇ ਅਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇ ਅਰ ਪਿਛੋਂ ਇਹ ਡਰ ਰਹੇ ਕਿ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਅਨੁਚਿਤ ਸੰਬੰਧ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਧਰੇ ਉਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਰੰਗ ਵਰਗੀ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਉਸਨੂੰ ਡਰ ਲਗਾ ਰਹਣ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁਧ ਆਚਾਰ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂਭੀ ਉਸੇ ਮਨੁਖ ਵਰਗੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾਚਾਰਿਣ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਭੀ ਕਦੀ ੨ ਨਿਰਮੂਲ ਸੰਦੇਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਆਪਤੀਆਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਨੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੰਤਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕੁਰੂਪ ਅਰ ਅਯੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ। {{gap}}ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ ਚਾਹੇ ਬੁਰੇ ਹੋਨ ਯਾ ਚੰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਗਰਭਇਸਥਿਤ ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਅਵਸ਼ਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਧ ਰਖਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ</poem><noinclude></noinclude> ha3cssk24gtoh38s2ngbllwv4jdhpba 237899 237898 2026-09-29T06:08:40Z Harchand Bhinder 2624 237899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]|੨੩}}</noinclude>ਉਸਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।</br> {{gap}}ਦੇਸ਼, ਘ੍ਰਿਣਾ ਤਥਾ ਭੈ ਦਾ ਭੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਰਭ ਤੇ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਿਘਣਾ ਪੂਰਬਕ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੇ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰੂਪ ਬਾਲਕ ਮੇਰੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗਰਭਸਿਥਿਤ ਬਲਕ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਅਨੁਚਿਤ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਹੋਵੇ ਅਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇ ਅਰ ਪਿਛੋਂ ਇਹ ਡਰ ਰਹੇ ਕਿ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਅਨੁਚਿਤ ਸੰਬੰਧ ਦਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਧਰੇ ਉਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਰੰਗ ਵਰਗੀ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਉਸਨੂੰ ਡਰ ਲਗਾ ਰਹਣ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁਧ ਆਚਾਰ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂਭੀ ਉਸੇ ਮਨੁਖ ਵਰਗੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾਚਾਰਿਣ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਭੀ ਕਦੀ ੨ ਨਿਰਮੂਲ ਸੰਦੇਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਆਪਤੀਆਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਨੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੰਤਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕੁਰੂਪ ਅਰ ਅਯੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।</br> {{gap}}ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ ਚਾਹੇ ਬੁਰੇ ਹੋਨ ਯਾ ਚੰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਗਰਭਇਸਥਿਤ ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਅਵਸ਼ਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਧ ਰਖਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> 0bxzo7wm85ck059dbf17yj165uxu2ia 250 1022 237900 77441 2026-09-29T06:10:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੪|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]|}}</noinclude>ਭੈ,ਕਰੋਧ, ਦੁਖ, ਪਸਚਾਤਾਪ, ਚਿੰਤਾ,ਹਠ,ਘਬਰਾਉਨ ਇਤਯਾਦਿਕ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਰਭ ਵਾਲੇ ਬਾਲਕ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੋ ਇਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਥਾ ਆਪਣੇ ਦੇਖੇ ਅਰ ਸੁਨੇ ਭੀ ਲਿਖਕੇ ਪਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:-</br> {{gap}}"ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਦੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਬੜੀ ਅਨਬਨ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਇਕ ਦੂਜੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਅਨੁਚਿਤ ਪ੍ਰੇਮ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਅਰ ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਬੜੀ ਚੁਭਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਸੌਂਕਨ ਦੇ ਸਾੜੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਕੁੜ੍ਹਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਲੜਾਈ ਝਗ ਰਖਦੀ ਸੀ। ਓਹ ਗਰਭ ਸਥਾਪਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਖਿਨ ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਤ ਨਾ ਰਹੀ। ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੀਕਰ ਰਹੀ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਗਰਭ ਦਾ ਬਲਕ ਬੜਾ ਕਰੋਧੀ ਲੜਾਕਾ ਕੌੜੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਅਰ ਰੋਣ ਚੀਕਨਵਲਾ ਹੋਇਆ।"</br> {{gap}}"ਇਕਭਲੇਮਾਨਸ ਦੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਹੀ ਚੋਰੀ ਦੀ ਬੜੀ ਆਦਤ ਸੀ। ਇਕ ਬੁਧਿਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬਾਲਕ ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਵਿਚ ਸੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਅਜੇਹਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਭੈੜ ਸੁਭਾਵ ਹੋਗਿਆ ਹੈ? ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ ਉਤ੍ਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਨਰੰਗੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> fnf6mwcxpii4o0t1ppojpiu3zeek99s 250 1023 237901 77444 2026-09-29T06:11:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮਨੀ ਸੰਤਾਨ]}}}} ਖਾਣ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਬਹੁਤ ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਅਰ ਜਦੋਂ ਕਿਧਰੇ ਨਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚੋਂ ਚੋਰੀ ਤੋੜਕੇ ਲਿਆਂਦੀ । ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਸੁਆਦੀ ਲਗੀ ਕਿ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੀਕਰ ਮੈਂ ਉਸ ਬਾਗ ਵਿਚੋਂ ਤੋੜ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਰਹੀ । ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੋੜ ਦੇ ਦੇਖ ਲਿਆ । ਉਸ ਮਨੁਖ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਅਜੇਹੇ ਅਨੁਚਿਤ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ ਉਸ ਗਰਭਸਿਥਿਤ ਬਚੇ ਉਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਯਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਹੋ ਗਈ ।"</br> {{gap}}"ਅਮ੍ਰੀਕਾ ਦੇ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਗਰਭ ਸੀ ਤਾਂ ਅਚਨਚੇਤ ਉਹ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਰਿੱਛ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਈ । ਇਸਦਾ ਭਯਾਨਕ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਯਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਇਹ ਉਸਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਪੁਤ੍ਰ ਪਾਗਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ੧੧ ਪੁੱਤ੍ਰ ਅਤਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ, ਯੋਗ, ਅਰ ਬੁਧਿਮਾਨ ਹਨ । ਇਹ ਲੜਕਾ ੧੪ ਵਰਿਹਾਂ ਤੀਕਰ ਜੀਵਿਆ ਅਰ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਰਿਛ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।"</br> {{gap}}'ਬੋਸਟਨ ਨੱਗਰ ਵਿਚ ਇਕ ਧਨਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਭੇਡ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਿਰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਿੱਧਕੇ ਘੁੱਟ ਸਿੱਟਯਾ, ਪਰ ਫੇਰ ਇਸ ਨੀਚਕਰਮ ਤੇ ਬੜੀ ਪਛਤਾਈ । ਇਸ ਦੁਰ- ਘਟਨਾ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿਛੋਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹੋਯਾ, {{nop}}<noinclude></noinclude> 5ykl9302jq3jdhj0yaf468v7v8tiqj0 250 1024 237902 77453 2026-09-29T06:13:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{overfloat left|੨੬|depth=1em}}</noinclude>{{center|{{x-larger|[ਮਨਮੰਨੀ ਸੰਤਾਨ]}}}} ਜਿਸਦੀ ਛਾਤੀ ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਅਰ ਸਿਰ ਭੇਡ ਦੇ ਸੱਟ ਖਾਧੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਸਮਾਨ ਅਗੇ ਨੂੰ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਪੰਤੂ ਉਸਦੇ ਗਿਆਨ ਅਰ ਬੁਧੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਯੂਨਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।'</br> {{gap}}'ਕੁਝ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤਾਂ ਇਕ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਆਦਮੀ ਅਜੇਹੀ ਬਾਲਕੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਣ ਆਯਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹੱਥ ਅਰ ਇਕ ਪੈਰ ਸੀ । ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਜਿਸਨੂੰ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਗਰਭ ਸੀ ਇਸ ਲੜਕੇ ਦੇ ਦੇਖਨ ਦੀ ਬੜੀ ਚਾਹ ਹੋਈ । ਉਹ ਉਥੇ ਗਈ ਅਰ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ । ਉਸ ਲੜਕੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਉਸਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਅਜੇਹਾ ਸਮਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਉੱਸੇ ਦਾ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਅਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਓਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ । ਉਸ ਨੂੰ ਇਹੋ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਭੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਪਿੰਗਲਾ ਬਾਲਕ ਨਾ ਹੋਵੇ । ਸੋ ਨਵਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਉਪ੍ਰੰਤ ਜਦ ਓਹ ਪ੍ਰਸੂਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਓਹੀਓ ਗੱਲ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਭਾਰਾ ਡਰ ਸੀ,ਅਰਥਾਤ ਇਕ ਹੱਥ ਅਰ ਇਕ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਧੀ ਹੋਈ।' </br> {{gap}}"ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਇਕ ਧੀ ਬਦਰੀ ਵਾਂਙੂ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸਤੋਂ ਵਿਚਾਰ ਹੋਯਾ ਕਿ ਅਵਸ਼ਯ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਅਜੇਹਾ ਹੋਯਾ ਹੈ। ਸੋ ਪੁੱਛਨ ਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੰਨਯਾ ਗਰਭ ਵਿਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> ctse5jbk5sgej56bfvib1ib23dzmvb8 250 3329 237880 76729 2026-09-29T05:42:38Z Harchand Bhinder 2624 237880 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurtej Chauhan" />{{rh|ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ |( ੨੫ )|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਕੇਲ ਹੀ ਆ। ਪਜਾ ਏਸ ਵਕਤ ਜੱਥਾ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ ਸੋ ਇਹ ਸੀ:- {| |{{center|ਧਾਰਨਾ ਟੇਕ}} |{{brace2|4|r}} |ਅਤਿਉਚ ਅਤਿ ਉਚਾ ਤਾਂ ਦਰਬਾਰਾ ਅਤਊਚਾ </br>ਅਤਊਚਾ ਕਾ ਦਰਬਾਰ ਅੰਤਨਹੀਂ ਕਿਛੁ ਪਾਰਾਵਾਂਰ ਅਤਿ ਉਚਾ। |} ਸੁਹਾਵੀ ਕਵਨ ਸੁਵੇਲਾ। ਜਿਤ ਪ੍ਰਭ ਮੇਲਾ ਅਤਿ ਉਚਾ {{gap}}{{gap}}ਆਦਿ {{gap}}ਓਧਰ ਜੱਥਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਸੀ ਚੂੰਕਿ ਜੱਥੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਖਾਸ ਅਰ ਅਦੁਤੀ ਸੀ ਮੈਂ ਇਹ ਵੇਖਕੇ <ref>ਭਾ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਸਕੱਤ੍ਰ ਗੁਰਮਤ ੫ਚਾਰਕ ਜੱਥਾ (ਸਲੇਂਮਪੁਰ) ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ ਵਿਚ ਹੀ ਅਪਨੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪਲਟਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਝਬਦੇ ਹੀ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਬਣਨ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਾ ਹੈ ਗੁਰੁ ਕਰੇ ਛੇਤੀ ਹਵੇ</ref>ਸਕੱਤ੍ਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀ ਜਥੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਘੰਟੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਏਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰ ਕੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਾਓ! ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਚੌਂਕ ਵਿਚਦੇ ਹਲਵਾਈ ਖਾਸ ਕਰ ਅਸਾਡੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। </br> {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਜੱਥਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਠਹਿਰਕੇ ਇਥੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਵਕਤ ਜੱਥਾ ਅਪਨੇ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਮਗਨ ਸੀ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ਼ਬਦ ਪਰ ਅਸਰ ਪਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਕਢ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਸਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਐਸਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਤੀ ਲਾਭ ਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ ਚੜ੍ਹਦੇ ਰੁਖ ਵਲੋਂ ਲੰਗਾੜਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਟੋਲਾ ਜਲਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਜਲਸਾ ਓਧਰੋਂ ਔਣ ਵਾਲੀ ਖਲਕਤ ਲਈ ਘੜਕੂ ਦੀ ਹੱਟ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> rp7rkbugq9772ghfr42fl4zq5zjlkp8 237881 237880 2026-09-29T05:44:52Z Harchand Bhinder 2624 237881 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurtej Chauhan" />{{rh|ਭੁੱਲੜ ਜੱਟ |( ੨੫ )|ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਲੇ]}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਕੇਲ ਹੀ ਆ। ਪਜਾ ਏਸ ਵਕਤ ਜੱਥਾ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ ਸੋ ਇਹ ਸੀ:- {| |{{center|</br>ਧਾਰਨਾ </br>ਟੇਕ}} |{{brace2|4|r}} |ਅਤਿਉਚ ਅਤਿ ਉਚਾ ਤਾਂ ਦਰਬਾਰਾ ਅਤਊਚਾ </br>ਅਤਊਚਾ ਕਾ ਦਰਬਾਰ ਅੰਤਨਹੀਂ ਕਿਛੁ ਪਾਰਾਵਾਂਰ ਅਤਿ ਉਚਾ। |} ਸੁਹਾਵੀ ਕਵਨ ਸੁਵੇਲਾ। ਜਿਤ ਪ੍ਰਭ ਮੇਲਾ ਅਤਿ ਉਚਾ {{gap}}{{gap}}ਆਦਿ {{gap}}ਓਧਰ ਜੱਥਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਸੀ ਚੂੰਕਿ ਜੱਥੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਖਾਸ ਅਰ ਅਦੁਤੀ ਸੀ ਮੈਂ ਇਹ ਵੇਖਕੇ <ref>ਭਾ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਸਕੱਤ੍ਰ ਗੁਰਮਤ ੫ਚਾਰਕ ਜੱਥਾ (ਸਲੇਂਮਪੁਰ) ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ ਵਿਚ ਹੀ ਅਪਨੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪਲਟਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਝਬਦੇ ਹੀ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਬਣਨ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਾ ਹੈ ਗੁਰੁ ਕਰੇ ਛੇਤੀ ਹਵੇ</ref>ਸਕੱਤ੍ਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀ ਜਥੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਘੰਟੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਏਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰ ਕੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਾਓ! ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਚੌਂਕ ਵਿਚਦੇ ਹਲਵਾਈ ਖਾਸ ਕਰ ਅਸਾਡੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। </br> {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਜੱਥਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਠਹਿਰਕੇ ਇਥੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਵਕਤ ਜੱਥਾ ਅਪਨੇ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਮਗਨ ਸੀ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ਼ਬਦ ਪਰ ਅਸਰ ਪਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਕਢ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਸਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਐਸਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਤੀ ਲਾਭ ਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ ਚੜ੍ਹਦੇ ਰੁਖ ਵਲੋਂ ਲੰਗਾੜਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਟੋਲਾ ਜਲਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਜਲਸਾ ਓਧਰੋਂ ਔਣ ਵਾਲੀ ਖਲਕਤ ਲਈ ਘੜਕੂ ਦੀ ਹੱਟ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> l32na6oupbe78ztqa4ob4ubptep4rkn 250 22477 237801 236543 2026-09-28T23:33:23Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 237801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੦੫}}</noinclude> ਕਥਾ ਸੁਨਾਏ॥ ਚਰਣੀ ਚਲਉ ਮਾਰਗਿ ਠਾਕੁਰ ਕੈ ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਏ॥੨॥ ਦੇਖਿਓ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਸਰਬ ਮੰਗਲ ਰੂਪ ਉਲਟੀ ਸੰਤ ਕਰਾਏ॥ ਪਾਇਓ ਲਾਲੁ ਅਮੋਲੁ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਛੋਡਿ ਨ ਕਤਹੂ ਜਾਏ॥੩॥ ਕਵਨ ਉਪਮਾ ਕਉਨ ਬਡਾਈ ਕਿਆ ਗੁਨ ਕਹਉ ਰੀਝਾਏ॥ ਹੋਤ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦੀਨ ਦਇਆ ਪ੍ਰਭ ਜਨ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਦਸਾਏ॥੪॥੮॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਉਇ ਸੁਖ ਕਾ ਸਿਉ ਬਰਨਿ ਸੁਨਾਵਤ॥ ਅਨਦ ਬਿਨੋਦ ਪੇਖਿ ਪ੍ਰਭ ਦਰਸਨ ਮਨਿ ਮੰਗਲ ਗੁਨ ਗਾਵਤ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਿਸਮ ਭਈ ਪੇਖਿ ਬਿਸਮਾਦੀ ਪੂਰਿ ਰਹੇ ਕਿਰਪਾਵਤ॥ ਪੀਓ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਅਮੋਲਕ ਜਿਉ ਚਾਖਿ ਗੂੰਗਾ ਮੁਸਕਾਵਤ॥੧॥ ਜੈਸੇ ਪਵਨੁ ਬੰਧ ਕਰਿ ਰਾਖਿਓ ਬੂਝ ਨ ਆਵਤ ਜਾਵਤ॥ ਜਾ ਕਉ ਰਿਦੈ ਪ੍ਰਗਾਸੁ ਭਇਓ ਹਰਿ ਉਆ ਕੀ ਕਹੀ ਨ ਜਾਇ ਕਹਾਵਤ॥੨॥ ਆਨ ਉਪਾਵ ਜੇਤੇ ਕਿਛੁ ਕਹੀਅਹਿ ਤੇਤੇ ਸੀਖੇ ਪਾਵਤ॥ ਅਚਿੰਤ ਲਾਲੁ ਗ੍ਰਿਹ ਭੀਤਰਿ ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਅਗਮ ਜੈਸੇ ਪਰਖਾਵਤ॥੩॥ ਨਿਰਗੁਣ ਨਿਰੰਕਾਰ ਅਬਿਨਾਸੀ ਅਤੁਲੋ ਤੁਲਿਓ ਨ ਜਾਵਤ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਅਜਰੁ ਜਿਨਿ ਜਰਿਆ ਤਿਸ ਹੀ ਕਉ ਬਨਿ ਆਵਤ ॥੪॥੯॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬਿਖਈ ਦਿਨੁ ਰੈਨਿ ਇਵ ਹੀ ਗੁਦਾਰੈ॥ ਗੋਬਿੰਦੁ ਨ ਭਜੈ ਅਹੰਬੁਧਿ ਮਾਤਾ ਜਨਮੁ ਜੂਐ ਜਿਉ ਹਾਰੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਾਮੁ ਅਮੋਲਾ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨ ਤਿਸ ਸਿਉ ਪਰ ਨਿੰਦਾ ਹਿਤਕਾਰੈ॥ ਛਾਪਰੁ ਬਾਂਧਿ ਸਵਾਰੈ ਤ੍ਰਿਣ ਕੋ ਦੁਆਰੈ ਪਾਵਕੁ ਜਾਰੈ॥੧॥ ਕਾਲਰ ਪੋਟ ਉਠਾਵੈ ਮੂੰਡਹਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਨ ਤੇ ਡਾਰੈ॥ ਓਢੈ ਬਸਤ੍ਰ ਕਾਜਰ ਮਹਿ ਪਰਿਆ ਬਹੁਰਿ ਬਹੁਰਿ ਫਿਰਿ ਝਾਰੈ॥੨॥ ਕਾਟੈ ਪੇਡੁ ਡਾਲ ਪਰਿ ਠਾਢੌ ਖਾਇ ਖਾਇ ਮੁਸਕਾਰੈ॥ ਗਿਰਿਓ ਜਾਇ ਰਸਾਤਲਿ ਪਰਿਓ ਛਿਟੀ ਛਿਟੀ ਸਿਰ ਭਾਰੈ॥੩॥ ਨਿਰਵੈਰੈ ਸੰਗਿ ਵੈਰੁ ਰਚਾਏ ਪਹੁਚਿ ਨ ਸਕੈ ਗਵਾਰੈ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੰਤਨ ਕਾ ਰਾਖਾ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਨਿਰੰਕਾਰੈ॥੪॥੧੦॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਅਵਰਿ ਸਭਿ ਭੂਲੇ ਭ੍ਰਮਤ ਨ ਜਾਨਿਆ॥ ਏਕੁ ਸੁਧਾਖਰੁ ਜਾ ਕੈ ਹਿਰਦੈ ਵਸਿਆ ਤਿਨਿ ਬੇਦਹਿ ਤਤੁ ਪਛਾਨਿਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪਰਵਿਰਤਿ ਮਾਰਗੁ ਜੇਤਾ ਕਿਛੁ ਹੋਈਐ ਤੇਤਾ ਲੋਗ ਪਚਾਰਾ॥ ਜਉ ਲਉ ਰਿਦੈ ਨਹੀ ਪਰਗਾਸਾ ਤਉ ਲਉ ਅੰਧ ਅੰਧਾਰਾ॥੧॥ ਜੈਸੇ ਧਰਤੀ ਸਾਧੈ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਬਿਨੁ ਬੀਜੈ ਨਹੀ ਜਾਂਮੈ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ਹੈ ਤੁਟੈ ਨਾਹੀ ਅਭਿਮਾਨੈ॥੨॥ ਨੀਰੁ ਬਿਲੋਵੈ ਅਤਿ ਸ੍ਰਮੁ ਪਾਵੈ ਨੈਨੁ ਕੈਸੇ ਰੀਸੈ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਭੇਟੇ ਮੁਕਤਿ ਨ ਕਾਹੂ ਮਿਲਤ<noinclude></noinclude> 09ua7wpnliky9o14df49i21vwql969i 250 22482 237805 53596 2026-09-28T23:44:00Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 237805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੦੬}}</noinclude>ਨਹੀ ਜਗਦੀਸੈ॥੩॥ ਖੋਜਤ ਖੋਜਤ ਇਹੈ ਬੀਚਾਰਿਓ ਸਰਬ ਸੁਖਾ ਹਰਿ ਨਾਮਾ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਿਸੁ ਭਇਓ ਪਰਾਪਤਿ ਜਾ ਕੈ ਲੇਖੁ ਮਥਾਮਾ॥੪॥੧੧॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਅਨਦਿਨੁ ਰਾਮ ਕੇ ਗੁਣ ਕਹੀਐ॥ ਸਗਲ ਪਦਾਰਥ ਸਰਬ ਸੂਖ ਸਿਧਿ ਮਨ ਬਾਂਛਤ ਫਲ ਲਹੀਐ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਵਹੁ ਸੰਤ ਪਾਨ ਸੁਖਦਾਤੇ ਸਿਮਰਹੁ ਪ੍ਰਭੁ ਅਬਿਨਾਸੀ॥ ਅਨਾਥਹ ਨਾਥੁ ਦੀਨ ਦੁਖ ਭੰਜਨ ਪੂਰਿ ਰਹਿਓ ਘਟ ਵਾਸੀ॥੧॥ ਗਾਵਤ ਸੁਨਤ ਸੁਨਾਵਤ ਸਰਧਾ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀ ਵਡਭਾਗੇ॥ ਕਲਿ ਕਲੇਸ ਮਿਟੇ ਸਭਿ ਤਨ ਤੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਲਿਵ ਜਾਗੇ॥੨॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਝੂਠੁ ਤਜਿ ਨਿੰਦਾ ਹਰਿ ਸਿਮਰਨਿ ਬੰਧਨ ਤੂਟੇ॥ ਮੋਹ ਮਗਨ ਅਹੰ ਅੰਧ ਮਮਤਾ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਛੂਟੇ॥੩॥ ਤੂ ਸਮਰਥੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸੁਆਮੀ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਜਨੁ ਤੇਰਾ॥ ਪੂਰਿ ਰਹਿਓ ਸਰਬ ਮਹਿ ਠਾਕੁਰੁ ਨਾਨਕ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਨੇਰਾ॥੪॥੧੨॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬਲਿਹਾਰੀ ਗੁਰਦੇਵ ਚਰਨ॥ ਜਾ ਕੈ ਸੰਗਿ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਧਿਆਈਐ ਉਪਦੇਸੁ ਹਮਾਰੀ ਗਤਿ ਕਰਨ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੂਖ ਰੋਗ ਭੈ ਸਗਲ ਬਿਨਾਸੇ ਜੋ ਆਵੈ ਹਰਿ ਸੰਤ ਸਰਨ॥ ਆਪਿ ਜਪੈ ਅਵਰਹ ਨਾਮੁ ਜਪਾਵੈ ਵਡ ਸਮਰਥ ਤਾਰਨ ਤਰਨ॥੧॥ ਜਾ ਕੋ ਮੰਤ੍ਰੁ ਉਤਾਰੈ ਸਹਸਾ ਊਣੇ ਕਉ ਸੁਭਰ ਭਰਨ॥ ਹਰਿ ਦਾਸਨ ਕੀ ਆਗਿਆ ਮਾਨਤ ਤੇ ਨਾਹੀ ਫੁਨਿ ਗਰਭ ਪਰਨ॥੨॥ ਭਗਤਨ ਕੀ ਟਹਲ ਕਮਾਵਤ ਗਾਵਤ ਦੁਖ ਕਾਟੇ ਤਾ ਕੇ ਜਨਮ ਮਰਨ॥ ਜਾ ਕਉ ਭਇਓ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਬੀਠੁਲਾ ਤਿਨਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਅਜਰ ਜਰਨ॥੩॥ ਹਰਿ ਰਸਹਿ ਅਘਾਨੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਨੇ ਮੁਖ ਤੇ ਨਾਹੀ ਜਾਤ ਬਰਨ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਨਾਨਕ ਸੰਤੋਖੇ ਨਾਮੁ ਪ੍ਰਭੁ ਜਪਿ ਜਪਿ ਉਧਰਨ॥੪॥੧੩॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗਾਇਓ ਰੀ ਮੈ ਗੁਣ ਨਿਧਿ ਮੰਗਲ ਗਾਇਓ॥ ਭਲੇ ਸੰਜੋਗ ਭਲੇ ਦਿਨ ਅਉਸਰ ਜਉ ਗੋਪਾਲੁ ਰੀਝਾਇਓ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੰਤਹ ਚਰਨ ਮੋਰਲੋ ਮਾਥਾ॥ ਹਮਰੇ ਮਸਤਕਿ ਸੰਤ ਧਰੇ ਹਾਥਾ॥੧॥ ਸਾਧਹ ਮੰਤ੍ਰੁ ਮੋਰਲੋ ਮਨੂਆ॥ ਤਾ ਤੇ ਗਤੁ ਹੋਏ ਤ੍ਰੈ ਗੁਨੀਆ॥੨॥ ਭਗਤਹ ਦਰਸੁ ਦੇਖਿ ਨੈਨ ਰੰਗਾ॥ ਲੋਭ ਮੋਹ ਤੂਟੇ ਭ੍ਰਮ ਸੰਗਾ॥੩॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸੁਖ ਸਹਜ ਅਨੰਦਾ॥ ਖੋਲ੍ਹਿ ਭੀਤਿ ਮਿਲੇ ਪਰਮਾਨੰਦਾ॥੪॥੧੪॥ {{center|ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਕੈਸੇ ਕਹਉ ਮੋਹਿ ਜੀਅ ਬੇਦਨਾਈ॥ ਦਰਸਨ ਪਿਆਸ ਪ੍ਰਿਅ ਪ੍ਰੀਤਿ ਮਨੋਹਰ ਮਨੁ ਨ ਰਹੈ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਉਮਕਾਈ<noinclude></noinclude> ezltbd9hbwcsih00g7ytbit44rap0ws 250 22488 237809 53602 2026-09-28T23:57:45Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 237809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੨੦੭}}</noinclude>॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਿਤਵਨਿ ਚਿਤਵਉ ਪ੍ਰਿਅ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬੈਰਾਗੀ ਕਦਿ ਪਾਵਉ ਹਰਿ ਦਰਸਾਈ॥ ਜਤਨ ਕਰਉ ਇਹੁ ਮਨੁ ਨਹੀ ਧੀਰੈ ਕੋਊ ਹੈ ਰੇ ਸੰਤੁ ਮਿਲਾਈ॥੧॥ ਜਪ ਤਪ ਸੰਜਮ ਪੁੰਨ ਸਭਿ ਹੋਮਉ ਤਿਸੁ ਅਰਪਉ ਸਭਿ ਸੁਖ ਜਾਂਈ॥ ਏਕ ਨਿਮਖ ਪ੍ਰਿਅ ਦਰਸੁ ਦਿਖਾਵੈ ਤਿਸੁ ਸੰਤਨ ਕੈ ਬਲਿ ਜਾਈ॥੨॥ ਕਰਉ ਨਿਹੋਰਾ ਬਹੁਤੁ ਬੇਨਤੀ ਸੇਵਉ ਦਿਨੁ ਰੈਨਾਈ॥ ਮਾਨੁ ਅਭਿਮਾਨੁ ਹਉ ਸਗਲ ਤਿਆਗਉ ਜੋ ਪ੍ਰਿਅ ਬਾਤ ਸੁਨਾਈ॥੩॥ ਦੇਖਿ ਚਰਿਤ੍ਰ ਭਈ ਹਉ ਬਿਸਮਨਿ ਗੁਰਿ ਸਤਿਗੁਰਿ ਪੁਰਖਿ ਮਿਲਾਈ॥ ਪ੍ਰਭ ਰੰਗ ਦਇਆਲ ਮੋਹ ਗ੍ਰਿਹ ਮਹਿ ਪਾਇਆ ਜਨ ਨਾਨਕ ਤਪਤਿ ਬੁਝਾਈ॥੪॥੧॥੧੫ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਰੇ ਮੂੜ੍ਹੇ ਤੂ ਕਿਉ ਸਿਮਰਤ ਅਬ ਨਾਹੀ॥ ਨਰਕ ਘੋਰ ਮਹਿ ਉਰਧ ਤਪੁ ਕਰਤਾ ਨਿਮਖ ਨਿਮਖ ਗੁਣ ਗਾਂਹੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਕ ਜਨਮ ਭ੍ਰਮਤੌ ਹੀ ਆਇਓ ਮਾਨਸ ਜਨਮੁ ਦੁਲਭਾਹੀ॥ ਗਰਭ ਜੋਨਿ ਛੋਡਿ ਜਉ ਨਿਕਸਿਓ ਤਉ ਲਾਗੋ ਅਨ ਠਾਂਹੀ॥੧॥ ਕਰਹਿ ਬੁਰਾਈ ਠਗਾਈ ਦਿਨੁ ਰੈਨਿ ਨਿਹਫਲ ਕਰਮ ਕਮਾਹੀ॥ ਕਣੁ ਨਾਹੀ ਤੁਹ ਗਾਹਣ ਲਾਗੇ ਧਾਇ ਧਾਇ ਦੁਖ ਪਾਂਹੀ॥੨॥ ਮਿਥਿਆ ਸੰਗਿ ਕੂੜਿ ਲਪਟਾਇਓ ਉਰਝਿ ਪਰਿਓ ਕੁਸਮਾਂਹੀ॥ ਧਰਮ ਰਾਇ ਜਬ ਪਕਰਸਿ ਬਵਰੇ ਤਉ ਕਾਲ ਮੁਖਾ ਉਠਿ ਜਾਹੀ॥੩॥ ਸੋ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਿਸੁ ਮਸਤਕਿ ਲੇਖੁ ਲਿਖਾਂਹੀ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਿਨ੍ਹ ਜਨ ਬਲਿਹਾਰੀ ਜੋ ਅਲਿਪ ਰਹੇ ਮਨ ਮਾਂਹੀ॥੪॥੨॥੧੬॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਿਉ ਜੀਵਨੁ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਿਨੁ ਮਾਈ॥ ਜਾ ਕੇ ਬਿਛੁਰਤ ਹੋਤ ਮਿਰਤਕਾ ਗ੍ਰਿਹ ਮਹਿ ਰਹਨੁ ਨ ਪਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੀਅ ਹਂੀਅ ਪ੍ਰਾਨ ਕੋ ਦਾਤਾ ਜਾ ਕੈ ਸੰਗਿ ਸੁਹਾਈ॥ ਕਰਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸੰਤਹੁ ਮੋਹਿ ਅਪੁਨੀ ਪ੍ਰਭ ਮੰਗਲ ਗੁਣ ਗਾਈ॥੧॥ ਚਰਨ ਸੰਤਨ ਕੇ ਮਾਥੇ ਮੇਰੇ ਊਪਰਿ ਨੈਨਹੁ ਧੂਰਿ ਬਾਂਛਾਈਂ॥ ਜਿਹ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਮਿਲੀਐ ਪ੍ਰਭ ਨਾਨਕ ਬਲਿ ਬਲਿ ਤਾ ਕੈ ਹਉ ਜਾਈ॥੨॥੩॥੧੭॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਉਆ ਅਉਸਰ ਕੈ ਹਉ ਬਲਿ ਜਾਈ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਅਪਨਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸਿਮਰਨੁ ਵਡਭਾਗੀ ਹਰਿ ਪਾਂਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਭਲੋ ਕਬੀਰੁ ਦਾਸੁ ਦਾਸਨ ਕੋ ਊਤਮੁ ਸੈਨੁ ਜਨੁ ਨਾਈ॥ ਊਚ ਤੇ ਊਚ ਨਾਮਦੇਉ ਸਮਦਰਸੀ ਰਵਿਦਾਸ ਠਾਕੁਰ ਬਣਿ ਆਈ॥੧॥ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਤਨੁ ਧਨੁ ਸਾਧਨ ਕਾ ਇਹੁ ਮਨੁ ਸੰਤ ਰੇਨਾਈ॥ ਸੰਤ ਪ੍ਰਤਾਪਿ ਭਰਮ ਸਭਿ ਨਾਸੇ ਨਾਨਕ ਮਿਲੇ ਗੁਸਾਈ॥੨॥੪॥੧੮॥ ਸਾਰਗ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਨੋਰਥ<noinclude></noinclude> k90bxma3r6xgjwwa4mcdn2c70569lsi 252 31330 237786 219974 2026-09-28T16:10:35Z Kuldeepburjbhalaike 1640 237786 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q140198331 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਤਤਕਰਾ" 4="6" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 34i78vjp1y51d6ym3s6l8d2zjorzkda 252 31344 237782 223427 2026-09-28T15:56:35Z Kuldeepburjbhalaike 1640 237782 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q140301430 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਟਾਈਟਲ" 3="ਕੋਲੋਫੋਨ" 4="7" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} haz7wsh5i28bxn2qngdmgsfqkm6nofz 252 52481 237743 137903 2026-09-28T14:38:36Z Kuldeepburjbhalaike 1640 237743 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ |Language=pa |Volume= |Author=ਡਾ. ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਕੌਮ ਮੈੜ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸੰਤ ਸਿੰਘ, ਲੁਹਾਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਲਾਹੌਰ |Address= |Year=1912 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="-" 3="3" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header={{rh||{{{pagenum}}}}} |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} hmcsif1ynkkug771c6c9izxyux6jke8 250 65182 237912 236554 2026-09-29T06:20:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਗੁਣਕਾਰੀ_ਪੌਦੇ.pdf |Page = 1 |bSize = 450 |cWidth = 463 |cHeight = 648 |oTop = 20 |oLeft = 48 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> n7ifuai4qk36ksdxgzfdruw3u39w954 250 65183 237913 219840 2026-09-29T06:28:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{green|{{xx-larger|GUNKARI PAUDHEY}}}}}} {{center|<poem>Information aout Usefull Plants around us A collection by {{red|Janmeja Singh Johl}} www.janmejajohl.com janmeja@gmail.com 1-209-589-3367 (USA) {{red| NO COPYRIGHT}} This book or part of it can be reproduced in any manner at your own responsibility and risk. Basic Purpose of this book is spread of Traditional knowledge Title Design And Concept by {{red|S Rupinder Singh Aulakh}} Seattle, USA Price Rs 350/- $ 15 This copy property of ASIA VISIONS NOT FOR RESALE THIS BOOK CONTAINS NO MEDICAL PRACTICES </poem>}}<noinclude>{{center| ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 2}}</noinclude> 636v2n0wqthcbcczl21otuntiexj5vh 250 67485 237808 203222 2026-09-28T23:55:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਸਾਹਿਤਕ_ਕਲੀਆਂ.pdf |Page = 1 |bSize = 548 |cWidth = 457 |cHeight = 751 |oTop = 2 |oLeft = 16 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> pz9iwqcyuuv79ij2yp5i12f37bxyxt8 250 67486 237810 203143 2026-09-29T00:14:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>'''''Sabitak Kaliyan''''' Bhai Vir Singh {{dhr|7em}} © ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ, 2007 {{dhr|7em}} ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ: ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ {{dhr|2em}} ਪਿੰਟਰ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੈਸ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਗੋਲ ਮਾਰਕਿਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮੁੱਲ: 30/-ਰੁਪਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> 93amt0kju3mscjnqf8mhrsfu6tfypep 237811 237810 2026-09-29T00:15:49Z Harchand Bhinder 2624 237811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>'''''Sabitak Kaliyan''''' Bhai Vir Singh {{dhr|7em}} © ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ, 2007 {{dhr|7em}} ''ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ:'' ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ {{dhr|2em}} ''ਪ੍ਰਿੰਟਰ:'' ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੈਸ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਗੋਲ ਮਾਰਕਿਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮੁੱਲ: 30/-ਰੁਪਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> 8949pc7ca1nppbrdqh0bmjy80go1oxg 237812 237811 2026-09-29T00:16:35Z Harchand Bhinder 2624 237812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>'''''Sabitak Kaliyan''''' Bhai Vir Singh {{dhr|7em}} © ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ, 2007 {{dhr|7em}} ''ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ:'' ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ {{dhr|2em}} ''ਪ੍ਰਿੰਟਰ:'' ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੈਸ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਗੋਲ ਮਾਰਕਿਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮੁੱਲ: 30/-ਰੁਪਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> nho1esjuie2c4c4v0qhu1rna660daug 250 67488 237813 203694 2026-09-29T00:18:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ 'ਚੋਂ ''''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ'''' ਨੂੰ ਕੰਮਪਿਊਟਰਾਈਜ਼ ਕਰਕੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਵਿਖੇ ਲੱਗੀ ਆਫਸੈਟ ਪ੍ਰੈਸ ਰਾਹੀਂ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਛਾਪਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਆਸ ਹੈ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਸੰਦ ਆਵੇਗੀ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕ ‘'''ਸਿੱਕਾਂ ਸੱਧਰਾਂ'''' ਨੂੰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਦਵਾਰਾ ਛਾਪ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{Float right|ਸੁਰਬੀਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਛਤਵਾਲ}} {{Float right|ਪ੍ਰਬੰਧਕ}} {{Float left|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ }} {{Float right|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ}} {{nop}}<noinclude></noinclude> pz7wsz0svtzkj36mqpea3loay7xqo1p 237814 237813 2026-09-29T00:21:38Z Harchand Bhinder 2624 237814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ 'ਚੋਂ ''''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ'''' ਨੂੰ ਕੰਮਪਿਊਟਰਾਈਜ਼ ਕਰਕੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਵਿਖੇ ਲੱਗੀ ਆਫਸੈਟ ਪ੍ਰੈਸ ਰਾਹੀਂ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਛਾਪਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਆਸ ਹੈ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਸੰਦ ਆਵੇਗੀ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕ ‘'''ਸਿੱਕਾਂ ਸੱਧਰਾਂ'''' ਨੂੰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਦਵਾਰਾ ਛਾਪ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।</br> {{Float right|ਸੁਰਬੀਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਛਤਵਾਲ}}</br> {{Float right|ਪ੍ਰਬੰਧਕ}}</br> {{Float left|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ }}</br> {{Float left|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ}}</br> {{nop}}<noinclude></noinclude> 6z3vs34qgm4k7maf0rk5s4lkdgmap9c 250 67489 237815 199433 2026-09-29T00:49:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{underline|{{x-larger|ਸੂਚੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ}}}}}} {{rh|ਨੈਣ ਝਮਕ||9}} {{rh|ਕਮਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ||10}} {{rh|ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ||10}} {{rh|ਚਿਣਗ||11}} {{rh|ਹਜ਼ੂਰੀ ਦੀ||11}} {{rh|ਲੰਮੀ ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ||12}} {{rh|ਮਹਿੰਗੇ ਖੇੜੇ||12}} {{rh|ਲੜ ਲਾਏ ਦੀ ਲਾਜ||13}} {{rh|ਸੁਹਣਿਆਂ ਦਾ ਸੁਹਣਾ||13}} {{rh|ਲਪਟ||14}} {{rh|ਲੋਹਾ ਤੇ ਫੌਲਾਦ||14}} {{rh|ਭਾਵੇਂ ਸੁ ਓਦਾਂ ਕਰ ਦਈਂ||15}} {{rh|ਆਤਮਾ||15}} {{rh|ਆਪ ਸਹਾਰੇ||16}} {{rh|ਅਕੰਟਕ ਸੁਖ||16}} {{rh|ਕਤੀਰਾ ਕਿ ਮਹਿੰਦੀ?||17}} {{rh|ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ||17}} {{rh|ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛ||18}} {{rh|ਦਿਲ ਦਾ ਹਰਨ ਵਾਲਾ||18}} {{rh|ਇਕ ਦੋ ਚਾਰ||19}} {{rh|ਟਿਕਾਉ||19}} {{rh|ਲਚਕ||20}} {{rh|ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੁੱਟ||20}} {{rh|ਆਕਾਸ਼ ਬਾਣੀ||21}} {{rh|ਹੰਸ||22}} {{rh|ਮੁਸ਼ਕਵੇਂ ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਲੂੰਙ||23}} {{rh|ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਦਾ ਧੱਕਾ||24}} {{rh|ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਨਾਲ ਝੰਬੀ ਪਈ ਅੰਬੀ||24}} {{rh|ਤੁਲਵਾਂ ਤੋਲ||25}} {{rh|ਅਚਿੰਤਤਾਈ||25}} {{rh|ਧਨੀ ਤੇ ਹਰਿ ਧਨੀ||26}} {{rh|ਲਾਵਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਝੂੰਮ||27}} {{rh|ਨਿਰਜਨ ਬਨ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਦਾ ਮਨੁਖਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼||27}} {{rh|ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਨੂੰ ਸੁਖ ਫੁੱਲ||28}} {{rh|ਯਾਦ||28}} {{rh|ਅਮਾਨ||29}} {{rh|ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਸਾਰ||29}}<noinclude></noinclude> tlqa3ssu6aaohoj3ylj39is1ii8p2kq 237841 237815 2026-09-29T04:57:50Z Harchand Bhinder 2624 237841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{underline|{{x-larger|ਸੂਚੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ}}}}}} {{rh|ਨੈਣ ਝਮੱਕਾ||9}} {{rh|ਕਮਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ||10}} {{rh|ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ||10}} {{rh|ਚਿਣਗ||11}} {{rh|ਹਜ਼ੂਰੀ ਦੀ||11}} {{rh|ਲੰਮੀ ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ||12}} {{rh|ਮਹਿੰਗੇ ਖੇੜੇ||12}} {{rh|ਲੜ ਲਾਏ ਦੀ ਲਾਜ||13}} {{rh|ਸੁਹਣਿਆਂ ਦਾ ਸੁਹਣਾ||13}} {{rh|ਲਪਟ||14}} {{rh|ਲੋਹਾ ਤੇ ਫੌਲਾਦ||14}} {{rh|ਭਾਵੇਂ ਸੁ ਓਦਾਂ ਕਰ ਦਈਂ||15}} {{rh|ਆਤਮਾ||15}} {{rh|ਆਪ ਸਹਾਰੇ||16}} {{rh|ਅਕੰਟਕ ਸੁਖ||16}} {{rh|ਕਤੀਰਾ ਕਿ ਮਹਿੰਦੀ?||17}} {{rh|ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ||17}} {{rh|ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛ||18}} {{rh|ਦਿਲ ਦਾ ਹਰਨ ਵਾਲਾ||18}} {{rh|ਇਕ ਦੋ ਚਾਰ||19}} {{rh|ਟਿਕਾਉ||19}} {{rh|ਲਚਕ||20}} {{rh|ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੁੱਟ||20}} {{rh|ਆਕਾਸ਼ ਬਾਣੀ||21}} {{rh|ਹੰਸ||22}} {{rh|ਮੁਸ਼ਕਵੇਂ ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਲੂੰਙ||23}} {{rh|ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਦਾ ਧੱਕਾ||24}} {{rh|ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਨਾਲ ਝੰਬੀ ਪਈ ਅੰਬੀ||24}} {{rh|ਤੁਲਵਾਂ ਤੋਲ||25}} {{rh|ਅਚਿੰਤਤਾਈ||25}} {{rh|ਧਨੀ ਤੇ ਹਰਿ ਧਨੀ||26}} {{rh|ਲਾਵਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਝੂੰਮ||27}} {{rh|ਨਿਰਜਨ ਬਨ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਦਾ ਮਨੁਖਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼||27}} {{rh|ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਨੂੰ ਸੁਖ ਫੁੱਲ||28}} {{rh|ਯਾਦ||28}} {{rh|ਅਮਾਨ||29}} {{rh|ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਸਾਰ||29}}<noinclude></noinclude> oniy0t6zvwveodd1cp2flg3vkjiuw82 237988 237841 2026-09-29T08:38:18Z Harchand Bhinder 2624 237988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{underline|{{x-larger|ਸੂਚੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ}}}}}} {{rh|ਨੈਣ ਝਮੱਕਾ||9}} {{rh|ਕਮਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ||10}} {{rh|ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ||10}} {{rh|ਚਿਣਂਗ||11}} {{rh|ਹਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ||11}} {{rh|ਲੰਮੀ ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ||12}} {{rh|ਮਹਿੰਗੇ ਖੇੜੇ||12}} {{rh|ਲੜ ਲਾਏ ਦੀ ਲਾਜ||13}} {{rh|ਸੁਹਣਿਆਂ ਦਾ ਸੁਹਣਾ||13}} {{rh|ਲਪਟ||14}} {{rh|ਲੋਹਾ ਤੇ ਫੌਲਾਦ||14}} {{rh|ਭਾਵੇਂ ਸੁ ਓਦਾਂ ਕਰ ਦਈਂ||15}} {{rh|ਆਤਮਾ||15}} {{rh|ਆਪ ਸਹਾਰੇ||16}} {{rh|ਅਕੰਟਕ ਸੁਖ||16}} {{rh|ਕਤੀਰਾ ਕਿ ਮਹਿੰਦੀ?||17}} {{rh|ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ||17}} {{rh|ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛ||18}} {{rh|ਦਿਲ ਦਾ ਹਰਨ ਵਾਲਾ||18}} {{rh|ਇਕ ਦੋ ਚਾਰ||19}} {{rh|ਟਿਕਾਉ||19}} {{rh|ਲਚਕ||20}} {{rh|ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੁੱਟ||20}} {{rh|ਆਕਾਸ਼ ਬਾਣੀ||21}} {{rh|ਹੰਸ||22}} {{rh|ਮੁਸ਼ਕਵੇਂ ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਲੂੰਙ||23}} {{rh|ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਦਾ ਧੱਕਾ||24}} {{rh|ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਨਾਲ ਝੰਬੀ ਪਈ ਅੰਬੀ||24}} {{rh|ਤੁਲਵਾਂ ਤੋਲ||25}} {{rh|ਅਚਿੰਤਤਾਈ||25}} {{rh|ਧਨੀ ਤੇ ਹਰਿ ਧਨੀ||26}} {{rh|ਲਾਵਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਝੂੰਮ||27}} {{rh|ਨਿਰਜਨ ਬਨ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਦਾ ਮਨੁਖਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼||27}} {{rh|ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਨੂੰ ਸੁਖ ਫੁੱਲ||28}} {{rh|ਯਾਦ||28}} {{rh|ਅਮਾਨ||29}} {{rh|ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਸਾਰ||29}}<noinclude></noinclude> 6zb9ld57mmfw6g1rnpsezomtry9vga4 250 67490 237816 199434 2026-09-29T01:04:53Z Harchand Bhinder 2624 237816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Sonia Atwal" /></noinclude>{{rh|ਉਡਣ ਦਾ ਤਾਣ||50}} {{rh|ਰੌਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਸ||51}} {{rh|ਪਾਰ ਨ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ||51}} {{rh|ਸੇਬ ਦੇ ਲਾਲ ਲਾਲ ਛਿਲ||52}} {{rh|ਡਰ-ਖੁੱਲ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ||52}} {{rh|ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕਲਾ||53}} {{rh|ਤੁਰੀ ਰਹੇ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ||53}} {{rh|ਨੀਚ||53}} {{rh|ਹਰਿ ਰਸ ਕੀ ਪਨਿਹਾਰ||54}} {{rh|ਹਰਿ ਸੋਂ ਬਧੇ ਸਨੇਹ||54}} {{rh|ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਫੁੱਲ||9}} 55 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਚਾਰ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ 55 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਫਲਦਾਰ ਬ੍ਰਿਛ, 56 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਕਲੀ, 56 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਜਿੰਦ ਤੇ ਸਰੀਰ, 57 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਜਿੰਦ ਤੁਲੇ ਜਿੰਦ ਨਾਲ. 57 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਵਿਤ 58 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਡਾਢੇ ਨਾਲ ਮੇਲ 58 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ, {{rh|ਝਮਕ||9}}ਆਂਦਰਾਂ ਠਰ ਰਹੀਆਂ 59 59 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਰਜ਼ਾਈ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ {{rh|ਝਮਕ||9}}ਸੰਗੀਤਕ ਠੰਢ, 60 60 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਬੁਝਾਰਤ, {{rh|ਝਮਕ||9}}ਸੁਹਾਵੀ ਛੂਹ 61 61 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਕੱਟੇ ਫੁੱਲ ਆਪ ਛੁਪਾਵਣ, 62 62 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਨੇਕੀ ਕਰਨੀ, 63 {{rh|ਝਮਕ||9}}ਨਾਮ-ਨਸ਼ਾ, ਮਾਨ-ਨਸ਼ਾ, {{rh|ਝਮਕ||9}}ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ {{rh|ਝਮਕ||9}}ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਦੁਲਹਨ {{rh|ਝਮਕ||9}}ਭੋਜ ਪੱਤ੍ਰ ਦਾ ਬ੍ਰਿਛ {{rh|ਝਮਕ||9}}ਦਰਵੇਸ਼ {{rh|ਝਮਕ||9}}ਜ਼ਰਾ ਸੰਭਲਕੇ. {{rh|ਝਮਕ||9}}ਗਗਨੀ ਤੀਰ, {{rh|ਝਮਕ||9}}ਉਮਰ ਯਾਮ ਦੀਆਂ ਨਸੀਹਤਾਂ, {{rh|ਝਮਕ||9}}ਦੇਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾਂ, {{rh|ਝਮਕ||9}}ਚਿੱਟਾ ਨੂਰ {{rh|ਝਮਕ||9}}ਕੋਮਲ ਉਨਰ ਗੁੰਗਾ ਕਿ ਬੋਲਦਾ ? {{rh|ਝਮਕ||9}}ਛੂਹੀ ਮੂਹੀ ਬੂਟੀ {{rh|ਝਮਕ||9}}ਕਾਹ ਕੁਆਰੀ, {{rh|ਝਮਕ||9}}ਨੂਰੀ ਦਰਸ਼ਨ 71<noinclude></noinclude> ilgx9321tvicqdps3afrhssb3j9r4iu 237840 237816 2026-09-29T04:50:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|ਉਡਣ ਦਾ ਤਾਣ||50}} {{rh|ਰੌਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਸ||51}} {{rh|ਪਾਰ ਨ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ||51}} {{rh|ਸੇਬ ਦੇ ਲਾਲ ਲਾਲ ਛਿਲ||52}} {{rh|ਡਰ-ਖੁੱਲ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ||52}} {{rh|ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕਲਾ||53}} {{rh|ਤੁਰੀ ਰਹੇ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ||53}} {{rh|ਨੀਚ||53}} {{rh|ਹਰਿ ਰਸ ਕੀ ਪਨਿਹਾਰ||54}} {{rh|ਹਰਿ ਸੋਂ ਬਧੇ ਸਨੇਹ||54}} {{rh|ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਫੁੱਲ||55}} {{rh|ਚਾਰ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ||55}} {{rh|ਫਲਦਾਰ ਬ੍ਰਿਛ||56}} {{rh|ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਕਲੀ||56}} {{rh|ਜਿੰਦ ਤੇ ਸਰੀਰ||57}} {{rh|ਜਿੰਦ ਤੁਲੇ ਜਿੰਦ ਨਾਲ||57}} {{rh|ਵਿਤ||58}} {{rh|ਡਾਢੇ ਨਾਲ ਮੇਲ||58}} {{rh|ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ||59}} {{rh|ਆਂਦਰਾਂ ਠਰ ਰਹੀਆਂ||59}} {{rh|ਰਜ਼ਾਈ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ||60}} {{rh|ਸੰਗੀਤਕ ਠੰਢ||60}} {{rh|ਬੁਝਾਰਤ||61}} {{rh|ਸੁਹਾਵੀ ਛੂਹ||61}} {{rh|ਕੱਟੇ ਫੁੱਲ ||62}} {{rh|ਆਪ ਛੁਪਾਵਣ||62}} {{rh|ਨੇਕੀ ਕਰਨੀ||63}} {{rh|ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ||63}} {{rh|ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਦੁਲਹਨ||64}} {{rh|ਭੋਜ ਪੱਤ੍ਰ ਦਾ ਬ੍ਰਿਛ||64}} {{rh|ਨਾਮ-ਨਸ਼ਾ, ਮਾਨ-ਨਸ਼ਾ||65}} {{rh|ਦਰਵੇਸ਼||65}} {{rh|ਜ਼ਰਾ ਸੰਭਲਕੇ||66}} {{rh|ਗਗਨੀ ਤੀਰ||66}} {{rh|ਉਮਰ ਯਾਮ ਦੀਆਂ ਨਸੀਹਤਾਂ||67}} {{rh|ਦੇਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ||68}} {{rh|ਚਿੱਟਾ ਨੂਰ||68}} {{rh|ਕੋਮਲ ਉਨਰ ਗੁੰਗਾ ਕਿ ਬੋਲਦਾ ?||69}} {{rh|ਛੂਹੀ ਮੂਹੀ ਬੂਟੀ||69}} {{rh|ਕਾਹ ਕੁਆਰੀ||70}} {{rh|ਨੂਰੀ ਦਰਸ਼ਨ|71}}<noinclude></noinclude> mhjs9ohuz5wjlsncz5j9ddxkibd9z8l 250 67492 237989 199436 2026-09-29T09:10:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|ਐਉਂ ਕਰ, ਐਉਂ ਨਾਂ ਕਰ||72}} {{rh|ਨਾਜ਼ਰ||73}} {{rh|ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਕਿ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ||74}} {{rh|ਦੰਭੀ ਗੁਰੂ ਮਤਲਬੀ ਚੇਲੇ ||75}} {{rh|ਸੁਖ ਸਬੀਲੀ ਦੀ ਜਾਚ||76}} {{rh|ਨਿਤਾਣੀ ਫੁਲ ਪੰਖੜੀ||77}} {{rh|ਕੰਡਾ ਤੇ ਬੁਲਬੁਲ||78}} {{rh|ਢੋਲਣ ਬਾਗੇ ਆਇਆ||79}} {{rh|ਰਮਜ਼ ਫਕੀਰੀ||80}} {{rh|ਟਿਕਾਣਾ||81}} {{rh|ਉੱਚਾ ਉੱਠ ||81}} {{rh|ਕੋਈ||82}} {{rh|ਪਿੰਜਰਿਓਂ ਛੁਟੀ ਬੁਲਬੁਲ||85}} {{rh|ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਹੈਂਕੜ||85}} {{rh|ਨੈਣ ਬਿਦੋਸੇ||86}} {{rh|ਆਗਤ ਪਤਿਕਾ||89}} {{rh|ਨਵਾਂ ਸਾਲ||91}} {{rh|ਢੋਲਣ ਆਇਆ||92}} {{rh|ਸੁਗਾਮ ਨਜ਼ਾਰੇ||95}} {{rh|ਸੁਗਾਮ ਤੇ ਬਣ ਬ੍ਰਿਛ ਨੂੰ||95}} {{rh|ਅੰਗਾਰ ਸਿੰਗਾਰ||96}} {{rh|ਅਨੰਤ ਖਿਮਾ||96}} {{rh|ਡੂੰਘਾ ਗਗਨੀ ਨੀਲ||97}} {{rh|ਅਫਰਵਾਟ ਚੋਟੀ ਤੇ||98}} {{rh|ਮਾਨਸ ਥਲ||99}} {{rh|ਗਗਰੀ ਨਾਗ ਤੇ||100}} {{rh|ਲੀਨ ਮਰਗ||100}} {{rh|ਅਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਗੋਦ||101}} {{rh|ਗੁਰਧਾਮ ਯਾਤ੍ਰਾ||101}} {{rh|ਵੁੱਲਰ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ||102}} {{rh|ਫਰਿਯਾਦ||103}} {{rh|ਦੋ ਲੜਾਕੇ ਬੁੱਤ||106}} {{rh|ਦੁਮੇਲ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਨਾਦ||107}} {{rh|ਮਸੂਰੀ ਨੂੰ||112}} {{rh|ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਤੇ ਰੰਗ||113}} {{rh|ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਤੇ ਕਮਲ||114}} {{rh|ਜੈ ਪੁਰ||115}} {{rh|ਸ਼ਾਂਤਿ ਪ੍ਰਭਾ||116}} {{rh|ਪ੍ਰੀਤ ਰੀਤਿ||118}} {{rh|ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੇ ਨੈਣ||119}}<noinclude></noinclude> aemdea30yk40tojs2f2vwug1urd6952 250 67500 237987 203238 2026-09-29T08:34:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/16''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਆਪ-ਸਹਾਰੇ'''}}}} {{Block center|<poem>ਉਠ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਹਾਰੇ {{gap}}{{gap}}ਬੂਟਿਆ! ਵੇਲ ਨ ਬਣੀਂ ਵੇਲ ਨ ਬਣੀਂ ਵਲਦਾਰ {{gap}}{{gap}}ਸੁਹਣਿਆ! ਵੇਲ ਨ ਬਣੀਂ। ੧੪.</poem>}} {{nop}} {{center|{{x-larger|'''ਅਕੰਟਕ ਸੁਖ'''}}}} {{Block center|<poem>ਮੈਂ ਗਈ ਕਤੀਰਾ<ref>ਇਕ ਫੁੱਲ ਜੋ ਭਾਦ੍ਰੋਂ ਅੱਸੂ ਵਿਚ ਖਿੜਦਾ ਹੈ, ਬੂਟੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫੁਲ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਬੜੇ ਸੋਹਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ 'ਬਾਲਸਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਹਿੰਦੀ ਵਾਂਗ ਇਹ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਬੀ ਚਾੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।</ref> ਲੈਣ ਬਾਗ਼, {{gap}}ਮਾਲੀ ਹਥ ਲਾਣ ਨ ਦੇਵੇ, ਕਹਿ ਰਹੀ ਮਿਠੜੇ ਬੈਣ, ਹਾਇ! {{gap}}ਪੈਸੇ ਬੀ ਮੂਲ ਨ ਲੇਵੇ। ਹੋ ਗ੍ਯਾ ਹ੍ਰਿਦਾ ਉਚਾਟ, ਉੱਠ {{gap}}ਮਾਹੀ! ਹੁਣ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ ਚੀਰਾ ਲੈ ਚਲ ਧਰਤੀ ਓਸ, ਲਾਲ! {{gap}}ਲਹਿਰੇ ਜਹਿਂ ਅਸਈ<ref>ਖ਼ੁਦ ਰੌ।</ref> ਕਤੀਰਾ। ੧੫.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> gzzzwdinavdt168vog8i5wnf5e54mhi 250 67501 237986 203240 2026-09-29T08:33:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''17/ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਕਤੀਰਾ ਕਿ ਮਹਿੰਦੀ?'''}}}} {{Block center|<poem>ਸੱਸੂ ਆਖਿਆ: 'ਮਹਿੰਦੀ ਲਾ ਲੈ!' {{gap}}ਸਾਂਈਂ ਕਿਹਾ: 'ਕਤੀਰਾ ਲਾ'। ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਪੀਸ ਕਤੀਰਾ, {{gap}}ਚੁੱਪ ਚੁਪਾਤੇ ਲਿਆ ਲੁਆ। ਲਾਲ ਚੁਹਚੁਹਾ ਰੰਗ ਆ ਗਿਆ {{gap}}ਸੱਸੂ ਤੋਂ ਪਈ ਕਰਾਂ ਲੂਕਾ, ਵੇਖਣ ਵਿਹਲ ਨ ਸਾਂਈਆਂ ਜੀ ਨੂੰ, {{gap}}ਦੱਸੇ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਾਂ ਉਪਾ? ੧੬.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਜਿਉਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤੇਜ ਅਮਿੱਤੇ ਅਪਦੇ ਲਿਆ ਲੁਕਾਈ, ਤਿਉਂ ਸੁੰਦਰ ਨੂੰ ਅਤਿ ਦੀ ਅਪਣੀ ਛਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾਈ। ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ ਰਸਤਾ ਉਸ ਦਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਪਰ ਪਰਦਾ, ਇਕ-ਰਸੀਆ ਦਿਲ ਲਖ ਲਏ ਸੁੰਦਰ, ਛਪਿਆ ਸੁੰਦਰਤਾਈ। ੧੭.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> piiv4nv3123txqsf7xryqnu2juonhe2 250 67502 237985 203241 2026-09-29T08:33:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/18''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛ'''}}}} {{Block center|<poem>ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਕਿਉਂ ਕੂਕੇਂ, ਕਿਉਂ ਕੰਬੇਂ, ਲਿਸ਼ਕੇਂ? {{gap}}ਬਿਜਲੀ! ਕਿਉਂ ਤੜਫਾਵੇਂ? ਉੱਤਰ- ਮੈਂ ਬਿਤਾਬ ਇਕ ਨੁਕਤੇ ਪਿਛੇ, {{gap}}ਲੱਭਾਂ ਜੇ ਹਥ ਆਵੇ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਸਦਿਆਂ ਭਾਵੇਂ {{gap}}ਚੜ੍ਹ ਗਗਨਾਂ ਤੇ ਚਮਕੋ, ਐਪਰ ਨੁਕਤੇ ਟਿਕਿਆਂ ਬਾਝੋਂ {{gap}}ਆਪਾ ਲੁਟਦਾ ਜਾਵੇ। ੧੮.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਦਿਲ ਦਾ ਹਿਰਨ ਵਾਲਾ'''}}}} {{Block center|<poem>ਹੈ ਉਹ ਸੋਹਣਾ, ਦਿਲ ਦਾ ਸੁਹਣਾ, {{gap}}ਸੂਰਤ ਸਾਧਾਂ ਵਾਲੀ, ਬਣ ਪਈ ਹੈ ਇਕ ਅਚਰਜ ਉਸ ਨੂੰ, {{gap}}ਸਮਝਣ ਨਹੀਂ ਸੁਖਾਲੀ: ਹਸ ਹਸ ਮੋਂਹਦਾ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇਂਦਾ, {{gap}}ਚੁਪ ਕੀਤੇ ਦਾ ਲਾ ਕੇ, ਦਿਲ ਖਿਸਕਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਏ ਤੇ {{gap}}ਛਪ ਜਾਂਦੈ ਹੇ ਆਲੀ! ੧੯.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> rztcdan3arqpk12i7fujf9xp54cnw6d 250 67503 237984 203243 2026-09-29T08:32:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|19/{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਇਕ, ਦੋ, ਚਾਰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਚਾਰ ਹੋਵਣ ਤਾਂ ਫਟਕ ਮਰੇਂਦੇ {{gap}}ਦੋ ਹੋਵਣ ਤਾ ਬਿਸਮਿਲ। ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਕੀਤੇ ਨੀ ਘਾਇਲ {{gap}}ਨੈਣ ਮਹਿੰਡੇ ਕਾਤਲ। ੨੦.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਟਿਕਾਉ'''}}}} {{Block center|<poem>ਜੇ ਸੁਖ ਆਇਆ ਅਰਸ਼ ਤੋਂ, ਕਰੀਂ ਨ ਦੂਹਰਾ ਕੱਖ, ਜੇ ਸਹੀਆਂ ਪੀਂਘਾਂ ਪਾਈਆਂ, ਪੈਰ ਨ ਭੁੰਜੇ ਰੱਖ। ਮਿਲੀ ਸੁਰਾਹੀ ਜੇ ਕਦੀ, ਪਾਣੀ ਫੇਰ ਨ ਚੱਖ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬੂੰਦ ਸੁਹਾਵਣੀ ਦਮ ਦਮ ਬੈਠਾ ਭੱਖ। ਜੇ ਸੱਜਣ ਦਿਸਿ ਆਇਆ ਉਹਲੇ ਕਰੀਂ ਨ ਅੱਖ, ਜੇ ਗਲਵੱਕੜੀ ਪੈ ਗਈ ਕਦੇ ਨ ਹੋਵੀਂ ਵੱਖ। ੨੧.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> j8y9a7qu0dd0un8o2am8yg9oz57rbdy 250 67504 237983 203244 2026-09-29T08:32:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/20''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਲਚਕ'''}}}} {{Block center|<poem>ਨਰਮੀ ਨਿਰੀ ਸਿਥਲ ਕਰ ਦੇਂਦੀ, {{gap}}ਸੱਟਾਂ ਸਹਿ ਸਹਿ ਸੁਕੀਏ, ਸਖ਼ਤੀ ਨਿਰੀ ਬਣਾਵੇ ਜ਼ਾਲਮ, {{gap}}ਮਾਰ ਮਾਰ ਮਰਿ ਮੁਕੀਏ। ਨਰਮੀ ਰੇਸ਼ਮ ਕੋਲੋਂ ਲਈਏ, {{gap}}ਕਟੇ ਨਹੀਂ ਤਲਵਾਰੀਂ, ਸਖ਼ਤੀ ਸਿੱਖੀਏ ਸ਼ਾਖ ਹਰੀ ਤੋਂ, {{gap}}ਲਚਕ ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਲੁਕੀਏ। ੨੨.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੁੱਟ'''}}}} {{Block center|<poem>ਕੂਕ ਕਿਹਾ ਕਾਰੂੰ ਨੂੰ ਮੂਸੇ:- 'ਜ਼ਰ ਅੱਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਲੁਟਾ ਦੇ'। ਸੁਣੀ ਸਹੀ, ਪਰ ਮੰਨੀ ਨਾਹੀ, ਜ਼ਰ-ਕਾਰੂੰ ਧਸ ਧਰਤੀ ਜਾਂਦੇ। ਅੰਮਲਤਾਸ ਕੂਕ ਇਹ ਸੁਣ ਲਈ, ਅੰਦ੍ਰੋਂ ਜ਼ਰ ਉਸ ਬਾਰ੍ਹ ਕਢਾਇਆ, ਲਗੀ ਲੁਟਾਵਣ ਦੁਇ ਦੁਇ ਹੱਥੀਂ, ਮਹਿਕੀ ਆਪ, ਜਗਤ ਮਹਿਕਾ ਦੇ। ੨੩.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> oc276v9rb337k68szuasdaehlk04zo5 250 67565 237982 236267 2026-09-29T08:31:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''25/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਤੁਲਵਾਂ ਤੋਲ'''}}}} {{Block center|<poem>ਇਕ ਗ਼ਮ ਹੈ ਜੋ ਦੁੱਖ ਗ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੂਬ ਨਿਖਾਰਦਾ, ਇਕ ਸੁਖ ਹੈ, ਜੋ ਗਹਲੇ ਸੁਖ ਨੂੰ {{gap|3em}}ਦੇ ਹੋਸ਼ਾਂ ਮਨੋਂ ਉਤਾਰਦਾ। ਹੈ ਤੁਲਵਾਂ ਤੋਲ ਇਕ ਮਨੇ ਦਾ, {{gap|3em}}ਦੁਖ ਸੁਖ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਜੋ ਕਰੇ, ਜੋ ਮਰਨ ਉਦਾਸੀ ਮੇਟਦਾ, {{gap|3em}}ਜੋ ਜੀਵਨ ਤਲਬ ਨਿਵਾਰਦਾ। ੨੯.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਅਚਿੰਤਤਾਈ'''}}}} {{Block center|<poem>'ਚਿੰਤਾ ਚਾ ਲੈ ਚਿਤ ਤੋਂ, ਚਾਹੇ {{gap|3em}}'ਚਾਉ' ਦਾ ਬੀ ਘਟੇ ਉਛਾਲ, ਰਹੇ 'ਅਚਿੰਤਾ' ਚਿਤ ਵਿਚ ਮੇਰੇ {{gap|3em}}'ਚਿੰਤਨ' ਚਲੇ ਸਹਜ ਦੀ ਚਾਲ। ਚੰਚਲ ਕਰੇ ਨ ਚਿਤ ਨੂੰ 'ਚਾਓ'। {{gap|3em}}'ਚਿੰਤਾ' ਕਰੇ ਨ ਰੰਚ ਬਿਚੈਨ, ਇਕ ਤੁਲ ਤੋਲ ਰਹੇ ਚਿਤ ਤੁਲਿਆ {{gap|3em}}ਰਹਿ ਅਛੇੜ ਜਿਉਂ 'ਪਾਰ-ਤਾਲ'। ੩੦.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> cw15gh48wgmh1m4aws0onpc4kikgt4m 250 67566 237981 236268 2026-09-29T08:31:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/26''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਧਨੀ ਤੇ ਹਰਿ ਧਨੀ'''}}}} {{Block center|<poem>'ਧਨੀ ਸਾਕ ਤੇ ਧਨੀ ਮਿੱਤ੍ਰ ਸਭ ਧਨ ਦੀ ਆਕੜ ਵਿੱਚ ਦਿਸੰਨਿ, ਹਰਿ ਧਨ ਪਾਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਸਹੀਓ! ਹਰਿ ਧਨ ਦੇ ਵਿਚ ਮਗਨ ਰਹੰਨ। ਦੋਵੇਂ ਧਨ ਨਹੀਂ ਪਾਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹ ਕੀ ਦੱਸੋ ਕਾਰ ਕਰੰਨ? {{overfloat left|ਉਤਰ:-}} ਵੇਖਣ ਨਾ ਧਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੰਨੇ, ਹਰਿ ਧਨੀਆ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਤਕੰਨ। ੩੧.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਨਦੀ'''}}}} {{Block center|<poem>ਸ਼ਹੁ ਮਿਲਣੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਈ ਜਾਂਦੀ, ਕਿਸੇ ਨ ਡੋਬਾਂ ਤਾਰਾਂ, ਕਿਸੇ ਨ ਪਾਣੀ ਦਿਆਂ ਪੀਣ ਨੂੰ ਫਸਲ ਉਗਾ ਨ ਮਾਰਾਂ। ਹੋ ਰਿਹਾ ਆਪੇ ਜੋ ਕੁਛ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਮੈਂ ਸ਼ਹੁ ਪ੍ਯਾਰ ਪਰੋਤੀ, ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦੀਆਂ ਸੋਚੋਂ ਛੁੱਟੀ, ਸ਼ਹੁ ਤੋਂ ਆਪਾ ਵਾਰਾਂ। ੩੨.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> kx960x6fj5voxmdxyepmgx8xip60ns4 250 67567 237980 200428 2026-09-29T08:30:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|||{{underline|''27/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਲਾਵਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਝੂੰਮ'''}}}} {{Block center|align=right|<poem>ਮਾਪ ਲਗਾਏ ਬੂਟੇ ਸੁਹਣੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਜਦ ਆਵਣ, ਹੁਸਨ-ਨਜ਼ਾਰੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਖਾਵਣ, ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਜਦੋਂ ਮਚਾਵਣ, ਲਾਵਣ ਵਾਲਾ ਆਪ ਹੁ ਆਸ਼ਕ ਝੁੰਮ ਸਦਕੜੇ ਹੋਵੇ: ਸਾਜ ਨਿਵਾਜਣ ਵਾਲਿਆ! ਕਰਦੇ ਸਦਾ ਬਹਾਰ ਖਿੜਾਵਨ!{{overfloat right|੩੩.}}</poem>}} {{center|<poem>{{x-larger|'''ਨਿਰਜਨ ਬਨ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਦਾ''' '''ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼'''}}</poem>}} {{Block center|<poem>ਨਿਰਜਨ ਬਨ ਵਿਚ ਉਪਜੀਏ, ਵਧੀਏ, ਮੌਲ ਮੌਲ ਖਿੜ ਹਸੀਏ, ‘ਸਾਡੀ ਕਦਰ ਆ ਕੋਈ ਪਾਵੇਂ, ਇਸ ਇੱਛਾ ਨਾ ਫਸੀਏ। ਤੂੰ ਮਾਨੁਖ! ਭੁੱਲ 'ਸ੍ਵੈ ਜੀਵਨ ਰਸ' ‘ਕਦਰਾਂ ਦੇ ਰਸ' ਜੀਵੇਂ! ਛਡ ਦੇਹ ਝਾਕ ‘ਕਦਰ' ਦੀ, ਆ ਜਾ, ‘ਨਿਜ ਜੀਵਨ ਰਸ' ਰਸੀਏ। ੩੪.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> d23wyb0lksz1kdrgkwpzsztp1bv8hce 250 67568 237979 203252 2026-09-29T08:30:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/28''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਨੂੰ ਸੁਖ ਫੁੱਲ'''}}}} {{Block center|<poem>ਪੇੜ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਨੂੰ ਪਵੇ {{gap}}{{gap}}ਸਖੀਏ! ‘ਸੁਖ ਦਾ ਫੁੱਲ'; ਬਿਨਾ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਬੀਜਿਆਂ {{gap}}{{gap}}ਲੱਭ ਨ ਸੁਖ ਨੂੰ ਭੁੱਲ। ਬਿਨਾ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਜੇ ਮਿਲੇ {{gap}}{{gap}}ਸੁਖ, ਸਖੀਏ! ਰਖ ਯਾਦ, ਕਦਰ ਨ ਸੁਖ ਦੀ ਪਏਗੀ {{gap}}{{gap}}ਮਾਣੇਂਗੀ ਨਾ ਸ੍ਵਾਦ। ੩੫.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਯਾਦ'''}}}} {{Block center|<poem>ਸ਼ਾਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੁੰਡੀ ਆਈ: {{gap}}'ਦੇਖਦਿਆਂ ਭਰ ਦਿਓ ਰੁਪਈਏ'। ਅੰਦਰ ਪਏ ਰੁਪਈਏ ਹੈਸਨ, {{gap}}ਯਾਦੋਂ ਸਨ ਭੁਲ ਗਏ ਛੁਪੱਯੇ। ਹੁੰਦੇ ਸੁੰਦੇ ਭਰਮ ਉਡ ਗਿਆ, {{gap}}ਬਿਨ 'ਯਾਦ' ਵਿਗੋਚੇ ਆ ਪਏ, ਯਾਦੋਂ ਘੁੱਥਾ ਜਗ ਬਉਰਾਨਾ, {{gap}}ਉਂਞ ਕਿਸ ਘਟ ਦਾਤਾ ਨਹੀਂ ਏ? ੩੬.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> f6t8gt8bbql1pp7e0yfrc9neq04aawf 250 67605 237977 206638 2026-09-29T08:29:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਨਾ-ਮਹਿਰਮ'''}}}} {{Block center|<poem>ਕੋਇਲ ਨੂੰ ਅਜ ਨਿਉਤਾ ਘਲਿਆ, {{gap}}ਆ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਾਵੇਗੀ, ਮਜਲਸ ਸਾਡੀ ਰੰਗ ਭਰੇਗਾ, {{gap}}ਦਿਲ ਝਰਨਾਟ ਛਿੜਾਵੇਗੀ। ਕਾਂ ਕਾਂ ਕਰਦਾ ਕਾਉਂ ਆ ਗਿਆ, {{gap}}'ਸ਼੍ਯਾਮ ਰੰਗ ਮੈਂ ਕੋਇਲ ਹਾਂ', ‘ਦਿਲ ਪੀੜੋਂ ਨਾ-ਮਹਿਰਮ'! ਤੇਰੀ {{gap}}ਕਾਲੋਂ ਠੰਢ ਨ ਪਾਵੇਗੀ!'੪੮.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਖ਼ਾਤਰ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਚੰਬੇਲੀ ਦੇ ਫੁਲ ਨੂੰ:-''|depth=3em}} ਤੇਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, {{gap}}ਓਹ ਤੇਰੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕਰਦੇ, ਤਿੱਲੇ ਤਾਰ ਪੁਰੋਂਦੇ ਤੈਨੂੰ {{gap}}ਸਿਰ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਧਰਦੇ। {{overfloat left|''ਚੰਬੇਲੀ ਦਾ ਜੁਆਬ:-''|depth=3em}} ਪੱਤੇ ਭਰੀ ਜੁ ਡਾਲ ਜਾਂਗਲੀ {{gap}}ਸਿਰ ਉਸ ਦੇ ਸੁਖਿ ਵਸੀਏ, ਆਪੇ ਵਿਚ ਖਿੜੀਏ, ਖੁਸ਼ ਰਹੀਏ, {{gap}}ਇਸ ਖ਼ਾਤਰ ਤੋਂ ਡਰਦੇ। ੪੯.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> fy65rs90cgwjkazyt6eeub1pl4lr7pt 250 67631 237978 203263 2026-09-29T08:30:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/40''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਸੁਣ ਵੇ ਮਲਾਹਾ!'''}}}} {{Block center|<poem>ਕਾਹਦੀ ਵਡਿਆਈ ਪੁੰਨੀ ਕੀਤੇ ਨੀ ਪਾਰ, ਹੌਲੀ ਸੀ ਬੇੜੀ ਛੇਤੀ ਲੈ ਗਿਓਂ ਤਾਰ! ਭਾਰੀ ਹੈ ਬੇੜੀ, ਅਸਾਂ ਲੱਦੇ ਨੀ ਭਾਰ, ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਸਾਨੂੰ ਲਾਵੇਂ ਜੇ ਪਾਰ! ੫੮.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਬਿਨਾ ਮਿਲੇ ਜਾ ਜੁੜੇ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਦੋਹਰਾ-''|depth=5em}} ਨੈਣ ਨੈਣ ਮਿਲ ਜੁੜ ਗਏ {{gap}}ਹੀਅਰੇ ਤੜਫਨਹਾਰ ਬਿਨਾਂ ਮਿਲੇ ਹੀ ਜਾ ਜੁੜੇ {{gap}}ਚੜ੍ਹ ਲੈਣਾਂ ਦੀ ਤਾਰ<ref>ਇਸ ਦੋਹੇ ਦਾ ਅਰਥ ਭਾਵ ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਇਕ ਨੈਣ ਝੱਮਕੇ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਨੈਣ ਨੈਣ ਚਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਖਿੱਚ ਖਾ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੀਅਰੇ ਫਿਰ ਸਦਾ ਬਿਰਹੇ ਵਿਚ ਤੜਫਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਓਹ ਵਿੱਥ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬੀ ਬਿਨਾਂ ਮਿਲੇ ਹੀ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਤਾਰ ਪਰੋਤੇ ਸਦਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਾਹਰਾ ਵਿੱਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵਿੱਥ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਦਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।</ref>। ੫੯.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> tgnnm4mz0u2x94alcpafqlgj6rpmlh2 250 67689 237976 203282 2026-09-29T08:29:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''45/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਭਵ ਸਾਗਰ ਦਾ ਲੰਮਾ ਚੁੜਾ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਪ੍ਰਸ਼ਨ-''|depth=3em}} ਭਵ ਸਾਗਰ ਹੈ ਸੁਣਿਆ, ਸਹੀਓ! {{gap}}ਡਿੱਠਾ ਕਦੇ ਨ ਮੈਂ ਵੇ, ਕਿੰਨਾ ਲੰਮਾ? ਕਿੰਨਾ ਚੌੜਾ? {{gap}}ਦੱਸੋ ਕਿੱਡਾ ਹੈ ਵੇ? {{overfloat left|''ਉੱਤਰ-''|depth=3em}} ਭਵ ਸਾਗਰ ਪਕਾਰ ਵਾਂਙ ਹੈ, {{gap}}ਵਧੇ ਘਟੇ ਇਸ ਵਾਂਙੂ, ਜਦ ਦੋ ਪੈਰ ਟਿਕਣ ਇਕ ਨੁਕਤੇ {{gap}}ਭਵ ਸਾਗਰ ਫਿਰ ਲਯ ਵੇ! ੬੯.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਸੁਹਾਵੀ ਹੋਸ਼'''}}}} {{Block center|<poem>ਜਦੋਂ ਹੋਸ਼ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਮੇਰੀ ਵਿਚ {{gap}}{{gap}}ਖ਼ੁਨਕੀ ਆ ਕੁਛ ਲਾਈ, ਤਦੋਂ ਮੁਲਾਯਮ ਮਸਤੀ ਆਈ, {{gap}}{{gap}}ਰਸ-ਫੁਹਾਰ ਉਨ੍ਹ ਪਾਈ; ਜਦ ਮਸਤੀ ਮਦਮਸਤੀ ਲਾਈ, {{gap}}{{gap}}ਰੁਖ਼ ਬੇਸੁਰਤੀ ਕੀਤਾ, ਅਰਸ਼ੀ ਹੋਸ਼ ਮਾਰਿਆ ਝਲਕਾ, {{gap}}{{gap}}ਹੋਸ਼ ਸੁਹਾਵੀ ਆਈ। ੭੦.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> abv58yrvh5hzol3ol8kurltuo6f1he5 250 67840 237975 203303 2026-09-29T08:27:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''53/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕਲਾਂ'''}}}} {{Block center|<poem>ਆਸਾ ਦੇ ਹਥ ਨਾ ਵਿਕੇ, {{gap}}{{gap}}ਢਵੇ ਨਿਰਾਸਾ ਨਾਹਿ। ਆਣ ਬਣੀ ਨੂੰ ਟੱਕਰੇ, {{gap}}{{gap}}ਬਲ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਰਾਹ। ੮੫.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਤੁਰੀ ਰਹੇ ਖੁਸ਼ਬੋ'''}}}} {{Block center|<poem>ਫੁੱਲਾਂ! ਡਾਲ ਸੁਹੰਦਿਆ! {{gap}}ਮੁਸ਼ਕਿਐਂ ਅੱਜ ਖਲੋਇ, ਅਤਰ ਬੂੰਦ ਕੁਈ ਛੋੜ ਜਾ {{gap}}(ਤੇਰੀ) ਤੁਰੀ ਰਹੇ ਖੁਸ਼ਬੋਇ। ੮੬.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਨੀਚ'''}}}} {{Block center|<poem>ਗੇਂਦ ਪਟਕਿਆਂ ਉੱਭਰੇ, {{gap}}{{gap}}ਉਚ ਸਟਿਆਂ ਹੇਠਾਇ<ref>ਹੇਠ ਆਇ।</ref>। ਨੀਚ ਸਿਧੇ ਦੁਰਕਾਰਿਆਂ, {{gap}}{{gap}}ਪੁਚਕਾਰ੍ਯਾਂ ਵਿਚਲਾਇ। ੮੭.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> 3b8ns3nyhyanlt0t2e95vaakzof55il 250 67922 237915 203361 2026-09-29T08:05:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''63/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਨੇਕੀ ਕਰਨੀ'''}}}} {{Block center|<poem>‘ਨੇਕੀ ਕਰਨੀ' ‘ਨੇਕੀ ਕਰਨੀ' ਬਾਣ ਧੁਰਾਂ ਨੇ ਪਾਈ, ਬਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਚ, ਸੁਹਣਿਆਂ! ਤੈਂ ਬਖ਼ਰੇ ਨਾਂ ਆਈ। ਗੰਨਾ, ਦੇਖ: ਨਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਦਾਨ ਮਿਠਾਈ ਕਰਦਾ, ਚੰਦਨ, ਦੇਖ: ਕੁਹਾੜੇ ਨੂੰ ਬੀ ਛੁਹ ਸੁਗੰਧਿ ਦੀ ਲਾਈ। ੧੦੬.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ'''}}}} {{Block center|align=right|<poem>ਚੂੜਾ ਪਹਿਨ ਫਬਾਈਆਂ ਬਾਹਾਂ, {{gap}}{{gap}}ਗਲ ਸੁਹਾਗ ਦੇ ਪਾਸਾਂ; 'ਚੂੜਾ ਸ਼ਗਨ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੁਹਾਗਣ', {{gap}}{{gap}}ਕੂੜ ਨਹੀਂ ਵਿਚ ਮਾਸਾ। ਬਾਹਾਂ ਜਦ ਸੁਹਾਗ ਗਲ ਪਾਈਆਂ, {{gap}}{{gap}}ਸ਼ਹੁ ਨੂੰ ਚੁਭੀਆਂ ਬਾਂਹੀਂ, ਸ਼ਹੁ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿ ਫਬਨ ਬਾਂਹ ਦੀ, {{gap}}{{gap}}{{overfloat right|ਕਿਹੜਾ ਰੱਖਾਂ ਪਾਸਾ? ੧੦੭.}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 208fn7z44ex4tqzm2rhupl7szwzhroj 250 67923 237916 203363 2026-09-29T08:05:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/64''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਦੁਲਹਨ'''}}}} {{Block center|<poem>ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਜਾਗਿਆ ਮੁਰਸ਼ਿਦ (ਸੁਹਣਾ) ਸਾਨੂੰ ਟੁੰਬ ਜਗਾਵੇ: ਗਾਫ਼ਲ! ਇਹ ਜਾਗਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਜੋ ਤੂੰ ਨੀਂਦ ਗਵਾਵੇਂ, 'ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਦੁਲਹਨ' ਤਕ ਖਾਂ ਬੇ-ਨਕਾਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਘੁੰਡ ਜੁ ਸੂਰਤ ਜ਼ਾਹਰੀ ਵਾਲਾ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਈ ਚਾਵੇ। ੧੦੮.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਭੋਜ ਪੱਤ੍ਰ ਦਾ ਬ੍ਰਿੱਛ'''}}}} {{Block center|<poem>ਜਦੋਂ ਸੁਰਸਤੀ ਅਰਸ਼ੋਂ ਆਕੇ ਵਿਦ੍ਯਾ ਪਰਗਟ ਕੀਤੀ, ਤੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਸੈਂ ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਰੀ ਉਤਾਰ ਓ ਲੀਤੀ, ਸਦੀਆਂ ਰਿਹਾ ਨੂਰ ਦਾ ਦਾਤਾ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਰੁਸ਼ਨਾਂਦਾ, ਕਦੇ ਹਸਾਨ ਜਤਾਯਾ ਨਾ ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਮੁਹਰ ਮੂੰਹ ਸੀਤੀ। ੧੦੯.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> n06bxdgmftjv7dipho30gcli99r4acp 250 67924 237917 203366 2026-09-29T08:06:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''65/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਨਾਮ-ਨਸ਼ਾ; ਮਾਨ- ਨਸ਼ਾ'''}}}} {{Block center|<poem>‘ਨਾਮ-ਨਸ਼ੇ' ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ, {{gap}}{{gap}}‘ਮਾਨ-ਨਸ਼ਾ' ਖ਼ੁਦ ਪੀਇ, ਕਾਜ਼ੀ ਸ਼ਰਾ ਮਨਾਵਦਾ, {{gap}}{{gap}}ਕਿਵੇਂ ਨ ਮਾਵੇ ਜੀਇ। ੧੧੦.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਦਰਵੇਸ਼'''<ref>ਫਾਰਸੀ ਦਾ ਪਦ 'ਦਰਵੇਸ਼' ਅਸਲ ਵਿਚ 'ਦਰਵੇਜ਼' ਸੀ ਜੋ 'ਦਰ ਆਵੇਜ਼' ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ ਬੂਹੇ ਨਾਲ ਲਟਕਿਆ। ਜੋ ਮਨੁਖ ਦੇ ਬੂਹੇ ਨੂੰ ਚੰਬੜਿਆ ਓਹ ਭਿਖਮੰਗਾ ਤੇ ਜੋ ਰੱਬ ਦੇ ਦਰ ਨੂੰ ਚੰਬੜਿਆ ਓਹ ਕਾਮਲ ਫਕੀਰ, ਪੂਰਨ ਸੰਤ। ਰੱਬ ਦੇ ਦਰ ਨੂੰ ਚੰਬੜਨਾ ਹੈ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਜੁੜਨਾ ਤੇ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ।</ref>}}}} {{Block center|<poem>ਤੂੰ ਦਰਵੇਸ਼, ਲਟਕ 'ਦਰ' ਨਾਲੇ, {{gap}}ਦਰ ਅਪਣੇ ਦੇ ਸਾਂਈਂ, ਸਿਰ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਦਰ ਸੋਹਣੇ ਦਾ, {{gap}}ਤੂੰ ਬੀ ਵੱਸ ਇਸ ਥਾਂਈਂ। ਗੁਜ਼ਰ ਨ ਗ਼ੈਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਇਸ ਥਾਂ, {{gap}}ਲਟਕ ਲਟਕ ਲਿਵ ਲਾਈਂ। ਇਸ ਦਰ ਤੋਂ ਨਾਂ ਦੂਰ ਪਲਾਈਂ, {{gap}}ਪਲਮਿਆ ਰਹੀਂ ਸਦਾਈਂ। ੧੧੧.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> dzgq93wel0uqqjvowr2teg3ne499lte 250 67925 237914 203582 2026-09-29T08:04:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/62''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਕੱਟੇ ਫੁੱਲ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਪ੍ਰਸ਼ਨ:-''|depth=5em}} ਫੂਲਦਾਨ ਵਿਚ ਕੱਟੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਹਸਦੇ ਹਸਦੇ ਦਿਸਦੇ, ਮਰਨ ਤੀਕ ਖੇੜਾ ਹਨ ਰਖਦੇ, ਨਾ ਰੋਂਦੇ ਨਾ ਫਿਸਦੇ; ਕੀਹ ਕਾਰਣ ਦਿਲਗੀਰ ਨ ਹੁੰਦੇ, ਖੇੜਾ ਵੰਡਦੇ ਟੁਰਦੇ? {{overfloat left|''ਉੱਤਰ:-''|depth=5em}} ਵਿਛੁੜੇ ਨਹੀਂ ਜੀਉਣ ਦੇ ਦਾਤਿਓਂ, ਖਿੜੇ ਆਸਰੇ ਜਿਸਦੇ। ੧੦੪.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਆਪ ਛੁਪਾਵਣ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਤਰਬੂਜ਼ ਤੋਂ ਪੁੱਛ:-''|depth=3em}} ਅੰਦਰੋਂ ਲਾਲ ਗੁਲਾਲ ਹੈਂ ਸੁਹਣਿਆਂ ਵੇ! ਬਾਹਰੋਂ ਸਬਜ਼ੀ ਕਿਉਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆ ਤੈਂ? {{overfloat left|''ਉੱਤਰ:-''|depth=3em}} ਅਪਣਾ ਆਪ ਬਚਾਵਣੇ ਖ਼ਾਤਰੇ ਨੀ! ਏ ‘ਦੋ-ਰੰਗੀਆਂ' ਆਪ ਤੇ ਲੀਤੀਆਂ ਮੈਂ। ਐਪਰ ਅੰਦਰ ਜਦ ਲਾਲ ਗੁਲਾਲ ਹੋਵੇ ਛਪ ਸਕੇ ਨ ਲਓ ਹਜ਼ਾਰ ਤਰਲੇ, ਤਾਂ ਬੀ ਬਣੇ ਨ ਆਪ ਜਣਾਵਣਾ ਨੀਂ, ਦ੍ਵਾਲੇ ਰੱਖੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਸੀਤੀਆਂ ਮੈਂ। ੧੦੫.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> n3z2ld3c99ex4bun0aqgkklozcy5yd3 250 67933 237918 203369 2026-09-29T08:06:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/66''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਜ਼ਰਾ ਸੰਭਲਕੇ'''}}}} {{Block center|<poem>{{smaller|ਅਰਬੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਤ੍ਰੇਲ ਜਲ ਬਿੰਦੂ ਖਿਲਰ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਂਙੂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ:-}}</poem>}} {{Block center|<poem>ਅਨੀ ਸੁਹਣੀ ਸਜਾਦੀਏ ਰੰਗ ਕੁੜੀਏ! ਜ਼ਰਾ ਸੰਭਲਕੇ ਲੰਘਣਾ ਅਸਾਂ ਕੋਲੋਂ। ਮੋਤੀ ਵਰਸ ਪਏ ਅਸਾਂ ਤੇ ਅਰਸ਼ ਉੱਤੋਂ, ਸੁੱਚੇ ਆਬ ਦੇ, ਪਰੇ ਜੋ ਮੁੱਲ ਤੋਲੋਂ। ਪੱਲਾ ਛੁਹਿਆ ਜੇ ਤੁਸਾਂ ਦਾ ਅਸਾਂ ਤਾਂਈਂ ਏਂ ਮੀਨਾ ਬਜ਼ਾਰ 'ਧਰਿ-ਖ਼ਾਕਿ' ਰੁਲਸੀ; ਜ਼ਰਾ ਵਿੱਥ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਦਰਸ ਲੈ ਲਓ, ਟਿਕ ਜਾਓ, ਡੁਲਾਓ ਨ ਆਪ ਡੋਲੋ! ੧੧੨.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਗਗਨੀ ਤੀਰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਕਿਸੇ ਨ ਫੁੰਡੀ ਕੂੰਜ, {{gap}}ਕੂੰਜ ਢੈ ਪਈ ਉਡੱਦੀ, ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ਾਂ ਗੂੰਜ {{gap}}ਤੀਰ ਕੁਈ ਗਗਨੀ ਵੱਜਾ। ਤੀਰ ਨ ਦਿੱਸੇ ਘਾਉ {{gap}}ਲੱਗ ਕੇ ਤੁਰ ਗਿਆ ਕਿੱਥੇ, ਕਿਸੇ ਨ ਤਕਿਆ ਦਾਉ {{gap}}ਲਾਇ ਵਾਹੇਂਦੜ ਲੁਕਿਆ। ੧੧੩.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 3awntyiq2is1fdaoangv3vgucdxi93h 250 67936 237919 203382 2026-09-29T08:06:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''67/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਉਮਰ ਖ਼ਿਆਮ ਦੀ ਨਸੀਹਤ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''੧.''|depth=2em}} ਦਿਆਂ ਨਸੀਹਤ ਇੱਕ ਮੈਂ {{gap}}ਸੁਣੇਂ ਜਿ ਮਨ ਚਿਤ ਲਾਇ, ਰੱਬ, ਲਈ ਤੂੰ ਕਪਟ ਦਾ {{gap}}ਜਾਮਾਂ ਗਲ ਨਾਂ ਪਾਇ। ਸਦਾ ਲਈ ਪਰਲੋਕ ਹੈ, {{gap}}ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ 'ਇਕ ਦੰਮ', ‘ਦੰਮ' ਲਈ ਤੂੰ ਸਦਾ ਦਾ {{gap}}ਦੇਸ਼ ਨ ਵੇਚ ਗੁਆਇ। ੧੧੪.</poem>}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''੨.''|depth=2em}} ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਐਦਾਂ ਤੁਰੀਂ {{gap}}ਕਰੇ ਨ ਕੋ ਪਰਣਾਮ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਐਦਾਂ ਰਹੀਂ {{gap}}ਊਧਮ ਨਾਂਹਿ ਮਚਾਣ। ਜੇ, ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਹਿ ਤੂੰ {{gap}}ਐਦਾਂ ਜਾਂਵੀਂ ਨੀਉਂ ਅੱਗੇ ਸੱਦ ਬਿਠਾਣ ਨਾਂ {{gap}}ਚੌਧਰ ਗਲੇ ਨ ਪਾਣ। ੧੧੫.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> r75as0vnici2yifnoknin5kb1y38lce 250 67937 237920 203387 2026-09-29T08:06:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/68''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਦੇਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ'''}}}} {{Block center|<poem>ਸੁਹਣਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਹੱਕ ਹੈ ਉਹ ਪੂਜੇ ਜਾਣ, ਵੱਸੇ ‘ਦੇਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ' ਤਿਨ੍ਹ ਮੰਦਰ ਆਣ। ਸਾਥੋਂ ‘ਦੇਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ' ਰਹਿ ਦੂਰੋ ਦੂਰ, ਸਾਨੂੰ ਜੇ ਕੁਈ ਪ੍ਯਾਰਦਾ ਇਹ ‘ਉਸ' ਦੀ ਸ਼ਾਨ। ੧੧੬.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਚਿੱਟਾ ਨੂਰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਗੁਣਹੀਣੇ ਦੀ ਨਿਰਗੁਣ ਪਦ ਤੇ {{gap}}{{gap}}ਹੋ ਨ ਸਕੇ ਅਪੜੰਨ, ਇਸ ਪਦ ਤੇ ਜੇ ਪਹੁੰਚਣ ਚਾਹੇਂ {{gap}}{{gap}}ਹੋ ਸਰਵ ਗੁਣਾਂ ਸੰਪੰਨ। ਸਤ ਰੰਗ ਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਬਣਦਾ {{gap}}{{gap}}ਬੇ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ, ਐਵੇਂ ਬੇ-ਰੰਗ ਨੂਰ ਜੁ ਚਿੱਟਾ {{gap}}{{gap}}ਹੋ ਨ ਸਕੇ ਉਤਪੰਨ। ੧੧੭.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 4f1ib8kxgio60apaordtpetlklnxmuy 250 67938 237921 203472 2026-09-29T08:07:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''69/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਕੋਮਲ ਉਨਰ ਗੁੰਗਾਕਿ ਬੋਲਦਾ?'''}}}} {{Block center|<poem>‘ਕੋਮਲ ਉਨਰ ਗੁੰਗ ਹੈਂ ਕਹਿੰਦੇ: {{gap}}ਨਾ ਸੁਣ ਸਕੇ ਨ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਕਦਰ ਪਾਇ ਜੋ ਸਮਝੇ ਇਸ ਨੂੰ {{gap}}ਉਹ ਬੋਲੇ ਇਸ ਭੇਤ ਲਹੇ, ‘ਗੁੰਗ ਹੁਨਰ' ਸੱਚ, ਪਰ ਜਦ ਕੋਈ {{gap}}ਘੁੰਡੀ ਇਸ ਦੀ ਖੋਹਲ ਲਏ, ਤਦੋਂ ਉਨਰ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਮਾਨੁਖ {{gap}}ਮੂੰਹ ਚੜ੍ਹ ਆਪੇ ਬੋਲ ਪਏ। ੧੧੮.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਛੂਹੀ ਮੂਹੀ ਬੂਟੀ<ref>ਲਾਜਵੰਤੀ।</ref>'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''੧.''|depth=3em}} ਛੂਹੀਆਂ ਮੂਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ {{gap}}ਗਮਲੇ ਬੈਠੇ ਲਾ, ਪੁੱਟਣ ਨੂੰ ਜੀ ਨਾ ਕਰੇ {{gap}}ਰੱਖਣ ਕਠਨ ਬੜਾ। {{overfloat left|''੨.''|depth=3em}} ਛੂਹੀ ਮੂਹੀ ਬੂਟੀ, ਕੁੜੀਏ! {{gap}}ਹਥ ਲਾਇਆਂ ਮੁਰਝਾਵੇ, ਘੀਏ ਦੇ ਫੁਲ ਵਾਂਙੂ ਕੀਤਿਆਂ {{gap}}ਉਂਗਲ ਦੇ ਕੁਮਲਾਵੇ। ੧੧੯.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> iwidlpagt6a2k1gvi4zeuhznpj659w8 250 67939 237922 203485 2026-09-29T08:07:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/70''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਕਾਹ ਕੁਆਰੀ'''}}}} {{center|(Maiden's Hair Fern)}} {{Block center|align=right|<poem>ਵਾਹ ਵਾ ਤੇਰੇ ਲੰਮੇ ਲੰਮੇ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਵਾਲ! ਪ੍ਰੋਤੇ ਪਏ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਸਾਵੇ ਪੱਤਾਂ ਨਾਲ; ਲਟਕਨ ਲਟਬਾਉਰੇ ਲਡਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਹਾਲ। ਬੁੱਢੀ ਨਹੀਂ ਜੁਆਨ ਨਹਿ, ਸਦਾ ਦਿੱਸੇਂ ਬਾਲ, ਕੁਆਰ ਗੋਦ ਖੇਲੇਂ ਮਨੋਂ ਪਰਨੀ ਕੁਆਰ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਭਰੀ ਹਰੀ ਭਰੀ ਖੇਡੇਂ ਪੌਣ ਨਾਲ, ਇੱਕੋ ਰੰਗ, ਇੱਕੋ ਰੂਪ, ਸਾਵੀ ਸਾਰਾ ਸਾਲ। ਹਰੀ ਭਰੀ, ਹਰੀ ਭਰੀ ਸਾਵੀ ਸਾਰਾ ਸਾਲ।{{overfloat right|੧੨੦.|depth=3em}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> j4435evjz4x5hsju6pumsx1swmj64a7 250 67940 237923 203550 2026-09-29T08:07:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''71/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਨੂਰੀ ਦਰਸ਼ਨ'''}}}} {{Block center|align=right|<poem>{{overfloat left|''ਪ੍ਰਸ਼ਨ:-''|depth=3em}} ਸੁਣ ਸੁਹਣੇ! ਤੂੰ ਢਲ ਗਿਆਂ ਉਮਰੋਂ ਮੱਥਾ ਪਰ ਚਮਕੰਦਾ ਏ, ਧੌਲੇ ਹੋ ਗਏ ਕੇਸ਼ ਤੇ ਦਾੜ੍ਹਾ ਨੂਰ ਨੈਣ ਦਮਕੰਦਾ ਏ ਵਾਜ ਤੇਰੀ ਭਰਵੀਂ ਤੇ ਗੋਰੀ ਮੋਇਆਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦ ਪਾਂਦੀ ਏ, ਸੂਰਤ ਤੇਰੀ ਔਲੀ ਮੌਲੀ (ਪਰ) ਸੁਹਜ ਸੁਹਜ ਵਿਗਸੰਦਾ ਏ? {{overfloat left|''ਉੱਤਰ:-''|depth=3em}} ਸੁਣ ਗਭਰੂ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਉਮਰੇ ਨਿਜ ਬਲ ਤਈਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ, ਊਰਧ-ਗਾਮੀ ਹੋ ਉਸ ਮੱਥੇ ਤੇਜ ਇਕ ਸੁਹਣਾ ਲਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਨੈਣੀਂ ਜੋਤ ਭਰੀ ਹੈ ਉਸਨੇ, ਗੌਰਵ ਬਾਣੀ ਲਾਇਆ ਸੂ, ਸਿਰ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਸਰੂਰਾਂ ਰੱਖੇ ਚਰਨੀਂ ਕਦੇ ਛੁਹਾ ਲਿਆ ਹੈ।{{overfloat right|੧੨੧.|depth=3em}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 0mwtsby47qu2w8hfqsk7eeo442w8kyb 250 67941 237924 203487 2026-09-29T08:08:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/72''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਐਉਂ ਕਰ, ਐਉਂ ਨਾ ਕਰ'''}}}} {{Block center|align=right|<poem>ਪਾਂਧੇ ਦੇ ਘਰ ਦੁਆਲੇ ਜੰਗਲ ਕੰਡਿਆਂ ਸੂਲਾਂ ਭਰਿਆ, ਫੂਕ ਫੂਕ ਕੇ ਕਦਮ ਧਰਦਿਆਂ ਕੰਡਾ ਜਾਂਦਾ ਪੁੜਿਆ। ‘ਐਉਂ ਕਰ' ਤੇ 'ਐਉਂ ਨਾਂ ਕਰ' ਕੂਕੇ ਕੂਕ ਕੂਕ ਕੰਨ ਖਾਵੇ ਨਾ ਕੁਛ ਅਪਣਾ ਬਣਿਆਂ ਪਾਂਧੇ, ਨਾ ਜਗ ਦਾ ਕੁਛ ਸਰਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਪੈਰੀਂ ਤੈਥੋਂ ਮੁੜਦਿਆਂ ਇਕ ਭੋਲਾ ਦਿਸ ਆਇਆ ਵਾਂਙ ਗੁਲਾਬ ਸੁਹਲ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਖਿੜ ਖਿੜ ਹਾਸਾ ਲਾਇਆ, ਪੈਲ ਪਾਉਂਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਙੂ ਚਮਕਾਰੇ ਪਿਆਂ ਮਾਰੇ, ਛਾਉਂ ਓਸਦੀ ਜਿੰਦਾਂ ਪਾਵੇ, ਛਹਿਬਰ ਦੇਸ ਵਸਾਇਆ।{{overfloat right|੧੨੨|depth=3em}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> nhogw7ms43z7yaafhv4hh38pueqmku8 250 67942 237925 203557 2026-09-29T08:08:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''73/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਨਾਜ਼ਰ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਤ੍ਰੀਮਤ-''|depth=5em}} ਨਾਰੀ ਬੁਰੀ ਨ ਆਖ ਵੇ! {{gap|4em}}ਬੁਰੀ ਮਰਦ ਦੀ ਤੱਕ, {{overfloat left|''ਮਰਦ-''|depth=5em}} ‘ਮਰਦ ਤੱਕ' ਨਹੀਂ ਬੁਰੀ ਨੀਂ! {{gap|4em}}ਬੁਰੀ ਨਾਰਿ ਦੀ ਅੱਖ। {{overfloat left|''ਤ੍ਰਿਆਕਲ-''|depth=5em}} ਬੁਰਿਆਈ ਹੈ ਹੋਰਥੇ, {{gap|4em}}'ਤਕਣੀ' ਬੁਰੀ ਨ ‘ਅੱਖ' ਉਂਗਲ ਦੁਹਾਂ ਦਿਖਾਲਦਾ {{gap|4em}}ਤੀਆ ਖੜੋਤਾ ਵੱਖ। ਨਾਉਂ ਉਹਦਾ ‘ਸ਼ੈਤਾਨ' ਹੈ {{gap|4em}}ਬੁਰਾ ਓਸ ਨੂੰ ਲੱਖ। {{overfloat left|''ਸਾਈਂ ਲੋਕ-''|depth=5em}} ਬੁਰਾ ਨ ਕਹੁ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ {{gap|4em}}ਨਜ਼ਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਰੱਖ। ‘ਨਿਯਤ ਬੁਰੀ' ਸ਼ੈਤਾਨ-ਮਾਂ {{gap|4em}}ਇਸ ਨੂੰ ਲਈਏ ਡੱਕ। ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਤੱਕੀਏ {{gap|4em}}‘ਨਾਜ਼ਰ ਕਰੇ ਝਮੱਕ'। ੧੨੩.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> ll4sond0owynofnvdc6of6sk6ydcts5 250 67943 237926 203560 2026-09-29T08:08:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/74''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਕਿ ਸ਼ਾਗਿਰਦ'''}}}} {{Block center|<poem>ਤੂੰ ਭਾਲ ਕਰੇਂਦੈ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਦੀ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਗਾਵਣ ਨੂੰ, ਚੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਅੱਡੀ ਲਾਵੇਂ ਤੂੰ ਰੁਖ਼ ਅਪਣੇ ਰਾਸ ਚਲਾਵਣ ਨੂੰ; ਕਰ ਲਾਦੂ ਕਿੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੇਂ ਜਦ ਲੋੜ ਪਵੇ ਛਟ ਪਾਵਣ ਨੂੰ ਹਾਂ, ’ਜੀ ਜੀ' ਪੱਠੇ ਪਾਵੇਂ ਤੂੰ, ਇਸ ਮੁੱਲੋਂ ਭਾਰ ਉਠਾਵਣ ਨੂੰ। ਰੁਖ਼ ਤੇਰਾ ਨਿਉਂ ਨਾ ਚੱਲਣ ਦਾ ਨਹੀਂ ਵਾਦੀ ਕਿਹਾ ਕਮਾਵਣ ਦੀ; ਭੁਲ ਅਪਣੀ ਤੱਕਣ ਬਾਣ ਨਹੀਂ, ਨਹਿਂ ਤਾਕਤ ਜਰਨੇ ਕਾਵੜ ਦੀ। ਨਹਿਂ ਹਿੰਮਤ ਦਾਰੂ ਖਾਣੇ ਦੀ ਪਥ ਪਾਲ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਨਿਭਾਵਣ ਦੀ; ਨਹੀਂ ਸਾਰ ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਦੀ ਨਹਿ ਜਾਚ ਵੈਦ ਰੀਝਾਵਣ ਦੀ। ਤੂੰ ਢੂੰਡ ਸ਼ਗਿਰਦ ਰਸ਼ੀਦ ਕੁਈ ਛਡ 'ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਭਾਲ' ਭੁਲਾਵਣ ਓ! ਕੁਈ ਮੁਰਦੇ ਜਾਲ ਫਸਣ ਤੇਰੇ ਬੂ ਤ੍ਰੱਕੀ ਸਿਰੇ ਚੜਾਵਣ ਓ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 3ba5cigilwz9e934vwsvns64zr3gp2t 250 67944 237927 203562 2026-09-29T08:09:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''75/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਨਹਿਂ ਜੀਂਦੇ ਫਸਦੇ ਜਾਲ ਕਿਸੇ ਨਿਤ ਗਗਨ ਉਡਾਰੀ ਲਾਵਣ ਓ ਓ ਪੰਛੀ ਮੰਦਰ ਮੌਲਾ ਦੇ, ਨਾ ਤੀਰ ਨ ਗੋਲੀ ਖਾਵਣ ਓ। ੧੨੪.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਦੰਭੀ ਗੁਰੂ ਮਤਲਬੀ ਚੇਲੇ'''}}}} {{Block center|<poem>ਤੂਤ ਉਤੇ ਤੋਤਾ ਸੀ ਬੈਠਾ, {{gap}}ਭਉਰਾ ਉਡਦਾ ਆਇਆ। ਲਾਲ ਚੁੰਝ ਤੋਤੇ ਦੀ ਤਕਕੇ, {{gap}}ਭਉਰੇ ਦੇ ਮਨ ਆਇਆ: 'ਕੇਸੂ ਲਹ ਲਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਏ' {{gap}}ਰਸ ਲੈਣੇ ਨੂੰ ਧਾਇਆ। ਤੋਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੂਤ ਜਾਣ ਕੇ, {{gap}}ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਛੇਤੀ ਪਾਇਆ। ਭੌਰੇ ਡੰਗ ਮਾਰਿਆ ਤੋਤੇ, {{gap}}ਤੜਫ ਮੂੰਹੋਂ ਸਟ ਪਾਇਆ, ਚੁੰਝ-ਚੱਕ ਖਾ ਭਉਰਾ ਘਾਇਲ, {{gap}}ਢਹਿ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ। ਦੇਖ ਦੁਖੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਤਦ ਹੀ, {{gap}}ਦਾਨੇ ਦੇ ਦਿਲ ਆਇਆ: 'ਦੰਭੀ ਗੁਰੂ ਮਤਲਬੀ ਚੇਲੇ, {{gap}}ਐਉਂ ਹੀ ਹੈ ਦੁਖ ਪਾਇਆ।'{{overfloat right|੧੨੫.|depth=3em}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 10v2lom4jkhxl43c5r9c1apvc91mrk4 250 67945 237928 203564 2026-09-29T08:09:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/76''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਸੁਖ ਸਬੀਲੀ ਦੀ ਜਾਚ'''}}}} {{Block center|<poem>ਅਕਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸੋਹਣੇ {{gap}}ਘੋੜੇ ਅਕਲ ਦੁੜਾਵਨ, ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ ਅੱਗੇ ਵਧ ਵਧ ਕੇ {{gap}}ਟੁੱਲੇ ਸੋਚ ਲਗਾਵਨ। ਦੁਖ ਇਨਸਾਨੀ ਹਰਨੇ ਤਾਂਈਂ {{gap}}ਕਾਢੋ ਕਾਢ ਕਢਾਵਨ; ਕਾਢਾਂ ਟੁਰਨ ਫਿਸਲ ਪਰ ਜਾਵਨ {{gap}}ਦੁਖ ਸਗੋਂ ਵਧਦੇ ਜਾਵਨ। ਮੇਰੇ ਲਾਲਨ ਰਮਜ਼ ਇਕ ਸੱਟੀ; {{gap}}‘ਬਿੱਲੀ ਅੰਦਰੋਂ ਕੱਢੋ, 'ਮੈਂ ਮੇਰੀ ਦੀ ਖ਼ੁਦਗ਼ਰਜ਼ੀ ਨੂੰ {{gap}}ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੱਡੋ। ‘ਸਰਬਤ ਦਾ ਇਕ ਭਲਾ ਚਿਤਾਰੋ {{gap}}ਰਹੋ ਨ ਅੱਡੋ ਅੱਡੋ; ‘ਸੁੱਖ ਸਬੀਲੀ ਜਗ ਵਿਚ ਵਰਤੇ {{gap}}ਆਪ ਪਾਓ ਸੁਖ ਵੰਡੋ'।{{overfloat right|੧੨੬.|depth=2em}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> coqzj6d67wp2ov09ebo5yg9fbxbsho5 250 67946 237929 203570 2026-09-29T08:09:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''77/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਨਿਤਾਣੀ ਫੁੱਲ ਪੰਖੜੀ'''}}}} {{Block center|<poem>ਫੁਲ ਪੰਖੜੀ ਦਾ ਡੇਰਾ ਸਿਰ ਬਨ ਦੇ ਸੁਹਣਿਆਂ ਤੇ,<ref>ਬਨ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਸਾਵੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ।</ref> ਯੱਗ ਵੇਦੀਆਂ ਦੀ ਚਰਨੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਬਹਾਈਏ। ਵਹਿੰਦੇ ਜਲਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਚੁੰਮ ਚੁੰਮ ਕੇ ਨਾਲ ਤਿਲਕਣ, ਯਾ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਹਰੀ ਭੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਟਾ ਸੁਆਈਏ। ਮਿਲ ਚਾਂਦਨੀ ਨੂੰ ਹੱਸੇ, ਅੱਖ ਸੂਰ ਤੇ ਟਿਕਾਵੇ, ਰੁਮਕੇ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲੇ ਚਾ ਏਸ ਨੂੰ ਖਿਡਾਈਏ<ref>ਭਾਵ ਫੁਲ ਪੰਖੜੀ ਤਾਂ ਐਸੀਆਂ ਸੁਹਾਉਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਖਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕੀ ਤੋੜ ਤੋੜ ਆਪਣੇ ਗਲੀਂ ਸਿਹਰੇ ਪਾ ਪਾ ਵੈਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।</ref>। ਤੇਰਾ ਵਜੂਦ ਸੋਹਲ, ਤੂੰ ਹੈਂ ਨਿਤਾਣ ਪੱਤੀ, ਦੁਧ ਫੂਲ ਦਲ ਦਾ ਮੇਲਾ ਵੱਲ ਕੀਕਰਾਂ ਸਿਖਾਈਏ;<ref>ਇਸ਼ਾਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮੁਲਤਾਨ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਲ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੁਧ ਦੇ ਭਰੇ ਕਟੋਰੇ ਉਤੇ ਫੁੱਲ ਪੰਖੜੀ ਤਾਰਕੇ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ ਪੰਖੜੀ ਜੈਸੇ ਹਲਕੇ, ਸੁਖਦਾਈ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਈਏ ਕਿ ਫੁੱਲ ਪੰਖੜੀ ਤਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਦੁੱਧ ਉਤੇ ਤਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਤੋੜੋ ਨਾ ਵੈਰਾਨ ਕਰੋ।</ref> ਫੁਲ ਪੰਖੜੀ ਹੋ ਤਕੜੀ, ਜਾਇਆ ਕਿਤੇ ਨ ਕਰ ਤੂੰ! {{overfloat left|''ਪੰਖੜੀ ਦਾ ਜੁਆਬ:-''|depth=2em}} ਵੀਰਾ! ਜੇ ਬਲ ਰਖਾਈਏ ਤਾਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰਹਾਈਏ। ੧੨੭.</poem>}}{{nop}} {{bar|14}}<noinclude></noinclude> ew62gbbhhl5p6sg3r6i3biv9n5la5gx 250 67947 237930 203574 2026-09-29T08:09:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/78''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਕੰਡਾ ਤੇ ਬੁਲਬੁਲ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਕੰਡਾ:-''|depth=3em}} ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਜਿ ਅੱਲਾ ਮੀਆਂ {{gap}}ਲੰਮੇ ਹੋਰ ਬਣਾਂਦਾ, ਗੁਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਈਓਂ ਬੁਲਬੁਲ! {{gap}}ਪੱਲੂ ਪਕੜ ਬਹਾਂਦਾ; ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਨੋਕ ਚੋਭ ਕੇ {{gap}}ਖੂਨੀ ਫੁੱਲ ਖਿੜਾਂਦਾ, ‘ਇਸ਼ਕ ਇਸ਼ਕ' ਕੂਕਣ ਦਾ ਬੁਲਬੁਲ! {{gap}}ਤੈਨੂੰ ਮਜ਼ਾ ਚਖਾਂਦਾ। {{overfloat left|''ਬੁਲਬੁਲ:-''|depth=5em}} ਅੱਲਾ ਨੂੰ ਜੇ ਇਵੇਂ ਭਾਂਵਦੀ {{gap}}ਉਜ਼ਰ ਨ ਹੁੰਦਾ ਕਾਈ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਰਕ ਕਿ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੰਡਾ {{gap}}ਜੋ ਪੁੜਦਾ ਸੁਖਦਾਈ; ਇਸ਼ਕ ਸ਼ਰਾਬ ਜਦੋਂ ਪੀ ਲੀਤੀ, {{gap}}ਫਿਰ ਪੀੜੋਂ ਕੀਹ ਡਰਨਾ, ਝੱਲਿਆਂ ਪੀੜ ਨਸ਼ਾ ਵਧ ਚੜ੍ਹਦਾ {{gap}}ਲਾਇ ਸੋ ਰਹੇ ਅਤਾਈ<ref>ਭਾਵ ਜੋ ਪੀੜ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲਾਵੇ ਉਹ ਇਸ਼ਕ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਯਾ ਖ਼ਾਲੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਤਾਈ=ਹੁਨਰ ਵਿਚ ਕੱਚਾ, ਬੇਖ਼ਬਰ।</ref>। ੧੨੮. </poem>}}{{nop}} {{bar|14}}<noinclude></noinclude> abch5l066a3ukai150hktlmhzhy7yz5 250 67948 237931 201389 2026-09-29T08:09:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''79/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਢੋਲਨ ਬਾਗੇ ਆਇਆ'''}}}} {{Block center|<poem>ਅਜ ਢੋਲਨ ਬਾਗੇ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਸਾਨੂੰ ਸਹੀਆਂ ਸੱਦ ਬੁਲਾਇਆ। {{gap}}ਬਾਗੇ ਦੇ ਵਿਚ ਪੀਂਘਾਂ ਪਈਆਂ, {{gap}}ਝੂਟ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਹੀਆਂ। ਪੀਂਘਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਲਾਰੇ, ਝੂਟੇ ਦੇ ਰਹੇ ਢੋਲਨ ਪ੍ਯਾਰੇ। {{gap}}ਪੀਂਘ ਪੀਂਘ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਮਾਰੇ, {{gap}}ਘੂਕਣ ਪੀਂਘਾਂ ਏਸ ਸਹਾਰੇ। ਦੇਖੋ ਢੋਲਨ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਦਾ, ਪੈਰ ਇਕ ਪੀਂਘੇ ਆਪ ਬੀ ਪਰਦਾ। {{gap}}ਘੂਕਾਂ ਦੇਂਦਾ ਲਚਕਾਂ ਭਰਦਾ, {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਕੁਈ ਅਸਮਾਨੀਂ ਤੁਰਦਾ। ਪੀਂਘ ਘੁਕੀ ਕੇ ਲਚਕੀ ਇਉਂ, ਪੈਰ ਅਕਾਸ਼ੀ ਲੱਗੇ ਜਿਉਂ। {{gap}}ਸਹੀਆਂ ਹੋ ਹੋ ਅਚਰਜ ਤੱਕਣ, {{gap}}ਪਰ ਕੁਛ ਕਹਿਣੋਂ ਝੱਕਣ, ਜੱਕਣ। ਪਲੋ ਪਲੀ ਵਿਚ ਪੀਂਘ ਘੁਕੰਦੀ, ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ਾਂ ਜਾਇ ਉਡੰਦੀ। {{gap}}ਕੀ ਦੇਖਣ ਇਕ ਪੀਂਘ ਅਕਾਸ਼ੀ, {{gap}}ਸਤਰੰਗ ਵਾਲੀ ਗਗਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 9osvq32w977c556yzlhxs3asawfaefc 250 67949 237932 203575 2026-09-29T08:10:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/80''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਵਿਚ ਬਦਲਾਂ ਦੇ ਪੀਂਘ ਏ ਘੂਕੇ, ਢੋਲਣ ਦਿਆਂ ਹੁਲਾਰੀਂ ਸ਼ੂਕੇ। {{gap}}ਏਸ ਪੀਂਘ ਨੂੰ ਝੂਟੇ ਢੋਲਣ, {{gap}}ਸਹੀਆਂ ਤੱਕ ਬਝੱਕ ਅਬੋਲਨ। ੧੨੯.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਰਮਜ਼ ਫ਼ਕੀਰੀ'''}}}} {{Block center|<poem>ਟਹਿਕਣ ਟਹਿਕਣ ਟਹਿਕਣ ਵੋ! ਵਾਂਙ ਫੁਲਾਂ ਦੇ ਟਹਿਕਣ ਵੋ; ਪਰ ਪਹਿਲੋਂ ਸਹਿਕਣ ਸਹਿਕਣ ਵੋ। ਬਿਨ ਨੀਰ ਤ੍ਰਿਖਾ ਜਿਉਂ ਸਹਿਕਣ ਵੋ। {{gap}}{{gap}}ਚਹਿਕਣ ਚਹਿਕਣ ਚਹਿਕਣ ਵੋ, {{gap}}{{gap}}ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਂਙੂ ਚਹਿਕਣ ਵੋ; {{gap}}{{gap}}ਪਰ ਪਹਿਲੋਂ ਤ੍ਰਹਿਕਣ ਤ੍ਰਹਿਕਣ ਵੋ, {{gap}}{{gap}}ਜਿਉਂ ਕੜਕ ਪਈ ਤੋਂ ਤ੍ਰਹਿਕਣ ਵੋ। ਮਹਿਕਣ ਮਹਿਕਣ ਮਹਿਕਣ ਵੋ, ਵਾਂਙ ਅਤਰ ਦੇ ਮਹਿਕਣ ਵੋ; ਪਰ ਪਹਿਲੋਂ ਦਹਿਪਣ ਦਹਿਪਣ ਵੋ, ਜਿਉਂ ਤਾਉ ਅਗਨਿ ਦਾ ਦਹਿਪਣ ਵੋ।{{overfloat right|੧੩੦|depth=1em}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> kbgyjai8is3djbg2dk3l8seb2ttt3l1 250 67983 237933 203577 2026-09-29T08:10:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''81/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਟਿਕਾਣਾ'''}}}} {{Block center|<poem>ਟੋਲਿਆ ਟਿਕਾਣਾ ਕਿਨਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਰਬਤ ਦੀ ਟੀਸੀ ਤੇ ਥਲਿਆਂ ਦੇ ਖੁੰਦਰ, ਬਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਤੇ ਡੂਗਰ ਦੀ ਕੰਦਰਿ ਸੁਹਣ੍ਯਾਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ, ਪ੍ਯਾਰਯਾਂ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਚੰਚਲ ਮਨਾ! ਟਿਕ੍ਯੋਂ ਕਿਸੇ ਨ ਟਿਕਾਣੇ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹੋ ਟੋਲ ਕਰਦਾ ਦਰੋ ਦਰ। ਝਾਤੀ ਜਿ ਮਾਰੇਂ ਤੂੰ ਅਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਓਹੋ ਹੀ ਹੈ ਤੇਰਾ ਅਬਿਚਲੀ ਮੰਦਰ। ਮਨ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ, ਹਾਂ ਮਨ ਦਾ ਹੀ ਕੇਂਦਰ, ਬਾਹਰ ਟਿਕਾਣਾ ਨ, ਬਣ ਜਾ ਚਹਿ ਇੰਦਰ। ੧੩੧.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਉੱਚਾ ਉੱਠ'''}}}} {{Block center|<poem>ਜਿਸ ਥਾਂ ਉਤੇ ਜੋ ਕੁਛ ਹੈ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਯਾਣ ਸਿਆਨੇ! ਉਠ ਉੱਚਾ ਹੁਣ ਏਸ ਥਾਂਉਂ ਤੋਂ ਬੇਹਦ ਉੱਚ ਠਿਕਾਨੇ। ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨ ਤੱਕੀਂ ਸੁਹਣੇ! ਬੇਹਦ ਹੇਠ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਚੜ੍ਹ ਉੱਪਰ ਤੂੰ, ਚੜ੍ਹ ਉੱਪਰ ਤੂੰ, ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਦਾਨੇ!{{overfloat right|੧੩੨.|depth=1em}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> su6ze2f33lk2qggtrijm13a1rsvic0p 250 67984 237934 201392 2026-09-29T08:10:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/82''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਕੋਈ'''}}}} {{Block center|<poem>ਅੱਜ ਦੇ ਹਨ ਸਾਰੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਹੈ ਕੋਈ, ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਆਇਆਂ ਝੱਲਦਾ ਹੈ ਕੋਈ। ਦੌਰ-ਪਿਆਲੇ ਤੇ ਝੁਰਮਟ ਆ ਪੈਂਦੇ, ਬਿਸਤਰ ਦਾ ਪਾਸਾ ਮੱਲਦਾ ਹੈ ਕੋਈ। ਜੰਮਦੇ ਹਨ ਸਾਰੇ ਜੰਮਦਾ ਹੈ ਕੋਈ; ਦੰਮ ਦੇ ਹਨ ਸਾਰੇ ਦੱਮ ਦਾ ਹੈ ਕੋਈ। ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਸਾਰੇ, ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕੋਈ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਹਨ ਸਾਰੇ, ਦਿਲ ਦਾ ਹੈ ਕੋਈ। ੧੩੩.</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੀੜਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਇਕ ਚਿਤਾਵਨੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਪੁੱਜਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਚੋਭਵੀਂ ਪੀੜਾ ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਕਸਕ ਦਾ ਸੁਆਦ ਚਖਣਾ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਅਰਥ:- ਅੱਜ ਦੇ (ਜਦ ਕਿ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ ਤਾਂ) ਸਾਰੇ (ਲੋਕ ਮਿਤ੍ਰ ਸਹਾਇਕ ਤੇ ਆਪਣੇ 'ਅਪਨੇ') ਹਨ, ਕੱਲ (ਜਦ ਕੋਈ ਕਸ਼ਟਣੀ ਆ ਵਾਪਰੀ ਯਾ ਕੋਈ ਲੋੜ ਆ ਬਣੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਪਾਸੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਫਿਰ ਉਪਰਲੇ ਸੱਜਣਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ) ਕੋਈ ਹੀ ਨਿਤਰੇਗਾ, (ਬਹੁਤੇ ਕੰਡ ਵਲਾ ਜਾਣਗੇ: ਕਿਉਂਕਿ) ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਆਇਆਂ ਕੋਈ ਕੋਈ ਹੀ ਨਿਭਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਲੇ ਦੇ ਦੌਰ ਵੇਲੇ (ਜਦ ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਤਾਂ ਚੁਫੇਰੇ<noinclude></noinclude> 25nees1i59i94vtx8i1zhm84ht3lm0k 250 67985 237935 201396 2026-09-29T08:11:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''83/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>ਖੁਸ਼ਾਮਦੀਆਂ ਦੇ) ਝੁਰਮਟ ਆ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, (ਪਰ ਔਖੀ ਵੇਲੇ ਦਾ ਯਾਰ) ਕੋਈ ਹੀ ਹੈ (ਜੋ ਖੇਚਲ ਵੇਲੇ, ਰੋਗੀ ਦੇ) ਬਿਸਤਰ ਦਾ ਪਾਸਾ (ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਹਿਤ) ਮੱਲਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ (ਚੀਜ਼ਾਂ: ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਮਨੁੱਖ, ਗਰੀਬ ਅਮੀਰ) ਜੰਮਦੇ ਤਾਂ ਹਨ (ਪਰ ਇਨਸਾਨੀ ਖ਼ਸਲਤਾਂ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ) ਕੋਈ ਹੀ ਜੰਮਦਾ ਹੈ (ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂ ਬ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ)। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਕਟਾਖ੍ਯ ਬੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਹ ਹੈ:- (ਜਿਤਨੇ ਬੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ ਓਹ) ਸਾਰੇ (ਐਸੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ) ਯਮ ਦੇ (ਸਪੁਰਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਐਸਾ) ਕੋਈ ਕੋਈ ਜੰਮਦਾ ਹੈ (ਜੋ ਫਿਰ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਅਮਰ ਤੇ ਅਪਣੀ ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਅਕਲੰਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)। ਪੈਸੇ ਦੇ ਯਾਰ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹਨ (ਪਰ ਤੇਰੇ) ਸਰੀਰ ਯਾ ਵਜੂਦ ਦਾ (ਦਿਲੀ ਯਾਰ) ਕੋਈ ਹੀ ਹੈ (ਕਿਉਂਕਿ ਜਗਤ ਤੋਲਦਾ ਹੈ ਇਸ ਪਰਖ ਤੋਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੱਲੇ ਕੀਹ ਹੈ, ਨਾ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਗੁਣ ਕਿਤਨੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਜੂਦ ਜਗਤ ਲਈ, ਭਾਈ ਚਾਰੇ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ)। (ਵਾਕਫ, ਆਸ਼ਨਾ, ਦੋਸਤ ਬਣਕੇ ਤਾਂ) ਹਰ ਕੋਈ (ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ) ਮਿਲੇਗਾ (ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਐਸਾ) ਕੋਈ (ਵਿਰਲਾ ਹੀ) ਮਿਲੇਗਾ (ਕਿ ਜੋ ਆਪਾ ਵਾਰ ਦੋਸਤੀ ਨਿਬਾਹ ਜਾਵੇ)। ਹਾਂ, ਮੂੰਹ ਦੇ (ਮ੍ਰਿਤ ਤਾਂ) (ਸਾਰੇ ਬਣ ਬੈਠਦੇ) ਹਨ (ਪਰ) ਦਿਲ ਦਾ (ਮਿਤ੍ਰ) ਕੋਈ (ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ)। {{nop}}<noinclude></noinclude> q26ei4yg60k7a2z58mamzwlb6qy6g9w 250 67986 237936 201399 2026-09-29T08:11:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/84''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਪਿੰਜਰਿਓਂ ਛੁੱਟੀ ਬੁਲਬੁਲ'''}}}} {{center|{{smaller|(ਖੁੱਲ੍ਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ)}}}} {{Block center|<poem>ਹੈਂ! ਕਿੰਞ? ਕਿਵੇਂ? ਓ ਫਿਰ ਲਹਿਰਾਂ! ਉਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ ਫਿਰ ਨਹਿਰਾਂ! ਉਹ ਸ਼ਾਖ ਸੁਹਾਵੀ, ਫੁਲ ਟਹਿਣੀ, ਉਹ ਪੀਂਘ ਝੁਮੰਦੜੀ ਫਲ-ਟਹਿਣੀ। ਕੀ ਸਚ ਮੁਚ ਖੁੱਲ੍ਹ-ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਪਈ? ਕੀ ਸਚ ਮੁਚ ਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ? ਮੈਂ ਕਿੰਞ, ਕਿਵੇਂ ਬਨ ਆਇ ਗਈ? ਹਾਂ ਪੌਣ ਝੁਲੰਦੜੀ! ਦੱਸ ਸਹੀ! ਕਿੰਞ ਖੰਭਾਂ ਸੰਦੀ ਡੋਰ ਕਟੀ? ਕਿੰਞ ਪੇਟੀ 'ਬੱਝੀ-ਪੇਟ' ਹਟੀ? ਕਿੰਞ ਦੱਸ, ਸਖੀ! ਪਹੁ ਪੰਧ ਛੁਟੇ? ਕਿੰਞ ਬੰਦੀ ਵਾਲੇ ਬੰਦ ਟੁਟੇ? ਕਿੰਞ ਢਿਲਕੀ ਗਿੱਚੀ ਜੰਦਰੇ ਦੀ? ਕਿੰਞ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਤਾਕੀ ਪਿੰਜਰੀ ਦੀ? ਕਿੰਞ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਹੋ ਸੱਯਾਦ ਪਿਆ? ਕਿੰਞ ਲਗ ਅਜ ਮੇਰਾ ਦਾਉ ਗਿਆ? ਕਿੰਞ ਸੁੱਤਾ ਹੀਆ ਜਾਗ ਪਿਆ? ਕਿੰਞ ਖੰਭਾਂ ਵਿਚ ਭਰ ਤਾਣ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਉੱਡੀ ਕਿੰਞ? ਕਿੰਞ ਡਿੱਗ ਨ ਪਈ?</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> k4clenqyoawbeih60zmm7mfipvsjr5j 250 67987 237937 203579 2026-09-29T08:12:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''85/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਕਿੰਞ ਖੁੱਲ੍ਹ ਵਲੈਤੀਂ ਪਹੁੰਚ ਗਈ? ਹਾਂ, ਦੱਸ ਲਡਿੱਕੜੀ ਪੌਣ ਸਖੀ! ਹਾਂ ਦੱਸ ਸਖੀ! ਤੂੰ ਸਦਾ ਸੁਖੀ! ਕੀ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ? ਮੈ ਜਾਗ ਰਹੀ? ਕੀ ਬਨ ਵਿਚ ਗਾਉਂ ਸੁਹਾਗ ਰਹੀ? ਹੈਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਮਿਲੀ, ਬਨ ਰਾਗ ਮਿਲੇ! ਹਾਂ ਅਪਣੇ ਦਿਲ ਦਿਲਬਾਗ਼ ਮਿਲੇ। ਮੈਂ ਸਚਮੁਚ ਨੈਣੀਂ ਦੇਖ ਰਹੀ? ਪ੍ਰਿਯ ਅਪਣੇ ਨੂੰ ਅਵਰੇਖ ਰਹੀ? ਸਚ ਮਿਲ ਪਏ ਮਿਲ ਪਏ ਮਿਲ ਪਏ ਹੋ। ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਚ ਖਿੜ ਪਏ ਹੋ? ੧੩੪.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਹੈਂਕੜ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਸੋਰਠਾ-''|depth=3em}} ਹੋਇ ਰਹੀਆਂ ਹੈਰਾਨ, {{gap}}ਟਿੰਡਾਂ ਦੀ ਗਤਿ ਦੇਖਕੇ, ਨੀਵੀਆਂ ਜਾ ਭਰ ਜਾਣ, {{gap}}ਉੱਚੀਆਂ ਜਾ ਜਾ ਸਖਣੀਆਂ। ੧੩੫.</poem>}}<noinclude></noinclude> ceqnns2gqc3488p5uzulncgfgrjmviq 250 67988 237938 203667 2026-09-29T08:12:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/86''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਨੈਣ ਬਿਦੋਸ਼ੇ'''}}}} {{Block center|<poem>ਨੈਣੀ ਅਕਸ ਨਕਸ਼ ਦੇ ਪੈਕੇ {{gap}}ਦਿਲ ਦੇ ਵਿਚ ਜਾ ਬਹਿੰਦੇ ਦਿਲ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਵੇ ਨੈਣਾਂ, {{gap}}ਜਦ ਖਲਬਲ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ। ਕਈ ਵੇਰ ਇਸ ਖਲਬਲ ਨੇ {{gap}}ਹਨ ਬੜੇ ਉਪੱਦਰ ਕੀਤੇ ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਜ਼ੁਲਮ ਕਹਿਰ ਦੇ {{gap}}ਕਈ ਵੇਰ ਹਨ ਬੀਤੇ:- ਬਿਲੁ ਮੰਗਲ ਨੇ ਘਾਬਰ ਐਦਾਂ {{gap}}ਅਪਣੇ ਨੈਣ ਕਢਾਏ ਦਿਲ ਦੇ ਅਕਸ ਪੈਣ ਦੇ ਰਸਤੇ {{gap}}ਜੋਰੀ ਬੰਦ ਕਰਾਏ, ‘ਸੁੰਦਰੀ-ਚਰਨ-ਅਕਸ' ਇਕ ਵੇਰੀ {{gap}}ਸੰਤ ਸੁਹਾਵੇ ਵੱਜਿਆ ਦੋਸ਼ੀ ਜਾਣ ਦੀਦਿਆਂ ਤਾਂਈਂ {{gap}}ਦਰਸ ਤੀਆ ਦਾ ਵਰਜਿਆ। ਟਾਲਸਟਾਇ ਜਦੋਂ ਘਬਰਾਇਆ, {{gap}}ਦੋਸ਼ੀ ਸੁੰਦਰੀ ਜਾਣੀ, ‘ਤੀਯ-ਵਿਰੋਧੀ ਲੇਖ' ਲਿਖੇ ਤੇ {{gap}}ਦਿਲ ਦੀ ਕੁਲਫ਼ਤ ਛਾਣੀ। ਰਤੀਨਾਥ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੈਣਾਂ ਵਿਚ {{gap}}ਅਕਸ ਜਦੋਂ ਸੀ ਪਾਇਆ, ਨੈਣ ਤੀਸਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਸ਼ਿਵਾਂ ਨੇ {{gap}}ਅਗਨੀ ਮੀਂਹ ਵਸਾਇਆ। ਮਾਰ ਮਾਰ ਸ਼ੁਹਦੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਅਲੇ {{gap}}ਅੰਗ ਦਗਧ ਸਭ ਕੀਤੇ। ਹੁਇ ਅਨੰਗ ਉਸ ਹੁਸਨ ਅੰਦਰੇ {{gap}}ਰੂਪ ਅਰੂਪੀ ਲੀਤੇ। ਬਾਬਾ ਤਾਹਰ ਨੈਣਾਂ ਹੱਥੋਂ {{gap}}ਰੋਇਆ, ਧੂਮ ਮਚਾਈ, ਆਖੇ: ‘ਨੈਣਾਂ ਰਸਤੇ ਪੈਂਦੇ, {{gap}}ਨਕਸ਼ ਦਿਲੇ ਵਿਚ ਜਾਈ; ਨਸ਼ਤਰ ਮਿਲੇ ਤੇ ਨੈਣ ਕਢਾਈਂ, {{gap}}ਕੋਏ ਕਰ ਲਾਂ ਸੁਥਰੇ, ਮਨ ਮੰਦਰ ਮੇਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ {{gap}}ਨਕਸ਼ ਨ ਫਿਰ ਕੁਈ ਉਤਰੇ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> bjvbprj1xqo596q8fwuuvu0hzr17659 250 67989 237939 203670 2026-09-29T08:12:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''87/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਇਹ ਕੁਛ ਦੇਖ ਤਜਰਬੇ ਪਿਛਲੇ {{gap}}ਮਨ ਅੰਦਰ ਇਹ ਆਈ:- ਜਨਮੋਂ ਜਿਨ੍ਹੇ ਨ ਦੀਦੇ ਪਾਏ {{gap}}ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਛੀਏ ਜਾਈ। ਹੋ ਬੀਤਿਆਂ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ {{gap}}ਏ ਸੂਰਦਾਸ ਇਕ ਤਾਂਈਂ ‘ਨੈਣਾਂ ਹਥੋਂ ਤੰਗ ਹੋਇਆਂ ਦੀ' {{gap}}ਵਿਥਿਆ ਸੱਭ ਸੁਣਾਈ; ਪੁਛਿਆ:- ਤੇਰੇ ਨੈਣ ਸੱਜਣਾ! {{gap}}ਨਕਸ਼ ਪੈਣ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਹਨ ਬੰਦ ਰਹਾਏ, {{gap}}ਪੈਣ ਨ ਕੋਈ ਫਸਤੇ। ਮਨ ਮੰਦਰ ਤੇਰਾ, ਮੈਂ ਜਾਣਾ, {{gap}}ਨਕਸ਼ੋਂ ਨਿਰਮਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਿਰਮਲ ਸੁਖ ਦੇ ਵਿਚ ਤੂੰ ਟਿਕਦਾ, {{gap}}ਲਹਿਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਬਹਿੰਦਾ। ਬੰਦ ਦੀਦਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸੁਹਣਾ {{gap}}ਸਦਾ-ਹਨੇਰੇ ਵਸਦਾ ਅੰਝੂ ਕੇਰ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ {{gap}}ਹਾਲ ਐਕੁਰਾਂ ਦਸਦਾ:- ਤੁਸਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ {{gap}}ਸਨ ਸਭ ਦਿਲ ਦੇ ਸੱਚੇ, ਐਪਰ ਸਭ ਨੇ ਕਾਹਲੀ ਕੀਤੀ, {{gap}}ਸਾਥੌਂ ਹਾਲ ਨ ਪੁੱਛੇ। ਨਜ਼ਰ ਸੁਜਾਖਿਆਂ ਟਿਕੇ ‘ਭਾਵ' ਤੇ ‘ਹੋਂਦ' {{gap}}ਜਿਨੂੰ ਕਹਿ ਲੈਂਦੇ, ਨੈਣਾਂ ਰਸਤੇ 'ਭਾਵ ਪ੍ਰਤਖ' ਦੇ {{gap}}ਅਕਸ ਦਿਲੇ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ। ‘ਅਨੰਤ-ਰਾਤ' ਪਰ ਅਸਾਂ ਅੰਦਰੇ {{gap}}ਅਜ਼ਲੋਂ ਹੈ ਪਈ ਹੋਈ, ਅਤ੍ਯੰਤਾ ਭਾਵ, ‘ਇਕ ਸ਼ੂਨ ਸੰਪੂਰਨ', {{gap}}ਸਮਝੇਗਾ ਸਭ ਕੋਈ। ਐਪਰ ਕਹਿਰ ਵਰਤਦਾ ਏਥੇ {{gap}}ਜੋ ਸਮਝੇ ਨਾ ਆਵੇ, ਹਡ ਬੀਤੀ ਇਹ 'ਨੈਣ ਵਿਹੂਣਾਂ'<ref>ਭਾਵ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੂਰ ਦਾਸ</ref> {{gap}}ਸੱਚੀ ਖੋਹਲ ਸੁਣਾਵੇ:- ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿਚ 'ਸੁੰਞ' ਨ ਵਸਦੀ, {{gap}}ਨਹੀਂ 'ਅਭਾਵ' ਵਸੇਂਦਾ,</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> nky6njz34h2f4pwtyozyhdkkmo03mlp 250 67990 237940 203677 2026-09-29T08:13:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/88''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>‘ਅਭਾਵ ਪ੍ਰਤਖ' ਇਕ ਹੋਂਦ ਅਨੋਖੀ, {{gap}}ਦਿਲ ਸਾਡਾ ਘੜ ਲੈਂਦਾ, ਸਦਾ-ਹਨੇਰਾ ਵਸੇ ਅਸਾਂ ਦਿਲ, {{gap}}ਚਾਨਣ ਪੈਰ ਨ ਪਾਏ, "ਅਣਡਿੱਠੇ ਪਰਤੱਖ ਕਿਵੇਂ {{gap}}ਆ ਏਥੇ ਨਕਸ਼ ਬਨਾਏ?" ਨੈਣਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬੁਝਾਰਤ {{gap}}ਸਮਝਣ ਹੈ ਇਹ ਔਖੀ ਐਪਰ ਜਨਮ-ਹਨੇਰੇ ਵਾਲਿਆਂ {{gap}}ਸਮਝਣ ਹੈ ਇਹ ਸੌਖੀ। ਟੋਹਾਂ ਲਾ ‘ਦਿਲ-ਸਦਾ ਹਨੇਰੇ' {{gap}}ਰੂਪ ਰੰਗ ਘੜ ਲੀਤੇ, ਮਿਥ ਮਿਥਕੇ ਹਨ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿਚ {{gap}}ਨਕਸ਼ ਦਿਲੇ ਜੜ ਲੀਤੇ। 'ਪਰਤੱਖ ਹੋਂਦ' ਨੇ ਨੈਣਾਂ ਰਸਤੇ {{gap}}ਜੋ ਦਿਲ ਨਕਸ਼ ਪੁਚਾਇਆ ਘੜ 'ਅਭਾਵ' ਤੋਂ ਨੈਣ ਵਿਹੂਣੇ {{gap}}ਸੋ ਪਰਤੱਖ ਬਣਾਇਆ, ‘ਅਭਾਵ-ਪ੍ਰਤੱਖ' ਇਕ ਨਵੀਂ ਤਰਜ਼ ਦਾ {{gap}}ਅਸਾਂ ਅੰਦਰੇ ਆਇਆ, ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਕਸ ਨਕਸ਼ ਦਾ {{gap}}ਦਿਲ ਨੇ ਹੈ ਦਿਲ ਪਾਇਆ। ਰਸਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਹਨ ਸਜਣਾਂ! {{gap}}ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਨ ਜੋ ਜਾਂਦੇ ਰੇਖਾ-ਨਕਸ਼ ਇਕ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ {{gap}}ਦਿਲ ਤੇ ਏਹ ਹਨ ਪਾਂਦੇ। 'ਨੈਣਾਂ ਰਸਤੇ ਨਕਸ਼-ਅਪ੍ਰਾਪਤ'<ref>ਭਾਵ-ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਨੈਣਾਂ ਰਸਤੇ ਨਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।</ref> {{gap}}ਘਾਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੂਇਆਂ ਤੋਂ ਟੋਹਾਂ ਲਾਕੇ {{gap}}ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਸੋ ਹੈ। ਨੈਣ ਵਿਚਾਰੇ ਹਨ ਬੇਦੋਸ਼ੇ, {{gap}}ਦੇਖਣਹਾਰ ਤਾਂ ਦਿਲ ਹੈ, ਬਿਨ ਦੇਖੇ ਭੀ ਨਕਸ਼ ‘ਅਭਾਵੋਂ' {{gap}}ਘੜਲੈਂਦਾ ਇਹ ਦਿਲ ਹੈ। ੧੩੬.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> cpl206c7f8e3w5826t0fzigfdwt9svv 250 67991 237941 203585 2026-09-29T08:13:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237941 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''89/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਆਗਤ ਪਤਿਕਾ'''<ref>ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਪਤੀ ਪਰਦੇਸੋਂ (ਯਾ ਜੰਗ ਤੋਂ ਫਤਹ ਪਾਕੇ) ਮੁੜਿਆ ਹੋਵੇ ਯਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।</ref> }}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|੧.|depth=3em}} ਸੁਹਣੀਓਂ ਸਹੀਓ ਨੀ ਆ ਆ ਬੋਲੀ ਕਾਗੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ: 'ਆਂਦਾ ਆਂਦਾ ਏ ਪੀਆ' ਕਾਗਾ ਗਾਵੇ ਗਵਈਆ। {{overfloat left|੨.|depth=3em}} ਜੀਭ ਲਗ ਗਈ ਏ ਵਾ ਨੂੰ ਪਈ ਗਾਂਦੀ ਏ: ‘ਆਇਆ', 'ਆਇਆ ਤੇਰਾ ਨੀ ਸ਼ਹੁ ਵੇ! ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਵਧਾਈਆਂ।’ {{overfloat left|੩.|depth=3em}} ਢੋਲ ਵਜ ਪਏ ਨੀ ਸਹੀਓ! ਜਿਣ ਘਰ ਆਇਆ ਏ ਕੰਤਾ, ਤੱਕੋ ਤੱਕੋ ਨੀ ਸੁਹਣਾ ਲਟਕਾਂ ਲੈਂਦਾ ਏ ਆਈਆ। {{overfloat left|੪.|depth=3em}} ਦੇਖਾਂ ਖੜੀ ਓ ਬਨੇਰੇ ਅਖੀਂ ਰੱਜਣ ਨ ਤਕ ਤਕ ਮੇਰਾ ਅਪਣਾ ਨੀ ਮਾਹੀ ਮੇਰਾ ਅਪਣਾ ਕਨ੍ਹਈਆ।</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> p4nx71pmeudpqljarhmt5bfv1cydke1 250 67992 237942 203587 2026-09-29T08:14:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/90''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|੫.|depth=3em}} ਆਇਐ ਜਿੱਤ ਮੁਹੀਮਾਂ, ਤੁਰਲੇ ਸਾਫੇ 'ਚ ਲਟਕਣ, ਵਰਖਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ ਮਹਿਮਾ ਡੁੱਲ੍ਹ ਡੁੱਲ੍ਹ ਪਈਆ। {{overfloat left|੬.|depth=3em}} ਸਚ ਮੁਚ ਆਇਆ ਨੀ ਮਾਹੀ ਮੇਰੇ ਵਿਹੜੇ ਆ ਵੜਿਆ, ਆ ਗ੍ਯਾ ਮੇਰੇ ਚੁਬਾਰੇ ਠੰਢਾਂ ਰਜ ਰਜ ਪਈਆਂ। {{overfloat left|੭.|depth=3em}} ਤੈਥੋਂ ਸਾਰੀ ਵੇ ਸਦਕੇ, ਸਦਕੇ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੀ, ਜਿਹੜੇ ਲ੍ਯਾਏ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਪੁਚਈਆ। {{overfloat left|੮.|depth=3em}} ਹੁਣ ਨਾਂ ਕੀਤਾ! ਵਿਛੋੜੀਂ ਹੁਣ ਪਰਦੇਸ ਨ ਜਾਂਵੀਂ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਕਰਦੀ ਅਰਜ਼ਾਂ ਹਾਂ ਪਈਆਂ। {{overfloat left|੯.|depth=3em}} ਮੈਂ ਤਾਂ ਮੋਈ ਹਾਂ ਜੀਵੀ, ਵਿਛੁੜਨ ਜੋਗੀ ਰਹੀ ਨਾ; ਕੰਤਾ! ਜਾਣ ਨ ਦੇਸਾਂ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਫੜ ਲਈਆਂ ਬਹੀਆਂ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 5e7m414kbe97ry6imm3mn52kzae2qpd 250 68019 237943 203594 2026-09-29T08:14:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''91/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|੧੦.|depth=3em}} ਫੜਿਆ ਛੋੜਾਂ ਕਦੇ ਨਾਂ, ਤੇਰੇ ਤਾਣ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕੱਚੀ ਤੰਦੇ ਚ ਬੰਨ੍ਹਾਂ, ਤੁੱਟਣ ਦੇ ਨਾ ਰਮਈਆ। {{overfloat left|੧੧.|depth=3em}} ਤੇਰੇ ਮਾਣ ਦੀ ਤਾਰੇ, ਤੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਤਾਗੇ, ਤੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਮੈਂ ਬਹਾਸਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਨ ਦਈਆਂ! {{overfloat left|੧੨.|depth=3em}} ਤੂੰ ਹੈਂ ਮੇਰਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ, ਮੈਂ ਹਾਂ ਤੇਰੀ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ, ਮੈਂ ਤੂੰ ਵਖ ਵਖ ਰਹੇ ਨਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਇਕਈਆ। {{overfloat left|੧੩.|depth=3em}} ਏਕਾ ਦੋ ਹੋ ਨ ਸਕਦਾ ਲਾ ਲਏ ਜ਼ੋਰ ਹਿਸਾਬੀ, ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹਾਂ ਹੋਏ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਇਕਈਆ। ੧੩੭.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਨਵਾਂ ਸਾਲ'''}}}} {{Block center|<poem>ਸਾਲ ਗਿਆ, ਸਾਲ ਆ ਗਿਆ {{gap}}{{gap}}ਮਰ ਮਰ ਅਮਰ ਹੈ ਸਾਲ। ਕਾਲ ਖੂਹ ਦੀ ਅਮੁੱਕ ਹੈ {{gap}}{{gap}}ਇਹ ਟਿੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਲ੍ਹ। ੧੩੮.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> h5r8a29yx59k3r4qpoocr858lfts12o 250 68020 237944 201428 2026-09-29T08:14:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/92''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਢੋਲਣ ਆਇਆ'''}}}} {{Block center|<poem>ਸਹੀਓ ਨੀ! ਅਜ ਢੋਲਣ ਆਇਆ, ਢੋਲਣ ਸਾਨੂੰ ਆ ਗਲ ਲਾਇਆ। ਅਸੀਂ ਗਈਆਂ ਸਾਂ ਭੁਲ ਢੋਲਣ ਨੂੰ, ਢੋਲਣ ਚਾਈਂ ਚਾਈਂ ਆਇਆ। ਹਸਦਾ ਹਸਦਾ ਢੋਲਣ ਆਇਆ ਸਾਨੂੰ ਢੋਲਣ ਲੈ ਗਲ ਲਾਇਆ। ਇਸ ਢੋਲਣ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਸਦਕੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁਲਾਇਆ। ਇਸ ਢੋਲਣ ਦੇ ਚਲਨ ਨਿਰਾਲੇ ਆਪ ਛਿਪੇ ਆਪ ਦਰਸ ਦਿਖਾਲੇ। ਆਪੇ ਅਪਣਾ ਪ੍ਯਾਰ ਦਿਵਾਏ, ਆਪੇ ਵਿਛੁੜੇ ਆ ਗਲ ਲਾਏ। ਇਸ ਢੋਲਣ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਹੀਓ! ਖਿੱਦੂ ਵਾਂਗ ਹੋਇ ਨਿਤ ਰਹੀਓ! ਏ ਢੋਲਣ ਖੇਲਾਰੀ ਸਹੀਓ! ਖੇਲੇ ਜਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਸੁਖ ਲਹੀਓ! ਸਹੀਓਂ ਨੀ! ਅਜ ਢੋਲਣ ਆਇਆ। ੧. ਸਹੀਓ ਨੀ! ਅਜ ਢੋਲਣ ਆਇਆ, ਸਾਨੂੰ ਢੋਲਣ ਲੈ ਗਲ ਲਾਇਆ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> hu2b5bpviooovbgs6d14tw7p4xx09it 250 68021 237945 201429 2026-09-29T08:14:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''93/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਢੋਲਣ ਸਾਡਾ ਬੀਬਾ ਰਾਣਾ, ਇਹ ਢੋਲਣ ਸੱਭੇ ਮਨ ਭਾਣਾ, ਵਾਂਗ ਸੰਗੀਤ ਲਹਿਰਦਾ ਆਵੇ ਸੁਰ ਸਾਡੀ ਨਿਜ ਰਾਗ ਮਿਲਾਵੇ। ਮਸਤਾਂਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ ਜਿਉਂ ਆਵੇ, ਲਪਟ ਮਾਰ ਫਿਰ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਢੋਲਣ ਸਾਡਾ ਡਾਢਾ ਗੋਲਾ, ਉੱਡ ਜਾਵੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਵਰੋਲਾ। ਢੋਲਨ ਸਾਡਾ ਡਾਢਾ ਮੌਜੀ, ਕੌਤਕਹਾਰ ਅਨੋਖਾ ਚੋਜੀ। ਆਵੇ ਉਡਦਾ ਰੰਗ ਨਿਰਾਲੇ, ਪ੍ਯਾਰ ਕਲਾਈ ਵਿਚ ਮਧਾਲੇ। ਇਸ ਢੋਲਣ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਸਦਕੇ, ਸਾਰੀ ਸਦਕੇ, ਸਾਰੀ ਸਦਕੇ। ਸਹੀਓ ਨੀ! ਅਜ ਢੋਲਣ ਆਇਆ....੨ ਢੋਲਣ ਮੇਰਾ ਸਦ ਵੈਰਾਗੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨ ਉਸਦੀ ਕਿਧਰੇ ਲਾਗੀ, ਫਿਰ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਢੋਲਾ, ਨਾਲੇ ਬੀਬਾ ਨਾਲੇ ਗੋਲਾ। ਢੋਲਣ ਸਹੀਓ! ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਪਰ ਸਖੀਆਂ ਕਈਆਂ ਦਾ ਪ੍ਯਾਰਾ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 0bbx1zwr6tmhzmg88wpjuueyks3feg7 250 68022 237946 203595 2026-09-29T08:14:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/94''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਇਕ ਇਕ ਦਾ ਸਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਫਿਰ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਪ ਬੀ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਢੋਲਣ ਦੀ ਸਮਝ ਨ ਆਵੇ ਪਰ ਇਸ ਬਿਨ ਛਿਨ ਰਿਹਾ ਨ ਜਾਵੇ। ਸਹੀਓ ਨੀ ਅਜ ਢੋਲਣ ਆਇਆ.....੩ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਂ ਮੈਂ ਇਤਨੀ ਪਤਲੀ ਲੰਘ ਜਾਵਾਂ ਇਸ ਨੈਣਾਂ ਪੁਤਲੀ। ਢੋਲਣ ਦੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹੁਸਨਾ ਦੇ ਇਸ ਮੋਹਨ ਮੰਦਰ ਲੁਕ ਜਾਵਾਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭੇ! ਲੁਕਣ ਮੀਟ ਫਿਰ ਕੈਸੀ ਫੱਬੇ! ਹਾਂ, ਫਿਰ ਲੱਭੇ ਮੈਨੂੰ ਢੋਲਣ ਅਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਕਰੇ ਫਰੋਲਣ ਲੁਕਣ ਮੀਟ ਦੀ ਖੇਡ ਚਲੇ ਇਉਂ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਖੇਲ ਖੇਲੀਏ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ। ਅਜ ਢੋਲਣ ਹਸਦਾ ਘਰ ਆਇਆ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆ ਗਲ ਲਾਇਆ।੪। ੧੩੯</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 6bajqnjqktz8ssbjgboxrfaskdvi469 250 68023 237947 203609 2026-09-29T08:15:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''95/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ:-''|depth=3em}} {{center|{{x-larger|'''ਸੁਗਾਮ ਨਜ਼ਾਰੇ'''}}}} ਉੱਤੇ ਬਨ, ਹੇਠਾਂ ਹਨ ਉਪਬਨ, {{gap|6em}}ਵਿੱਚ ਵਸਤੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ, ਦੇਉਦਾਰ ਪਰਬਤ ਤੇ ਝੂੰਮਣ, {{gap|6em}}ਖ੍ਰੋਟਾਂ ਦੁਆਲੇ ਵਸਦੀਆਂ, ਸੋਹਣੇ ਖੇਤ ਚਾਵਲਾਂ ਲਹਿਰਨ, {{gap|6em}}ਪੌਣ ਝੁਲਾਰੇ ਠੰਢੇ, ਪਾਣੀ ਵਗਣ, ਸੁਰਾਂ ਪਏ ਛੇੜਨ, {{gap|6em}}ਲਬਾ-ਲਬਾਬੀ ਹਸਦੀਆਂ। {{overfloat right|੧੪੦.|depth=3em}}</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਸੁਗਾਮ ਚਸ਼ਮੇ ਤੇ ਬਣ ਬ੍ਰਿੱਛ ਨੂੰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਚਾਲੀ ਗਜ਼ ਤੇਰਾ ਹੈ ਘੇਰਾ {{gap}}ਕਿਤੋਂ ਸੁੱਕਾ ਕਿਤੋਂ ਹਰਿਆ, ਸਦੀਆਂ ਪਲਟੇ ਤੂੰ ਦੇਖੇ, ਦੱਸ: {{gap}}(ਕਿਞ) ਹਿੰਦ ਐਸ਼੍ਵਰਜੋਂ ਗਿਰਿਆ? ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਵਾਙੂ {{gap}}ਸੁੱਕਾ, ਸਾਵਾ, ਸਖਣਾ, ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਸੂ {{gap}}ਪਰ ਜਿੰਦੋਂ ਅਜੇ ਨ ਮਰਿਆ।{{overfloat right|੧੪੧.|depth=1em}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> pxjbhm5zyxd3eiyepsalwda57qv57xn 250 68033 237948 201415 2026-09-29T08:15:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/96''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਅੰਗਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ'''}}}} {{Block center|<poem>ਤਾਲ ਖਨ੍ਯੋ ਭੂਪਾਲ ਬਡੋ, ਜਲ ਸੰਗ ਭਰ੍ਯੋ ਮਧ ਕੰਜ ਲਗਾਏ ਮੀਨ ਸੁਰੰਗ ਰਖੇ ਜਲ ਭੀਤਰ, ਊਪਰ ਹੰਸ ਸੁਵੰਸ ਬਸਾਏ। ਪੌੜ ਸਜੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਕੇ, ਚਹੂੰ ਓਰ ਸੁ ਬ੍ਰਿੱਛ ਚਿਨਾਰ ਸੁਹਾਏ, ਕਹੁ ਸੀਤਲ ਸਾਜ ਸਮਾਨ ਸਭੇ, ਕਿਉਂ ਆਪ ਅੰਗਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਨਾਏ?<ref>ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਸਭੇ ਸੀਤਲ ਸਾਜ਼ ਸਮਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲ ਤਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦਿਨਾਰਾਂ ਦੀ ਲਾਲ ਅਗਨੀ ਵਰਗੀ ਸ਼ੋਭਾ ਪਰ ਕਟਾਖਸ਼ ਹੈ।</ref> ੧੪੨.</poem>}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> d4nfa5unj41htzmtbpq1is8x5q99xk0 250 68034 237949 203611 2026-09-29T08:15:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''97/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਅਨੰਤ ਖਿਮਾ'''}}}} {{Block center|<poem>ਡਲ੍ਹ<ref>ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਵਡੀ ਝੀਲ</ref> ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਜ ਬੋਲੇ, 'ਤੱਕ ਅਸਾਂ ਵਲ ਭਾਈ! 'ਜੀ ਆਇਆਂ ਮੈਂ ਆਖਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸ਼ਤੀ ਓਨ੍ਹ ਚਲਾਈ। 'ਵੰਝ ਖੁਭੋਵੇ, ਚੱਪੇ ਮਾਰੇ, ਟੋਰ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਚੀਰੇ, 'ਮੈਂ ਝੱਲਾਂ, ਦਿਲ ਵੱਟ ਨ ਲ੍ਯਾਵਾਂ ਝਟ ਪਟ ਜ਼ਖਮ ਮਿਲਾਈ।' ੧੪੩.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> k50l777ea5odgv0l3be0anhp2crlmhu 250 68035 237950 203679 2026-09-29T08:16:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/98''}}}}</noinclude>{{center|ਗੁਲਮਰਗ ਤੇ}} {{center|{{x-larger|'''ਡੂੰਘਾ ਗਗਨੀ ਨੀਲ'''}}}} {{Block center|<poem>ਸੂਰਜ ਡੁੱਬੇ ਬਾਅਦ {{gap}}ਚੜ੍ਹਦੀ ਲਾਂਭ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਡਾਢਾ ਨੀਲ {{gap}}ਬਦਲੀਂ ਘੇਰਿਆ, ਚਮਕ ਦਮਕ ਲਿਸ਼ਕਾਰ {{gap}}ਮਸਤੀ ਵਾਲੜਾ ਭਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਰੇਲ {{gap}}ਮੀਂਹ ਵਸ ਚੁਕੇ ਤੇ, ਅਜ ਦੇਖ੍ਯਾ, ਗੁਲਮਰਗ! {{gap}}ਗਗਨੀਂ ਤੇਰਿਆਂ। ਧਸਦਾ ਅੱਖੀਂ ਜਾਇ, {{gap}}ਭਰਦੀ ਮਗਨਤਾ, ਮੋਂਹਦਾ ਅਪਣੇ ਵਿੱਚ, {{gap}}ਦੇਂਦਾ ਲੀਨਤਾ। ਜੇ ਭਗਤੀ ਰੰਗ ਨੀਲ {{gap}}ਤਾਂ ਉਹ ਨੀਲ ਏ, ਜੋ ਹੈ ਨੀਲ ਅਨੀਲ {{gap}}ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਬੀ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦਿਲ ਆਣ {{gap}}ਝਲਕੇ ਮਾਰਦਾ, ਤਦ ਅਜ ਸਾਰਾ ਨੀਲ {{gap}}ਜ਼ਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਸਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ, {{gap}}ਆਪਾ ਦੱਸਦਾ। ੧੪੪.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 9vn4byc3mmzvyroisqemad7lfoid1gq 250 68036 237974 203688 2026-09-29T08:26:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''99/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਅੱਫਰਵਾਟ ਚੋਟੀ ਤੇ'''}}}} {{Block center|<poem>ਕੁਦਰਤ ਕ੍ਵਾਰੇ ਰੰਗ {{gap}}ਦਿੱਸੇ ਏਸ ਥਾਂ ਸਾਦੀ ਸਾਦ ਮੁਰਾਦ {{gap}}ਬਿਨਾ ਬਨਾਉ ਦੇ। ਦਿਗ ਅੰਬਰ ਲੈ ਵੇਸ {{gap}}ਸੁਹਣੀ ਵਿਚਰਦੀ। ਨਿਰਜਨਤਾ ਪਰਭਾਵ {{gap}}ਹੈਵੇ ਛਾ ਰਿਹਾ ਖੁਲ੍ਹ ਦਾ ਬੜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ {{gap}}ਸੁਝਦਾ ਖ੍ਯਾਲ ਹੈ। ਸੁਆਦ ਸਹਮ ਦੇ ਨਾਲ {{gap}}ਜਫੀਆਂ ਪਾ ਰਿਹਾ। ਸੁੰਨ-ਸਾਨ ਬਿਯਬਾਨ {{gap}}ਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਂ ਗੱਜਦੀ ਪੌਣ ਵਹੇ ਹਿਵਧਾਰ {{gap}}ਤ੍ਰਿੱਖੀ ਐਤਨੀ ਵਿੰਨ੍ਹਦੀ ਕਪੜੇ ਜਾਇ {{gap}}ਪਿੰਡੇ ਠਾਰਦੀ ਸਿਹਜਾ ਸੁਹਣੀ ਸਾਫ {{gap}}ਕਾਈ ਦੀ ਵਿਛੀ ਸਾਵੀ ਪੀਲੀ ਲਾਲ {{gap}}ਕੂਲੀ ਗੁਦਗੁਦੀ; ਮੰਜੇ ਪੀੜ੍ਹਿਆਂ ਵਾਂਙ {{gap}}ਪੱਥਰ ਪਏ ਹਨ। ਬੈਠ ਗਏ ਇਕ ਥਾਂਉਂ {{gap}}ਪੱਥਰ ਇੱਕ ਤੇ, ਕੁਦਰਤ ਆਕੇ ਕੰਨ {{gap}}ਸਾਡੇ ਆਖਦੀ:- ਏਥੇ ਬੀ ਕੁਈ ਸ੍ਹੋਜ {{gap}}ਫਬਨਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ। ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਰੂਹ {{gap}}ਜਗਤ ਸਜਾਂਵਦੀ ਜਦੋਂ ਕਈ ਥਕ ਜਾਇ {{gap}}ਏਥੇ ਲ੍ਯਾਇਕੇ ਦੇਵਾਂ ਮੈਂ ਆਰਾਮ {{gap}}ਪਵਨ ਝੁਲਾਰਦੀ। ਗਰਦ ਧੂੜ ਤੋਂ ਸਾਫ {{gap}}ਧੂੰਇਓਂ ਰਹਿਤਵਾਂ ਇਹ ਸੁਹਣਾ ਅਸਥਾਨ {{gap}}ਪਾਵੇ ਜਿੰਦ ਹੈ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 9m1b6cc5a5m8xc11yz3zay8kesbs4cz 250 68037 237951 203690 2026-09-29T08:17:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/100''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਮੁੜ ਸੁਹਣੀ ਦੀ ਰੂਹ {{gap}}ਰੂਹ ਫੁਕ ਜਾਂਵਦੀ ਕੁਦਰਤ ਵਾਲਾ ਰੰਗ {{gap}}ਵੰਨ ਕੁਆਰੜਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਮੂੰਹ {{gap}}ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਏਹੋ ਜੇਹੇ ਥਾਇਂ {{gap}}ਫੇਰੇ ਪਾਇਕੇ ਨਵੀਂ ਨਰੋਈ ਹੋਇ {{gap}}ਜਗਤ ਸਜਾਣ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਫਿਰ ਜਾਇ {{gap}}ਫਬਨਾਂ ਲਾਂਵਦੀ। ੧੪੫.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਮਾਨਸ ਬਲ'''}}}} {{center|{{smaller|(ਕਸ਼ਮੀਰ)}}}} {{Block center|<poem>ਇੰਦ੍ਰ ਪੁਰੀ ਵਿਚ ਨਾਚ {{gap}}ਕਰਦੀ ਥੱਕ ਕੇ ਸਬਜ਼ ਪਰੀ ਅਲਸਾਇ {{gap}}ਮਾਨੋ ਆ ਗਈ। ਦੇਉ ਅਲਸਮਤੇ ਵਾਂਗ {{gap}}ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਪਿਆਂ ਵੇਖ ਗੋਦ ਸਿਰ ਸੱਟ {{gap}}ਨਖਰ੍ਯਾਂ ਵਾਲੜੀ ਲੇਟ ਗਈ ਵਿੰਗ ਖਾਇ {{gap}}ਇਹ ਲਟਬਾਉਰੀ। ਰੰਗ ਸਬਜ਼ ਤੇ ਡਲ੍ਹਕ {{gap}}ਚਿੱਟੇ ਵੰਨ ਦੀ, ਪੰਨੇ ਹੀਰੇ ਮੇਲ ਮਾਨੋ {{gap}}ਪਾ ਲਿਆ। ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ {{gap}}ਵਗੇ ਹਵਾ ਜਦੋਂ ਚਾਨਣ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ {{gap}}ਕਰਦਾ ਨਾਚ ਹੈ: -ਜ਼ਰੀ ਬਾਦਲੇ ਡਲ੍ਹਕ {{gap}}ਮਾਨੋ ਮਾਰਦੇ- ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਸ਼ੇ ਭਰੰਨ, {{gap}}ਮਸਤੀ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹੇ; ਮਾਨਸ ਬਲ ਦਾ ਰੂਪ {{gap}}ਮਾਨਸ ਮੋਹਿਂਦਾ। ੧੪੬</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 5fp1i5490bmi8vhcc5sn7cegw6k0bs2 250 68038 237952 203614 2026-09-29T08:18:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''101/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਗਗਰੀ ਨਾਗ ਤੇ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਪ੍ਰਸ਼ਨ-''|depth=3em}} ਹੇ ਜਗਜੀਵਨ ਪਾਣੀਆਂ! {{gap}}{{gap}}ਐਨਾ ਉੱਚਾ ਆਇ ਕਿਉਂ ਐਥੇ ਹੈਂ ਟਿਕ ਗਿਆਂ {{gap}}{{gap}}ਪਰਬਤ ਗੋਦ ਬਨਾਇ? {{overfloat left|''ਉੱਤਰ:-''|depth=3em}} ਮੈਲ ਜਗਤ ਦੀ ਧੋਂਵਦਾ {{gap}}{{gap}}ਥੱਕ ਗਿਆਂ ਘਬਰਾਇ ਸਾਹ ਕੱਢਾਂ ਬਹਿ ਏਸ ਥਾਂ {{gap}}{{gap}}ਧੂੜੋਂ ਦੇ ਉੱਚਾ ਆਇ 'ਵੇਗ-ਮੂਲ' ਨੇ ਪਾਇਆ {{gap}}{{gap}}ਸਾਨੂੰ ਹੈ ਵਿਚ ਵੇਗ; 'ਵੇਗ-ਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਹੈ {{gap}}{{gap}}ਵੇਗੋਂ ਕੱਢ ਸਕੇ ਜੁ। ੧੪੭.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਲੀਨ ਮਰਗ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|''ਦੋਹਾ-''|depth=3em}} ਲੀਨ ਮਰਗ ਡਿੱਠਾ ਸਖੀ ਸੁਹਜ ਸਾਦਗੀ ਲੀਨ। ਜਿਉਂ ਜੋਬਨ ਮੁਗਧਾ ਵਿਖੇ, ਜਿਉਂ ਰਸ ਕਵਿਤਾ ਚੀਨ। ੧੪੮.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 8lrcvejpy4zufxado23y2z0byh1prw7 250 68039 237953 203660 2026-09-29T08:18:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/102''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਅਲਪੱਥਰ ਦੀ ਗੋਦ'''}}}} {{Block center|<poem>ਅਲਪੱਥਰ ਦੀ ਗੋਦ {{gap}}ਲੇਟਿਆ ਬਾਲ ਹੈ ਕਰੇ ਚੋਜ ਤੇ ਦੋਦ {{gap}}ਬਾਬਲ ਨਾਲ ਓ। ਦੁਧ ਚਿੱਟਾ ਹੈ ਨੀਰ {{gap}}ਬਰਫ ਚੁੰਘਾ ਰਹੀ ਸੀਤਲ ਵਹੇ ਸਮੀਰ {{gap}}ਸਿਰ ਹਥ ਫੇਰਦੀ; ਲਹਿਰਾਂ ਕਰਨ ਕਲੋਲ {{gap}}ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਓ ਮੁਸਕਾਵਨ ਪਰ ਬੋਲ {{gap}}ਕੁਈ ਨ ਸੁਣੀਂਦਾ। ਹਥ ਲਾਯਾਂ ਹਥ ਸੁੰਨ {{gap}}ਠੰਢਾ ਠਾਰ ਤੂੰ ਨਿਰਜਨੀਆ ਹੈ ਵੰਨ {{gap}}ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੜੇ। ੧੪੯.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਗੁਰਧਾਮ ਯਾਤ੍ਰਾ'''}}}} {{center|{{smaller|(ਬਹਾਦਰ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਯਾਤ੍ਰਾ ਸਮੇਂ)}}}} {{Block center|<poem>ਏਥੇ ਬੈਠ ਗਏ ਮੇਰੇ ਸੁੰਦਰ, {{gap}}{{gap}}ਆਈ ਦਰਸ ਨੂੰ ਸਾਂਈਆਂ! ਇਕ ਦੇਸੀ ਨਹੀਂ, ਵ੍ਯਾਪਕ ਸਾਰੇ, {{gap}}{{gap}}ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਏਥੇ ਆਈਆਂ? ਜਲ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਹੈ, {{gap}}{{gap}}ਪਰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਂਦਾ, ਹਾਜ਼ਰ ਸਾਰੇ, ਪਰ ਸੁਲੱਭ ਹੋ {{gap}}{{gap}}ਪਾਵਨ ਕੀਤੀਆਂ ਥਾਂਈਆਂ। ੧੫੦.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> q8yeu27vjnqcvdgfrxpt2t20pml4wrg 250 68040 237954 202865 2026-09-29T08:18:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''103/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਵੁੱਲਰ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ'''}}}} {{Block center|<poem>ਵੁੱਲਰ ਦੇ ਹਾਂ ਮਗਰ ਪਿੱਛੇ ਬਦਲ ਉੱਠ ਉਚੇਰੇ ਹੋ, ਪੱਛੋਂ ਸੂਰਜ ਸੁਹਾਵੇ ਤੇ {{gap}}{{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝਾਤ ਇਕ ਪਾਈ। ਮਟੱਕਾ ਇਕ ਅਜਬ ਸੁਹਣੇ ਪਰਤ ਪਾਇਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ, ਜੀ ਉੱਠੇ ਨੂਰਾਨੀ ਹੋ {{gap}}{{gap}}ਸੁਨਹਿਰੀ ਝਾਲ ਝਾਲਾਈ। ਇਹ ਜੀਵਨ ਪਾ ਬਦਲ ਨੇ ਹੇਠ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਦਰ ਕੀਤੀ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਨੂਰ ਪਾਣੀ ਤੇ {{gap}}{{gap}}ਗਿਆ ਚੜ੍ਹ ਜਿੰਦੜੀ ਲਾਈ। ਚਮਕ ਉੱਠੇ, ਲਹਿਰ ਉੱਠੇ, ਸਰੂਰਾਂ ਵਿਚ ਭਰੇ ਪਾਣੀ, ਲੁਟਾਵਣ ਮਸਤੀਆਂ ਸੁਹਣੇ {{gap}}{{gap}}ਜਿ ਤੱਕੋ ਛੁਹ ਤਾਂ ਲਗਜਾਈ। ੧੫੧.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> n48e5hgo994dnjgoh29t840net61t4r 250 68041 237955 203622 2026-09-29T08:18:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/104''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਇਕ ਦਿਉਦਾਰ ਦੇ ਢੱਠੇ ਤੇ ਗਲ ਸੜ ਰਹੇ ਬ੍ਰਿੱਛ ਦੀ</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਫਰਿਯਾਦ'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|੧.''ਪਾਣੀ ਨੂੰ-''|depth=3em}} ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰੀਂ ਖੜਾ ਸਾਂ, ਤੇ ਸਾਵਾ ਲਹਿਲਹਾ ਲੰਮਾਂ ਬੜਾ ਸਾਂ, ਤਦੋਂ ਤੂੰ ਪੈਰ, ਪਾਣੀ! ਚੁੰਮਦਾ ਸੈਂ ਦੁਆਲੇ ਲੇਟਦਾ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੈਂ। ਵੜੇਂ ਅੰਦਰ ਤੇ ਘਾਲਾਂ ਘਾਲਦਾ ਸੈਂ, ਰਗੋ ਰੇਸ਼ੇ ਮਿਰੇ ਤੂੰ ਪਾਲਦਾ ਸੈਂ। ਬਣੇਂਦੋ ਜਿੰਦ ਦੀ ਤੂੰ ਜਿੰਦ ਮੇਰੀ ਪਲੇਂਦੋ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਜਿਉਂ ਜਿੰਦ ਤੇਰੀ। ਮਰੇਂਦਾ ਠੁਹਕਰਾਂ ਹਣ ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਆਵੇਂ? ਉਹੋ ਤੂੰ, ਰਾਗ ਪਰ ਹੋਰੋਂ ਹੀ ਗਾਵੇਂ? ਧਸੇਂ ਅੰਦਰ ਤਿ ਗਾਲੇਂ ਜਾਨ ਮੇਰੀ, ਕਰੇਂ ਭੁੱਗਾ ਦਿਨੋ ਦਿਨ, ਸ਼ਾਨ ਤੇਰੀ! {{overfloat left|੨.'' ਸੂਰਜ ਨੂੰ-''|depth=3em}} ਉਹੋ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਆਯਾ, ਤੂਹੋਂ ਸੂਰਜ ਜਿਨ੍ਹੇ ਸੀ ਪ੍ਯਾਰ ਪਾਯਾ! ਤਿਰੀ ਗਰਮੀ ਤਦੋਂ ਸੀ ਪਾਲਦੀ ਮੈਂ ਤਿਰੀ ਸੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜੀਵਾਲਦੀ ਮੈਂ। ਉਸੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮਾਰੇਂ ਬਾਣ ਤਿੱਖੇ, ਉਸੇ ਚਾਨਣ ਤੂੰ ਉਲਟੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇਂ। ਕਰੇਂ ਭੁੱਗਾ ਤਿ ਸਾੜੇਂ ਰੋਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਆਵੇ ਨ, ਹਾਏ, ਰਹਿਮ ਤੈਨੂੰ!</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 5ruv8rab9z96xumkvvee2g9juuwnfo3 250 68042 237956 203625 2026-09-29T08:19:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''105/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|੩. {{smaller|''ਪੌਣ ਨੂੰ-''}}|depth=3em}} ਅਨੀ ਤੂੰ ਪੌਣ ਓਹੋ ਅੱਜ ਆਈ! ਕਦੇ ਪਾ ਜੱਫੀਆਂ ਲੈਂਦੀ ਬਲਾਈਂ। ਤਦੋਂ ਤੂੰ ਜਿੰਦ ਵਿਚ ਸੈਂ ਜਿੰਦ ਪਾਂਦੀ, ਪੰਘੂੜੇ ਚਾੜ੍ਹਕੇ ਮਾਨੋਂ ਖਿਡਾਂਦੀ। ਉਡਾਵੇਂ ਆਣ ਹੁਣ ਮਿੱਟੀ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਰੇਂ ਖੇਰੂ, ਰੁਲਾਵੇਂ ਖ਼ਾਕ ਢੇਰੀ। {{overfloat left|੪. {{smaller|''ਧਰਤੀ ਨੂੰ-''}}|depth=3em}} ਅਹੋ ਧਰਤੀ! ਤੂੰ ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਖਿਡਾਯਾ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸੀਨੇ ਜੜਾਕੇ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ; ਤੂੰ ਬੀ ਹੁਣ ਖਾਰਦੀ ਹੈਂ ਹੱਡ ਮੇਰੇ, ਹੁਈ ਵੈਰਨ, ਕਦੇ ਸਨ ਪ੍ਯਾਰ ਤੇਰੇ। {{overfloat left|੫. {{smaller|''ਪੌਣ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਭਨਾਂ ਵਲੋਂ:-''}}|depth=3em}} ਸੁਣੀ ਫਰਿਯਾਦ ਜਦ ਢੱਠੇ ਦੀ ਸਭ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤਦ ਪੌਣ ਨੂੰ ਕਰ ਗੱਲ ਪਵਨੇਂ! ਪਵਨ ਤਦ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਂ ਸੰਭਾਲੀ ਤਿ ਬੋਲੀ ਬਾਣੀ ਓ ਕਰਕੇ ਸੁਖਾਲੀ। ਅਵੇ ਢੱਠੇ! ਤੂੰ ਐਵੇਂ ਵਧ ਗਿਓਂ ਵੇ! ਬੜੇ ਲੰਮੇ! ਸ਼ਊਰੋਂ ਨਿਘਰਿਓਂ ਵੇ! ਲਈ ਤੂੰ ਭੋਗ ਉਮਰਾ ਸੀ ਲੰਮੇਰੀ, ਨ 'ਜੀਵਨ ਰਮਜ਼' ਤੂੰ ਪਾਈ ਰਤੇਰੀ। ਤਿਰੀ ਇਸ ਡੀਲ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ‘ਕਣੀ' ਸੀ ‘ਕਣੀ ਜੀਵਨ' ਕਿ ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੇਹ ਬਣੀ ਸੀ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> evyufq0520x5uc11o8xgqlemulkjahz 250 68046 237957 203626 2026-09-29T08:19:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/106''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਉਸੀ 'ਜੀਵਨ ਕਣੀ' ਇਕ ਭੇਤ, ਭਾਈ! ਦੁਆਲੇ ਆ ਜਿਦ੍ਹੇ ਜਗ ਘੁੰਮਿਆ ਈ। ਪਵਨ ਪਾਣੀ ਧਰਤਿ ਗਰਮੀ ਤਿ ਚਾਨਣ ਸਭੇ ਉਸ ਇਕ ਕਣੀ ਨੂੰ ਆਣ ਮਾਨਣ, ਚੁਗਿਰਦੇ ਓਸ ਦੇ ਸਭ ਆਣ ਭੌਂਦੇ, ਲਿਆ ਭੇਟਾ ਉਦ੍ਹੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਪੌਂਦੇ। ਜਿਥੇ ਹੋ ਵਾਸ ਆ ਓਸੇ ਕਣੀ ਦਾ ਸਦਾ ਜਾ ਦਾਸ ਓਸੇ ਦਾ ਬਣੀਂਦਾ। ਕਣੀ ਜਦ ਤੀਕ ਹੈਵੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਤਦੋਂ ਤਾਈਂ ਹੈ 'ਜਿੰਦੜੀ-ਲਾਸ' ਲਸਦੀ, ਤਦੋਂ ਤਾਈਂ ਸਭੋ ਕੁਈ ਆਇ ਪਾਲੇ; ਇ 'ਕੁਦਰਤ ਨੇਮ' ਹਨ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਚਾਲੇ। ਜਦੋਂ ਜਿੰਦ ਦੀ ਕਣੀ ਨੇ ਰਾਹ ਲੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਜਿੰਦੜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਲੀ ਖ਼ੋਲ ਕੀਤਾ, ਤਦੋਂ ਫਿਰ ਕੌਣ ਆਕੇ ਪਾਲਦਾ ਹੈ? ਜੁ ਸੀ ਪਾਲੇ ਸੋਈ ਫਿਰ ਘਾਲਦਾ ਹੈ। ਉ ਪਾਲਣਹਾਰ ਘਾਲਣਹਾਰ ਬਣਦਾ ਖਿਲਾਵਣਹਾਰ ਡੇਗਣਹਾਰ ਬਣਦਾ। ਜੁ ਤੂੰ ਦੇਖੇਂ ਜ਼ਿਮੀਂ ਅਸਮਾਨ ਫਿਰਦਾ, ਧਰਤ ਸੂਰਜ ਨਛੱਤਰ ਘੇਰ ਘਿਰਦਾ, ਪਵਣ ਪਾਣੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਮਾਰ ਕਰਦੀ,</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 1vbkv2immoq8av26on894w126s5d7ir 250 68047 237958 203627 2026-09-29T08:19:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''107/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਬਰਫ ਬੱਦਲ ਗਰਮ ਰੁਤ ਨਾਲ ਸਰਦੀ, ਸਭੇ ਜੀਵਨ ਕਣੀ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਨੇ ਗਏ ਜੀਵਨ ਤੇ ਸਭ ਹੀ ਘਾਲਦੇ ਨੇ। {{overfloat right|੧੫੨.|depth=2em}}</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਦੋ ਲੜਾਕੇ ਬੁੱਤ'''}}}} {{Block center|<poem>ਪੱਥਰ ਦੇ ਦੁਇ ਬੁੱਤ ਖੜੇ ਹਨ {{gap}}ਸੂਰਬੀਰ ਹਨ ਦੋਵੇਂ, ਸਾਹਵੇਂ ਖੜੇ ਲੜਨ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ {{gap}}ਕ੍ਰੋਧ ਅੱਖੀਓਂ ਚੋਵੇ, ਗੁੱਥਮ-ਗੁੱਥਾ ਹੁਏ ਕਿ ਹੋਏ {{gap}}ਇਹ ਪ੍ਯਾ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਵੇ, ਪਰ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਦੀਆਂ ਲੰਘੀਆਂ {{gap}}ਖੜੇ ਉਵੇਂ ਦੇ ਓਵੇਂ।{{overfloat right|੧੫੩.|depth=1em}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> lmoi6k0xe6qoj95bnv6fhadfb4q6hdv 250 68048 237959 201595 2026-09-29T08:20:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/108''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਦੁਮੇਲ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਨਾਦ'''}}}} {{center|{{smaller|(ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ)}}}} {{Block center|<poem>ਕਦੋਂ ਦਾ ਨਾਦ ਤੇਰੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ, ਇਸੇ ਧੁਨ ਵਿਚ, ਦੁਮੇਲੇ! ਛੇੜਿਆ ਏ, {{gap}}{{gap}}ਦਿਨੇ ਰਾਤੀਂ ਇਹੋ ਇਕ ਗੀਤ ਗਾਵੇਂ, {{gap}}{{gap}}ਜਦੋਂ ਆਵੋ ਇਕੋ ਹੀ ਸੁਰ ਸੁਣਾਵੇਂ। ਇਹੋ ਸੁਰ ਨਾਦ ਸੀ ਤੇਰਾ ਛਿੜਾਂਦਾ, ਇਹੋ ਇਕ ਗੀਤ ਸੀ ਤੂੰ ਤਦ ਬੀ ਗਾਂਦਾ, {{gap}}{{gap}}ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਸਨ ਬਨ ਨੂੰ ਸਿਧਾਏ, {{gap}}{{gap}}ਭਰਤ ਪਾਹੁਨ ਤਿਰੇ ਘਰ ਸਨ ਗੇ ਆਏ। ਇਹੋ ਧੁਨ ਤੂੰ ਦੁਮੇਲੇ! ਸੀ ਲਗਾਈ, ਜਦੋਂ ਕੁਰਛੇਤ੍ਰ ਦੀ ਲੱਗੀ ਲੜਾਈ, {{gap}}{{gap}}ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਉੜੀਆ ਦੇ ਰਾਜੇ {{gap}}{{gap}}ਹਿਠਾਂ ਜਾਂਦੇ ਤੇਰੇ ਕੰਢੇ ਬਿਰਾਜੇ। ਜਦੋਂ ਏਥੇ ਸਮਾਧੀ ਬੁਧ ਜੀ ਲਾਈ ਇਹੋ ਧੁਨ ਕੰਨ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਤੂੰ ਪਾਈ। {{gap}}{{gap}}ਸਿਕੰਦਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਤੇ ਆਯਾ, {{gap}}{{gap}}ਪੁਰੂਰਵ ਨੇ ਨ ਸੀ ਆਪਾ ਨਿਵਾਯਾ; ਤਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਇ ਕੌਲ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਕੰਢੇ ਸੀ ਬੈਠਾ ਹੌਲ ਭਰਕੇ; {{gap}}{{gap}}ਤੇਰਾ ਇਹ ਨਾਦ ਸੁਰ ਏਹੋ ਸੀ ਗਾਂਦਾ, {{gap}}{{gap}}ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸੀ ਜਾਨਾਂ ਲੜਾਂਦਾ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> fghpa6rjeb5z3fu4d64xnqbepus9l9h 250 68049 237960 201593 2026-09-29T08:20:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''109/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਉਧਰ ਰਾਜਾ ਅਨੀਬਾ ਟੈਕਸਿਲਾ ਦਾ ਦ੍ਰੋਹੀ ਦੇਸ਼ ਹੋ, ਵੈਰੀ ਰਲਾ ਜਾ, {{gap}}{{gap}}ਸਿਕੰਦਰ ਨਾਲ ਰਲਕੇ ਜ਼ੰਗ ਚੜ੍ਹਿਆ, {{gap}}{{gap}}ਤੇ ਅਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਓ ਉਲਟ ਲੜਿਆ; ਤਦੋਂ ਹਾਂ ਨਾਦ ਤੂੰ ਏਹੋ ਸੀ ਗਾਂਦਾ, ਤੇਰਾ ਪਾਣੀ ਇਹੋ ਸੀ ਨਾਚ ਪਾਂਦਾ। {{gap}}{{gap}}ਜਦੋਂ ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਗੁਪਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਯਾ, {{gap}}{{gap}}ਦੇਸ਼ ਅਪਨਾ ਕਰ ਸੁਤੰਤਰ ਦਿਖਾਯਾ, ਯੂਨਾਨੀ ਯਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉੱਚਾ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਕੀਤਾ, {{gap}}{{gap}}ਤੇਰੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਉਸ ਬੀ ਆਣ ਕੇ ਤੇ, {{gap}}{{gap}}ਇਹੋ ਤੈਂ ਨਾਦ ਸੁਣਿਆਂ ਕੰਨ ਦੇ ਕੇ। ਇਦ੍ਹੇ ਪੋਤੇ ਤੇ ਜਦ ਸੀ ਰਾਜ ਆਇਆ, ਜਿਨ੍ਹੇ 'ਆਸ਼ੋਕ ਪਿਯ ਦਾਸੀ' ਸਦਾਇਆ, {{gap}}{{gap}}ਤੇ ਸੰਗਲਦੀਪ ਤੋਂ ਹੈਰਾਤ ਤਾਈਂ, {{gap}}{{gap}}ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਦੋਹੀ ਫਿਰਾਈ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਧੁਨਿ ਧਰਮ ਦੀ ਐਸੀ ਵਜਾਈ, ਜੁ ਚੀਨੋਂ ਰੂਮ ਤਕ ਦਿੱਤੀ ਸੁਣਾਈ; {{gap}}{{gap}}ਉ ਚਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਬੀ ਆਪ ਆਯਾ, {{gap}}{{gap}}ਏ ਸ੍ਰੀ ਨਗਰੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਓਸੇ ਬਨਾਯਾ; ਤਦੋਂ ਤੂੰ ਓਸ ਨੂੰ ਬੀ ਧੁਨ ਸੁਣਾਈ, ਉਦ੍ਹੇ ਕੰਨੀ ਇਹੋ ਹੀ ਵਾਜ ਪਾਈ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> bspaiycd29ykwmj7fpfqrs2pa4diih3 250 68050 237961 201591 2026-09-29T08:20:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/110''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}{{gap}}ਜਦੋਂ ਵਿੱਕ੍ਰਮ, ਹਰਸ਼, ਕੈਨਿਸ਼ਕ ਆਏ, {{gap}}{{gap}}ਇਹੋ ਤੈਂ ਨਾਦ ਸਭ ਦੇ ਕੰਨਿ ਪਾਏ। ਜਦੋਂ ਮਹਮੂਦ ਨੇ ਜ਼ੁਲਮੀ ਕਮਾਈ, ਤਦੋਂ ਬੀ ਸੁਰ ਇਹੋ ਸੀਗੀ ਤੂੰ ਲਾਈ। {{gap}}{{gap}}ਖੁਲ੍ਹ ਅਪਣੀ ਦੇਸ ਨੇ ਜਦ ਫੁਟਿ ਗੁਆਈ, {{gap}}{{gap}}ਪਰਾਇਆਂ ਆਬਰੂ ਇਸਦੀ ਮਿਟਾਈ, ਕਹਿਰ ਤੇ ਕਹਿਰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ, ਨਿਤ ਐਪਰ ਨਾਦ ਤੂੰ ਏਹੋ ਵਜਾਏ, {{gap}}{{gap}}ਮਲ੍ਹਮ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦੀ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਲਿਆਏ, {{gap}}{{gap}}ਜੋ ਵੀਣਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਘਰ ਘਰ ਵਜਾਏ, ਮੁਏ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਜਿਨ ਸੁਣਾਈ, ਨਵੀਂ ਜਿੰਦੜੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਥਾਂ 'ਚ ਪਾਈ, {{gap}}{{gap}}ਸਨੇਹ ਦੇ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ ਫਟ ਬਨ੍ਹਾਏ, {{gap}}{{gap}}ਦਰਦ ਹਮਦਰਦੀਆਂ ਦੀ ਜੋ ਛਿੜਾਏ, ਤੇਰੇ ਕੰਢੇ ਜਦੋਂ ਓ ਵੈਦ ਆਏ, ਏਹੋ ਤੂੰ ਨਾਦ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਸੁਣਾਏ। {{gap}}{{gap}}ਮੁਗ਼ਲ ਆਏ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰਾਂ ਬੀ ਲਈਆਂ {{gap}}{{gap}}ਕਰਨ ਐਸ਼ਾਂ ਓ ਏਥੇ ਨਿੱਤ ਨਈਆਂ, ਤਦੋਂ ਓ ਰੂਪ ਗੋਬਿੰਦ ਚਲ ਕੇ ਆਏ, 'ਹਰੀ ਗੋਬਿੰਦ' ਜੋ ਜਗ ਤੇ ਸਦਾਏ; {{gap}}{{gap}}ਸੰਦੇਸੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਧੁਰ ਤੋਂ ਲਿਆਏ, {{gap}}{{gap}}ਮਰੇ ਲੋਕਾਂ ਚਿ ਜਿੰਦ ਨਵੀਆਂ ਲਗਾਏ,</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 7l11xpjrptcl41iskmsjhz9e2c6391a 250 68051 237962 201589 2026-09-29T08:21:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{right|{{underline|''111/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਤੇਰੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਝੰਡਾ ਨਾਮ ਲਾਇਆ, ਜੁ ਹੁਣ ਤੀਕਰ ਝੁਲੇਂਦਾ ਹੈ ਸਾਵਯਾ, {{gap}}{{gap}}ਇਹੋ ਤੈਂ ਨਾਦ ਸਤਿਗੁਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾਯਾ, {{gap}}{{gap}}ਹਰੀ ਕੀਰਤਿ ਜਿਨ੍ਹੇ ਏਥੇ ਸੀ ਗਾਯਾ। ਪਠਾਣਾਂ ਫੇਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸੀ ਦਬਾਈ, ਸਭੀ ਅਖ ਦੇਸ ਦੀ ਅਣਹੰਝੂ ਰੁਆਈ, {{gap}}{{gap}}ਗਿਰਾਵਨ ਮੰਦਰਾਂ ਬੁਤ ਤੋੜ ਸਿੱਟਣ, {{gap}}{{gap}}ਧਰਮਹਾਰੇ ਨ ਜੋ ਵਿਚ ਡਲ ਦੇ ਸਿੱਟਣ, ਕਿ ਝੀਣੀਂ ਬਾਣ ਦਰਦਾਂ ਨੇ ਛਿੜਾਈ, ਤੂੰ ਅਪਣੀ ਧੁਨ ਤਦੋਂ ਏਹੋ ਸੀ ਲਾਈ। {{gap}}{{gap}}ਫਸੀ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਤੇ ਕਹਿਰਾਂ ਨੇ ਮੁਕਾਈ {{gap}}{{gap}}ਓ ਚੇਲੇ ਮਰਦ ਨੇ ਆਕੇ ਛੁਡਾਈ, ਜੋ ਸੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਗ ਤੇ ਅਖਾਂਦਾ, ਕਦੇ ਰਣਜਿੱਤਿਆਂ ਬਿਨ ਘਰ ਨ ਆਂਦਾ {{gap}}{{gap}}ਓ ਬਾਂਕਾ ਛੈਲ ਤੇਰੇ ਤੀਰ ਆਯਾ, {{gap}}{{gap}}ਜਿਨ੍ਹੇ ਖੁਲ੍ਹ ਦਾ ਫਰੈਰਾ ਮੁੜ ਫਹਿਰਾਯਾ, ਗਈ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਨ ਮੋੜੀ, ਹੋਈ ਜੋ ਚੂਰ ਉਸ ਨੇ ਆਨ ਜੋੜੀ, {{gap}}{{gap}}ਲਦਾਖੋਂ ਸਿੰਧ ਤਾਂਈਂ ਇਕ ਕਰਾਯਾ, {{gap}}{{gap}}ਸੁਤੰਤ੍ਰ ਰਾਜ ਜਿਸ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਖਾਯਾ, ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹ ਦੇ ਕੇ ਆਯਾ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਤੀਰ ਤੇ ਡੇਰਾ ਲਗਾਇਆ;</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 39ooq5mpf8g1r3s3soohwgonqp1gttq 250 68052 237963 201587 2026-09-29T08:21:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/112''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}{{gap}}ਇਹੋ ਤੈਂ ਗੀਤ ਉਸ ਨੂੰ ਬੀ ਸੁਨਾਯਾ, {{gap}}{{gap}}ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤੂੰ ਏਥੇ ਹੈ ਗਾਯਾ। ਗਏ ਓ ਦੌਰ ਫਿਰ ਬਦਲੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੇ ਅਲਾਪੇ ਓਹ ਤਰਾਨੇ, {{gap}}{{gap}}ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਅਲਾਪਣ {{gap}}{{gap}}ਤੇ ਦੁੱਪੜ ਫੁੱਟ ਦੀ ਤੋਂ ਜੋ ਸਿਞਾਪਣ। ਸਮੇਂ ਬਦਲੇ ਤੇ ਪਲਟੇ ਦੌਰ ਕੇਈ, ਤੇਰੇ ਪਰ ਤੌਰ ਹਨ ਸੇਈ ਦੇ ਸੇਈ। {{gap}}{{gap}}ਤੇਰਾ ਓ ਨਾਦ ਇਕੋ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, {{gap}}{{gap}}ਫਰਕ ਇਸ ਵਿਚ ਨ ਕੋਈ ਪਿਆ ਹੈ, ਕਿਹਾ ਏ ਨਾਦ ਤੂੰ ਅਲਾਪ ਲਾਯਾ? ਸਦਾ ਤੋਂ ਨਾਦ ਸੁਰ ਇਕੋ ਹੀ ਗਾਯਾ? {{gap}}{{gap}}ਦਿਨੇ ਰਾਤੀ ਚਲੇ ਪਰਵਾਹ ਤੇਰਾ, {{gap}}{{gap}}ਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਛਿੜਿਆ ਰਾਗ ਤੇਰਾ। ਇਕੋ ਧੁਨ ਮਸਤ ਧੁਨ ਤੂੰ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਕੋ ਸੁਰ ਛੇੜ ਕੇ ਤੂੰ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, {{gap}}{{gap}}ਕਦੋਂ ਤਕ ਰਾਗ ਇਹ ਗਾਵੇਂਗਾ ਭਾਈ! {{gap}}{{gap}}ਸੁਣਾਵੇਂਗਾ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਗਾਈ? ੧੫੪</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> axqka6tp3y8hzkapnfjmy75mt9f7ayg 250 68053 237964 201586 2026-09-29T08:22:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''113/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਮਸੂਰੀ ਨੂੰ'''}}}} {{center|{{smaller|(ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਯਾਦ ਕਸਕ)}}}} {{Block center|<poem>ਜਦੋਂ ਜ੍ਵਾਨ ਸੈਂ ਤੂੰ ਮਸੂਰੀਏ! {{gap}}{{gap}}(ਅਸੀਂ) ਮਿਲਨ ਤੁਧੇ ਨੂੰ ਆਏ। ਸੋਹਣੇ ਦੂਲੇ ਸਜਨ ਸੁਹਾਵੇ, {{gap}}{{gap}}ਨਾਲ ਅਸਾਡੇ ਆਏ। ਇਕ ਵੇਰ ਨਾਂ, ਕਈ ਵੇਰ ਹਾਂ, {{gap}}{{gap}}ਕਈ ਸਾਲ ਸਾਂ ਆਏ, ਆਏ ਜਦ ਰੰਗ ਰੂਪ ਤੁਧੇ ਦੇ {{gap}}{{gap}}ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਦਿਸਿ ਆਏ। ਖੇੜੇ ਖਿੜੇ ਸੁਹਾਵੇ ਤੇਰੇ, {{gap}}{{gap}}ਜੋਬਨ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰੇ। ਵਾਉ ਵਗੇ ਕਿ ਪ੍ਯਾਰ ਤੁਧੇ ਦਾ, {{gap}}{{gap}}ਲੈਂਦਾ ਜੋਸ਼ ਹੁਲਾਰੇ। ਉਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਜਣ ਸੁਹਾਵੇ, {{gap}}{{gap}}ਦੇਖ ਦੇਖ ਖੁਸ਼ ਹੋਵਨ। ਖੁਸ਼ੀ ਤੁਧੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ, {{gap}}{{gap}}ਘੁਲ ਮਿਲ ਰਸ ਰੰਗ ਚੋਵਨ। ੧੫੫.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 0y25uevmapyb7maerrbxs9gffp0gh2t 250 68054 237965 203628 2026-09-29T08:22:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/114''}}}}</noinclude>{{center|{{smaller|ਸੁਹਜ ਪੰਘੂੜਿਆਂ ਪਿਛੋਂ}}}} {{center|{{x-larger|'''ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਤੇ ਰੰਗ'''}}}} {{Block center|<poem>ਪਿੰਡੀ ਦੇ ਜੂਹ ਦਿੱਸਣ ਲੱਗੇ {{gap|5em}}ਦੂਰ ਰਹੀਆਂ ਕਸ਼ਮੀਰਾਂ, ਫਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਬੱਝਣ ਲੱਗੇ {{gap|5em}}ਦੂਰ ਰਹੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ। ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਉਹ ਸੁਹਜ ਪੰਘੂੜੇ {{gap|5em}}ਜੋ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਝੂਟੇ, ਦੂਰ ਰਹੇ ਓ ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ {{gap|5em}}ਖੁਸ਼ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਫਕੀਰਾਂ। ਬੇਫਿਕਰੀ ਦਾ ਸੁਹਜ ਪੰਘੂੜਾ {{gap|5em}}ਦੂਰ ਰਿਹਾ, ਨੀ ਮਾਏ! ਸੋਚ ਪੌੜੀਆਂ ਨੇੜੇ ਆਈਆਂ, {{gap|5em}}ਦਿਸ ਰਹੀਆਂ ਤਦਬੀਰਾਂ। ਠੰਢੀਆਂ ਛਾਵਾਂ, ਵਹਿੰਦੇ ਪਾਣੀ, {{gap|5em}}ਮੇਵੇ ਦੂਰ ਰਹਾਏ, ਜਣੇਂ ਖਣੇਂ ਦੀ ਦਾਰੀ ਕਰ ਤੂੰ, {{gap|5em}}ਝਲ ਸਭ ਦੀਆਂ ਤਕਸੀਰਾਂ। ੧੫੬</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> e63jny8of9urqknw8ak08xfz5691jsb 250 68055 237966 203661 2026-09-29T08:22:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''115/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਤੇ ਕਮਲ'''}}}} {{Block center|<poem>ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਤੇ ਕਿਸੇ ਭਗਤ ਨੇ {{gap}}ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਲ੍ਯਾ ਧਰਿਆ, ਛਿੜ ਝਰਨਾਟ ਗਈ ਉਸ ਪੱਥਰ, {{gap}}ਛੁਹ ਕੋਮਲ ਥਰਹਰਿਆ। 'ਸਦਾ-ਨੀਂਦ' ਤੋਂ ਜਾਗ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ, {{gap}}ਕੰਬ ਏ ਵਾਕ ਅਲਾਏ:- ਕੌਣ ਤਪੱਸ੍ਯਾ ਕਰ ਤੂੰ ਸੁਹਣੇ! {{gap}}‘ਦਿਲ—ਕਾਂਬੇ' ਏ ਪਾਏ? ਲੈ ਕਲਵੱਤਰ ਸਿਖਰੋਂ ਮੈਂ ਸੀ {{gap}}ਛਾਲ ਨਦੀ ਵਿਚ ਮਾਰੀ, ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਦੀ ਰਗੜ ਸਹਾਰੀ {{gap}}ਸਹਿ ਸਦੀਆਂ ਜਲਧਾਰੀ। ਕਰਦਿਆਂ ਤਪ, ਤੇ ਆਪਾ ਪੀਹ ਪੀਹ, {{gap}}ਰੂਪ ਰੰਗ ਨਿਕਲ ਆਯਾ, ਸ੍ਵਰਨ ਮੰਦਰੀਂ ਡੇਰਾ ਮਿਲਿਆ, {{gap}}ਜਗ ਨੇ ਪੂਜ ਬਨਾਇਆ, ਪਰ ਪੱਥਰ ਦਾ ਪੱਥਰ ਮੈਂ ਸਾਂ, {{gap}}ਪੱਥਰ ਨੀਂਦੇ ਸੋਇਆ, ਉਹ ਕੁਝ ਮੈਂ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਕੂਲੇ! {{gap}}ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਛੁਹ ਹੋਇਆ। ਅਪਣੀ ਤਪੀ ਤਪੱਸ੍ਯਾ ਦੱਸੀਂ {{gap}}ਮੈਂ ਬੀ ਉਹੋ ਕਮਾਵਾਂ, ਝਰਨਾਟਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਇਕੇ {{gap}}ਤੈਂ ਵਾਂਗਰ ਥਰਰਾਵਾਂ। ਕਮਲ ਕਿਹਾ:- ਸੁਣ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਜੀ {{gap}}ਮੈਂ ਕਰ ਵਤਨ ਨਹੀਂ ਚੜਿਆ। ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਕੁਈ ਰਗੜ ਨ ਖਾਧੀ, {{gap}}ਤਪ ਬ੍ਰਤ ਕੁਈ ਨ ਕਰਿਆ। ਮੈਲੇ ਚਿੱਕੜ ਤੇ, ਸੁਣ ਸਜਣਾਂ! {{gap}}ਕਿਸ ਜਿਵੰਦੇ ਸਾਂਈਂ<ref>ਭਾਵ ਹੈ-ਸੂਰਜ</ref> ‘ਪ੍ਯਾਰ-ਝਾਤ' ਇਕ ਕਾਂਬੇ ਵਾਲੀ {{gap}}ਧੁਰੋਂ ਅਰਸ਼ ਤੋਂ ਪਾਈ।</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> e65zg5fldab1p611xdf6l2wy7j7lj7m 250 68056 237967 203632 2026-09-29T08:23:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/116''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੁਣੀਂ ਸੱਜਣਾ! {{gap}}ਉੱਠ ਉਤਾਹਾਂ ਆਇਆ, ਚਾਨਣ ਨੇ ਚੁੰਮ ਮੱਥਾ ਲੀਤਾ, {{gap}}ਪੌਣਾਂ ਗੋਦ ਖਿਲਾਇਆ। ਨੈਣਾਂ ਨੇ ਝਰਨਾਟਾਂ ਲਾ ਲਾ {{gap}}ਪ੍ਯਾਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਭਰਿਆ, ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਗੁਣ ਗਾ ਗਾ {{gap}}ਮੇਰੇ ਰਾਗ ਰੂਪ ਕਰ ਧਰਿਆ। ਤਪਾਂ ਹਠਾਂ ਤੂੰ ਪੂਜ ਬਣਾਇਆ {{gap}}ਪਰ ਜਿੰਦੜੀ ਨਾ ਪਾਈ ਜੀਉਂਦੀ ਕਣੀ ਅਸਾਂ ਨੂੰ, ਸੱਜਣਾ! {{gap}}‘ਮਿਹਰ-ਨਦਰ' ਨੇ ਲਾਈ। ੧੫੭.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਜੈ ਪੁਰ'''}}}} {{Block center|align=right|<poem>ਜੈਪੁਰ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਸੁਹਣੇ ਸੁਹਣੇ, ਚੌੜੇ ਚੌੜੇ, ਬੜੇ ਬੜੇ, ਕੁਦਰਤਿ ਕਈ ਨਜ਼ਾਰੇ ਬੀ ਹਨ, ਮੋਟਰ ਥਾਂ ਥਾਂ ਖੜੇ ਖੜ੍ਹੇ; ਕਾਰੀਗਰੀ ਅਣੋਖੀ ਹੈ ਵੇ, ਘੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ, ਰਹਿਣ ਜੋਗ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਨ ਦਿੱਸੋ ਸੈਰ ਤੇ ਦੇਖਣ ਜੋਗ ਛੜੇ। {{overfloat right|੧੫੮.|depth=3em}}</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> eurgzxempsguuvi0pli28bv9yuqc39y 250 68057 237968 203630 2026-09-29T08:24:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''117/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਸ਼ਾਂਤਿ ਪ੍ਰਭਾ'''}}}} {{center|(''ਅੰਬੇਰ (ਜੈ ਪੁਰ) ਤੇ ਚਾਂਦਨੀ'')}} {{Block center|<poem>ਰਾਜਾ ਕੁਈ ਨ ਵੱਸਦਾ {{gap}}ਨਾ ਕੋਈ ਮਹਿਰਾਉ, ਮੰਤ੍ਰੀ ਕੁਈ ਦੀਵਾਨ ਨਾ {{gap}}ਨਾ ਕੋਈ ਉਮਰਾਉ, ਸੰਤ੍ਰੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਨਾ, {{gap}}ਮੁਲਜ਼ਮ ਸਾਇਲ ਨਾਹਿ, ਹੱਲਾ ਕਰਨੇਹਾਰ ਦਾ {{gap}}ਮੁਸ਼ਕ ਨ ਹੈ ਹੁਣ ਨਾਉਂ। ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ {{gap}}ਰੌਲੇ ਸ਼ੋਰਾਂ ਜੋਗ, ਮੁੱਦਤ ਤੋਂ ਹੁਣ ਹੈ ਪਿਆ {{gap}}ਵਿਹਲਾ ਹੋਇਆ ਥਾਂਉਂ। ‘ਮੰਦਰ' ਸੁਹਣੇ ਹਨ ਬਣੇ {{gap}}‘ਦਰ' ਹਨ ਅਤਿ ਫਬਦਾਰ, ਕਾਰੀਗਰੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ, {{gap}}ਢੁਕਿਆ ਅਜਬ ਢੁਕਾਉ। ਖੜਾ ਉਵੇਂ ਬਣਿਆ ਜਿਵੇਂ {{gap}}'ਮਹਲ-ਕਿੱਲ੍ਹਾ' ਅੰਬੇਰ<ref>ਇਹ ਮਹਲ ਹੈ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਂਙੂ ਸਫੀਲਾ ਆਦਿ ਸਹਤ ਹੈ</ref> ਪਰਬਤ ਸ਼ਿਖ਼ਰੇ ਸ਼ੋਭਦਾ, {{gap}}ਸਗਵਾਂ ਰੰਗ ਰੰਗਾਉ। ਇਉਂ ਜਾਪੇ ਜਿਉਂ ਸੁੰਦਰਤਾ {{gap}}ਕਰਨੇ ਲਈ ਅਰਾਮ ਚੁਣ ਲੀਤਾ ਹੈ ਤਾੜਕੇ {{gap}}ਇਹ ਨਵੇਕਲਾ ਥਾਂਉਂ। ‘ਸ਼ਾਂਤਿ' ਵਸੇਂਦੀ ਏਸ ਥਾਂ, {{gap}}ਵਸਦੀ ਨਾਲ ਇਕਾਂਤ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਆ ਟਿਕੀ, {{gap}}ਛਾਯਾ ਚੁੱਪ-ਚੁਪਾਉ। ਚਹੁਂ ਦਾ ਮਿਲਵਾਂ ਸੁਹਜ {{gap}}ਜੋ ਰੂਪ, ਅਰੂਪ, ਅਛਾਉਂ, ਰਾਜ ਕਰੇ ਅੰਬੇਰ ਵਿਚ {{gap}}ਬਣ ਹੁਣ "ਕੋਮਰਾਉ"।</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> 4v2hf932s3vkyblnrit70v5cjze0z7r 250 68058 237969 203633 2026-09-29T08:24:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/118''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸਮਾ ਸੰਝ ਸੀ ਸੋਹਿੰਦਾ {{gap}}ਚੰਦ ਨਿਕਲਿਆ ਆਇ ਛਬੀ ਅਰਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ {{gap}}ਲੈਕੇ ਹੋਰ ਸੁਹਾਉ। ਚਿੱਟੀ ਚਿੱਟੀ ਚਾਂਦਨੀ {{gap}}ਅੰਬਰ ਤੋਂ ਪਲਮਾਇ ਵਿਚ ਅੰਬੇਰ ਦੇ ਪਸਰਦੀ {{gap}}ਦੇ ਟਿਕਵਾਂ ਲਹਿਰਾਉ। ਮਾਨੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮੀਆਂ {{gap}}ਉਡੀਆਂ ਪਰਸਨ ਚੰਦ ਨੂਰ ਨੂਰ ਹੋ ਪਰਤੀਆਂ, {{gap}}ਕਰਨ ਨੂਰ ਵਰਸਾਉ। ਨਕਾ ਨਕੀ ਚੋਟੀਆਂ ਤਈਂ {{gap}}ਸਾਰੀ ਦੂਨ ਵਿਚਾਲ ਭਰੀ ਚਾਂਦਨੀ ਹੈ ਗਈ {{gap}}ਮਾਵੀ, ਅਜੇ ਅਮਾਉ। ‘ਚਮਕ ਚਾਂਦੀਓ' ਚੁੱਕ ਕੇ {{gap}}ਦਿਓ ਜਿ ਛਹਿਬਰ ਲਾਇ ‘ਚਮਕ-ਚਾਂਦਨੀ' ਦੇ ਰਹੀ {{gap}}ਤਿਉਂ ਸੀਤਲ ਪਰਭਾਉ। ਕਰਦੀ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ {{gap}}ਬੇ-ਮਲੂਮ ਪਰਵੇਸ਼ ਟਿਕੀ ਜੁ ਜਾਪੇ ਚਾਂਦਨੀ, {{gap}}ਟਿਕੀ ਨ, ਹੈ ਥਰਰਾਉ। ਨੈਣਾਂ 'ਚੋਂ ਚਿਤਿ ਸਿੰਜਰੀ, {{gap}}ਚੰਚਲਤਾ ਕਰ ਚੂਰ ਚਿਤ ਚੁਰਾਇ ਚਾਂਦਨਿ ਰਹੀ {{gap}}ਰਸ-ਛੁਹ ਅਪਨੀ ਲਾਉ। ਰਸ ਰਸ ਨੈਣੀ, ਰਸ ਰਿਦੇ, {{gap}}ਰਸ ਰਸ ਲੂੰ ਲੂੰ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਪਸਰਿਆ {{gap}}ਇਹ ਸੀਤਲ ਰਸ ਰਾਉ। ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਦੇ ਰਸਿਕ {{gap}}ਤੱਕਣ ਜੇ ਇਹ ਰਾਤ, ‘ਸਰਦ-ਚਾਨਣੀ' ਕਹਿਣ ਇਸ, {{gap}}ਚਾਨਣੀਆਂ ਦੀ ਰਾਉ। ਚਿਤ ਚਕੋਰ ਇਸ ਚਾਂਦਨੀ {{gap}}ਐਸਾ ਕਰਦੀ ਚਿੱਤ ਨੱਚਣ ਕੁਹਕਣ ਵਿੱਸਰੇ, {{gap}}ਤਕ ਬਝੱਕ ਰਹਿ ਜਾਉ। ਰਿਖੀ ਜਿ ਵੇਦਕ ਸਮੇਂ ਦਾ {{gap}}ਇਸ ਵੇਲੇ ਆ ਜਾਇ ‘ਨਮੋ-ਚੰਦਿਕਾ' ਕਹਿ ਗੁਮੇ, {{gap}}ਉਸ਼ਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਭੁਲ ਜਾਉ,</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 8qhmipe5jko7rqnaw6363c6fue4xuew 250 68059 237970 203634 2026-09-29T08:24:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''119/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>‘ਦਰਸ਼ਨ-ਕਰਤਾ' ਜੇ ਕੁਈ {{gap}}ਦੇਖੇ ਦਰਸ਼ਨ ਏਹ ਟਿਕ ਜਾਵੇ ਇਹ ਆਖਦਾ: {{gap}}"ਸਤੋ ਗੁਣੀ ਪਰਭਾਉ।” ਭਾਸ਼<ref>ਇਕ ਕਵੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।</ref> ਕਿ ਕਾਲੀਦਾਸ ਕਵਿ {{gap}}ਦੇਖੇ ਇਹ ਸੁਖ ਰੰਗ 'ਸ਼ਾਂਤਿ-ਪ੍ਰਭਾ' ਉਹ ਕਹਿ ਉਠੇ {{gap}}ਗ਼ਰਕੇ ਸੁਖ ਦਰਿਯਾਉ। ਕੀ, ਹੈਵੇ ਇਹ ਚਾਂਦਨੀ? {{gap}}ਯਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ? ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਿਜ ਰੂਪ ਵਿਚ? {{gap}}ਕੀ ਇਸ ਧਰੀਏ ਨਾਉਂ? ਆਪੋ ਅਪਣੇ ਸ੍ਵਾਦ ਦਾ- {{gap}}ਜੋ ਮਾਣੇ ਇਹ ਰੰਗ ਅਪਣੀ ਮਨੋ ਪਸਿੰਦ ਦਾ {{gap}}ਰੱਖੇਗਾ ਕੁਈ ਨਾਉਂ। ਅਸਾਂ ਪਾਸ ਕੁਈ ਨਾਉਂ ਨਾ, {{gap}}ਰਸੀਏ ਤੱਕ ਤੇ ਮਾਣ ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਂ ਬਿਨ ਬ੍ਰਿੱਛ ਤਲੇ {{gap}}ਮਿਲੇਨ ਹੈ 'ਰਸ-ਛਾਂਉ'। ੧੫੯.</poem>}} {{center|{{x-larger|'''ਪ੍ਰੀਤ ਰੀਤਿ'''}}}} {{Block center|<poem>ਰਹੋ ਉਛਲਦੇ ਸਾਗਰ ਜੀ! {{gap}}ਤੇ ਘਲਦੇ ਰਹੋ ਹਵਾਈਂ ਸੀਤ, ਮੀਂਹ-ਹਵਾਈਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ {{gap}}ਘੁਲਦੇ ਰਹੀਓ ਸੀਤਲ ਮੀਤ! ਨਦੀਆਂ ਰਸਤੇ ਨੀਰ ਤੁਸਾਨੂੰ {{gap}}ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਹੀ ਘੱਲਾਂਗੇ, ਜਲਥਲ ਦੀ ਇਉਂ ਪ੍ਰੀਤ-ਰੀਤਿ ਵਿਚ {{gap}}ਜਗਤ ਸਦਾ ਹੀ ਰਹਿ ਸੁਰਜੀਤ। ੧੬੦.</poem>}}{{nop}} {{bar|8}}<noinclude></noinclude> b0rucesd1nmvt4gdn8ci4cr1xkg8di4 250 68060 237971 203639 2026-09-29T08:24:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/120''}}}}</noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੇ ਨੈਣ।'''}}}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|{{smaller|''ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼-''}}|depth=3em}} ਨੈਣਾਂ ਬਣੇ ਕਟੋਰੇ ਤੇਰੇ {{gap}}ਭਰ ਰਹੇ ਹੁਸਨ ਨਜ਼ਾਰੇ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਡੁਲ੍ਹਡੁਲ੍ਹ ਪੈ ਰਹੇ {{gap}}ਲੈ ਰਹੇ ਮਟਕ ਹੁਲਾਰੇ। ਆਪ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬੁਰਕਾਂ ਲਾਂਹਕੇ, {{gap}}ਨਿਖਰ ਉਘੜ ਬਣ ਠਣਕੇ ਲੁਕੀ ਛਬੀ ਤੇ ਛਿਪੀ ਫਬਰਨ ਕਢ {{gap}}ਖਿੜ ਰਹੀ ਦੁਲਹਨ ਬਣਕੇ। ਸ੍ਵਾਯੰਬਰ ਰਚ ਅਪਣਾ ਸੁਹਣੀ {{gap}}ਤੈਂ ਨੈਣਾਂ ਮਸਤਾਈ ਰਮਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜੈ ਮਾਲ ਗੁੰਦ {{gap}}ਇਨ੍ਹ ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਗਲ ਪਾਈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸ ਦੀ ਭਰੀ ਕਟੋਰੀ {{gap}}ਕੁੰਗੂ ਜਿਉਂ ਲੈ ਆਈ, ਰਸੇ ਰਸੀਲੇ ਨੈਣਾਂ ਉੱਤੇ {{gap}}ਤ੍ਰੌਂਕ ਤ੍ਰੌਂਕ ਬਲ ਜਾਈ। ਨੈਣਾਂ ਤੇਰੇ ਬਣ ਰਹੇ ਦੂਲੋ {{gap}}ਲੈ ਰਹੇ ਮੌਜ ਬਹਾਰਾਂ ਬੇ ਪਰਵਾਹੇ ਮਸਤ-ਅਲਸਤੇ {{gap}}ਡੁੱਬੇ ਵਿੱਚ ਦਿਦਾਰਾਂ। {{overfloat left|{{smaller|''ਓਪਰੀ ਆਵਾਜ਼-''}}|depth=3em}} ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਓ ਗ਼ਾਫ਼ਲ! ਤੈਨੂੰ, {{gap}}ਏ ਸਭ ਹੁਸਨ ਨਜ਼ਾਰੇ, ਤੂੰ ਹਨ ਨੈਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਲਾਏ: {{gap}}ਚਸ਼ਮੇ, ਨਦੀ, ਫੁਹਾਰੇ, ਬਨ, ਉਪਬਨ ਤੇ ਬਾਗ਼ ਬਗੀਚੇ, {{gap}}ਡਲ੍ਹ ਡਲ੍ਹ ਕਰਦੇ ਪਾਣੀ, ਖਿੜੇ ਚਮਨ ਤੇ ਮਹਿਕੇ ਬੂਟੇ, {{gap}}ਭਰੀ ਫੁਲਾਂ ਦੀ ਟਾਹਣੀ;</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> 5nmej8ioj04qo0vtpeqch3ny8liod46 250 68061 237972 203641 2026-09-29T08:25:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{right|{{underline|''121/ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਬਰਫਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਮੁਕਟ ਪਹਿਨਕੇ {{gap}}ਖੜੇ ਪਹਾੜ ਦਿਸੰਦੇ, ਆਬਸ਼ਾਰ ਸੰਗੀਤ ਕਰੇਂਦੇ, {{gap}}ਪੰਛੀ ਨਾਚ ਨਚੰਦੇ, ਏਹ ਸਭ ਝਾਕੇ ਸੁਹਜਾਂ ਵਾਲੇ, {{gap}}ਤੇਰੇ ਹਨ ਨਹੀਂ ਭਾਈ! ਗ਼ਾਫ਼ਲ ਹੋ ਕਿਉਂ ਨਜ਼ਰ ਆਪਣੀ {{gap}}ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਲਾਈ? ਮਾਲਕ ਹੈ ਕੁਈ ਹੋਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ, {{gap}}ਤੂੰ ਪਰਦੇਸੋਂ ਆਇਆ, ਹੱਕ ਕਿਹਾ ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ {{gap}}ਅਪਣਾ ਆਨ ਜਮਾਇਆ? {{overfloat left|{{smaller|''ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼-''}}|depth=1em}} ਮੇਰ ਤੇਰ ਕਬਜ਼ਾ ਤੇ ਦਾਵਾ {{gap}}ਹੁਕਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਸ ਆਇਆ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ {{gap}}ਅਪਣਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਮਾਇਆ, ‘ਦਾਵੇ ਦੇ ਫੁਰਨੇ' ਦਾ ਇੱਕੋ {{gap}}ਸੁਆਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ, ‘ਮੈਂ' ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ 'ਮੇਰਿ' ਦਾ ਚਸਕਾ {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਹਿੱਸੇ ਆਇਆ। ਐਸੇ ਕਈ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ {{gap}}ਮਾਲਕ ਬਣ ਬਣ ਖੁਰ ਗਏ, ਦੇਖਦਿਆਂ ਨਾਂ ਡਿੱਠਾ ਉਹਨਾਂ {{gap}}ਹਸਰਤ ਲੈ ਲੈ ਤੁਰ ਗਏ। ਬੰਦ ਅਜੇਹੇ ਨੈਣਾਂ ਅੱਗੇ {{gap}}ਕੁਦਰਤ ਭੇਤ ਨ ਖੁਹਲੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਰੰਗ ਪੰਘੂੜੇ ਰਹੇ {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਲੇ। ਹਾਂ ਰੰਗ-ਰਤਿਆਂ ਨੈਣਾਂ ਨੇ ਜਦ {{gap}}ਮਸਤ ਝਾਤ ਇਕ ਪਾਈ, ਸੰਗੀਤਕ ਦਿਲ ਦੀ ਕੁਈ ਥਰਹਰ {{gap}}ਕੰਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈ। ਛਿੜ ਝਰਨਾਟ ਗਈ ਇਕ ਸਾਰੇ {{gap}}ਥਰਰ ਸਰੂਰਾਂ ਛਾਈ ਘੁੰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਹਿ ਪਏ ਸਾਰੇ {{gap}}ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਿਖਰਾਈ।</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> p4tf605rf38845qepcdgopw43idxvdp 250 68062 237973 203642 2026-09-29T08:25:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|{{underline|''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ/122''}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਬੇ-ਨਕਾਬ ਹੋ ਹੁਸਨ ਉੱਘੜੇ ਬਣ {{gap}}ਗਏ ਨੈਣਾਂ ਬਰਦੇ ਹੋ ਗਏ ਨਜ਼ਰ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਸੁਹਣੇ, {{gap}}ਨਜ਼ਰੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਠਰਦੇ। ਬੇ ਪਰਵਾਹ ਓ ਨੈਣ ਰੰਗੀਲੇ {{gap}}ਰੰਗ-ਰਤੜੇ ਓ ਨੈਣਾਂ ਸੁਹਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ, ਓ ਸੁਹਜਾਂਦੇ, {{gap}}ਵਿੱਥ ਕਦੇ ਪਈ ਹੈ ਨਾ,</poem>}} {{Block center|<poem>'ਹੁਸਨ-ਖਿੱਚ' ਨੇ ਨੈਣ ਬਨਾਏ, ‘ਨੈਣ-ਸ਼ੌਕ’ ਨੇ ਹੁਸਨਾ, ਨੈਣ ਹੁਸਨ ਦੇ, ਹੁਸਨ ਨੈਣਾਂ ਦਾ, ਇਕ ਦੂਏ ਤੋਂ ਘੁਸਿ ਨਾ। ੧੬੧.</poem>}}{{nop}}<noinclude></noinclude> pjgmp2x7zzyui872e9mny8tsghkl86z 250 68063 237903 236330 2026-09-29T06:16:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨)}}</noinclude>ਕੇ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹੁਕਮ ਹਮਾਰਾ ਮੰਨੀਏ ਤੁਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰ॥ ਲਾਵੋ ਕੁਵਰ ਬੁਲਾਇਕੇ ਤੌ ਨਿਆਉ ਕਰਨ ਗੇ ਫੇਰ॥ਚੌ:॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਨ੍ਯਾਵ ਨਾ ਰਹੀ ਫੇਰ ਅਰਜ ਇਕ ਸੁਨੋ ਹਮਾਰੀ॥ ਭੋਜਨ ਭਏ ਤ੍ਯਾਰ ਭਰੀ ਸ੍ਵਰਨ ਕੀ ਥਾਰੀ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਿਉਂ ਠਾਂਢੇ ਕਰੋ ਕਿਉਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰੀ॥ਵੇ ਮੇਰੇ ਭਰਤਾਰ ਨਾਰ ਮੈਂ ਉਨਕੋ ਪ੍ਯਾਰੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਸਰਕਾਰ ਕੇ ਦਈ ਨੌਕਰੀ ਬਤਾਇ॥ ਲਾਉਂ ਕੈਸੇ ਬੋਲ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਰ ਰਿਸਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ਰਾਨੀਜੀ ਬਹੁਤ ਰਿਸਾਇ ਰਾਜਾ ਬੈਠੇ ਜਹਾਂ ਨ੍ਯਾਵ ਚੁਕਾਵੇ॥ ਲੈਕਰ ਕੋਟੜਾ ਹਾਥਮਾਰ ਮੇਰੀ ਖਾਲ ਉਡਾਵੇ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਤੁਮਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁਕਮ ਹਮ ਜਾਇ ਸੁਨਾਵੈ॥ ਚਾਰ ਘੜੀ ਗ਼ਮ ਖਾਓ ਬੋਲ ਰਾਜਾਕੋ ਲਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਦੂੰਨੀ ਤਲਬ ਚੁਕਾਇ ਤੂੰ ਬਾਕੀ ਤੁਝੇ ਇਨਾਮ॥ ਰਾਜਾ ਕੋ ਜਾਇ ਬੁਲਾਦੇ ਤੋ ਪਰੇ ਮਹਲ ਮੇਂ ਕਾਮ ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਮੈਹਲ ਮੇਂ ਪਰੈ ਕਾਮ ਹਮੇਂ ਤੂੰ ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੇ॥ ਹਮਕੋ ਹੋਇ ਕਲੇਸ਼ ਬੋਲ ਕਿਉ ਨਾਂ ਰਾਜਾ ਲਾਵੈ॥ ਪਿਆਰੇਜੀ ਰਹੀ ਦੀਨਤਾ ਛਾਇ ਖੜਾ ਕਿਉਂ ਦੇਰ ਲਗਾਵੈ॥ ਗੁਣ ਭੂਲੂੰਗੀ ਨਾਹਿ ਜ਼ੈਹਰ ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆਵੈ ॥ ਦੋਹਾ॥ ਮਨਮੇਂ ਗਿਆਨ ਉਪਾਇਕੈ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾ ਰ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਸ੍ਰਕਾਰਕੇ ਤੁਮ ਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਤੁਮਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁਕਮ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬਜਾਊਂ। ਸੁੰਞੀ ਡੇਉਢੀ ਛੋੜ ਮੈਹਲ ਕੋ ਕੈ ਲੇ ਜਾਊਂ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਵੈ ਰਾਜਾ<noinclude></noinclude> k3xiyg6a4hgb7m9o4dzuy54gp04y9vc 250 68065 237995 236042 2026-09-29T10:09:32Z Taranpreet Goswami 2106 237995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੩)}}</noinclude>ਮਹਾਰਾਜ ਨੌਕਰੀ ਉਨਕੀ ਪਾਊਂ॥ ਹਮਕੋ ਦੇ ਸਮਝਾਇ ਅਰਜ ਅਪਨੀ ਸਮਝਾਊਂ॥ ਦੋਹਾ॥ ਮਨਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਮਤ ਕਰੋ ਆਨ ਪਾੜੇ ਕੁਛ ਕਾਮ॥ ਰਾਜਾ ਦੇਇ ਛਡਾਇ ਤੌ ਘਰ ਬੈਠੇ ਲੌਦਾਮ॥ ਚੌ:॥ਘਰ ਬੈਠੇ ਲੌ ਦਾਮ ਨੌਕਰੀ ਭੇਜੂੰ ਤੇਰੇ॥ ਛੋੜ ਤੁਝੇ ਨਾ ਰਹੂੰ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਮ ਨੌਕਰ ਮੇਰੇ॥ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਰਾਜਾ ਦੂੰ ਸਮਝਾਇ ਹੁਕਮ ਨਾ ਫੇਰੇ ਮੇਰੇ॥ ਬਹੁਤ ਕਰੂੰਗੀ ਪਿਆਰ ਰਹੇ ਡੇਓਢੀ ਦੇ ਨੇੜੇ॥ ਪਿਆਰੇਜੀ ਰਾਜਾ ਕੇ ਦਰ- ਬਾਰ ਅਰਜ ਇਕ ਸੁਨੀ ਹਮਾਰੀ॥ ਕੈਸੇ ਲਾਉਂ ਬੋਲ ਭਰੀ ਸਾਰੀ ਸਰਦਾਰੀ॥ਰਾਨੀਜੀ ਬੈਠੇਹੈਂ ਸਰਦਾਰ ਬਡੇਛਤ੍ਰਧਾਰੀ ॥ ਹੋਰਹੀ ਜੈਜੈਕਾਰ ਨਾਚਨੀ ਅਪੱਛਰਾਂ ਸਾਰੀ॥ਦੋ:॥ਰਾਤ ਖਾਬ ਹਮਕੋ ਭਏ ਪਰੈਨਹੀਂ ਚਿਤਕੋ ਚੈਨ॥ਸੁਨੋ ਮੇਰੇਖਾਬਕੀ ਤੋਂ ਬੈਰਨ ਹੋਗਿਆ ਰੈਨ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਪੈਗਈ ਵੈਰਾਨ ਰੈਨ ਕਦੀ ਨਾ ਹਮਸੇ ਕਾਟੀ॥ਮਨਮੈ ਭਏ ਕਲੇਸ਼ ਪਲੰਘ ਕੀ ਟੂਟੀ ਪਾਟੀ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਨਥਨੀ ਰਹੀ ਬਲ ਖਾਇ ਯੁੱਥੀ ਰੇਸ਼ਮ ਕੀ ਆਟੀ॥ਵਿਗੜ ਗਏ ਸੰਗਾਰ ਸਾਸ ਕੀ ਚੂਰਨਕੀ ਫਾਹੀ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਰਾਨੀਕੇ ਸੁਨਕਰ ਬਚਨ ਧਰੈ ਕੁੰਵਰ ਕੋ ਧ੍ਯਾਨ। ਸੁੰਞੀ ਡ੍ਯੋ ਢੀ ਛੋੜ ਚਲੈ ਤਬੈ ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਜਵਾਨ॥ ਚੋ ਬੋਲਾ ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਚਲੇ ਅਭੈ- ਸਿੰਘ ਜ੍ਵਾਨ ਨਿਕਟ ਰਾਜਾ ਕੇ ਆਏ॥ਕਰ ਜੋਰੇ ਅਰਜ ਦੂਰ ਸੋ ਅਰਜ ਲਗਾਏ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਆਨ ਪੜੈ ਕੋਈ ਕਾਮ ਮੈਹਲ ਮੈ ਹਾਲ ਬੁਲਾਏ॥ ਚਲੋ ਹਮਾਰੇ ਸਾਥ ਬਚਨ ਐਸੇ ਸਮ-<noinclude></noinclude> 8kk3b3w11zr7xnos37x1opmztbbu1e7 250 69161 237678 208825 2026-09-28T13:49:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੀ (ਰਮਾ ਰਤਨ), ਗੁਆਚੀ ਪੈੜ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ (ਪ੍ਰੋ. ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਅਧੂਰੀ ਨਜ਼ਮ (ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਸੀਆ)। ਪ੍ਰੋ. ਭੱਠਲ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਵਿ- ਚਿੱਤਰ ਚਾਰ ਤੋਂ ਨੌਂ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬੜੀ ਹੀ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀਆਂ ਸਮਾਨ ਹਰਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਅਕੇਵਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਾਵਿ-ਚਿੱਤਰ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਤਰੋਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਐਵੇਂ ਹੀ ਵਾਧੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਲਾ ਕੇ ਬਨਾਉਟੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾਤਮਕ ਲਫ਼ਜ਼ੀ ਬੋਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦਾ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਹੀ ਪ੍ਰੋ. ਭੱਠਲ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਚਿਹਰੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਉਹ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਕੁ ਦੇ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ, ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਹਨ। ਕੁਝ ਕੁ ਅਧੂਰੀ ਨਜ਼ਮ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰਸੀਏ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗੇਤੇ ਹੀ ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਵੇਂ ਹੀ ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ 'ਗੁਆਚੀ ਪੈੜ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ' ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।</br> {{gap}}ਮਾਲਵਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਪ੍ਰੋ. ਭੱਠਲ ਦੇ ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਠੇਠ ਮਲਵਈ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਭਰੀ ਪਈ ਹੈ। ਪਾਤਲੀਆਂ, ਪੋਟੇ, ਮਲਕ ਮਲਕ ਪੈਰ ਪੁੱਟਦਾ, ਅੱਖੜ ਅੱਖ, ਕੱਕੀ ਜਿਹੀ ਮੋਹ-ਮਿੱਟੀ, ਜੂਹ, ਪਹੇ- ਪਗਡੰਡੀਆਂ, ਪਹਿਲ-ਪਲੇਠੀ, ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਪੁੱਠੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਤਿਕੜਮਬਾਜ਼, ਦਸੂਤੀ 'ਤੇ ਕੱਢਿਆ ਮਲਾਗੀਰੀ ਫੁੱਲ, ਛੜੱਪੇ ਮਾਰਦੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੁਆਰਾ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਂਭੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਥਾਂ ਕਹਾਣੀ ਧਾਰਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਧਰੇ ਨਾਟਕੀ-ਸੰਵਾਦ ਹਨ, ਕਿਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਕਤੀ ਚਿੱਤਰ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਬੁਝਾਰਤ ਪਾ ਕੇ ਨਾਇਕ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਪ੍ਰੋ. ਭੱਠਲ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸਤ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਚਿਤਰਣ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਵਾਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਭਾਵ ਵਿਅਕਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮਤਾ, ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਸੌਂਦਰਯ ਦਾ ਅਨੂਠਾ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਹੈ। ਵਡਿਆਈ ਨਾ ਕਰ ਕੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਕਮੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਜ਼ਿੱਦੀ, ਤਿਕੜਮਬਾਜ਼, ਬਦਨਾਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਚੋਗਾ, ਹਾਰੇ ਪੋਰਸ ਵਾਂਗ, ਮੂੰਹ- ਫੱਟ, ਅਡਿੱਗ, ਅਮੋੜ, ਦ੍ਰਿੜ ਤੇ ਹਠੀ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਵਰਗੇ ਲਕਬ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ 'ਤੇ ਉਂਗਲ ਧਰਦੇ ਹਨ। ਇਉਂ ਪ੍ਰੋ. ਭੱਠਲ ਦੇ {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 10}}</noinclude> t57wd4v3jajf1rqmjnav47bt37q1bwx 250 69162 237679 208942 2026-09-28T13:55:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਵਿ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਾਲੇ ਕਾਵਿਕ-ਅਨੁਭਵ ਹਨ।</br> {{gap}}'ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ' ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਨ ਉਪਰੰਤ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋ. ਭੱਠਲ ਦੀ ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਹੈ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਵਾਹਕ ਹੈ, ਚੰਗੇਰੇ ਬੀਜ ਬੀਜ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦੁਨੀਆ 'ਤੇ ਹੋ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੱਕ-ਸੱਚ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣੋ, ਦੀਨ-ਦੁਖੀ-ਦਰਦਵੰਦ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੋ, ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਿਕਦੇ ਫੁੱਲ ਬਣ ਖਿੜੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਂਦੇ ਵੀ ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬੇਦਾਗ਼ ਅਤੇ ਬੇਲਾਗ ਚਿਹਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।</br> {{gap}}ਅਜਿਹਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਅਭਿਨੰਦਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼, ਧੀਮੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਛਣ-ਛਣ ਕਰਦੇ ਸ਼ਾਲੀਨ ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੇ ਘਾੜੇ ਪ੍ਰੋ. ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਸ਼ਾਲੀਨਤਾ ਭਰਪੂਰ ਸਤਿਅਮ, ਸ਼ਿਵਮ, ਸੁੰਦਰਮ ਲਿਖਦੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ, ਸਿਜਦਾ!!</br> {{Block right|<poem>'''- ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਤਿਲਕ''' ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ (ਰਜਿ.) ਬਰਨਾਲਾ-148101 ਸੰਪਰਕ : 98766-36159</poem>}} {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 11}}</noinclude> h4c8xmwcbqd1lx0eyz883kg9jsq88o2 250 69318 237680 207786 2026-09-28T13:56:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਦਾ ਸਰਲ ਨਹੀਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਲੰਮੇਰੀ ਵਿਥਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੀ ਪੈੜ-ਦਰ-ਪੈੜ ਪਛਾਣ ਉਹਦੀਆਂ ਰਚੀਆਂ ਕਾਵਿ-ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸੰਕੇਤਕ ਸੂਤਰ-ਬੋਧ ਹੈ ਅਧਿਆਪਨ, ਸੰਪਾਦਨ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਉੱਚ ਮੁਕਾਮ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਕੀਦਿਆਂ ਦੇ ਮਹੀਂਵਾਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ-ਦੀਦਾਰੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਸ ਸਿਆਹ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ੂਕਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਝਨਾਂ ਪਾਰ ਕੀਤੇ ਐਪਰ ਉਹ ਹੰਭਿਆ ਨਹੀਂ ਨਾ ਹਾਰਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਚੰਦਰੀ ਅਮਰ-ਵੇਲ ਉਹਦੇ ਹਰੇਂ-ਕਚੂਰ ਹੌਸਲਿਆਂ ਪਸਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਮਾਯੂਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹ-ਸਤ ਹੀਣ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਤਿਆਵਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਦਿੱਤਾ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਬਟੋਰਦੇ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨੇ ਸਦਾ ਸਿਖਰਲੀ ਸ਼ਾਖ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਫੜਿਆ ਇਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਸਿਫ਼ਤਾਂ, ਸਲਾਹਾਂ, ਸੁਝਾਉਣੀਆਂ ਉਸ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਉਹਦਾ ਦਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਦਰ ਆਵੇ ਸੋ ਰਾਜ਼ੀ ਜਾਵੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦੇ ਇਕ ਨਹੀਂ ਦੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ ਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਅਨੰਤ। ਆਪਣੇ ਨਿਰੋਲ ਅਨਪੜ੍ਹ ਬਾਪ ਦੀਆਂ ਸਫ਼ਾ ਜਿਹੀਆਂ ਸੁਣੌਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਮਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀਆਂ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਰਕੇ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 28}}</noinclude> af4v216zft0oeziioykwhicsxd14ewj 250 69440 237682 207787 2026-09-28T13:57:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਵੀਰਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਧਰਵਾਸ ਸਦਕਾ ਉਹਦੀ ਦੇਹ-ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਖ਼ਬਰੇ ਕੇਹੀ ਤਾਸੀਰ ਸਮਾ ਗਈ ਕਿ ਉਥੇ ਪੋਹਲੀਆਂ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਸਦਾ ਮਰੂਆ ਹੀ ਖਿੜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਧਰਮੀ ਧਰਾਤਲ 'ਤੇ ਮੋਹ-ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਗੁੰਨਿਆ ਵਜੂਦ ਹੈ ਉਹਦੀ ਸੋਚ 'ਚ ਸੁਚਿਆਈ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਲੱਜਾ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕ ਤੇ ਗਰਦਨ 'ਚ ਗ਼ੈਰਤ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਹਿੱਕ 'ਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰਹਿਤਲ ਦੀ ਰਸਾਈ ਦਿਲ 'ਚ ਦਰਦਮੰਦਾਂ ਦਾ ਦਰਦ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਹਥੌਲੇ ਵਰਗੀ ਰਹਿਮਤ ਪਰ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਟਿਕਾਅ ਨਹੀਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਪ੍ਰਸਤ ਕਾਹਲ ਹੈ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀਆਂ ਸਗਲ ਧਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗਾਹੁਣ ਦੀ ਰੀਝ ਉਸਦੇ ਤੀਸਰੇ ਨੇਤਰ ਨੂੰ ਸੌਣ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ। ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਉਹ ਕਠੋਰ ਲੱਗੇਗਾ ਨਿਰਾ ਨਾਰੀਅਲ ਜਿਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰਮਲ ਨੀਰ ਦਾ ਚਟੂਰਾ ਪਰ ਨੇੜੇ ਹੋ ਵਰਤ ਕੇ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਨਿਰੀ ਮੋਮ ਦੀ ਕੋਮਲ ਮੂਰਤ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਗ਼ਮ ਸਾਂਝਾ ਤਾਂ ਕਰੋ ਭਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਟੀਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਦੱਸੋ ਉਹ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਡਲੀ ਵਾਂਗ ਪਿਘਲ ਜਾਏਗਾ ਸਮੂਲਚਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਟਸੂੰ ਟਸੂੰ ਕਰਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਗ਼ਮਾਂ ਦੀ ਪੰਡ ਲਹਿ ਜਾਏਗੀ ਦੀਨ ਦੁਖੀ ਲਈ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਹਾਕ 'ਤੇ ਹੀ ਦਾਰੂ ਹੋ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 29}}</noinclude> c8gouu2trmd5iup4win25kv0mmu3u0g 250 69445 237683 207447 2026-09-28T13:57:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਅਥਾਹ ਬਲਣਸ਼ੀਲ ਊਰਜਾ ਹੈ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕੁਝ ਉਸਨੂੰ ਗਰਦਨ ਸਿੱਧੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਤਾਣ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਕੋਈ ਜਾਗਰੂਕ ਰਿਸ਼ੀ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਕੁੱਖਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫਿਕਰ ਘਰ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਪੈਰ ਪੈਰ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਰਖ਼ ਬਿਰਖ ਉਗਾਉਂਦਾ ਲਾਲੀਆਂ ਹਰਿਆਲੀਆਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦਾ ਬਾਬੇ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੱਚ ਸੁੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਜਾਗ ਬਈ ਪਿੰਡਾਂ ਜਾਗ' ਦਾ ਹੋਕਾ ਲਾਉਂਦਾ ਦਰ ਦਰ ਜਾ ਅਲਖ ਜਗਾਉਂਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ-ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਵੇਂ ਬਿਰਖ ਜਿਹਾ ਜਿਹੜਾ ਅਕਸਰ ਹੋਣੀਆਂ ਅਣਹੋਣੀਆਂ ਦੇ ਹਾਵੇ ਹਾਉਕੇ ਬਿਆਨਦਾ ਤਿਹਾਏ ਮਿਰਗਾਂ ਦੀ ਤੇਹ ਦਾ ਹੱਲ ਤਲਾਸ਼ਦਾ ਕੋਇਲਾਂ ਬੁਲਬਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਠ ਗਈਆਂ ਰਗਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਪਛਾਣਦਾ ਮੂੰਹ-ਮੋੜ ਹੋ ਗਏ ਸਗਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਲਮ-ਨੋਕ ਸੰਗ ਪੁਣ-ਛਾਣ ਕਰਦਾ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਕਿਣ-ਮਿਣ 'ਚ ਭਿੱਜਿਆ ਹੂੰਗਰ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਿਆ 'ਚ ਬਦਲਦਾ ਹਰ ਗਏ ਜਾਂ ਮਰ ਗਏ ਪੁੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਯੋਗ 'ਚ ਵਿਲਕਦੀਆਂ ਨਿਕਰਮਣ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸਦਾ ਸਾਡਾ ਇਹ ਸਾਵਾ ਬਿਰਖ ਆਪਣੇ ਪੁੰਗਰਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 34}}</noinclude> 22zyjlmatc3v7yuv2t2snljng60ukoy 250 69446 237684 207785 2026-09-28T13:57:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸ਼ਬਦ-ਬ-ਸ਼ਬਦ ਤਸਲੀਮ ਕਰਦਾ ਚੌਤਰਫ਼ੇ ਤੋਂ ਮੋਹ-ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਹਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚਲੇ ਕੁੱਝ ਰੰਗ ਬੜੇ ਪੱਕੇ ਹਨ ਧੋਤਿਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਮਹਾਂ ਨਗਰ 'ਚ ਵਸਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਭਰ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਮਨ-ਮਸਤਕ ਵਿਚ ਟਿਕਾਈ ਫ਼ਿਰਦਿਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਪਿੰਡ ਉਹਦੇ ਜੀਵਨ-ਵਿਵਹਾਰ 'ਚੋਂ ਇਸੇ ਲਈ ਖਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹਦਾ ਅਵਚੇਤਨ ਮਨ ਬਾਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। •••••</poem>}} {{dhr|8em}} {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 35}}</noinclude> k3x63456qdvle2u5o2f9cujpph93e0w 250 69447 237685 208728 2026-09-28T13:58:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''ਸਾਹਿਤ-ਅੰਬਰ ਦੀ ਕਹਿਕਸ਼ਾਂ'''}} (ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਗੋਇਲ)}} ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਜਰਖੇਜ਼ ਭੂਮੀ ਦਸਮੇਸ਼ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੈਰ-ਛੋਹ ਦੀ ਵਰੋਸਾਈ ਧਰਤੀ ਹੱਕ-ਸੱਚ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਲਾਕਾ ਗੰਗਸਰ ਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਤਾਸੀਰੀ ਜੂਹ ਵਿਚ ਘੁੱਗ ਵਸਦੇ ਨਗਰ ਜੈਤੋਂ ਵਿਖੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਸਾਲ-ਕੁ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਬਟਵਾਰੇ ਦੀਆਂ ਕਨਸੋਆਂ ਫੂਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਮਨਾਂ 'ਚ ਸੁਲਘਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਅੱਗ। ਇਸ ਰੁੱਤੇ ਹੀ ਭਗਤ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਭੈਣਾਂ ਲਈ ਸੱਜਰੇ ਚਾਅ ਵਰਗੇ ਮਾਂ ਲਈ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕੋਰ ਜਿਹੇ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਆਸ ਦੇ ਲਿਸ਼ਕੰਦੜੇ ਛਣਕਦੇ ਘੁੰਗਰੂ ਜਿਹੇ ਉਸ ਸਖਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਜੈਤੋਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ 'ਚ ਦੁੜੰਗੇ ਮਾਰਦਾ, ਲੁਕਣ-ਮੀਟੀ ਖੇਡਦਾ ਉਮਰ ਪੌੜੀ ਦੇ ਡੰਡੇ ਚੜ੍ਹਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਸਤਾ ਵੀ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 36}}</noinclude> gixvo09wzf9umjdcz5vqv95kv2a8cp0 250 69501 237686 207859 2026-09-28T13:58:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਭਰਾ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲੈ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ ਸਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਕਾਲਜ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਨਕਸ਼ੇ ਉਲੀਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਐਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਪੜਾਅ ਨਹੀਂ ਸੀ ਫਿਰ ਅਫਸਰੀ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਕਾਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੇ ਬਿਰਜਮਾਨ ਹੋ ਉਸ ਜਿਸ ਹਲੀਮੀ, ਸਿਆਣਪ ਤੇ ਦੂਰ ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਲਮ ਚਲਾਈ, ਫੈਸਲੇ ਕੀਤੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਲਈ ਕਦੇ ਨਮੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਆਦਰ ਤੇ ਸਵੈਮਾਨ ਹੀ ਬਣ ਨਿੱਤਰੇ। ਉਸ ਕੋਲ ਨਿਖਰੀ ਲਿਆਕਤ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਸਿਰੜੀ ਪਲਾਂ ਦਾ ਹਲਫ਼ਨਾਮਾ ਵੀ ਹੈ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਉਹ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਾਰਜਾਂ 'ਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਲਗਨ ਸਦਕਾ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਕਾਰਜ ਨਿਪਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖ਼ਬਤੀ ਤੇ ਮੁਸ਼ੱਕਤੀ ਅਫਸਰ ਸੀ ਫਿਰ ਕਲਮ ਤਾਂ ਉਹੀ ਰਹੀ ਪਰ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਬਦਲ ਲਿਆ। ਉਹਦੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਜੈਤੋਂ ਦੀ ਰਸੀਲੀ ਤੇ ਜੋਸ਼ੀਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੌਂਧੀ ਜਿਹੀ ਮਹਿਕ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਅਲੋਕਾਰ ਪਾਣ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਸਲੀਕੇ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਚ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਕਦੇ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 37}}</noinclude> d5xnsqhuqx0ouarcltwcjj7gcbi3nqt 250 69502 237688 207860 2026-09-28T13:59:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੈਂ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਪਰ ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਇਕਹਿਰੇ ਚਿਹਰੇ 'ਚੋਂ ਇਕੋਤਰ ਸੋ ਚਿਹਰੇ ਨਜ਼ਰੀ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਤੇ ਪਾਤਰ ਵੀ। ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਵੇਖੋ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਦੀ ਹੈ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਫੱਟੀ 'ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਮੁਹਾਰਨੀ। ਪਹਿਲੀ ਮਿਲਣੀ 'ਚ ਹੀ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤਕ ਲਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਲੱਖ ਯਤਨ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਚੇਤਿਆਂ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਹਿਜਸੇਤੀ ਮੇਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਅਦਿੱਖ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਹੁਣ ਵੀ ਉਹੀ ਮਲੰਗੀ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਸੂਰਤ ਸੀਰਤ ਵਾਲਾ ਮੰਦ ਮੰਦ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਘੜ ਸੁਜਾਨ ਸਨੇਹੀ ਮਲਵਈ ਬਾਈ 'ਚ ਬਾਣੀਆਂ ਆਲਾ ਇਕ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਜੱਟਾਂ ਵਰਗਾ ਹੱਠੀ ਤੇ ਜ਼ਿੱਦੀ ਮਨ ਆਈ ਤੇ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਫਿਰ ਜਮਾਂ ਹੀ ਨਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਪੋਨੇ ਗੰਨੇ ਵਰਗਾ ਪੋਲਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਤੂਤ ਦੀ ਛਟੀ ਵਰਗਾ ਲਚਕੀਲਾ ਪੱਕੇ ਲਸੂੜੇ ਜਿਹਾ ਗੁਣਕਾਰੀ ਤੇ ਚੇਪੂ ਨਮੋਲੀ, ਕੌੜ ਤੁੰਮੇ ਵਰਗਾ ਗੁਣਕਾਰੀ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 38}}</noinclude> 44nmvixia6hjdxre01a434yqu3pvj8k 250 69503 237689 207871 2026-09-28T13:59:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪਰ ਜੈਤੋਂ ਦੀਆਂ ਜੁੜਵੇਂ ਘਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਦਾ ਭਰਪਣ ਉਸਦੇ ਬੋਲਾਂ, ਗਲਵਕੜੀਆਂ, ਕਾਰਜਾਂ 'ਚੋਂ ਹੁਣ ਵੀ ਮਨਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਜਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਉਕਾਬ ਵਾਂਗ ਉਡਾਰੀਆਂ ਭਰਦਾ ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰਾਂ ਛੋਂਹਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਸ ਕੋਲ ਤਿੰਨੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਦਿਲ ਦੇ ਧੁਰ ਤਹਿ ਤਕ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਸੰਪੂਰਣ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਫਰੋਲਣ ਵਿਰੋਲਣ ਤੇ ਵਾਚਣ ਦੀ ਜਾਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਪੜ੍ਹਣ ਦੀ ਜਾਗ ਵੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਜੀਵਨ, ਚੱਜ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਪਛਾਨਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਾਂ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਮਾਣ ਕਰੀਏ ਥੋੜਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਵੀ ਹੈ ਸੰਵੇਦਨਾ ਸ਼ਹਿਦ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਗਾੜੀ ਨਾ ਤਮ੍ਹਾਂ ਨਾ ਗਰੂਰ ਕਾਰਜ ਦੀ ਲਗਨ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਵੀ ਇਹ ਲਗਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਮਘਦੀ ਰਹੀ </poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 39}}</noinclude> qbsnfwef68rvgqfla2e7stkuw2wzpoy 250 69518 237690 207940 2026-09-28T14:00:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਸਦਕਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਤੇ ਨੀਲਮ ਦੀ ਨੀਲੰਬਰੀ ਸੋਚ ਸਦਕਾ। ਉਹਦੀ ਹਰ ਲਿਖਤ ਅਸ਼ਟਾਮ ਪੇਪਰ ਤੇ ਲਿਖੀ ਪੱਕੀ ਇਬਾਰਤ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸੱਚੀ, ਯਕੀਨੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਯੋਗ ਜਿਸ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬੇ-ਭਰੋਸਗੀ ਨਹੀਂ ਜਿਤਾ ਸਕਦੇ ਚਾਰ ਜਿਲਦਾਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮੱਗਰੀ ਵੇਖ ਲਗਦੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਹੁਣ ਵੀ ਪਰਵਾਂ ਦੇ ਪਰਵ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾਂ ਕ ਹੀ ਹੈ ਹੁਣ ਉਹਦੇ ਪਰਵ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਅੰਬਰ ਦੀ ਕਹਿਕਸ਼ਾ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦਾ ਜਿਉਂਦਾ ਜਾਗਦਾ ਸਪੂਤ ਸਹਿਜ ਸਲੀਕੇ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਿਰਜਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਿਧਾ ਦਾ ਪਹਿਲਚੀ ਸੁੱਚੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦਾ ਹਰਕਾਰਾ ਤੋਲਣ ਘੋਖਣ ਪਰਖਣ ਨਿਰਖਨ ਜਿਸਦਾ ਨਿਤਨੇਮੀ ਸਿਮਰਨ ਤਰਕ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਤਸਬੀ ਫੜ ਸਹੀ ਸੁਕਾਰਬੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ ਅਣਥੱਕ ਰਾਹੀ ਐਸੀ ਲਾਸਾਨੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਜੋ ਅਕੀਦਿਆਂ ਦੀ ਚੀਕਣੀ ਪਗਡੰਡੀ 'ਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਲਕਦੀ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਉਹਦੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰਹੇ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 40}}</noinclude> hxxe5yiezqg5wri4caqsln39t5hoidi 250 69519 237691 207946 2026-09-28T14:01:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਅੰਬਰ ਬੜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਾਮ ਸਨਮਾਨ ਹਰਗਿਜ਼ ਉਹਦੇ ਮੇਚ ਦੇ ਨਹੀਂ ਬਹੁਤ ਬੌਣੇ ਹਨ ਉਹਦੇ ਕੱਦ ਤੋਂ ਬਸ ਉਹ ਤਾਂ ਤਲਬਗਾਰ ਹੈ ਕੱਚੇ ਦੁੱਧ ਜਿਹੀ ਬੇਲਾਗ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਘੀ ਨਿਰਛਲ ਗਲਵਕੜੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਦ ਰੂਪੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਭਿੱਜੇ ਮੁਹੱਬਤੀ ਬੋਲਾਂ ਦਾ। ●●●●●</poem>}} {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 41}}</noinclude> 98gq76s2sgzeu8csbu9ilqjil6tm5se 250 69522 237692 208641 2026-09-28T14:02:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਅੰਤਰੀਵੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਕ'''}} (ਨਿਰੰਜਨ ਤਸਨੀਮ)}} ਮੈਂ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਭਰਵੇਂ ਵਜੂਦ ਨੂੰ ਤੱਕ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਹੈਰਾਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹਰ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਤ੍ਰੇੜਾਂ ਮਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਗੰਧਲੇਪਣ ਮੰਦਹਾਲੀ ਦੇ ਭੰਨੇ ਮਰੋੜੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਜ ਚਿਤਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਹੀ ਵਜੂਦ 'ਚੋਂ ਲੰਘੇ ਹੋਣ ਐਪਰ ਉਹਦੇ ਕੱਦ-ਕਾਠ ਨੂੰ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਰਤੀ ਭਰ ਵੀ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚਲੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਲਮੀ ਛੋਹਾਂ ਨਾਲ ਕਮਾਲ ਦਾ ਚਿਤਰਦਾ ਹੈ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਬੇਵੱਸ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਕਿਰਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਥੁੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੁੱਝਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਉਸਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਤੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜੰਮੇ-ਜਾਇਆ ਤੇਰੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਕਦੀ ਚੈਨ ਨਸੀਬ ਨਾ ਹੋਵੇ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 42}}</noinclude> alr32ga4v4h78vou43p4m0r8pzadv9n 250 69523 237693 207947 2026-09-28T14:02:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਇਸੇ ਲਈ ਉਹਦੀ ਕਲਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿਚ ਵੀ ਮਨਾਂ ਦੇ ਹਨ੍ਹੇਰਿਆਂ, ਤਿੜਕਦੀ ਹੋਂਦ ਤੇ ਸਾਹ ਘੁੱਟ ਘੁੱਟ ਕੇ ਜਿਉਂਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਲਮਕਾਰ ਦੇ ਗਲਪੀ ਕਰਮ ਵਿਚ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਮਨ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਉਹਨਾਂ ਬੇਵਸ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਠਾਕੀ ਹੈ ਛਾਲਿਆਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਟੀਆਂ ਬਿਆਈਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਸੁਪਨੇ ਤਾਂ ਹਨ ਸੁਹੱਪਣੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਰ ਪੈਰ ਧਰਨ ਲਈ ਪੌੜੀ ਨਹੀਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਉਣ ਦਾ ਜੇਰਾ ਉਸ ਕੋਲ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਲਮੀ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਬਿੰਦੂ 'ਚ ਸਮੇਟਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਮਨ ਦੀਆਂ ਤੈਹਾਂ ਫਰੋਲਦਾ ਉਹ ਪਾਤਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਹੰਗਾਲ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਸੰਗ ਦੋ-ਚਾਰ ਹੁੰਦੇ ਜੀਵਣ ਦੇ ਜਟਿਲ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਪੈੜ ਪਛਾਣਨ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਸਹਿਕਦੀਆਂ, ਤੜਫ਼ਦੀਆਂ, ਲੱਛਦੀਆਂ ਉਹਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੱਧਵਰਗੀ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਕਸਕ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦੀਆਂ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 43}}</noinclude> m42vw9ymvko94a4ry0pyb1456houncb 250 69524 237694 207954 2026-09-28T14:03:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਸਰਬ-ਸੱਚ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਸੂਲੀ ਤੇ ਵੀ ਬੇਪਰਦ ਕਰ ਟੰਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਦਰਅਸਲ ਉਹਨਾਂ ਵਕਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਖਿੜਕੀ ਤਾਂ ਕੀ ਖੋਹਲਣੀ ਸੀ ਪਰਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੁਕ ਸਕੀਆਂ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤਾਂਘ ਤਾਂਘ 'ਚ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਦੀ ਸਰਦਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਇੰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਦੀ ਕਲਮ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਰੂਪ ਸਿਰਜ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਮਰਦ-ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਰੇ ਅਰਥ ਸਮਝਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਰਦੂ 'ਚ ਲਿਖਦਿਆਂ ਲਿਖਦਿਆਂ ਇਹ ਸਮਝ ਆਈ ਕਿ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਸਤਾਨੇ-ਮੁਹੱਬਤ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਮਨਾਂ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਉਣ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਹੰਘਾਲਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਤਹਿ ਤਕ ਸਮਝ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਨਿਪਟ ਨਪਟਾਰੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਹੀ ਕਾਰਗਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਇਕੋ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਖਲੋਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕੋ ਬੰਦਾ ਕੱਲਾ-ਕਾਰਾ ਹੀ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਝਾਕੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਣਕਿਆਸੇ, ਅਣਚਾਹੇ ਵਕਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ 'ਚ ਤਰਸ ਜਗਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 44}}</noinclude> cuzo5w6yduhvpcxgsjo0oqh9n8exidf 250 69525 237695 207963 2026-09-28T14:03:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾ ਮੇਰੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਾਇਕ ਐਨਕ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ 'ਚੋਂ ਤਕਦਾ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ ਬੜਾ ਗੰਭੀਰ ਲੱਗੇਗਾ ਭੈ-ਭੀਤ ਕਰੇਗਾ, ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਪਰ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਮਿਲਣੀ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਨਿੱਘ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੰਬਣੀ ਛੇੜ ਜਾਏਗਾ ਉਹਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚਲੀ ਮੁਹੱਬਤ ਤੁਹਾਡੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਸਰਸ਼ਾਰ ਕਰ ਜਾਏਗੀ ਸਫ਼ਰ 'ਚ ਉਹ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਸੀਨ ਹਮਸਫ਼ਰ ਬਣ ਜਾਏਗਾ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸਹਿਕੋਗੇ, ਬੇਚੈਨ ਹੋਵੋਗੇ ਤੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਬਹਾਨਾ ਲੱਭੋਗੇ। ਗੁਰੂ ਨਗਰੀ ਦਾ ਜੰਮ ਪਲ ਅਧਿਆਪਕੀ ਕਿੱਤੇ ਨੂੰ ਪਰਣਾਇਆ ਕਵੀ ਬਣਦਾ ਬਣਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਨਾਵਲ ਲਿਖਦਾ ਲਿਖਦਾ ਪਰਖ-ਪੜਚੋਲ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਿਆ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਰਸੀਆ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦੇਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਟਿੱਕਾ ਲਵਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋ. ਨਰੰਜਨ ਤਸਨੀਮ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਗਰ ਦਾ ਪੱਕਾ ਵਸਨੀਕ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ। ●●●●● {{nop}} </poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 45}}</noinclude> e7i1v037n51jwftfzj5t4s7gp0wmz77 250 69526 237696 208642 2026-09-28T14:04:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਰੇਗਿਸਤਾਨ 'ਚ ਵਹਿੰਦਾ ਦਰਿਆ'''}} (ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ)}} ਨਾ ਉਹ ਸਤਲੁਜ ਹੈ, ਨਾ ਝਨਾਂ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਦਰਿਆ ਹੈ ਕੱਕੀ ਰੇਤ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦਾ ਉਹ ਕਣਕ-ਵੰਨਾ ਦਰਿਆ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਬਰਫ਼-ਟੀਸੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਤੁਰਿਆ ਸਗੋਂ ਦੁੱਧ ਜਿਹੀ ਰੂਹ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ ਮੱਠੀ ਮੱਠੀ ਤੋਰੇ ਹਿੱਕਾਂ ਦੀ ਜੂਹ 'ਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਧੁੱਪਾਂ ਵਿਚ ਕਲਵਲ ਹੋਇਆ ਪਾਲ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਠਰਿਆ ਕੰਬਿਆ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਧਾਰਨ ਜਿਹੇ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਕੱਚੀ ਜਿਹੀ ਕੋਠੜੀ 'ਚੋਂ ਤੁਰਿਆ ਸੀ ਬਸ ਮੰਜੇ ਦੀ ਦੌਣ 'ਤੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪੋਟਲੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਬੂਹੇ ਦੀ ਚੁਗਾਠ 'ਤੇ ਨਿੰਮ-ਪੱਤਰ ਲਟਕਾ ਕੇ। ਉਹ ਕੱਚਾ ਜਿਹਾ ਘਰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪਰਬਤ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਮਰਗਿਰੀ ਜਾਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਕੁੱਝ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਪਰ ਉਹਦੇ ਜਨਮ-ਦਾਤੇ ਦਾ ਨਾਂ ਇੰਦਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਅੰਸ਼ ਸਨ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 46}}</noinclude> dnmfrome1ogn3cj4ju2zyvhf5bu7tuk 250 69552 237697 207964 2026-09-28T14:04:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਂਜ ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਗਵਾੜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੜਬ ਬੰਦਾ ਵਿਚਰਦਾ ਹਉਮੈ ਵਿਚ ਤੇ ਡਾਂਗ ਖੜੀ ਰੱਖਦਾ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਈ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਤੋਰ ਵਿਚ ਮੜ੍ਹਕ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਚਾਰ ਜਮਾਤਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਫਸਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਟਵਾਰੀ ਬਣੇ ਪਰ ਜਦੋਂ ਪੁੱਤ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਟੱਪ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਆਖਦੈ : 'ਪੁੱਤਰਾ। ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਚੋਂ ਕੀ ਕੱਢਾਂਗਾ, ਐਵੇਂ ਤੇਲ ਫੂਕਦੈਂ ਸੋਚ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਉਹ ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਈ ਸੀ ਤੇ ਪੁੱਤ ਮਨ ਦਾ ਕਰਜ਼ਈ ਹੈ ਬਾਪ ਦੀ ਗਹਿਣੇ ਕੀਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਾਂ ਉਸ ਛੁਡਾ ਲਈ ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਤੱਪੜ ਤਿਹਾਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਉਹ ਕੀ ਕਰੇਗਾ। ਤੇ ਉਹ ਤੁਰ ਪਿਆ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਮਨ ਦੀਆਂ ਜੂਹਾਂ ਨੂੰ ਠਾਰਨ ਲਈ। ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਅੰਞਾਣੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬੜੇ ਅਵੱਲੇ ਵੀ ਨੇ ਉਹ ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜੇ ਮੁਹਾਰਨੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤੇ ਦੇ ਗੁੱਟ ਉਪਰ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦਾ ਗਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਸੁਪਨਿਆਂ ਲੈਂਦੀ ਅੱਖ ਦਾ ਡੁੱਲਦੇ ਹੋਏ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 47}}</noinclude> d7qhz2nw3hk8wdvf1l60xi5nzlsphzn 250 69553 237698 207965 2026-09-28T14:04:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮਾਪਿਆਂ ਸਹੇੜਿਆ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਆਪ ਹੀ ਜੋੜਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਹੀ ਤੋੜਿਆ। ਮਾਂ ਉਹਨੂੰ ਡੁੱਬ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਤੇ ਇਹ ਪਿਆਰ ਬਿਨ-ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਅੱਖੋਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਸੀ ਭੋਲੀ ਅਣਪੜ੍ਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਡੁਲੂੰ ਡੁਲੂੰ ਲੋਰੀਆਂ ਦੀ ਲੱਪ ਭਰਕੇ ਜਦ ਵੀ ਤੁਰੇਗੀ ਤਾਂ ਠੋਹਕਰ ਖਾ ਕੇ ਡਿੱਗੇਗੀ ਮਾਂ ਜਿਹੜੀ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਏਨਾਂ ਹਿੱਕ ਨਾਲ ਘੱਟਦੀ ਤੇ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ਉਹਦਾ ਲਾਲ ਦਮ-ਘੁੱਟ ਕੇ ਤ੍ਰੇਲੀਓ ਤ੍ਰੇਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਮਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਪੁੱਤ ਵਿਆਹੁਣ ਦੀ ਤੇ ਜੜ੍ਹ ਲਾਉਣ ਦੀ ਐਵੇਂ ਝੱਲੀ ਜਿਹੀ ਖੋਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਖੋਹ ਪੁੱਤ ਦੀਆਂ ਪਾਤਲੀਆਂ ਦਾ ਸੇਕ ਬਣ ਗਈ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਲਗਦੀ। ਅਜੇ ਉਹਦੇ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਬਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਹਾ ਕਿ ਹਵਨ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਸਨਮੁੱਖ ਸਹੁੰ-ਚੁੱਕ ਮਹਿੰਦੀ ਰੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ, ਖਿਆਲਾਂ 'ਚ ਲਿਪਟੀ ਇਕ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤੀ ਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੰਗੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸਬਾਤ ਦੀ ਛੱਤ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆ ਬਿਠਾਇਆ ਉਹ ਜਿਹੜੀ ਪੂਰੇ ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦੀ ਉਹ ਮਾਂ ਦੀ ਮਾਰੂ ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਤੇ ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ 'ਚ ਉੱਡਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਫੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਹਦੀ ਸੁੱਕੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਿਲਕਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਦੀ ਉਹ ਜੀਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 48}}</noinclude> qzr03kvmt8spvtvafllhv4v8rw12zy9 250 69554 237699 208003 2026-09-28T14:05:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬਕੌਲ-ਕੁਲਵੰਤ ਨੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੀਲ ਬਣਕੇ ਘੁਲ਼ ਗਈ। ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਹ ਬਾਰਾਂਦਰੀ 'ਚ ਉੱਗੇ ਅਮਲਤਾਸਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂ ਕੱਚੀਆਂ ਕੰਧੋਲੀਆਂ ਕੋਲ ਦੀ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਤੋਰ 'ਚੋਂ ਪਛਾਣਦਾ। ਤੇ ਲੜ ਲਾਈ ਵਿੰਗੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸਬਾਤ ਦੀ ਛੱਤ ਹੇਠਾਂ ਢਿਲਕਵੀਂ ਮੰਜੀ ਤੇ ਪਈ ਬਸ ਢਿਲਕਦੀ ਹੀ ਗਈ ਪੇਂਡੂ ਵਰਤ-ਵਰਤਾਰੇ 'ਚ ਵਿਚਰਦੀ ਉਹ ਕੁੜੀ ਕਵੀ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਉੱਡਦੇ ਰੰਗ ਨਾ ਫੜ ਸਕੀ ਬਸ ਕੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਚ ਬਲਦਾ ਤੇ ਬੁਝਦਾ ਸਿਵਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਦੋਂ ਉਹ ਦਰਿਆ, ਦਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ਉਹਦੇ ਪਾਣੀ ਰੇਤ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਬੂਹੇ 'ਚ ਬਹਿ ਕੇ ਉਡੀਕਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦਾ ਗਾਨਾ ਫਿਰ ਬੱਝਿਆ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਫਿਰ ਮਚਲ ਉੱਠੀਆਂ ਉਹ ਬੜੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਜਿਹੜੀ ਹਰ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿੱਕ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਠਾਰ ਦਿੰਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਘੁੰਮਣ-ਘੇਰੀਆਂ ਦਰਿਆ ਦਾ ਤਾਪ-ਸੰਤਾਪ ਉਹਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਸੁੰਗੜ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਉਹਨੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟੀਆਂ ਤੇ ਫਿਰ ਉਮਰਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦੀ ਸੁਣਦੀ ਹੀ ਸੌਂ ਗਈ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 49}}</noinclude> dudl7x2uf83e4zm2zwrtna79y4dh0hl 250 69555 237700 208004 2026-09-28T14:05:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਮਰ ਦੀ ਇਹ ਉਹ ਰੁੱਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬੀਵੀ ਤਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਮਨ ਦਾ ਸਾਥ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਵਾਵਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੁਆਹ ਵੀ ਉਡਾ ਲੈ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਦਰਿਆ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਜੂਹ 'ਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਕਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਸੀ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਵਿਲਕਿਆ ਸੀ, ਸੁਲਗਿਆ ਸੀ, ਤੜਫਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਭੁੱਖੀ ਰੂਹ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਣ ਤੁਰੀਆਂ ਤੇ ਉਹ ਉੱਡਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਛਾਨਣ, ਪਹਿਚਾਨਣ ਤੁਰ ਪਿਆ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਤਪਦੇ ਟਿੱਬੇ ਉਹਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੂਹ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਹਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਵੀ ਹਨ। ਉਮਰ ਦੇ ਇਹ ਪਲ, ਬੇਥਾਹ ਦੋਸਤੀਆਂ ਦੇ ਪਲ ਸਨ ਉਹ ਅੱਚਵੀਂ 'ਚ ਤੁਰਿਆ ਫਿਰਦਾ ਦੋਸਤਾਂ ਕੋਲ ਪਨਾਹ ਮੰਗਦਾ ਦਾਰੂ 'ਚੋਂ ਚੈਨ ਲੱਭਦਾ ਔਰਤ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਨਿਗਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਇਹ ਕੇਹੀ ਭੁੱਖ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਵੀ ਥੰਮ ਨਾ ਸਕੇ ਇਹ ਭੁੱਖ, ਇਹ ਭਟਕਣਾ, ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਹਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚ ਆਈ ਬੋਲ ਜਿਹੜੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਣੇ, ਨਾਵਲ ਬਣੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਆਪਣੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਦੋਸਤੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਬਿਰਖ ਉਗਾਏ ਕਿਸੇ ਬਲੰਬਰੀ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਖਾਤਰ </poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 50}}</noinclude> 6ckc7nacc3mz2oshr1ex6g6miwjpx5i 250 69579 237701 208569 2026-09-28T14:06:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪਰ ਇਹ ਕਿਹੇ ਬਿਰਖ, ਕਿਹੇ ਬੰਬੂਲ ਸਨ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਤਿਖੇਰੀ ਧੁੱਪ ਤੇ ਮਿਸ਼ਕ-ਮਿੰਨੀ ਛਾਂ 'ਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਾ ਜਾਪਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਉਹ ਦੋਸਤੀ ਸਮਝਦਾ ਦੂਜੇ ਹੀ ਪਲ ਉਹ ਛਾਂ ਛਲਾਵਾ ਤੇ ਔਤ ਔਰਤ ਦਾ ਕੀਤਾ ਟੂਣਾ ਹੁੰਦੀ ਉਹ ਬਨੇਰੇ ਤੇ ਬੈਠੇ ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਗੁਟਰ-ਗੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਦੋਸਤੀ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦਰ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹਰ ਕਦਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੈਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਹੀ ਤਹਿ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਛਾਂ, ਛਾਂ ਹੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਉਹ ਧੁੜਧੁੜੀ ਲੈਂਦਾ ਜਿਵੇਂ ਦਾਰੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੁੱਟ ਭਰਨ ਤੇ ਦੋਸਤ ਗਿਲਾ ਕਰਦੇ ਕਿ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਮਚਲਦੀਆਂ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਪੇਪੜੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਬਦਲ ਗਈਆਂ ਉਹ ਕੀਹਨੂੰ ਦੱਸੇ ਕਿ ਪਾਣੀਆਂ 'ਚ ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਚ ਵਟਿਆ ਦਰਿਆ, ਦਰਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਤੇ ਫਿਰ ਦੂਰੋਂ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚਸ਼ਮੇ ਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਦਰਿਆ ਅਕਸਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਤੱਤੀਆਂ ਖੁਰਦਰੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜੀਭਾਂ ਫੇਰ ਫੇਰ ਕਾਲਜਾ ਠਾਰਦਾ ਹੈ ਰੋਹੀਆਂ 'ਚ ਗੁਆਚ ਗਏ ਬੋਲ ਨੂੰ ਹਾਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਤਪਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਬਦਲੋਟੀ ਵਾਂਗ ਵਰ੍ਹ ਪਈ ਉਹ ਸਮਝਦੀ ਸੀ ਕਿ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਪਲਟ ਦੇਵੇਗੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਲੈਅ ਤੇ ਨਵਾਂ ਤਰਾਨਾ ਛੇੜ ਦੇਵੇਗੀ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 51}}</noinclude> olszjty0qhtev342qg6j8crfd7brrm3 250 69580 237702 208570 2026-09-28T14:06:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹ ਸਮਝਦੀ ਕਿ ਨੀਲ ਵਾਂਗੂੰ ਘੁਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ ਪਰ ਉਹਦੀ ਹਰ ਬੂੰਦ ਸਵਾਂਤੀ ਹੈ ਉਹ ਕਲਮ ਲਈ ਕੋਰਾ ਵਰਕਾ ਬਣ ਜਾਏਗੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹਦਾ ਦਰਿਆ ਵਗੇ ਮਾਣ-ਮੱਤਾ ਹੋ ਕੇ ਵਗੇ ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੁਰਨ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ 'ਚਾਨਣ ਚਿੱਟੇ ਰਾਹ ਹਾਣੀਆ' ਉਸ ਗੀਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਪਰ ਹਾਣੀ ਲਈ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਚਾਨਣ ਤਾਂ ਬਣ ਸਕੇਗੀ। ਉਹਨੇ ਸੁੱਕੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਸੁਰਮੇ ਦੀ ਸਲਾਈ ਪਾਈ ਤੇ ਉਸ ਅੱਖ ਕੋਲੋਂ ਅੱਧੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈ ਲਏ ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ: 'ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤੋਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਨਾਰੇ ਹਨ।' ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਸਾ ਪਰਤ ਬੀਤੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਉਹਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਸਾਥੀ ਜਿਹੜੇ ਉਹਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਚ ਵਾਤਸੈਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣ ਕਾਮ-ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਅਲਾਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਉਹਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਮੱਥੇ ਦੀ ਧੂੜ ਬਣਦੇ ਰਹੇ ਪਾਂਡੂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪੋਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਲਰਜ਼ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾ ਗਈ ਬੀਵੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਪੋਟਿਆਂ ਦੀ ਕੰਪਣ ਬਣ ਗਿਆ ਧੀ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਅੱਖਾ ਦੁਆਲੇ ਕਾਲਸ ਬਣਕੇ ਫੈਲ ਗਿਆ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਕੌੜੇ ਘੱਟ ਜੀਭ ਤੇ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 52}}</noinclude> 148uql4vdk1tajj4c8h9iqr9brzdakz 250 69581 237703 208571 2026-09-28T14:06:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸ਼ੁਦਾਈ ਜਿਹੇ ਇਸ਼ਕ ਬਸ ਨਿਰੀਆਂ ਲੁੱਚੀਆਂ ਹੇਕਾਂ ਜਿਹੇ ਅਨੁਭਵ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਹਨ੍ਹੇਰੀਆਂ ਸਨ, ਵਾ-ਵਰੋਲੇ ਸਨ ਪੀੜਾਂ ਦੇ ਕੰਬਦੇ ਪੋਹ ਤੇ ਹਾਵਿਆਂ ਦੇ ਹਾੜ ਸਨ ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਮੱਥਾ ਤਪਦਾ ਰਿਹਾ ਠੋਹਕਰਾਂ ਵੱਜ ਵੱਜ ਨਹੁੰ ਨੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਦਮ ਕਦਮ ਤੇ ਦਮ ਤੋੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਸ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਅੱਖ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ। ਦਫ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਸ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਲੇਖਕ ਹੈ ਤੇ ਲੇਖਕ ਸੁਪਰ-ਮੈਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਰੁਕੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਬਸ ਕਮਬਖ਼ਤ ਕਲਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕੀ ਸੁੱਕਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਬਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਰਜਾਣਾ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਸੁੱਕਿਆ ਮੋਹ ਜਿਹੜਾ ਸਦਾ ਆਖਦਾ ਰਿਹੈ 'ਮਰਾਂ ਤਾਂ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਮਰਾਂ ਜਿੱਥੇ ਬੰਦੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਹੀਂ ਬੰਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਫੂਕ ਕੇ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਕਹਿ ਉੱਠਣ ਉਏ ਪੰਡਤਾ! ਤੂੰ ਮਰ ਗਿਆ ਏਂ? ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਵਲਗਣ 'ਚ ਮਰਾਂ ਜਿੱਥੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਦਾ ਯਕੀਨ ਨਾ ਆਵੇ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 53}}</noinclude> e00m36bj7s2lc5ezayyzdxk1a6398fq 237705 237703 2026-09-28T14:07:45Z Harchand Bhinder 2624 237705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸ਼ੁਦਾਈ ਜਿਹੇ ਇਸ਼ਕ ਬਸ ਨਿਰੀਆਂ ਲੁੱਚੀਆਂ ਹੇਕਾਂ ਜਿਹੇ ਅਨੁਭਵ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਹਨ੍ਹੇਰੀਆਂ ਸਨ, ਵਾ-ਵਰੋਲੇ ਸਨ ਪੀੜਾਂ ਦੇ ਕੰਬਦੇ ਪੋਹ ਤੇ ਹਾਵਿਆਂ ਦੇ ਹਾੜ ਸਨ ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਮੱਥਾ ਤਪਦਾ ਰਿਹਾ ਠੋਹਕਰਾਂ ਵੱਜ ਵੱਜ ਨਹੁੰ ਨੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਦਮ ਕਦਮ ਤੇ ਦਮ ਤੋੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਸ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਅੱਖ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ। ਦਫ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਸ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਲੇਖਕ ਹੈ ਤੇ ਲੇਖਕ ਸੁਪਰ-ਮੈਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਰੁਕੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਬਸ ਕਮਬਖ਼ਤ ਕਲਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕੀ ਸੁੱਕਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਬਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਰਜਾਣਾ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਸੁੱਕਿਆ ਮੋਹ ਜਿਹੜਾ ਸਦਾ ਆਖਦਾ ਰਿਹੈ 'ਮਰਾਂ ਤਾਂ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਮਰਾਂ ਜਿੱਥੇ ਬੰਦੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਹੀਂ ਬੰਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਫੂਕ ਕੇ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਕਹਿ ਉੱਠਣ ਉਏ ਪੰਡਤਾ! ਤੂੰ ਮਰ ਗਿਆ ਏਂ? ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਵਲਗਣ 'ਚ ਮਰਾਂ ਜਿੱਥੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਦਾ ਯਕੀਨ ਨਾ ਆਵੇ। ●●●●●</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 53}}</noinclude> n7z4f8lmetc3sybbmsupiguwog3ejq1 250 69582 237706 208035 2026-09-28T14:08:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੰਨਿਆ, ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਤੂਫ਼ਾਨ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲਹਿਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਕ-ਡੋਲੇ ਖਾਂਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਿਨਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ ਪਰ ਕਲਾ-ਕੰਜਕ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੇਗੀ ਜੋ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲਾਰੇ ਨੂੰ ਵੀ 'ਸੱਚ' ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤੂੰ ਧੂੜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਛਲੇਡੇ ਮਗਰ ਦੌੜਦਾ ਆਪਣੇ ਵਜੂਦ ਦੀ ਹੱਦੋਂ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਹਵਨ ਤੇ ਸਿਵਿਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਹਿੱਕ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੁਰਜ ਉਸਾਰਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਇੱਟ ਤੇ ਇੱਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੀ। ਤੇਰੀ 'ਕੱਲੀ 'ਕੱਲੀ ਰਗ ਤੋਂ ਵਾਕਿਫ਼ ਹਾਂ ਪਰ ਤੇਰੇ ਪੋਤੜਿਆਂ ਦਾ ਭੇਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਤੇ ਬੰਸਰੀ ਦੀ ਤਾਨ ਕਦੇ ਛਾਲਾ ਬਣਕੇ ਫੁੱਟਦੀ ਤੇ ਕਦੇ ਫਿਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਜੋ ਇਕੋ ਰੁੱਖ ਤੇ ਦੋ ਆਲ੍ਹਣੇ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚਦੈਂ ਇਕ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ ਕਦਮ ਧਰਦੈ ਇਕ ਆਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅੱਥਰੂ ਦਾ ਤੇਰੀਆਂ ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਹਵਾ 'ਚ ਖਿਲਰੀਆਂ ਤੇ ਪੰਚਨਾਦ ਬਣਦੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਵੀ ਪਊ ਭਲੇਮਾਣਸਾ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤਾਂ ਦੁਆਨੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਹੁੰਨੈਂ ਐਵੇਂ ਲੋਹਾ-ਲਾਖਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਕਦੋਂ ਦਾ ਮਰ ਗਿਆ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 55}}</noinclude> 7tn4twfom1d2o9z861h3my63sgj3p6c 250 69583 237707 208036 2026-09-28T14:08:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਆ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਅੱਜ ਬੱਚੂ ਬਾਪ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਬ ਹੈ ਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਕਿ ਆਪਾਂ ਨਿਆਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਘੋਗੇ ਸਿੱਪੀਆਂ 'ਕੱਠੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀਆਂ ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਧੁਰ ਪਤਾਲ ਤਕ ਲਹਿ ਜਾਣਾ ਹੈ ਆਪਾਂ ਸ਼ੂਕਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵੰਗਾਰਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੇ ਹਨ ਆਪਾਂ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਦੀਵੇ ਰੱਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਲਦੀਆਂ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਨਾ ਹੈ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਦਾ ਆਤਸ਼ੀ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜਨਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ ਤੇਰੀਆਂ ਦਰਜਨਾਂ ਹੀ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜਿਆਂ 'ਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪਰਚਮ ਲਹਿਰਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ! ਤੂੰ ਉਡਣਾ ਚਾਹੁੰਨਾ ਏਂ, ਬੜਾ ਉੱਚਾ ਉਹ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਝੂਲਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰ੍ਹਾਂ ਪਰ ਬਿਨ ਖੰਭਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉੱਡੇਂਗਾ ਤਾਰੇ ਤੋੜਣ ਲਈ ਕਲਪਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿੱਤਰਾ ਬਲ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਪਰ ਨਿਰੇ ਪੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਕੜੀਆਂ ਤੇ ਛਾਪੇ ਮੋਰ ਨਿਰਾ ਛਾਤੀ 'ਚ ਬਲਦਾ ਲਾਵਾ ਨਿਰੇ ਚੰਗਿਆੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਝੜਦੇ ਬੋਲ ਤੇ ਅੱਖ ਦਾ ਮਣੀ ਵਾਂਗ ਲਿਸ਼ਕਦੇ ਹੋਣਾ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪ ਸਕਦਾ ਤੈਨੂੰ ਅਦੀਬਾਂ ਦਾ ਆਲਮਗੀਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 56}}</noinclude> 9cfnjiumsur1e2ict3wb3v4y4hj8xjd 250 69584 237708 208037 2026-09-28T14:09:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਫੌਂਟ ਫੌਂਟ ਜੋੜ ਕੇ ਹੀ ਪੁਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਇਕੋ ਕਦਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਨਹੀਂ ਉਲੰਘਿਆ। ਆ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂ। ਮਲਕੜੇ ਜਿਹੇ ਉਹੀ ਭੇਤ ਜਿਹੜਾ ਬਿੱਲੀ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੱਖ 'ਚੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਅੱਥਰੂ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਰੱਖਦਿਆਂ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਕਿ ਸਰ੍ਹੋਂ ਤਾਂ ਮੰਨਿਆ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਜੰਮ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਕਿਸੇ ਹਿੱਕੜੀ 'ਚ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੀ ਅੱਖਰ ਤਾਂ ਅੰਗਿਆਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਰ੍ਹ ਸਕਦੇ ਨੇ ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ, ਲੋਕ-ਹਿਤੂ ਸੋਚ-ਹੀਣ ਸਤਰਾਂ ਕਦੇ ਪਰਚਮ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀਆਂ। ਕਹਿੰਦੇ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੁੱਠੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੇ ਭੰਗ ਦਾ ਪਕੋੜਾ ਜਾੜ੍ਹਾਂ 'ਚ ਚਬਾਉਂਦਾ ਕਿਲ਼ੇ ਦੀ ਫਸੀਲ ਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਦੈਂ ਤੇ ਫਿਰ ਪੁੱਠੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕਿਸੇ ਮਹਾਸ਼ਯ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਆ ਬੈਠਦਾ ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ 'ਚ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਦਾਰੀ ਵੀ ਹੁੰਨੈਂ ਤੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮੱਥੇ 'ਚ ਜੜ੍ਹਦੈਂ ਜਿਵੇਂ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਬਨ੍ਹੇਰ 'ਤੇ ਕੱਚ ਜੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦੈ ਤੂੰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਤਰਾਸ਼ਦਾ ਤਰਾਸ਼ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਘੋੜ-ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਣ ਲਗ ਜਾਨੈਂ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 57}}</noinclude> 7fpx7l1devfuml1qzz8wjck2b2hpso3 250 69585 237709 208043 2026-09-28T14:10:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਇਕੋ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਤੁਰਦਾ ਤੁਰਦਾ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਇਕੋ ਸੜਕ ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਤੁਰਦਾ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਸੜਕਾਂ ਇਕੋ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਕਰਦਾ ਕਿੰਨਿਆਂ ਹੀ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਣੀ 'ਚ ਅੰਕ ਲੈਂਦਾ ਏਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਇਲਤੀ ਲਗਦਾ ਏਂ ਤੇ ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਸ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਨੇਮ-ਪਲੇਟਾਂ 'ਤੇ 'ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ' ਦਾ ਨਾਮ ਉੱਕਰਵਾ ਦੇਵੇਂ ਪਰ ਇਹ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਧੁੰਧਮਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਦੇ ਹਲ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ। ਮੇਰੀਆਂ ਇਹ ਉਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚਲਾ ਅਨੁਭਵ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੇ ਭੱਠਲਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾੜ ਵਿਚਲੇ ਚਾਚਾ ਗਾਸੋ ਦੇ ਹਲ ਵੀ ਚਲਦੇ ਨੇ ਅੱਜ ਉਹਦੇ ਅੱਖਰ ਅੰਗਿਆਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵੀ ਦਗਦੇ ਨੇ ਤੇ ਸਤਰਾਂ ਪਰਚਮ ਬਣ ਸਾਹਿਤ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਲਹਿਰਾ ਰਹੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਲੋਕ-ਮਨਾਂ 'ਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੈ, ਸਾਹਿਤ ਰਤਨ ਹੈ। ●●●●●</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 58}}</noinclude> dvwyiuspyjeyvl9owg4ivj7pg31jz0f 250 69596 237710 208666 2026-09-28T14:10:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦਗੀਰ'''}} (ਜਸਬੀਰ ਭੁੱਲਰ)}} ਸੰਜੀਦਾ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਬਾਲ-ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਛਲ ਕਥਾਕਾਰ ਜਸਬੀਰ ਦੇ ਵੱਡ-ਵਡੇਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਰਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਲਵੇ ਦੀਆਂ ਰੇਤਲੀਆਂ ਰੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਮਾਝੇ 'ਚ ਜਾ ਵਸੇ ਭੁੱਲਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੋਹੜੀ ਗੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਬਹਾਰ ਸੰਗ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਆ ਲੱਗੀਆਂ ਬਰਨਾਲੇ ਵੱਲ ਦੇ ਭੱਠਲਾਂ ਦੀ ਲਿਆਕਤਵਾਨ ਪਰਨਾ ਕੇ 'ਅਮਰਿੰਦਰ' ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰ ਸਬਜ਼ ਮੌਸਮ ਦਿੱਤੇ ਉਸਦੀ ਕਲਮ ਲਈ ਸਿਆਹੀ ਬਣ ਉਹਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਹਮ ਸਫ਼ਰ ਬਣੀ ਹਰ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਦਾ ਨਿੱਗਰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਵੀ ਉਸ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਵਾਗਾਂ ਵੀ ਛੱਡੀਆਂ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਲਈ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਿਠਾਉਣ ਦਾ ਜੇਰਾ ਵੀ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਹ ਪੰਛੀ ਹੈ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਭਰਦਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਭਰਕਮ ਪਾਜ਼ੇਬਾਂ ਜੋ ਉਡਾਣ ਲਈ ਅੜਿਕਾ ਬਣ ਜਾਣ ਕਲਪਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਬੇਵਸ, ਸਾਹ-ਸੱਤਹੀਣ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 59}}</noinclude> dy83bp1b7r2krkh966zhr8c0vd770mq 250 69597 237711 208047 2026-09-28T14:10:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਹੈ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਦਾ ਤਦੇ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਸਤਰ ਵਿਚ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਦ-ਬੂੰਦਾਂ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਬੂੰਦ-ਬੂੰਦ ਬਰਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ 'ਕੋਰਾ ਕਾਗਜ਼' ਵਿਸਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹਰ ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਫੇਲ੍ਹ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਫਿਰ ਅੱਖਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਗਿਰਦ ਝੁਰਮਟ ਪਾ ਲਿਆ ਡਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਉਹਨਾਂ ਉਡਾਣਾਂ ਭਰੀਆਂ ਜੰਗਲ ਪਹਾੜ ਗਾਹੇ ਰੋਤ ਥਲਾਂ 'ਤੇ ਪੈੜਾਂ ਪਾਈਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ, ਛੁਪੀਆਂ, ਅਣਦਿਸਦੀਆਂ ਤੈਹਾਂ ਫਰੋਲੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਡਦੀਆਂ ਦੁਆਲੇ ਗੇੜੇ ਕੱਢਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਨਿਆਂ 'ਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰੁੱਖਾਂ ਪੱਥਰਾਂ 'ਚ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈਆਂ ਜਦੋਂ ਤਕ ਵਾਹ ਨਾ ਲੈਂਦਾ ਕੋਰੇ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਰਤੀ ਭਰ ਵੀ ਚੈਨ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਉਸ ਨੂੰ। ਉਸਦੇ ਸੁਭਾ 'ਚ ਸਹਿਜਤਾ ਤੇ ਸਾਦਗੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਝਲਕਾਰੇ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵੀ ਚਲਦੇ ਰਹੇ ਇਹ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਬਾਲਮਨ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸੰਗ ਮੋਹ ਪਿਆ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਹੁਣ ਲੱਗਾ ਇਹ ਉਹ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਸੀ ਕਿ ਬਾਲ-ਅਵੱਸਥਾ 'ਚ ਸੁਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਖੰਭ ਦਿੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਖੰਭਾਂ ਸਦਕਾ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉੱਡ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਪੈਂਦ ਤੇ ਬੈਠ ਬਾਲ-ਕਹਾਣੀਆਂ, ਬਾਲ-ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 60}}</noinclude> jit6793aii5s8u7jw1ow6xc2b7pi8hu 250 69598 237712 208190 2026-09-28T14:11:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦਾ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮਿਲਿਆ ਆਨਾ ਇਸ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਉਹ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਫਿਰ ਉੱਠ ਅੰਗੜਾਈ ਲੈ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸਿਰ ਪਲੋਸ ਉਡਾਰੀ ਭਰ ਲੈਂਦਾ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਰੀ-ਦੇਸ਼ ਵੱਲ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਨੈਣਾਂ 'ਚ ਕਦੇ ਅੱਥਰੂ ਨਹੀਂ ਤੱਕੇ ਪਰ ਉਹਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਰੂਰ ਨਮ ਵੇਖੇ ਨੇ ਉਹਦੀ ਗਲਪ ਦੇ ਗਲਿਆਰਿਆਂ 'ਚ ਤੁਰਦਿਆਂ ਤੁਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਤੱਕੇ ਹਨ ਸੀਤ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਬਿਰਹੜੇ ਖੰਦਕਾਂ 'ਚ ਬੇਚੈਨ ਰਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁੰਦਕਾਂ ਤਪਦੇ ਥਲਾਂ 'ਚ ਵਾ-ਵਰੋਲਿਆਂ ਜਿਹੇ ਹੇਰਵੇ ਪਿਘਲਦੀਆਂ ਬਰਫ਼ਾਂ 'ਚ ਪੈਂਦੇ ਹੌਲ਼ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਸਹਿਕਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹਦੇ ਵਿਚ 'ਕਦਮ-ਤਾਲ' ਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ 'ਤੇਜ-ਚਾਲ' ਵਰਗੀ ਅਗਾਂਹ ਹੀ ਅਗਾਂਹ ਪੈਰ ਪੁੱਟਦੀ ਹੋਈ। ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਉਹਦੇ ਲਈ ਸਬਰ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਹੁਸੀਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਹੈ ਸੁੰਨਸਾਨ ਰਾਹਾਂ 'ਚ ਕਥਾ ਦੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਜਿਹਾ ਹੈ ਮੁੱਕਦੀ ਜਾਂਦੀ ਜੀਵਨ-ਤੋਰ ਲਈ ਸਾਹਸ ਜਟਾਉਣਾ ਹੈ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 61}}</noinclude> b7iut1axrknurpx7i7cuwexcgiw9d0i 250 69599 237713 208191 2026-09-28T14:11:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸਦੀ ਕਲਮ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕਦੇ ਰਹੇ ਗਾਂਧੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਰੱਖੇ ਕਲਾਪੇ ਦਿਨ ਫੌਜ਼ ਦਾ ਅਕਾਊ ਅਨੁਸਾਸ਼ਨੀ ਵਤੀਰਾ ਇਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਸੁਪਨੇ 'ਕੱਠੇ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਉਸਦਾ ਹੀ ਜੇਰਾ ਸੀ ਕਿ ਮਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਕਤਾਂ 'ਚ ਵੀ ਉਹ ਕਰਤਾਰੀ ਪਲਾਂ ਲਈ ਸਹਿਕਦਾ, ਤੜਫਦਾ, ਬੇਚੈਨ ਹੁੰਦਾ ਏਕਾਂਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੁੰਨ-ਸਰਾਂ ਥਾਂ ਲੱਭਦਾ ਹਨ੍ਹਰੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਇਹ ਸਬਰ ਦਾ ਘੁੱਟ ਉਹਦੇ ਪਾਤਰ ਵੀ ਭਰਦੇ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਜੰਗਾਲੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਸੁਖਾਲੇ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਪਰ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ। ਜਸਬੀਰ ਨਿਰੋਲ ਸੈਨਿਕੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਿਰਾ ਚਿਤੇਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਜਗਮਗਾਉਂਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਾਲਖੀ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂਲਿਕਾ ਉਦੋਂ ਹੀ ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ਾਂ 'ਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਦ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਪੋਟਿਆਂ 'ਚ ਤਲਿਸਮ ਹੋਵੇ ਨੈਣਾਂ 'ਚ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹੋਣ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਕਿ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਨੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਲਟਕਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵੀ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 62}}</noinclude> fb96t8mf9cu4hzrc0s9ofg9mzzkb10r 250 69600 237714 208192 2026-09-28T14:11:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹ ਕਦੇ ਅਤੀਤ, ਕਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਕਦੀ ਭਵਿੱਖ 'ਚੋਂ ਲੱਭ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਕਨਸੋਅ ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਿੱਧੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਅੱਖ ਕਿਸੇ ਨੁਕਤੇ, ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਪਾਤਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਨਿਵੇਕਲੇ ਅੰਦਾਜ਼ 'ਚ ਇਹ ਬੁਣਤੀ ਬਰੀਕ ਤੋਪਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਰਕਾਨ ਦੀ ਕਿਰਤ ਹੋ ਨਿਬੜਦੀ। ਜਸਬੀਰ ਨੂੰ ਵੱਲ ਹੈ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਕੁਰੇਦਣ ਦਾ ਉਹ ਅਗਲੇ ਦੇ ਮੂਕ-ਮਨ 'ਚ ਸੁੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬੋਲਣ ਤੇ ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਦੋਂ ਕੋਈ ਗੱਠੜੀ ਖੋਲ੍ਹ ਬੈਠਦਾ ਗੁੱਝੇ ਭੇਤਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀਆਂ ਲੇਖਕੀ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਇਸ ਜੁਗਤ ਦੀ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ ਖ਼ੁਦ-ਬ-ਖ਼ੁਦ ਗਵਾਹੀ। ਸੱਚੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਜਦੋਂ ਚਿਰਾਂ-ਵਿਛੁੰਨੀ ਫਾਈਲ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਗਰਦ ਝਾੜ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਲਗਦੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਮਿਲਣੀ ਵਰਗਾ ਸੇਕ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਸਿਆਣਪ ਉੱਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਦੋਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਪਟਾਕੇ ਪਾਉਂਦਾ ਜਸਬੀਰ ਵਿਲੱਖਣ ਸਾਹਿਤਕ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਲਗਦੈ। ਪੇਚ ਦਰ ਪੇਚ ਤਰਤੀਬ 'ਚ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਇਵੇਂ ਹੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਕਾਂਟਦਾ ਛਾਂਟਦਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਧਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਜਿਵੇਂ ਫੌਜੀ ਪਰੇਡ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਉਸਤਾਦ ਹਰ ਵਾਰ ਆਖਦਾ: 'ਬੇਹਤਰ ਹੈ ਪਰ ਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ'</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 63}}</noinclude> 45ixqfnyitr8hgab6jy2wu925o5jd9l 250 69601 237715 208193 2026-09-28T14:12:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬਸ ਇਹੀ ਰਾਜ਼ ਹੈ ਉਸਦੀ ਸ਼ਿਲਪ-ਕਲਾ ਦਾ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਆਪ ਹੀ ਮੁਨਸਫ਼ ਰੂਹ ਨੂੰ ਖੜੀ ਕਰਕੇ ਕਟਹਿਰੇ 'ਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਲਜ਼ਾਮ ਤਰਾਸ਼ੀ ਵੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਰੀ ਵੀ ਇਹ ਤੌਫ਼ੀਕ ਵੀ ਕਾਤਰ ਹੈ ਉਸਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੜੇ ਸਬਰ ਵਰਗੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਵਜੂਦ ਲਰਜ਼ਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਪਿਆਰੀ ਭੈਣ ਤੇ ਉਹ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਖਾੜਕੂ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਲਪੇਟੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨਗਰੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ 'ਚ ਰੈਣਾ ਬਸੇਰਾ ਉਸਾਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਕੀਚਰਾਂ ਕੀਚਰਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਭੁਆ ਪੱਕਾ ਮੋਹ-ਆਲੀ 'ਚ ਆ ਵਸਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਬਦ-ਗੀਰ ਹੈ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਹਾਰ ਦਿੰਦਾ ਕੋਈ ਪਰਜਾਪਤ ਹੈ ਹੁਸੀਨ ਹੱਥ ਹੈ ਮੋਹ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੋਇਆ ਗੁੱਝੀਆਂ ਜੀਵਨ ਰਮਜ਼ਾਂ ਦਾ ਚਿਤੇਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਹਿਤ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਤਪੱਸਵੀ ਸਬੀਲਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਿਲਪੀ। ●●●●●</poem>}} {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 64}}</noinclude> 635e54wom58q9b62c525ttkr41k9nuz 250 69602 237716 208667 2026-09-28T14:13:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਅਣਮੁੱਕ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਅਣਥੱਕ ਰਾਹੀ'''}} (ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਜਗਤਾਰ)}} ਧਨੌਲੇ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡ 'ਭੈਣੀ ਜੱਸਾ' ਦੇ ਇਕ ਸਰਦੇ ਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚੋਂ ਅਲੂੰਈਂ ਉਮਰੇ ਦੋ ਪੈਰ ਤੁਰੇ ਸਨ ਸੂਹਾ ਜਿਹਾ ਸਫ਼ਰ ਮਨ 'ਚ ਚਿਤਵ ਕੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਹੋਣੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚੋਂ ਪੈਂਡਾ ਖਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਤੁਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਣਮੁੱਕ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਅਣਥੱਕ ਰਾਹੀਂ ਬਣ 'ਜਗਤਾਰਣ' ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਜਿਹਾ ਮੱਥੇ 'ਚ ਜਗਾ ਕੇ। ਸਕੂਲੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਲੋਕ-ਰੋਹ ਦੀ ਪਾਣ ਉਸਦੇ ਮਨ-ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਇੰਜ ਆਣ ਚਿਮਟੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਤੋਰ-ਦਿਸ਼ਾ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਲੈਰੀ ਜਿਹੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਉਸ ਲਾਲ-ਝੰਡਾ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਫਿਰ ਐਸਾ ਤੁਰਿਆ, ਅਗਾਂਹ ਹੀ ਅਗਾਂਹ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਾਹ ਹੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੁਣ ਹਰ ਟਿਕਾਣਾ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਸੀ ਹਰ ਪਿੰਡ ਉਸਦਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਪਰ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਵਸੀ ਘਰ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਤਮ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਮੁਕਤ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 65}}</noinclude> 76rwd1inll9ym66gu77zrbe5nbhga62 250 69603 237717 208312 2026-09-28T14:13:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹ ਨਿਰਾ-ਪੁਰਾ ਜੱਟ ਹੈ ਪਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਜੱਟ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਉਂਜ ਆਦਤਾਂ ਵਹਿਬਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੱਟਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਨੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਜਦੋਂ ਤੱਕਿਆ ਸੀ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ ਸੱਠ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ ਮਿੱਟੀ-ਰੰਗੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ 'ਚ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮੋਹ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਲਗਦਾ ਹੈ ਇਕੱਹਿਰੀ ਹੱਡੀ ਦਾ ਛਿੱਟਵਾਂ ਭਲਵਾਨ ਜਿਸਦੇ ਡੌਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਕੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਪਰ ਮੱਥੇ ਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਦਾਅ-ਪੇਚ ਕਹਿੰਦੇ ਕਹਾਉਂਦਿਆਂ ਦੀ ਗੋਡਣੀ ਲਵਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਕਾਗਜ਼ੀ ਲਿਫ਼ਾਫਾ ਫੜੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਸ਼ਕਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਸੁਖੀ-ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦਾ ਕਾਸਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਿਫ਼ਾਫੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸਭਾ, ਅਦਾਰੇ ਦਾ ਮਤਾ ਕੋਈ ਅਲੋਕਾਰੀ ਜਿਹੀ ਲੋਕ-ਹਿਤੂ ਖ਼ਬਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਸੱਦਾ-ਪੱਤਰ ਜਾਂ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ਼ੀਨਾਮੇ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੁਝ ਹੁੰਦੈ ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੋ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੋਰ ਕਦੇ ਧੀਮੀ ਕਦੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਿਚ ਅੜਾਂ-ਥੁੜਾਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ ਉਹਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਰ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਉਸਦੀ ਤੋਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਕਿਤੇ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੀਆਂ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਵਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਉਸਦੇ ਹੋਠਾਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਉਹ ਅੜਿੰਗ, ਅਮੋੜ, ਦ੍ਰਿੜ ਤੇ ਹੱਠੀ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 66}}</noinclude> qp6u8lzidm3kc6cpkofce2t4ne77ayp 250 69604 237718 208314 2026-09-28T14:13:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ਇਹੋ ਸੁਭਾਅ ਉਸਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਤੋਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਗੁਪਤ ਗਵਾਹ ਵੀ। ਮਾਰਕਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਧੁਰੰਤਰ ਲੀਡਰਾਂ ਸੰਗ ਉਸ ਅਨੇਕਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਸੰਗ-ਸਾਥ ਕੀਤਾ ਸਿਆਸੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਲਈ ਤੇ ਸਿਰਤੋੜ ਸਰਗਰਮੀਆਂ 'ਚ ਜੂਝਣ ਦੇ ਚਾਅ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ 'ਲੋਕ ਲਹਿਰ' ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸਿਆਸੀ ਸੂਝ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਦਾ ਨਸੀਬ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਿਆਸੀ ਪਿੜ 'ਚੋਂ ਸਰਕਦਾ ਸਰਕਦਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੂਣੀ ਧੁਖਾ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਪਰ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਉਸਦੀ ਨਿਜੀ ਨਹੀਂ ਬਾਹਰ ਵਸਦੇ ਜੱਗ-ਜਹਾਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੀਨ-ਦੁਖੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸਦਾ ਬੇਚੈਨੀ ਤੇ ਅੱਚਵੀ 'ਚ ਰਹਿਣਾ ਤਦੇ ਉਸਦੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਸਮਝੋ ਬਾਹਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਦੋਸਤੀ ਉਸਦੇ ਅੰਤਲੇ ਸਾਹਾਂ ਤਕ ਪੁੱਗਦੀ ਰਹੀ ਉਤਰਾਅ ਚੜਾਅ ਵੀ ਵਿਚ ਵਿਚਾਲੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਵਿੱਥਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਵੀ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਟਦੀਆਂ ਵੀ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਜਾਂ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਵਿਚਰੇ ਪਰ ਉਸਦਾ ਪੱਕਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਔਸ਼ਧਾਲਯ' ਛੱਤਾ ਖੂਹ ਬਰਨਾਲਾ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਤਰਕ ਤੇ ਠੰਰ੍ਹਮਾ ਦੋਵੇਂ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਬੜਾ ਸਿੱਧਾ-ਸਾਦਾ ਦਿਸੇਗਾ ਪਰ ਹੈ ਉਹ ਬੜਾ ਤਿਕੜਮਬਾਜ਼ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸਦੇ ਗਵਾਹ ਹਨ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 67}}</noinclude> 58dec20sqcw7hbxxi9dxvlr6ss2f6dy 250 69605 237719 208325 2026-09-28T14:14:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਵਖਰੇਵਾਂ ਪਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਜੁਗਤ ਜਾਂ ਦਲੇਰੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸੇਖੋਂ ਤੇ ਕੰਵਲ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮੂਹਰੇ ਲਾ ਸਾਬਤ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਸੰਵਾਰਨਹਾਰ ਵੀ ਕਰਤਾ-ਧਰਤਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵੀ। ਕਦੇ ਉਸ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦੈ, ਵਿਹਲ ਵਰਗਾ ਕਦੇ ਉੱਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਿਰਾ ਰੁਝੇਵੇਂ ਤੇ ਰੁਝੇਵਾਂ ਦੋਵੇਂ ਅਵੱਸਥਾਵਾਂ 'ਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ ਉਸਦੀ ਤੋਰ 'ਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੀ ਫਿਰਤੂ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਇਹ ਕੋਈ ਖਾਸ ਮਜਬੂਰੀ ਹੀ ਹੋਵੇ ਜੋ ਉਸ 'ਚ ਟਿਕਾਅ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦੀ ਉਹ ਕਾਬਿਲੇ ਤਾਰੀਫ਼ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਿਹਾ, ਹੈ ਵੀ ਜਿਸਨੇ ਕਲਮ ਦੇ ਕਰਮ ਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰੰਗਿਆ ਹੁਣ ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਪਰ ਝੱਸ ਪੂਰਾ ਕਰ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ 'ਸਮਾਜ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ' ਦਾ ਮੁੱਖ-ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਕੇ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਮੰਚ 'ਤੇ ਖਲੋਤਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਝੂਠ ਨੂੰ ਸੱਚ ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਝੂਠ 'ਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਤਦਬੀਰ ਦਾ ਮਾਹਰ ਲਗਦੈ ਤੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰਤੀ ਨੂੰ ਐਸਾ ਧੋਬੀ ਪਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਟ ਬਿਟ ਤਕਦੇ ਸੋਚਦੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੂਕ-ਤੱਕਣੀ ਉਹਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰ ਬੈਠਦੀ ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਕੋਈ ਜਾਦੂਗਰ ਜਾਂ ਫੁਰਨਿਆਂ ਦਾ ਆਤਸ਼ਬਾਜ਼ ਲਗਦਾ ਹੈ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 68}}</noinclude> 49i6djpt9jfmzpbmtjkvokjaylb0hl4 250 69606 237720 208326 2026-09-28T14:15:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਾਹਿਤਕ ਇਕੱਠਾਂ ਚ ਬੈਠਾ ਵੀ ਐਨਕ 'ਚੋਂ ਟੇਢਾ ਜਿਹਾ ਝਾਕਦਾ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭੇਤ ਫਰੋਲ ਲੈਂਦੇ ਇਹ ਜਗੀਰ ਦੀ ਕੋਈ ਜੁਗਤ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਵੀ-ਦਰਬਾਰ ਹੋਵੇ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਜਲੂਸ ਜਲਸਾ ਹੋਵੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭੋਗ ਦੀ ਰਸਮ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਮੋਹਰੀ ਹੁੰਦੈ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਘਰੇ ਨੈਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੀ ਹਰ ਅਦਾ, ਹਰ ਬੋਲ, ਹਰ ਕਦਮ ਉਸਦੀ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਤਾ ਤੇ ਬੁਲੰਦੀ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਨ। ਮਾਨਵੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣ ਵਿਚਰਨਾ ਖਪਤ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਬੇਨਿਆਜ਼ ਮਲੰਗੀ ਕੜਵਾਹਟ ਦੇ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਉਸਦੇ ਅੰਤਰੀਵੀ ਗੁਣ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਉਸਦੀ ਤਰਜ਼ੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ। ●●●●●</poem>}} {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 69}}</noinclude> 5h1oy3qp5qsp5lcqjfevqn5grd6xzy8 250 69607 237767 208946 2026-09-28T15:02:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ'''}}</br> {{x-larger|(ਕਾਵਿ-ਚਿੱਤਰ)}} {{dhr|4em}} {{x-larger|'''ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ'''}} {{dhr|6em}} {{Css image crop |Image = ਵਰਣਾਂ_ਦੇ_ਵਣਜਾਰੇ_-_ਰਵਿੰਦਰ_ਭੱਠਲ.pdf |Page = 3 |bSize = 386 |cWidth = 44 |cHeight = 52 |oTop = 465 |oLeft = 169 |Location = center |Description = }} {{xx-larger|'''ਪ੍ਰੀਤ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਨਾਭਾ'''}}}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 2ty1wh5mi5ymcq8vnovzmcqt7o2wxs4 250 69638 237721 208668 2026-09-28T14:15:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਜਾਇਆ'''}} (ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ)}} ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ, ਮੇਰਾ ਨਿੱਘਾ ਯਾਰ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਇਕਹਿਰੀ ਹੱਡੀ ਦਾ ਮੱਧਰਾ ਜਿਹਾ, ਮਾੜਚੂ ਜਿਹਾ ਪਰ ਨਿਰੀ ਲਾਟ ਜਿਹਾ ਫਰ ਫਰ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਪਰਚਮ ਜਿਹਾ ਦਾਗ਼ੀ ਹਿੱਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਸ਼ੂਕਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਜਿਹਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਬੇਥਾਹੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਤਰਜ਼ੇ-ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਜਿਹਾ ਹੁਣ ਵੀ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਬੜ-ਵਾਹੇ ਜਗਾਉਣ ਵਰਗੇ ਖ਼ਵਾਬ ਜਿਹਾ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਬਚਪਨ 'ਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਜਾਂ ਮਨਜੀਤ ਕਹਿ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਬਾਲ ਉਮਰੇ ਹੀ 'ਨਵੇਂ ਰਾਹ' ਤੇ 'ਜੰਗੇ-ਅਜ਼ਾਦੀ' ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ 'ਤੇ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਬਣ ਗਿਆ ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ 'ਚੋਂ ਹੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਮਿਲੀ ਸੀ ਤੇ ਇਹੋ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਤੇਵਰ ਉਹ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਮਿਟਾ ਨਾ ਸਕਿਆ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 70}}</noinclude> q3fmuq4egev2cctr6il3htebb6bu21w 250 69639 237722 208327 2026-09-28T14:17:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਆਪਣੇ ਘਰ 'ਚ ਛਿਪਣਗਾਹ ਬਣਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਉਹਨਾਂ ਮਾਸੂਮ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹਉਕੇ ਉਹਦੀ ਹਿੱਕ 'ਚ ਅਜਿਹੇ ਦਫ਼ਨ ਹੋਏ ਕਿ ਮੁੜ ਉਹਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ 'ਚੋਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਟਕੋਰੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਭੈਣ ਚਰਨ ਦੇ ਉਂਗਲ ਛੱਡ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਤਰਲੋ-ਮੱਛੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀਰਾ ਆਖ ਕੇ ਫਿੱਸ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦਾ ਅਲਮਸਤ ਦਰਵੇਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਵੀ ਉਹਦੇ ਦੋਸਤ ਕਿਤੋਂ ਉਹਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਦਸਤ ਨੂੰ ਦਸਤਾਰ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹਦੀ 'ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰੀ' ਜਿਹੀ 'ਹਾਜ਼ਰੀ' 'ਚ ਆਪਣਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ। ਮੈਂ ਉਸ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਹਾਨੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਜਿਹੜਾ ਖੱਦਰ ਦੇ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ ਵਿਚ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਜਾਕਟ ਪਾਈ ਬਿਨਾਂ ਫਿਫਟੀ ਤੋਂ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹੀ ਕੁਰਮ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਅੜਾਈ ਆਪਣੀ ਹੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 'ਜ਼ਿੰਦਗੀ' ਦੇ ਮਾਅਨੇ ਦੱਸਦਾ ਪਰਪੱਕ ਪਗਡੰਡੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਨਿਹਾਰਦਾ ਕਲਮ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਲੜ ਲਾਉਂਦਾ ਮੱਕੇ ਤੇ ਮਕਤਲ ਦਾ ਅੰਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਉੱਚ ਥੜੇ 'ਤੇ ਖਲੋਤਾ ਕੋਈ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 71}}</noinclude> aj4wbr8gc7gipnfp97nuvxsg6n29xjv 250 69640 237723 208328 2026-09-28T14:17:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਇਸ ਰੁੱਤੇ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਸੇਕ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਉਹ ਸੇਕ ਜਰ ਲਿਆ ਉਹ ਕੁੰਦਨ ਬਣ ਗਿਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਾ ਰਹੇ ਸੱਚ ਹੀ ਉਹ ਆਦਰਸ਼ ਦੀ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਮਹਾਨ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਭੂਤਵਾੜੇ ਦਾ ਇਕ ਭੂਤ ਮਾਰਕਸੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਪਰਪੱਕ ਆਸ਼ਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸ਼ੈਦਾਈ ਔਲਖ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਐਮ. ਏ. ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਕੱਚੇ ਘਰ ਤੋਂ ਤੇਤੀ ਸੈਕਟਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਉਸ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਪੱਕੇ-ਅਣਪੱਕੇ ਰਾਹਾਂ ਕੁਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਕੁੜਤੇ ਪਜਾਮੇ ਤੋਂ ਵਲੈਤੀ ਕੋਟ ਤੇ ਟਾਈ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮੋਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਜੁਗਰਾਫ਼ੀਆ ਉਹਦੇ ਚੇਤੇ 'ਚ ਵਸੇ ਉਹ ਪਾਤਰ ਉਹਦੀ ਗੋਦੀਓਂ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਤੁਰਦਿਆਂ, ਬੈਠਦਿਆਂ, ਹੱਸਦਿਆਂ, ਰੋਂਦਿਆਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੋਡੇ-ਮੁੱਢ ਹੀ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਉਹਨੂੰ ਤੱਕਦਾ, ਕਦੇ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਕਦੇ ਬੜਾ ਹੀ ਨੇੜੇ ਢੁਕ ਕੇ ਮੈਂ ਤੱਕਿਆ ਕਿ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਦੀ ਗਰਦਨ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਨਾ ਬਣ ਸਕੀ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 72}}</noinclude> pzmkws2kioxbfkklr8b3ar0a4pghvip 250 69641 237724 208329 2026-09-28T14:18:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜੇ ਕਦੇ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਉਸ ਕੋਲ ਸਾਧਨ ਸੀਮਤ ਸਨ ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਪਰਪੱਕ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਸਾਧਨਾ ਤਾਂ ਬੇਥਾਹ ਸੀ ਉਹ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਘੰਟਿਆਂ 'ਚ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਜਾਮੇ ਉਹਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਬੜਾ ਮੂੰਹ-ਫੱਟ ਅੱਖੜ, ਜ਼ਿੱਦੀ ਤੇ ਅਮੋੜ ਲੱਗੇ ਪਰ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਪੱਥਰ ਸਮਝਦੇ ਰਹੇ ਜ਼ਰਾ-ਕੁ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ, ਕੋਲ ਹੋ ਕੇ ਉਂਗਲ ਖਭੋ ਕੇ ਤਾਂ ਵੇਖਦੇ ਉਹ ਤਾਂ ਨਿਰਾ ਮੋਮ ਸੀ, ਨਿਰਾ ਮੋਮ ਮੈਂ ਬਿਗਾਨੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੇਕ 'ਚ ਉਹਨੂੰ ਪਿਘਲਦਿਆਂ ਤੱਕਿਆ ਹੈ ਉਹ ਤੇ ਮੋਹ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸੀ ਹਰ ਆਏ ਗਏ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ਆਮਦੀਦ ਬਣ ਜਾਣ ਦੀ ਤੌਫ਼ੀਕ ਸੀ ਉਸ ਵਿਚ। ਉਹ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਲੁਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹਿਫ਼ਲਾਂ 'ਚ ਸ਼ਰੀਕ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਮਲੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੰਗ-ਦਸਤੀ 'ਚ ਵੀ ਉਹ ਮੁਰਾਦਾਂ ਪੂਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 73}}</noinclude> ti9o112ihuu8v6ytglt9ysdz6yscf6w 250 69642 237725 208330 2026-09-28T14:19:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹਦੇ ਦਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਵਾਲੀ ਤਿਹਾਇਆ ਮੁੜਿਆ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਉਹ ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸੱਚ ਹੀ ਵਲ਼ੀ-ਕੰਧਾਰੀ ਬਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੋਰ ਵਿਚ ਟੇਢ ਹੁੰਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਮੋਤੀਆ ਹੁੰਦਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਸਦਾ ਫ਼ੁਰਮਾਨ ਬਸ ਕਿਆਮਤ ਸੀ। ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਨਿਰਣੇ ਅੰਤਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਉਹਦੀ ਅੱਖ 'ਚੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਮੁੜ ਉਹਦੇ ਕੰਧੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹਦੀ ਰੂਹ ਵਿਚ ਜਿਪਸੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਥਾਂ ਡੇਰੇ ਲਾਉਂਦੀ ਅਵਾਰਗੀ ਸੀ ਭਟਕਣਾ ਉਹਦੇ ਹੱਡਾਂ ਦਾ ਰਾਗ ਸੀ ਬੇਚੈਨੀ ਉਹਦੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰ ਸੀ ਇਸੇ ਲਈ ਰੇਸ਼ਮਾ ਉਹਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦਾ ਨਾਂ 'ਚਰਨ ਰੇਸ਼ਮਾ' ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਚਰਨ ਉਹਦੀ ਉਂਗਲ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਦੂਰ ਤੁਰ ਗਈ ਭੈਣ ਸੀ ਅਤੀਤ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕਦੀ ਪਿੰਡੇ ਤੋਂ ਲਾਹ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਇਸੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਅਣਰਜਿਸਟਰਡ ਨਾਮ ਬੇਟੇ ਦਾ ਨਾਮ 'ਮਨਜੀਤ' ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਬੁਝਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਕੋਅ ਉਹਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਮੂੰਹ-ਫੱਟ ਤਾਂ ਸੀ ਪਰ ਮੂੰਹ-ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹਦੇ ਆਏ ਖ਼ਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹਨ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 74}}</noinclude> h6wr823mbszave4dibshlzkzydvmcy5 250 69643 237726 209418 2026-09-28T14:19:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੁਣ ਉਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਿੰਡ, ਪਟਿਆਲੇ ਜਾਂ ਸੁਖਣਾ ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਸਤਾਰਾਂ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਭੀੜ 'ਚ ਕਿਤੇ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਬਣ ਕੇ ਉੱਡ ਗਿਐ ਕਿਉਂਕਿ 'ਪੰਛੀ' ਸ਼ਬਦ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਕਸਰ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿਤੇ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਏ ਇਮਲੀ ਵਾਲੇ ਡੇਰੇ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੜਕਦਾ ਹੈ "ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਐਂ ਮਲੰਗਾ" ਸਾਧ ਬੰਦ ਬੂਹੇ ਨੂੰ ਹੀ ਪੁੱਛ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਕੰਧ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਉਹਦੀ ਤਸਵੀਰ (ਬਾਕੀ ਸਭ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤਾਂ ਪੁੱਠੀਆਂ ਹਨ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਏ ਇਹ ਚਾਹ ਦੀ ਪਤੀਲੀ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਉਏ ਤੈਂ ਸਾਫ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ?' ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਇਕ ਹਾਸਲ ਸੀ ਲੋਕ ਹਿਤੂ, ਬੁਲੰਦ ਅਵਾਜ਼ ਦਾ ਸੁੱਚੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਪੇਂਡੂ ਰਹਿਤਲ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦਾ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਦਾ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ: ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਦੋਸਤੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਲੱਗਦੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਕਾਹਨੇ-ਕੇ ਧੂਰਕੋਟ, ਰੂੜੇ ਕੇ, ਬਦਰੇ ਦੀ ਜੂਹ 'ਚ ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਭਾਲਣ ਤੁਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ●●●●●</poem>}} {{nop}}<noinclude>{{rh||'''ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 75'''}}</noinclude> 2zwqni518dt0emq9w9j461qxb8b6gi0 250 69644 237727 208729 2026-09-28T14:19:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਕਾਲੇ ਹੰਸ ਦਾ ਵਜੂਦ'''}} (ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ)}} ਮਾਂ ਦੇ ਖਿਲਰੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬਾਪ ਦੇ ਗਲੇ 'ਚੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਉਸ 'ਕਾਲੇ ਹੰਸ' ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੈਦਾਇਸ਼ ਦੀ ਘੜੀ ਉਹਦੀ ਜਨਮ-ਪੱਤਰੀ ਦੇ ਤਮਾਮ ਹਰਫ਼ ਕਾਲ਼ੇ ਸਨ ਪਰ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਪਏ ਅੱਟਣਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਤੱਕਦਿਆਂ ਉਸ ਮਸਤ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਦੂਰ ਸੁਣੀਂਦਾ ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖ-ਫਿੰਮਣਾਂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਲਟਕਦਾ ਰਿਹਾ ਤਦੇ ਤਾਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਉਹਦੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਮਾਂ ਦੀ ਪਾਟੀ ਝੋਲੀ 'ਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਆਨੇ-ਦੁਆਨੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਫਜ਼ੂਲ ਪਹਾੜੀ ਅੱਕ ਦੇ ਬੂਟੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਤਾਅ ਵਿਚ ਆ ਪੁੱਟ ਸੁੱਟੇ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 76}}</noinclude> taszlslc8rgte8jui4de7m9cs4xr4ch 250 69645 237728 208755 2026-09-28T14:20:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਿ ਭਲਾ ਬੀੜੀਆਂ ਦੇ ਬੁਝੇ ਟੋਟੇ ਚੁਗਣ ਨਾਲ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਦਹਿਲੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪੈਰ ਧਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨਾਦ-ਸਿੰਗੀਆਂ ਦੀ ਧਤੂਰੀ ਛਾਂ ਮਾਣਨੀ ਚਾਹੀ ਤਾਂ ਇਕ ਰਾਤ ਪਿੱਪਲ 'ਚੋਂ ਝਰਦੀ ਤਿੱਤਰ-ਖੰਭੀ ਜੂਹ 'ਚ ਉਸ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਧ ਦੀ ਧੂਣੀ 'ਚ ਤਾਂ ਸੇਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਰਾਤ ਹੀ ਉਸਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਲਾਂਘ ਪੁੱਟੀ ਗੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਧਿਆਂ 'ਤੇ ਸੁਰਖ਼ ਝੰਡੇ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਕੱਚਿਆਂ ਰਾਹਾਂ ਦਾ 'ਰਾਹੀਂ' ਬਣ ਕੇ ਤੁਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸੁਪਨਾ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੇ 'ਤੇ ਜੜ ਕੇ ਸੂਹੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਤਦਬੀਰਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਜਦੋਂ ਇਕ ਚਾਨਣ ਭਿੱਜੀ ਰਾਤੇ ਹੁਸੀਨ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨੂੰ ਪਲੋਸਿਆ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਉਹ ਅਨਭੋਲ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਦੀ ਬੇਸਮਝੀ ਦਾ ਹਉਕਾ ਆਪਣੀ ਹਿੱਕ ਵਿਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਸ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਤ-ਬਰਾਤੇ ਗੀਤ ਹੀ ਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ- 'ਤੁਧ ਬਿਨ ਕਾਹਦਾ ਜੀਣਾ ਸੱਜਣ ਜੀ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 77}}</noinclude> fkt64kcvca95wzk06zabpg1mys6rp1s 250 69646 237729 208332 2026-09-28T14:20:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਤੁਧ ਬਿਲ ਕਾਹਦਾ ਜੀਣਾ ਕੌੜੀ ਨਿੰਮ ਪਤਾਸੇ ਵਰਗੀ ਘੁੱਟ ਸਬਰ ਦਾ ਪੀਣਾ।' ਬੜੀ ਕਠੋਰ-ਚਿਤ ਸੀ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦੀ 'ਹਵਾ' ਜੋ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੁੱਖਾਂ, ਸੋਚਾਂ ਤੇ ਸੰਸਿਆਂ ਲਈ ਕਦੇ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਾ ਬਣੀ ਉਹ ਕਦੇ ਕਿੱਕਰਾਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਖੜਦਾ ਕਦੇ ਫ਼ਰਮਾਹਾਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਦੇ ਸੇਕ ਨੂੰ ਆਪ ਚੱਟਦਾ ਵੇਖਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਿਰਾ ਤਪਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ਕ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹਨ੍ਹੇਰੀਆਂ ਦੇ ਵਾ-ਵਰੋਲੇ ਭੂਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਨਾਚ ਉਹਦੀ ਹਾਸੀ 'ਚ ਗੁੱਝੀ ਸ਼ਰਾਰਤ ਉਹਦੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਵਿਚ ਚਾਣਕਯ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਚਾਲ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਕਦੇ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਤਕੀਏ ਤੇ ਬੈਠਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਧਨੰਤਰ ਦੀਨ ਦੁਖੀਆਂ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਟੋਹ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਕਦੇ ਧੂਣੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਗੋਰਖ ਅਲੱੜ ਧੀਦੋਆਂ ਦੇ ਕੰਨ ਪਾੜ ਪਾੜ ਮੁੰਦਰਾਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਰਾਂਝਾ ਉਹਦੀ ਧੂਣੀ ਦਾ ਆਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਉਹ ਕਦੇ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗ ਸੀਤ ਹੁੰਦਾ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 78}}</noinclude> 2fmimj9cmeg2wjia6lh2bi7x0rey5ys 250 69650 237730 208337 2026-09-28T14:21:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੈਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੁੱਝ ਐਬ ਬੜੇ ਹੀ ਪਸੰਦ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਘਸਮੈਲੀ ਜਿਹੀ ਸੂਰਤ 'ਤੇ ਮਟਮੈਲੇ ਜਿਹੇ ਕਪੜੇ ਪਾਉਣਾ ਹਾੜ੍ਹ ਹੋਵੇਂ, ਪੋਹ ਹੋਵੇ ਤਸਮਿਆਂ ਆਲੇ ਬੂਟ ਅੜਾਈ ਫਿਰਨਾ ਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਕਮੀਜ਼ ਬਟਨ ਲਾ ਕੇ ਪਾਈ ਫਿਰਨਾ। ਉਸਦੇ ਇਹ ਐਬ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੌਕ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਸ਼ੁਦਾਅ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ ਤੱਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਤਿੜਕਦੇ ਭੜਕਦੇ ਵੀ ਜੱਫੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਵੀ ਤੇ ਬਾਹਾਂ ਵੰਡਦੇ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਦਿਆਂ ਵੀ ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਛਿੱਲ ਲਾਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਰਚਨਾ 'ਚੋਂ ਕਦੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਕਦੇ ਲਹੂ ਨਿਚੋੜਦੇ ਵੀ ਲੋਕ-ਪੀੜਾਂ 'ਚ ਲੁੱਛਦਿਆਂ ਵੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਚੰਦਰੇ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਵੀ। 'ਮਾਨ ਮਿੱਤ ਨਹੀਂ, ਚਾਹਿਲ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ' ਦੀ ਕਹਾਉਣ ਘੜਨ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਕਿਤੇ ਗਾਇਬ ਸੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਕਦਮ ਤੁਰਦਿਆਂ ਇਹ ਕਹਾਉਤ ਨਿਰੀ ਝੂਠੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨੂੰ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 81}}</noinclude> s2qwf34bi6i3ftbu5mp4a0j0ugm0c9z 250 69651 237731 208339 2026-09-28T14:21:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਦਸਤੂਰ ਦੀ ਮੁਹਾਰਨੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਹੋਠਾਂ ਉਪਰ ਕਦੇ ਸ਼ਿਕਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੀ ਗ਼ਲੀਜ਼ ਇਬਾਰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਦਸਤੂਰ ਦੀ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਜਾਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਕਥਾਕਾਰ ਸਿਰਕੱਢ ਆਲੋਚਕ ਨਵੇਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਉਂਗਲ ਫੜ ਕੁਰਾਹੋਂ ਰਾਹੇ ਤੋਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਹ-ਸਵਾਰ ਹੈ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇਕ ਚੁੱਪ ਜਿਹਾ ਗਿਲਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਸਿਧਾਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਫੜੇ ਤਾਂ ਕਹਾਣੀ ਉਹਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿਲ਼ੇ ਸਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹਦੀ ਆਲੋਚਕ ਹਸਤੀ ਕਿਤੇ ਮਰ ਮਿਟ ਨਾ ਜਾਏ। ਫਿਰ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਐਵੇਂ ਨਿਰਾ ਭਰਮ ਹੀ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੋਵੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਨਜਾਇਜ਼ ਧੱਕਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 82}}</noinclude> njle7s0cjmr9waabfwgfxwpezt9czwd 250 69652 237732 208340 2026-09-28T14:22:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਵਿਦਿਅਕ ਮਾਹੌਲ 'ਚ ਗੰਧਲਾਪਨ ਪਸਰੇ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਨਾਬਰ ਭਵਾਂ ਤਾਣ ਖਲੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਦੇ 'ਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਿਉਣੇ ਮੌੜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਵਾਸੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਉਣੇ ਦੀ ਨਾਬਰ ਰੂਹ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਉਹਦੇ ਹੱਡਾਂ 'ਚ ਖੜਕਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਤੇ ਕਲਮ ਦੀ ਘੋੜੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਉਹ ਗਊ-ਗਰੀਬ ਦਾ ਮੁਦੱਈ ਹੱਕ-ਸੱਚ ਦੇ ਡਾਕੇ ਮਾਰਨੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਹੜਾ ਟਲਦਾ ਹੈ। ●●●●●</poem>}} {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 83}}</noinclude> e27350l52slobq32fhcn6e5hc5h6ga7 250 69653 237733 208669 2026-09-28T14:22:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਵੇਦ-ਵਿਆਸ'''}} (ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਰਤਨ)}} ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ ਲੰਮਾ ਝੱਗਾ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੂਹਰੀ ਦਾ ਪਜਾਮਾ ਪੈਰੀਂ ਕੈਨਵਸ ਦੀ ਗੁਰਗ਼ਾਬੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਘਰੇ ਸਿਉਂਤਾ ਖੱਦਰ ਦਾ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਝੋਲ਼ਾ ਪੈਰੀਂ ਵਾਟਾਂ, ਝੋਲੇ 'ਚ ਸੁਪਨੇ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਮਸਤੀ ਵੀ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵੀ। ਹਰ ਵਕਤ ਸਮਾਧੀ 'ਚ ਲੀਨ ਕੁੱਝ ਸੋਚਦਾ, ਚਿਤਵਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬੋਲਦਾ ਪਰ ਅੰਦਰੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਤੋਲਦਾ ਸੰਸਾਰ-ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਗੋਤਾਖੋਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧੀਮੀ-ਗਤੀ ਦਾ ਹਮਸਫ਼ਰ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਜੁੰਡਲੀ 'ਚ ਵਿਚਰਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਬੂਹੇ ਠਕੋਰਦਾ ਅਣਚਿਤਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਕਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰਾ ਹੋ ਸੰਬਾਦ ਰਚਦਾ ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਵੇਦ-ਵਿਆਸ ਤੰਗ ਵਲੇਵੇਂ-ਦਾਰ ਗਲੀਆਂ 'ਚ ਬੰਦ ਜਿਹੇ ਕਮਰਿਆਂ 'ਚ ਸਮਾਧੀ 'ਚ ਸਮਾਧਾਨ ਹੋ ਬੈਠਾ ਪੱਤਰੇ ਵਾਚਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੱਤਰੇ ਝਰੀਟਦਾ ਵੀ ਹੈ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 84}}</noinclude> hnx9fg3j14r1lu466q30g5wjpqe1llo 250 69656 237734 208341 2026-09-28T14:23:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੈਂ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਉਹ ਬੜਾ ਸਿਰੜੀ ਹੈ ਜ਼ਿੱਦੀ ਵੀ, ਅਮੋੜ ਵੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹਰਖ ਉੱਠਦਾ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਲਕੀਤਰਾਂ ਵਾਹ ਬੈਠਦਾ ਸਿਕੰਦਰੀ ਫੈਸਲੇ ਕਰਦਾ ਤੇ ਫਿਰ ਰੋਸਾ ਜਿਹਾ ਮਨਾ ਡੂੰਘੀ ਗੁਫ਼ਾ 'ਚ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ। ਐਪਰ ਦਿਨ ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਤੇਵਰ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਤ੍ਰਹਿਕੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਹਿਲਦੀ ਟਾਹਣੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼-ਆਮਦੀਦ ਕਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਗਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਪਟਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਮਲਾਗੀਰੀ ਇਬਾਰਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ। ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੰਗੀਨੀ ਬਸੰਤ ਦੀ ਬਹਾਰ ਬਸੰਤ ਦੀ ਸਾਵੀ ਸਾਵੀ ਭਾਅ ਬਸੰਤ ਦੀ ਦਿਲ-ਖਿੱਚਵੀਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਉਸਦੇ ਇਸੇ ਅਮਲ ਵਿਚ ਹੈ ਅਮਲ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਲੋਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਮਾਨਵੀ-ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਆਭਾ ਨਹੀਂ ਮਰਦੀ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 85}}</noinclude> 5wbwsr58vouhgjzy2y7sonqhitppgu4 250 69657 237735 208343 2026-09-28T14:23:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੈਂ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ਼ੇ ਦਾ ਹਾਣੀ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਦਾ ਵੀ ਹਾਣੀ ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੀ ਹਾਣੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਚਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਵਿਚ ਵੀ ਅਪਣੱਤ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਉਹਦਾ ਝੋਲਾ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਉਹ ਲਬਰੇਜ਼ ਨੱਕੋ-ਨੱਕ ਭਰੀ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਅੰਤਮ ਵਾਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤੱਕੇ ਨਾ ਤੱਕਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਟੀਸੀ ਤੇ ਪਈ ਸਫਾਫ਼ ਬਰਫ਼ ਵਰਗਾ ਮਨ-ਮੋਹਣੀਆਂ ਪਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੋਖ਼ ਅਦਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮੰਦ-ਮੰਦ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਘਟਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲਦਾ ਕਣੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਵਰ੍ਹਦਾ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤੋਰ ਤੁਰਦਾ ਸਾਗਰਾਂ ਦਾ ਮੋਹ ਪਾਲਦਾ ਸੱਚ ਹੀ, ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਕਲਮ ਉਹਦੇ ਪੋਟਿਆਂ 'ਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਹਦੀ ਗੋਦੀ ਉਹਦੇ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੇ ਹਰਫ਼ ਜੀਭ ਤੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇੱਛਰਾ ਤੇ ਪੂਰਨ ਦੀ ਕਥਾ ਕਹਿੰਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਅਪੂਰਨ ਲਗਦਾ ਹੈ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 86}}</noinclude> 79toq6rw9ykz4zge82fdrwpq7fp98ok 250 69658 237736 208354 2026-09-28T14:23:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਇਸੇ ਅਪੂਰਨ ਦੀ ਮੈਂ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਦਾ ਵਾਸੀ ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹਗੀਰ ਸਾਡੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪੀਰ ਜਿਸ ਅਜੇ ਬੜਾ ਸਫ਼ਰ ਤਹਿ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਮਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਹੇਰਵੇ ਤੇ ਥੁੜਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵਰਕਿਆਂ 'ਤੇ ਝਰੀਟਣਾ ਸੀ ਲੋਕਤਾ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਤਰ ਸਤਰ 'ਚ ਵੀਟਣਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਹੀ ਕਹੋਗੇ ਇਹ ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਰਤਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ●●●●●</poem>}} {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 87}}</noinclude> lrhlozd5v5tkhbzc85oxpnr44k6d2e2 250 69659 237737 208722 2026-09-28T14:24:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਰੂਹ'''}} (ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਬੇਦਿਲ)}} ਉਹ ਫ਼ਕੀਰੀ ਬੰਦਾ ਹਾਸਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਹ-ਸਵਾਰ ਸੀ ਹਰ ਗੱਲ 'ਤੇ 'ਵੈਰੀ ਗੁੱਡ' ਕਹਿਣਾ ਉਹਦਾ ਤਕੀਆ ਕਲਾਮ ਸੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸੋਚਦੇ ਘਰ ਦੀ ਗਰੀਬੀ, ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਕਰੋਪੀ ਦੇ ਵਿਹੜੇ 'ਚ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹਦੇ ਹੋਠਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਹਾਰਨੀ ਨਹੀਂ ਦੁਹਰਾਈ ਉਹ ਸਾਧੂ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਸੀ ਘਰ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਉਹ ਆਉ-ਭਗਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੇਵਾ-ਭਗਤ ਵੀ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਪਰੋਖੋਂ ਏਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿਤ ਸੀ ਉਹ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਪੂਰੇ ਦਾ ਪੂਰਾ। ਉਹ ਮਨ ਦਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਸੀ ਉਸ ਕੋਲ ਮਹਿੰਗੇ ਘੋੜੇ ਨਹੀਂ ਉਹਦੀ ਸਾਈਕਲ ਹੀ ਉਹਦੀ 'ਬੱਕੀ' ਸੀ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੱਦਾ ਆਉਂਦਾ ਉਹਦੀ ਦੋ-ਪਹੀਆ 'ਬੱਕੀ' ਛੜੱਪੇ ਮਾਰਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚੀ ਹੁੰਦੀ </poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 88}}</noinclude> i8ppt2sp4uhnk0tmit8avfzmfbcw67a 250 69662 237738 208724 2026-09-28T14:24:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੀ'''}} (ਰਮਾ ਰਤਨ)}} ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੀ ਕਾਫ਼ਲਾ ਬਣ ਬਣ ਤੁਰਦੀ ਨਿੱਕੀਆਂ ਮੁਸਕਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਸ਼ਕੋਰਾਂ ਛੱਡਦੀ ਘਣਘੋਰ ਘਟਾਵਾਂ ਬਣ ਗਰਜ਼ਦੀ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੀ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਬਸਤ੍ਰ ਪਾਉਂਦੀ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਸੰਗ ਪੂਰੇ ਅਕਾਸ਼ 'ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਬਾਲ-ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਨੀਝ ਨਾਲ ਵਾਚਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਾਲ-ਮਨਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਹਾਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਉਂ ਛਮ-ਛਮ ਵਰ੍ਹਦੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਾਂ ਬਿਮਾਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਪੋਲੇ-ਪੋਲੇ ਥਪਥਪਾਉਂਦੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਣਗੁਣਾਉਂਦੀ ਗੀਤਾ ਦਾ, ਬਾਣੀ ਦਾ ਕੋਈ ਪਾਠ ਕਰਦੀ। ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲ਼ੋ: ਤੇ ਇਉਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਦ 'ਚ ਲਿਬੇੜ ਕੇ ਕੋਈ ਬਾਲ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲ ਚੱਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 92}}</noinclude> 338zhychwhup43hcgqdjhu5bm2cjc19 250 69663 237739 208449 2026-09-28T14:25:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਮਿਲੋ : ਤਾਂ ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰ ਦੇ ਗੁਲੂਕੋਸ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਜਿਉਣ ਦਾ ਇਕ ਚਾਅ ਜਿਹਾ ਚਮਕ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਮਿਲੋ : ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਨੰਤ ਅਸੀਮ ਵਜਦ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ 'ਚ ਲਿਪਟਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਵੋਂ। ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਨੇਮ ਨਿਰੰਤਰ ਆਸਥਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਐਪਰ ਜੇ ਕਿਤੇ ਅੱਖ 'ਚ ਕਣ ਹੋਵੇ ਮੈਲਾ ਜਿਹਾ ਮਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਬੁੱਕਲ 'ਚੋਂ ਬਿਜਲੀ ਵੀ ਕੜਕ ਸਕਦੀ ਹੈ ਮੈਂ ਦੇਖਿਐ, ਸਾਬਤ ਲੱਗਦੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਤਿੜਕ ਕੇ ਮੁੜਦੇ ਨੇ ਉਹ ਤਾਂ ਦੀਦੀ ਹੈ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰੇ ਵਾਰੇ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿੱਦੀ ਹੈ ਮਨ ਆਈ ਕਿ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਹੀ ਤੁਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤਪਦੀ ਰੇਤ ਵੀ ਬਹਾਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਜੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਖ਼ੁਦਾ ਵੀ ਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਬੁੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਣੇ। ਉਹਦੀ ਸੋਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਸਿੰਧੀ ਸਪਾਟ ਸੜਕ ਵਾਂਗ ਉਹਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਬੜੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਜੇ ਹੱਸਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬੜਾ ਊਦਾ ਜਿਹਾ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 93}}</noinclude> 4a87d5gyv38w9mwup0jlkczcnur2jak 250 69664 237740 208456 2026-09-28T14:25:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਆਪਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਚਿਲਚਿਲਾਂਦੀ ਧੁੱਪ ਵਾਂਗ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਗੁਫ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਗਹਿਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਦੀ ਜੂਹ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਰੌਕ ਗਾਰਡਨ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ ਤੰਦ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਮੁਨਕਰ ਹੋਣ ਦੀ ਪੱਕੀ ਗੰਢ ਵੀ ਉਹ ਆਕੀ ਹੈ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਮੋਹ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਦੇਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਤਾਣੇ ਦਾ ਏਨਾ ਖਿਲਾਰਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਤੰਦ ਉਲਝ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਥੇ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਜੁੜਨ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਸਪਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨੇਰੇ 'ਚ ਡੁੱਬ ਜਾਏ ਉਹ ਦੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਉਲਝਣਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਵੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਬਰੇ ਕਿੱਥੋਂ ਉਹਦੀ ਜਨਮ-ਪੱਤਰੀ ਵਿਚ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਜਿਹਾ, ਬਾਲ ਨਾਟਕਾਂ ਜਿਹਾ ਝੱਲਪੁਣਾ ਜਿਹਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਐਪਰ ਇਹੀ ਤੇ ਉਹਦਾ ਇਸ਼ਕ ਏ ਸੱਚ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੇ ਨਰੀਖਣ ਤੱਕ ਦਾ 'ਕਾਫ਼ਲਾ' 'ਸਾਰੰਗ' ਆਦਿ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਨਾਮ ਉਹਦੇ ਵਜੂਦ ਦੀ ਸੰਗਿਆ ਬਣੇ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 94}}</noinclude> 2f8403apah6isw9zb7axcbqs493wltx 250 69665 237741 208457 2026-09-28T14:26:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹ ਜਿਥੇ ਜੰਮੀ ਪਲੀ ਉਥੇ ਸਦਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਰੁਸਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਦੇਣ 'ਚ ਰੁੱਝੀ ਹੈ ਅਡੋਲ, ਅਟੱਲ, ਅਣਥੱਕ। ਬੜੇ ਨਾਨਕ ਵਾਹ ਲਾ ਥੱਕੇ ਪਰ ਉਹਦੇ ਮਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਫਿਰਿਆ ਤੇ ਮੇਰਾ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਹਿਮਾਲਾ ਕਹਾਂ ਐਵੇਂ ਫ਼ਜ਼ੂਲ, ਬੇਥਾਹ, ਜ਼ਿੱਦੀ ਘੁਮੰਡੀ, ਆਫ਼ਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਰ ਫਿਰ ਪਤਾ ਲੱਗਦੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਬਰਫ਼ ਹੈ ਸੀਤ ਨਰਮ ਜਿਹੀ ਐਵੇਂ ਪਾਣੀ ਬਣ ਬਣ ਕੇ ਤਪਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਉਹਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਣ ਵੀ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਸਭ ਝੂਠ ਜੋ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ। ●●●●●</poem>}} {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 95}}</noinclude> cdhn30cc0naclvyxd23ikskdts1vn0u 250 69666 237742 208726 2026-09-28T14:26:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਗੁਆਚੀ ਪੈੜ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ'''}} (ਪ੍ਰੋ. ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ)}} ਰੰਗਲੀ ਤਬੀਅਤ ਦਾ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਦੁਮੰਜ਼ਲੀ, ਤਿਮੰਜ਼ਲੀ ਹਵੇਲੀ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਜਨਮਿਆ ਪਰ ਤਿੜਕਦੀਆਂ ਧੁੱਪਾਂ ਦੇ ਕੰਧੇੜੇ ਚੜ੍ਹ ਹੋਣੀਆਂ ਅਣਹੋਣੀਆਂ ਦੀ ਉੱਭੜ-ਖਾਬੜ ਵਾਟੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਉਹਦੇ ਵਿਚਲਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਤਿਮੰਜ਼ਲੀ ਹਵੇਲੀ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵਡੇਰਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਮਹਿਲ ਦੀ ਨਵ-ਉਸਾਰੀ ਦਾ। ਉਹ ਸੁੰਨਸਾਨ ਰੋਹੀਆਂ 'ਚ ਹਵਾ 'ਚ ਉੱਡਦੀ ਸ਼ੂਕਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਕੱਕੀ ਰੇਤ ਦੇ ਬੁੱਕ ਭਰ ਭਰ ਹਵਾ 'ਚ ਬਉਰਿਆਂ ਹਾਰ ਉਡਾਉਂਦਾ ਬਸ ਵਾਹੋ-ਦਾਹੀ ਨੱਕ ਦੀ ਸੇਧੇ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉੱਡਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕਲਾਵਾ ਭਰਨ ਖ਼ਾਤਿਰ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 96}}</noinclude> hg84l8ccg5ljgf0tfvsk8whd16b9r1u 250 69667 237759 208484 2026-09-28T14:54:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਅੰਤ ਉਹਦੇ ਡਗਮਗਾਉਂਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੀ ਪਗਡੰਡੀ ਲੱਭ ਗਈ ਨਿਰੀ ਉਹਦੇ ਹਾਣ ਦੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰੀਵੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨਾ ਰਾਤ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਨਾਹੀਂ ਦਿਨ ਗ਼ਮਾਂ 'ਚ ਡੁੱਬੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੋਲ਼ੀਆਂ ਅਨਭੋਲ਼ੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੋਰ ਹੀ ਹੋਰ, ਉਤਾਂਹ ਹੀ ਉਤਾਂਹ ਮਨ ਸੋਚਾਂ 'ਚ ਉਡਾਰੀਆਂ ਭਰਦਾ ਤੇ ਫਿਰ ਵਾ-ਵਰੋਲਿਆਂ ਦੀ ਤੋਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਸੁੰਨ ਹੋਏ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਸੀਬੀਂ ਜੁੜ ਗਈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਚਾਅ, ਅਧੂਰੇ ਸੁਪਨੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਫ਼ਕੀਰ ਵਾਂਗ ਨੱਚ ਨੱਚ ਰੂਹ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਤੇ ਗਿਆਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਖ਼ਾਤਿਰ ਫਿਰ ਇਹ ਰੰਗੀਲਾ ਫ਼ਕੀਰ ਇਸੇ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਪੁੜੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਚ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਤਲੀ 'ਤੇ ਧਰਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ ਚੈਨ ਕਿੱਥੇ ਫਿਰ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਰਹਿਤਲ ਦੀ ਗੁਆਚੀ ਪੈੜ ਲੱਭਣ ਤੇ ਸਾਂਭਣ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 97}}</noinclude> a4s88lxvo6obbm5ihlf6vcyo4h3siyz 250 69673 237760 208522 2026-09-28T14:54:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਦੇ ਸੁਵੱਲੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ ਇਹ ਰਾਹ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਸੱਤ-ਸਮੁੰਦਰੀਂ ਪਾਰ ਪਰਦੇਸਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਸ਼ੁਦਾਈਆਂ ਹਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਬਣ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਅਲਖ ਜਗਾਉਣ ਲੱਗਾ ਕੰਨ-ਪਾਟੇ ਰਾਂਝੇ ਜੋਗੀ ਵਾਂਗ ਬੇਲਿਆਂ 'ਚ ਹੀਰ ਹੀਰ ਕੂਕਦਾ ਗੋਰਖ ਤੋਂ ਬੇਮੁੱਖ ਹੋ ਉਸ ਆਪਣਾ ਟਿੱਲਾ ਬਣਾਇਆ ਜੋਗ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪਰ ਧੂਣੀ ਤਪਾਉਣ ਦਾ ਵਕਤ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚੋਂ ਕਿਰ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਦਾ ਪਿੱਛੇ ਤੰਬੂ ਜ਼ਰੂਰ ਤਾਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੋਹ ਦਾ ਨੱਕੋ-ਨੱਕ ਭਰਿਆ ਵਜੂਦ 'ਤੇਰੀ ਆਈ ਮੈਂ ਮਰਜਾਂ' ਵਰਗੀ ਅਦਾ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਲੱਜ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਦੋਸਤੀਆਂ ਦੀ ਪੀਢੀ ਗੰਢ ਵਰਗਾ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਾਹਲ ਸੀ ਉਸਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਹੁਣ ਵੀ ਕਾਹਲ ਕਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਇਹ ਭਰਮ ਹੈ ਨਿਰਾ ਉਹਦੀ ਬਾਲ਼ੀ ਧੂਣੀ ਦਾ ਸੇਕ ਸੇਕਣ ਉਹਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਨ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 98}}</noinclude> m7s7w1qfblcosh5d3azogoows2qx893 250 69674 237761 208523 2026-09-28T14:55:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹਦੀ ਰੂਹ ਦੇ ਹਾਣੀ ਫਿਰ ਇਕ ਥਾਂ ਜੁੜ ਬੈਠਣਗੇ। ਲਗਦੈ! ਉਹ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਇਥੇ ਹੀ ਕਿਤੇ ਆਸੇ ਪਾਸੇ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲਾਂ 'ਚ ਮਹਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁਟਕੀਆਂ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੱਥੀਂ ਉਸਾਰੇ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦੇ ਬੂਹੇ ਲਾਗੇ ਸਾਡੇ ਹੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ 'ਚ ਵਿਚਰਦਾ ਪਿਆ ਹੈ। ●●●●●</poem>}} {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 99}}</noinclude> 38vq28totiy65tk48vv9cmhsijfrgmc 250 69675 237762 208602 2026-09-28T14:55:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਅਧੂਰੀ ਨਜ਼ਮ'''}} (ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਸੀਆ)}} ਉਹ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਚਸ਼ਮੇ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣਾਂਗਾ ਮਾਂ ਵੀ ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਖੂਹ ਦੀ ਮੌਣ 'ਤੇ ਤਾਂਡਵ ਨਾਚ ਨੱਚਦਾ ਕਿਤੇ ਧੁਰ ਪਤਾਲ 'ਚ ਨਾ ਉਤਰ ਜਾਏ। ਪਰ ਇਹ ਕੇਹਾ ਸਫਰ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਮੋੜ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬੀ-ਸਰੋਵਰ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿੱਥ ਖੂਹ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦਾ ਖੌਫ਼ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਚਾਹਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੰਨ 'ਚ ਕੋਇਲ ਸਦਾ ਕੂਕਦੀ ਰਹੇ ਮੇਰੀਆਂ ਤਲੀਆਂ 'ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਤਿੱਤਰ ਚੋਗ ਚੁਗਦੇ ਰਹਿਣ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਲਟ ਲਟ ਬਲਦੇ ਡੋਰੇ ਬੰਦੇ ਵੈਰਾਗੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣ। ਉਸ ਤਾਂ ਯਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਹੀ ਬਾਬ ਲਿਖਣਾ ਸੀ ਕੜਕਦੀਆਂ ਦੁਪਹਿਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਨੱਚਣਾ ਸੀ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 100}}</noinclude> 3gudjrvbdt1hchh9bs8kww75vwxtmam 250 69676 237763 208603 2026-09-28T14:56:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਸ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਚਾਹਿਆ ਸੀ ਪਰ ਪਲਾਂ ਦੀ ਥਿੜਕਣ ਲੱਤਾਂ ਦੀ ਕੰਬਣੀ ਇਕ ਸਰਾਪ, ਦੇਹਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਇਕ ਸਰਾਪ, ਦੇਹਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੀ। ਉਸ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਵਾਂ ਲਈਆਂ ਉਹ ਉਹਦੇ ਮਨ 'ਚ ਚਾਵਾਂ-ਮੱਤਾ ਘਰ ਨਾ ਵਸਾ ਸਕੀ ਬਸ, ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਬੌਧੀ 'ਜੁਤੀਆਂ ਦੇ ਮੋੜ' ਹੀ ਮੋੜਦੀ ਰਹੀ। ਤੇ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਲੋਰ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਉਹਦੇ ਮਨ 'ਚ ਵੀ ਸੀ ਤਨ 'ਚ ਵੀ ਸੀ ਕਦੇ ਬਲਦੀ ਰਹੀ, ਕਦੇ ਬੁਝਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਤੇ ਸੈਨਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ ਤਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤਾਂ ਮਿਟਦੀ ਰਹੀ ਮਨ ਦੀ ਵਿੱਥ ਨਾ ਘਟੀ ਉਹਦੇ ਹਰਫ਼ ਉਹ ਪੜ੍ਹਦੀ ਵੀ ਰਹੀ ਸਮਝਦੀ ਵੀ ਰਹੀ ਪਰ ਨਾਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਛਮਣ-ਰੇਖਾਵਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਟੱਪੀਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ। ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮੀ-ਪੋਸਟਰ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਿਆ ਤੇ ਹਰ ਘਰ ਦੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਉਹਦਾ ਨਾਮ ਨਗਨ-ਚਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਲਟਕਿਆ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 101}}</noinclude> r4ouugj7nxzil2ed0xzltdtm9eatudz 250 69677 237764 208611 2026-09-28T14:56:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਿ ਉਹਦੀਆਂ ਸ਼ਰਬਤੀ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬੀ ਲਗਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਹੋ ਸਕਦੈ ਲੋਕ ਬੇਈਮਾਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹੋਣ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦੈ ਕਿ ਉਹਦੇ ਝੋਲੇ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਤਬੀਤ ਵਿਚ ਰਾਮ ਦੀ ਨਹੀਂ ਰਾਧਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਸ਼ਿਵ ਉਹਦੀਆਂ ਰਗਾਂ 'ਚ ਹੈ ਤੇ ਉੱਡਦਾ ਬਾਜ਼ ਉਹਦੇ ਪੰਜਿਆਂ 'ਚ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਡਿਗਿਆ ਹੈ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੋਂ ਵੀ ਯਾਰਾਂ ਦੀ ਅੱਖ 'ਚੋਂ ਵੀ ਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲਿਜ਼ ਲਿਜ਼ੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਬੋਛਾੜ ਉਹਦੇ ਤਨ ਨੂੰ ਛੋਹੀ ਹੈ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਵਸਦੇ ਗੀਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਬਿਰਹਣ ਆਤਮਾ ਕਦੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਲਿਫ਼ ਕੇ ਰੋਂਦੀ ਕਦੇ ਉਦਾਸ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਗਲ ਲਗ ਕੇ ਰੋਂਦੀ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਆਲਮ ਤੋੜਣ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬੀ-ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠ ਉਂਗਲਾਂ ਭਿਉਂ ਕਿਉਂ ਚੱਟਦਾ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਡੁਬੋ ਡਬੋ ਚੁੰਮਦਾ ਬਰਨਾਲੇ ਦੀ ਬਦਨਾਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਚੋਗਾ ਪਹਿਨ ਯਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬੇਮੁੱਖ ਹੋ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਡਿਗਿਆ ਹੈ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੋਂ ਵੀ ਯਾਰਾਂ ਦੀ ਅੱਖ 'ਚੋਂ ਵੀ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 102}}</noinclude> k2ys7i30venisnurt6lkxkwwokuk6jc 250 69678 237765 208615 2026-09-28T14:57:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹ ਸਹੀ ਸਬੂਤੇ ਸਾਰਥਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜ ਸਕਿਆ ਉਸਨੂੰ ਜਿਸ ਤੋਂ ਚੁੰਮਣ ਜਿਹੇ ਮੁਹੱਬਤੀ ਅਹਿਸਾਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਸੀ ਉਥੋਂ ਚੰਦਰੀ ਚੂੰਡੀ ਦਾ ਦਰਦ ਹੀ ਮਿਲਿਐ ਤੇ ਇਹ ਦਰਦ ਹੀ ਉਹਦੇ ਲੇਖ ਬਿਗਾੜਦਾ ਰਿਹੈ ਉਹਨੂੰ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੌਤੇ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹੈ ਨਗਰ-ਪਾਲਿਕਾ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਪੀਲੀ ਜਿਹੀ ਫਾਈਲ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸਿਵੇ ਬਲੇ ਤੇ ਬੁਝੇ ਹਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਜਦ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮ ਦੀ ਗੁੱਠੇ ਆਖਰੀ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬੀ-ਸਰੋਵਰ 'ਚੋਂ ਨਹਾ ਕੇ ਵਾਲ ਛੰਡਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਉਹਦੇ ਬੋਲ ਜ਼ੁਬਾਨ 'ਚੋਂ ਇਉਂ ਉਤਰੇ ਜਿਉਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਬੈਠ ਬੈਠ ਕੇ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ- "ਤੂੰ ਨਜ਼ਮ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਮੈਂ ਓਦਣ ਜੀਅ ਭਰ ਕੇ ਰੋਵਾਂਗਾ ਤੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਮੈਂ ਤੱਕਿਆ ਉਹ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਨੋਂ ਵੀ, ਮਨੋਂ ਵੀ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਲਹਿਰ ਨਹੀਂ ਉੱਛਲੀ ਸਗੋਂ ਕਾਲੀ ਬੋਲੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਉੱਠੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਯਾਦ ਹਨ ਜਦ ਉਹਦੇ ਪੱਬ ਮੰਚ 'ਤੇ ਵਰੋਲੇ ਬਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 103}}</noinclude> 0rapsbmabm8ejvioqoaw99tzcj77qq4 250 69679 237766 208618 2026-09-28T14:57:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਜੀਭ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿੰਝਣ ਜੁੜ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਸੋਚਦਿਆਂ ਸੋਚਦਿਆਂ ਖ਼ਬਰੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵਿਰਲਾਂ ਥਾਣੀਂ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਉੱਠੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਮੇਰੇ ਮਨ 'ਚ ਆ ਵਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਕਲਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ- ਚੰਦਰੀਏ! ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਸੁੱਕ ਜੇ।' ਵਹਿਮ ਹੈ, ਜੇ ਨਜ਼ਮ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਫੰਬੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਉੱਡ ਨਾ ਜਾਣ ਦੋਸਤੋ! ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਮ ਅਧੂਰੀ ਹੀ ਜਾਣਿਓ! ਪਰ ਇਕ ਦਿਨ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤੇ' ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਉਹ ਨਜ਼ਮ ਪੂਰੀ ਕਰ ਗਿਆ। ●●●●●</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 104}}</noinclude> rw318snew9vtksvkiab49a35ak1lyf6 250 69686 237704 208643 2026-09-28T14:07:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{c|{{larger|'''ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਵਰਣਮਾਲਾ'''}} (ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਾਸੋ)}} ਆਪਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਹੋਈ ਬਸ ਤੇਰੀ ਨਿੰਦਿਆ ਬਦਖੋਈ ਹੀ ਹੋਈ। ਐਤਕੀਂ ਦੀ ਦਫ਼ਾ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਕਦੀ ਵੀ ਲਿਖਾਂਗਾ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿਚ, ਉਸਤਤੀ ਭਰੇ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੱਖਰ ਕੱਚੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਧੋ ਕੇ ਲਿਖਾਂਗਾ। ਪਰ ਕੀ ਕਰਾਂ ਮੇਰਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੀ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹਾ ਏ ਜੋ ਮੋਮਬੱਤੀ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਦਾ ਹੁੰਦੈ ਜੇ ਬਲਾਂਗਾ ਤਾਂ ਮੋਮ ਢਲੇਗੀ ਜੇ ਨਾ ਬਲਿਆ ਤਾਂ ਸਫ਼ੇ ਉਲਾਂਭਾ ਦੇਣਗੇ। ਤੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਜੋ ਹਥੇਲੀ ਤੇ ਵੀ ਲਿਖ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਨਾਹੀਂ ਕੋਰੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਰੂਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹਉਕਾ ਜੋ ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਮੇਚ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਆਖ਼ਰ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਚੁਰਸਤੇ ਤੇ ਫੈਲਾ ਦੇਵਾਂ ਨਿੰਦਿਆ, ਸੰਧਿਆ, ਘੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੇ ਮਕਤਲ ਹਰ ਰਾਹ ਨਾਮੀ ਤੋਂ ਬਦਨਾਮੀ ਤਕ ਦਾ।</poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - 54}}</noinclude> 2cz9q9uuumk0yh9c2jy1x145shkg5ys 250 69709 237768 208943 2026-09-28T15:06:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|7em}}{{right|<poem>{{larger|ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ}} (ਕਾਵਿ-ਚਿੱਤਰ) {{dhr|27em}} </poem>}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - ਟਾਈਟਲ}}</noinclude> ldr7ho8hmznts3fwsd3pd9q4v6i9aml 250 69710 237769 208947 2026-09-28T15:26:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>'''''ਇਸੇ ਕਲਮ ਤੋਂ :''''' {{rh|ਕਾਲੇ ਕੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ|(ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|1975}} {{rh|ਓਦਰੀ ਧੁੱਪ|(ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|1978}} {{rh|ਪਾਗ਼ਲ ਪੌਣਾਂ|(ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|1995}} {{rh|ਅੰਬਰੀ ਅੱਖ|(ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|2000}} {{rh|ਸਤਰਾਂ|(ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|2005}} {{rh|The Poet|(ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ)|2005}} {{rh|ਮਨ ਮੰਮਟੀ ਦੇ ਮੋਰ|(ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|2009}} {{rh|ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਚੋਣਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ||2012}} {{rh|ਚਿਤਵਣੀ|(ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|2014}} {{rh|ਇਕ ਸੰਸਾਰ ਇਹ ਵੀ|(ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|2018}} {{rh|ਛਾਂਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ|(ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ)|2024}} '''''ਸੰਪਾਦਿਤ :''''' {{rh|ਲੋਕ-ਧੜਕਣ ਦਾ ਤਪਦਾ ਤੰਦੂਰ : ਗਾਸੋ||1983}} {{rh|ਗਲਪਕਾਰ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ||1988}} {{rh|ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਚਿੰਤਨ: ਸਮਕਾਲੀ ਸਰੋਕਾਰ||2003}} {{rh|ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ : ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੇ' ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ||2003}} {{rh|ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ : ਸਮਕਾਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼||2004}} {{rh|ਕੁੱਝ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਕ||2005}} {{rh|ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ : ਵਿਭਿੰਨ ਪਾਸਾਰ||2005}} {{rh|ਰਚਨਾ ਚਿੰਤਨ ਸੰਵਾਦ||2006}} '''''ਅਨੁਵਾਦਿਤ :''''' {{rh|ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਫ਼ਾਹਿਯਾਨ ਦਾ ਯਾਤਰਾ ਵਰਣਨ||2005}} {{rh|ਚੂਹਾ ਸਤ ਪੂਛਾਂ ਵਾਲਾ (ਬਾਲ ਪੁਸਤਕ)||2008}} {{rh|ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਲਕਸ਼||2009}} {{rh|ਸਵੈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ||2010}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ}}</noinclude> 2d74rotpi11u916l0wvdu9bynav14sv 250 69711 237783 208948 2026-09-28T16:00:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237783 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|<poem>{{x-larger|VARNAN DE VANJARE}} (Poetic Pen-Portraits) by Ravinder Bhathal 90-F, Shaheed Bhagat Singh Nagar, Pakhowal Road, Ludhiana-13 Ph. 98780-11557 ISBN 978-93-49708-55-6 © Author Edition - First 2025 Price Rs. 200/- Published by : Preet Publication Thuhi Road, 40 No. Phatak, Nabha-147201 Mob. 98141-01312, 98551-00712 Email : preetpublication16@gmail.com Printed & Bound at: Daffodils Printers, Patiala</poem>}} {{center|All rights reserved}} {{gap}}This book is sold subject to the condition that it shall not, by way of trade or otherwise, be lent, resold, hired out, or otherwise circulated without the publisher's prior written consent in any form of binding or cover other than that in which it is published and without a similar condition including this condition being imposed on the subsequent purchaser and without limiting the rights under copyright reserved above, no part of this publication may be reproduced, stored in or introduced into a retrieval system, or transmitted in any form or by any means(electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise), without the prior written permission of both the copyright owner and the above-mentioned publisher of this book. {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - ਕੋਲੋਫੋਨ}}</noinclude> t8z3x86yhzdee04qrkwt9rtx2dj79ck 237784 237783 2026-09-28T16:03:36Z Harchand Bhinder 2624 237784 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|<poem>{{x-larger|VARNAN DE VANJARE}} (Poetic Pen-Portraits) by Ravinder Bhathal 90-F, Shaheed Bhagat Singh Nagar, Pakhowal Road, Ludhiana-13 Ph. 98780-11557 ISBN 978-93-49708-55-6 © Author Edition - First 2025 Price Rs. 200/- {{larger|Published by : Preet Publication}} Thuhi Road, 40 No. Phatak, Nabha-147201 Mob. 98141-01312, 98551-00712 Email : preetpublication16@gmail.com Printed & Bound at: {{larger|Daffodils Printers, Patiala}}</poem>}} {{center|All rights reserved}} {{gap}}This book is sold subject to the condition that it shall not, by way of trade or otherwise, be lent, resold, hired out, or otherwise circulated without the publisher's prior written consent in any form of binding or cover other than that in which it is published and without a similar condition including this condition being imposed on the subsequent purchaser and without limiting the rights under copyright reserved above, no part of this publication may be reproduced, stored in or introduced into a retrieval system, or transmitted in any form or by any means(electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise), without the prior written permission of both the copyright owner and the above-mentioned publisher of this book. {{nop}}<noinclude>{{rh||ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ - ਕੋਲੋਫੋਨ}}</noinclude> jm7nj5drsb1s483pjqkmdkku6tbc60t 250 69712 237781 208949 2026-09-28T15:55:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237781 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|17em}} {{center|<poem>{{larger|ਸਮਰਪਣ}} ਪਿਆਰੀਆਂ-ਪਿਆਰੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਬਿਖੇਰਦੀ ਆਪਣੀ ਬਾਲੜੀ ਦੋਹਤੀ ਅੰਬਰੀਨ ਦੇ ਨਾਂ</poem>}} {{dhr|16em}}<noinclude></noinclude> k1q1hzv9uwqrbd6aaeqllqkonmlrpm0 250 69713 237778 208950 2026-09-28T15:51:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237778 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|30em}} {{larger|ਲੇਖਕ ਵੱਲੋਂ :}}</br> {{gap}}ਮਨ-ਮੌਜ ’ਚ ਗਾਹੇ-ਬਗਾਹੇ ਲਿਖੇ ਇਹ ਕਾਵਿ-ਚਿੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੱਬ ਹੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ‘ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਤਾਂ ਲਾਸਾਨੀ ਸਨ ਜਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਅਲਪ ਬੁੱਧੀ ਜਿੰਨਾ ਕੁ ਜਾਣ ਜਾਂ ਪਛਾਣ ਸਕੀ, ਉਸੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੱਲੋ-ਮੱਲੀ ਮੇਰੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਬਦ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਖਿਮਾ ਦਾ ਜਾਚਕ ਹਾਂ। {{nop}}<noinclude></noinclude> hqduqjqueiihr1epuoh8uhxt1fs3n3v 237780 237778 2026-09-28T15:52:16Z Harchand Bhinder 2624 237780 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|32em}} {{larger|ਲੇਖਕ ਵੱਲੋਂ :}}</br> {{gap}}ਮਨ-ਮੌਜ ’ਚ ਗਾਹੇ-ਬਗਾਹੇ ਲਿਖੇ ਇਹ ਕਾਵਿ-ਚਿੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੱਬ ਹੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ‘ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ’ ਬਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਤਾਂ ਲਾਸਾਨੀ ਸਨ ਜਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਅਲਪ ਬੁੱਧੀ ਜਿੰਨਾ ਕੁ ਜਾਣ ਜਾਂ ਪਛਾਣ ਸਕੀ, ਉਸੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੱਲੋ-ਮੱਲੀ ਮੇਰੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਬਦ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਖਿਮਾ ਦਾ ਜਾਚਕ ਹਾਂ। {{nop}}<noinclude></noinclude> qyg10dnfj4nz8qwka24z9e19znk4sa6 250 69714 237774 208951 2026-09-28T15:45:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 237774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|ਤਤਕਰਾ}}}} {{rh|* ਪ੍ਰੋ. ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਚਿੱਤਰ ‘ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ||8}} {{rh||-ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਤਿਲਕ|}} {{rh|1. ਵੈਰੋਵਾਲ ਦਾ ਬਾਵਰਾ (ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ)||12}} {{rh|2. ਰਾਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤ (ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ)||19}} {{rh|3. ਦੇਸੀ ਘਿਉ ਦਾ ਬਲਦਾ ਚਿਰਾਗ਼ (ਜਰਨੈਲ ਸੇਖਾ)||23}} {{rh|4. ਸਾਵਾ ਬਿਰਖ (ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ)||27}} {{rh|5. ਸਾਹਿਤ ਅੰਬਰ ਦੀ ਕਹਿਕਸ਼ਾਂ (ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਗੋਇਲ)||36}} {{rh|6. ਅੰਤਰੀਵੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਕ (ਨਿਰੰਜਨ ਤਸਨੀਮ)||42}} {{rh|7. ਰੇਗਿਸਤਾਨ 'ਚ ਵਹਿੰਦਾ ਦਰਿਆ (ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ)||46}} {{rh|8. ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਵਰਣਮਾਲਾ (ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਾਸੋ)||54}} {{rh|9. ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦਗੀਰ (ਜਸਬੀਰ ਭੁੱਲਰ)||59}} {{rh|10. ਅਣਮੁੱਕ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਅਣਥੱਕ ਰਾਹੀ (ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਜਗਤਾਰ)||65}} {{rh|11. ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਜਾਇਆ (ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ)||70}} {{rh|12. ਕਾਲੇ ਹੰਸ ਦਾ ਵਜੂਦ (ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ)||76}} {{rh|13. ਜਿਉਣੇ ਮੋੜ ਦੀ ਰੂਹ (ਤੇਜਵੰਤ ਮਾਨ)||80}} {{rh|14. ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਵੇਦ-ਵਿਆਸ (ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਰਤਨ)||}84} {{rh|15. ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਰੂਹ (ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਬੇਦਿਲ)||88}} {{rh|16. ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੀ (ਰਮਾ ਰਤਨ)||92}} {{rh|17. ਗੁਆਚੀ ਪੈੜ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ (ਪ੍ਰੋ. ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ)||96}} {{rh|18. ਅਧੂਰੀ ਨਜ਼ਮ (ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਸੀਆ)||100}}<noinclude></noinclude> 2fxxvy2vsvpw07g8jicpka9evi4p2n3 237775 237774 2026-09-28T15:47:12Z Harchand Bhinder 2624 237775 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|ਤਤਕਰਾ}}}} {{rh|* ਪ੍ਰੋ. ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਚਿੱਤਰ ‘ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ||8}} {{rh||-ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਤਿਲਕ|}} {{rh|1. ਵੈਰੋਵਾਲ ਦਾ ਬਾਵਰਾ (ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ)||12}} {{rh|2. ਰਾਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤ (ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ)||19}} {{rh|3. ਦੇਸੀ ਘਿਉ ਦਾ ਬਲਦਾ ਚਿਰਾਗ਼ (ਜਰਨੈਲ ਸੇਖਾ)||23}} {{rh|4. ਸਾਵਾ ਬਿਰਖ (ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ)||27}} {{rh|5. ਸਾਹਿਤ ਅੰਬਰ ਦੀ ਕਹਿਕਸ਼ਾਂ (ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਗੋਇਲ)||36}} {{rh|6. ਅੰਤਰੀਵੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਕ (ਨਿਰੰਜਨ ਤਸਨੀਮ)||42}} {{rh|7. ਰੇਗਿਸਤਾਨ 'ਚ ਵਹਿੰਦਾ ਦਰਿਆ (ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ)||46}} {{rh|8. ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਵਰਣਮਾਲਾ (ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਾਸੋ)||54}} {{rh|9. ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦਗੀਰ (ਜਸਬੀਰ ਭੁੱਲਰ)||59}} {{rh|10. ਅਣਮੁੱਕ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਅਣਥੱਕ ਰਾਹੀ (ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਜਗਤਾਰ)||65}} {{rh|11. ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਜਾਇਆ (ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ)||70}} {{rh|12. ਕਾਲੇ ਹੰਸ ਦਾ ਵਜੂਦ (ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ)||76}} {{rh|13. ਜਿਉਣੇ ਮੋੜ ਦੀ ਰੂਹ (ਤੇਜਵੰਤ ਮਾਨ)||80}} {{rh|14. ਸਾਡੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਵੇਦ-ਵਿਆਸ (ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਰਤਨ)||84}} {{rh|15. ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਰੂਹ (ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਬੇਦਿਲ)||88}} {{rh|16. ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਦੀ (ਰਮਾ ਰਤਨ)||92}} {{rh|17. ਗੁਆਚੀ ਪੈੜ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ (ਪ੍ਰੋ. ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ)||96}} {{rh|18. ਅਧੂਰੀ ਨਜ਼ਮ (ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਸੀਆ)||100}}<noinclude></noinclude> d4h28n475tc1gavkjn2k7utz2m83bp8 250 70501 237906 234056 2026-09-29T06:18:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਇਸ਼ਕ ਕੀਤਾ ਜੱਗ ਦਾ ਮੂਲ ਮੀਆਂ</poem>}} {{Block right|<poem>''(ਮੰਚ 'ਤੇ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਹੈ। ਅਣਘੜ ਜਿਹਾ ਇੱਕ ਢੇਰ-ਬੇਪਛਾਣ ਜਿਹਾ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਕਤ ਨਹੀਂ। ਫਿਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਲ ਤੈਰਦਾ ਹੈ: 'ਅਰਬਦ ਨਰਬਦ ਧੁੰਦੂਕਾਰਾ ਕਿਸ ਵਿਧ ਰਚਿਓ ਪ੍ਰਥਮ ਸੰਸਾਰਾ-' ਉਸ ਢੇਰ ਅੰਦਰ ਹਲਕੀ-ਹਲਕੀ ਹਰਕਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਸਤੀ ਸੂਕਤ ਦੇ ਬੋਲ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ: “ਜਬ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰ ਜਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਥਾਂ .. ਸਤ ਭੀ ਨਹੀਂ-ਅਸਤ ਭੀ ਨਹੀਂ ਥਾ ਮੰਚ ਉਤਲੀ ਮੂਵਮੈਂਟ ਇੱਕ ਤਲਾਸ਼... ਇੱਕ ਸਵਾਲ... ਇੱਕ ਕੁਆਨ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਖਾਵਜ ਜਾਂ ਨਗਾੜੇ ਦੀ ਚੋਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ‘ਕੁੰਨ' ਦੀ ਧੁੰਨ ਫੈਲਦੀ ਹੈ...। ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਦੇ ਬੋਲ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ - ਤੇ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਸਭ ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਮੀ-ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੂਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ, ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਵਗੈਰਾ, ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ 'ਚ ਜਾਨ ਪਾਂਦੀ ਹੈ।)''</poem>}} {{Block center|<poem>ਅੱਵਲ ਹਮਦ ਖੁਦਾਇ ਦਾ ਵਿਰਦ ਕੀਚੈ ਇਸ਼ਕ ਕੀਤਾ ਸੂ ਜੱਗ ਦਾ ਮੂਲ ਮੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਸੀ ਰੱਬ ਨੇ ਇਸ਼ਕ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਾਸ਼ੂਕ ਹੈ ਨਬੀ ਰਸੂਲ ਮੀਆਂ ਇਸ਼ਕ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਮਰਤਬਾ ਹੈ ਦਰਦ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਭਲਾ ਰੰਜੂਲ ਮੀਆਂ ਖਿੜੇ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ਼ਕ ਕਬੂਲ ਮੀਆਂ।</poem>}} {{Block right|<poem>(ਪੰਜ ਪੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੰਚ 'ਤੇ ਹਨ। ਰੌਸ਼ਨੀ 'ਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਹਨ। ਦੁਆ 'ਚ ਹੱਥ ਚੁੱਕਦੇ</poem>}}<noinclude>{{rh||19 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> nyms7265chut2toojs4wbxk0y5o23lu 250 70515 237907 235567 2026-09-29T06:18:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{Block center|''ਹਨ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਥਾਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{overfloat left|depth=4em|ਕਥਾਕਾਰ{{gap}}:}} ਅੱਖਾਂ ਚਾਰ ਹੋਈਆਂ... ਸਾਹ ਸੀਤ ਹੋਏ..., ਤਾਲ ਖੁੰਝੀ, ਪੈਰ ਉੱਖੜੇ... ਚਾਲ ਉੱਖੜ ਗਈ... ਪੈਂਡੇ ਬਿਖੜੇ ਪਏ। ਮਹਾਂ ਵਿਸਫੋਟ ਦੀ ਵੇਲਾ! ਮਿਰਦੰਗ ਵਜਾਉਂਦੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਿਕ ਨਾਲ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਹੀਰ ਬੇਹਾਲ ਹੋਈ, ਸੁੱਧ-ਬੁੱਧ ਭੁੱਲੀ, ਤਾਲੋਂ ਬੇਤਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਕਰੋਪੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗੀ, ਪੀਰ ਸਭ ਤੱਕਦੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਜੋੜੀਆਂ ਬਿਖਰ ਗਈਆਂ... ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਕੁਰਲਾਏ... ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ... ਇਹ ਕਾਇਨਾਤ ਫਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਪਰ ਰਾਜੇ ਤਾਂ ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਲਾਖ ਪਾਈ ਸੀ। {{Block center|''(ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਰਾਪ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤ ਹੀ ਮੁੜ ਹੀਰ ਦੀ ਡੋਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤਣਾ ਹੈ। ਸਬ ਜੋੜੇ ਬਿਛੜ ਕੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ’ਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ `ਚ ਹੀਰ ਤੇ ਰਾਂਝਾ...। ਹੀਰ ਦੀ ਚੁੰਨੀ ਪਰੀਆਂ ਅਰਸ਼ ਤੋਂ ਲਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੀਰ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਦੂਸਰੀ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ਼ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{overfloat left|depth=4em|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:}} ''(ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਢੂੰਢਦੇ ਹੋਏ)'' ਹੀਰ... ਹੀਰੀਏ... ਓ ਪੀਰ ਮੁਰਸ਼ਦੋ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਮੈਨੂੰ। ਇਹ ਕੇਹਾ ਜੰਨਤ ਨਿਕਾਲਾ ਏ...! ''(ਇੱਕ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਦਾ ਹੈ)'' ਵੀਰ... ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀਂ... ਵੀਰ। ''(ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਥੁੱਕ ਨਿਗਲਦਾ ਹੈ)'' {{overfloat left|depth=4em|ਰਾਹੀ{{gap}}:}} ਛੇਤੀ ਪੁੱਛ ਜੋ ਪੁੱਛਣਾ। ... ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਪੁੱਜਣਾ। {{overfloat left|depth=4em|ਰਾਂਝਾ{{gap}}:}} ''(ਬਿਰਹੋਂ ਤਪਿਆ...)'' ਪੁੱਛਣਾ ਹੈ... ਹੀਰ ਸਿਆਲ...ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਾਹ... | {{overfloat left|depth=4em|ਰਾਹੀ{{gap}}:}} ਰਾਹ ਤੇ ਇੱਕੋ ਈ ਏ... ਇੱਥੇ। ''(ਇਸ਼ਾਰਾ)'' ਤੁਰਿਆ ਜਾ...। ਉਹ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਮਸੀਤ ਏ... ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...</poem>}}<noinclude>{{rh||20 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 69jxbz8d0pts9mv4alq5e7jv7leo6r8 250 71528 237817 215756 2026-09-29T01:38:54Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>{{center|{{larger|ਪੁਨਨਰਵਾ}}}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: {{gap}}ਇਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਹਰ ਸਾਲ ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਨਨਰਵਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਬੂਟਾ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਫਿਰ ਹਰਾ ਹੋ ਕੇ ਵਧਣ ਫੁਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਬੂਟਾ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ, ਖਾਲੀ ਪਈਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਮ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਖੂਨ (ਲਾਲ) ਪੁਨਨਰਵਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਚਿੱਟਾ ਪੂਨਨਰਵਾ। ਖੂਨ ਪੁਨਨਰਵਾ ਘਾਹ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਿੱਟੇ ਪੁਨਨਰਵਾ ਦਾ ਬੂਟਾ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ 3 ਤੋਂ 6 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਤਣਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਕਰੜਾ, ਪਤਲਾ ਅਤੇ ਗੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋੜਾਂ ਤੋਂ ਤਣਾ ਕੁਝ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਨਰਮ, ਮਾਂਸਲ, ਗੋਲ ਜਾਂ ਅੰਡਾਕਾਰ, ਥੱਲੇ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ, ਛੱਤਰੀਨੁਮਾ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਛੋਟੇ, ਚਿਪਚਿਪੇ ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਹਬੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਦੀ ਬਹਾਰ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੜ੍ਹ 1 ਫੁੱਟ ਲੰਬੀ, ਉਂਗਲੀ ਜਿੰਨੀ ਮੋਟੀ, ਗੁੱਦੇਦਾਰ, 2-3 ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਜ ਗੰਧ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਜਿਹਾ ਤਰਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟਾ ਪੁਨਨਰਵਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ, {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਪੁਨਨਰਵਾ, ਛੋਸ਼ਨੀ। ਹਿੰਦੀ-ਗਦਹਪੁਰਨਾ। ਮਰਾਠੀ-ਪੇਟੁਲੀ, ਖਾਪਰਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ- ਘੋਲੀ, ਬਸੇੜੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਚਿੱਟੇ ਗਾਂਦਾਵਲੇ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸਪ੍ਰੈਡਿੰਗ ਹੋਗਵੀੜ (Spreading Hogweed)। ਲੈਟਿਨ- ਬੋਅਰਹਵਿਆ ਡਿਫਯੂਜਾ (Boerhaavia Diffusa)। ਗੁਣ {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਨਨਰਵਾ ਰਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਤੇਜ, ਕਛਾਯ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਰੱਖਿਅਕ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਮਧੁਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ, ਜ਼ਹਿਰ, ਗੈਸ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਉਦਰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਬੁਖਾਰ, ਮੁਟਾਪਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਮਲਾ, ਸਾਹ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਬੇਰੀ-ਬੇਰੀ, ਯੁਤ ਬੀਮਾਰੀ, ਖੰਘ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਨਨਰਵਾ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗਰਮ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀ ਹੁੰਦੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ<noinclude></noinclude> 5cngmvvp8gnd1826dk8sfllnln6209b 250 71529 237818 215757 2026-09-29T01:42:13Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਹੈ।ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨਾ, ਸੋਜ ਘੱਟ ਕਰਨਾ, ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣਾ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਹਨ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਨਨਰਵਾ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪੁਨਨਰਵੀਨ ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਕੇਲਾਇਡ 0.04 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ 0.52 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਐਲਕੇਲਾਇਡਸ 6.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੀਟਾ-ਸਾਇਟੋਸਟੀਰਾਲ, ਐਲਫਾ ਟੂ ਸਾਇਕੋਸਟੀਰਾਲ, ਕੁਝ ਕਾਰਬਨਿਕ ਅਮਲ, ਲਵਣ, ਸੋਡੀਅਮ ਸਲਫੇਟ, ਕਲੋਰਾਈਡ, ਐਲੇਨਟਾਇਨ, ਫਲੋਰਾਈਡ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਕਤ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੁਗਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੇਰੀ-ਬੇਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> 8l4bkbm2uy7jvhloy5dq0qt3v7b8tev 250 71530 237819 215758 2026-09-29T01:57:19Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>{{rh|Left|Center|Right}}ਪਿੱਪਲ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ; {{gap}}ਇਸ ਨੂੰ ਅਥਰਵਵੇਦ ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਰਖਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ 108 ਪ੍ਰਕਰਮਾ ਰੋਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਮਰ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰਖਤ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਲਗਾਏ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੀ ਉਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਖਤ ਦੀ ਉਚਾਈ 50 ਤੋਂ 80 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਤਿਲਕਵੇਂ, ਚੌੜੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਅਕਾਰ ਜਿਹੇ, ਸਿਰੇ ਲੰਬੇ, ਤਿੱਖੇ, ਪੂਛ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਠੰਡਲ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੱਚੇ ਫਲ ਬੇਰ ਵਰਗੇ ਜਦਕਿ ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਬੈਂਗਨੀ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਫਲ ਦੀ ਬਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰਖਤ ਤੋਂ ਲਾਹ, ਚਪੜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਪਿੱਪਲ, ਅਸ਼ਵਤੱਥ। ਹਿੰਦੀ-ਪੀਪਲ। ਮਰਾਠੀ-ਪੀਪਲ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੀਪਲੋ। ਬੰਗਾਲੀ- ਅਸ਼ਵਤਬ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸੇਕੈਂਡ ਫਿਗ (Sacred Fig)। ਲੈਟਿਨ- ਫਾਇਕਸ ਰਿਕਤਿਜਿਓਸਾ (Ficus Riligiosa) ਗੁਣ: {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਰਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਗੁਰ, ਰੱਖਿਅਕ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਠੰਡਾ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਜ਼ਖ਼ਮ, ਹਿਸਟੇਰੀਆ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਬਾਂਝਪਨ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਖੰਘ, ਹੱਥ-ਪੈਰ ਫਟਣ, ਉਦਰ ਸ਼ੂਲ, ਦਮਾ, ਛੋਸ਼, ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਿਣਾ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਸਮੇਂ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੂਗਰ ਘਟਾਉਣ, ਬਾਜ਼ੀਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਛਿੱਲ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਜੀ ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਛਿੱਲ ਦਾ ਚੂਰਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਾਮ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿਚ ਜੋਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਾਤੂ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਜਲਨ, ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਪੁਰਾਣੇ ਸੂਜਾਕ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> 8fhw8gf9dmefn9aeg1iwkjmmy3dj4hj 250 71531 237820 215759 2026-09-29T02:00:25Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਛਿੱਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਬੜ, ਮੋਮ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਐਲਬਯੂਮਿਨਾਇਡਸ 7.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ 34.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਭਸਮ 8.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੰਜਕਤਲ 7.5 ਪ੍ਰਤੀਤਿ, ਸਿਲਕਾ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਸਫੋਰਸ 0.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}00 {{gap}}ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> l7sx1fv0wr9qx2ota8je109h3xfwcsx 237821 237820 2026-09-29T02:01:35Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਛਿੱਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਬੜ, ਮੋਮ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਐਲਬਯੂਮਿਨਾਇਡਸ 7.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ 34.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਭਸਮ 8.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੰਜਕਤਲ 7.5 ਪ੍ਰਤੀਤਿ, ਸਿਲਕਾ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਸਫੋਰਸ 0.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}00 {{gap}}ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> 2qod8b75nl1zumrx5aiiqsu3zgpfno8 237822 237821 2026-09-29T02:02:17Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਛਿੱਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਬੜ, ਮੋਮ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਐਲਬਯੂਮਿਨਾਇਡਸ 7.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ 34.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਭਸਮ 8.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੰਜਕਤਲ 7.5 ਪ੍ਰਤੀਤਿ, ਸਿਲਕਾ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਸਫੋਰਸ 0.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}00 {{gap}}ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> 7rbifczvp3rfttb0kktu8emtjmecxjn 237823 237822 2026-09-29T02:03:11Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਛਿੱਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਬੜ, ਮੋਮ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਐਲਬਯੂਮਿਨਾਇਡਸ 7.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ 34.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਭਸਮ 8.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੰਜਕਤਲ 7.5 ਪ੍ਰਤੀਤਿ, ਸਿਲਕਾ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਸਫੋਰਸ 0.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}00 {{gap}}ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> g26udn2xovvnis3in8r735556ygw2sv 237824 237823 2026-09-29T02:08:04Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਛਿੱਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਬੜ, ਮੋਮ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਐਲਬਯੂਮਿਨਾਇਡਸ 7.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ 34.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਭਸਮ 8.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੰਜਕਤਲ 7.5 ਪ੍ਰਤੀਤਿ, ਸਿਲਕਾ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਸਫੋਰਸ 0.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}00 {{gap}}ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> 3t7d4uphxrw77fg5rbbnmot935i2yo3 237825 237824 2026-09-29T02:14:15Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਛਿੱਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਬੜ, ਮੋਮ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਐਲਬਯੂਮਿਨਾਇਡਸ 7.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ 34.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਭਸਮ 8.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੰਜਕਤਲ 7.5 ਪ੍ਰਤੀਤਿ, ਸਿਲਕਾ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਸਫੋਰਸ 0.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}੦੦ {{gap}}ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> r0vcqchixppj0ntyes4zo399fseywx0 237826 237825 2026-09-29T02:14:47Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਛਿੱਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਬੜ, ਮੋਮ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਐਲਬਯੂਮਿਨਾਇਡਸ 7.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ 34.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਭਸਮ 8.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੰਜਕਤਲ 7.5 ਪ੍ਰਤੀਤਿ, ਸਿਲਕਾ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਸਫੋਰਸ 0.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}੦੦ {{gap}}ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> dpj4frzmqmffc1tpub9xn96zwves5zs 237827 237826 2026-09-29T02:20:32Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਛਿੱਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਬੜ, ਮੋਮ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਐਲਬਯੂਮਿਨਾਇਡਸ 7.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ 34.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਭਸਮ 8.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੰਜਕਤਲ 7.5 ਪ੍ਰਤੀਤਿ, ਸਿਲਕਾ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਸਫੋਰਸ 0.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}00 {{gap}}ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> mhe5u5t7n9h03r3l1nhvihm1vyufetp 237828 237827 2026-09-29T02:22:52Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>ਛਿੱਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਬੜ, ਮੋਮ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਐਲਬਯੂਮਿਨਾਇਡਸ 7.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ 34.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਭਸਮ 8.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੰਜਕਤਲ 7.5 ਪ੍ਰਤੀਤਿ, ਸਿਲਕਾ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਸਫੋਰਸ 0.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}00 {{gap}}ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। '''ਨੁਕਸਾਨ:''' {{gap}}ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> 06jgar2dr5gn1ecvamajljuepkb8h0p 250 71532 237829 215760 2026-09-29T02:37:37Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ''' {{gap}}ਪਿੱਪਲੀ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਛੋਟੀਪਿੱਪਲੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਾਰ, ਬੰਗਾਲ, ਕੋਂਕਣ, ਆਸਾਮ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੀ ਪਿੱਪਲੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬੇਲ ਨਰਮ ਤਣੇ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਦਰਖਤਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜਾਂ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਫੈਲ ਕੇ ਵਧਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਟਾਹਣੀਆਂ ਬਾਰੀਕ-ਬਾਰੀਕ ਰੋਮ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਚੌੜੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਅਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਤਿਲਕਵੇਂ, ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਨਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਫੁੱਲ 1 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫਲ 1 ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਗੋਲ, ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਹਿਤੂਤ ਵਰਗੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ। ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਛੋਟੀ ਪਿੱਪਲੀ ਜਾਂ ਪੀਪਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਲ 'ਤੇ ਬਰਸਾਤ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਪਲਾਮੂਲ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ,''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਪਿੱਪਲੀ। ਹਿੰਦੀ-ਪੀਪਰ, ਛੋਟੀ ਪੀਪਲ। ਮਰਾਠੀ-ਪਿੰਪਲੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਲੇਂਡੀ ਪੀਪਰ। ਬੰਗਾਲੀ-ਪਿਪੁਲ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਲੌਂਗ ਪੀਪਰ (Long Pepper)। ਲੈਟਿਨ-ਪਾਇਪਰ ਲਾਂਗਮ (Piper Longum)। '''ਗੁਣ:''' {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਪਲੀ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਚਰਪਰੀ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਹਲਕੀ, ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ, ਤੇਜ, ਵਾਤ-ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ, ਰਸਾਇਣ, ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਹ ਦੀ ਖਿਚਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਲੀਹਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। '''ਨੁਕਸਾਨ:''' {{gap}}ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00 -<noinclude></noinclude> rurqnfkc5n5ym4wn6z3yssh3m6gjdc4 237830 237829 2026-09-29T02:38:56Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237830 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ''' {{gap}}ਪਿੱਪਲੀ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਛੋਟੀਪਿੱਪਲੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਾਰ, ਬੰਗਾਲ, ਕੋਂਕਣ, ਆਸਾਮ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੀ ਪਿੱਪਲੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬੇਲ ਨਰਮ ਤਣੇ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਦਰਖਤਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜਾਂ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਫੈਲ ਕੇ ਵਧਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਟਾਹਣੀਆਂ ਬਾਰੀਕ-ਬਾਰੀਕ ਰੋਮ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਚੌੜੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਅਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਤਿਲਕਵੇਂ, ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਨਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਫੁੱਲ 1 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫਲ 1 ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਗੋਲ, ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਹਿਤੂਤ ਵਰਗੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ। ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਛੋਟੀ ਪਿੱਪਲੀ ਜਾਂ ਪੀਪਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਲ 'ਤੇ ਬਰਸਾਤ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਪਲਾਮੂਲ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ,''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਪਿੱਪਲੀ। ਹਿੰਦੀ-ਪੀਪਰ, ਛੋਟੀ ਪੀਪਲ। ਮਰਾਠੀ-ਪਿੰਪਲੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਲੇਂਡੀ ਪੀਪਰ। ਬੰਗਾਲੀ-ਪਿਪੁਲ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਲੌਂਗ ਪੀਪਰ (Long Pepper)। ਲੈਟਿਨ-ਪਾਇਪਰ ਲਾਂਗਮ (Piper Longum)। '''ਗੁਣ:''' {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਪਲੀ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਚਰਪਰੀ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਹਲਕੀ, ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ, ਤੇਜ, ਵਾਤ-ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ, ਰਸਾਇਣ, ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਹ ਦੀ ਖਿਚਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਲੀਹਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। '''ਨੁਕਸਾਨ:''' {{gap}}ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}00 -<noinclude></noinclude> 6jvtucw2mbjoklesbfjsj774q3x54k2 250 71533 237831 215761 2026-09-29T02:48:42Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:''' {{center|ਪੋਦੀਨਾ/ਪੁਦੀਨਾ}} {{gap}}ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਵਾਲੀ ਪੋਦੀਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਕੋਮਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਗੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਫੈਲੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਿਹੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਰੋਚਨੀ, ਪੂਤਿਹਾ। ਹਿੰਦੀ-ਪੋਦੀਨਾ, ਪੁਦੀਨਾ ਮਰਾਠੀ-ਪੰਦਿਨਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੁਦੀਨੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਪੁਦੀਨਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸਪੀਅਰ ਮੀਟ (Spear Mint)। ਲੈਟਿਨ- ਮੇਨਸ਼ਾ ਸਪਾਇਕੋਟਾ (Mentha Spicata)। '''ਗੁਣ:''' ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਦੀਨਾ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਰੁਚੀਕਰ, ਸਵਾਦਕਾਰਕ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਰੱਖਿਅਕ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਾਤ, ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿੱਤਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੀਰਨ, ਅਰੂਚੀ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ, ਗੈਸ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਹਿਚਕੀ, ਬੁਖਾਰ, ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਉਲਟੀ, ਟੱਟੀਆਂ, ਜੁਕਾਮ, ਖੰਘ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਿਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦੇਣ, ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਦੀਨੇ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈ 83.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡੇਟ 5.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ-4.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਵਸਾ 0.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਖਣਿਜ ਲਵਣ 1.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੇਸ਼ਾ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ 0,20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਲੋਹ 15.6 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ 2700 ਆਈ ਯੂ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 27 ਕੈਲੋਰੀ ਤਾਕਤ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਪੁਦੀਨੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਪਿੱਤ ਕਾਰਕ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> j20s0fo05gve5mduha6f266dtnxi84t 237832 237831 2026-09-29T02:50:28Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:''' {{center|ਪੋਦੀਨਾ/ਪੁਦੀਨਾ}} {{gap}}ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਵਾਲੀ ਪੋਦੀਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਕੋਮਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਗੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਫੈਲੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਿਹੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਰੋਚਨੀ, ਪੂਤਿਹਾ। ਹਿੰਦੀ-ਪੋਦੀਨਾ, ਪੁਦੀਨਾ ਮਰਾਠੀ-ਪੰਦਿਨਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੁਦੀਨੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਪੁਦੀਨਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸਪੀਅਰ ਮੀਟ (Spear Mint)। ਲੈਟਿਨ- ਮੇਨਸ਼ਾ ਸਪਾਇਕੋਟਾ (Mentha Spicata)। '''ਗੁਣ:''' ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਦੀਨਾ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਰੁਚੀਕਰ, ਸਵਾਦਕਾਰਕ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਰੱਖਿਅਕ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਾਤ, ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿੱਤਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੀਰਨ, ਅਰੂਚੀ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ, ਗੈਸ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਹਿਚਕੀ, ਬੁਖਾਰ, ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਉਲਟੀ, ਟੱਟੀਆਂ, ਜੁਕਾਮ, ਖੰਘ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਿਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦੇਣ, ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਦੀਨੇ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈ 83.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡੇਟ 5.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ-4.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਵਸਾ 0.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਖਣਿਜ ਲਵਣ 1.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੇਸ਼ਾ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ 0,20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਲੋਹ 15.6 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ 2700 ਆਈ ਯੂ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 27 ਕੈਲੋਰੀ ਤਾਕਤ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਪੁਦੀਨੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। '''ਨੁਕਸਾਨ:''' {{gap}}ਪਿੱਤ ਕਾਰਕ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> fa8sbg9wncs0qxtjdthwedi4wvq9mak 237833 237832 2026-09-29T02:52:08Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:''' {{center|ਪੋਦੀਨਾ/ਪੁਦੀਨਾ}} {{gap}}ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਵਾਲੀ ਪੋਦੀਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਕੋਮਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਗੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਫੈਲੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਿਹੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਰੋਚਨੀ, ਪੂਤਿਹਾ। ਹਿੰਦੀ-ਪੋਦੀਨਾ, ਪੁਦੀਨਾ ਮਰਾਠੀ-ਪੰਦਿਨਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੁਦੀਨੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਪੁਦੀਨਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸਪੀਅਰ ਮੀਟ (Spear Mint)। ਲੈਟਿਨ- ਮੇਨਸ਼ਾ ਸਪਾਇਕੋਟਾ (Mentha Spicata)। '''ਗੁਣ:''' ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਦੀਨਾ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਰੁਚੀਕਰ, ਸਵਾਦਕਾਰਕ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਰੱਖਿਅਕ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਾਤ, ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿੱਤਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੀਰਨ, ਅਰੂਚੀ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ, ਗੈਸ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਹਿਚਕੀ, ਬੁਖਾਰ, ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਉਲਟੀ, ਟੱਟੀਆਂ, ਜੁਕਾਮ, ਖੰਘ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਿਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦੇਣ, ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਦੀਨੇ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈ 83.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡੇਟ 5.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ-4.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਵਸਾ 0.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਖਣਿਜ ਲਵਣ 1.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੇਸ਼ਾ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ 0,20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਲੋਹ 15.6 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ 2700 ਆਈ ਯੂ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 27 ਕੈਲੋਰੀ ਤਾਕਤ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਪੁਦੀਨੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। '''ਨੁਕਸਾਨ:''' {{gap}}ਪਿੱਤ ਕਾਰਕ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}00 '''ਮੋਟੀ ਲਿਖਤ'''<noinclude></noinclude> 3zqvrhp6w9yrs951wbk9tfj4cm6vsu9 237834 237833 2026-09-29T02:52:47Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:''' '''{{center|ਪੋਦੀਨਾ/ਪੁਦੀਨਾ}}''' {{gap}}ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਵਾਲੀ ਪੋਦੀਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਕੋਮਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਗੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਫੈਲੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਿਹੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਰੋਚਨੀ, ਪੂਤਿਹਾ। ਹਿੰਦੀ-ਪੋਦੀਨਾ, ਪੁਦੀਨਾ ਮਰਾਠੀ-ਪੰਦਿਨਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੁਦੀਨੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਪੁਦੀਨਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸਪੀਅਰ ਮੀਟ (Spear Mint)। ਲੈਟਿਨ- ਮੇਨਸ਼ਾ ਸਪਾਇਕੋਟਾ (Mentha Spicata)। '''ਗੁਣ:''' ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਦੀਨਾ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਰੁਚੀਕਰ, ਸਵਾਦਕਾਰਕ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਰੱਖਿਅਕ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਾਤ, ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿੱਤਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੀਰਨ, ਅਰੂਚੀ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ, ਗੈਸ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਹਿਚਕੀ, ਬੁਖਾਰ, ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਉਲਟੀ, ਟੱਟੀਆਂ, ਜੁਕਾਮ, ਖੰਘ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਿਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦੇਣ, ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਦੀਨੇ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈ 83.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡੇਟ 5.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ-4.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਵਸਾ 0.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਖਣਿਜ ਲਵਣ 1.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੇਸ਼ਾ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ 0,20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਲੋਹ 15.6 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ 2700 ਆਈ ਯੂ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 27 ਕੈਲੋਰੀ ਤਾਕਤ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਪੁਦੀਨੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। '''ਨੁਕਸਾਨ:''' {{gap}}ਪਿੱਤ ਕਾਰਕ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}00 '''ਮੋਟੀ ਲਿਖਤ'''<noinclude></noinclude> rw1wxfppixh1xugmhs57edocq7yyc98 237835 237834 2026-09-29T02:54:43Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:''' '''{{center|ਪੋਦੀਨਾ/ਪੁਦੀਨਾ}}''' {{gap}}ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਵਾਲੀ ਪੋਦੀਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਰੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਕੋਮਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਗੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਫੈਲੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਿਹੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਰੋਚਨੀ, ਪੂਤਿਹਾ। ਹਿੰਦੀ-ਪੋਦੀਨਾ, ਪੁਦੀਨਾ ਮਰਾਠੀ-ਪੰਦਿਨਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੁਦੀਨੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਪੁਦੀਨਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸਪੀਅਰ ਮੀਟ (Spear Mint)। ਲੈਟਿਨ- ਮੇਨਸ਼ਾ ਸਪਾਇਕੋਟਾ (Mentha Spicata)। '''ਗੁਣ:''' ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਦੀਨਾ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਰੁਚੀਕਰ, ਸਵਾਦਕਾਰਕ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਰੱਖਿਅਕ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਾਤ, ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿੱਤਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੀਰਨ, ਅਰੂਚੀ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ, ਗੈਸ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਹਿਚਕੀ, ਬੁਖਾਰ, ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਉਲਟੀ, ਟੱਟੀਆਂ, ਜੁਕਾਮ, ਖੰਘ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਿਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦੇਣ, ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਦੀਨੇ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈ 83.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡੇਟ 5.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ-4.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਵਸਾ 0.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਖਣਿਜ ਲਵਣ 1.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੇਸ਼ਾ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ 0,20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਲੋਹ 15.6 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ 2700 ਆਈ ਯੂ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 27 ਕੈਲੋਰੀ ਤਾਕਤ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਪੁਦੀਨੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। '''ਨੁਕਸਾਨ:''' {{gap}}ਪਿੱਤ ਕਾਰਕ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> 492tw5lkzfithbxz3jvqufva6q9tlrt 250 71534 237836 215762 2026-09-29T03:04:20Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ''' ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:''' {{gap}}ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਬੜ ਦਾ ਦਰਖਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ ਵੱਡਾ, ਚੌੜਾ, ਸੰਘਣਾ, ਛਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਜਟਾਂ ਲਟਕ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਣੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਦਰਖਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੈਸੇ ਵੈਸੇ ਉਸਦਾ ਘੇਰਾ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ, ਖੂਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਉਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸਖਤ, ਮੋਟੇ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਖੁਰਦਰਾ, ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਚੀਕਨੇਪਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਫਲ ਦੀ ਬਹਾਰ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ- ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਡਿਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਖਤ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਜਟਾਵਾਂ ਲਟਕਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਵਟ, ਖੂਨਵਲ, ਸਕੰਧਜ। ਹਿੰਦੀ-ਬੜ, ਬਰਗਦ। ਮਰਾਠੀ-ਬੜ। ਗੁਜਰਾਤੀ- ਬੜਲੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਬੜ ਗਾਛ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਬੇਨਅਨ ਟੀ (Banyan Tree)। ਲੈਟਿਨ-ਫਾਇਕਸ ਇੰਡਕਸ (Ficus Indicus)। '''ਗੁਣ:''' ਆਯੂਰਵੈਣਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬੜ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਕੁਸੈਲੇ, ਮਧੁਰ, ਠੰਡੇ, ਭਾਰੀ, ਗ੍ਰਾਹੀ, ਕਫ, ਪਿੱਤ, ਵਰਨੋ, ਧਾਤੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਜਨਣ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਬੁਖਾਰ, ਵਮਨ, ਵਿਸਪਰ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੰਦ ਸੂਲ, ਥਣਾ ਦਾ ਢਿੱਲਾਪਨ, ਸ਼ਵੇਤ ਪ੍ਰਦਰ, ਸਪਨਦੋਸ਼, ਪਿੱਠ ਦਰਦ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਜਨਣ ਅੰਗ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਜ਼ਖਤ, ਬਿਵਾਈ, ਸੋਜ, ਵੀਰਜ ਦਾ ਪਤਲਾਪਨ, ਬਵਾਸੀਰ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿਚ ਖੂਨ ਆਉਣਾ ਆਦਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> 43p2xbxbrj1b8ya57mqv9cbfv50nwmt 237837 237836 2026-09-29T03:10:01Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ''' ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:''' {{gap}}ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਬੜ ਦਾ ਦਰਖਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ ਵੱਡਾ, ਚੌੜਾ, ਸੰਘਣਾ, ਛਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਜਟਾਂ ਲਟਕ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਣੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਦਰਖਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੈਸੇ ਵੈਸੇ ਉਸਦਾ ਘੇਰਾ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ, ਖੂਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਉਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸਖਤ, ਮੋਟੇ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਖੁਰਦਰਾ, ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਚੀਕਨੇਪਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਫਲ ਦੀ ਬਹਾਰ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ- ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਡਿਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਖਤ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਜਟਾਵਾਂ ਲਟਕਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਵਟ, ਖੂਨਵਲ, ਸਕੰਧਜ। ਹਿੰਦੀ-ਬੜ, ਬਰਗਦ। ਮਰਾਠੀ-ਬੜ। ਗੁਜਰਾਤੀ- ਬੜਲੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਬੜ ਗਾਛ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਬੇਨਅਨ ਟੀ (Banyan Tree)। ਲੈਟਿਨ-ਫਾਇਕਸ ਇੰਡਕਸ (Ficus Indicus)। '''ਗੁਣ:''' {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਣਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬੜ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਕੁਸੈਲੇ, ਮਧੁਰ, ਠੰਡੇ, ਭਾਰੀ, ਗ੍ਰਾਹੀ, ਕਫ, ਪਿੱਤ, ਵਰਨੋ, ਧਾਤੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਜਨਣ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਬੁਖਾਰ, ਵਮਨ, ਵਿਸਪਰ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੰਦ ਸੂਲ, ਥਣਾ ਦਾ ਢਿੱਲਾਪਨ, ਸ਼ਵੇਤ ਪ੍ਰਦਰ, ਸਪਨਦੋਸ਼, ਪਿੱਠ ਦਰਦ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਜਨਣ ਅੰਗ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਜ਼ਖਤ, ਬਿਵਾਈ, ਸੋਜ, ਵੀਰਜ ਦਾ ਪਤਲਾਪਨ, ਬਵਾਸੀਰ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿਚ ਖੂਨ ਆਉਣਾ ਆਦਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> 8t843puc55fduf7ejihs7c2eqvo3mhq 237838 237837 2026-09-29T03:16:03Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> {{center|{{x-larger|'''ਬੜ/ਬਰਗਦ'''}}}} {{Css image crop |Image = ਗੁਣਕਾਰੀ_ਪੌਦੇ.pdf |Page = 110 |bSize = 450 |cWidth = 131 |cHeight = 74 |oTop = 59 |oLeft = 165 |Location = center |Description = }} '''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:''' {{gap}}ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਬੜ ਦਾ ਦਰਖਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ ਵੱਡਾ, ਚੌੜਾ, ਸੰਘਣਾ, ਛਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਜਟਾਂ ਲਟਕ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਣੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਦਰਖਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੈਸੇ ਵੈਸੇ ਉਸਦਾ ਘੇਰਾ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ, ਖੂਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਉਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸਖਤ, ਮੋਟੇ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਖੁਰਦਰਾ, ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਚੀਕਨੇਪਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਫਲ ਦੀ ਬਹਾਰ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ- ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਡਿਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਖਤ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਜਟਾਵਾਂ ਲਟਕਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਵਟ, ਖੂਨਵਲ, ਸਕੰਧਜ। ਹਿੰਦੀ-ਬੜ, ਬਰਗਦ। ਮਰਾਠੀ-ਬੜ। ਗੁਜਰਾਤੀ- ਬੜਲੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਬੜ ਗਾਛ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਬੇਨਅਨ ਟੀ (Banyan Tree)। ਲੈਟਿਨ-ਫਾਇਕਸ ਇੰਡਕਸ (Ficus Indicus)। '''ਗੁਣ:''' {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਣਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬੜ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਕੁਸੈਲੇ, ਮਧੁਰ, ਠੰਡੇ, ਭਾਰੀ, ਗ੍ਰਾਹੀ, ਕਫ, ਪਿੱਤ, ਵਰਨੋ, ਧਾਤੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਜਨਣ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਬੁਖਾਰ, ਵਮਨ, ਵਿਸਪਰ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੰਦ ਸੂਲ, ਥਣਾ ਦਾ ਢਿੱਲਾਪਨ, ਸ਼ਵੇਤ ਪ੍ਰਦਰ, ਸਪਨਦੋਸ਼, ਪਿੱਠ ਦਰਦ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਜਨਣ ਅੰਗ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਜ਼ਖਤ, ਬਿਵਾਈ, ਸੋਜ, ਵੀਰਜ ਦਾ ਪਤਲਾਪਨ, ਬਵਾਸੀਰ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿਚ ਖੂਨ ਆਉਣਾ ਆਦਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}00<noinclude></noinclude> 5itmnjplic1977d00tajud5lgujg4co 250 71535 237839 215763 2026-09-29T03:25:33Z Jaswinder Kaur Poohla 2781 237839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:''' ਬਬੂਲ {{gap}}ਬਬੂਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰਖਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਮ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲਾ, 10 ਤੋਂ 15 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਣਾ ਮਿੱਟੀ ਰੰਗਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾਪਨ ਵਾਲਾ ਕਈ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੰਡੇ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛਿੱਲ ਖੁਰਦਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇਪਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਟਹਿਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਦਾਤਣ ਦੇ ਲਈ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਇਮਲੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ, ਕੰਡਿਆਂਵਾਲੇ, 10 ਤੋਂ 18 ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਗਸਤ-ਸਿਤੰਬਰ ਵਿਚ, ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਦਰਖਤਾਂ 'ਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਲੀਆਂ ਚੇਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ 3 ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਲੰਬੀਆਂ, ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਚੌੜੀ, ਚਪਟੀ, ਕੁਝ ਟੇਢੀ, ਖਾਕੀ ਰੰਗ ਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ 8 ਤੋਂ 12 ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੀਜ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੱਬੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਫਲੀਆਂ ਦੇਖਣ 'ਤੇ ਮਾਲਾ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਤਣੇ ਤੋਂ ਲਾਲ ਭਾਅ ਮਾਰਦਾ ਚਿੱਟਾ ਚਿਹਾ ਗੂੰਦ ਨਿਕਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੱਟਣ, ਖੁਰਚਣ ਅਤੇ ਸੱਟ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣ, ਉੱਥੋਂ ਗੂੰਦ ਵਧੇਰੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਵੇਂ ਦਰਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੂੰਦ ਵਧੇਰੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ ਇਹ ਗੂੰਦ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। '''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:''' {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਬੱਬੂਲ, ਹਿੰਦੀ- ਬਬੂਲ, ਕੀਕਰ। ਮਰਾਠੀ-ਬਬੂਲ, ਬਾਕੂਲ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬਾਬਲ। ਬੰਗਾਲੀ-ਬਾਬਲਾ ਗਾਛ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ੲਕੇਸ਼ਿਆ ਵੀ (Acacia Tree)। ਲੈਟਿਨ ਕੇਸ਼ਿਆ ਅਰੇਬਿਕਾ (Acacia Arabica) '''ਗੁਣ:''' {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਬੂਲ ਰਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਕੌੜਾ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਰੱਖਿਅਕ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਠੰਡਾ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਲਨ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਰਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਗਰਭ ਦੀ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਸਪਨਦੋਸ਼, ਜਲਦੀ ਪਤਨ ਹੋਣਾ, ਖੰਘ, ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਖੂਨੀ ਟੱਟੀਆਂ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲੇ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਬੂਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਅਤੇ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੂੰਦ ਵਿਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਅਰੇਬਿਕ ਐਸਿਡ, ਮੈਲਿਕ ਐਸਿਡ, ਸੱਕਰ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}00 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 111<noinclude></noinclude> 5u90nx0joiktqse6yysqjk61kv6cp26 250 71757 237842 216226 2026-09-29T04:59:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237842 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 50% ਆਬਾਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਔਰਤ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਫਤਰ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਵਪਾਰ ਆਦਿ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਭਾਵ ਦੂਹਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਮੈਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਛੁਪੀ ਇਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਲਾ, ਛਲਾਵਾ ਜਾਂ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਲਿੱਤਰ ਸਮੂਹ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋਣ ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਕਲਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕਲਾ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਲਾ ਮਰ ਵੀ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}'ਚਲਿੱਤਰ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਚਾਲਾਂ ਖੇਡਣੀਆਂ, ਛਲਾਵਾ ਕਰਨਾ, ਧੋਖੇ, ਕਪਟ, ਦੁਰਾ ਚਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰਹੂਮ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਦੇ ਇਕ ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵੀ ਹਨ... "ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ ਨਾਰ ਦੇ, ਰੰਨ ਹੈ ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ, ਇਹ ਅੰਬਰ ਟਾਕੀ ਲਾਉਂਦੀਆਂ, ਜਿਥੇ ਜੁੜ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਣ ਚਾਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਬਣ ਲਾਉਂਦੀਆਂ... ਅਤੇ ਖੰਭ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਡਾਰ, ਕਹਿੰਦੇ ਭੱਠ ਰੰਨਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ, ਜਿਹੜੀ ਟੁੱਟਦੀ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਲ ਵਿਚ ਵੀ 365 ਦਿਨ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਨਵਾਂ ਚਲਿੱਤਰ। ਸ਼ੁਕਰ ਐ! ਸਾਲ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਹੀ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਦੋ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਦਿਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਵਧ ਜਾਣੀ ਸੀ। {{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ "ਮੱਧਕਾਲੀ ਕਥਾ ਸਾਹਿਤ ਇਕ ਅਹਿਮ ਤੇ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਿਯ ਰੂਪ 'ਚਰਿਤ੍ਰ' ਜਾਂ 'ਚਲਿਤ੍ਰ' ਹੈ। ਚਲਿਤ੍ਰ ਸ਼ਬਦ ਭਾਵੇਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਹੀ ਕ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਚਲਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਭਾਵ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮਕਰ ਫ਼ਰੇਬ ਤੇ ਛਲ ਹੈ। ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ 'ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਲਿਤ੍ਰ' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼, ਚਰਿਤ੍ਰ, ਚਲਿਤ, ਪੰਨਾ 1317</ref><noinclude>{{rh||1}}</noinclude> kcvorm8omwh5op30wx5i9w9vg0wly93 250 71762 237843 216304 2026-09-29T04:59:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਆਚਰਣ, ਚਾਲ ਢਾਲ, ਕਰਨੀ ਕੀਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕਾਂ/ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨੈਤਿਕ ਕੀਮਤਾਂ ਕਦਰਾਂ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ/ਸਰੋਤੇ ਉਸ ਚਰਿਤ੍ਰਤ ਪੁਰਯ ਦੇ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਢਾਲਣ ਦੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਤੀਵੀਂ ਦੇ ਮਕਰ-ਫ਼ਰੇਬ ਤੇ ਵਲ ਛਲ ਦਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤਕ ਬਿੰਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੀਵੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਲੂ ਬਣਾ ਕੇ ਪਹਾਏ ਮਰਦ ਨੂੰ ਭੋਗਦੀ ਹੈ। ਪਾਠ/ਸਰੋਤ ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਰੂਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋਚਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਇਕ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਬਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਨਾ-ਪੱਖੀ ਕਰਮ।<ref>ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1317</ref> 'ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ' ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮਕਰ-ਫ਼ਰੇਬ ਦਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮਰਦ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਰਦ ਨੂੰ, ਉੱਲੂ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਰਚਦੀ ਹੈ। ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਪੁਰਸ਼ ਨਹੀਂ, ਮਰਦ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਮਕਰ ਫ਼ਰੇਬ ਵਿਚ ਫਸਦਾ ਹੈ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਤ੍ਰੀਆ ਚਰਿਤ੍ਰ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1318</ref> {{gap}}ਚਲਿਤ੍ਰ ਸਿਰਫ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਵੀ ਲਿਖੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਾਤਰ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਸ਼ਖਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੂ ਬਣਾ ਕੇ ਠਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਪੰਡਤ ਅਤੇ ਠੱਗਾਂ ਦਾ ਚਲਿਤ੍ਰ। ਮੂਰਖ ਪੰਡਤ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬਲੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰ ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੰਡਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁੱਤੇ, ਖੋਤੇ ਤੇ ਵਛੜੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬੱਕਰਾ ਕੋਈ ਛਲੇਡਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।<ref>ਉਹੀ, ਪੰਨਾ 1318</ref><noinclude>{{rh||2}}</noinclude> ld0m5ywhv5ycrt5hs32nxqdickvtzhq 250 71763 237844 216409 2026-09-29T04:59:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਮੱਧਕਾਲ ਵਿਚ ਚਲਿਤ੍ਰ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸਿਰਜਨਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਚਲਿਤ੍ਰ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਪੰਡਤ ਚਲਿਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖੋਤੇ ਉੱਪਰ ਲੱਦੀ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਉੱਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਕਰ ਫ਼ਰੇਬ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਇਕ ਤ੍ਰੀਮਤ ਨੇ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੋ ਚਲਿਤ੍ਰ ਵਿਖਾਇਆ, ਉਸਦਾ ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਚਿੱਤ ਚੇਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੋ ਉਸਦਾ ਮਾਣ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸੌ ਪੰਜ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ (ਪਾਖਯਾਨ ਚਰਿਤ੍ਰ) ਦਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਭਾਗ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਕਥਾ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਉਦੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਕਥਾ-ਰੂਪ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਬੜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿੱਸਾ, ਨੀਤੀ-ਕਥਾ, ਪੌਰਾਣਿਕ-ਕਥਾ, ਹਸਾਉਣੀ, ਦੰਦ-ਕਥਾ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕਥਾ-ਵੰਨਗੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਕਈ ਸੋਮਿਆਂ - ਪੰਜ ਤੰਤਰ, ਹਿਤ-ਉਪਦੇਸ਼, ਕਥਾ ਸਹਿਤ ਸਾਗਰ, ਅਲਫ਼ ਲੈਲਾ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚੋਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਥਾਨਿਕਾਂ ਵਿਚ ਮੂਲ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰੀਵਰਤਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਰੂਪ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸੀ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚਲਿਤ੍ਰ ਦੋਹਾਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।<ref>ਉਹੀ, ਪੰਨ 1318</ref> {{gap}}ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ 'ਚਲਿੱਤਰ' ਅਤੇ 'ਚਰਿਤ' ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। 'ਚਲਿਤਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਨੇ ਚਲਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕਰਨੀ, ਕਰਤੂਤ, ਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਕ ਪੋਥੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਚਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਇਕ ਅਪਸਰਾ<noinclude>{{rh||3}}</noinclude> ok4cupfzc5jgk3wxshsodmlkdl0u15a 250 71764 237845 216494 2026-09-29T04:59:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237845 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਰ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜਕੇ ਹਰਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਨੋਹਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਚਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਰਾਣੀ ਚ੍ਰਿਤਮਤੀ, ਯੁਵਾ ਹਨੁਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਰ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਕੁਕਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ, ਪਰ ਧਰਮੀ ਹਨੁਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਤੇਈ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਪੁਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪਾਸ ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿਆਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਚਲਾਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਕਪਟ ਭਰੇ ਅਨੇਕ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣਾ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੱਕ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।<ref>ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ, ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਨਾ</ref> ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰ ਲੂਣਾ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਸਾਡੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਸਟੂਡੈਂਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ 'ਚਲਿੱਤਰ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ - ਚਾਲ, ਛੱਲ, ਚਲਾਕੀ, ਫੁਰਤੀ, ਝਾਂਸਾ, ਕਰਤਬ, ਜਾਤ ਕਪਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।<ref>ਸਟੂਡੈਂਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼, ਪੰਨਾ 152</ref> {{gap}}ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ ਵੀ 'ਚਲਿੱਤਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ - ਚਾਲ, ਛੱਲ, ਚਲਾਕੀ, ਹੱਥ, ਦਾਅ, ਫੁਰਤੀ, ਝਾਂਸਾ, ਕਰਤਬ, ਜਾਤ, ਕਪਟ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।<ref>ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਦਿੱਲੀ, ਪੰਨਾ 213</ref> {{gap}}ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅੱਜ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ। ਅੱਜ ਵੀ ਜਦੋਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ 'ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਆਸ਼ਿਕ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦਾ ਕਤਲ','ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕੰਵਾਰੇ ਆਸ਼ਿਕ ਨਾਲ ਫਰਾਰ', 'ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਆਸ਼ਿਕ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ', 'ਵਿਸਾਖੀ ਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਗਏ ਜਥੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਰਮ ਬਦਲਕੇ ਮੁਸਲਿਮ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰੀ' ਆਦਿ। {{nop}}<noinclude>{{rh||4}}</noinclude> 9fc05lfvu7in4fs1cmaxw04fo6qi8j4 250 71765 237846 216639 2026-09-29T04:59:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਈ ਆਦਮੀ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕ ਛਲ, ਕਪਟ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ 'ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਮਾ ਸ਼ਕੁਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਭੇਦ ਅਤੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਚੰਦੂ ਵੰਡੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਗਿਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੰਗੂ ਨੇ ਤਾਂ ਛਲ, ਕਪਟ ਕਰਕੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਿਸ ਥਾਲੀ ਵਿਚ ਖਾਧਾ ਉਸੇ ਵਿਚ ਛੇਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਰਫ ਤੁੱਛ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿਚ ਗੰਗੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਰੋਲ ਉਲਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤਦ ਹੀ ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਹੇੜੀ ਲਾਗੇ ਬਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੱਤ ਜੁੱਤੀਆਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦੂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਛਲ, ਕਪਟ ਅਤੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਕਰਕੇ 'ਚੰਦੂ ਪਾਪੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਵਿਰੁੱਧ ਝੂਠੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇ ਜਬਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਛਲ, ਕਪਟ, ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ, ਛਲ, ਕਪਟ, ਗੱਦਾਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਠਿੱਬੀ ਲਾਉਣ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਾਂ ਅੰਦਰੋ-ਅੰਦਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦੇ ਐਨ ਮੌਕੇ ਤੇ ਪਲਟੀ ਮਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਪਿਆ "ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦਾ ਇਕ ਸਰਕਾਰ ਬਾਝੋਂ ਫੌਜਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅੰਤ ਨੂੰ<noinclude>{{rh||5}}</noinclude> nemxqulvijha0e50tfv4vksbnm8c1tb 250 71766 237847 216747 2026-09-29T05:00:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹਾਰੀਆਂ ਨੇ"। ਜੇਕਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ਬਾਗ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਲੁੱਟਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਾਲ ਮੱਲ੍ਹਮ ਪੱਟੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੋਲੀ ਭਾਲੀ ਜਨਤਾ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਖਾਧੀਆਂ ਡਾਂਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਈਆਂ ਜ਼ਿਆਦਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਚੁਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਵੀ ਅਸੀਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤੀਸਰੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਐਸ਼ੋ-ਇਸ਼ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੂਜੀ ਜਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਾਇਜ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸਚਾਈ ਪਤਾ ਚਲਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਭੇਦ ਖੁਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 'ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ ਨਾਰ ਦੇ' ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕਹੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਦੀਆਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਾਂ, ਉਹ ਔਰਤ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਭਾਵ ਭੈਣ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰੀ, ਮਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਨਾ ਰਹੇ ਕਿ ਸਿਰਫ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||6}}</noinclude> k4n4dpslrk7kzud9z4x2ib5lczsmh4s 250 71767 237848 217240 2026-09-29T05:00:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨੁ॥" ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਜੇਕਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੁਕ ਅਲਾਪਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਅਟੱਲ ਸਚਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦਾ ਇਕ ਸਹਿਜ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ 15-20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰ ਡਾ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਰਚਿਤ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਟਾਈਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਕਿ ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸੂਝਵਾਨ, ਬੁੱਧੀਵਾਨ ਅਤੇ ਸਿਆਣੇ-ਬਿਆਣੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੀ ਟਾਈਪ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ? ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਰੇ ਇੰਨੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਰਚਿਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਹੋਈ। ਫੇਰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਗਤ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਧੋਖੇ, ਕਪਟ, ਛਲਾਵੇ ਤਾਂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵਾਂ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਹਨ : ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ। ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ 'ਕਾਮ' ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਰੇਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਫਲਾਣਾ ਰਿਸ਼ੀ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ<noinclude>{{rh||7}}</noinclude> 7lo8pp9fe451mpokmaucqgqp4gtysar 250 71768 237849 217336 2026-09-29T05:00:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਭਾਵ ਉਸ ਦੀ ਰੂਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕੋਈ ਪਰੀ (ਕਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ) ਭੇਜੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਕਾਮਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰੀ ਦੇ ਝਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਜੇਕਰ ਔਰਤ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾ ਖੇਡਦੀ ਤਾਂ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਨਾ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਰਾਮਾਇਣ ਵਿਚ ਕੈਕੇਈ ਵੱਲੋਂ ਗੱਦੀਨਸ਼ੀਨ ਮੌਕੇ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਬਨਵਾਸ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਚਰਮ-ਸੀਮਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਵੇਲੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਭੈਣ ਸਰੂਪਨਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲਛਮਣ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਅਤੇ ਤੰਗ-ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਤੇ ਲਛਮਣ ਵੱਲੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸਰੂਪਨਖਾਂ ਦਾ ਨੱਕ ਕੱਟਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਆਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਹੈ ਤਾਂ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮਰਦ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਹਿਣ ਜਾਂ ਤੰਗ ਕਰਨ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਉਣਾ ਵੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਨੱਕ ਕਟਣ ਉਪਰੰਤ ਸਰੂਪਨਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣਾ ਕਸੂਰ ਨਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣਾ ਚਲਿੱਤਰ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦਰੋਪਦੀ ਵੱਲੋਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਭਰੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਨਿਰਵਸਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਿਚ ਵੀ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜੂਆ ਹਾਰਨ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦਰੋਪਦੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਸਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਚੁੰਨੀ ਰੰਗਵਾ ਕੇ ਪਹਿਨਣ ਤੱਕ ਅਨਜ਼ਲ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਕਸਮ ਖਵਾਉਣਾ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਚਰਮ-ਸੀਮਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਜਾਨਾਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਆਦਿ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰ ਨਾਲ ਕਾਨ੍ਹੀਆਂ ਤੋੜਨ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮਿਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ<noinclude>{{rh||8}}</noinclude> em0jh4np4uf5uvf2wownmv3w22n3cn4 250 71769 237850 220121 2026-09-29T05:01:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਭੌਂਦੂ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਮੱਝਾਂ ਹੀ ਚਰਵਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਬਾਕੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਇਸ ਖੇਡ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਪਰੀਆਂ (ਕਾਮ ਦੇਵੀਆਂ) ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਕਾਮ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੀ ਇਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਕਰਵਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਇਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਖਬਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਵਿਆਹ ਦਾ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ ਬਲਾਤਕਾਰ", "ਨੌਜਵਾਨ ਕਈ ਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹਵਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ", "ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਾ ਫਰਾਰ" ਆਦਿ। ਜਦੋਂ ਖਬਰ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਆਪ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ/ਕਾਰ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਗਈ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਾ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖਬਰ ਵਿਚ ਪਕੜੇ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕਾ ਉਸਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅਜਿਹੀਆਂ 70% ਖਬਰਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਘਟਨਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤ ਦਾ ਇਕ ਚਲਿੱਤਰ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਬੇਦ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਬਣਾ ਦਿਉ ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ। {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਅਦਾਲਤਾਂ/ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤਾਂ ਸਹੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸਤੀ ਸਵਿੱਤਰੀ, ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ, ਸ਼ਰਮ ਹਜ਼ੂਰ, ਛਲ-ਕਪਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁਘੜ ਸਿਆਣੀ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਫੈਲੇ ਅਜਿਹੇ ਇਕ-ਪਾਸੜ ਵਰਤਾਰੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤਾਂ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਫੈਸਲੇ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਗਈ ਹੈ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਥਾਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਵਾਂਗ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦੇ<noinclude>{{rh||9}}</noinclude> a2v6oj2rj5bpcb8hurjyas3lhygy6r7 250 71771 237851 221876 2026-09-29T05:01:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੀ ਹੈ। ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਮੋੜ (twist) ਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗਾਹ ਕੇਸ ਵਿਚ ਪੀੜ੍ਹਤ ਔਰਤ ਨੇ ਕੋਰੀ ਪਲਟੀ ਮਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਧੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਆਏ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ।" ਪਰ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ "ਇਹ ਪਬਲਿਕ ਹੈ, ਸਭ ਜਾਨਤੀ ਹੈ"। ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੌਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਇੰਨੇ ਮੋੜ (twist) ਤਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਣਗੇ; ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਹੀਰੋਇਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਅਜੋਕੀ ਨਾਰੀ ਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨੇ ਬਦਨਾਮੀ ਦੇ ਡਰੋਂ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸਿਉਂਕ ਵਾਂਗ ਫੈਲਦੇ ਇਸ ਗਲਤ ਪ੍ਰਚੱਲਨ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਜਲਦੀ ਨੱਥ ਨਾ ਪਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਜੜ ਜਾਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਮੋਹਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਲਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਘਟੀਆ ਹੱਥਕੰਡੇ ਵਰਤਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੱਸੇ ਯਾਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਸੁਣਾਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕਿੱਸਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੋਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਮਰਦ ਨੂੰ ਪਲਾਟ ਜਾਂ ਮਕਾਨ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸ (ਪਤਨੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸੇ ਮਸਲੇ ਤੇ ਲੜਾਈਆਂ ਝਗੜੇ, ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ, ਮਿਹਣੋ-ਮਿਹਣੀ, ਰਾਲੀ ਬਲੌਰ, ਅੰਨ-ਜਲ ਤਿਆਗਣਾ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਤਲਾਕ ਦੀ ਨੌਬਤ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਪਰ<noinclude>{{rh||11}}</noinclude> 34o5d61g44pq5ldhn52592dowdjlg8a 250 71772 237852 237584 2026-09-29T05:01:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੱਧਾ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਕਾਨ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਅੱਧਾ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਕਰਵਾ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ (ਪਤੀ) ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਪਤਨੀ ਉਸ ਨਾਲ ਚਲਿੱਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਅੱਧਾ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਤੇਵਰ ਬਦਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਧ ਦੀ ਮਾਲਕ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਪੈਸੇ ਖਰਚੇ ਹੋ ਗਈ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਤੇ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ "ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਖਰਚੇ ਹਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪੈਸਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਮੇਰੀ ਤਨਖਾਹ ਦੀਆਂ ਕਟੌਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ.... ਆਦਿ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਅਸਿੱਧੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਜ਼ਾ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਫੇਰ ਕੀ, "ਨਾ ਹਿੰਗ ਲਗੀ ਨਾ ਫਟਕੜੀ" ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਚਲਿੱਤਰ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਅੱਧੇ ਪਲਾਟ/ਮਕਾਨ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਹਾਵਤ ਅਨੁਸਾਰ "ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ"। ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸ ਵੀ ਸੁਣੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੋਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਲਾਟ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸਮੇਂ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਪਲਾਟ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦੇ ਦਫਤਰ ਜਾਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਛੱਡੋ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਕਰਵਾ ਲਓ, ਮੈਂ ਨ੍ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਝਮੇਲਿਆਂ 'ਚ ਪੈਣਾ।" ਪਤੀ ਦੇ ਅਤਿ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣ ਤੇ ਵੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਦੇ ਪੇਕੇ ਬੜੇ ਅਮੀਰ ਹਨ, ਕਾਫੀ ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਈ ਭਰਾ ਨਹੀਂ। ਧੰਨ ਹਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ<noinclude>{{center|12}}</noinclude> oqhgrqzdcvy44mzmbr59ziyg59tno0u 250 71773 237853 236177 2026-09-29T05:02:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਨ ਵਿਚ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਰੂਪੀ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਬੂਟਾ ਉੱਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸਵਰਗ ਵਾਂਗ ਸਕੂਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਗਰੀਬੀ, ਕੰਗਾਲੀ ਕੱਟੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੰਢਾਇਆ ਹੋਵੇ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਨ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੜੱਪ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਖਾਨਦਾਨੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਖ਼ਬਾਰ (ਮਿਤੀ 9.4.2018) ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਜੁਰਮ 'ਚ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਚੋਰੀ, ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਆਦਿ। ਖ਼ਬਰ ਵਿਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੀ ਜੁਰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁਰਮ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚੇ ਤੇ ਘਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ। ਔਰਤ ਦੇ 365 ਚਲਿੱਤਰ ਵੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁਰਮ ਹੀ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਤੇ ਜੁਰਮ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। {{nop}}<noinclude>{{rh||13}}</noinclude> n2a4y19l9jjjkxvvear3rmz36yvlxnk 250 71775 237854 237587 2026-09-29T05:02:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237854 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਇਹ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸੌਕਣਾਂ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਬਾਹਰੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਤਲ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਰਕਾਰਾਂ 'ਸਮਝੌਤੇ' ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਕ ਪੱਖ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਦਾਦੇ ਦੇ ਵਿਆਹ-ਬਾਹਰੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਭੇਤ ਸ਼ਰੇਆਮ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਣ ਤੇ ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੋਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਪਾਏਗਾ? ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰਾ ਵੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪਤਾ ਨਾ ਚੱਲੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਓਹਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਧਿਰ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦਾਦੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਸ਼ੂਕ ਦੋਵੇਂ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦਾਦੇ ਅਤੇ ਮਸ਼ੂਕ ਵੱਲੋਂ ਰਲ ਕੇ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ‘ਟਿਊਨਿੰਗ’ ਮੈਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਅਮੁੱਕ ਹੈ ਭਾਵ ਕਦੇ ਮੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। //MeToo// ਐਪ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਐਪ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰੇ ਪੁਰਾਣੇ 30-30, 40-40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਛੇੜਖਾਨੀ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਭੇਤ ਹੁਣ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਫਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਨ ਸਮੇਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀਆਂ? ਸੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਭੇਤ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ 10 ਸਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮਿਤੀ 1 ਸਤੰਬਰ, 2018 ਨੂੰ ਯੂ.ਟਿਊਬ ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਆਹਲੋਵਾਲ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਯੂ ਟਿਊਬ ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਅੱਪਲੋਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਕਿ<noinclude>{{center|15}}</noinclude> ertdbgsvw6bopg4ffxl1f0k7gr8t30h 250 71776 237855 237629 2026-09-29T05:02:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237855 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੌਜ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਲਦੀ ਘਰ ਆਉਣਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸੇ ਗੈਰ ਮਰਦ ਨਾਲ ਬੈੱਡ ਤੇ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਮਰਦ ਨਗਨ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੀ। ਵੀਡੀਓ ਅਨੁਸਾਰ ਫੌਜੀ ਪਤੀ ਨੇ ਨਗਨ ਗੈਰ ਮਰਦ ਨੂੰ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਥੱਪੜ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਫੌਜੀ ਨੇ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗੈਰ ਮਰਦ ਦੇ ਦੋ-ਚਾਰ ਡਾਂਗਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਹੱਥ ਜੋੜਦਿਆਂ ਮੰਨ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਫੌਜੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਉਸ (ਗੈਰ ਮਰਦ) ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਖੈਰ! ਬੱਚਾ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਡੀ. ਐਨ. ਏ. ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਕ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸਾਫ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਡੀ. ਐਨ. ਏ. ਟੈਸਟ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿੰਨੀ ਸ਼ਰਮ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਐ ਕਿ ਇਕ ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਘਰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਘਾਰ ਨੂੰ ਸੰਨ੍ਹ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ।{{gap}} {{gap}}ਅੱਗੇ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਮ ਵਾਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕੇ ਬਲੈਕਮੇਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਰੋਹ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਕਾਮ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਈ ਵਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਛੜੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਠੱਗੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਕਲੀ ਵਿਚੋਲਾ, ਨਕਲੀ ਲਾੜੀ, ਨਕਲੀ ਲਾੜੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਣਾ ਕੇ ਲਾੜੀ ਇਕ<noinclude>{{center|16}}</noinclude> q1q7jqdbjduxup7s6pzpyfv70lg9d52 250 71778 237856 237630 2026-09-29T05:03:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿੱਸੇ ਹਨ- ਜਿਵੇਂ ਪਤੀ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਉਸੇ ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਾਵੀ ਰੱਖਣ ਲਈ (ਭਾਵੇਂ ਆਪਣਾ ਕਸੂਰ ਹੀ ਹੋਵੇ) ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਮਾਰਨਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਆਦਿ ਤੇ ਮਾਰਨਾ, ਘਰ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਤੋੜ ਦੇਣਾ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨੀਚੀਆਂ ਅਤੇ ਘਟੀਆ ਗਾਲਾਂ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਪਾ ਦੇਣਾ, ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਕੇ ਝਗੜਾ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਸਾਮਾਨ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਝਮੇਲੇ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਟੀ. ਵੀ., ਵਰਿੱਜ, ਗੈਸ ਚੱਲ੍ਹਾ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਭਾਂਡੇ ਆਦਿ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁੱਸ ਦੇ ਇਸ ਪਾਗਲਪਨ ਵਿਚ ਕੁੱਝ ਵੀ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਮਾਨ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।{{gap}} {{gap}}ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਤਾਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਭੈਣ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬਾਹਰ ਗਲੀ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿਚ ਸੜਕ'ਤੇ। ਉਹ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪਾਠਕ ਸਮਝ ਗਏ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਮਜ਼ੇ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ ਅਗਿਓਂ ਮੋੜਵੀਂ ਗਾਲ੍ਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਝੂਰ ਝੂਰ ਕੇ ਭਾਂਪਦਾ ਹੋਇਆ ਖਾਮੋਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਅਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਅਕਲ ਆ ਗਈ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਪਤੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤ ਜਾਂ ਮਰਦ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢਣੀ ਅਸੱਭਿਅਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਸੱਭਿਅਕ ਅਤੇ ਉਜੱਡਪੁਣੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਪੜੀ ਨੂੰ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ<noinclude>{{center|18}}</noinclude> bweitews0ilgqfm98fmg5f3cc7du1jt 250 71779 237857 237602 2026-09-29T05:03:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237857 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਨ ਨੂੰ ਅਚੰਭਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਕਸਰ ਪਤੀ (ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ) ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਰਦ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। {{gap}} {{gap}}ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਇੰਨੀਂ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਔਰਤਾਂ (ਕੁਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹੀਆਂ) ਪੇਕੇ ਘਰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਜਾਂ ਭਰਾ ਤੋਂ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਸਹਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਸ਼ੀਤਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਤਾਂ ਪੇਕੇ ਘਰ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਤੋਂ ਕੁੱਟ ਵੀ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਚੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਪਰ ਵਿਆਹ ਉਪਰੰਤ ਉਹੀ ਠੰਢੀਆਂ ਸ਼ੀਤਲ ਦੇਵੀਆਂ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਭੜਾਸ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ; ਕਈ ਤਾਂ ਪਤੀ ਤੇ ਹੱਥ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਇਕਪਾਸੜ ਹਨ ਜੇਕਰ ਪਤੀ ਕੁਝ ਬੋਲਿਆ ਤਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜਿਉਣ ਜਾਂ ਮਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੀਆਂ। ਕਿਉਂ... ਹੈ ਨਾ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਜਾਂ ਫੇਰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ! {{gap}} {{gap}}ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢਣ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੂਝਵਾਨ, ਸੱਭਿਅਕ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਮਰਦ ਵੀ ਅਤਿ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ (ਮਰਦ) ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸਮਾਜ (ਔਰਤ-ਮਰਦ) ਵੱਲੋਂ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਇਕ-ਪਾਸੜ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ (Male Dominating) ਸਮਾਜ ਹੋਣ ਨੂੰ ਗਲਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਥੇ ਔਰਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ (Female Dominating) ਸਮਾਜ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਵੀ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਰਲ ਕੇ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਡਰਪੋਕ ਬਣਕੇ ਵੱਟੀ ਚੁੱਪ ਦੇ ਅਤਿ ਘਾਤਕ ਸਿੱਟੇ ਨਿਕਲਣਗੇ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਇਕ ਪਾਸੜ ਸੋਚ ਰੱਖਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਖਿਲਾਫ ਆਵਾਜ ਬੁਲੰਦ<noinclude>{{center|19}}</noinclude> j3ms3yw4ys8g9yoimkmer8edpfdoami 250 71780 237858 237603 2026-09-29T05:03:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸਦਕੇ ਜਾਈਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ।" {{gap}} {{gap}}ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ ਵਿਚ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਫੋਨ ਕਰਨਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਗਿਣਵਾ ਦੇਣਾ, ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਇਕ ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵਿੰਗਾ ਕਰਕੇ ਅਧਰੰਗ ਹੋਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਣਾ ਤਾਂ ਜੋ ਪਤੀ ਦੀ ਕੁਪੱਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਪਤੀ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਲਿੱਤਰ ਨਾ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਭੋਲ਼ਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਕਦਮ ਫੋਨ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸਥਿਤੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਹਲੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਫੋਨ ਨਹੀਂ ਉਠਾਵੇਗੀ ਜਾਂ ਭੜਕ ਕੇ ਪਵੇਗੀ "ਕੀ ਗੱਲ ਐ! ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀ ਮੈਂ ਕੰਮ 'ਚ ਬਿਜ਼ੀ ਆਂ?" ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ (ਪਤਨੀ) ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਪਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਦਕੇ ਜਾਈਏ ਇਸ ਅਧਰੰਗ ਦੇ, ਜਿਹੜਾ ਸਵੇਰੇ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਭੇਡਾਂ ਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਭ ਨੇ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ "ਸ਼ੇਰ ਆਇਆ! ਸ਼ੇਰ ਆਇਆ" ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਲੋਕੀ ਡੰਡੇ ਸੋਟੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਸੱਚੀਂ-ਮੁੱਚੀਂ ਸ਼ੇਰ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਰੋਲੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਤਵੱਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ "ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।" {{gap}} {{gap}}ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਫਤਰਾਂ, ਘਰਾਂ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਬੜੇ ਸ਼ਾਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਢਵਾਉਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਢਵਾਉਣ ਵਿਚ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਦਰਜੇ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਇਸੇ ਕਲਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਢਵਾਉਣ ਵੇਲੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮੁਸਕ੍ਰਾਹਟ, ਨਜ਼ਾਕਤ ਲਿਆ ਕੇ ਬੜੇ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਭਰੇ ਅੰਦਾਜ਼<noinclude>{{center|20}}</noinclude> p194p84d857nu6hr8v4ud1pgk146xcw 250 71781 237859 237606 2026-09-29T05:03:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237859 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਿਚ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਸੋਚ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਕਿ "ਕਿੰਨੀ ਭੈੜੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਪਰ ਆਦਮੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਅਪਣੱਤ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਮਝਦਿਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਔਰਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਔਰਤ, ਮਰਦ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਔਰਤ ਦੇ ਕੰਮ ਕਢਵਾ ਕੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਇਦ ਆਦਮੀ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ 'ਸਭ ਕੁਛ ਲੁਟ ਗਿਆ' ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੜੀ ਵਾਂਗ ਖਚਾ-ਖਚ ਭਰੀ ਬੱਸ ਵਿਚ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪ ਭਾਵੇਂ ਮਸਾਂ ਸੀਟ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਸੀਟ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਾਰ ਆਦਮੀ ਬੈਠੇ ਹੋਣ ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਨੋਂ ਭਾਵੇਂ ਜਿਸ ਮਰਜ਼ੀ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਤੁਰੰਤ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ. ਆਈ. ਪੀ. ਵਾਂਗ ਸੀਟ ਦੇਣਗੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਜੇਕਰ ਔਰਤਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਸੀਟ ਤੇ ਦੋ ਵੀ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਣ ਉਹ ਮਰਦ ਨੂੰ ਸੀਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨੱਕ-ਬੁੱਲ੍ਹ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਮੀ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਉਪਰ ਦਰਸਾਈਆਂ ਉਹੀ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਢਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵਤੀਰਾ, ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਹੀ ਬਦਲ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}} {{gap}}ਦਫਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਹੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿਚ ਵੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਮਤਲਬ ਕਢਵਾਉਣ ਸਮੇਂ ਵਤੀਰਾ ਅਤਿ ਚਾਪਲੂਸੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿੰਨਾਂ ਹੋ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਘਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਵਾਲੀ 'ਬਾਈਂ ਦੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ਾਮਦ, ਮਿੰਨਤਾਂ ਆਦਿ ਤੱਕ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਈਆਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਰੂਪੀ ਗੁੱਸਾ ਪਤੀ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਕੇ ਕੱਢਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਤੀ ਸਭ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਪਤੀ ਘਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ 'ਬਾਈ<noinclude>{{center|21}}</noinclude> c43hg78txz1os0q4lbj73tpj0jbbvpg 250 71782 237860 237609 2026-09-29T05:04:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237860 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਈਆਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਗ-ਰਗ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੰਮ ਛੱਡਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵਧਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਕੱਢਣ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਹੱਦ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਜੁਲਾਈ 2018 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਪੰਨੇ ਤੇ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿਚ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾ ਨਹਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਤੇ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਛੇ ਸਾਲਾ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਕੱਪੜਾ ਤੁੰਨ ਕੇ ਕਿਰਚਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਬੜੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਇਕ ਮਾਸੂਮ ਤੇ 19-20 ਵਾਰ ਕਿਰਚਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਕੱਪੜਾ ਤੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲੱਥਪਥ ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਬਾਘਰੂਮ ਵਿਚ ਪਈ ਸੀ। {{gap}} {{gap}}ਸ਼ਾਇਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕਲਾ/ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਆਦਿ ਅਦਾਰੇ ਕੈਸ਼ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਟਕ ਮਟਕ ਕੇ ਬਹਿਲਾ-ਫੁਸਲਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਏਅਰ ਹੋਸਟੈਸਾਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਪਾਰਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਰਿਸੈਪਸਨਿਸ਼ਟ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}} {{gap}}ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਮਤਲਬ ਕਢਵਾਉਣ ਲਈ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਦਮੀ ਜੋ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉਸੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}} {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਖੁਦਕਸੀ ਕਰਨਾ ਇਕ ਬੁਝਦਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਖੋਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਕਰਜ਼ਾ ਜੇਕਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ<noinclude>{{center|22}}</noinclude> ew510pzt1v04sf2utp6fhwjl9b9tnt2 250 71783 237861 237611 2026-09-29T05:04:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237861 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਘਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਵਿਆਹ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਸਮੁੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਘਰ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਭਾਵ ਕਿਸਾਨ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਸਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਤੋਂ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮਰਜ਼ੀ ਆਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਦਮੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਐ, ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਵੇਰੇ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਹੀ ਖ਼ਬਰ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀ. ਵੀ. ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ "ਦੱਸ ਕੇ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਮੋਟਰ ਤੇ ਚੱਲਿਐਂ।" ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਹਿਣਗੇ "ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਮੈਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੌਦਾ ਲੈਣ ਚੱਲਿਐਂ, ਬਸ ਹੁਣੇ ਆਇਆ, ਬਸ ਜਾ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਨਹਿਰ 'ਚ ਛਾਲ ਮਾਰੀ।" ਰੌਲਾ ਪਾ ਕੇ ਬੰਦਾ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਦਾ ਡਰਾਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।{{gap}} {{gap}} ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੀ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਖੇਡ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਪੜੇ ਪਾੜਨਗੀਆਂ, ਫੇਰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣਗੀਆਂ। ਫੇਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬੋਤਲ ਜਾਂ ਕੋਨ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾਂ ਹੀ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਲੱਭੀ ਜਾਣਗੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਫੇਰ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਲੱਭ ਵੀ ਲੈਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੇ ਪਾ ਵੀ ਲੈਣਗੀਆਂ। ਫੇਰ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਚਿਲਾਉਣਗੀਆਂ "ਅੱਜ ਨ੍ਹੀ ਛੱਡਦੀ, ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਫਸਾ ਕੇ ਮਰੂੰ, ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਚੱਕੀਆਂ ਪੀਸਿਓ, ਡੱਬੀ ਕਿੱਥੇ ਐ।" ਭਾਵੇਂ ਤੀਲਾਂ ਵਾਲੀ ਡੱਬੀ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਪਈ ਹੋਵੇ ਪਰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਲੱਭੀ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਨੂੰ ਰੋਕੇ। ਘਰ ਦੇ ਬਾਲਗ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬੱਚੇ ਜ਼ਰੂਰ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ<noinclude>{{center|23}}</noinclude> e7tiwu8c8latt8984224jaeg1otipwb 250 71784 237862 237612 2026-09-29T05:04:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237862 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਖੈਰ! ਜਦੋਂ ਡੱਬੀ ਵਾਲਾ ਡਰਾਮਾ ਵੀ ਫਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਡੱਬੀ ਲੱਭ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਤੀਲੀ ਨੂੰ ਡੱਬੀ ਤੇ ਰਗੜੀ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਤੀਲੀਆਂ ਵੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨੇ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਾਵੇਂ ਗੈਸ ਦਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਜਲਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਝਰੀਟ ਤੇ ਬਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਵਿਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਰੀ ਡੱਬੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਤੀਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਬਲਦੀਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਵੀ ਡਰਾਮਾ ਕਰਕੇ ਤੀਲੀ ਨੂੰ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸਿਉਂ ਡੱਬੀ ਤੇ ਘਸਾਈਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਜੇਕਰ ਤੀਲੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਜਲ ਗਈ ਤਾਂ ਡਰਾਮਾ ਫਲਾਪ। ਚਲੋ ਖੈਰ! ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਡਰਾਮਾ ਫਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਖੇਡੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।{{gap}} {{gap}} ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਦੱਸਣ ਦਾ ਢੰਗ ਵੀ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਆਦਮੀ ਛੋਟੀ ਮੋਟੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮਝਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਘਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛ ਲਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ ਤਾਂ ਵੀ ਆਦਮੀ ਕਹਿਣਗੇ "ਬਸ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਹੀਹ ਜਿਹਾ ਗਰਮ ਐ, ਦਰਦ ਵੀ ਹੁੰਦੈ, ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਸਾਂ ਆਪੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜੂ, ਚਲੋਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਟੈਸਟ ਟੂਸਟ ਕਰਾ ਕੇ ਦਵਾਈ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨ੍ਹੀ।" ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣਗੀਆਂ "ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਕੋਣ ਐ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰੋ, ਮੇਰੀ ਕੀ ਲੋੜ ਐ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ, ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਥੋਨੂੰ ਬੜਾ ਫਿਕਰ ਐ.. ਇਤਿਆਦਿ... ਇਤਿਆਦਿ।" ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸੇ ਔਰਤ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹੀ ਔਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣ ਸਮੇਂ ਕਾਰ ਦੇ<noinclude>{{center|24}}</noinclude> 5solr9os7qn3xql7xxl0gfmdu0v7upm 250 72791 237773 220780 2026-09-28T15:43:52Z Kaur.gurmel 192 237773 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਤੀਜੇ ਪੇਪਰ ਦਾ ਦਿਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਲੜਕੀ ਬੜੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਲਗਭਗ ਇਕ ਘੰਟਾ ਲੜਕੀ ਤੋਂ ਇਹੀ ਪੜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਆਖਰ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ। ਲੜਕੀ ਬਸ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਐਂ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਖੀਰ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੋਸਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤਹਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬੜਾ ਹੀਣਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲੜਕੀ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਉਸਨੂੰ ਗਰਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਯਹ ਲੈਂਦੀ। {{gap}}ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ “ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।” ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਲੜਕੀ ਨੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਭਿਅਕ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਵਰਤਣੇ ਪੈਣੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਵੀ ਇਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰ ਰਹੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਫਤ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮਰਯਾਦਾ/ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਲੜਕੀ ਵੱਲੋਂ ਫੋਨ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਦਰਅਸਲ ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਥਾਰਥਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਦਮੀ, ਔਰਤ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ‘ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਾਂਹ’ ਸਮਝੇ ਜਾਂ ‘ਨਾਂਹ’ ਨੂੰ ‘ਹਾਂ'। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਬੜੇ ਬੜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 35<noinclude>{{rh||35}}</noinclude> e7okaiusa2tfp1y3f3hhapqbhfwvgv5 237776 237773 2026-09-28T15:47:29Z Kaur.gurmel 192 237776 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਤੀਜੇ ਪੇਪਰ ਦਾ ਦਿਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਲੜਕੀ ਬੜੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਲਗਭਗ ਇਕ ਘੰਟਾ ਲੜਕੀ ਤੋਂ ਇਹੀ ਪੜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਆਖਰ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ। ਲੜਕੀ ਬਸ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਐਂ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਖੀਰ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੋਸਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤਹਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬੜਾ ਹੀਣਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲੜਕੀ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਉਸਨੂੰ ਗਰਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀ। {{gap}}ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ “ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।” ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਲੜਕੀ ਨੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਭਿਅਕ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਵਰਤਣੇ ਪੈਣੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਵੀ ਇਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। {{gap}}ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰ ਰਹੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਫਤ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮਰਯਾਦਾ/ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਲੜਕੀ ਵੱਲੋਂ ਫੋਨ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਥਾਰਥਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਦਮੀ, ਔਰਤ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ‘ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਾਂਹ’ ਸਮਝੇ ਜਾਂ ‘ਨਾਂਹ’ ਨੂੰ ‘ਹਾਂ'। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਬੜੇ ਬੜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{rh||35}}</noinclude> pq4e1iqtw0rna9bt0tm3jlvt8yoenvg 237777 237776 2026-09-28T15:48:52Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 237777 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਤੀਜੇ ਪੇਪਰ ਦਾ ਦਿਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਲੜਕੀ ਬੜੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਲਗਭਗ ਇਕ ਘੰਟਾ ਲੜਕੀ ਤੋਂ ਇਹੀ ਪੜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਆਖਰ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ। ਲੜਕੀ ਬਸ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਐਂ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਖੀਰ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੋਸਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤਹਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬੜਾ ਹੀਣਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲੜਕੀ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਉਸਨੂੰ ਗਰਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀ। {{gap}}ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ “ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।” ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਲੜਕੀ ਨੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਭਿਅਕ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਵਰਤਣੇ ਪੈਣੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਵੀ ਇਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। {{gap}}ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰ ਰਹੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਫਤ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮਰਯਾਦਾ/ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਲੜਕੀ ਵੱਲੋਂ ਫੋਨ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਥਾਰਥਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਦਮੀ, ਔਰਤ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ‘ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਾਂਹ’ ਸਮਝੇ ਜਾਂ ‘ਨਾਂਹ’ ਨੂੰ ‘ਹਾਂ'। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਬੜੇ ਬੜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{rh||35}}</noinclude> rnfs54ygr42go5n7qsrqb3p3s2ohebb 237779 237777 2026-09-28T15:51:45Z Kaur.gurmel 192 237779 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਤੀਜੇ ਪੇਪਰ ਦਾ ਦਿਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਲੜਕੀ ਬੜੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਲਗਭਗ ਇਕ ਘੰਟਾ ਲੜਕੀ ਤੋਂ ਇਹੀ ਪੜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਆਖਰ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ। ਲੜਕੀ ਬਸ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਐਂ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਖੀਰ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੋਸਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤਹਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬੜਾ ਹੀਣਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲੜਕੀ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਉਸਨੂੰ ਗਰਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀ। {{gap}}ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ “ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।” ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਲੜਕੀ ਨੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਭਿਅਕ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਵਰਤਣੇ ਪੈਣੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਵੀ ਇਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। {{gap}}ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰ ਰਹੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਫਤ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮਰਯਾਦਾ/ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਲੜਕੀ ਵੱਲੋਂ ਫੋਨ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਥਾਰਥਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਦਮੀ, ਔਰਤ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ‘ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਾਂਹ’ ਸਮਝੇ ਜਾਂ ‘ਨਾਂਹ’ ਨੂੰ ‘ਹਾਂ'। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਬੜੇ ਬੜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{rh||35}}</noinclude> 1s8vdym2bgr28tmuf34tf3n862r6i8q 237863 237779 2026-09-29T05:06:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237863 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਤੀਜੇ ਪੇਪਰ ਦਾ ਦਿਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਲੜਕੀ ਬੜੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਲਗਭਗ ਇਕ ਘੰਟਾ ਲੜਕੀ ਤੋਂ ਇਹੀ ਪੜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਆਖਰ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ। ਲੜਕੀ ਬਸ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਐਂ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਖੀਰ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੋਸਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤਹਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬੜਾ ਹੀਣਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲੜਕੀ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਉਸਨੂੰ ਗਰਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀ। {{gap}}ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ “ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।” ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਲੜਕੀ ਨੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਭਿਅਕ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਵਰਤਣੇ ਪੈਣੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਵੀ ਇਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। {{gap}}ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰ ਰਹੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਫਤ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮਰਯਾਦਾ/ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਲੜਕੀ ਵੱਲੋਂ ਫੋਨ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਥਾਰਥਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਦਮੀ, ਔਰਤ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ‘ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਾਂਹ’ ਸਮਝੇ ਜਾਂ ‘ਨਾਂਹ’ ਨੂੰ ‘ਹਾਂ'। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਬੜੇ ਬੜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<noinclude>{{rh||35}}</noinclude> 8mm5h5ydktg5r6exwv97vu0dspxvak4 237864 237863 2026-09-29T05:07:44Z Harchand Bhinder 2624 237864 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਤੀਜੇ ਪੇਪਰ ਦਾ ਦਿਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਲੜਕੀ ਬੜੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਲਗਭਗ ਇਕ ਘੰਟਾ ਲੜਕੀ ਤੋਂ ਇਹੀ ਪੜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਆਖਰ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ। ਲੜਕੀ ਬਸ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਐਂ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਖੀਰ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੋਸਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤਹਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬੜਾ ਹੀਣਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲੜਕੀ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਉਸਨੂੰ ਗਰਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀ। {{gap}}ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ “ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।” ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਲੜਕੀ ਨੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਭਿਅਕ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਵਰਤਣੇ ਪੈਣੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਵੀ ਇਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। {{gap}}ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰ ਰਹੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਫਤ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮਰਯਾਦਾ/ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਲੜਕੀ ਵੱਲੋਂ ਫੋਨ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਥਾਰਥਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਦਮੀ, ਔਰਤ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ‘ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਾਂਹ’ ਸਮਝੇ ਜਾਂ ‘ਨਾਂਹ’ ਨੂੰ ‘ਹਾਂ'। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਬੜੇ ਬੜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{nop}}<noinclude>{{rh||35}}</noinclude> df75oak29j3ksmz474d7yau3d5f66uy 250 72792 237772 220781 2026-09-28T15:39:52Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 237772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਇੰਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਲੋਕ ਪੈਦਲ ਹੀ ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਤਾਂ ਪੈਦਲ ਹੀ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਪਿੰਡ 'ਚੋਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ 20-22 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜਵਾਨ ਧੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਣਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਕ 65-70 ਸਾਲ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਇਕ 25-26 ਸਾਲ ਦਾ ਲੜਕਾ ਦੋਵੇਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੇ ਕਿ ਦੋਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੌਣ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਵੇ। ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਨੌਜਵਨ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਖੋਜਣਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ ਪਰ ਜੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਲ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਕੋਈ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਅਖੀਰ ਸਵੇਰੇ ਉਸਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਆਵੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਤਰਕ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ “ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਬੜਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਹੈ। ਲੜਕੀ ਵੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਹੈ। ਦੋ ਕੁ ਮੀਲ ਦੀ ਵਾਟ ਐ। ਚਲੋ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨ ਲਈਏ ਕਿ ਲੜਕੇ व् ਦੀ ਨੀਅਤ ਬਦਨੀਅਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਵੀ ਲੜਕੇ ਨੇ ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਕਾਰਨ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਅਜੇ ਭੂਮਿਕਾ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।” ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੂਜਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ 20-25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਹੋਰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬਿਲਕੁੱਲ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੇਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹਨ। ਕਈ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਗਰੀਬੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਚਪਨ 36<noinclude>{{rh||36}}</noinclude> til6061wp7vvz0ru13apg68wg2urimd 237865 237772 2026-09-29T05:10:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237865 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਇੰਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਲੋਕ ਪੈਦਲ ਹੀ ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਤਾਂ ਪੈਦਲ ਹੀ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਪਿੰਡ 'ਚੋਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ 20-22 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜਵਾਨ ਧੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਣਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਕ 65-70 ਸਾਲ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਇਕ 25-26 ਸਾਲ ਦਾ ਲੜਕਾ ਦੋਵੇਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੇ ਕਿ ਦੋਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੌਣ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਵੇ। ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਨੌਜਵਨ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਖੋਜਣਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ ਪਰ ਜੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਲ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਕੋਈ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਅਖੀਰ ਸਵੇਰੇ ਉਸਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਆਵੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਤਰਕ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ “ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਬੜਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਹੈ। ਲੜਕੀ ਵੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਹੈ। ਦੋ ਕੁ ਮੀਲ ਦੀ ਵਾਟ ਐ। ਚਲੋ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨ ਲਈਏ ਕਿ ਲੜਕੇ ਦੀ ਨੀਅਤ ਬਦਨੀਅਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਵੀ ਲੜਕੇ ਨੇ ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਕਾਰਨ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਅਜੇ ਭੂਮਿਕਾ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।” {{gap}}ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੂਜਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ 20-25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਹੋਰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬਿਲਕੁੱਲ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੇਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹਨ। ਕਈ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਗਰੀਬੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਚਪਨ {{nop}}<noinclude>{{rh||36}}</noinclude> rtoan5ss9cui92173lb3yp9y8izxfy0 250 72793 237771 220782 2026-09-28T15:36:36Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 237771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬੱਕਰੀਆਂ ਵੀ ਚਰਾਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਦੀ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸਨੇ 25 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਹ ਪਿੰਡੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਆਈ ਸੁਘੜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਸਿਰ ਢਕ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਟੋ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਕੇ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਕੇ ਆਉਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਖੁਦ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 11:30 ਵਜੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਲੜਕੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਹੋਟਲ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬੜੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਕੱਪੜੇ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ, ਟੀ.ਵੀ. ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਘਰ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਲੜਕੇ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਬਿਨਾਂ ਦਾਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬੜੇ ਗਰੀਬ ਘਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਪੈਲੇਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਬੜੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਪੂਜਾ ਹੁਣ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ 20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਕੂਟਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਵਧੀਆ ਆਲਟੋ ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣੀ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਰ ਚਲਾ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਘੁੰਮ ਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਅਨਪੜ੍ਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ (ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ) ਸਿਖਾਉਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੂਰੀ ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰੀ, ਸਾਰੀ ਏ.ਬੀ.ਸੀ ਅਤੇ ਜੋੜ ਘਟਾਉਂ ਸਿੱਖ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਮੀਂਹ, ਹਨੇਰੀ ਜਾਂ 37<noinclude>{{rh||37}}</noinclude> 58z9yur7809kf1vc05tn5zi03evc82i 237866 237771 2026-09-29T05:12:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237866 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬੱਕਰੀਆਂ ਵੀ ਚਰਾਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਦੀ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸਨੇ 25 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਹ ਪਿੰਡੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਆਈ ਸੁਘੜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਸਿਰ ਢਕ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਟੋ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਕੇ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਕੇ ਆਉਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਖੁਦ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 11:30 ਵਜੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਲੜਕੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਹੋਟਲ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬੜੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਕੱਪੜੇ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ, ਟੀ.ਵੀ. ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਘਰ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਲੜਕੇ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਬਿਨਾਂ ਦਾਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬੜੇ ਗਰੀਬ ਘਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਪੈਲੇਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਬੜੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਪੂਜਾ ਹੁਣ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ 20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਕੂਟਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਵਧੀਆ ਆਲਟੋ ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣੀ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਰ ਚਲਾ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਘੁੰਮ ਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਅਨਪੜ੍ਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ (ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ) ਸਿਖਾਉਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੂਰੀ ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰੀ, ਸਾਰੀ ਏ.ਬੀ.ਸੀ ਅਤੇ ਜੋੜ ਘਟਾਉਂ ਸਿੱਖ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਮੀਂਹ, ਹਨੇਰੀ ਜਾਂ<noinclude>{{rh||37}}</noinclude> 0d6qvy9iprflpcjw97zbn6pzqkmcqvv 237867 237866 2026-09-29T05:12:42Z Harchand Bhinder 2624 237867 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬੱਕਰੀਆਂ ਵੀ ਚਰਾਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਦੀ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸਨੇ 25 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਹ ਪਿੰਡੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਆਈ ਸੁਘੜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਸਿਰ ਢਕ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਟੋ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਕੇ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਕੇ ਆਉਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਖੁਦ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 11:30 ਵਜੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਲੜਕੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਹੋਟਲ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬੜੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਕੱਪੜੇ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ, ਟੀ.ਵੀ. ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਘਰ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਲੜਕੇ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਬਿਨਾਂ ਦਾਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬੜੇ ਗਰੀਬ ਘਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਪੈਲੇਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਬੜੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਪੂਜਾ ਹੁਣ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ 20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਕੂਟਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਵਧੀਆ ਆਲਟੋ ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣੀ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਰ ਚਲਾ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਘੁੰਮ ਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਅਨਪੜ੍ਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ (ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ) ਸਿਖਾਉਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੂਰੀ ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰੀ, ਸਾਰੀ ਏ.ਬੀ.ਸੀ ਅਤੇ ਜੋੜ ਘਟਾਉਂ ਸਿੱਖ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਮੀਂਹ, ਹਨੇਰੀ ਜਾਂ {{nop}}<noinclude>{{rh||37}}</noinclude> b1zwy08v4yrjpidaj4sqd2nh92lzf8g 250 73502 237908 235761 2026-09-29T06:18:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem> {{Playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...। ਪਰ ਮੈਂ ਤੇ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ| : ਰਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਏ...। ਤੜਕੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪਈਂ...। (ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ)}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ| : (ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...।}} {{Playscript|ਰਾਹੀ| : (ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।) ਪਰ ਮੁੱਲਾ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹੀਂ...।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ... ਮੁੱਲਾ...। (ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਉਂਕਾ ਭਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ...।) ਚੱਲ ਵਈ ਰਾਂਝਿਆ... ਹੀਰੇ ਲੱਭਣੇ ਸੌਖੇ...ਹੀਰ ਔਖੀ!}} {{Playscript||''(ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਰੁਕਦਾ ਹੈ।)'' ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਘਰ...। ''(ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਵੰਝਲੀ ਛੋਹ ਲੈਂਦਾ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖਲੋਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬੇਖਬਰ ਹੈ।)''}} {{Playscript||ਭੁੱਖ ਨੰਗ ਨੂੰ ਝਾਗ ਕੇ ਪੰਧ ਕਰਦਾ, ਰਾਤੀਂ ਵਿੱਚ ਮਸੀਤ ਦੇ ਆਇਆ ਈ। ਹੱਥ ਵੰਝਲੀ ਪਕੜ ਕੇ ਰਾਤ ਅੱਧੀ, ਰਾਂਝੇ ਮਜ਼ਾ ਭੀ ਖੂਬ ਬਣਾਇਆ ਈ। ...............}} {{Playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ...ਵੰਝਲੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ 'ਚ... ਤੇ ...ਈਸ਼ਾ ਦੀ ਨਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ''(ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ...}} {{Playscript|1| : ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਵਦਾ ਈ...}} {{Playscript|2| : ...ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮਸੀਤ ਅੰਦਰ!}} {{Playscript||ਰੰਨ ਮਰਦ ਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕਾਈ, ਸੱਭੇ ਗਿਰਦ ਮਸੀਤ ਦੇ ਧਾਇਆ ਈ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਪੰਡ ਝਗੜਿਆਂ ਦੀ, ਪਿੱਛੋਂ ਮੁੱਲਾ ਮਸੀਤ ਦਾ ਆਇਆ ਈ।}} {{center|''(ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਵੰਝਲੀ 'ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।)''}} </poem><noinclude>{{rh||21 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 7t12zzzpqclkbvazd593w8528ms9ip3 250 73818 237909 235762 2026-09-29T06:18:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{Playscript||''ਮੁੱਲਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਲ਼ ਨੇ। ਦੋਹੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨ। ਭੀੜ ਹੱਸ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਤ੍ਰਭਕ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਮੁੱਲਾ:|ਉਇ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਤੂੰ...। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੁਫ਼ਰ ਤੋਲਦਾ ਰੱਬ ਦੇ ਘਰ 'ਚ...।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ:|(ਸ਼ਾਂਤ,,, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਕਿਉਂ ਮੁੱਲਾ ਜੀ... ਕੀ ਇਹ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਨ ਵੇਲ਼ੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ... (ਵਿਅੰਗ) ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਏ ਕੁਫ਼ਰ ਤੋਲਣ ਦਾ...। (ਭੀੜ ਫੇਰ ਹੱਸ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਮੁੱਲਾ:|(ਛਿੱਥਾ ਪਿਆ) ਸੁਣਿਆਂ..., ਸੁਣਿਆਂ ਤੁਸੀਂ...। ਐ... ਸ਼ਕਲ ਵੇਖੋ ਇਹਦੀ..., ਲੱਗਦੈ... ਕਦੇ ਰੋਜ਼ੇ ਰੱਖੇ ਹੋਣਗੇ...। ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਤਾਂ ਆਇਆ ਨੀ ਕਦੇ...। ਤੇ ਉੱਤੋਂ ਇਹ ਕੁਫ਼ਰ...। (ਵੰਝਲੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਛ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਘਰ... ਨਮਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ... (ਰਾਂਝਾ ਆਪਣੀ ਵੰਝਲੀ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ)}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ:|(ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ) ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਨਮਾਜ਼ ਹੈ ਕਾਸ ਦੀ ਜੀ ਕਾਸ ਨਾਲ਼ ਨਮਾਜ਼ ਸਵਾਰੀਆ ਨੇ ਲੰਮੇ ਕੱਦ ਚੌੜੀ ਕਿਸ ਹਾਣ ਹੁੰਦੀ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਉਸਾਰੀਆ ਨੇ ਕੰਨ ਨੱਕ ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਹੈਨ ਕਿਤਨੇ ਮੱਥੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧੁਰੋਂ ਉਤਾਰੀਆ ਨੇ...।}} {{Playscript|ਭੀੜ 'ਚੋਂ:| ਮੌਲ੍ਹਾ... ਇਹ ਤੇ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਰੱਬ ਦਾ ਬੰਦਾ...।}} {{Playscript|ਮੁੱਲਾ:| ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਆਹ ਪਤਾ ਰੱਬ ਦਾ..,, ਅਸੀਂ ਉਮਰਾਂ ਗਾਲ਼ੀਆਂ..., ਐਂ... ਵੰਝਲੀਆਂ ਵਜਾ-ਵਜਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ...।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ:|ਵੰਝਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸਮਝੋ। ਇੱਕ ਪੈਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਤਪਣਾ ਪੈਂਦਾ, ਮੀਂਹ ਝੱਖੜ ਸਭ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ, ਪੋਰ-ਪੈਰ ਕਟਵਾ ਕੇ ਸਾਰਾ, ਮਲ ਅੰਦਰ ਦਾ ਕੱਢਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਬੰਦ-ਬੰਦ ਛਿਦਵਾ ਕੇ ਆਪਣੇ... ਮਾਹੀ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦੱਸਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਫੇਰ ਕਿਤੋਂ ਕੋਈ ਤਾਨ ਉੱਤਰਦੀ ਹੈ... ਕਿਸ਼ਨ ਮੁਰਾਰ ਦੇ ਲਬਾਂ ਤੋਂ ...}} {{Playscript|ਮੁੱਲਾ:| ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਤਾਂ ਬਸ ਇਹੋ ਵੰਝਲੀ ਏ। ਸਭ... ਕੁਝ...। ਇਹ ਸਭ ਕਿਤੇਬਾਂ... ਹਦੀਸਾਂ... ਫਾਲਤੂ ਨੇ...,}} </poem><noinclude>{{rh||22 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 6vxsf8453qvgx3a2z2wwdma0839pqgi 250 73845 237910 235764 2026-09-29T06:19:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਰਾਂਝਾ| : ‘ਜਿਹੜਾ ਬੋਲਦਾ ਨਾਤਕਾ ਵੰਝਲੀ ਏ, ''(ਸਾਹ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ)'' ਜਿਸ ਹੋਸ਼ ਦਾ ਰਾਗ ਸੁਣਾਇਆ ਈ...}} {{Playscript|ਮੁੱਲਾ| : ''(ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।)'' ਉਇ ਹੋਸ਼ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਮੈਂ ਲਿਆਉਂ ਠਿਕਾਣੇ... ''(ਲੋਕ ਫੜਦੇ ਨੇ।)'' ਠਹਿਰ ਤੂੰ...।}} {{Playscript|ਭੀੜ| : ਕੀ ਕਰਦੇ ਓ ਮੌਲਵੀ ਸਾਬ੍ਹ...। ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਠੀਕ ਈ ਕਹਿੰਦਾ...।}} {{Playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਸੁਆਹ ਤੇ ਖੇਹ ਠੀਕ ਕਹਿੰਦਾ ..., ਕੁਰਾਹੇ ਪਾਉਂਦਾ ...ਕੁਰਾਹੇ...। ਪਲੀਤ ਨੂੰ ਪਾਕ ਤੇ ਪਾਕ ਨੂੰ ਪਲੀਤ ਦੱਸਦਾ...। ਰੱਬ ਦੇ ਘਰ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਣ ਨੂੰ ਫਿਰਦਾ...।}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਜਿਹੜੇ ਘਰ 'ਤੇ ਕਾਬਿਜ ਹੋਇਆ ਜਾਏ, ਮੁੱਲਾਂ... ਉਹ ਰੱਬ ਦਾ ਹੋ ਈ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ''(ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ)'' ਤੇਰਾ ਰੱਬ ਤੈਨੂੰ ਮੁਬਾਰਕ ਮੁੱਲਾ...। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਹੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਪਏ ਸੀ... ਇਹ ਤੇ ਐਵੇਂ ਰਾਹ 'ਚ ਆ ਪਿਆ। ਅਸਾਂ ਇੱਥੇ ਬੈਠ ਨੀ ਰਹਿਣਾ ਤੁਰ ਜਾਣਾ...। ''(ਲੋਕ ਹੱਸ ਪੈਂਦੇ ਹਨ)''}} {{Playscript||''(ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਵੰਝਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ...। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਮਗਰ ਹੋ ਕਰਦੇ ਨੇ...। ਮੁੱਲਾ ਖਿੜਦਾ ਦੰਦ ਕਰਕਦਾ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਕੋਈ ਨਾ ਬੱਚੂ... ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਆਡ੍ਹਾ ਲਾ ਕੇ ਕਿੱਧਰ ਦੀ ਜਾਏਂਗਾ। ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਲਾਂ ਹੇਠੋਂ ਦੀ ਲੰਘਣਾ...। ''(ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' }} {{Playscript||''(ਰਾਂਝਾ ਵੀ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਉਸ ਨਾਲ਼ੋਂ ਨਿੱਖੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਜੰਗਲ ਬੇਲੇ ਕੱਛਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪਰੀਆਂ ਆ ਕੇ ਹੀਰ ਦੀ ਸੇਜ ਵਿਛਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੱਸਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{Playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਦੂਰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)'' ਇਹ ਕੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਜੂਦ 'ਚ ਕੰਬਣੀ ਛਿੜ ਗਈ ਏ...,। (ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।) ਉਹੀ ਏ..।}} {{Playscript||''(ਤੇਜੀ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਪਾਸੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਨਦੀ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਰੁਕਦਾ ਹੈ। ਖੇਡਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗਦਾ। ਦੂਰ ਮੌਲਵੀ ਲੁੱਡਣ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੱਜ ਕੇ ਬੇੜੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||23 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 1igsalcjj1tusw0aos25dx5vlk98ibq 250 73846 237911 235765 2026-09-29T06:19:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਇਹ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੀ ਬੇੜਾ ਡੋਬੂ।}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਨੇਹੁ ਲਾ ਲਿਆ ਬੇਪਰਵਾਹ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਮਿੰਨਤਾ ਕਰਾਂ ਮਲਾਹ ਦੇ ਨਾਲ਼}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : ਉਇ ਲਟਬੋਰੀਆ-ਕਿੱਧਰ ਮੂੰਹ ਚੁੱਕਿਆ ਈ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)'' ਉਸ ਪਾਰ।}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : ''(ਸਾਂਗ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈ।)'' ਉਸ ਪਾਰ...। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਏ ਭਾਈ..। ਦਮ ਮਾਰਨ ਲਈ ਵੀ ਦਮੜੀ ਲੱਗਦੀ ਏ..., ਹੈਗੀ ਊ...। (ਰਾਂਝਾ ਵੰਝਲੀ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।) ਬੋਹਣੀ ਦਾ ਵੇਲ਼ਾ... ਖੋਟਾ ਨਾ ਕਰ...। ਉੱਤਰ ਥੱਲੇ...। (ਧੱਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਨੈ ਵੀ ਡੂੰਘੀ, ਤੁਲਹਾ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੀਹਾਂ ਤਾਂ ਪੱਤਣ ਮੱਲੇ.. ਕੀਤਾ ਕੌਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਾ... ਸ਼ੀਂਹਾਂ ਤਾਂ ਪੱਤਣ ਮੱਲੇ...}} {{playscript||''(ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲੁੱਡਣ ਤੇ ਮੁੱਲਾ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਵੰਝਲੀ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਬੇੜੀਓਂ ਉੱਤਰ ਉਸ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਬੇੜਾ ਡੋਬੂ... ਧੰਦਾ ਬੰਦ ਕਰਾਊ... ।}} {{playscript||''(ਰਾਂਝਾ ਵੰਝਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਨਦੀ 'ਚ ਉੱਤਰਦਾ। ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਉੱਤਰਦੇ ਹਨ। ਗਾਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ।)''}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਕੀਤਾ ਕੌਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਾ, ਕੋਈ ਨਾਲ ਚੱਲੇ ਨਾ ਚੱਲੇ... ਸ਼ੀਂਹਾਂ ਤਾਂ..}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : ਓ ਸਾਂਈਂ ਏਸ ਝਨ੍ਹਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕੋਈ ਨੀ...। ਮੁੜ ਆ..., ਡੁੱਬ ਜਾਵੇਂਗਾ...। ਰੁੜ੍ਹ ਗਏ ਬਥੇਰੇ...}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ''(ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ)'' ਬਿਰਹੋਂ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ ਮਰਨ ਨਾਲ਼ੋਂ... ਵਿੱਚ ਮਝਧਾਰ ਦੇ ਡੁੱਬਣਾ ਚੰਗਾ।}} {{playscript|| : ''(ਵੰਝਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ... ਡੋਲਦਾ... ਗੋਤੇ ਖਾਂਦਾ... ਪਾਰ ਉੱਤਰਦਾ। ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ-ਫੜ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਤੇ ਲੁੱਡਣ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਲੋਹਾ ਲਾਖਾ ਹੋਇਆ।''}}<noinclude>{{rh||24 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> qy1vgoptemghnlv3jbig6az21v3304h 250 74113 237787 236088 2026-09-28T16:15:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ */ 237787 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੜਕ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਗਏ ਹੋਵਾਂਗੇ ਕਿ ਅਗੇ ਇਕ ਭੀੜੀ ਜਹੀ ਗਲੀ ਆ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਕੰਧਾਂ ਸਨ, ਉਂਜ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਵਿਚ ਟੱਕਰ ਲਗਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸੱਟ ਉਕੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕਿਸ ਸ਼ੈ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਜ ਤਕ ਅਜਿਹੀ ਸੂਖਮ ਨਰਮ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਡਿਠੀ ਸੁਣੀ। ਅਸੀਂ ਗੁਥਮਗੁਥਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਕਦੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕੰਧ ਵਿਚ ਮਾਰੇ, ਕਦੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਦੀ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਅਸੀਂ ਇਕ ਵਡੇ ਫਾਟਕ ਉਤੇ ਪੁਜੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ (ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਵਲ) ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਕ ਵਡਾ ਮਕਾਨ ਯਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਸਮਝ ਕੇ ਫਾਟਕ ਵਲ ਖਿਚਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲਭ ਪਵੇ ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਬਲਾ ਤੋਂ ਛੁਟਾਂ। ਉਹ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਖਿੜਕੀ ਵਲ ਖਿਚੇ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਤਾਣ ਲਾਇਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਿਚ ਕੇ ਫਾਟਕ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਫਾਟਕ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਖੜਾਕ ਸੁਣ ਕੇ ਮਕਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ। {{gap}}ਮੇਰੀ ਆਸ਼ਾ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛੋਟੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿਚ ਚੁਕ ਮਾਰਿਆ। ਬੂਹਾ ਤਾਂ ਨਾ ਖੁਲ੍ਹਾ, ਪਰ ਝਟ ਪਟ ਉਸ ਖਿੜਕੀ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਮੁਟਿਆਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਝਟ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕਰਨੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੋਲੀ ਜਿਹੀ ਜਫੀ ਪਾਈ ਰਖੀ। ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਮੇਰੇ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲੀ— {{gap}}"ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਘੁਲਦੇ ਮੇਰੇ ਬੂਹੇ ਤੇ ਪੁਜ ਗਏ ਹੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਰਿੱਛ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛਡਣਾ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਵਾਕਫ਼ ਹਾਂ। ਅਗੇ ਨੂੰ ਇਹ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਭੀ ਕਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਡੇ ਫਾਟਕ ਵਾਲਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਜਿਸ ਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਥਾਪ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਹੱਥੀਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੋ, ਸਿਰਫ਼ ਸਭ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੇ (ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੀ<noinclude>{{c|੧੨}}</noinclude> esdvw5lfrtwdwv4h0kuzvjsgsix3vy3 250 74114 237904 236043 2026-09-29T06:17:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਝਾਏ॥ਦੋ:॥ ਸੁਨਰਾਜਾ ਬਚਨ ਉਠੇ ਜਲਦੀ ਨ੍ਯਾਵ ਚੁਕਾਇ ॥ ਨੀਰ ਗਰਮ ਧ੍ਰਵਾਇ ਕਰ ਤੌ ਸੈਂਧਾ ਲੀਯੋ ਮਿਲਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਸੈਂਧਾ ਲੀਯੋ ਮਿਲਾਇ ਨੀਰ ਮੈਂ ਨੀਰ ਸਮੋਏ॥ ਚੰਦਨ ਚੌਕੀ ਡਾਰ ਕੁਵਰ ਨੇ ਨ੍ਹਾਨ ਸੰਜੋਏ॥ ਪਿ- ਆਰੇ ਜੀ ਕੰਚਨ ਬਨੇ ਸ੍ਰੀਰ ਨਾਰਮੇ ਮਲ ਕਰ ਧੋਏ॥ ਲਈ ਸੁਮ੍ਰਨੀ ਹਾਥ ਰਤਨ ਮੈਂ ਲਾਲ ਪਰੋਏ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ਰਾਜਾ ਤੁਮਾਰੇ ਦੇਸ ਮੈ ਕੌਨ ਕਰੈਗਾ ਹੋੜ॥ ਹਮ ਆਏ ਰਨ ਵਾਸਕੀ ਸੁੰਞੀ ਡ੍ਯੇਢੀ ਛੋੜ॥ਚੌ:॥ਸੁੰਨੀ ਡ੍ਯੋਢੀ ਛੋੜ ਅਰਜ ਤੋ ਸੁਨੋ ਹਮਾਰੀ॥ ਸੁੰਨੀ ਹੈ ਰਨਵਾਸ ਖੁਲੇ ਹੈ ਪੌਲ ਦੁਆਰੀ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਦੂਤੀ ਫਿਰੈ ਅਨੇਕ ਸੋਚ ਮਨਮੇਂ ਹੈ ਭਾਰੀ॥ ਕਹੋ ਮੈਹਲ ਮੈਂ ਜਾ ਇਕ ਹਾਂ ਚਲੇ ਸੰਗ ਤੁਮਾਰੀ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਹੰਸਕੇ ਬਚਨ ਸੁਨਾਵਤੇ ਸੁਨੋ ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਬਾਤ॥ ਨੈਕ ਜ਼ਰਾ ਗ਼ਮ ਖਾਇ ਤੋਂ ਚਲੇ ਹੈਂ ਤੁਮਰੇ ਸਾਥ॥ ਚੌ:॥ ਚਲੋਂ ਤੁਮਾਰੇ ਸਾਥ ਕਿਉ ਤੇਰੀ ਜੀ ਪਵੈ॥ਧਰ ਸੂਰਜ ਕੋ ਧਿਆਨ ਮਗਨ ਹੋ ਤਿਲਕ ਲਗਾਵੈ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀਆ ਭੂਖਨ ਸਿੰਗਾਰ ਰਹ ਸਕੈ ਅਧਕ ਬਨਾਵੈ॥ ਮੈਂ ਚਲਤਾ ਹੂੰ ਸੰਗ ਜ਼ਰਾ ਸੀ ਬਿਲਮ ਲਗਾਵੈ॥ ਦੋਹਾ॥ ਤੁਮ ਰਾਜਾ ਮਹਾਂਰਾਜ ਹੋ ਕਿਆ ਤੁਮਕੋ ਸੰਦੇਹ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਖਾਸ੍ਵਾਸ ਕੇ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਅਰਜ ਸੁਨ ਲੇਹ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਮੇਰੀ ਅਰਜ਼ ਸੁਨਲੇ ਨੌਕਰੀ ਪਾਊਂ ਦੂਨੀ॥ ਹਮੇਂ ਬੜਾ ਹੈ ਸੋਚ ਪੜੀ ਹੈ ਡੇਉਢੀ ਮੁੰਞੀ॥ ਰਜਾ ਜਾ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਮਹਾਰਾਜ ਮੰਗ ਊਂ ਹਾਥੀ ਖੂਨੀ॥ ਖੜੀ ਪਾਲਕੀ ਸਜੀ ਜੜੇ ਨਗ ਹੀਰੇ ਚੂਨੀ</poem>}}<noinclude></noinclude> 82zbn6z9nbdh60pynnuom7xcnz4072i 237996 237904 2026-09-29T10:10:12Z Taranpreet Goswami 2106 237996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪)}}</noinclude>ਝਾਏ॥ਦੋ:॥ ਸੁਨਰਾਜਾ ਬਚਨ ਉਠੇ ਜਲਦੀ ਨ੍ਯਾਵ ਚੁਕਾਇ ॥ ਨੀਰ ਗਰਮ ਧ੍ਰਵਾਇ ਕਰ ਤੌ ਸੈਂਧਾ ਲੀਯੋ ਮਿਲਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਸੈਂਧਾ ਲੀਯੋ ਮਿਲਾਇ ਨੀਰ ਮੈਂ ਨੀਰ ਸਮੋਏ॥ ਚੰਦਨ ਚੌਕੀ ਡਾਰ ਕੁਵਰ ਨੇ ਨ੍ਹਾਨ ਸੰਜੋਏ॥ ਪਿ- ਆਰੇ ਜੀ ਕੰਚਨ ਬਨੇ ਸ੍ਰੀਰ ਨਾਰਮੇ ਮਲ ਕਰ ਧੋਏ॥ ਲਈ ਸੁਮ੍ਰਨੀ ਹਾਥ ਰਤਨ ਮੈਂ ਲਾਲ ਪਰੋਏ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ਰਾਜਾ ਤੁਮਾਰੇ ਦੇਸ ਮੈ ਕੌਨ ਕਰੈਗਾ ਹੋੜ॥ ਹਮ ਆਏ ਰਨ ਵਾਸਕੀ ਸੁੰਞੀ ਡ੍ਯੇਢੀ ਛੋੜ॥ਚੌ:॥ਸੁੰਨੀ ਡ੍ਯੋਢੀ ਛੋੜ ਅਰਜ ਤੋ ਸੁਨੋ ਹਮਾਰੀ॥ ਸੁੰਨੀ ਹੈ ਰਨਵਾਸ ਖੁਲੇ ਹੈ ਪੌਲ ਦੁਆਰੀ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਦੂਤੀ ਫਿਰੈ ਅਨੇਕ ਸੋਚ ਮਨਮੇਂ ਹੈ ਭਾਰੀ॥ ਕਹੋ ਮੈਹਲ ਮੈਂ ਜਾ ਇਕ ਹਾਂ ਚਲੇ ਸੰਗ ਤੁਮਾਰੀ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਹੰਸਕੇ ਬਚਨ ਸੁਨਾਵਤੇ ਸੁਨੋ ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਬਾਤ॥ ਨੈਕ ਜ਼ਰਾ ਗ਼ਮ ਖਾਇ ਤੋਂ ਚਲੇ ਹੈਂ ਤੁਮਰੇ ਸਾਥ॥ ਚੌ:॥ ਚਲੋਂ ਤੁਮਾਰੇ ਸਾਥ ਕਿਉ ਤੇਰੀ ਜੀ ਪਵੈ॥ਧਰ ਸੂਰਜ ਕੋ ਧਿਆਨ ਮਗਨ ਹੋ ਤਿਲਕ ਲਗਾਵੈ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀਆ ਭੂਖਨ ਸਿੰਗਾਰ ਰਹ ਸਕੈ ਅਧਕ ਬਨਾਵੈ॥ ਮੈਂ ਚਲਤਾ ਹੂੰ ਸੰਗ ਜ਼ਰਾ ਸੀ ਬਿਲਮ ਲਗਾਵੈ॥ ਦੋਹਾ॥ ਤੁਮ ਰਾਜਾ ਮਹਾਂਰਾਜ ਹੋ ਕਿਆ ਤੁਮਕੋ ਸੰਦੇਹ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਖਾਸ੍ਵਾਸ ਕੇ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਅਰਜ ਸੁਨ ਲੇਹ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਮੇਰੀ ਅਰਜ਼ ਸੁਨਲੇ ਨੌਕਰੀ ਪਾਊਂ ਦੂਨੀ॥ ਹਮੇਂ ਬੜਾ ਹੈ ਸੋਚ ਪੜੀ ਹੈ ਡੇਉਢੀ ਮੁੰਞੀ॥ ਰਜਾ ਜਾ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਮਹਾਰਾਜ ਮੰਗ ਊਂ ਹਾਥੀ ਖੂਨੀ॥ ਖੜੀ ਪਾਲਕੀ ਸਜੀ ਜੜੇ ਨਗ ਹੀਰੇ ਚੂਨੀ<noinclude></noinclude> e2wd0ro7de7uuf81ltaluv4cx237lnu 250 74115 237905 236175 2026-09-29T06:17:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੫)}}</noinclude>॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਸੁਨ ਬਚਨ ਰਾਜਾ ਉਠੇ ਜਲਦੀ ਨ੍ਯਾਵ ਚੁਕਾਇ॥ ਹੌਦਾ ਰਤਨ ਜੜਾਉ ਕਾ ਤੌ ਝੋਤਾ ਝੁਲਮ ਰਖਾਇ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਝੋੜਾ ਝੁਰਮ ਦਿਖਾਇ ਚੜੇ ਹਾਥੀ ਅਸ੍ਵਾਰੀ। ਬੋਲਤ ਚਲੇ ਨਕੀਬ ਕਰੀ ਮੈਹਲਨ ਕੀ ਤ੍ਯਾਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਉਤਰੇ ਡੇਉਢੀ ਜਾਇ ਜੁਰੀ ਸਭ ਹੀ ਸਰਦਾਰੀ॥ ਰਾਜਮਹਲ ਮੇ ਗਏ ਵਹਾਂ ਖੜੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ॥ਦੋ:॥ ਰਤਨ ਕੌਰ ਰਾਨੀ ਖੜੀ ਸ੍ਵਰਨ ਝਰੀ ਖਰੀ ਹਾਥ। ਪੱਗ ਧੋਇਮਲ ਮੀਡਕੈ ਫੂਲੀ ਅੰਗ ਨ ਸਮਾਤ॥ਚੌ:॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਫੂਲੀ ਅੰਗ ਨ ਸਮਾਤ ਕਰੀ ਭੋਜਨ ਕੀ ਤਿਆਰੀ॥ ਛੱਤੀ ਸੌ ਪਕਵਾਨ ਧਰੀ ਸ੍ਵਰਨ ਕੀ ਥਾਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਠਾਢੇ ਕਰੇ ਵਿਆਰ ਸੁਨੋ ਇਕ ਅਰਜ ਹਮਾਰੀ॥ ਭੋਜਨ ਜੀ ਮੈਂ ਮਹਾਰਾਜ ਤੇਰੀ ਸੂਰਤ ਪਰਵਾਰੀ॥ ਦੋਹਾ॥ ਪ੍ਰਿਥਮ ਗਰੀ ਮੂੰਹ ਮੈਂ ਦਈ ਦੂਜੇ ਦੀਏ ਉਠਾਇ॥ ਪਾਂਚ ਗ੍ਰਾਸ ਮੁਖ ਮੈ ਦੀਏ ਤੌ ਥਾਰ ਦੀਯੋ ਸਰਕਾਇ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਥਾਰ ਦੀਯੋ ਸ੍ਰਕਾਇ ਸੋਕ ਮਨ ਮਹਿ ਨਾ ਕੀਏ ॥ ਸ੍ਵਰਨਝਾਰੀ ਹਾਥ ਰਹਿਸ ਗੰਗਾਜਲ ਪੀਏ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਨਾਗਰ ਪਾਨ ਮੰਗਾਇ ਕੁਵਰ ਮੁਖ ਬੀੜਾ ਦੀਏ॥ ਦ੍ਰਪਨ ਮੇਂ ਮੁਖ ਦੇਖ ਨਾਮ ਹਰਿਕਾ ਜਬ ਲੀਏ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰ ਜੋਰੇ ਅਰਜ਼ ਕਰੇ ਵਹੁ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਨਾਰ॥ ਆਜ ਰਹੋ ਰਨਵਾਸ ਮੈਂ ਜੋ ਸੁਨੋ ਮੇਰੇ ਭਰਤਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਸੁਨੋ ਮੇਰੇ ਭਰਤਾਰ ਮੈਂ ਤੂੰ ਚਰਣੋ ਕੀ ਦਾਸੀ॥ ਮਨ ਕੇ ਮਿਟ ਗਏ ਸੋਚ ਰਹੀ ਨਾ ਹਮੇਂ ਉਦਾਸੀ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਦੂੰਗੀ ਪਲੰਘ<noinclude></noinclude> 3pxqrkdywn4f3seu0mt24ggceoidqrh 250 74116 237788 236074 2026-09-28T16:15:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237788 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨੌਕਰ ਹਨ) ਕੰਮ ਕਰਾਓ। ਮੈਂ ਅਜੇ ਕੁੰਵਾਰੀ ਹਾਂ। ਰਿਛ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਵੀ ਕਰਵਾ ਲਵੋ ਤਾਂਕਿ ਮੇਰੀ ਜਾਇਦਾਦ (ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ) ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੀ ਹੋ ਜਾਓ। ਇਸ ਕਾਰਖਾਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਡੇ ਵਡੇ ਧਨਾਢ, ਰਾਜੇ, ਗਰੀਬ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਸਮਝ ਕੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਹੀ ਕਦਰ ਕਰਨਗੇ। ਕੰਮ ਧੰਦਾ ਤਾਂ ਅਗੇ ਵੀ ਕਾਮੇ ਹੀ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਹੱਥੀਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ। ਵੇਹਲਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ ਕਰੋ ਤੇ ਵਡਮੁੱਲੇ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਪਹਿਰ ਕੇ, ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਜੇਬਾਂ ਵਿਚ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ, ਜਿਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਘੁੰਮਿਆ ਕਰੋ।" {{gap}}ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦਲੀਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗਾ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਦਲੀਲ ਉਠੇ ਕਿ ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਵਿਚ ਕੀ ਫਸਣਾ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਫਾਹਾ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਉਣਾ ਹੈ। ਅਗੇ ਛੜੇ ਛੜਾਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਨੰਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਦਮ ਦਾ ਦਮ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਨਾ ਗ਼ਮ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਜੀ ਚਾਹੇ ਫ਼ਿਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਜੀ ਚਾਹੇ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਵਿਚ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਗੁਰਵਾਕਾਂ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ-ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਯਾਦ ਆਉਣ ਕਿ ਸਿਖੀ ਮਾਰਗ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਸਤ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੈ। ਯਥਾ— {{gap}}"ਤੈਸੇ ਸਗਲ ਧਰਮ ਮਹਿ ਗ੍ਰਸਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ" (ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ) {{gap}}ਅੰਤ ਰਿੱਛ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਛੁਟਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਦੇ ਲਾਲਚ, ਤੀਸਰੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਮੋਹਣੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੋਮੋਠਗਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ "ਹਾਂ" ਕਰ ਦਿਤੀ। ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਹੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਝਟ ਪਟ ਮੈਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਇਉਂ ਜਾਪੇ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚੰਗਾ ਜਾਣੂ ਪਛਾਣੂ ਸਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਡਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਆਪੇ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਮੌਕਾ ਤਾੜ ਕੇ ਝਟ-ਪਟ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ।<noinclude>{{center|੧੩}}</noinclude> cu50lxj8h3qn5z8bsykr0ti5yr2o54d 250 74117 237790 236091 2026-09-28T16:15:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237790 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕੋਈ ਦਸੇਗਾ ਤਾਂ ਆਪੇ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਏਗਾ। ਚਲੋ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਰ ਤੁਰ ਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤਾਂ ਘੁੰਮ ਕੇ ਵੇਖ ਲਈਏ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੱਟਾਂ ਇਕ ਨਮੂਨੇ ਦੀਆਂ ਦਿਸਣ, ਅਰ ਸਭਸ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਨਸ, ਇਕ ਹੀ ਰਾਖਾ ਜਾਂ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ। ਮੈਥੋਂ ਛੁਟ ਉਸ ਵਕਤ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਸੜਕ ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਭੀ ਨਾ ਦਿਸੇ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਸਨ, ਪਰ ਇਕ ਦੇ ਅਗੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਇਕ ਇਕ ਸੰਗਮਰਮਰ ਹੀਰੇ ਪੰਨੇ ਜੜਤ ਚਬੂਤਰਾ (ਬੜਾ) ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਥੜੇ ਉਤੇ ਇਕ ਇਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਵਡਮੁੱਲੇ ਆਸਣ ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਹੀਰੇ ਮਾਣਕ ਜੜ੍ਹਤ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਆਦਿਕ ਭੂਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਥੋਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਧੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐਨੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਐਨਿਆਂ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ? ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕੱਲ ਨਜਿਠਾਂਗਾ (ਅਥਵਾ ਭਲਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਖ਼ਰਚਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਘਟਾਇਆ ਜਾਏ)। ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਸਮਝੀ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਚੁਪ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ। ਐਵੇਂ ਫੋਕਾ ਦਬ-ਦਬਾ ਤੇ ਸਿੱਕਾ ਬਿਠਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ- {{gap}}“ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਿਹਲੇ ਹੀ ਬੈਠੇ ਹੋ, ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਵੀ ਫਿਰਦਾ ਤੁਰਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵੀ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਹੀ ਕਰੋ।” {{gap}}ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਨਿਕਲੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੇ ਤਾੜੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਹਾ, ਇਕ ਬੁਧੂ ਹੋਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਤਾੜੀ ਮਾਰੀ, ਸਭ ਖਿੜ-ਖਿੜਾ ਕੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ। {{gap}}ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਬੜਾ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਕੜਕ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ‘ਬੁਧੂ ਆ ਗਿਆ' ਆਖਦੇ ਹੋ? ਕੁਝ ਪੁਛ ਗਿਛ ਕੇ ਜਾਂ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ<noinclude>{{center|੧੫}}</noinclude> osu5rqfp4ld0iqwgaikyyv7tsokok0k 250 74118 237785 236163 2026-09-28T16:06:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237785 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|<poem>(੨) {{x-larger|'''ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ'''}}</poem>}} {{gap}}ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਅਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਜਾ। ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ (ਅਮਰੀਕਾ) ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਸੜਕ ਉਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਟਕ ਨਾਲ ਟਹਿਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਦੇਸੀ ਯਾ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਗਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਪਰ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਡਮੁੱਲੇ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਜੜ੍ਹਤ ਲਕੜੀ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ, ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ, ਵਖੋ ਵਖ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੇ ਰਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਆਈ ਕਿ ਚਲੋ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਖੜਕਾਈਏ ਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰੀਏ। ਇਕ ਨੇੜੇ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਘੰਟੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ-- {{gap}}{{larger|'''ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ'''}}- {{gap}}ਉਸ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਦੀ ਇਕ ਮੋਟਾ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿੱਛ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੁਟ ਕੇ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ। ਅਤੇ ਘੁਟ ਘੁਟ ਕੇ ਬੜਾ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਆਇਆ ਵੇਖਕੇ ਉਸਤੋਂ ਛੁਟਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣ ਲਗਾ ਕਿ ਇਸ ਬਲਾ ਰਿਛ ਤੋਂ ਛੁਟਾਂ। ਮੈਂ ਡਾਢੀ ਬਲਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪੱਲਾ ਛੁਡਾਵਾਂ, ਪਰ ਰਿੱਛ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਵਲ ਖਿਚਾਂ, ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਲ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਨਾ ਲਿਜਾ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛਡਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਲੜਦੇ ਘੁਲਦੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧਕਦੇ ਧਕਾਉਂਦੇ ਮਕਾਨ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਡਿਗ ਕੇ ਸੜਕ ਉਤੇ ਆ ਗਏ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਫੋ ਜਫੀ ਸੜਕੇ<noinclude>{{center|੧੧}}</noinclude> ivgfs5d2mphi37i8rqyiabz4gksiiw1 250 74119 237789 236100 2026-09-28T16:15:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{center|(3)}} {{xx-larger|'''ਅਜੀਬ ਬਜ਼ਾਰ—ਹੀਰੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ'''</br> '''ਹੀਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਖੜਗ—ਰਿਛ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣਾ'''}}}} {{gap}}ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਪਿਛੋਂ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗ ਸਾਥ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਹੀ ਉਸ ਸੜਕ ਵਲ ਵਧਿਆ ਕਿ ਇਕ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਪਾਟੇ। ਦੋ ਸੜਕਾਂ ਵਖੋ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਖ ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਿਸੀਆਂ। ਮੈਂ ਅਧਾ ਕੁ ਮਿੰਟ ਅਟਕ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ, ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਪੈਰ ਆਪੇ ਹੀ ਉਠਦੇ ਜਾਪਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆਂ ਵੀ ਨਾ ਤੁਰਨ। ਅੰਤ ਪਹਿਲਾ ਰਸਤਾ ਹੀ ਪਕੜਿਆ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਹੀ ਵਾਟ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ ਕਿ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਡਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਰਸਤਾ ਅਗੇ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। {{gap}}ਡੁਬੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਹੀ ਸਨ ਤੇ ਰਸਤੇ (ਸੜਕਾਂ) ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਟੋਂ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਦਮੀ ਵੇਖ ਤੇ ਫਿਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਸੜਕ ਕੋਟ ਤਕ ਪੁਜਦੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਹਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਕੋਟ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲਾ ਫਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਭੇਦ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦ<noinclude>{{center|੧੪}}</noinclude> b53id0ouol5dl01wzs7usuqgv29hdq4 250 74120 237791 236092 2026-09-28T16:16:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237791 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਵਾਂਗਾ। ਅਜ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਦੇਖਦਾ ਹੀ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਬੁੱਧੂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਸਮਝ ਸੋਚ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਕੰਨੀਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ—ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਹੀ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬੁਝ ਕੇ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਦੀ ਕਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਾਧੂ ਖਿਲੀ ਉਡਾਈ, ਮਖ਼ੌਲ ਕੀਤਾ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਦੁਖਿਆ, ਤੁਸਾਡੇ ਹੱਥ ਕੁਝ ਨਾ ਲਗਾ। ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਕੁਝ ਲਗਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਉਤਮ ਭਾਗ ਹਨ, ਪਿਛੇ ਕਦੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਇਕੋ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਕੋ ਸੌਦਾ ਇਕੋ ਭਾਉ ਸਭਸ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦ ਲਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਲਾਹਾ ਹੀ ਲਾਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ—(ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ) ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਮਾਲਕ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। (ਆਪੇ ਹੀ) ਉਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਣੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਤਾੜੀ ਮਾਰੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁਛਣਾ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਮੈਂ—ਭਲਾ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ, ਮੈਂ ਬੁੱਧੂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ? {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਤੁਸੀਂ ਠੱਗੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫੋਕੇ ਆਕੜੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੱਗਣ ਵਾਲੀ ਖ਼ੁਦ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਲਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ?<noinclude>{{center|੧੬}}</noinclude> 9kz8tq4tqsqe3cqf47xfplauognbu3s 237800 237791 2026-09-28T17:23:11Z Kaur.gurmel 192 237800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਵਾਂਗਾ। ਅਜ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਦੇਖਦਾ ਹੀ ਫਿਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਬੁੱਧੂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਸਮਝ ਸੋਚ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਕੰਨੀਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ—ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਹੀ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬੁਝ ਕੇ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਦੀ ਕਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਾਧੂ ਖਿਲੀ ਉਡਾਈ, ਮਖ਼ੌਲ ਕੀਤਾ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਦੁਖਿਆ, ਤੁਸਾਡੇ ਹੱਥ ਕੁਝ ਨਾ ਲਗਾ। ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਕੁਝ ਲਗਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਉਤਮ ਭਾਗ ਹਨ, ਪਿਛੇ ਕਦੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਇਕੋ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਕੋ ਸੌਦਾ ਇਕੋ ਭਾਉ ਸਭਸ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦ ਲਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਲਾਹਾ ਹੀ ਲਾਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ—(ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ) ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਮਾਲਕ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। (ਆਪੇ ਹੀ) ਉਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਣੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਤਾੜੀ ਮਾਰੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁਛਣਾ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਮੈਂ—ਭਲਾ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ, ਮੈਂ ਬੁੱਧੂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ? {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਤੁਸੀਂ ਠੱਗੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫੋਕੇ ਆਕੜੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੱਗਣ ਵਾਲੀ ਖ਼ੁਦ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਲਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ?<noinclude>{{center|੧੬}}</noinclude> qrkgta9uyab8e8hcs0xagr5u04yeun0 250 74121 237792 236093 2026-09-28T16:16:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਮੈਂ—(ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ) ਹੈਂ, ਕੀ ਉਹ ਝੂਠੀ ਸੀ ? ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਬਲਾ ਤੋਂ ਫਸੇ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਹੋ ਤੇ ਕੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ? {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੀ, ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੋਵੇ ਯਾ ਨਾ। ਤੈਨੂੰ ਬੁੱਧੂ ਆਖਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਲਾਭ ਪੁਜੇਗਾ। ਇਕ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਦੂਜੇ ਤੇਰੀ ਫੋਕੀ ਆਕੜ ਟੁਟ ਜਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਮੈਂ—ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਦੇਵੋ ਤਾਂਕਿ ਮੈਂ ਅਗੇ ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਰਹਾਂ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਓਬੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਟੀਓਂ ਮਾਲ ਵੇਚ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਤੁਸਾਨੂੰ ਮਾਲ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਮਿਲਣਗੇ, ਉਹੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸਣਗੇ। {{gap}}ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਜਦ ਇਕੋ ਹੀ ਸੌਦਾ ਸਭ ਹਟਾਂ ਤੇ ਹੈ, ਇਕੋ ਭਾਅ, ਇਕੋ ਕੀਮਤ ਤੇ ਇਕੋ ਹੀ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੌਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਇਹ ਇਕ ਡੂੰਘਾ ਮਸਲਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ। ਜਾਹ ਜਾ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਪੁਛ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਚੰਗਾ ਜਾਣੂ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਭੇਸ ਹੈ, ਅਥਵਾ ਸਿਖ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਤੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਔਣ ਲਗਾ, ਮੈਂ ਐਵੇਂ ਵਾਧੂ ਆਪਣਾ ਵਕਤ ਕਿਉਂ ਗਵਾਵਾਂ। ਜੋ ਸਟ ਮਾਰਨੀ ਸੀ ਉਹ ਮਾਰ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਅਗੇ ਮੇਰਾ ਦੂਜਾ ਭਾਈ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਜਾਣੇ ਤੇ ਤੂੰ ਜਾਣ। ਸਿਖ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਇਕ ਤੁਸਾਡਾ ਬੁੱਧੂ ਠੱਗੀ ਖਾ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਠੱਗੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚੋਂ ਕਢੋ। ਮੈਂ ਸਿਖ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਵਲ ਗਿਆ, ਫ਼ਤਹ ਗਜਾਈ, ਅਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀ ਫ਼ਤਹ ਗਜਾ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਪੂਰਵਕ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਠੱਗੀ ਖਾਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਠੱਗੀ ਮਾਰੀ ? {{gap}}ਸਿਖ ਦੁਕਾਨਦਾਰ—ਜੋ ਠੱਗੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ, ਕੋਈ ਗੁਝੀ ਛਿਪੀ<noinclude> {{center|੧੭}}</noinclude> sgicldr63ydjez6hjl8fqm99sau4act 250 74122 237793 236103 2026-09-28T16:16:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਹੀਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੜੀ ਮਿਠੀ ਠੱਗੀ ਹੈ, ਠੱਗਣੀ ਵੀ ਬੜੀ ਚਲਾਕ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫਹਾ ਹੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਧਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲਟੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲੀ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਿਠੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਮਖੀ ਵਾਂਗੂੰ ਹਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਰੋਂਦੇ ਪਿਟਦੇ ਲੋਕੀਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਧੰਦੀਂ ਲਗੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਨੰਗੇ ਹੀ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਤੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਕੋਈ ਧਨਾਢ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਬੀਮਾਰ ਹੈ ਯਾ ਉਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਗਰੀਬ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਤਰ ਧੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਪਰ ਖਾਣੋਂ ਪੀਣੋਂ ਤੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੁਖੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਅਰਦਲੀਆਂ ਮੇਹਤਾਂ ਤਾਈ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਦੁਖੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਲੋੜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮਗਰ ਹੀ ਲਗੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਛ ਲਭੇ ਕਿ ਨਾ ਲਭੇ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਖ਼ਾਲੀ ਹਥੀਂ ਨੰਗੇ ਧੜ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਠਗਣ ਵਾਲੀ ਚਲਾਕ ਮੋਮੋਠਗਣੀ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਛਲ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਠਗੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਡੇ ਵਡੇ ਇਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੁੱਕੇ ਨ ਬਚ ਸਕੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਥਾਇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਯਥਾ— {{Block center|<poem>ਮਾਇਆ ਹੋਈ ਨਾਗਨੀ ਜਗਤਿ ਰਹੀ ਲਪਟਾਇ॥ ਇਸ ਕੀ ਸੇਵਾ ਜੋ ਕਰੇ ਤਿਸ ਹੀ ਕਉ ਫਿਰਿ ਖਾਇ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋਈ ਗਾਰੜੂ ਤਿਨਿ ਮਲਿ ਦਲਿ ਲਾਈ ਪਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਈ ਉਬਰੇ ਜਿ ਸਚਿ ਰਹੇ ਲਿਵਲਾਇ॥ {{gap|3em}}ਗੂਜਰੀ ਕੀ ਵਾਰ, ਮ: ੩, ॥੨॥੫॥ (ਪੰਨਾ ੫੧੦) ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਾਇਆ ਰਹੀ ਬਿਆਪਿ॥ ਜੋ ਲਪਟਾਨੋ ਤਿਸੁ ਦੂਖ ਸੰਤਾਪ॥ {{gap|3em}}ਭੈਰਉ ਮ: ੫, ॥੨॥੨੦॥੩੩॥ (ਪੰਨਾ ੧੧੪੫) </poem>}}<noinclude></noinclude> tmvfwddvky88cmmqrsif0ws1bmeopde 250 74123 237794 236105 2026-09-28T16:16:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237794 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੋਹਨੀ ਮੋਹਤ ਰਹੈ ਨ ਹੋਗੀ॥ ਸਾਧਿਕ ਸਿਧ ਸਗਲ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਤੁਟੈ ਨ ਕਾਹੂ ਤੋਰੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਖਟੁ ਸਾਸਤ੍ਰ ਉਚਰਤ ਰਸਨਾਗਰ ਤੀਰਥ ਗਵਨੁ ਨ ਥੋਰੀ॥ ਪੂਜਾ॥ ਚਕ੍ਰ ਬਰਤ ਨੇਮ ਤਪੀਆ ਊਹਾ ਗੈਲ ਨ ਛੋਰੀ॥ {{gap|3em}}ਸਾਰਗ ਮ: ੫ ॥੧॥੩੭॥੬੦॥ (ਪੰਨਾ ੧੨੧੬) ਮਾਇਆ ਸੰਚਿ ਰਾਜੇ ਅਹੰਕਾਰੀ॥ ਮਾਇਆ ਸਾਥਿ ਨ ਚਲੈ ਪਿਆਰੀ॥ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਹੈ ਬਹੁ ਰੰਗੀ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕੋ ਸਾਥਿ ਨ ਸੰਗੀ॥ {{gap|2em}}ਪ੍ਰਭਾਤੀ, ਅਸਟਪਦੀਆ ਮ: ੧, ॥੨॥੧॥(ਪੰਨਾ ੧੩੪੨) ਏਹ ਮਾਇਆ ਜਿਤੁ ਹਰਿ ਵਿਸਰੈ ਮੋਹੁ ਉਪਜੈ ਭਾਉ ਦੂਜਾ ਲਾਇਆ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜਿਨਾ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਤਿਨੀ ਵਿਚੇ ਮਾਇਆ ਪਾਇਆ॥ {{gap|3em}}ਰਾਮਕਲੀ ਮ: ੩, ਅਨੰਦ ॥੨੯॥ (ਪੰਨਾ ੯੨੧) ਮਾਇਆ ਮਾਇਆ ਕਰਿ ਮੁਏ ਮਾਇਆ ਕਿਸੈ ਨ ਸਾਥਿ॥ ਹੰਸੁ ਚਲੈ ਉਠਿ ਡੁਮਣੋ ਮਾਇਆ ਭੂਲੀ ਆਥਿ॥ {{gap|2em}}ਰਾਮਕਲੀ ਮ: ੧, ਦਖਣੀ ਉਅੰਕਾਰ ॥੪੨॥ (ਪੰਨਾ ੯੩੫) ਸਰਪਨੀ ਤੇ ਊਪਰਿ ਨਹੀਂ ਬਲੀਆ॥ ਜਿਨਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹਾਦੇਉ ਛਲੀਆ॥੧॥ ਮਾਰੂ ਮਾਰੂ ਪਨੀ ਨਿਰਮਲ ਜਲਿ ਬੈਠੀ॥ ਜਿਨਿ ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਡਸੀਅਲੇ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਡੀਠੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸ੍ਪਨੀ ਪਨੀ ਕਿਆ ਕਹਉ ਭਾਈ॥ ਜਿਨਿ ਸਾਚੁ ਪਛਾਨਿਆ ਤਿਨਿ ਸਤ੍ਨੀ ਖਾਈ॥ ਆਸਾ ਸ੍ਰੀ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ ਇਕਤੁਕੇ ॥੨॥੬॥੧੯॥ (ਪੰਨਾ ੪੮੦) ਗਿਆਨੀ ਕੀ ਹੋਇ ਵਰਤੀ ਦਾਸਿ॥ ਕਰ ਜੋੜੇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਹਿ ਸੁ ਕਾਰ ਕਮਾਵਾ॥ </poem>}}<noinclude>{{center|੧੯}}</noinclude> 6c3fqs8pwbb4snqsqnpl6t4z0dkjjuw 237799 237794 2026-09-28T17:20:42Z Kaur.gurmel 192 237799 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੋਹਨੀ ਮੋਹਤ ਰਹੈ ਨ ਹੋਗੀ॥ ਸਾਧਿਕ ਸਿਧ ਸਗਲ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਤੁਟੈ ਨ ਕਾਹੂ ਤੋਰੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਖਟੁ ਸਾਸਤ੍ਰ ਉਚਰਤ ਰਸਨਾਗਰ ਤੀਰਥ ਗਵਨੁ ਨ ਥੋਰੀ॥ ਪੂਜਾ॥ ਚਕ੍ਰ ਬਰਤ ਨੇਮ ਤਪੀਆ ਊਹਾ ਗੈਲ ਨ ਛੋਰੀ॥ {{gap|3em}}ਸਾਰਗ ਮ: ੫ ॥੧॥੩੭॥੬੦॥ (ਪੰਨਾ ੧੨੧੬) ਮਾਇਆ ਸੰਚਿ ਰਾਜੇ ਅਹੰਕਾਰੀ॥ ਮਾਇਆ ਸਾਥਿ ਨ ਚਲੈ ਪਿਆਰੀ॥ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਹੈ ਬਹੁ ਰੰਗੀ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕੋ ਸਾਥਿ ਨ ਸੰਗੀ॥ {{gap|2em}}ਪ੍ਰਭਾਤੀ, ਅਸਟਪਦੀਆ ਮ: ੧, ॥੨॥੧॥(ਪੰਨਾ ੧੩੪੨) ਏਹ ਮਾਇਆ ਜਿਤੁ ਹਰਿ ਵਿਸਰੈ ਮੋਹੁ ਉਪਜੈ ਭਾਉ ਦੂਜਾ ਲਾਇਆ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜਿਨਾ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਤਿਨੀ ਵਿਚੇ ਮਾਇਆ ਪਾਇਆ॥ {{gap|3em}}ਰਾਮਕਲੀ ਮ: ੩, ਅਨੰਦ ॥੨੯॥ (ਪੰਨਾ ੯੨੧) ਮਾਇਆ ਮਾਇਆ ਕਰਿ ਮੁਏ ਮਾਇਆ ਕਿਸੈ ਨ ਸਾਥਿ॥ ਹੰਸੁ ਚਲੈ ਉਠਿ ਡੁਮਣੋ ਮਾਇਆ ਭੂਲੀ ਆਥਿ॥ {{gap|2em}}ਰਾਮਕਲੀ ਮ: ੧, ਦਖਣੀ ਉਅੰਕਾਰ ॥੪੨॥ (ਪੰਨਾ ੯੩੫) ਸਰਪਨੀ ਤੇ ਊਪਰਿ ਨਹੀਂ ਬਲੀਆ॥ ਜਿਨਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹਾਦੇਉ ਛਲੀਆ॥੧॥ ਮਾਰੂ ਮਾਰੂ ਪਨੀ ਨਿਰਮਲ ਜਲਿ ਬੈਠੀ॥ ਜਿਨਿ ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਡਸੀਅਲੇ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਡੀਠੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸ੍ਰਪਨੀ ਪਨੀ ਕਿਆ ਕਹਉ ਭਾਈ॥ ਜਿਨਿ ਸਾਚੁ ਪਛਾਨਿਆ ਤਿਨਿ ਸ੍ਰਪਨੀ ਖਾਈ॥ ਆਸਾ ਸ੍ਰੀ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ ਇਕਤੁਕੇ ॥੨॥੬॥੧੯॥ (ਪੰਨਾ ੪੮੦) ਗਿਆਨੀ ਕੀ ਹੋਇ ਵਰਤੀ ਦਾਸਿ॥ ਕਰ ਜੋੜੇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਹਿ ਸੁ ਕਾਰ ਕਮਾਵਾ॥ </poem>}}<noinclude>{{center|੧੯}}</noinclude> 0nfgkd7zmq1abr6mi0tht4q0gm5gkk0 250 74125 237802 236106 2026-09-28T23:37:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>(ੳ) ਮੋਹਨੀ ਮੋਹਿ ਲੀਏ ਤ੍ਰੈ ਗੁਨੀਆ॥ {{gap|3em}}ਮਾਰੂ ਮ: ੫, ॥੧॥੨॥੧੮॥ (ਪੰਨਾ ੧੦੦੪) (ਅ) ਨਕਟੀ ਕੋ ਠਨਗਨ ਬਾਡਾ ਡੂੰ॥ {{gap|2em}}ਆਸਾ ਸ੍ਰੀ ਕਬੀਰ ਜੀਉ॥ ॥੧॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੪੭੬) (ੲ) ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਸਬਲੁ ਹੈ ਭਾਰੀ ਮੋਹੁ ਕਾਲਖ ਦਾਗ ਲਗੀਜੈ॥ {{gap|3em}}ਕਲਿਆਨ ਮ:੪, ॥੨॥੨॥ (ਪੰਨਾ ੧੩੨੪) (ਸ) ਬਿਸੀਅਰੁ ਬਿਸੂ ਭਰੇ ਹੈ ਪੂਰਨ ਗੁਰ ਗਰੁੜ ਸਬਦੁ ਮੁਖਿ ਪਾਵੈਗੋ॥ ਮਾਇਆ ਭੁਇਅੰਗ ਤਿਸੁ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵੈ ਬਿਖੁ ਝਾਰਿ ਝਾਰਿ ਲਿਵ ਲਾਵੈਗੋ॥ {{gap|3em}}ਕਾਨੜਾ ਮ:੪॥੨॥੫॥ (ਪੰਨਾ ੧੩੧੧)</poem>}} {{gap}}ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਕਿ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਾਂ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਹੈ ਤੇ ਰਿੱਛ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਮਨ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ (ਮਾਇਆ) ਨੇ ਅਜੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਫਸਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਸਕੇ, ਪਰ ਜੇ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੇਂ ਤਾਂ ਰਿਛ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ। ਅਜੇ ਉਸ ਨੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕੁਸੰਗਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਆਖੇ ਲਗ ਜਾਏ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਧੋਖਾ ਨਾ ਖਾਈ, ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਖੜਗ ਕੋਲ ਰਖੀਂ। ਜੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣੋਂ ਟਾਲਮਟੋਲੇ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੀਂ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰੀਂ ਵੀ ਨਾ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਓਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਸਗਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀ ਸਾਥੀ ਸਾਰੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਬੇਖਟਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਉਠਾਈ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗਾ। {{gap}}ਮੈਂ-ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੰਤ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਥੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਹੀ ਰਖ ਲਵੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਵਸ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਸਲੂਕ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।<noinclude>{{center|੨੨}}</noinclude> mm5xga4xxuyivdxt04v3vpsz5qe4d2j 250 74126 237803 236184 2026-09-28T23:37:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਏਥੋਂ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਇਕ-ਇਕ ਸਜਣ ਹੀ ਵਖੋ ਵਖ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਭੁਲਿਆਂ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਜੋ ਰਸਤਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੇ ਉਤੇ ਹੀ ਜੋ ਪੰਧਾਊ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਦਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਜੋ ਉਸ ਸੜਕ ਉਤੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ, ਏਥੇ ਉਹ ਹੀ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਆਪਣਾ ਰਿੱਛ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰਿੱਛ ਵੀ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਜਦ ਰਿੱਛ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਵੇਖੀ ਡਿਠੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਭੁਲੇ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਜਾਚ ਦਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਭੀ ਏਥੇ ਅਟਕਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੇਵਲ ਸੰਤ-ਮੰਡਲੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਚੂੜੀਆਂ ਕੜੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਜਵਾਹਰਾਤ ਜੜ੍ਹਤ ਵਖੋ ਵਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਲੋੜ ਮੂਜਬ ਹਰ ਇਕ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਏਥੋਂ, ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਖੁੱਟ ਹੈ। ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਘੜਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੋਂ ਲਿਆ ਕੇ ਹੋਰ ਰਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਤੋਂ ਮੁਲ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਢੇਰੀ ਲਾਈ ਹੈ ਕਿ ਵੰਡਿਆਂ ਮੁਕਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਭੁਲਣਾ ਨਾ ਮੇਰੀਆਂ (ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਨਸੀਹਤਾਂ) ਦਸੀਆਂ ਮਤਾਂ ਨੂੰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਕੇ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆਓ ਕਿ ਨਾ। ਭਲਾ ਜੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਨਿਕਲ ਨਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਭੀ ਉਮੈਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਏਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆ ਸਕੋ। ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਤਾਂ ਤਦ ਹੀ ਰਹੋਗੇ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁਭ-ਮਤ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮੋਲਕ ਖੜਗ ਗਵਾ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਰਿੱਛ ਵਾਂਗੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੜਗ ਭਾਸਦੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਇਹ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਖੜਗ ਗੁਰ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਰਿੱਛ ਮਾਰਿਆ ਕੁਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਿੱਛ ਨੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਸ ਪਾਸੇ ਲੈ<noinclude>{{center|{{c|੨੩}}}}</noinclude> svr5gms9lvjh5iwbv7lw5w0scsg00jy 250 74127 237795 236172 2026-09-28T16:16:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237795 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜਨ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵਾ॥ {{gap|3em}}ਰਾਗੁ ਆਸਾ-ਮ.੫॥੪॥੧॥ (ਪੰਨਾ ੩੭੦) ਮਾਇਆ ਦਾਸੀ ਭਗਤਾ ਕੀ ਕਾਰ ਕਮਾਵੇ॥ ਚਰਣੀ ਲਾਗੈ ਤਾ ਮਹਲ ਪਾਵੇ ॥ {{gap|3em}}ਗਉੜੀ ਮਃ੩॥੬॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੨੩੧) ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਮੋਹਣੀ ਜਿਨਿ ਵਿਣੁ ਦੰਤਾ ਜਗੁ ਖਾਇਆ॥ ਮਨਮੁਖ ਖਾਧੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਜਿਨੀ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ ਵਾਰ ਮਹਲੇ ੪ ਕੀ, ਸਲੋਕ ਮ: ੩,॥੧॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੬੪੩) ਮਾਇਆ ਡੋਲੈ ਬਹੁ ਬਿਧੀ ਮਨੁ ਲਪਟਿਓ ਤਿਹ ਸੰਗ॥ ਮਾਗਨ ਤੇ ਜਿਹ ਤੁਮ ਰਖਹੁ ਸੁ ਨਾਨਕ ਨਾਮਹਿ ਰੰਗੁ॥ {{gap}}ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ, ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੫, ॥੧॥੪੧॥ (ਪੰਨਾ ੨੫੮) ਮਾਈ ਮਾਇਆ ਛਲੁ॥ ਤ੍ਰਿਣ ਕੀ ਅਗਨਿ ਮੇਘ ਕੀ ਛਾਇਆ ਗੋਬਿੰਦ ਭਜਨੁ ਬਿਨੁ ਹੜ ਕਾ ਜਲੁ॥ ਰਹਾਉ॥ {{gap|3em}}ਟੋਡੀ ਮਃ ੫, ॥੧॥੭॥੨੬॥ (ਪੰਨਾ ੭੧੭)</poem>}} {{gap}}ਮੈਂ—ਗੁਰਮੁਖ ਸਜਣ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਠੱਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਾਥੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਰਿਛ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ ਹੈ, ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ—ਵਾਹ ਬਈ ਵਾਹ! ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਭੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਰਿੱਛ ਤੋਂ ਭੀ ਛੁਡਾ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਉਮੈਦ ਹੈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਭੀ ਕਰਾਵੇਗੀ। (ਪਿਛਲੀ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬ ਮੇਰੇ ਭੋਲੇ-ਪਨ ਉਤੇ ਹੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਗੁਣਗੁਣਾਏ) ਵਾਹ ਜੀ ਵਾਹ ! ਵਡੀ ਰਾਹਕਾਰ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਈਆਂ ਜੁਗਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਜਾਲ ਘਤਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਰਿਖੀ-ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਔਤਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਿਗੰਬਰ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਕੋਹਲੂ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਭੌਂਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ,<noinclude>{{center|੨੦}}</noinclude> pwro2lr029jb7cmbqighc6flls6y8i5 237798 237795 2026-09-28T17:18:41Z Kaur.gurmel 192 237798 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜਨ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵਾ॥ {{gap|3em}}ਰਾਗੁ ਆਸਾ-ਮ.੫॥੪॥੧॥ (ਪੰਨਾ ੩੭੦) ਮਾਇਆ ਦਾਸੀ ਭਗਤਾ ਕੀ ਕਾਰ ਕਮਾਵੇ॥ ਚਰਣੀ ਲਾਗੈ ਤਾ ਮਹਲ ਪਾਵੇ ॥ {{gap|3em}}ਗਉੜੀ ਮਃ੩॥੬॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੨੩੧) ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਮੋਹਣੀ ਜਿਨਿ ਵਿਣੁ ਦੰਤਾ ਜਗੁ ਖਾਇਆ॥ ਮਨਮੁਖ ਖਾਧੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਜਿਨੀ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ ਵਾਰ ਮਹਲੇ ੪ ਕੀ, ਸਲੋਕ ਮ: ੩,॥੧॥੪॥ (ਪੰਨਾ ੬੪੩) ਮਾਇਆ ਡੋਲੈ ਬਹੁ ਬਿਧੀ ਮਨੁ ਲਪਟਿਓ ਤਿਹ ਸੰਗ॥ ਮਾਗਨ ਤੇ ਜਿਹ ਤੁਮ ਰਖਹੁ ਸੁ ਨਾਨਕ ਨਾਮਹਿ ਰੰਗੁ॥ {{gap}}ਗਉੜੀ ਬਾਵਨ ਅਖਰੀ, ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੫, ॥੧॥੪੧॥ (ਪੰਨਾ ੨੫੮) ਮਾਈ ਮਾਇਆ ਛਲੁ॥ ਤ੍ਰਿਣ ਕੀ ਅਗਨਿ ਮੇਘ ਕੀ ਛਾਇਆ ਗੋਬਿੰਦ ਭਜਨੁ ਬਿਨੁ ਹੜ ਕਾ ਜਲੁ॥ ਰਹਾਉ॥ {{gap|3em}}ਟੋਡੀ ਮਃ ੫, ॥੧॥੭॥੨੬॥ (ਪੰਨਾ ੭੧੭)</poem>}} {{gap}}ਮੈਂ—ਗੁਰਮੁਖ ਸਜਣ ਜੀ! ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸੋ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਠੱਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਾਥੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਰਿਛ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ ਹੈ, ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ—ਵਾਹ ਬਈ ਵਾਹ! ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਭੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਰਿੱਛ ਤੋਂ ਭੀ ਛੁਡਾ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਉਮੈਦ ਹੈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਭੀ ਕਰਾਵੇਗੀ। (ਪਿਛਲੀ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬ ਮੇਰੇ ਭੋਲੇ-ਪਨ ਉਤੇ ਹੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਗੁਣਗੁਣਾਏ) ਵਾਹ ਜੀ ਵਾਹ! ਵਡੀ ਰਾਹਕਾਰ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਈਆਂ ਜੁਗਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਜਾਲ ਘਤਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਕਈ ਰਿਖੀ-ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਔਤਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਿਗੰਬਰ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਕੋਹਲੂ ਦੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗੂੰ ਭੌਂਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ,<noinclude>{{center|੨੦}}</noinclude> ah84kzsy8wnbxpy29zpc6qh5wvqxwdd 250 74128 237796 236183 2026-09-28T16:17:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਕੇਵਲ ਕੋਈ ਸਤਿਸੰਗੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਭਾਵੇਂ ਰਿਛ ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੈਂ। ਅਗੇ ਤਾਂ ਉਮੈਦ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਘੁਲਦਾ ਡਿਗਦਾ ਢਹਿੰਦਾ ਏਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਹੀ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ ਵਾਹ ਲਾਓ, ਕਿ ਤੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲੈ ਜਾਏ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਲੈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਹੀਰੇ ਜੜ੍ਹਤ ਵਡਮੁੱਲੀ ਕ੍ਰਿਪਾਨ (ਖੜਗ), ਜਿਸਦੇ ਇਕ ਕਿਣਕੇ ਦੇ ਤੁਲ ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਕੀ, ਅਜਿਹੇ ਕੋਟਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਡਮੁੱਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਹੀਰੇ ਜਵਾਹਰ, ਪੰਨੇ, ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਖਾਨਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਪੁਜ ਸਕਦੇ। ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਹ ਅਤੇ ਇਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਖੜਗ ਦਿਖਾ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਰਿੱਛ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆ। ਇਸ ਖੜਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਰਿਛ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸੜੇਗੀ, ਬੋਲੇਗੀ, ਕ੍ਰਿਝੇਗੀ ਤੇ ਤੰਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਰਿੱਛ ਜ਼ਰੂਰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਮੈਂ–ਬਹੁਤ ਅਛਾ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ, ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜੇ ਮੈਂ ਰਿਛ ਉਸੇ ਪਾਸ ਰਹਿਣ ਦੇਵਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹਰਜ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਅਗੇ ਵਾਂਗੂੰ ਲੜਨਾ ਝਗੜਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ ਸਕਾਂ, ਕਿਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਨਾ ਮਾਰ ਘਤੇ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ-ਭੋਲਿਆ, ਅਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਈ, ਲੈ ਸੁਣ ਲੈ, ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਟੀ ਛਲੀਆ ਆਦਿਕ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁਕਾਰਿਆ। ਕੇਵਲ ਇਸ ਤੋਂ ਭਗਤ ਹੀ ਛੁਟ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਠੱਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦਸਾਂ ਹੀ ਜਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਉਪਾਓ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਜ ਕਲ ਭੀ ਪੜ੍ਹੇ ਸੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣਾਏ, ਜੈਸੇ ਕਿ—<noinclude>{{center|२१}}</noinclude> hx0ha2kmxp9w0h1n0g4jclolou0cn38 237797 237796 2026-09-28T17:16:26Z Kaur.gurmel 192 237797 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਕੇਵਲ ਕੋਈ ਸਤਿਸੰਗੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਭਾਵੇਂ ਰਿੱਛ ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੈਂ। ਅਗੇ ਤਾਂ ਉਮੈਦ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਘੁਲਦਾ ਡਿਗਦਾ ਢਹਿੰਦਾ ਏਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਹੀ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ ਵਾਹ ਲਾਓ, ਕਿ ਤੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲੈ ਜਾਏ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਲੈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਹੀਰੇ ਜੜ੍ਹਤ ਵਡਮੁੱਲੀ ਕ੍ਰਿਪਾਨ (ਖੜਗ), ਜਿਸਦੇ ਇਕ ਕਿਣਕੇ ਦੇ ਤੁਲ ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਕੀ, ਅਜਿਹੇ ਕੋਟਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਡਮੁੱਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਹੀਰੇ ਜਵਾਹਰ, ਪੰਨੇ, ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਖਾਨਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਪੁਜ ਸਕਦੇ। ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਹ ਅਤੇ ਇਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਖੜਗ ਦਿਖਾ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਰਿੱਛ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆ। ਇਸ ਖੜਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਰਿੱਛ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸੜੇਗੀ, ਬੋਲੇਗੀ, ਕ੍ਰਿਝੇਗੀ ਤੇ ਤੰਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਰਿੱਛ ਜ਼ਰੂਰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। {{gap}}ਮੈਂ—ਬਹੁਤ ਅਛਾ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ, ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜੇ ਮੈਂ ਰਿੱਛ ਉਸੇ ਪਾਸ ਰਹਿਣ ਦੇਵਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹਰਜ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਅਗੇ ਵਾਂਗੂੰ ਲੜਨਾ ਝਗੜਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ ਸਕਾਂ, ਕਿਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਨਾ ਮਾਰ ਘਤੇ। {{gap}}ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਿੰਘ-ਭੋਲਿਆ, ਅਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਈ, ਲੈ ਸੁਣ ਲੈ, ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਟੀ ਛਲੀਆ ਆਦਿਕ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁਕਾਰਿਆ। ਕੇਵਲ ਇਸ ਤੋਂ ਭਗਤ ਹੀ ਛੁਟ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਠੱਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦਸਾਂ ਹੀ ਜਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਉਪਾਓ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਜ ਕਲ ਭੀ ਪੜ੍ਹੇ ਸੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣਾਏ, ਜੈਸੇ ਕਿ<noinclude>{{center|२१}}</noinclude> tii38lkn2zwp6h9wffafg72s5gwxlpb 250 74129 237804 236185 2026-09-28T23:38:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਏਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ (ਜੋ ਮੈਂ ਦਸੇ ਹਨ) ਜਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਕਰੋ। {{gap}}ਮੈਂ ਉਠਿਆ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸਜਣ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਅਧੀਨਗੀ ਸਹਿਤ ਸੀਸ ਨਿਵਾ ਕੇ ਫ਼ਤਹ ਗਜਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਤਸੱਲੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕ ਖਿੜਕੀ ਦਸੀ ਕਿ ਤੁਸਾਡੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਸਤੇ ਸੜਕਾਂ ਭਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਿਧੀ ਉਸ ਠਗਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਪੁਜ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਭੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਤੂੰ ਸੰਤ-ਮੰਡਲੀ ਵਲੋਂ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਇਕ ਦੋ ਵਾਰ ਫੇਰ ਮੋਮੋਠਗਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੇਗੀ, ਪਰ ਬਹੁਤਾ ਖਹਿੜੇ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਘਰ ਹੀ ਰਿੱਛ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਸਭ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਿਛ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ (ਪੇਟ ਵਿਚ) ਹੀ ਰਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਮੈਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰੇ। ਭਲਾ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਪੈ ਜਾਵੇ ਕਿ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਅਮੁੱਲੀ ਖੜਗ ਦਿਖਾ ਦੇਵੀਂ। ਕੰਨ ਹਿਲਾਉਣ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਤੂੰ ਖੜਗ ਕਢੀ, ਕੇਵਲ ਤੇਰੀਆਂ ਹੀ ਰਿਛ ਮਿੰਨਤਾ ਤਰਲੇ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਖੜਗ ਨਾਲ ਨਾ ਮਾਰੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਸਾਡੇ ਆਖੇ ਲਗਾਂਗਾ ਅਤੇ ਜੋ ਕਹੋ ਸੋ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਗੇ ਨੂੰ ਇਸ ਠਗਣੀ ਦਾ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵਸ ਪਵਾਂਗਾ। ਹੋ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਥੋਂ ਕਢ ਕੇ ਚਲਾਂਗਾ। ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪਿਛੋਂ ਦੇਖ ਲੈਣਾ। ਜੇ ਤਾਂ ਵਸ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਵਾਹ ਵਾਹ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਖੜਗ ਨਾਲ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਘਤਣਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਜਣ ਤਾਂ ਮਸ਼ਟ (ਚੁਪ) ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰੇ (ਸੈਨਤ) ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਛੇਤੀ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਜਣ ਦੀ ਸੈਨਤ ਸਮਝ ਕੇ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਖਿੜਕੀ ਵਲ ਨੂੰ ਨੱਸਾ। ਓਥੋਂ ਤਕ ਪੁਜਦਿਆਂ ਕੋਈ ਦੇਰ ਨਾ ਲਗੀ। ਇਉਂ ਭਾਸੇ ਕਿ ਕੇਵਲ ਇਕ (ਪੈਰ-ਉਲਾਂਘ) ਕਦਮ ਹੀ ਪੁਟਿਆ ਹੋਊ ਕਿ ਬਾਰੀ ਵਿਚ ਦੀ ਠਗਣੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖਲੋਤਾ। {{nop}}<noinclude>{{center|੨੪}}</noinclude> 3lh8jatftl03lroriuzv4f8ry85ugqp 250 74130 237806 236187 2026-09-28T23:44:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|(8)}} {{center|{{x-larger|{{gap}}ਠਗਣੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ-ਠਗਣੀ ਦੇ ਉਲਾਂਭੇ- ਰਿੱਛ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਰਿੱਛ ਦਾ ਕਤਲ}}}} {{gap}}ਠਗਣੀ-ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ ਆਏ ਹੋ, ਅਜੇ ਸਾਰਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਡਿਠਾ ਹੋਣਾ। {{gap}}ਠਗਣੀ-ਕੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ ? {{gap}}ਮੈਂ—ਤੇਰੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਠਗਣੀ ਕੁਝ ਤਿਉੜੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬੁੜ-ਬੁੜਾਉਣ ਲਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਕੁਝ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਏ— {{gap}}‘ਹੇ ਕਰਤਾਰ ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਮੈਂ ਜੰਮਦੀ ਹੀ ਨਾ। ਇਹ ਸੰਤ ਰੋਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਨਕਟੀ, ਕੰਨ-ਕਟੀ ਆਦਿਕ ਦੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕਹਿ ਮੇਰੇ ਲਿਆਂਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਬਾਬਤ ਪਕਿਆਈ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਅਗੋਂ ਖੜਗ (ਛੁਰੀ) ਤੇ ਕਰਾਸ ਆਦਿਕ ਵਿਖਾਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰ-ਸੜੇ ਸੰਤ ਲੋਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਥੋਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੇ ਹੋਏ ਹਨ ! ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਿਆ। ਹੱਥੀ ਬੁਧੀ ਸਭ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। {{gap}}(ਆਪੇ ਹੀ) ਇਹ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰਾ ਦਾਉ ਲਗ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਵੇ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਟੀਸੀਓਂ ਭੁੰਜੇ ਸੁਟਿਆ ਹੈ, ਤਾਹੀਓਂ ਤਾਂ ਸੰਤ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਜਦ ਮੌਕਾ ਲਗੇ ਛਲ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ {{nop}}<noinclude>{{center|੨੫}}</noinclude> 10ia57cj361mw6o01gidgdnj9m3vkcp 237807 237806 2026-09-28T23:46:28Z Harchand Bhinder 2624 237807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|(੪)}} {{center|{{x-larger|{{gap}}ਠਗਣੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ-ਠਗਣੀ ਦੇ ਉਲਾਂਭੇ- ਰਿੱਛ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਰਿੱਛ ਦਾ ਕਤਲ}}}} {{gap}}ਠਗਣੀ-ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ ਆਏ ਹੋ, ਅਜੇ ਸਾਰਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਡਿਠਾ ਹੋਣਾ। {{gap}}ਠਗਣੀ-ਕੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ ? {{gap}}ਮੈਂ—ਤੇਰੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਠਗਣੀ ਕੁਝ ਤਿਉੜੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬੁੜ-ਬੁੜਾਉਣ ਲਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਕੁਝ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਏ— {{gap}}‘ਹੇ ਕਰਤਾਰ ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਇਹ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਮੈਂ ਜੰਮਦੀ ਹੀ ਨਾ। ਇਹ ਸੰਤ ਰੋਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਨਕਟੀ, ਕੰਨ-ਕਟੀ ਆਦਿਕ ਦੁਰ-ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਕਹਿ ਮੇਰੇ ਲਿਆਂਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਬਾਬਤ ਪਕਿਆਈ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਅਗੋਂ ਖੜਗ (ਛੁਰੀ) ਤੇ ਕਰਾਸ ਆਦਿਕ ਵਿਖਾਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰ-ਸੜੇ ਸੰਤ ਲੋਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਥੋਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੇ ਹੋਏ ਹਨ ! ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਿਆ। ਹੱਥੀ ਬੁਧੀ ਸਭ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। {{gap}}(ਆਪੇ ਹੀ) ਇਹ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰਾ ਦਾਉ ਲਗ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਵੇ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਟੀਸੀਓਂ ਭੁੰਜੇ ਸੁਟਿਆ ਹੈ, ਤਾਹੀਓਂ ਤਾਂ ਸੰਤ ਮੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਜਦ ਮੌਕਾ ਲਗੇ ਛਲ ਕਰਨਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ {{nop}}<noinclude>{{center|੨੫}}</noinclude> o7jdpcove489nni3rz7jyi6p45qpix5 250 74164 237990 236476 2026-09-29T09:42:22Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 237990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੬)}}</noinclude>ਆਣ ਕੇ ਰਾਜ ਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋੜ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਾਜ ਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋੜ ਚਰਨ ਤੁਮਰੋ ਚਿਤ ਦੀਨਾ॥ ਚੇਲਾ ਕਰ ਲੇਹ ਮੋਹਿ ਫਿਰੂੰ ਮੈਂ ਜਗਸੇ ਹੀਨਾਂ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਧਾਰਾ ਨਗਰ ਸੁਥਾਨ ਤਜਾ ਮੈਂਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਗੀਨਾ॥ ਘਰ ਸੋਲਾਂ ਸੌ ਨਾਰ ਸੋਚ ਉਨ ਕਾ ਨਹੀਂ ਕੀਨਾ॥ ਦੋ:॥ਤੂੰ ਚੇਲਾ ਭੂਲ੍ਯੋ ਫਿਰੈ ਮਾਂਨ ਹਮਾਰੀ ਸੀਖ॥ ਜੋਗੀ ਹੋਇ ਕਿਆ ਲਏਗਾ ਤੋਂ ਘਰ ਘਰ ਮਾਂਗੋਗੇ ਭੀਖ॥ਚੋ:॥ ਬੇਟਾ ਰੇ ਘਰ ਘਰ ਮਾਂਗੋਗੇ ਭੀਖ ਧੂਪ ਮੈਂ ਅੱਗ ਪਸੀਜੈ॥ਰਾਜ ਘਰੋਂ ਕੇ ਪੂਤ ਜੋਗ ਐਸੇ ਨਾ ਲੀਜੈ॥ ਬੇਟਾ ਰੇ ਜਾ ਘਰ ਆਪਨੇ ਬੈਠ ਰਾਜ ਧਾਰਾ ਕਾ ਕੀਜੈ॥ ਸਭ ਸੇ ਛੋਡੋ ਮੋਹ ਚਰਣ ਗੁਰ ਕੇ ਚਿਤ ਦੀਜੈ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾ ਦਿਨ ਘਰ ਸੇ ਹਮ ਚਲੇ ਧਰਾ ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ॥ ਤੁਮਰੇ ਚਰਨੋਂ ਕੀ ਆਸ ਹੈ ਐਸਾ ਕਰੋ ਉਪਦੇਸ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਐਸਾ ਕਰੋ ਉਪਦੇਸ ਜਗਤ ਸੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨ ਲਾਗੇ॥ ਰਹੂੰ ਸਦਾ ਲੌ ਲੀਨ ਭਰਮ ਮੇਰਾ ਸਭ ਭਾਗੇ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਐਸਾ ਦੀਜੈ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰੀਤ ਹਮਸੇ ਸਭ ਤਿਆਗੇ॥ ਸੇਵਾ ਕਰੂੰ ਬਨਾਇ ਰਹੂੰ ਮੈਂ ਤੁਮਰੇ ਆਗੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰ ਕਰ ਭਗੂਆ ਕਾਪੜੇ ਧਰ ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ॥ ਜੋਗ ਜੁਗਤ ਜਾਨੇ ਨਹੀਂ ਤੋਰੇ ਸੇ ਫਿਰੈ ਅਨੇਕ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੱਚਾ ਜੀ ਐਸੇ ਫਿਰੈ ਅਨੇਕ ਬਨੋਂ ਮੈ ਡੋਲੈ ਮੋਨੀ॥ ਕਰਕਰ ਉਪਰ ਕੌ ਹਾਥ ਬੜੇ ਬਨੇ ਵੋਹ ਖੂਨੀ॥ ਡੋਲੀ ਚੇਲਾ ਜੀ ਬਹੁਤ ਸੀ ਐਸੇ ਫਿਰੈਂ<noinclude></noinclude> 2tfbeob5u0067k45vf4g310t77cs9b6 250 74165 237991 236477 2026-09-29T09:47:25Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 237991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੭)}}</noinclude>ਨਾਰ ਕੇ ਦੇਖੇ ਬਿਹੂਨੀ॥ ਤੂੰ ਭੀ ਐਸਾ ਹੋਹਿ ਅਕਲ ਕੀ ਬਾਤ ਨ ਹੋਨੀ॥ ਦੋਹਿਰਾ॥ ਜੋਗ ਜੁਗਤ ਕੀ ਰੀਤ ਸਭ ਹਮ ਕੋ ਦੇਉ ਬਤਾਇ॥ ਝੋਲੀ ਦੋ ਮੇਰੇ ਹਾਥ ਮੈਂ ਤੋਂ ਅੰਗ ਬਿਭੂਤ ਰਮਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੰਗ ਬਿਭੂਤ ਰਮਾਇ ਕਹੀ ਹਮਨੇ ਜਾਨੀ॥ ਰਹੂੰ ਤੁਮਾਰੇ ਪਾਸ ਬਾਰੂੰ ਧੂਨੀ ਅਉਰ ਧਾਨੀ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲੈ ਕਰ ਅਲਖ ਜਗਾਊਂ ਸੁਨੇ ਮੈਹਲੋਂ ਕੀ ਰਾਨੀ॥ ਜਲਦੀ ਭੇਜੋ ਭੀਖ ਸੁਨਾਵੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਿਨ ਦੀਨਾ ਬੈਹ- ਕਾਇਕੇ ਕਿਆ ਤੋਹਿ ਲਗਾ ਵਿਯੋਗ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੌ ਖੰਡ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਸਾਧਾ ਹੈ ਯੋਗ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਚੇਲਾਜੀ ਕਿਯੋ ਸਾਧੇ ਹੈ ਯੋਗ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਛੱਤ੍ਰ ਸੋਹੈ॥ ਕੰਚਨ ਬਨੇ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇਖ ਸਭ ਕੇ ਮਨ ਮੋਹੈ॥ ਚੇਲਾ ਜੀ ਤੁਮ ਸੇ ਔਰ ਮਲੂਕ ਜਗਤ ਮੈਂ ਦੂਜਾ ਕੋ ਹੈ॥ ਅਮਰ ਭਈ ਤੇਰੀ ਦੇਹ ਨਾ ਹੱਕ ਮੇਂ ਜੋਗੀ ਹੋ ਹੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬੋਲੇ ਰਾਜਾ ਭਰਥਰੀ ਸੁਨ ਲੌ ਗੋਰਖ ਦੇਵ॥ ਸਭ ਸਾਂਸੇ ਮਿਟ ਜਾਏਂਗੇ ਚੇਲਾ ਕਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੇਵ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਚੇਲਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਨਾਂ ਲੇਵ ਅਮਰ ਕਰ ਦੀਨੀ ਕਾਇਆਂ॥ ਅਬ ਨਾਹੀਂ ੳਧਾਰ ਬਚਨ ਗੁਰ ਨੈ ਫੁਰਮਾਇਆ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੈਂ ਚਰਨੋ ਕਾ ਦਾਸ ਮੇਰੇ ਮੰਨ ਯੇਹੀ ਭਾਇਆ॥ ਸੇਵਾ ਕਰੂੰ ਬਨਾਇ ਬਹੁਤ ਆਸਾ ਕਰ ਆਇਆ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਸੂਰਤ ਜਿਨ ਕੀ ਮੋਹਨੀ ਕੋਮਲ ਜਿਨ ਕੇ ਗਾਤ॥ ਇਨ ਪਰ ਜੋਗ ਸਥੇ<noinclude></noinclude> pjqrdow3ds88nz5aflusrd2tucpywhu 250 74166 237992 236478 2026-09-29T09:53:03Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 237992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੮)}}</noinclude>ਨਹੀਂ ਸੁਨਚੇਲਾ ਮੇਰੀ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਸੁਨ ਚੇਲਾ ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਫਿਰੈ ਤੂੰ ਮਾਰਾ ਮਾਰਾ॥ ਕੁਵਰ ਕਰੋ ਤੁਮ ਰਾਜ ਜੋਗ ਖਾਂਡੇ ਕੀ ਧਾਰਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਿਆ ਜਾਨੈ ਕਹਾਂ ਫਿਰੇਗਾ ਤੂੰ ਘਰ ੨ ਮਾਰਾ॥ ਇਨਕੋ ਦੋ ਸਮਝਾਇ ਰਹੈ ਘਰ ਬਠ ਵਿਚਾਰਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਤੁਮ ਗੁਰ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਹੋ ਕੁਵਰ ਕਰੋ ਥਾਰੀ ਆਸ॥ ਯੇਹ ਜਾਨੇ ਕਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਰਹੈ ਤੁਮਾਰੇ ਪਾਸ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਹੈ ਤੁਮਾਰੇ ਪਾਸ ਕਰੋ ਇਸਕਾ ਨਿਸ ਤਾਰਾ॥ ਜੋ ਪੂਰੇ ਗੁਰੂ ਹੋਇ ਫਿਰੇ ਕ੍ਯੋਂ ਘਰ੨ ਮਾਰਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੁਮਰੇ ਚਰਨੋਂ ਕਾ ਧ੍ਯਾਨ ਰਹੈ ਦਿਲ ਮਾਹਿ ਕਰਾਰਾ॥ ਚਾਰ ਕੁੰਟ ਮੈਂ ਕੋਇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਟਕਨ ਹਾਰਾ ॥ ਦੋ:॥ ਜੋ ਚੇਲਾ ਜਾਤਾ ਨਹੀਂ ਜੋਗ ਰਹੇਮਨ ਮਾਂਨ॥ ਲੀਨੀ ਕਰਦ ਕਰਾਇਕੇ ਤੋਂ ਫਾੜਨ ਲਾਗੇ ਕਾਂਨ॥ ਚੌਬੋਲਾ ॥ ਗੁਰੁ ਜੀ ਫਾੜਨ ਲਾਗੇ ਕਾਨ ਕਵਰ ਪਰ ਕਰਦ ਚਲਾਈ ॥ ਟੀ ਦੂਧ ਕੀ ਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸੁਰਖੀ ਆਈ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਦੀਨੀਂ ਮੁੰਦ੍ਰਾ ਡਾਰ ਅੰਗ ਮੈਂ ਭਸਮ ਰਮਾਈ॥ ਸਿਰ ਪਰ ਧਰ ਦੀਏ ਹਾਥ ਕੁਵਰ ਕੀ ਕਰੀ ਬਡਾਈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰ ਜੋਰ ਅਰਜ਼ ਕਰੈ ਆਗਿਆ ਮੋਕੋ ਦੇਇ॥ ਐਸਾ ਬਚਨ ਬਤਾਇਦੇ ਮੈਂ ਤਜੂੰ ਜਗਤ ਸਿਉ ਨੇਹੁ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤਜੂੰ ਜਗਤ ਸੇ ਨੇਹ ਰਹਸ ਕਰ ਨਾਦ ਬਜਾਊਂ॥ ਚੌਰਾਸੀ ਹੈ ਸਿਧ ਸਭੋ ਮੈ ਦਾਸ ਕਹਾਊਂ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੁਮਰੀ ਆਗਿਆ ਪਾਇ ਮਹਲ ਮੈਂ ਅਲੱਖ ਜਗਾਉਂ॥ ਐਸੇ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਭੀਖ<noinclude></noinclude> 2ggsruc6ayl8moxpfzrrd5s350sj5qf 250 74167 237993 236479 2026-09-29T09:59:49Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 237993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੧੯)}}</noinclude>ਮੈਹਲ ਸੇ ਲਾਊਂ॥ ਦੋ:॥ ਚਾਰ ਕੂੰਟ ਰਮੇ ਰਹੋ ਗੁਰੂ ਸੇ ਰਾਖੋ ਧਿਆਨ॥ ਘਰ ਸੋਲਾ ਸੌ ਨਾਰ ਹੈ ਤੌ ਮਾਤਾ ਕਰਕੇ ਜਾਨ ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਚੇਲਾ ਜੀ ਮਾਤਾ ਕਰਕੇ ਜਾਨ ਭੀਖ ਮੈਹਲੋਂ ਸੇ ਲਾਓ॥ਝੋਲੀ ਲੈ ਲੋ ਹਾਥ ਜਾਇਕੇ ਨਾਦ ਬਜਾਓ॥ਚੇਲਾ ਜੀ ਜੋ ਮਨ ਮਾਨੇ ਰਾਜ ਬੈਠਕੇ ਹੁਕਮ ਚਲਾਓ॥ ਜੋ ਮਨ ਮਾਨੇ ਜੋਗ ਗੁਰੁ ਸੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਓ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਾਂਧੇ ਪਰ ਝੋਲੀ ਧਰੀ ਅੰਗ ਬਿਤੂਤ ਰਮਾਇ॥ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਮੈਹਲਨ ਮੇਂ ਚਲੇ ਤੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਆਗਿਆ ਪਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਗੁਰ ਕੀ ਆਗਿਆ ਪਾਇ ਚਲੇ ਧਾਰਾ ਮੇਂ ਆਏ॥ ਡੇਉਢੀ ਪਹੁੰਚੇ ਆਇ ਕੁਵਰ ਨੈ ਅਲਖ ਜਗਾਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਗੁਰਕੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇ ਰਹਸ ਕਰ ਨਾਦ ਵਜਾਏ॥ ਭਿਖਿਆ ਭੈਜੋ ਮਾਏ ਦੇਕ ਰ ਗੋਪੀਚੰਦ ਬਚਨ ਸੁਨਾਏ॥ {{center|'''ਜਵਾਬ ਗੋਪੀਚੰਦ ਕਾ ਬਾਂਦੀ ਸੇ'''}} ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਖਬਰ ਭਈ ਖ੍ਵਾਸ ਮੇ ਜੋਗੀ ਆਇਆ ਦੁਆਰ॥ ਭਿੱਛਾ ਲੈ ਕਰਕੇ ਚਲੀ ਡੋਬਾਂ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ਪ੍ਰਭਜੀ ਬਾਂਦੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਚਲੀ ਡੇਉਢੀ ਪਰ ਆਈ॥ ਲੇ ਜੋਗੀ ਕੇ ਭੀਖ ਦੂਰ ਸੇ ਅਰਜ ਲਗਾਈ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਗੋਪੀਚੰਦ ਕੋ ਦੇਖ ਮਨ ਮੈਂ ਮੁਰਝਾਈ॥ ਢਰੈ ਨੈਨੋਂ ਸੇ ਨੀਰ ਪਟਕ ਧਰ ਨੀ ਮੈਂ ਖਾਈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹਸਕਰ ਬਚਨ ਸੁਨਾਵਤੇ ਸੁਨ ਬਾਂਦੀ ਮੇਰੀ ਬਾਤ॥ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ ਛੋਡ ਦੋ ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੋ ਦਿਨ ਰਾਤ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬਾਂਦੀ ਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੇ ਦਿਨ<noinclude></noinclude> lwsf03qjbutiu44vsjxw3rzcrcl0v04 250 74168 237994 236480 2026-09-29T10:08:50Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 237994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੨੦)}}</noinclude>ਰਾਤ ਆਜ ਕਿਉਂ ਭਈ ਦਿਵਾਨੀ॥ ਰੋਵਤ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਭਰੈ ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਪਾਨੀ॥ ਬਾਂਦੀਰੀ ਕਹੋ ਮੈਹਲ ਨਮੈ ਜਾਇ ਜਹਾਂ ਸੋਲਾਂ ਸੋ ਰਾਨੀ॥ਭਿਛਿਆ ਭੇਜੋ ਮਾਇ ਸੁਨਾਵੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਂਨੀ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰ ਜੋਰੇ ਅਰਜ ਕਰੈ ਠਾਢੀ ਏਕੈ ਪਾਇ॥ ਆਪ ਚਲੇ ਖ੍ਵਾਸ ਕੌ ਮੋਸੋ ਕਹੀ ਨਾ ਜਾਇ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਮੋਸੋ ਕਹੀ ਨਾ ਜਾਇ ਕੁਵਰਨੈ ਕੀਤੀ ਫੇਰੀ॥ ਰਾਨੀ ਬਹੁਤ ਰਿਸਾਇ ਅੰਤ ਮੈਂ ਉਨਕੀ ਚੇਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਤੁਮ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜ ਅਰਜ ਤੁਮ ਸੁਨੋ ਯੇਹ ਮੇਰੀ॥ ਕੈਹਤੇ ਆਵੇ ਲਾਜ ਕੁਵਰ ਮੈਂ ਬਾਂਦੀ ਤੇਰੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬਾਂਦੀ ਖ੍ਵਾਸ ਕੀ ਮਤ ਕਰ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ॥ ਕਹੋ ਮੈਹਲ ਮੈਂ ਜਾਇਕੇ ਤਉ ਜੋਗੀ ਠਾਢੇ ਦੁਵਾਰ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ਬਾਂਦੀ ਰੀ ਜੋਗੀ ਠਾਂਢੇ ਦੁਆਰ ਮੈਹਲ ਮੈਂ ਜਾ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਭਿਛਿਆ ਭੇਜੀ ਮਾਇ ਖੜੀ ਕ੍ਯੋਂ ਦੇਰ ਲਗਾਵੋ॥ ਬਾਂਦੀ ਰੀ ਕਰੋ ਮੈਹਲ ਮੈਂ ਜਾਇ ਦ੍ਰ੍ਸ਼ ਜੋਗੀ ਕਾ ਪਾਵੋ॥ ਨਹੀਂ ਤੁਰਤ ਰਮ ਜਾਇ ਫੇਰ ਪੀਛੈ ਪਛੁਤਾਵੈ ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬਾਂਦੀ ਮੈਹਲੋਂ ਆਵ ਤੀ ਬੋਲੀ ਬਚਨ ਸਮਾਰ॥ ਸਾਥ ਸਖਿਨ ਕੇ ਝੁੰਡ ਮੈਂ ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਅਰਜ ਅਪਨੀ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਮੇਰਾ ਵੀਰ ਦੁਆਰ ਪੈ ਅਲਖ ਜਗਾਵੈ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਭਿਛਿਆ ਲੈਕੇ ਚਲੋ ਬਹੁਤ ਕਰ ਤੁਮਹਿ ਬੁਲਾਵੈ॥ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀ ਜੀਏ ਜਾਇ ਵਕਤ ਐਸਾ ਨਹਿ ਪਾਵੈ॥ ਜ੍ਵਾਬਰਾਨੀ॥ ਵਿਹਾਗ॥ ਕਾਹ ਕੋ ਮਾਰੇ ਆਵੈਗੇ ਵਾਲਮ ਕਿਉ ਬੈਹ ਕਾਵੈ ਰੇ॥<noinclude></noinclude> 6gx5qbmn1uaa9el2qr6wzwvbwd62oki 250 75200 237687 237657 2026-09-28T13:59:16Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 237687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਔਰਤ ਵਰਗ ਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੜਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਇਕ ਖਾਸ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਮਾਂ, ਭੈਣ, ਪਤਨੀ ਹਰ ਔਰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਸਚਾਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੋਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ; ਤੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਮੰਨੋ! ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਛਪਵਾਉਣ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਕਰ ਬੈਠਿਓ, ਫੇਰ ਪਛਤਾਓਗੇ।" ਖ਼ੈਰ! ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਾਸੀ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਗਲਤੀ ਕਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਬਾਕੀ ਰੱਬ ਰਾਖਾ! {{nop}}<noinclude>{{rh||56}}</noinclude> 5ogsjj6qmyczevqnmltjhtwrzs4q88h 237874 237687 2026-09-29T05:18:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237874 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਔਰਤ ਵਰਗ ਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬੜਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਇਕ ਖਾਸ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਮਾਂ, ਭੈਣ, ਪਤਨੀ ਹਰ ਔਰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ; ਸਚਾਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੋਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ; ਤੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਮੰਨੋ! ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਛਪਵਾਉਣ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਕਰ ਬੈਠਿਓ, ਫੇਰ ਪਛਤਾਓਗੇ।" ਖ਼ੈਰ! ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਾਸੀ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਗਲਤੀ ਕਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਬਾਕੀ ਰੱਬ ਰਾਖਾ! {{nop}}<noinclude>{{rh||56}}</noinclude> fvqla1o9045xkkr9bk0rlpichqw7ve3 250 75202 237672 237662 2026-09-28T12:06:38Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 237672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਗਰਮੀ-ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਕਾਰ ਚਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵੀ ਬਦਲਣ ਲੱਗੀ। ਉਸਨੇ ਘਰ ਟਾਈਲਾਂ ਵਾਲਾ ਫਰਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਫਰੰਟ ਤੇ ਵੀ ਟਾਈਲਾਂ ਲਗਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਥਰੂਮ, ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਇਕ ਗਾਂ ਦਾ ਕੋਠਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਂ ਵਾਲੇ ਕੋਠੇ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਗਾਂ ਲਈ ਕੂਲਰ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਕ ਹੋਰ ਕਮਰਾ (ਚੁਬਾਰਾ) ਵੀ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਸੋਫੇ, ਟੇਬਲ, ਐਲ.ਈ.ਡੀ. ਟੀ.ਵੀ. ਆਦਿ ਸਾਰਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਘਰ ਦੋ ਸਪਲਿੱਟ ਏ.ਸੀ. ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਗਾਂ ਵੀ ਰੱਖੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜਿਥੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਦੁੱਧ ਮੁਫ਼ਤ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵੇਚ ਕੇ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਬੱਚਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਗਰੀਬ ਘਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਕ ਲੜਕੀ ਸੋਹਣੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਐ, ਦਾਜ ਤਾਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਖੱਲਾਂ-ਖੂੰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਲੜਕੀ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੁੰਦੀ ਐ। ਉਸਦੀ ਨੂੰਹ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਮਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀ। ਘਰ ਵਿਚ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਲੜਕਾ ਹੈ। ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਕਮਰਾ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਬਣਵਾ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੀ ਕੁੜਮਣੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਮਿਡ ਡੇ ਮੀਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲਗਭਗ 1500/- ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਹਿਜੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਰਚਾ ਕਿਵੇਂ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਬੀ.ਏ. ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਿਆਮੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾਜ ਤੋਂ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਠਣਾ, ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ। ਸਿਆਮੋ ਦਾ ਲੜਕਾ ਇਕ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਵਰਕਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ 6 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਪਰ ਲੜਕੀ<noinclude>{{rh||38}}</noinclude> kxrpw2zifp3uigo2tr8s9z7zmqxf7hv 237868 237672 2026-09-29T05:13:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237868 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗਰਮੀ-ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਕਾਰ ਚਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵੀ ਬਦਲਣ ਲੱਗੀ। ਉਸਨੇ ਘਰ ਟਾਈਲਾਂ ਵਾਲਾ ਫਰਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਫਰੰਟ ਤੇ ਵੀ ਟਾਈਲਾਂ ਲਗਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਥਰੂਮ, ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਇਕ ਗਾਂ ਦਾ ਕੋਠਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਂ ਵਾਲੇ ਕੋਠੇ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਗਾਂ ਲਈ ਕੂਲਰ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਕ ਹੋਰ ਕਮਰਾ (ਚੁਬਾਰਾ) ਵੀ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਸੋਫੇ, ਟੇਬਲ, ਐਲ.ਈ.ਡੀ. ਟੀ.ਵੀ. ਆਦਿ ਸਾਰਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਘਰ ਦੋ ਸਪਲਿੱਟ ਏ.ਸੀ. ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਗਾਂ ਵੀ ਰੱਖੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜਿਥੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਦੁੱਧ ਮੁਫ਼ਤ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵੇਚ ਕੇ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਬੱਚਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਗਰੀਬ ਘਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਕ ਲੜਕੀ ਸੋਹਣੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਐ, ਦਾਜ ਤਾਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਖੱਲਾਂ-ਖੂੰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਲੜਕੀ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੁੰਦੀ ਐ। ਉਸਦੀ ਨੂੰਹ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਮਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀ। ਘਰ ਵਿਚ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਲੜਕਾ ਹੈ। ਅੰਤਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਕਮਰਾ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਬਣਵਾ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੀ ਕੁੜਮਣੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਮਿਡ ਡੇ ਮੀਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲਗਭਗ 1500/- ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਹਿਜੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਰਚਾ ਕਿਵੇਂ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੜਕੀ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਬੀ.ਏ. ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਿਆਮੋ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾਜ ਤੋਂ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਠਣਾ, ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ। ਸਿਆਮੋ ਦਾ ਲੜਕਾ ਇਕ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਵਰਕਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ 6 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਪਰ ਲੜਕੀ {{nop}}<noinclude>{{rh||38}}</noinclude> 50d1kyo8zaiekmcngpgnl5zfhisq0sn 250 75203 237673 237663 2026-09-28T12:21:47Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 237673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਕਹਿੰਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਟੱਚ ਵਾਲਾ ਮੋਬਾਇਲ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਲ ਵੀ ਸਿੱਧੇ (straight) ਕਰਵਾਉਣੇ ਹਨ। 7 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਵਾਲ ਸਿੱਧੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਮੋਬਾਇਲ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਘਰ ਵਿਚ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਕਿਉਂਕਿ ਲੜਕੀ ਵਲੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫੋਨ ਤੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਸਿਆਮੋ ਨੇ ਮੋਬਾਇਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਹ ਲੜਾਈ ਝਗੜਾ ਕਰਕੇ ਪੇਕੇ ਰੁੱਸ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਮਹੀਨਾ ਕੁ ਬੀਤਣ ਬਾਅਦ ਪੰਚਾਇਤ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਈ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪੰਚਾਇਤ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਿਆ ਕਰੇਗੀ, ਮੋਬਾਇਲ ਵੀ ਰੱਖੇਗੀ।" ਸਿਆਮੋ ਭਾਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ 12 ਵਜੇ ਤੱਕ ਚਾਰ ਪੰਜ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਘਰ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨੂੰਹ ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਿਆਮੋ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੀ ਮਤਲਬ ਕੱਢੀਏ? ਜੇਕਰ ਸਿਆਮੋ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਦਾ ਰੱਬ ਹੀ ਰਾਖਾ ਹੈ। {{gap}}ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਔਕਾਤ ਅਤੇ ਹੈਸੀਅਤ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੇਕੇ ਘਰ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਾਣੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਮੋਬਾਇਲ ਦੀ ਗੱਲ ਛੱਡੋ, ਖਾਣ ਲਈ ਰੋਟੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵਿੰਗੇ ਟੇਢੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਚਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹੋਣ ਪਰ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਸਿਰਫ ਵਾਲ ਸਿੱਧੇ ਕਰਵਾਉਣ ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਕਿੱਧਰ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਹੈ। ਚਾਦਰ ਦੇਖ ਕੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਿੱਧੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਘਿਉ ਨਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੁੱਠੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਖਰਾਬ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਹੀ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਘਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਮਨ ਸੋਚਣ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇੰਨੀ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਵਿਚ ਪਲੀ ਔਰਤ ਦੀ ਸੋਚ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪੇਕੇ ਘਰ ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਪਲੀ ਲੜਕੀ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹਸ਼ਰ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਰੱਬ ਹੀ ਜਾਣਦਾ<noinclude>{{rh||39}}</noinclude> 4c48hb6zglprgkos9s0y818sxuhws8v 237869 237673 2026-09-29T05:13:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237869 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਹਿੰਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਟੱਚ ਵਾਲਾ ਮੋਬਾਇਲ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਲ ਵੀ ਸਿੱਧੇ (straight) ਕਰਵਾਉਣੇ ਹਨ। 7 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਵਾਲ ਸਿੱਧੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਮੋਬਾਇਲ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ ਘਰ ਵਿਚ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਕਿਉਂਕਿ ਲੜਕੀ ਵਲੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫੋਨ ਤੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਸਿਆਮੋ ਨੇ ਮੋਬਾਇਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਹ ਲੜਾਈ ਝਗੜਾ ਕਰਕੇ ਪੇਕੇ ਰੁੱਸ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਮਹੀਨਾ ਕੁ ਬੀਤਣ ਬਾਅਦ ਪੰਚਾਇਤ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਈ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪੰਚਾਇਤ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਿਆ ਕਰੇਗੀ, ਮੋਬਾਇਲ ਵੀ ਰੱਖੇਗੀ।" ਸਿਆਮੋ ਭਾਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ 12 ਵਜੇ ਤੱਕ ਚਾਰ ਪੰਜ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਘਰ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨੂੰਹ ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਿਆਮੋ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੀ ਮਤਲਬ ਕੱਢੀਏ? ਜੇਕਰ ਸਿਆਮੋ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਦਾ ਰੱਬ ਹੀ ਰਾਖਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਔਕਾਤ ਅਤੇ ਹੈਸੀਅਤ ਕਿਵੇਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੇਕੇ ਘਰ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਘਰ ਵਿਚ ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਾਣੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਮੋਬਾਇਲ ਦੀ ਗੱਲ ਛੱਡੋ, ਖਾਣ ਲਈ ਰੋਟੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵਿੰਗੇ ਟੇਢੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਚਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹੋਣ ਪਰ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਸਿਰਫ ਵਾਲ ਸਿੱਧੇ ਕਰਵਾਉਣ ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਕਿੱਧਰ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਹੈ। ਚਾਦਰ ਦੇਖ ਕੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਥੇ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਿੱਧੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਘਿਉ ਨਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੁੱਠੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਖਰਾਬ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਹੀ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਘਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਮਨ ਸੋਚਣ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇੰਨੀ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਵਿਚ ਪਲੀ ਔਰਤ ਦੀ ਸੋਚ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪੇਕੇ ਘਰ ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਪਲੀ ਲੜਕੀ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹਸ਼ਰ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਰੱਬ ਹੀ ਜਾਣਦਾ {{nop}}<noinclude>{{rh||39}}</noinclude> ac9h893pxl2goz7xapq6aethv5ha375 250 75204 237674 237664 2026-09-28T12:38:04Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 237674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੱਜੇ ਪੁੱਜੇ ਘਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਜਿਆਦਾ ਸਿਆਣੀ, ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਊ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਨੇ ਵੀ ਲਗਭਗ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਬੜਾ ਸਿਆਪਾ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਹੂਲਤ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸੀ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਬੜਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਾਬਤ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੋਣਗੀਆਂ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਅਤੇ ਦੱਸਣਗੀਆਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ, ਭਾਵੇਂ ਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਫੋਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਣ ਪਰ ਰੱਜ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣਗੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਬਾਪ, ਭਰਾ, ਭੈਣ, ਪਤੀ, ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਆਦਿ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਵਿਆਹੁਤਾ ਦਾ ਤਲਾਕ ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਹੀ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਵਿਆਹ ਮੌਕੇ ਆਦਮੀ ਕੋਲ ਦੋ ਰਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਰਸਤਾ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਦੂਜਾ ਨਰਕ ਨੂੰ। ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਬੜਾ ਸਾਧਾਰਣ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਬੜਾ ਸਜਿਆ-ਧਜਿਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਿਕਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਏਦਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬੱਕਰੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕਬੂਤਰਬਾਜ ਕਬੂਤਰ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉੱਡ ਕੇ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਖੰਭ ਕੁਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਬੂਤਰ (ਆਦਮੀ) ਸਿਰਫ ਫੜਫੜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਨਰਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ‘ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ' ਹੋਣ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਲੜਕੀ ਸ਼ਰੀਫ ਹੈ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ, ਕਹਿਣਾ ਮੰਨੇਗੀ ... ਆਦਿ ਪਰ ਸਹੁਰਾ ਘਰ<noinclude>{{rh||40}}</noinclude> 659x17l0jyd50zckzhehz4crdca1b78 237870 237674 2026-09-29T05:16:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237870 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੱਜੇ ਪੁੱਜੇ ਘਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਜਿਆਦਾ ਸਿਆਣੀ, ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਊ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਨੇ ਵੀ ਲਗਭਗ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਬੜਾ ਸਿਆਪਾ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਹੂਲਤ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸੀ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਬੜਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਾਬਤ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੋਣਗੀਆਂ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਅਤੇ ਦੱਸਣਗੀਆਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ, ਭਾਵੇਂ ਕੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਫੋਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਣ ਪਰ ਰੱਜ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣਗੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਬਾਪ, ਭਰਾ, ਭੈਣ, ਪਤੀ, ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਆਦਿ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਵਿਆਹੁਤਾ ਦਾ ਤਲਾਕ ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਹੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਹੀ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਵਿਆਹ ਮੌਕੇ ਆਦਮੀ ਕੋਲ ਦੋ ਰਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਰਸਤਾ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਦੂਜਾ ਨਰਕ ਨੂੰ। ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਬੜਾ ਸਾਧਾਰਣ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਬੜਾ ਸਜਿਆ-ਧਜਿਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਿਕਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਏਦਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬੱਕਰੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕਬੂਤਰਬਾਜ ਕਬੂਤਰ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉੱਡ ਕੇ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਖੰਭ ਕੁਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਬੂਤਰ (ਆਦਮੀ) ਸਿਰਫ ਫੜਫੜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਨਰਕ ਦਾ ਰਸਤਾ ‘ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ' ਹੋਣ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਲੜਕੀ ਸ਼ਰੀਫ ਹੈ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ, ਕਹਿਣਾ ਮੰਨੇਗੀ ... ਆਦਿ ਪਰ ਸਹੁਰਾ ਘਰ<noinclude>{{rh||40}}</noinclude> 4koastnh9k34fepxvghc6ucrur9jqgy 250 75205 237675 237665 2026-09-28T12:40:29Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 237675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਰਹਿੰਦੇ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਸਬਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਬਾਪ-ਧੀ ਤੇ ਤਾਂ ਕਤਲ ਦਾ ਕੇਸ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਾਠਕ ਖੁਦ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਖੈਰ! ਨਰਕ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਦਮੀ ਹਨ ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਲੁਭਾਉਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨੀਆਂ, ਲਾਲਚ ਆਦਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਨਰਕ ਦੀ ਚੋਣ ਹੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਫਸੇ ਕਬੂਤਰ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਇਕ ਮੰਡੀ ਨਾਲ ਵੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਸਬਜੀ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਬਜੀ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਸਿਆਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆ ਕੇ ਛਾਂਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਧੀਆ ਸਬਜੀ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਬਜੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਸਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦਰਮਿਆਨੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਬਜੀ ਹੀ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਲੇਟ ਸਬਜੀ ਮੰਡੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਸਤੀ ਸਬਜੀ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਬਜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਨ ਵਿਚ ਕਿੱਲੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੇਚੀ ਸਬਜੀ ਨੂੰ ਪਨਸੇਰਿਆਂ (ਪੰਜ ਕਿੱਲੋ) ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਖਰੀਦਦਾਰ ਵੱਧ ਸਬਜੀ ਖਰੀਦ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ‘ਸਿਆਣਾ’ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੂਰਖ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ 80% ਤਾਂ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਹੀ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਤਾਂ ਮੱਥੇ ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠਾ? ਗਰੀਬ ਜਨਤਾ ਜਾਂ ਭੱਈਏ (ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ) ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੜੇ ਸਿਆਣੇ, ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਵੇਚ ਕੇ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਹੁਣ ਖਰੀਦਦਾਰ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਦੀ<noinclude>{{rh||41}}</noinclude> dajjtirlr3lrghd5nkuntxp0tmk0cww 237871 237675 2026-09-29T05:16:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237871 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਰਹਿੰਦੇ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਸਬਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਬਾਪ-ਧੀ ਤੇ ਤਾਂ ਕਤਲ ਦਾ ਕੇਸ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਾਠਕ ਖੁਦ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਖੈਰ! ਨਰਕ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਦਮੀ ਹਨ ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਲੁਭਾਉਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨੀਆਂ, ਲਾਲਚ ਆਦਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਨਰਕ ਦੀ ਚੋਣ ਹੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਫਸੇ ਕਬੂਤਰ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਇਕ ਮੰਡੀ ਨਾਲ ਵੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਸਬਜੀ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਬਜੀ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਸਿਆਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆ ਕੇ ਛਾਂਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਧੀਆ ਸਬਜੀ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਬਜੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਸਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦਰਮਿਆਨੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਬਜੀ ਹੀ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਲੇਟ ਸਬਜੀ ਮੰਡੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਸਤੀ ਸਬਜੀ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਬਜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਨ ਵਿਚ ਕਿੱਲੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੇਚੀ ਸਬਜੀ ਨੂੰ ਪਨਸੇਰਿਆਂ (ਪੰਜ ਕਿੱਲੋ) ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਖਰੀਦਦਾਰ ਵੱਧ ਸਬਜੀ ਖਰੀਦ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ‘ਸਿਆਣਾ’ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੂਰਖ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ 80% ਤਾਂ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਹੀ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਤਾਂ ਮੱਥੇ ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠਾ? ਗਰੀਬ ਜਨਤਾ ਜਾਂ ਭੱਈਏ (ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ) ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੜੇ ਸਿਆਣੇ, ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਵੇਚ ਕੇ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਹੁਣ ਖਰੀਦਦਾਰ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸਦੀ<noinclude>{{rh||41}}</noinclude> eo9eug90agp2kjhu76iv4o7e3xytlss 250 75206 237676 237666 2026-09-28T13:20:43Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 237676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਬਚੀ-ਖੁਚੀ, ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਨਾ ਵਿਕਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਡੰਗਰਾਂ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟਣੀ ਪੈਣੀ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਚੁੱਕ ਕੇ ਘਰ ਲਿਜਾਣੀ ਪੈਣੀ ਸੀ, ਘਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਵੀ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਇਸ ਵਿਚ ਕੀੜੇ ਹੀ ਪੈ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਖਰੀਦਦਾਰ ਉਸ ਸਬਜੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਬਾਪ ਆਪਣੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਮਰਿਆ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਗਲ ਪਾਉਣ' ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਰੀਫ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜੇਕਰ ਵਿਆਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਲੜਕੀ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਵੀ ਤੰਗ ਆਇਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੰਵਾਰੀ ਘਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੜਕੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰ ਰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਸਬਜੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਤਾਂ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਨੂੰ ਡੰਗਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਘਰ ਕੰਵਾਰੀ ਬੈਠੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਧੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਾਪ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਡੰਗਰਾਂ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟ ਸਕਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਰੂਪੀ ਜੀਵ ਹੀ ਗਾਹਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹਮਦਰਦੀ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ ਪਰ ਇਸ ਪਾਤਰ (ਕੁੜੀ ਦਾ ਬਾਪ) ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਕਾ ਹਮਦਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਹਮਦਰਦੀ ਜਤਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਜੋ ਵਸੇ ਹੋਏ ਕਬੂਤਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਇਕ 'ਮੰਡੀ' ਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਚਲੋ ਖ਼ੈਰ! ਸਬਜੀ ਤਾਂ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦੁੱਖ (ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ) ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਕਈ ਅਣਖੀਲੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਗਲ ਪਏ ਇਸ ਮਰੇ ਸੱਪ ਦੇ ਫਣ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ, ਪਰ ਕਈ ਡਰਪੋਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਈ ਇਸ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਦਿਆਂ ਅਖੀਰ ਖ਼ੁਦ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ<noinclude>{{rh||42}}</noinclude> cwcxjxnodats1wiqdeipwduo5b0p1mc 237770 237676 2026-09-28T15:30:20Z Kaur.gurmel 192 237770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਬਚੀ-ਖੁਚੀ, ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਨਾ ਵਿਕਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਡੰਗਰਾਂ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟਣੀ ਪੈਣੀ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਚੁੱਕ ਕੇ ਘਰ ਲਿਜਾਣੀ ਪੈਣੀ ਸੀ, ਘਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਵੀ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਇਸ ਵਿਚ ਕੀੜੇ ਹੀ ਪੈ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਖਰੀਦਦਾਰ ਉਸ ਸਬਜੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਬਾਪ ਆਪਣੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਮਰਿਆ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਗਲ ਪਾਉਣ' ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਰੀਫ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜੇਕਰ ਵਿਆਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਲੜਕੀ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਵੀ ਤੰਗ ਆਇਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੰਵਾਰੀ ਘਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੜਕੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰ ਰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਸਬਜੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਤਾਂ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਨੂੰ ਡੰਗਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਘਰ ਕੰਵਾਰੀ ਬੈਠੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਧੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਾਪ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਡੰਗਰਾਂ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟ ਸਕਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਰੂਪੀ ਜੀਵ ਹੀ ਗਾਹਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹਮਦਰਦੀ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ ਪਰ ਇਸ ਪਾਤਰ (ਕੁੜੀ ਦਾ ਬਾਪ) ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਕਾ ਹਮਦਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਹਮਦਰਦੀ ਜਤਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਜੋ ਫਸੇ ਹੋਏ ਕਬੂਤਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਇਕ 'ਮੰਡੀ' ਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਚਲੋ ਖ਼ੈਰ! ਸਬਜੀ ਤਾਂ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦੁੱਖ (ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ) ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਕਈ ਅਣਖੀਲੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਗਲ ਪਏ ਇਸ ਮਰੇ ਸੱਪ ਦੇ ਫਣ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ, ਪਰ ਕਈ ਡਰਪੋਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਈ ਇਸ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਦਿਆਂ ਅਖੀਰ ਖ਼ੁਦ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ<noinclude>{{rh||42}}</noinclude> f5o46blmec01koq2cq1x9gblh9ybodp 237872 237770 2026-09-29T05:16:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237872 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਬਚੀ-ਖੁਚੀ, ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਨਾ ਵਿਕਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਡੰਗਰਾਂ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟਣੀ ਪੈਣੀ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਚੁੱਕ ਕੇ ਘਰ ਲਿਜਾਣੀ ਪੈਣੀ ਸੀ, ਘਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਵੀ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਇਸ ਵਿਚ ਕੀੜੇ ਹੀ ਪੈ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਖਰੀਦਦਾਰ ਉਸ ਸਬਜੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਬਾਪ ਆਪਣੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਮਰਿਆ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਤੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਗਲ ਪਾਉਣ' ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਰੀਫ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜੇਕਰ ਵਿਆਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਲੜਕੀ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਵੀ ਤੰਗ ਆਇਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੰਵਾਰੀ ਘਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੜਕੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰ ਰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਸਬਜੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਤਾਂ ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਨੂੰ ਡੰਗਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਘਰ ਕੰਵਾਰੀ ਬੈਠੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਧੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਾਪ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਡੰਗਰਾਂ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟ ਸਕਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਰੂਪੀ ਜੀਵ ਹੀ ਗਾਹਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਲੀ-ਸੜੀ ਸਬਜੀ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹਮਦਰਦੀ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ ਪਰ ਇਸ ਪਾਤਰ (ਕੁੜੀ ਦਾ ਬਾਪ) ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਕਾ ਹਮਦਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਹਮਦਰਦੀ ਜਤਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਜੋ ਫਸੇ ਹੋਏ ਕਬੂਤਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਇਕ 'ਮੰਡੀ' ਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਚਲੋ ਖ਼ੈਰ! ਸਬਜੀ ਤਾਂ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦੁੱਖ (ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ) ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਕਈ ਅਣਖੀਲੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਗਲ ਪਏ ਇਸ ਮਰੇ ਸੱਪ ਦੇ ਫਣ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ, ਪਰ ਕਈ ਡਰਪੋਕ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਈ ਇਸ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਦਿਆਂ ਅਖੀਰ ਖ਼ੁਦ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ<noinclude>{{rh||42}}</noinclude> 303bf4yy7iy1pu77rw0y53qn35pd8q8 250 75207 237677 237667 2026-09-28T13:29:40Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 237677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਕਈ ਬੜੇ ਦਲੇਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ 'ਚ ਡਿੱਗੀ ਮੱਖੀ ਵਾਂਗੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ/ਪਤਨੀ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਲੜਾਈ-ਝਗੜਾ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੱਢੇਗਾ ਤਾਂ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਨਰਕ ਕੱਟਣ ਸਮਾਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੋ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ 'ਚ ਪਈ ਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟ ਹੀ ਦੇਨਾ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਮਸਲੇ ਤੇ ਮੇਰੀ ਖ਼ੁਦ ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਬਹਿਸ ਜਾਂ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ "ਵਕਤੋਂ ਖੁੰਝੀ ਡੂਮਣੀ, ਗਾਵੈ ਆਲ ਪਤਾਲ" ਭਾਵ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ/ਮੌਕਾ ਸੀ ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਸਿਆਣਪਤ ਨਾ ਵਰਤੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ 'ਕੰਨਿਆ ਦਾਨ ਮਹਾਂ ਦਾਨ'। ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕੰਨਿਆ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੌ ਗਊਆਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਸਹੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤਾਂ ਲਾਟਰੀ ਵਾਲਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਬੜੇ ਬੜੇ ਸਿਆਣੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਆਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਘੱਟ ਸਮਝਦਾਰ ਜਾਂ ਬੇਵਕੂਫ ਬੰਦੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਧਨੀ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੜੀ ਸੁਘੜ ਸਿਆਣੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਕਿੰਨਾਂ ਸਾਹਿਤ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਆਦਿ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਮਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਿਆਰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ ਕਿ "ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ 45 ਸਾਲਾ ਮਾਂ 20 ਸਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਫਰਾਰ", "ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਫਰਾਰ", "ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰਕੇ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ", "ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਪਤੀ ਦਾ ਕਤਲ" ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਘਿਰਣਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ<noinclude>{{rh||43}}</noinclude> t8xo23ytz54pb3h4aitir1ujqczjhh4 237873 237677 2026-09-29T05:16:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 237873 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਈ ਬੜੇ ਦਲੇਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ 'ਚ ਡਿੱਗੀ ਮੱਖੀ ਵਾਂਗੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ/ਪਤਨੀ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਲੜਾਈ-ਝਗੜਾ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੱਢੇਗਾ ਤਾਂ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਨਰਕ ਕੱਟਣ ਸਮਾਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੋ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ 'ਚ ਪਈ ਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟ ਹੀ ਦੇਨਾ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਮਸਲੇ ਤੇ ਮੇਰੀ ਖ਼ੁਦ ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਬਹਿਸ ਜਾਂ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ "ਵਕਤੋਂ ਖੁੰਝੀ ਡੂਮਣੀ, ਗਾਵੈ ਆਲ ਪਤਾਲ" ਭਾਵ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ/ਮੌਕਾ ਸੀ ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਸਿਆਣਪਤ ਨਾ ਵਰਤੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ 'ਕੰਨਿਆ ਦਾਨ ਮਹਾਂ ਦਾਨ'। ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕੰਨਿਆ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੌ ਗਊਆਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। {{gap}}ਦਰਅਸਲ ਸਹੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤਾਂ ਲਾਟਰੀ ਵਾਲਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਬੜੇ ਬੜੇ ਸਿਆਣੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਆਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਘੱਟ ਸਮਝਦਾਰ ਜਾਂ ਬੇਵਕੂਫ ਬੰਦੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਧਨੀ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੜੀ ਸੁਘੜ ਸਿਆਣੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਕਿੰਨਾਂ ਸਾਹਿਤ, ਪੁਸਤਕਾਂ ਆਦਿ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਮਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਿਆਰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ ਕਿ "ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ 45 ਸਾਲਾ ਮਾਂ 20 ਸਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਫਰਾਰ", "ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਫਰਾਰ", "ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਅੱਗੇ ਛਾਲ ਮਾਰਕੇ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ", "ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਪਤੀ ਦਾ ਕਤਲ" ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਘਿਰਣਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ<noinclude>{{rh||43}}</noinclude> 1vz4wtbsjjxifvn6otlnew9mq9dbqx2 250 75208 237681 237671 2026-09-28T13:57:05Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 237681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸੂਈ ਕੁੱਤੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਿਖਾਵੇ! ਕੁੱਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਪਵੇਗੀ। ਮੱਝ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੇ ਕੱਟਰੂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਰੇਹੜੀ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਟੋਕਰੇ ਵਿਚ ਲੱਦ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਮਮਤਾ ਵਸ ਪਿੱਛੇ ਰਿੰਗਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਛੀ ਦਾ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕ ਲਓ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਸ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ਤਾਂ ਚੁੰਝਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਰੌਲਾ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਡਰਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਿਸਕਵਰੀ ਚੈਨਲ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਜਾਨਵਰ (ਮਾਵਾਂ) ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਜੁਬਾੜੇ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਮੁੱਲ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਗੁਆ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਂਦਰੀ ਦੀ ਬੱਚੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਮਤਾ ਤਾਂ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਤੁਰਦੀ ਫਿਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਤਸਵੀਰ 'ਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਿਖਾਰਨਾਂ ਕੋਲ ਭਾਵੇਂ ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੈਸੇ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਲਟਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। {{Css image crop |Image = ਤਿੰਨ_ਸੌ_ਪੈਂਹਠ_ਚਲਿੱਤਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 48 |bSize = 450 |cWidth = 264 |cHeight = 200 |oTop = 180 |oLeft = 147 |Location = center |Description = }} ਇਕ ਭਿਖਾਰਨ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹਨ<noinclude>{{rh||44}}</noinclude> shapx8zvzz6foa57ubb3l00me6jc359 250 75209 237744 2026-09-28T14:39:28Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>ਬਿਨਾ ਇਜਾਜ਼ਤ ਕੋਈ ਨਾ ਛਾਪੇ 5/211 ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਵਿ ਭਾ: ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਕੌਮ ਮੈਡ ਰਾਜਪੂਤ ਪੇਸ਼ਾ ਜਰਗਰਾਂ ਅਸਰ ਜਿਸਨੂੰ ਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਪਬਲਿਸ਼ਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਲੁਹਾਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਲਾਹੌ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>ਬਿਨਾ ਇਜਾਜ਼ਤ ਕੋਈ ਨਾ ਛਾਪੇ 5/211 ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਵਿ ਭਾ: ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਕੌਮ ਮੈਡ ਰਾਜਪੂਤ ਪੇਸ਼ਾ ਜਰਗਰਾਂ ਅਸਰ ਜਿਸਨੂੰ ਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਪਬਲਿਸ਼ਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਲੁਹਾਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਛਪਰਾਯਾ : ੧੯੧੨ ਸਤੰਬਰ ਸ੍ਰੀਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਪ੍ਰੇਸ ਲਾਹੌਰ॥ ਭਾਇਤਾਦ ਤਿਨ ੩. Digitized by Panjab Digitat Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 85e5udk616a0f73hwpa6fq95rtzezf1 250 75210 237745 2026-09-28T14:39:29Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>( ੧੧ ) ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ ॥ ਪੈਸੇ ਦਾ ਯਾਰ ਤੇਰਾ ਕੁਲ ਸੰਸਾਰ ਜੀ । ਪੈਸੇ ਬਗੈਰ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿਨ ਗਵਾਰ ਜੀ। ਅਜੇ ਭੀ ਨਾਮ ਜਮੀਂ ਹੋਏ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਜੀ । ਸਿਰ ਤੇ ਕਾਲ ਤੇਰੇ ਡੰਕਾ ਬਜਾਵੰਦਾ॥ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>( ੧੧ ) ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ ॥ ਪੈਸੇ ਦਾ ਯਾਰ ਤੇਰਾ ਕੁਲ ਸੰਸਾਰ ਜੀ । ਪੈਸੇ ਬਗੈਰ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿਨ ਗਵਾਰ ਜੀ। ਅਜੇ ਭੀ ਨਾਮ ਜਮੀਂ ਹੋਏ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਜੀ । ਸਿਰ ਤੇ ਕਾਲ ਤੇਰੇ ਡੰਕਾ ਬਜਾਵੰਦਾ॥ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਪੀਰ ਫਕੀਰ ਸਭ ਕਾਲ ਖਪਾਏਜੀ । ਕਾਲ਼ਦੇ ਅਗੇ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾਂ ਜਾਏ ਜੀ। ਅਪਨੀ ਜਾਨ ਓਹੀ ਇਥੋਂ ਬੁਝਾਏ ਜੀ।ਨਾਮ ਗੋਬਿੰਦ ਜੇਹੜਾ ਨਿਤ ਹੈ ਗਾਂਵਦਾ। ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਂਵਦਾ॥ ਮੇਰੀ ਤੂ ਮੇਰੀ ਬੰਦੇ ਨਿਤ ਕਰੇਂਓਏ। ਸਾਹਿਬਦੇ ਰੰਗਾਂਕੋਲੋਂ ਕਦੇਨਾਡਰਓਏ। ਪਾਪਾਂਦੀਆਂ ਪੰਡਾਂ ਸਿਰਕਾਸਨੂ ਧਰੇਂਓਏ।ਨਾਮ ਬਗੈਰ ਨਹੀਓਂ ਲੰਗਿਆ ਜਾਵੰਦਾ ॥ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲਾਵੰਦਾ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 6sxr4n0clvnb5qkfazvk1uhg5c0gwk5 250 75211 237746 2026-09-28T14:39:30Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>( E ) ਦਾ। ਝੋਕ ਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਸਤਵੇਂਗੁਰਫਿਰਹੋਏਹਰਰਾਇਜੀ। ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੁਰੂਅਠਵੇਂ ਆਏ ਜੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏਜੀ।ਜਿਨਾਂਦਾਨਾਮ ਲਿਆਦੂਖਹੈਜਵ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>( E ) ਦਾ। ਝੋਕ ਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਸਤਵੇਂਗੁਰਫਿਰਹੋਏਹਰਰਾਇਜੀ। ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੁਰੂਅਠਵੇਂ ਆਏ ਜੀ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏਜੀ।ਜਿਨਾਂਦਾਨਾਮ ਲਿਆਦੂਖਹੈਜਵੰਦਾ॥ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਤੇਗਬਹਾਦਰ ਹੋਏਨੌਵੇਂ ਅਵਤਾਰਜੀ। ਪਾਪੀਆ ਤਾਈਂ ਜਿਨਾਦਿਤਾਹੈਮਾਰਜੀ।ਅਪਨੇਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਲੀਤੀਨੇਸਾਰਜੀ।ਰਖਕੇਧਰਮਦੇਖੇਸੀਸਗਵਾਵੰ ਦਾ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ ਗੁਰੂਗੋਬਿੰਦਸਿੰਘਦਸਵੇਂਜਾਨਜੀ। ਮੀਰੀ ਪੀਰੀ ਵਿਚ ਸਵਾਜੋਧਾਨਜੀ।ਧਰਮਦੀਆਕੇਜਿਨਾਰਖੀ ਹੈਆਨਜੀ।ਖਾਲਸਾਤਵਾਰੀਖ਼ ਪਿਆ ਬਤਾਵੰਦਾ। ਝੋਕ ਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਲਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਖਾ ਧਰਮਦਿਤੋ ਬੇਟੇ ਨੇ ਚਾਰਜੀ । ਡੁਬਦੀ ਹਿੰਦ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> pefw8o3r04ca075s6tfy9kvu24vjm8z 250 75212 237747 2026-09-28T14:39:30Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>(+) ਗਲ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲ ਵੰਞਾ ॥ ਧੰਣਾਤੇਜਟਦੇਖੋ ਝੇਕ ਲਗਾਵੰਦਾ।ਪਥਰਾਂਵਿਚੋਂ ਆਕੋਰਬਨ ਪਾਵੰਦਾ। ਤਰਕੇ ਆਪ ਫੇਰ ਬਿਪਤ ਵੈਦਾ।ਲਸੀਦਾਛਨਾਪਿਆਕੇਗਉਵਾਂਚਰਾਵੰਦਾ ਝੋਕ ਪ ਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>(+) ਗਲ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲ ਵੰਞਾ ॥ ਧੰਣਾਤੇਜਟਦੇਖੋ ਝੇਕ ਲਗਾਵੰਦਾ।ਪਥਰਾਂਵਿਚੋਂ ਆਕੋਰਬਨ ਪਾਵੰਦਾ। ਤਰਕੇ ਆਪ ਫੇਰ ਬਿਪਤ ਵੈਦਾ।ਲਸੀਦਾਛਨਾਪਿਆਕੇਗਉਵਾਂਚਰਾਵੰਦਾ ਝੋਕ ਪ ਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਝੋਕਲਗਾਈਮੀਰਾਬਾਈਨੇਆਨਜੀ।ਨਾਮਦੇਸ਼ੋਂਕ ਵਿਚ ਹੋਏ ਗਲਤਾਨਜੀ।ਜਹਿਰਪਿਆਲਾ ਕਰੇਰਵਾਨਜੀ।ਪੀਵੇਯਾਮੀਰਾਂਬਾਈਅਤ ਹੋ ਜਾ ਵੰਦਾ।ਲੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲਾਵਦਾ। ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਨਾਮ ਦੋਓ ਆਨ ਜਦ ਝੋਕਲਗਾਈ ਸੀ। ਨਾਮਦੇ ਜੋਰ ਫੋਰਗਊਜਵਾਈ ਸੀ।ਨਾ ਦੀਹਰਵੇਲੇਦੇਂਦਾ ਦੁਹਾਈਸੀਨਾਮਬਗੈਰ ਹੇਕੁਝ ਨਹੀ ਭਾਵੰਦਾ॥ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਨਾਮਦੀīਕਰਵਦਾਸਲਗਾਈ ਸੀ। ਪਥਰਨੂਚਕ ਫੇਰ ਗੰਗਾਵਗਾਈ ਸੀ। ਨਾਮਦੇਵਿਚਐਸੀਲਿਵ T Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> qnf9wwn40tp9myfitar7ic3zk7sve4h 250 75213 237748 2026-09-28T14:39:30Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>( ੧੦ ) ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਬੁਲਾਵੰਦਾ ॥ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਇਥੇ ਭਲੀ ਕਮਾਈ ਜੀ ਓਨਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ ਹਰ ਜਥਾ ਵਿਡਾਈ ਜੀ। ਇਥੇ ਤੇ ਓਥੇ ਫੇਰ ਹੋਵੇ ਸਹਾਈ ਜੀ । ਵੇਦ ਗ੍ਰੰਥ ਸਭੀ ਇਹੋ ਬਤਾਵੰਦਾ ॥ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>( ੧੦ ) ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਬੁਲਾਵੰਦਾ ॥ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਇਥੇ ਭਲੀ ਕਮਾਈ ਜੀ ਓਨਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ ਹਰ ਜਥਾ ਵਿਡਾਈ ਜੀ। ਇਥੇ ਤੇ ਓਥੇ ਫੇਰ ਹੋਵੇ ਸਹਾਈ ਜੀ । ਵੇਦ ਗ੍ਰੰਥ ਸਭੀ ਇਹੋ ਬਤਾਵੰਦਾ ॥ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ ॥ ਜਨਮ ਸੀ ਤੇਰਾ ਹੀਰੇ ਜੈਸਾ ਪਿਆਰਿਆ। ਮਾਯਾਦੇ ਪਿਛੇ ਲਗ ਖਾਕਮੇ ਡਾਰਿਆ। ਓਹਦਾ ਖਿਆਲ ਆਕੇ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰਿਆ। ਜੇਹਿੜਾ ਹੈ ਰੋਜ਼ੀ ਕੁਲ ਤਾਈਂ ਪੁਚਾਵੰਦਾ ॥ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਮਾਈ ਤੇ ਬਾਪ ਹੋਰ ਘਰਦੀ ਨਾਰ ਜੀ ਪੁਤ੍ ਧੀਆਂ ਸਣੇ ਕੁਲ ਪਰਵਾਰ ਜੀ । ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਤਾਈਂ ਨਿਤ ਕਰੇ ਪਿਆਰ ਜੀ ਪੈਸੇ ਬਗੈਰ ਨਹੀਓ ਕੋਈ ਬੁਲਾਵੰਦਾ ॥ ਝੋਕ ਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲਾਵੰਦਾ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org 1<noinclude></noinclude> 177797caxr6a1rsndokdydtlzc4cjct 250 75214 237749 2026-09-28T14:39:31Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>( 4 ) ਗੁਰੂ ਭੀ ਕਲਜੁਗਵਿਚਲੀਤਾਨਾਨਕਅਵਤਾਰਜੀਆਨਕ ਤਾਰਿਆਜਿਸਨੇਕੁਲਸੰਸਾਰਜੀ।ਨਾਮਦਾਖੋਲਦਿ ਤਾਭੰਡਾਰਜੀ।ਕਲਦੇਜੀਵਾਂਤਾਈਂਬੰਨੇਜੋਲਾਵੰਦਾ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾਂ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>( 4 ) ਗੁਰੂ ਭੀ ਕਲਜੁਗਵਿਚਲੀਤਾਨਾਨਕਅਵਤਾਰਜੀਆਨਕ ਤਾਰਿਆਜਿਸਨੇਕੁਲਸੰਸਾਰਜੀ।ਨਾਮਦਾਖੋਲਦਿ ਤਾਭੰਡਾਰਜੀ।ਕਲਦੇਜੀਵਾਂਤਾਈਂਬੰਨੇਜੋਲਾਵੰਦਾ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾਂ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਨਾਨਕਅਵਤਾਰਫੇਰਕਲੂਮੇਧਾਰਿਆ।ਅੰਗਦ ਦੂ ਜੇ ਫੇਰਸਮਝਪਿਆਰਿਆ।ਅਮਰਦਾਸ ਵਿਚਾਰਿਆ।ਡੇਰਾਜੋਗੋਇੰਦਵਾਲਵਿਖੇਲਗਾਵੰ ਦਾ॥ ਝੋਕ ਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਚੌਥੇ ਤਾਂ ਰਾਵਦਾਸ ਗੁਰੁ ਕਹਾਏ ਜੀ। ਸੁਧਾਸਰ ਵਿਖੇਡਰੇਲਾਏਜੀ।ਪੰਜਵੇਂਗੁਰੂਫੇਰਅਰਜਨਸਦਾ ਏ ਜੀ।ਤਰਨਤਾਰਨਜੀ ਦੀ ਮਸਿਆਜਾਵੰਦਾ ॥ ਲੋਕ ਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਛੇਵੇਂਤਾਂਗੁਰੂਹਰਗੋਬਿੰਦਪਛਾਨਜੀ।ਭਗਤਖਾਤਰ ਜੇਹੜੇਹੋਏਕੁਰਾਬਾਨਜੀ। ਦੁਸ਼ਟਾਮਾਰਅੰਗ ਭਗ ਤਾ ਲਗਾਨਜੀ।ਜਿਨਾਈ ਜਸਪਿ ਮਾਜੁਗਹੈ ਗਾਵੈ f Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 8dqrdg8oeolxg3pq0ra4s2ecbs9fnci 250 75215 237750 2026-09-28T14:39:31Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> o3umq1y4zrmnvs72dsiq0uv03xg9fac 250 75216 237751 2026-09-28T14:39:31Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>( 2 ) 1 ਤਾਂਈਂਲਿਆਜੋਤਾਰਜੀ (ਧਰਮਦੀਖਾਕੀਤੇਬੜੇ ਉਪਕਾਰਜੀ : ਖਾਲਸਾ ਪੰਥਤੀ ਜਾ ਓਹੀ ਸਜਾ ਦਾ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਂਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਂਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਗੁਰੂਗ੍ਰੰਥਗਿਆਰਵਾਂਮਾਨਜੀ ਦਸਾਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>( 2 ) 1 ਤਾਂਈਂਲਿਆਜੋਤਾਰਜੀ (ਧਰਮਦੀਖਾਕੀਤੇਬੜੇ ਉਪਕਾਰਜੀ : ਖਾਲਸਾ ਪੰਥਤੀ ਜਾ ਓਹੀ ਸਜਾ ਦਾ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਂਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਂਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਗੁਰੂਗ੍ਰੰਥਗਿਆਰਵਾਂਮਾਨਜੀ ਦਸਾਂ ਹੀ ਗੁਰਵਾਂ ਜਿਨੂਕੀਤਾਇਲਾਨਜੀ । ਜਿਸਨੂੰ ਸੇਵੇ ਅਜਕਲ ਜਹਾਨਜੀ।ਓਸਦੇਤਾਈਂਮੈਂਭੀਸੀਸਝੁਕਾਵੰਦਾ। ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲ ਵੰਦਾ। ਨਾਮਦੀਝੋਕਲਾਈਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ। ਜਿਸਦੀ ਦੁ█ਵਿਚਪੈਗਈਵਹੀਰਜੀ ਨਾਮਨੂਜਪ ਬੈਠੇ ਪੀਰਫਕੀਰਜੀ। ਗੀਤਗੋਬਿੰਦਭਲਾਕਿਉਂਨਹੀਂ ਤੂਗਾਮਦਾ।ïਕਤਮਾੜੀ ਕਿਉਂਨਹੀਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਖ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਝੰਢਤਾਗਾਈਆਕੇਸਦੁਨੇਕਸਾਈਜੀ। ਛੁਰੀ ਚ- ਲਾਨੀ ਫੇਰ ਉਸਨੇਹਟਾਈਜੀ। ਜਪਕੇ ਨਾਮਦੇਖੋ ਮੁਕਤੀਪਾਈਜੀ। ਜਪਦਾ ਨਾਮਜੇਹੜਾਸੋਈਤਰ ਲਾਵੰਦਾ। ਝੋਕ ਤਮਾਦੀ ਕਿਉਂਨਹੀਲਾਵੰਦਾ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> crohkyet04wtw77e6hho2h0n17t64e9 250 75217 237752 2026-09-28T14:39:31Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>(ε) ਲਾਵੰਦਾ ਚਾਲਾਈਸੀ।ਇਕੋਬਰਮਸਾਰੇਨਿਗਾਂਸੀਆਵੰਦਾ - ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਕੀਦਾ ਤੇ ਕੀਦਾਤੁਹਾਨੂਨਾਮ ਗੁਨਾਵਾਂਜੀ।ਇਸਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉਤੇਅੰਤਨਾਪਾਵ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>(ε) ਲਾਵੰਦਾ ਚਾਲਾਈਸੀ।ਇਕੋਬਰਮਸਾਰੇਨਿਗਾਂਸੀਆਵੰਦਾ - ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਕੀਦਾ ਤੇ ਕੀਦਾਤੁਹਾਨੂਨਾਮ ਗੁਨਾਵਾਂਜੀ।ਇਸਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉਤੇਅੰਤਨਾਪਾਵਾਂਜੀ। ਓਦੇਤਾਂਉਤੋਂ ਬਲਿ ਹਾਰੇ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਜੀ।ਜੇਹਿੜਾਹੈਝੋਕ ਨਿਤ ਨਾਮਦੀ ਗਾਵੰਦਾ।ਝੋਕ੫ਮਾਤਮਾਦੀਕਿਉ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਦਿਨਭੇਰਾਤਨਿਤਪਾਪਕਮਾਵੇਤੂ। ਕੱਦੀਨਾ ਨਾਮ ਮੂਰਖ ਓਸਦਾ ਧਿਆਵੇਂ । ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਨਿਤ ਜਾਨਖਪਾਵੇਤੂ ਕਦੇਨਾਤੈਨੁਰਬਚੇਤੇਭੀ ਆਵੰਦਾ॥ ਝੋਕ ਤਮਾਂ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਦੇਖਲੈਮੂਰਖਮਨਕਰਵਿਚਾਰ ਓਏ। ਕਹਿੜੀ ਤੂ ਕੀਤੀਇਥੇਭਲੀਆਕਾਰਓਏ। ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਕਰਨੇ ਵਿਚ ਰਿਓੜਿਆ ਓਏ। ਨੇਕੀਤਾਂਕਰਨੇਦਾਕੁਝ ਖਿਆਲ ਨਾ ਆਵੰਦਾ ॥ 1 ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲਾਵੰਦਾ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> ou0w51ovfvbksw7jobggjzuo2r1d36w 250 75218 237753 2026-09-28T14:39:32Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>(੪) ਓਨੁ ਓਹੀ ਸੁਖ ਪਾਵੰਦਾ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ ਕਿਉ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਵਿਚਰਤੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਅਵਤਾਰਜੀ ।ਰਾਵਣਪਾਪੀ ਤਾਈਂ ਦਤਾਹੈ ਮਾਰ ਜੀ। ਭਗਤ ਭਭੀ ਸ਼ਨਤਾਈਂ ਕੀਤਾਸੰਪਿਆਰਜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>(੪) ਓਨੁ ਓਹੀ ਸੁਖ ਪਾਵੰਦਾ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ ਕਿਉ ਨਹੀਂ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਵਿਚਰਤੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਅਵਤਾਰਜੀ ।ਰਾਵਣਪਾਪੀ ਤਾਈਂ ਦਤਾਹੈ ਮਾਰ ਜੀ। ਭਗਤ ਭਭੀ ਸ਼ਨਤਾਈਂ ਕੀਤਾਸੰਪਿਆਰਜੀ। ਸ਼ੰ ਕਾਦੇਵਿਚ ਜੇਹੜਾ ਰਾਜ ਕਮਾਵੰਦਾ॥ਝੋਕਪ੍ਰਮਾਤਮਾਦੀਕਿਉਂਨਹੀਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਵਤਾਰ ਵਿਚ ਦਵਾਧਾਰਦੇ।ਪਾਪੀ ਕੇਸਤਾਈਂਹਥੀ ਨੇਮਾਰਦੇ।ਭਾਰਤਕਰਾਕੇਭਾਰ ਧਰਤੀਉਭਾਰਦੇ। ਗੋਪੀਆਂ ਸੰਗਨਿਤਰਾਸ਼ ਮਚਾ ਵੰਦੇ॥ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ॥ ਕਲਜੁਗ ਵਿਚ ਹੋਏ ਪਾਪ ਜੋ ਘੋਰਜੀ। ਟੁਟੀਸੀ ਆਕੇਧਰਮਦੀਡੋਰਜੀ।ਭਗਤਾਂਮਚਾਇਆਫੇਰਆ ਨਜੋਰਜੀ।ਨਾਨਕਅਵਤਾਰਸ੍ਵਾਮੀਫੇਰ ਹੋਵੰਦਾ ਝੋਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲਾਵੰਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ। Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 28yr8xtlalt803xuy2ljp31o7ul6a0v 250 75219 237754 2026-09-28T14:39:44Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>( ੧੬ ) ਵਿਗ੍ਯਾਪਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਸਤਕ ਸੁਧ ਤੇ 'ਸਸਤੇ ਬੜੀ ਰਿਆਇਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਜਿਸ ਸਜਨਾਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪਤੇ ਪਰ ਮੰਗਾ ਲੈਨ॥ ਜੋਤਸਿੰਘ ਸੰਤਸਿੰਘ ਪੁ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>( ੧੬ ) ਵਿਗ੍ਯਾਪਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਾਡੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁਸਤਕ ਸੁਧ ਤੇ 'ਸਸਤੇ ਬੜੀ ਰਿਆਇਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਜਿਸ ਸਜਨਾਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪਤੇ ਪਰ ਮੰਗਾ ਲੈਨ॥ ਜੋਤਸਿੰਘ ਸੰਤਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਲੁਹਾਰੀ ਦਰਵਾਜਾ ਲਾਹੌਰ +80087 +++ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org ਤਾ ੨੨੫੪<noinclude></noinclude> ragxmffd2oiip3qq7ghc7ytto4qgul1 250 75220 237755 2026-09-28T14:39:44Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>( ੧੫ ) ਬਿਚਾਰ। ਵਿਚ ਤਲਵੰਡੀ ਵੇਖਕੇ ਮਨ ਮੇਂਕਰੀ ਆਨਕ ਨਾਨਕ ਭਏ ਅਵਤਾਰ ।ਕਰੇਂ ਮੰਗਲਾ · ਸਭ ਨਰ ਨਾਰੀ । ਸਗਲ ਜਿਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਤਾਰੀ॥ ਕਲੀ ॥ ਬੀਜ ਨਾਮਦਾ ਗੁਰਾਂਨੇ ਹਰਥਾਂ ਦੀਨਾ ਬੋ।ਜੋ ਕੋਈ ਜਪਸੀ ਨਾਮ ਕੋ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>( ੧੫ ) ਬਿਚਾਰ। ਵਿਚ ਤਲਵੰਡੀ ਵੇਖਕੇ ਮਨ ਮੇਂਕਰੀ ਆਨਕ ਨਾਨਕ ਭਏ ਅਵਤਾਰ ।ਕਰੇਂ ਮੰਗਲਾ · ਸਭ ਨਰ ਨਾਰੀ । ਸਗਲ ਜਿਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਤਾਰੀ॥ ਕਲੀ ॥ ਬੀਜ ਨਾਮਦਾ ਗੁਰਾਂਨੇ ਹਰਥਾਂ ਦੀਨਾ ਬੋ।ਜੋ ਕੋਈ ਜਪਸੀ ਨਾਮ ਕੋ ਪਾਰ ਉਤਾਰਾ ਹੋ। ਐਸੀ ਪ੍ਰਭੁ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰੀ।ਧੰਨ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਨਿਰੰਕਾਰੀ। ਸਗਲ ਜਿਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ ਤਾਰੀ ॥ ਕਲੀ ॥ ਹਾਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੰਦ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਕਰੇ।ਜੋ ਕੋਈ ਜਪਸੀ ਨਾਮ ਕੋ ਸੋਈ ਕਲਮੇ ਤਰੇ।ਨਾਮ ਕੀ ਮਹਿਮਾਂ ਬੜੀ ਭਾਰੀ।ਸਗਲ ਜਿਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ ਤਰੀ।ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਿਰੰਕਾਰੀ॥ ਸੰਪੂਰਣ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> a7kmcvbmy22duoclw5abuyr3zb4a1kj 250 75221 237756 2026-09-28T14:39:44Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>( ੧੨ ) ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ ॥ ਹਕਹਲਾਲਨਿਤਕਰ ਮਜੂਰੀਤੂ ਦਿਲਦੇ ਵਿਚੋਂ ਕਡ ਛਡ ਗਰੂਰੀਤੂ । ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਕਾਹਨੂੰ ਕਰੇਂ ਮਰੀਤ।ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਤੇ ਹਥਨਾ ਆਵੰਦਾ॥ ਅਰਜਨਸਿੰਘਕਹੇ ਖੋਪੁਕਾਰਜੀ | ਜਪੋਖਾਂਨ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>( ੧੨ ) ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਵੰਦਾ ॥ ਹਕਹਲਾਲਨਿਤਕਰ ਮਜੂਰੀਤੂ ਦਿਲਦੇ ਵਿਚੋਂ ਕਡ ਛਡ ਗਰੂਰੀਤੂ । ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਕਾਹਨੂੰ ਕਰੇਂ ਮਰੀਤ।ਮਾਨਸ ਜਨਮ ਤੇ ਹਥਨਾ ਆਵੰਦਾ॥ ਅਰਜਨਸਿੰਘਕਹੇ ਖੋਪੁਕਾਰਜੀ | ਜਪੋਖਾਂਨਾਮ ਤੁਸੀਂ ਬੈਠਕਰਤਾਰਜੀ।ਜਿਸਨੇਬੇੜਾਸਾ'ਡਾਕੂ ਪਾਰਜੀ। ਕਲੂਦੇ ਵਿਚ ਇਕੋ ਨਾਮੁ ਤਰਾਵੰਦਾ । ਝੋਕ ਤਮਾਂ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲਾਂਵਦਾ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾਮ ਭੁਲਾਂਵ॥ ਦੋਹਿਰਾ ॥ ਝੋਕ ਕਹੀ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਉਚਾਰ। ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇ ਬੀਚ ਮੇਂ ਪੇਸ਼ਾ ਕਰੇ ਸੁਨਾਰ ॥ ਦੋਹਿਰਾ ॥ ਭੂਲ ਦਾਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਹੈ ਸੁਣੋ ਸਭੀ ਬੁਧਵਾਨ। ਪੜੀਓ ਇਸ ਕੋ ਸੋਧਕੇ ਕਵਕੋ ਸਮਝ ਨ ਧਾਨੁ॥ ਦੋਹਿਰਾ ॥ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਥ ਰੁਤਦੀਪ, ਜੋ ਸੰਮਤ ਬਿਕਰਮਖਾਨ ਵਿਚ ਮਹੀਨੇ ਮੰਨ ਕੇ ਝੋਕ ਸੰਪੂਰਨ ਜਾਨ॥ ਦੋਹਿਰਾ ॥ ਦਰਵਾਜਾ ਸੁਲਤਾਨ ਵਿੰਡ ਅ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 6eyh9n20mlafhp1xmx8s1d43ahzculk 250 75222 237757 2026-09-28T14:39:44Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>( ੧੪ ) ਰੂਪ ਫੇਰ ਆਨ ਕੇ ਲੀਯਾ ਦੁਵਾਪਰ ਧਾਰ।ਕੰਸ ਦੁਸ਼ਟ ਕੋ ਮਾਰਕੇ ਲੀਲਾ ਕਰੀ ਅਪਾਰ ਸੰਗਲੈ ਰਾਧੇ ਜੀ ਪਿਆਰੀ।ਸਚ ਦਾ ਨੰਦਹੈ ਗਿਰਧਾਰੀ। t ਹੈ ਭਗਤੋਂ ਕਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ॥ਕਲੀ ॥ ਕਲ ਜੁੰਚ ਦੇਵਿਚ ਅਨਕੇ ਗਰੂ ਨਾਨਕਯ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>( ੧੪ ) ਰੂਪ ਫੇਰ ਆਨ ਕੇ ਲੀਯਾ ਦੁਵਾਪਰ ਧਾਰ।ਕੰਸ ਦੁਸ਼ਟ ਕੋ ਮਾਰਕੇ ਲੀਲਾ ਕਰੀ ਅਪਾਰ ਸੰਗਲੈ ਰਾਧੇ ਜੀ ਪਿਆਰੀ।ਸਚ ਦਾ ਨੰਦਹੈ ਗਿਰਧਾਰੀ। t ਹੈ ਭਗਤੋਂ ਕਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ॥ਕਲੀ ॥ ਕਲ ਜੁੰਚ ਦੇਵਿਚ ਅਨਕੇ ਗਰੂ ਨਾਨਕਯਾਂ ਅਵਤਾਰ ਰਾਮ ਨਾਮ ਕਾਬੀਜਜੋਹਰਥਾਂਦੀਆਖਲਾਗਜਾਏ ਸਿੰਘ ਅਰਜਨ ਬਲਹਾਰੀ ਸਚਦਾਨੰਦਹੈਗਿਰਧ ਰੀ । ਜੋ ਹੈ ਭਗਤੋਂ ਕਾ ਹਿਤਕਾਰੀ॥ ਭਜਨ ਟੋਕ॥ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਰਲ ਜਿਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ ਤਾਰੀ॥ ਕਲੀ ॥ ਕਲੂਕਾਲ ਜਬ ਭਏ ਆਨਕੇ ਅਪਨਾ ਕੀਨੋ ਜੋਰ ਭਗਤੋਂ ਕੋ ਦੁਖ ਜਬ ਹੂਵਾ ਤਬੀ ਮਚਾਇਓ ਸੋਗ ਕਰੋ ਅਛਿਆ ਗਿਰਧਾਰੀ । ਸਗਲ ਜਿਸ ਸਿਸਟ ਹੈ ਤਾਰੀ॥ ਕਲੀ ॥ ਭਗਤੋਂ ਕਾ ਦੁਖ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 6gdxh29iab5jrmdy3tfs377aeg1dmo3 250 75223 237758 2026-09-28T14:39:44Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<noinclude></noinclude>( 23 ) ਸਭ ਮੈਂ ਜਾਨ। ਲਾਗੇ ਕਟੜਾ ਜਲਿਆ ਕਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਜਰਾਨ ॥ ਭਜਨ ਟੇਕ ॥ ਸਚਦਾਨੰਦ ਹੈ ਗਿਰਧਾਰੀ । ਜੋ ਹੈ ਭਗਤੋਂ ਕਾ ਹਿਤਕਾਰੀ॥ ਕਲੀ ॥ਸਤਿਜੁਗ ਦੇ ਵਿਚ ਆਨਕੇ ਕੀਆ ਹਰਨਾਕਸ਼ ਜੋਰ।ਦੇਕੇ ਦੁਖ ਪਰਲਾਦ ਕੋ ਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="" /></noinclude><noinclude></noinclude>( 23 ) ਸਭ ਮੈਂ ਜਾਨ। ਲਾਗੇ ਕਟੜਾ ਜਲਿਆ ਕਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਜਰਾਨ ॥ ਭਜਨ ਟੇਕ ॥ ਸਚਦਾਨੰਦ ਹੈ ਗਿਰਧਾਰੀ । ਜੋ ਹੈ ਭਗਤੋਂ ਕਾ ਹਿਤਕਾਰੀ॥ ਕਲੀ ॥ਸਤਿਜੁਗ ਦੇ ਵਿਚ ਆਨਕੇ ਕੀਆ ਹਰਨਾਕਸ਼ ਜੋਰ।ਦੇਕੇ ਦੁਖ ਪਰਲਾਦ ਕੋ ਤੋੜੀ ਧਰਮ ਕੀ ਡੋਰ ! ਤਬੀ ਸੇ ਰੂਪ ਨਰਸਿੰਘ ਹੈ ਧਾਰੀ । ਸਚਦਾਨੰਦ ਹੈ ਗਿਰਧਾਰੀ ( ਜੋ ਹੈ ਭਗਤੋਂ ਕਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ॥ ਕਲੀ ॥ ਵਿਚ ਤੇਰੇਤੇ ਆਨ ਕੇ ਲੀਆ ਰਾਮ ਅਵਤਾਰ । ਭਗਤ ਭਭੀਛਣ ਸਾਰ ਕੇ ਲੀਨਾ ਰਾਵਣ ਘਰ! ਦਰਸ ਦੇ ਸਗਲੀ ਜਗਤਾਰੀ। ਸਭ ਦਾ ਨੰਦ ਹੈ ਗਿਰਧਾਰੀ। ਜੋ ਹੈਂ ਭਰਤੋਂ ਕਾਂ ਹਿਤਕਾਰੀ ॥ 4 ਕਲੀ ॥... ਕਿਸ਼ਨ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> jvz5vr08iu8ljltfpi5fvkurywmu7b5 250 75224 237997 2026-09-29T10:46:18Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਟੇਕ-ਹਮਨਿਭਾਗਨ ਤਿਆਗਦਈ ਪੀਆਨੈ ਪੀਅਕੇਜੀਅ ਮੈਂ ਮੇਰਾ ਜੀਅਰੇ ਸੂੰਨੀਸੇਜ ਤੜਫਤੀ ਛੋਡ਼ੀ ਐਸਾਨਿਡਰ ਕੀਆਰੇ ਲਛਮਨਜੋ ਕਿਛੁ ਲਿਖਾਹੈ ਵਿਧਾਤਾਸੁਪਨੇ ਮੇਂ ਸੁਖ ਸਮਝਿਆਰੇ॥ਦੋਹਰਾ॥ਬਾਂਦੀਬਚਨ ਸੁਨਾਵਤੀ ਨਰਹੈਜਲ ਛਾਇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|( ੨੧ )}}</noinclude>ਟੇਕ-ਹਮਨਿਭਾਗਨ ਤਿਆਗਦਈ ਪੀਆਨੈ ਪੀਅਕੇਜੀਅ ਮੈਂ ਮੇਰਾ ਜੀਅਰੇ ਸੂੰਨੀਸੇਜ ਤੜਫਤੀ ਛੋਡ਼ੀ ਐਸਾਨਿਡਰ ਕੀਆਰੇ ਲਛਮਨਜੋ ਕਿਛੁ ਲਿਖਾਹੈ ਵਿਧਾਤਾਸੁਪਨੇ ਮੇਂ ਸੁਖ ਸਮਝਿਆਰੇ॥ਦੋਹਰਾ॥ਬਾਂਦੀਬਚਨ ਸੁਨਾਵਤੀ ਨਰਹੈਜਲ ਛਾਇ॥ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਤਬਾਰਨਾ ਮੈਨੇਤੋ ਕਹੀ ਸਮਝਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਮੈ ਕਹਿਤੀ ਸਮਝਾਇ ਕੰਵਰ ਡੇਉਢੀ ਪਰਆਏ।ਬੋਲੀਸੋਹੇ ਹਾਥ ਖੜੇਹੈਂ ਬਦਨਛਿਪਾਏ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਤੁਮਹੋਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇਖਮੇਰਾਜੀਅਰਾ ਘਬਰਾਵੈ॥ ਰਾਜ ਘਰੋਂਕੇ ਪੂਤ ਜੋਗ ਇਨਕੋ ਨਾ ਸੁਹਾਵੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਏਕ ਅਮਲੀਕੇ ਪਾਤ ਮੈਂ ਭੋਜਨ ਰਹੇ ਸਮਾਇ॥ ਮਨ ਫਾਰੇ ਦਿਲ ਉਛਲੇ ਪਲਗਾਂ ਪਰਨਾਸਹਾਇ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਰੈਨੈਨਨਸੇ ਨੀਰਸਡੀ ਕਾਇਆਂ ਮੁਰਝਾਈ॥ ਰੋਵੇਂ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਕਾਹੇ ਕੁਬੁਧਿ ਕਮਾਈ ਪ੍ਰਭਜੀ ਸੋਢੀਪਹੁੰਚੀਆਨ ਕੁੰਵਰ ਸੇ ਅਰਜ ਲਗਾਈ। ਸੁਖਮੈ ਸਾਧੇ ਜੋਗ ਕਹਾਂ ਤੇਰੇ ਮਨਭਾਈ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਸਪਤ ਬਿਪਤ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਜੋ ਪਛੁਤਾਵੈ ਕੂਰ॥ ਮਾਸਾ ਘਟੈ ਨ ਤਿਲ ਵਧੇ ਜੋ ਲਿਖ ਦੀਏ ਅੰਕੁਰ ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀਜੀ ਜੋ ਲਿਖਦੀਏ ਅੰਕੁਰ ਮਿਟੈ ਨਾਂ ਕਬੀਮਿਟਾਏ।ਮਾਤ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ ਜੋਗ ਮੈਂ ਉਨਸੇ ਪਾਏ॥ ਨੀਜੀ ਸਭਸੈ ਤਿਆਗੈ ਮੋਹ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈਂ ਨਹਿਲਾਏ॥ ਝੋਲੀ ਲੇਲੀ ਹਾਥ ਭੀਖ ੇਰੇ ਮਾਂਗਨ ਆਏ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹਮਣੀ ਰਣਵਾਸ ਕੀ ਤੁਮ ਸਿਰ ਕੈ ਸਿਰਤਾਜ॥ ਜਾ<noinclude></noinclude> tkwrotk2925yox4lx6i4xacy6kpwjr5 250 75225 237998 2026-09-29T10:47:33Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦਿਨ ਸੇ ਜੋਗੀ ਭਏ ਤ ਭਾਵਤ ਨਾਹੀਂ ਨਾਜ। ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਭਾਵਤ ਨਾਹੀ ਨਾਜ ਭਈਮੇਰੇ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ॥ ਰਾਜਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋਡ ਲਈਮੈਨੇ ਆਇ ਫ਼ਕੀਰੀ॥ਰਾਜਾਜੀ ਸੁਨੀਦੀਖਸੇਜਛੇੜਦਈਅਰਧਰੀ॥ਤੁਮਬਿਨੁਬਿਆਕਲੀ ਨੈਨਤਜੀ ਮੈਨੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|( ੨੨ )}}</noinclude>ਦਿਨ ਸੇ ਜੋਗੀ ਭਏ ਤ ਭਾਵਤ ਨਾਹੀਂ ਨਾਜ। ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਭਾਵਤ ਨਾਹੀ ਨਾਜ ਭਈਮੇਰੇ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ॥ ਰਾਜਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋਡ ਲਈਮੈਨੇ ਆਇ ਫ਼ਕੀਰੀ॥ਰਾਜਾਜੀ ਸੁਨੀਦੀਖਸੇਜਛੇੜਦਈਅਰਧਰੀ॥ਤੁਮਬਿਨੁਬਿਆਕਲੀ ਨੈਨਤਜੀ ਮੈਨੇਸਡੀ ਅਮੀਰੀ ਦੋ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੌਖੰਡ ਮੈ ਜੋ ਗ ਲੀਏ ਮੈਂਨੇ ਆਜ॥ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰੇ ਤੂ ਬੈਠੀ ਭੋ ਗੋਰਾਜ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀਜੀ ਬੈਠੀ ਭੋਗੋ ਰਾਜ ਮਾਲ ਸੇ ਭਰੈ ਖਜਾਨੈ॥ ਹਸਤੀ ਝੂਲੇ ਦੁਆਰ ਬਜੈਤੇਰੇਨੌਬਤਖਾਨੇ। ਰਾਨੀ ਜੀ ਇਛਤ ਮੇਂ ਬਰਤੇਰਾਜਦੇਸਕਿਆ ਹੂਏ ਬਿਰਾਨੇ ॥ ਕਰਮ ਲਿਖਾ ਮੇਰੇ ਜੋਗ ਸੋਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਮਾਨੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾਂ ਦਿਨ ਬਾਂਧੇ ਸੇਹਰਾ ਤਬ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੀਨਾ ਜੋਗ॥ ਰਾਜ ਘਰੋਂਕੀ ਵਿਆਹਿਕੇ ਤੋਹਮੇਦੀਆਵਿਯੋਗ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਹਮਕੋ ਦੀਆ ਵਿਯੋਗ ਮੈਹਲਮੇਂ ਭਈ ਉਦਾਸੀ ॥ ਰਾਜਪਾਟਦੀਏ ਛੋੜਭਏਜੰਗਲਕੇ ਵਾਸੀ ਰਾਜਾਜੀ ਸੈਨਾ ਸੋਈ ਸਾਥ ਖੂਬ ਤੁਮਛੋੜੀ ਸ੍ਵਾਮੀ॥ ਕਰੋ ਧਾਰਾਕਾ ਰਾਜਕਰੈ ਮਤ ਅਪਨੀਹਾਂਸੀ।ਦੋ॥ ਰਾਜਪਾਟਸਭਤਜਦੀਓਹਮੇਗੁਰੂ ਕੀ ਆਨ॥ ਭਿਖਿਆਹਮੇਮੰਗਾਇਦੋਤੋ ਜੋਗਰਹੇਂ ਮਨਮਾਨ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ਮਾਤਾਜੀ ਜੋਗ ਰਹੇ ਮਨਮਾਨ ਜਗਤ ਮੈਂਨੇ ਸੁਪਨਾ ਜਾਨਾ॥ਸਭਸੇ ਤ੍ਯਾਗ ਮੋਹ ਬਚਨ ਮਾਤਾ ਕਾ ਮਾਨਾ॥ਰਾਨੀ ਜੀ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਨਾ॥ ਹਮ ਹੈ ਪੁਤਰ ਤੁਮ ਮਾਇ ਨਾਹਕ ਮੇਂ ਝਗੜਾ ਠਾਨਾ॥<noinclude></noinclude> 0gv0l2sc50vy18id92mlfioowk6yv4l 250 75226 237999 2026-09-29T10:48:51Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਗੋਪੀਚੰਦ ਸੇ ਰਾਗ ਵਿਹਾਗ ॥ ਪੀਆਤਹਿ ਜਾਨਨਾ ਦੂੰਗੀ ਬੈਠੋ ਮਨ ਸਮਝਾਇ॥ਟੇਕ॥ਤੁਮ ਜਾਉ ਹਮੇ ਕਿਸਪਰ ਛੋੜਾ ਰੋਵਤ ਰਹੀ ਬਿਲਖਾਇ॥ ਸੋਲਾਸੌ ਨਾਰ ਵਿਸਾਰ ਚਲੈ ਠਾਢੇ ਹੋ ਭਸਮ ਰਮਾਇ॥ ਧਕ ਧੜਕ ਮੇਰਾਕਰਤ ਕਰੇਜਾ ਨ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 237999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|( ੨੩ )}}</noinclude>ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਗੋਪੀਚੰਦ ਸੇ ਰਾਗ ਵਿਹਾਗ ॥ ਪੀਆਤਹਿ ਜਾਨਨਾ ਦੂੰਗੀ ਬੈਠੋ ਮਨ ਸਮਝਾਇ॥ਟੇਕ॥ਤੁਮ ਜਾਉ ਹਮੇ ਕਿਸਪਰ ਛੋੜਾ ਰੋਵਤ ਰਹੀ ਬਿਲਖਾਇ॥ ਸੋਲਾਸੌ ਨਾਰ ਵਿਸਾਰ ਚਲੈ ਠਾਢੇ ਹੋ ਭਸਮ ਰਮਾਇ॥ ਧਕ ਧੜਕ ਮੇਰਾਕਰਤ ਕਰੇਜਾ ਨੈਨ ਰਹੇ ਜਲ ਛਾਇ॥ ਸੋਚ ਸਮਝ ਘਰ ਬੈਠ ਰਹੋ ਪੀਆ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਬਨਾਇ ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਦੀਜੈ ਦਰਸ ਦਿਖਾਇ ॥ ਜਵਾਬ ੋਪੀ ਚੰਦ ਕਾ ਰਾਣੀ ਰਤਨਕੌਰ ਸੇ ਨਾਰ ਅਬ ਖਿਆਲ ਪੜੋ ਮਤ ਮੇਰੇ ॥ ਮੁਹਿ ਜਾਨਾਂ ਗੁਰਕੇ ਡੇਰੇ ॥ ਟੇਕ ॥੧॥ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕਰੋ ਮਹਲਨ ਮੇਂ ਮਾਲ ਖਜਾਨੇ ਤੇਰੇ॥ ਮੇਰੇ ਕਰਮੋਂ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਹੈ ਫਕੀਰੀ : ਯਾਕੋ ਕੌਨ ਨਿਬੇਰੋ। ਫੌਜਨ ਕੇ ਘਰ ਭਰੇ ਹੈਂ ਰਸਾਲੇ ਤੋਂ ਯੇਹ ਰਾਜ ਤਪੇ ਚੌਫੇਰੇ ॥ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੈਂ, ਵਹ ਕਿਆ ਹੁਕਮ ਤੇਰਾ ਗੇਰੇ। ਬਾਰ ਬਾਰ ਸਮਝਾਵਤ ਤਿਰੀਆ ਹਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰੇ ॥ ਮਾਤਾ ਕੇ ਬਚਨਨ ਸੇ ਲਈਹੈ ਫਕੀਰੀ ਤੂੰ ਕਰੀਯੋਂ ਦਾਨ ਸਵੇਰੇ ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰ, ਗੁਣ ਗਾਵ ਆਇ ਗਏ ਦਿਨ ਤੇਰੇ ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਰਾਜਾ ਕੇ ਸਨ ਕਰ ਬਚਨ ਹਿਰਦੇ ਰੋਸ ਭਰੇ॥ ਧੜਕ ਧੜਕ ਛਾਤੀ ਕਰੈ ਨੈਨਨ ਨੀਰ ਫਰੈ ॥ ਚੌਬੋਲਾ ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ॥ ਵਰੈ ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਨੀਰ ਉਮੰਗ ਕਰ ਆਵੈ ਛਾਤੀ॥ ਕਿਆ<noinclude></noinclude> bi6hf7wx3ccsho2qh2j9rclmcimorp8 250 75227 238000 2026-09-29T10:50:44Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦੁਖ ਕਹੈ ਅਪਾਰ ਕਲੇਸ਼ ਕਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਤੀ ਰਾਜਾਜੀ ਤੁਮ ਸਿਰ ਕੇ ਤਾਜ ਤੇਰੀ ਹਮ ਨਾਰ ਸੁਹਾਤੀ॥ ਸੁਖ ਮੈਂ ਸਾਧੇ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਪਾਰ ਵਸਾਤੀ॥੧॥ ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਕ ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਕੀ ਨਾਰ ਹੋ ਜੋਗ ਧਰੇ ਕੀ ਮਾਇ ॥ ਪੜ੍ਹੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 238000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" />{{center|( ੨੪ )}}</noinclude>ਦੁਖ ਕਹੈ ਅਪਾਰ ਕਲੇਸ਼ ਕਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਤੀ ਰਾਜਾਜੀ ਤੁਮ ਸਿਰ ਕੇ ਤਾਜ ਤੇਰੀ ਹਮ ਨਾਰ ਸੁਹਾਤੀ॥ ਸੁਖ ਮੈਂ ਸਾਧੇ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਪਾਰ ਵਸਾਤੀ॥੧॥ ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਕ ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਕੀ ਨਾਰ ਹੋ ਜੋਗ ਧਰੇ ਕੀ ਮਾਇ ॥ ਪੜ੍ਹੀ ਕਰਕੇ ਜਾਨੀਓ ਤੇ ਜੋਗ ਸੁਫਲ ਹੋ ਜਾਇ॥ ਚੌ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਜੋਗ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਇ ਧਰਮਕੀ ਲਾਗੋ ਮਾਤਾ॥ ਦਿਲ ਮੇਂ ਧੀਰਜ ਬਾਂਧੇ ਜੋਈ ਕੁਛ ਲਿਖਾ ਬਿਧਾਤਾ॥ਰਾਨੀ ਜੀ ਹਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰ ਭੀਖ ਤੁਮ ਭੇਜੋ ਦਾਤਾ!! ਜਾਨਾ ਹਮੇਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਧਨਾ ਜੋਗ ਹੀ ਮਾਤਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਨੈਨ ਭਰ ਭਰ ਰੋਵਤੀ ਮੈਹਲੋਂ ਪੜਾ ਹੈ ਸੋਗ॥ ਸੁਖ ਮੈਂ ਦੁਖਹਮ ਕੋ ਭਯਾ ਤਾਂਤੇ ਸਾਧੇ ਜੋਗ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਤਾਂਤੇ ਸਾਧੇ ਜੋਗ ਭੋਗ ਹਮ ਸੇਨਾ ਕੀਏ॥ ਰਾਜ ਘਰੋਂ ਕੀ ਵਿਆਹਬਹੁਤ ਦੁਖ ਹਮਕੋ ਦੀਏ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਖੋਰੇ ਖਰੀਦੇ ਦਾਮ ਨਾਹਕ ਮੈਂ ਫੇਰੇ ਲੀਏ॥ ਛੋੜ ਚਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਬੰਧੂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਏ॥ ਜਵਾਬ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕਾ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ॥ ੧॥ ਕਰਮ ਰੇਖ ਦਰੇ ਨਹੀਂ ਦਾਰੀ॥ ਟੇਕ॥ ਕਰਮ ਕੇ ਹਾਥ ਤੁਰੰਗ ਨਚਾਵੈ ਕਰਮ ਛਤ੍ ਪਤ ਧਾਰੀ॥ ਕਰਮਨ ਕੇ ਹਾਥ ਨ ਕਰਤ ਅਮੀਰੀ॥ ਕਰਮ ਹੀ ਜਨਮ ਭਿਖਾਰੀ॥ ਕਰਮ ਕਰੇ ਸੋਈ ਬਨ ਆਵੈ ਕਰਮੋਂ ਕੀ ਰੇਖਾ ਨ੍ਯਾਰੀ। ਹਾਦਬਾਦ ਸਭ ਮੈਨੇ ਤ੍ਯਾਗੇ ਭੀਖ ਲਗੇ ਮੁਹਿ ਪਿਆਰੀ॥ ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕਰੋ ਮੈਹਲਨ ਮੈਂ ਕੰਚਨ ਪੌਲ<noinclude></noinclude> 8nliirwlyu550hiluqtoej5bqncfqb1