ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill/WAT 2019 2

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਸਰੋਤ</sitename>
    <dbname>pawikisource</dbname>
    <base>https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਲੇਖਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ਲਿਖਤ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="114" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ</namespace>
      <namespace key="115" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">ਪੰਨਾ</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill/WAT 2019 2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>32508</id>
    <revision>
      <id>238037</id>
      <parentid>236305</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>947</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>238037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24228" sha1="9mqdmvpmkjo3ucijqqvcedgunrltj0n" xml:space="preserve">{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource
}
|columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}}
{| class='wikitable sortable'
! Wikidata item
! name
! ਲਿੰਗ
! ਤਸਵੀਰ
|-
| [[:d:Q123847379|Q123847379]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q124145821|Q124145821]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q128792617|Q128792617]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132131245|Q132131245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q113726602|Q113726602]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132130150|Q132130150]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132130017|Q132130017]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134004281|Q134004281]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134867400|Q134867400]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134870191|Q134870191]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20607074|Q20607074]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608916|Q20608916]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609773|Q20609773]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609798|Q20609798]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q31787730|Q31787730]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q31789116|Q31789116]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q584501|Q584501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q61119073|Q61119073]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q65396609|Q65396609]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
|-
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q87408047|Q87408047]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q87408093|Q87408093]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q87408045|Q87408045]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20607826|Q20607826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q136099836|Q136099836]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136100973|Q136100973]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136436115|Q136436115]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q130564248|Q130564248]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q139817324|Q139817324]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q4900761|Q4900761]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q138786197|Q138786197]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q15731651|Q15731651]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ|ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurmeet Karyalvi.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>9mqdmvpmkjo3ucijqqvcedgunrltj0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਕੀਸਰੋਤ:ਲੇਖਕ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>34296</id>
    <revision>
      <id>238038</id>
      <parentid>236304</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:17:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>947</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>238038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33556" sha1="elm23d98q1zh284j17capd5tn3e56f9" xml:space="preserve">for the list of punjabi authors in public domain, [[d:Wikidata:WikiProject Punjab/Lists/Literature/Punjabi Authors in Public Domain|See Here]]
{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource
}
|columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਮ,p21,P214,p18
|sort=label
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ
! ਨਾਮ
! ਲਿੰਗ
! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ
! ਤਸਵੀਰ
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q31787730|Q31787730]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051]
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346]
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003]
| [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706]
| [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377]
| [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565]
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476]
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914]
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414]
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q87408047|Q87408047]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928]
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074]
| 
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146]
| [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757]
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298]
| 
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502]
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501]
| 
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494]
| 
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[:d:Q15731651|Q15731651]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ|ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurmeet Karyalvi.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[:d:Q134867400|Q134867400]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917]
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856]
| 
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[:d:Q20607074|Q20607074]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[:d:Q136099836|Q136099836]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200]
| [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[:d:Q134004281|Q134004281]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[:d:Q20607826|Q20607826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272]
| [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897]
| [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911]
| 
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333]
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[:d:Q136436115|Q136436115]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 51
| [[:d:Q132131245|Q132131245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184]
| [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[:d:Q65396609|Q65396609]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097]
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[:d:Q123847379|Q123847379]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644]
| [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857]
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221]
| 
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916]
| 
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[:d:Q87408093|Q87408093]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[:d:Q31789116|Q31789116]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 67
| [[:d:Q87408045|Q87408045]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446]
| [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802]
| 
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763]
| 
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[:d:Q20608916|Q20608916]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[:d:Q132130150|Q132130150]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[:d:Q4900761|Q4900761]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440]
| [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474]
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[:d:Q136100973|Q136100973]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786]
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[:d:Q113726602|Q113726602]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389]
| 
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356]
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560]
| 
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970]
| 
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[:d:Q132130017|Q132130017]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[:d:Q130564248|Q130564248]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389]
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 99
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465]
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230]
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[:d:Q139817324|Q139817324]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724]
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974]
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048]
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079]
| [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[:d:Q128792617|Q128792617]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[:d:Q584501|Q584501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[:d:Q138786197|Q138786197]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[:d:Q124145821|Q124145821]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[:d:Q20609773|Q20609773]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378]
| 
|-
| style='text-align:right'| 115
| [[:d:Q20609798|Q20609798]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 116
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693]
| 
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[:d:Q134870191|Q134870191]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 119
| [[:d:Q61119073|Q61119073]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968]
| 
|-
| style='text-align:right'| 120
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 121
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954]
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 123
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 124
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 125
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355]
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>elm23d98q1zh284j17capd5tn3e56f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ.pdf/119</title>
    <ns>250</ns>
    <id>59147</id>
    <revision>
      <id>238071</id>
      <parentid>214401</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashwinder sangrur</username>
        <id>2332</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238071</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4220" sha1="ds2urh9hgdk42a1luvbd61yzg37q2tl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ashwinder sangrur&quot; /&gt;{{center|(੮੭)}}&lt;/noinclude&gt;ਬਹੀ॥ ਬਾਜ ਗਜ ਭਾਰੇ ਤੇ ਤੋ ਨਖਨ ਸੋਂ ਫਾਰੁ ਡਾਰੇ ਐਸੋ ਰਨ ਭੈ ਕਰਨ ਭਇਓ ਆਗੇ ਕਬ ਹੀ॥ ਭਾਗੇ ਬਹੁ ਬੀਰ ਕਹੂੰ ਸੁਧ ਨ ਰਹੀ ਸਰੀਰ ਹਾਲ ਚਾਲ ਪਰੀ ਮਾਰੇ ਆਪਸ ਮੈ ਦਬ ਹੀ॥ ਪੇਖ ਸੁਰਰਾਇ ਮਨ ਹਰਖ ਬਢਇ ਸੁਰ ਪੁੰਜਨ ਬੁਲਾਇ ਕਰੈ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰ ਸਬ ਹੀ॥੧੦੯॥ ਕਬਿੱਤ॥ ਕ੍ਰੋਧ ਮਾਨ ਭਯੋ ਕਹਿਓ ਰਾਜਾ ਸਭ ਦੈਤਨ ਕੋ ਐਸੋ ਜੱਧ ਕੀਨੋ ਕਾਲੀ ਡਾਰਿਓ ਬੀਰ ਮਾਰ ਕੈ॥॥ ਬਲ ਕੋ ਸੰਭਾਰ ਕਰ ਲੀਨੀ ਕਰ ਵਾਰ ਢਾਰ ਪੈ ਠੋਰਨ ਮਧਿ ਮਾਰ ਮਾਰ ਇਉਂ ਉਚਾਰ ਕੈ॥ ਸਾਥ ਭਏ ਸੁੰਭ ਕੇ ਸੁ ਮਹਾਂਬੀਰ ਧੀਰ ਜੋਧੇ ਲੀਨੇ ਹਥਿਆਰ ਆਪ ਆਪਨੇ ਸੰਭਾਰਕੈ॥ ਐਸੇ ਚਲੇ ਦਾਨੋ ਰਵਿ ਮੰਡਲ ਛਪਾਨੋ ਮਾਨੋ ਸਲ ਭਉ ਡਾਨੋ ਪੁੰਜ ਪੰਖਨ ਸੰਭਾਰਕੈ ॥੨੧੦॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਦਾਨਵ ਸੈਨ ਲਖੈ ਬਲਿਵਾਨ ਸੁਬਾਹ ਨਿਚੰਡ ਪ੍ਰਚੰਡ ਭ੍ਰਮਾਨੋ॥ ਚੱਕ੍ਰ ਅਲਾਤ ਕੀ ਬਾਤ ਬਘੂਰਨ ਛੱਤ੍ਰ ਨਹੀ ਸਮ ਅਉ ਖਰਸਾਨੋ॥ ਤਾਂ ਰਨ ਮਾਹਿ ਸੁ ਐਸੋ ਫਿਰਿਓ ਜਲ ਭਉ ਰਨ ਹੀ ਸਰਤਾਹਿ ਬਖਾਨੋ॥ ਅਉਰ ਨਹੀਂ ਉਪਮਾਂ ਉਪਜੈ ਸੁ ਦੁਹੂੰ ਰੁਖ ਕੇਹਰਿ ਕੇ ਮੁਖਮਾਨੋ॥੨੧੧॥ ਜੁੱਧ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰੰਗਨ ਸਾਥ ਭਇਓ ਤਬ ਚੰਡ ਪ੍ਰਚੰਡਹਿ ਭਾਰੀ॥ਸੈਨ ਅਪਾਰ ਹਕਾਰ ਸੁਧਾਰ ਬਿਦਾਰ ਸੰਘਾਰ ਦਈ ਰਨ ਕਾਰੀ॥ ਖੇਤ ਭਇਓ ਤਹਾਂ ਚਾਰ ਸਉ ਕੋਂਸ ਲੋਂ ਸੋ ਉਪਮਾਂ ਕਵਿ ਦੇਖ ਬਿਚਾਰੀ॥ ਪੂਰਨ ਏਕ ਘਰੀ ਨ ਪਰੀ ਜਿ ਗਿਰੇ ਧਰ ਪੈ ਬਰਿ ਜਿਉਂ ਪਤਿ  ਝਾਰੀ ॥੨੧੨॥ ਮਾਰਚ ਮੂੰਚ ਤੁਰੰਗ ਲਈ ਤਬ ਲ਼ੀਨ ਹੈ ਸੁੰਭਚਮੁੰਡ ਕੋ ਆਗਾ॥ ਚਾਲ ਪਰਿਓ ਅਵਨੀ ਸਗਰੀ ਹਰਿ ਜੂ ਹਰਿ ਆਸਨ ਤੇ ਉਠਿ ਭਾਗਾ॥ ਸੂਖ ਗਇਓ ਤ੍ਰਸ ਕੇ ਹਰਿ ਹਾਰਿ ਸੁਸੰਕਤਿ ਅੰਕ ਮਹਾਂ ਭਇਓ ਜਾਗਾ॥ ਲਾਗ ਰਹਿਓ ਲਪਟਾਇ ਗਰੇ ਮਧਿ ਮਾਨਹੁ ਮੂੰਡ ਕੀ ਮਾਲ ਕੋ ਤਾਗਾ॥ ੨੧੩॥ਸਵੈਯਾ॥ ਚੰਡ ਕੇ ਸਾਮੂਹਿ ਆਇ ਕੈ ਸੁੰਭ ਕਹਿਯੋ ਮੁਖ ਸੋਂ ਇਹ ਮੈਂ ਸਭ ਜਾਨੀ॥ਕਾਲੀ ਸਮੇਤ ਸਭੈ ਸਕਤੀ ਮਿਲਿ ਦੀਨੋ ਖਪਾਇ ਸਭੈ ਦਲੁ ਬਾਨੀ॥ ਚੰਡ ਕਹਿਓ ਮੁਖ ਤੇ ਉਨਕੋ ਤੇਉ ਤਾਛਿਨ ਗਉਰ ਕੇ ਮੱਧਿ ਸਮਾਨੀ॥ ਜਿਉਂ ਸਰਤਾ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੇ ਬੀਚ ਮਿਲੇ ਬਰਖਾ ਬਹੁ ਬੂੰਦਨ ਪਾਨੀ॥ ੨੧੪॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਕੈ ਬਲਿਚੰਡਿ ਮਹਾਂਰਨ ਮਧਿ ਸੁਲੈ ਜਮਦਾੜ ਕੀ ਤਾਪ ਰਲਾਈ॥ ਬੈਠ ਗਈ ਅਰਿ ਕੇ ਉਰ ਮੈਂ ਤਿਹ ਸ੍ਰਉਨ ਤਜੋ ਗਨਿ ਪੂਰ ਅਘਾਈ॥ ਦੀਰਘ ਜੁੱਧ ਬਿਲੋਕ ਕੈ ਬੁੱਧ ਕਵੀ ਸਰ ਕੇ ਮਨ ਮੈ ਇਹ ਆਈ॥ ਲੋਥ ਪੈ ਲੋਥ ਗਈ ਪਰ ਇਉਂ ਸੁ ਮਨੋ ਸੁਰ ਲੋਗ ਕੀ ਸੀਢੀ ਬਨਾਈ॥੨੧੫॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਸੁੰਭ ਚਮੁੰ ਸੰਗ ਚੰਡਕਾ ਕ੍ਰੱਧ ਕੇ ਜੁੱਧ ਅਨੇਕ ਨਿਵਾਰ ਮਚਿਓ ਹੈ॥ਜੰਬੁਕ ਜੁੱਗਨ ਗ੍ਰਿਝ ਮਜੂਰ ਰਕੱਤ੍ਰ ਕੀ ਕੀਚ ਮੈਂ ਈਸ ਨਚਿਯੋਂ ਹੈ। ਲੁੱਥ ਪੈ ਲੁੱਥ ਸਭੀ ਤੈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ds2urh9hgdk42a1luvbd61yzg37q2tl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ.pdf/120</title>
    <ns>250</ns>
    <id>59148</id>
    <revision>
      <id>238081</id>
      <parentid>214402</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashwinder sangrur</username>
        <id>2332</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238081</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4082" sha1="eaqhds93odv5muaubokbbckx0g4pntg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ashwinder sangrur&quot; /&gt;{{center|(੮੮)}}&lt;/noinclude&gt;ਭਈ ਸਿਤ ਗੂੰਦ ਅਉ ਮੇਦ ਲੈ ਤਾਹਿ ਗਚਿਯੋ ਹੈ॥ ਭਉ ਨ ਰੰਗੀਨਥਨਾਇ | ਮਨੋ ਕਰ ਮਾਵਿ ਸਚਿੱਤ੍ਰ ਬਚਿਤ੍ਰ ਰਚਿਓ ਹੈ॥੨੧੬॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਦੁੰਦ ਸੁ ਜੁੱਧ ਭਇਯੋ ਰਨ ਮੈਂ ਉਤ ਸੁੰਭ ਇਤੈ ਬਰਚੰਡ ਸੰਭਾਰੀ॥ ਘਾਇ ਅਨੇਕ ਭਏ ਦੁਹੂੰ ਕੇ ਤਨ ਪਉ ਰਖ ਗਇਓ ਸਭ ਦੈਤ ਕੋ ਹਾਰੀ॥ ਹੀਨ ਭਈ ਬਲ ਤੇ ਭੁਜ ਕਾਂਪਤ ਸੋ ਉਪਮਾ ਕਵਿ ਐਸੇ ਬਿਚਾਰੀ॥ ਮਾਨਹੁ ਗਾਰੁੜ ਕੇ ਬਲ ਤੇ ਲਟੀ ਪੰਚ ਮੁਖੀ ਜੁਗ ਸਾਂਪਨ ਕਾਰੀ॥੨੧੭॥ ਕੋਪ  ਭਈ ਬਰ ਚੰਡ ਮਹਾਂ ਬਹੁ ਜੁੱਧ ਕਰਿਯੋ ਰਨ ਮੈਂ ਬਲਧਾਰੀ॥ ਲੈਕੈ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਮਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਪਚਾਰ ਕੈ ਸੁੰਭ ਕੇ ਊਪਰਿ ਝਾਰੀ॥ ਸਾਰ ਸੋਂ ਸਾਰ ਕੀ ਧਾਰ ਬਜੀ ਝਨਕਾਰ ਉਠੀ ਤਿਹ ਤੇ ਚਿਨਗਾਰੀ॥ ਮਾਨਹੁ ਭਾਦਵ ਮਾਸ ਕੀ ਰੈਨ ਲਸੈ ਪਟਬੀਜਨ ਕੀ ਚਮਕਾਰੀ॥੨੧੮॥ ਘਾਇਨ ਤੇ ਬਹੁ ਸ੍ਰਉਨ ਪਰਿਯੋ ਬਲ ਛੀਨ ਭਇਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਸੁੰਭ ਕੋ ਕੈਸੇ॥ਜੋਤ ਘਟੀ ਮੁਖ ਕੀ ਤਨ ਕੀ ਮਨੋ ਪੂਰਨ ਤੇ ਪਰਵਾ ਸਸਿ ਜੈਸੇ॥ ਚੰਡਿ ਲਇਓ ਕਰਸੁੰਭ ਉਠਾਇ ਕਹਿਯੋ ਕਵਿ ਨੇ ਮੁਖ ਤੇ ਜਸੁ ਐਸੇ॥ ਰੱਛਕ ਗੋ ਧਨ ਕੇ ਹਿਤ ਕਾਨ ਉਠਾਇ ਲਿਯੋ ਗਿਰ ਗੋਧਨੁ ਜੈਸੇ॥੨੧੯॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰਤੇ ਗਿਰ ਧਰਨੀ ਪਰਿਯੋ ਧਰ ਤੇ ਗਇਯੋਂ ਅਕਾਸ॥ ਸੰਭ ਸੰਘਾਰਨ ਕੇ ਨਮਿਤ ਗਈਚੰਡ ਤਿਹ ਪਾਸ॥ ੨੦॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਬੀਚਤ ਬੈਨ ਭਮੰਡਲ ਚੰਡਕਾ ਜੁੱਧ ਕਰਿਯੋ ਜਿਮ ਆਗੇਨ ਹੋਉ॥ ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਨਿਛੱਤ੍ਰ ਸਚੀਪਤਿ ਅਉਰ ਸਭੈ ਸੁਰ ਪੇਖਤ ਸੋਊ॥ ਖੈਂਚ ਕੈ ਮੂੰਡ ਦਈ ਕਰ ਵਾਰ ਕੀ ਏਕ ਤੇ ਮਾਰੁ ਕੀਏ ਤਬ ਦੋਊ॥ ਸੁੰਭ ਦੁਟੂਕ ਹੈ ਭੂਮਿ ਪਰਿਯੋ ਤਨ ਜਿਉਂ ਕਲਵੱਤ੍ਰ ਸਿਉਂ ਚੀਰਤ ਕੋਊ॥੧੨੧॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਸੁੰਭ ਮਾਰ ਕੈ ਚੰਡਕਾ ਉਠੀ ਸੁਸੰਖ ਬਜਾਇ॥ ਤਬ ਧੁਨਿਘੰਟਾ ਕੀ ਕਰੀ ਮਹਾਮੋਦ ਮਨੁਪਾਇ॥ ੨੨੨॥ ਦੈਤ ਰਾਜ ਛਿਨ ਮੈਂ ਹਨਿਯੋ ਦੇਵੀ ਇਹ ਪਰਕਾਰ॥ ਅਸਟ ਕਰਨ ਮਹਿ ਸਸਤ੍ਰ ਗਹਿ ਸੈਨਾ ਦਈ ਸੰਘਾਰ॥੨੨੩॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਚੰਡਕੇ ਕੋਪ ਨ ਓ ਪਰਹੀ ਰਨ ਮੈਂ ਅਸਿ ਧਾਰ ਭਈ ਸਮੁਹਾਈ।ਮਾਰ ਬਿਦਾਰ ਸੰਘਾਰ ਦਏ
ਤਬ ਭੂਪ ਬਿਨਾ ਕਰੈ ਕਉਨ ਲਰਾਈ। ਕਾਂਪਉਠੇ ਅਰਿ ਤ੍ਰਾਸ ਹੀਏ ਧਰਿ ਛਾਡ ਦਈ ਸਬ ਪਉਰ ਖਤਾਈ। ਦੈਤ ਚਲੇ ਤਜਿ ਖੇਤਹਿ ਯੌਂ ਜੈਸੇ ਬਡੇ ਗੁਨ ਲੋਭ ਤੇ ਜਾਤ ਪਰਾਈ॥੨੨੪॥ ਇਤਿ ਸ੍ਰੀਮਾਰਕੰਡੇ ਪੁਰਾਨੇ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰਸੁੰਭ ਬਧਹਿਨਾਮਸਪਤਮੋਂ ਧਿਆਇ ਸੰਪੂਰਨੰ ॥੭॥ {{gap}}॥ ਸਵੈਯਾ॥ ਭਾਜ ਗਇ ਮਘ ਵਾਜਿਨ ਕੇ ਡਰ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਆਦਿਸ ਭੈ ਭੈਭੀਤੇ। ਤੇਈਵੈ ਦੈਤ ਪਰਾਇ ਗਏ ਰਨਿ ਹਾਰ ਨਿਹਾਰ ਭਏ ਬਲੁ ਰੀਤੇ। ਜੰਬੂਕ ਗ੍ਰਿਝ ਨਿਰਾਸ ਭਏ ਬਨ ਬਾਸ ਗਏ ਜੁਗਜਾਮਨ ਬੀਤੇ। ਸੰਤ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eaqhds93odv5muaubokbbckx0g4pntg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>67491</id>
    <revision>
      <id>238011</id>
      <parentid>213900</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238011</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1677" sha1="shosybvtnu2y1zjtf8f1q1hn663z3sv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rh|ਤਿੱਤਰ|| 30}}
{{rh|ਗੀਤ ਗਗਨ ਦੇ ਪੰਛੀ|| 31}}
{{rh|ਪਰਦੇ ਹੇਠਾਂ|| 31}}
{{rh|ਕਿਉਂ ਘੜਿਆ?|| 32}}
{{rh|ਮੈਨਾ||32}}
{{rh|ਦਾਖਾਂ ਤੇ ਦਾਰੂ||33}}
{{rh|ਧਰ ਖਲੋਤੀ ਨਜ਼ਰ|| 33}}
{{rh|ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ|| 34}}
{{rh|ਹਸਦ|| 34}}
{{rh|ਨਾ-ਮਹਿਰਮ|| 35}}
{{rh|ਖਾਤਰ|| 35}}
{{rh|ਮਹਿਰਮ ਦਾ ਸੰਗ|| 36}}
{{rh|ਨਿਰਲੇਪ|| 36}}  
{{rh|ਖੱਟੇ ਨੂੰ ਪੇਉਂਦ|| 37}}
{{rh|ਬੁਝਾਰਤ|| 37}} 
{{rh|ਉਚ ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਝਾਕਾ||38}}
{{rh|ਮਾਇਆ ਕਾਈ|| 38}} 
{{rh|ਸ਼ਿਕਵਾ|| 39}}
{{rh|ਛੱਲ|| 39}}
{{rh|ਸੁਣ ਵੇ ਮਲਾਹਾ !|| 40}}
{{rh|ਬਿਨਾ ਮਿਲੇ ਜਾ ਜੁੜੇ||  40}}
{{rh|ਵਲ|| 41}}
{{rh|ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਦਾ ਦਾਨ|| 41}} 
{{rh|ਧੁੱਖ|| 41}}
{{rh|ਥੋਥਾ ਪਾਠੀ||  42}}
{{rh|ਜਗਤ ਦੇ ਚਾਲੇ||  42}}
{{rh|ਮੌਤ ਤੇ ਮਿਲਾਪ|| 43}} 
{{rh|ਵਾਹ ਤੇਰੀਆਂ ਸਮਝਾਂ|| 43}}
{{rh|ਨਿੰਦਿਆ|| 44}}
{{rh|ਦਾਮਨੀ ਲਿਸ਼ਕ|| 44}} 
{{rh|ਭਾਵ ਸਾਗਰ ਦਾ ਲੰਮਾ ਚੂੜਾ|| 45}}
{{rh|ਸੁਹਾਵੀ ਹੋਸ਼|| 45}}
{{rh|ਪ੍ਰੇਮ ਰੇਖਾ||  46}}
{{rh|ਕੁਣਸ ਕਾਢੇ|| 46}}
{{rh|ਹੁਮਾ ਪੰਛੀ ਨੂੰ|| 47}}
{{rh|ਉਹ ਸਾਊ ਮੈਂ ਚਾਕ|| 47}}
{{rh|ਚਿੱਚੜ ਤੇ ਵੱਛਾ|| 48}}
{{rh|ਦੂਣੀ ਹੋਵੇ ਲੋਅ|| 48}} 
{{rh|ਘਟਾ ਤੇ ਚੰਦ|| 49}}
{{rh|ਹਿਮਾਲਯ|| 49}} 
{{rh|ਮੋਤੀ ਤੇ ਹਨੇਰੀ|| 50}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>shosybvtnu2y1zjtf8f1q1hn663z3sv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>68063</id>
    <revision>
      <id>238030</id>
      <parentid>237903</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238030</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="8rutrykawh0bslxorfkzzhyz0tui7q5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੨)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੇ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹੁਕਮ ਹਮਾਰਾ ਮੰਨੀਏ ਤੁਮਕੋ 
ਹੋਤ ਅਵੇਰ॥ ਲਾਵੋ ਕੁਵਰ ਬੁਲਾਇਕੇ ਤੌ ਨਿਆਉ ਕਰਨ 
ਗੇ ਫੇਰ॥ਚੌ:॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਨ੍ਯਾਵ ਨਾ ਰਹੀ ਫੇਰ ਅਰਜ ਇਕ 
ਸੁਨੋ ਹਮਾਰੀ॥ ਭੋਜਨ ਭਏ ਤ੍ਯਾਰ ਭਰੀ ਸ੍ਵਰਨ ਕੀ ਥਾਰੀ॥ 
ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਿਉਂ ਠਾਂਢੇ ਕਰੋ ਕਿਉਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰੀ॥ਵੇ ਮੇਰੇ 
ਭਰਤਾਰ ਨਾਰ ਮੈਂ ਉਨਕੋ ਪ੍ਯਾਰੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ 
ਸਰਕਾਰ ਕੇ ਦਈ ਨੌਕਰੀ ਬਤਾਇ॥ ਲਾਉਂ ਕੈਸੇ ਬੋਲ ਕੇ 
ਰਾਜਾ ਬਹੁਰ ਰਿਸਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ਰਾਨੀਜੀ ਬਹੁਤ ਰਿਸਾਇ 
ਰਾਜਾ ਬੈਠੇ ਜਹਾਂ ਨ੍ਯਾਵ ਚੁਕਾਵੇ॥ ਲੈਕਰ ਕੋਟੜਾ ਹਾਥਮਾਰ 
ਮੇਰੀ ਖਾਲ ਉਡਾਵੇ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਤੁਮਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁਕਮ 
ਹਮ ਜਾਇ ਸੁਨਾਵੈ॥ ਚਾਰ ਘੜੀ ਗ਼ਮ ਖਾਓ ਬੋਲ ਰਾਜਾਕੋ 
ਲਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਦੂੰਨੀ ਤਲਬ ਚੁਕਾਇ ਤੂੰ ਬਾਕੀ ਤੁਝੇ 
ਇਨਾਮ॥ ਰਾਜਾ ਕੋ ਜਾਇ ਬੁਲਾਦੇ ਤੋ ਪਰੇ ਮਹਲ ਮੇਂ ਕਾਮ 
॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਯਾਰੇ ਜੀ ਮੈਹਲ ਮੇਂ ਪਰੈ ਕਾਮ ਹਮੇਂ ਤੂੰ 
ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੇ॥ ਹਮਕੋ ਹੋਇ ਕਲੇਸ਼ ਬੋਲ ਕਿਉ ਨਾਂ ਰਾਜਾ 
ਲਾਵੈ॥ ਪਿਆਰੇਜੀ ਰਹੀ ਦੀਨਤਾ ਛਾਇ ਖੜਾ ਕਿਉਂ ਦੇਰ 
ਲਗਾਵੈ॥ ਗੁਣ ਭੂਲੂੰਗੀ ਨਾਹਿ ਜ਼ੈਹਰ ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆਵੈ 
॥ ਦੋਹਾ॥ ਮਨਮੇਂ ਗਿਆਨ ਉਪਾਇਕੈ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾ 
ਰ॥ ਹਮ ਨੌਕਰ ਸ੍ਰਕਾਰਕੇ ਤੁਮ ਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ 
ਤੁਮਹੋ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਹੁਕਮ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬਜਾਊਂ। ਸੁੰਞੀ 
ਡੇਉਢੀ ਛੋੜ ਮੈਹਲ ਕੋ ਕੈ ਲੇ ਜਾਊਂ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਵੈ ਰਾਜਾ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8rutrykawh0bslxorfkzzhyz0tui7q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>68065</id>
    <revision>
      <id>238029</id>
      <parentid>237995</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ */</comment>
      <origin>238029</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2363" sha1="l2wxd2ljpwy33xz9u37ihntapb4xbtt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੩)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮਹਾਰਾਜ ਨੌਕਰੀ ਉਨਕੀ ਪਾਊਂ॥ ਹਮਕੋ ਦੇ ਸਮਝਾਇ
ਅਰਜ ਅਪਨੀ ਸਮਝਾਊਂ॥ ਦੋਹਾ॥ ਮਨਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਮਤ
ਕਰੋ ਆਨ ਪਾੜੇ ਕੁਛ ਕਾਮ॥ ਰਾਜਾ ਦੇਇ ਛਡਾਇ ਤੌ ਘਰ
ਬੈਠੇ ਲੌਦਾਮ॥ ਚੌ:॥ਘਰ ਬੈਠੇ ਲੌ ਦਾਮ ਨੌਕਰੀ ਭੇਜੂੰ ਤੇਰੇ॥
ਛੋੜ ਤੁਝੇ ਨਾ ਰਹੂੰ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਮ ਨੌਕਰ ਮੇਰੇ॥ਪਿਆਰੇ ਜੀ
ਰਾਜਾ ਦੂੰ ਸਮਝਾਇ ਹੁਕਮ ਨਾ ਫੇਰੇ ਮੇਰੇ॥ ਬਹੁਤ ਕਰੂੰਗੀ
ਪਿਆਰ ਰਹੇ ਡੇਓਢੀ ਦੇ ਨੇੜੇ॥ ਪਿਆਰੇਜੀ ਰਾਜਾ ਕੇ ਦਰ-
ਬਾਰ ਅਰਜ ਇਕ ਸੁਨੀ ਹਮਾਰੀ॥ ਕੈਸੇ ਲਾਉਂ ਬੋਲ ਭਰੀ
ਸਾਰੀ ਸਰਦਾਰੀ॥ਰਾਨੀਜੀ ਬੈਠੇਹੈਂ ਸਰਦਾਰ ਬਡੇਛਤ੍ਰਧਾਰੀ
॥ ਹੋਰਹੀ ਜੈਜੈਕਾਰ ਨਾਚਨੀ ਅਪੱਛਰਾਂ ਸਾਰੀ॥ਦੋ:॥ਰਾਤ
ਖਾਬ ਹਮਕੋ ਭਏ ਪਰੈਨਹੀਂ ਚਿਤਕੋ ਚੈਨ॥ਸੁਨੋ ਮੇਰੇਖਾਬਕੀ
ਤੋਂ ਬੈਰਨ ਹੋਗਿਆ ਰੈਨ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਪੈਗਈ
ਵੈਰਾਨ ਰੈਨ ਕਦੀ ਨਾ ਹਮਸੇ ਕਾਟੀ॥ਮਨਮੈ ਭਏ ਕਲੇਸ਼
ਪਲੰਘ ਕੀ ਟੂਟੀ ਪਾਟੀ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਨਥਨੀ ਰਹੀ ਬਲ
ਖਾਇ ਯੁੱਥੀ ਰੇਸ਼ਮ ਕੀ ਆਟੀ॥ਵਿਗੜ ਗਏ ਸੰਗਾਰ ਸਾਸ
ਕੀ ਚੂਰਨਕੀ ਫਾਹੀ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਰਾਨੀਕੇ ਸੁਨਕਰ
ਬਚਨ ਧਰੈ ਕੁੰਵਰ ਕੋ ਧ੍ਯਾਨ। ਸੁੰਞੀ ਡ੍ਯੋ ਢੀ ਛੋੜ ਚਲੈ ਤਬੈ
ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਜਵਾਨ॥ ਚੋ ਬੋਲਾ ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਚਲੇ ਅਭੈ-
ਸਿੰਘ ਜ੍ਵਾਨ ਨਿਕਟ ਰਾਜਾ ਕੇ ਆਏ॥ਕਰ ਜੋਰੇ ਅਰਜ ਦੂਰ
ਸੋ ਅਰਜ ਲਗਾਏ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਆਨ ਪੜੈ ਕੋਈ ਕਾਮ ਮੈਹਲ
ਮੈ ਹਾਲ ਬੁਲਾਏ॥ ਚਲੋ ਹਮਾਰੇ ਸਾਥ ਬਚਨ ਐਸੇ ਸਮ-&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l2wxd2ljpwy33xz9u37ihntapb4xbtt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>70926</id>
    <revision>
      <id>238062</id>
      <parentid>214459</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T03:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <origin>238062</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127" sha1="fw23l7niy487r5ejt2hy28ir1ak8t9u" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q138786443
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1to2=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 3=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; 4=&quot;ਸਮਰਪਣ&quot; 5=&quot;1&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Header_even=
|Header_odd=
|Footer={{rh||{{{pagenum}}}}}
|Footer_even=
|Footer_odd=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>fw23l7niy487r5ejt2hy28ir1ak8t9u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238095</id>
      <parentid>238062</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238095</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="dhg9ua3m79m859vjsetofopf6r66gxy" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q138786443
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 2- =&quot;-&quot; 3 =&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; 4=&quot;ਸਮਰਪਣ&quot; 5=&quot;1&quot; &quot;54&quot;=&quot;-&quot;/&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Header_even=
|Header_odd=
|Footer={{rh||{{{pagenum}}}}}
|Footer_even=
|Footer_odd=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>dhg9ua3m79m859vjsetofopf6r66gxy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238096</id>
      <parentid>238095</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238096</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="t62wju1ubqgamcoc5zag8stor8e4gdf" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=Q138786443
|Title=
|Language=pa
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=C
|Transclusion=no
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1to2=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 3=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; 4=&quot;ਸਮਰਪਣ&quot; 5=&quot;1&quot; 54=&quot;50&quot; /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Header=
|Header_even=
|Header_odd=
|Footer={{rh||{{{pagenum}}}}}
|Footer_even=
|Footer_odd=
|tmplver=
}}</text>
      <sha1>t62wju1ubqgamcoc5zag8stor8e4gdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/105</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71529</id>
    <revision>
      <id>238004</id>
      <parentid>237818</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238004</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1856" sha1="42r9wdcvovq78i6z9j79a3vxc96q3j5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੈ।ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨਾ, ਸੋਜ
ਘੱਟ ਕਰਨਾ, ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣਾ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਹਨ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਨਨਰਵਾ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ
ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪੁਨਨਰਵੀਨ ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਕੇਲਾਇਡ 0.04 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ
ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ 0.52 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਐਲਕੇਲਾਇਡਸ 6.5
ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੀਟਾ-ਸਾਇਟੋਸਟੀਰਾਲ, ਐਲਫਾ ਟੂ ਸਾਇਕੋਸਟੀਰਾਲ, ਕੁਝ
ਕਾਰਬਨਿਕ ਅਮਲ, ਲਵਣ, ਸੋਡੀਅਮ ਸਲਫੇਟ, ਕਲੋਰਾਈਡ, ਐਲੇਨਟਾਇਨ, ਫਲੋਰਾਈਡ ਵੀ
ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਕਤ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੁਗਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ
ਬੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੇਰੀ-ਬੇਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

{{gap}}00&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>42r9wdcvovq78i6z9j79a3vxc96q3j5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/106</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71530</id>
    <revision>
      <id>238005</id>
      <parentid>237819</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238005</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3561" sha1="5emw0h4618t0mct1p4cs118wny6auii" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rh|Left|Center|Right}}ਪਿੱਪਲ
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ;

{{gap}}ਇਸ ਨੂੰ ਅਥਰਵਵੇਦ ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਰਖਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ
ਹੈ।ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ 108 ਪ੍ਰਕਰਮਾ ਰੋਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਮਰ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰਖਤ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਲਗਾਏ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੀ ਉਗ
ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਖਤ ਦੀ ਉਚਾਈ 50 ਤੋਂ 80 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ
ਤਿਲਕਵੇਂ, ਚੌੜੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਅਕਾਰ ਜਿਹੇ, ਸਿਰੇ ਲੰਬੇ, ਤਿੱਖੇ, ਪੂਛ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਠੰਡਲ
ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੱਚੇ ਫਲ ਬੇਰ ਵਰਗੇ ਜਦਕਿ ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਬੈਂਗਨੀ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ
ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਫਲ ਦੀ ਬਹਾਰ ਹੁੰਦੀ
ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਦਰਖਤ ਤੋਂ ਲਾਹ, ਚਪੜਾ
ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਪਿੱਪਲ, ਅਸ਼ਵਤੱਥ। ਹਿੰਦੀ-ਪੀਪਲ। ਮਰਾਠੀ-ਪੀਪਲ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੀਪਲੋ। ਬੰਗਾਲੀ-
ਅਸ਼ਵਤਥ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸੇਕੈਂਡ ਫਿਗ (Sacred Fig)। ਲੈਟਿਨ- ਫਾਇਕਸ ਰਿਕਤਿਜਿਓਸਾ
(Ficus Riligiosa)
ਗੁਣ:
{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਰਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਗੁਰ, ਰੱਖਿਅਕ, ਤਾਸੀਰ
ਵਿਚ ਠੰਡਾ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਜ਼ਖ਼ਮ,
ਹਿਸਟੇਰੀਆ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਬਾਂਝਪਨ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਖੰਘ, ਹੱਥ-ਪੈਰ ਫਟਣ, ਉਦਰ
ਸ਼ੂਲ, ਦਮਾ, ਛੋਸ਼, ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਿਣਾ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਸਮੇਂ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ
ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੂਗਰ ਘਟਾਉਣ, ਬਾਜ਼ੀਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿਚ
ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।
{{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਛਿੱਲ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਜੀ ਜੜ੍ਹ
ਦੀ ਛਿੱਲ ਦਾ ਚੂਰਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਾਮ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿਚ ਜੋਸ਼
ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਾਤੂ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਜਲਨ, ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਪੁਰਾਣੇ ਸੂਜਾਕ ਵਿਚ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5emw0h4618t0mct1p4cs118wny6auii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/107</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71531</id>
    <revision>
      <id>238006</id>
      <parentid>237828</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:15:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238006</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1989" sha1="nnsy4rmv1a384t4amr6fj43aiz063se" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਛਿੱਲ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਬੜ, ਮੋਮ ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ
ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਐਲਬਯੂਮਿਨਾਇਡ੍ਰਸ 7.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ 34.9
ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਭਸਮ 8.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੰਜਕਤਲ 7.5 ਪ੍ਰਤੀਤਿ, ਸਿਲਕਾ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਫਾਸਫੋਰਸ
0.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

{{gap}}00

{{gap}}ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ, ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ
ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ,
ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ
ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

'''ਨੁਕਸਾਨ:'''

{{gap}}ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ
ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ
ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

{{gap}}00&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nnsy4rmv1a384t4amr6fj43aiz063se</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/108</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71532</id>
    <revision>
      <id>238008</id>
      <parentid>237830</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238008</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4355" sha1="6yilongfe9nybxysa7wi0nicijfkloa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''

{{gap}}ਪਿੱਪਲੀ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਛੋਟੀਪਿੱਪਲੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਹਾਰ,
ਬੰਗਾਲ, ਕੋਂਕਣ, ਆਸਾਮ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ,
ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ
ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੀ ਪਿੱਪਲੀ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ,
ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ
ਬੇਲ ਨਰਮ ਤਣੇ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਦਰਖਤਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜਾਂ ਜਮੀਨ
'ਤੇ ਫੈਲ ਕੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਟਾਹਣੀਆਂ ਬਾਰੀਕ-ਬਾਰੀਕ ਰੋਮ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ
ਹਨ। ਪੱਤੇ 2 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ
ਚੌੜੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਅਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਤਿਲਕਵੇਂ, ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਨਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਫੁੱਲ 1 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫਲ 1 ਤੋਂ
ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਗੋਲ, ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਹਿਤੂਤ ਵਰਗੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ। ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਾਲੇ
ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਛੋਟੀ ਪਿੱਪਲੀ ਜਾਂ ਪੀਪਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਲ
'ਤੇ ਬਰਸਾਤ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ
ਜੜ੍ਹ ਪੀਪਲਾਮੂਲ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਪਿੱਪਲੀ। ਹਿੰਦੀ-ਪੀਪਰ, ਛੋਟੀ ਪੀਪਲ। ਮਰਾਠੀ-ਪਿੰਪਲੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਲੇਂਡੀ
ਪੀਪਰ। ਬੰਗਾਲੀ-ਪਿਪੁਲ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਲੌਂਗ ਪੀਪਰ (Long Pepper)। ਲੈਟਿਨ-ਪਾਇਪਰ
ਲਾਂਗਮ (Piper Longum)।

'''ਗੁਣ:'''

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਪਲੀ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਚਰਪਰੀ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ,
ਹਲਕੀ, ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ, ਤੇਜ, ਵਾਤ-ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਬੁਖਾਰ
ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ, ਰਸਾਇਣ, ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਹ ਦੀ
ਖਿਚਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਲੀਹਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਬੀਮਾਰੀ,
ਅਰੂਚਿ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ,
ਪੇਚਿਸ਼, ਬਵਾਸੀਰ, ਆਮਾਤਿਸਾਰ, ਸਾਇਟਿਕਾ, ਹਿਚਕੀ, ਜੁਕਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿੱਪਲੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
'''ਨੁਕਸਾਨ:'''

{{gap}}ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ
ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ
ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

{{gap}}00

-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6yilongfe9nybxysa7wi0nicijfkloa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/109</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71533</id>
    <revision>
      <id>238009</id>
      <parentid>237835</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>238009</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4008" sha1="km2aayj6lhlhpzy4shzt7y12d1ir3w7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''

'''{{center|ਪੋਦੀਨਾ/ਪੁਦੀਨਾ}}'''
{{gap}}ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਉਗਾਇਆ
ਜਾਣਾ ਵਾਲੀ ਪੋਦੀਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ
ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾ ਵਧਣ
ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ
ਭੂਰੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਕੋਮਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ
ਵਰਗੇ ਗੜੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ,
ਫੈਲੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਿਹੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਰੋਚਨੀ, ਪੂਤਿਹਾ। ਹਿੰਦੀ-ਪੋਦੀਨਾ, ਪੁਦੀਨਾ
ਮਰਾਠੀ-ਪੰਦਿਨਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੁਦੀਨੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਪੁਦੀਨਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸਪੀਅਰਮੀੰਟ (Spear
Mint)। ਲੈਟਿਨ- ਮੇਨਥਾ ਸਪਾਇਕੋਟਾ (Mentha Spicata)।

'''ਗੁਣ:'''

ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਦੀਨਾ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਰੁਚੀਕਰ, ਸਵਾਦਕਾਰਕ, ਖੁਸ਼ਬੂ
ਵਾਲਾ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਰੱਖਿਅਕ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਾਤ, ਕਫ ਦੂਰ
ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿੱਤਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੀਰਨ, ਅਰੂਚੀ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ, ਗੈਸ ਦੀ ਤਕਲੀਫ,
ਹਿਚਕੀ, ਬੁਖਾਰ, ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਉਲਟੀ, ਟੱਟੀਆਂ, ਜੁਕਾਮ, ਖੰਘ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ
ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਚਮੜੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ
ਕਿਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦੇਣ, ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ
ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਦੀਨੇ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ
ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈ 83.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡੇਟ 5.8
ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ-4.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਵਸਾ 0.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਖਣਿਜ ਲਵਣ 1.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰੇਸ਼ਾ 2
ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ 0,20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਲੋਹ 15.6 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ/ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ,
ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ 2700 ਆਈ ਯੂ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 27 ਕੈਲੋਰੀ ਤਾਕਤ 100
ਗ੍ਰਾਮ ਪੁਦੀਨੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

'''ਨੁਕਸਾਨ:'''

{{gap}}ਪਿੱਤ ਕਾਰਕ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ
ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

{{gap}}00&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>km2aayj6lhlhpzy4shzt7y12d1ir3w7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/111</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71535</id>
    <revision>
      <id>238001</id>
      <parentid>237839</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:43:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238001</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4877" sha1="rm50f4e223jjo91orjczjxhdm8rniph" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਬਬੂਲ'''}}}}
{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਬਬੂਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰਖਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਮ
ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਪਿੰਡਾਂ
ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸਾਨੀ
ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ ਕੰਡਿਆਂ
ਵਾਲਾ, 10 ਤੋਂ 15 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਣਾ ਮਿੱਟੀ ਰੰਗਾ
ਅਤੇ ਕਾਲਾਪਨ ਵਾਲਾ ਕਈ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ
ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੰਡੇ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ
ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛਿੱਲ ਖੁਰਦਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇਪਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਟਹਿਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਦਾਤਣ ਦੇ ਲਈ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਇਮਲੀ
ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ, ਕੰਡਿਆਂਵਾਲੇ, 10 ਤੋਂ 18 ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੀਲੇ
ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਗਸਤ-ਸਿਤੰਬਰ ਵਿਚ, ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਦਰਖਤਾਂ 'ਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਫਲੀਆਂ ਚੇਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ 3 ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਲੰਬੀਆਂ, ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਚੌੜੀ, ਚਪਟੀ, ਕੁਝ ਟੇਢੀ, ਖਾਕੀ
ਰੰਗ ਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ 8 ਤੋਂ 12 ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੀਜ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੱਬੀ ਹੋਣ
ਕਰਕੇ ਫਲੀਆਂ ਦੇਖਣ 'ਤੇ ਮਾਲਾ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਤਣੇ ਤੋਂ ਲਾਲ ਭਾਅ ਮਾਰਦਾ
ਚਿੱਟਾ ਚਿਹਾ ਗੂੰਦ ਨਿਕਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੱਟਣ, ਖੁਰਚਣ ਅਤੇ ਸੱਟ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣ, ਉੱਥੋਂ
ਗੂੰਦ ਵਧੇਰੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਵੇਂ ਦਰਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੂੰਦ
ਵਧੇਰੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ ਇਹ ਗੂੰਦ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਬੱਬੂਲ, ਹਿੰਦੀ- ਬਬੂਲ, ਕੀਕਰ। ਮਰਾਠੀ-ਬਬੂਲ, ਬਾਕੂਲ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬਾਬਲ।
ਬੰਗਾਲੀ-ਬਾਬਲਾ ਗਾਛ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ੲਕੇਸ਼ਿਆ ਵੀ (Acacia Tree)। ਲੈਟਿਨ ਕੇਸ਼ਿਆ
ਅਰੇਬਿਕਾ (Acacia Arabica)

'''ਗੁਣ:'''

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਬੂਲ ਰਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਕੌੜਾ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ
ਵਾਲਾ, ਰੱਖਿਅਕ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਠੰਡਾ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਖੂਨ
ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਲਨ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਰਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ,
ਪਿਸ਼ਾਬ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਗਰਭ ਦੀ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ
ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਸਪਨਦੋਸ਼, ਜਲਦੀ ਪਤਨ ਹੋਣਾ, ਖੰਘ, ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ,
ਖੂਨੀ ਟੱਟੀਆਂ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲੇ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਬੂਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਅਤੇ
ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੂੰਦ ਵਿਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ,
ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਅਰੇਬਿਕ ਐਸਿਡ, ਮੈਲਿਕ ਐਸਿਡ, ਸੱਕਰ
ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

{{gap}}00&lt;noinclude&gt;{{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 111}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rm50f4e223jjo91orjczjxhdm8rniph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238014</id>
      <parentid>238001</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>238014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4886" sha1="l37tr4kjtxf1ce0vkyn47ph6kaejnw8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਬਬੂਲ'''}}}}
{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਬਬੂਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰਖਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਮ
ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਪਿੰਡਾਂ
ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸਾਨੀ
ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ ਕੰਡਿਆਂ
ਵਾਲਾ, 10 ਤੋਂ 15 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਣਾ ਮਿੱਟੀ ਰੰਗਾ
ਅਤੇ ਕਾਲਾਪਨ ਵਾਲਾ ਕਈ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ
ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੰਡੇ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ
ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛਿੱਲ ਖੁਰਦਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇਪਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਟਹਿਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਦਾਤਣ ਦੇ ਲਈ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਇਮਲੀ
ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ, ਕੰਡਿਆਂਵਾਲੇ, 10 ਤੋਂ 18 ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੀਲੇ
ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਗਸਤ-ਸਿਤੰਬਰ ਵਿਚ, ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਦਰਖਤਾਂ 'ਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਫਲੀਆਂ ਚੇਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ 3 ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਲੰਬੀਆਂ, ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਚੌੜੀ, ਚਪਟੀ, ਕੁਝ ਟੇਢੀ, ਖਾਕੀ
ਰੰਗ ਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ 8 ਤੋਂ 12 ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੀਜ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੱਬੀ ਹੋਣ
ਕਰਕੇ ਫਲੀਆਂ ਦੇਖਣ 'ਤੇ ਮਾਲਾ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਤਣੇ ਤੋਂ ਲਾਲ ਭਾਅ ਮਾਰਦਾ
ਚਿੱਟਾ ਚਿਹਾ ਗੂੰਦ ਨਿਕਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕੱਟਣ, ਖੁਰਚਣ ਅਤੇ ਸੱਟ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣ, ਉੱਥੋਂ
ਗੂੰਦ ਵਧੇਰੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਵੇਂ ਦਰਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੂੰਦ
ਵਧੇਰੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜਰ ਇਹ ਗੂੰਦ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਬੱਬੂਲ, ਹਿੰਦੀ- ਬਬੂਲ, ਕੀਕਰ। ਮਰਾਠੀ-ਬਬੂਲ, ਬਾਭੂਲ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬਾਬਲ।
ਬੰਗਾਲੀ-ਬਾਬਲਾ ਗਾਛ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ੲਕੇਸ਼ਿਆ ਟ੍ਰੀ (Acacia Tree)। ਲੈਟਿਨ ਏਕੇਸ਼ਿਆ
ਅਰੇਬਿਕਾ (Acacia Arabica)

'''ਗੁਣ:'''

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਬੂਲ ਰਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਕੌੜਾ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ
ਵਾਲਾ, ਰੱਖਿਅਕ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਠੰਡਾ, ਕਫ, ਪਿੱਤ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਖੂਨ
ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਲਨ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਰਨ ਵਾਲਾ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ,
ਪਿਸ਼ਾਬ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਗਰਭ ਦੀ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ
ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਸਪਨਦੋਸ਼, ਜਲਦੀ ਪਤਨ ਹੋਣਾ, ਖੰਘ, ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ,
ਖੂਨੀ ਟੱਟੀਆਂ, ਮੂੰਹ ਦੇ ਛਾਲੇ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਬੂਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਅਤੇ
ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਟੈਨਿਨ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੂੰਦ ਵਿਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ,
ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਅਰੇਬਿਕ ਐਸਿਡ, ਮੈਲਿਕ ਐਸਿਡ, ਸੱਕਰ
ਆਦਿ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

{{gap}}00&lt;noinclude&gt;{{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 111}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l37tr4kjtxf1ce0vkyn47ph6kaejnw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/112</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71536</id>
    <revision>
      <id>238002</id>
      <parentid>215764</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238002</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4127" sha1="4hz5f1bk3wbmkr56wcna00dp8pz94w4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਬਹੇੜਾ'''}}}}
{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੋਗ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਘਟਕ ਬਹੇੜਾ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੂਬਿਆਂ
ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਖਤ ਦੀ ਉਚਾਈ 60
ਤੋਂ 100 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਗੋਲ, ਸਿੱਧਾ,
ਸਰਲ ਅਤੇ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਰੰਗੀ ਅਤੇ ਹਲਕੇ
ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਛਿੱਲ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਮੋਟੀ ਹੁੰਦੀ
ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ 3 ਤੋਂ 8 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 2 ਤੋਂ 3
ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਮਹੂਏ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਸੰਤ ਬਹਾਰ
ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਲੰਬੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪਰ
ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਲਕੇ ਖਾਕੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਅੰਡਾਕਾਰ, ਗੋਲ
ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ ਇੱਕ ਇੰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਬਹੇੜਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ
ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਕ ਮੀਂਗੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਮਿੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਆਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ
ਫਲ ਦਾ ਛਿਲਕਾ ਕੰਮ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਹੇੜਾ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਵਿਭੀਤਕ। ਹਿੰਦੀ-ਬਹੇੜਾ। ਮਰਾਠੀ-ਬੇਯੜਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬਹੇੜਾਂ। ਬੰਗਾਲੀ-ਬਹੇੜੇ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਬੇਲੇਰਿਕ ਮਿਰੋਬੋਲਮ (Beleric Myrobolam)। ਲੈਟਿਨ-ਟਰਮਿਨੇਲੀਆ ਬੇਲੇਰੀਕਾ
(Terminalia Belerica)

{{larger|'''ਗੁਣ:'''}}
{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੇੜਾ ਰਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਹਲਕਾ, ਖੁਸ਼ਕ, ਤਾਸੀਰ
ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੀਪਨ, ਧਾਤੂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ
ਵਾਲਾ, ਪੋਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਬਜ਼, ਉਦਰ ਕਮਿ, ਸਾਹ, ਖੰਘ,
ਬਵਾਸੀਰ, ਗਲੇ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਕੋਹੜ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ
ਵਿਚ ਘਾਟ, ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਜੁਕਾਮ, ਹੱਥਾਂ-
ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜਲਨ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੇੜਾ ਦੀ
ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ
ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਵਿਚ 17 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ
ਟੈਨਿਨ, 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮੰਗੀ ਵਿਚ ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ
ਰੰਗ ਦਾ ਤੇਲ, ਸੈਪੋਨਿਨ, ਰਾਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

{{larger|'''ਨੁਕਸਾਨ:'''}}

{{gap}}ਫਲ ਦੀ ਮੰਗੀ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਸ਼ਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;{{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 112}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4hz5f1bk3wbmkr56wcna00dp8pz94w4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238018</id>
      <parentid>238002</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238018</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4141" sha1="qd2g415oi3ayzsv51wxz0tzxhap4kv4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਬਹੇੜਾ'''}}}}
{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੋਗ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਘਟਕ ਬਹੇੜਾ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੂਬਿਆਂ
ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰਖਤ ਦੀ ਉਚਾਈ 60
ਤੋਂ 100 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਗੋਲ, ਸਿੱਧਾ,
ਸਰਲ ਅਤੇ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਰੰਗੀ ਅਤੇ ਹਲਕੇ
ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਛਿੱਲ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਮੋਟੀ ਹੁੰਦੀ
ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ 3 ਤੋਂ 8 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 2 ਤੋਂ 3
ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਮਹੂਏ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਸੰਤ ਬਹਾਰ
ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਲੰਬੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪਰ
ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਲਕੇ ਖਾਕੀ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਅੰਡਾਕਾਰ, ਗੋਲ
ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ ਇੱਕ ਇੰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਬਹੇੜਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ
ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਕ ਮੀਂਗੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਮਿੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਆਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ
ਫਲ ਦਾ ਛਿਲਕਾ ਕੰਮ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਹੇੜਾ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਵਿਭੀਤਕ। ਹਿੰਦੀ-ਬਹੇੜਾ। ਮਰਾਠੀ-ਬੇਯੜਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬਹੇੜਾਂ। ਬੰਗਾਲੀ-ਬਹੇੜੇ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਬੇਲੇਰਿਕ ਮਿਰੋਬੋਲਮ (Beleric Myrobolam)। ਲੈਟਿਨ-ਟਰਮਿਨੇਲੀਆ ਬੇਲੇਰੀਕਾ
(Terminalia Belerica)

{{larger|'''ਗੁਣ:'''}}
{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੇੜਾ ਰਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਹਲਕਾ, ਖੁਸ਼ਕ, ਤਾਸੀਰ
ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੀਪਨ, ਧਾਤੂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ
ਵਾਲਾ, ਪੋਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਬਜ਼, ਉਦਰ ਕ੍ਮਿ, ਸਾਹ, ਖੰਘ,
ਬਵਾਸੀਰ, ਗਲੇ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਕੋਹੜ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ
ਵਿਚ ਘਾਟ, ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਜੁਕਾਮ, ਹੱਥਾਂ-
ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜਲਨ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੇੜਾ ਦੀ
ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ
ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਵਿਚ 17 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ
ਟੈਨਿਨ, 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮੀਂਗੀ ਵਿਚ ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ
ਰੰਗ ਦਾ ਤੇਲ, ਸੈਪੋਨਿਨ, ਰਾਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

{{larger|'''ਨੁਕਸਾਨ:'''}}

{{gap}}ਫਲ ਦੀ ਮੰਗੀ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਸ਼ਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;{{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 112}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qd2g415oi3ayzsv51wxz0tzxhap4kv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/113</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71537</id>
    <revision>
      <id>238020</id>
      <parentid>215765</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>238020</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3687" sha1="ekfoh6cp6rdkcqeue67i4cjkb5jo670" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਬਾਵਚੀ/ਬਾਕੂਚੀ

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ,

{{gap}}ਬਾਵਚੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੋਰ
ਝਾੜੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਇੰਨਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ
ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਉਮਰ 1 ਸਾਲ, ਉਚਾਈ 1 ਤੋਂ 4 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ
1 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ, ਗੋਲਾਕਾਰ, ਦੋਨਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਚੀਕਨੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਕਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੱਤੇ ਦੀ ਬੱਖੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ 10 ਤੋਂ 30 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬੈਂਗਨੀ ਜਾਂ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ
ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਲੰਬੀ ਫਲੀ ਵਿਚ ਮਸੁਰ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਬੀਜ, ਬੇਲ
ਫਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ,

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਬਾਕੂਚੀ। ਹਿੰਦੀ-ਬਾਵਚੀ। ਮਰਾਠੀ-ਵਾਵਚੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬਾਵਚੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਹਕੁਚ,
ਸੋਮਰਾਜ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਐਕਯੂਲਿਯੂਟ ਫਿਏਕੋਟ੍ਰਿਆ (Esculeut Fiacourita)। ਲੈਟਿਨ-ਸੋਰੇਲੀਆ
ਕੋਰੀਲੀਫੋਲੀਆ (Psoralia Corylifolia)।

ਗੁਣ

ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਵਚੀ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤੇਜ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਹਲਕੀ, ਰੱਖਿਅਕ,
ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਚਰਪਰੀ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਾਤ, ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰੂਚੀਕਾਰਕ, ਪਿੱਤ
ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖੂਨ ਦੀ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਬਾਜੀਕਾਰਕ, ਦਿਲ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ, ਕੋਹੜ, ਪ੍ਰਮੇਹ, ਸਾਹ, ਬਵਾਸੀਰ, ਖੰਘ, ਸੋਜ, ਪਾਂਡੂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ,
ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਲੱਗਣ ਆਦਿ ਮੌਕੇ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਵਚੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ
ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਸ਼ਕ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਵਿਚ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ, ਸਥਿਰ ਤੇਲ, ਤਾਰਪੀਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਲ,
ਰਵੇਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਸੋਰਲੇਨ ਅਤੇ ਆਇਸੋ ਸੋਰਲੇਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਕੁਚੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ
ਤੇਲ ਚਿੱਟੇ ਦਾਗ, ਦਾਦ, ਖਾਜ, ਮੌਕਿਆਂ, ਛਾਈਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ
ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਕਤ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਵਚੀ ਕਮਿ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨੂੰ
ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
00
ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 113&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ekfoh6cp6rdkcqeue67i4cjkb5jo670</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238035</id>
      <parentid>238020</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>238035</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3739" sha1="hwchld0k7aq7ckipglto0n8eilfdi8t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{x-larger|'''ਬਾਵਚੀ/ਬਾਕੂਚੀ'''}}}}

{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਬਾਵਚੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੋਰ
ਝਾੜੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਇੰਨਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ
ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਉਮਰ 1 ਸਾਲ, ਉਚਾਈ 1 ਤੋਂ 4 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ
1 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ, ਗੋਲਾਕਾਰ, ਦੋਨਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਚੀਕਨੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਕਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੱਤੇ ਦੀ ਬੱਖੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ 10 ਤੋਂ 30 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬੈਂਗਨੀ ਜਾਂ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ
ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਲੰਬੀ ਫਲੀ ਵਿਚ ਮਸੁਰ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਬੀਜ, ਬੇਲ
ਫਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਬਾਕੂਚੀ। ਹਿੰਦੀ-ਬਾਵਚੀ। ਮਰਾਠੀ-ਵਾਵਚੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬਾਵਚੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਹਕੁਚ,
ਸੋਮਰਾਜ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਐਕਯੂਲਿਯੂਟ ਫਿਏਕੋਟ੍ਰਿਆ (Esculeut Fiacourita)। ਲੈਟਿਨ-ਸੋਰੇਲੀਆ
ਕੋਰੀਲੀਫੋਲੀਆ (Psoralia Corylifolia)।

{{larger|'''ਗੁਣ:'''}}

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਵਚੀ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤੇਜ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਹਲਕੀ, ਰੱਖਿਅਕ,
ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਚਰਪਰੀ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਾਤ, ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰੂਚੀਕਾਰਕ, ਪਿੱਤ
ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖੂਨ ਦੀ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਬਾਜੀਕਾਰਕ, ਦਿਲ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ, ਕੋਹੜ, ਪ੍ਰਮੇਹ, ਸਾਹ, ਬਵਾਸੀਰ, ਖੰਘ, ਸੋਜ, ਪਾਂਡੂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ,
ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਲੱਗਣ ਆਦਿ ਮੌਕੇ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਵਚੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ
ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਸ਼ਕ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਵਿਚ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ, ਸਥਿਰ ਤੇਲ, ਤਾਰਪੀਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਲ,
ਰਵੇਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਸੋਰਲੇਨ ਅਤੇ ਆਇਸੋ ਸੋਰਲੇਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਕੁਚੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ
ਤੇਲ ਚਿੱਟੇ ਦਾਗ, ਦਾਦ, ਖਾਜ, ਮੌਕਿਆਂ, ਛਾਈਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ
ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਕਤ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਵਚੀ ਕਮਿ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨੂੰ
ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hwchld0k7aq7ckipglto0n8eilfdi8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238036</id>
      <parentid>238035</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238036</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3740" sha1="q3c18w85246jnnuchvlghapyf87zlyg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਬਾਵਚੀ/ਬਾਕੂਚੀ'''}}}}

{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਬਾਵਚੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੋਰ
ਝਾੜੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਇੰਨਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ
ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਉਮਰ 1 ਸਾਲ, ਉਚਾਈ 1 ਤੋਂ 4 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ
1 ਤੋਂ 3 ਇੰਚ, ਗੋਲਾਕਾਰ, ਦੋਨਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਚੀਕਨੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਕਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੱਤੇ ਦੀ ਬੱਖੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ 10 ਤੋਂ 30 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬੈਂਗਨੀ ਜਾਂ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ
ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਲੰਬੀ ਫਲੀ ਵਿਚ ਮਸੁਰ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਬੀਜ, ਬੇਲ
ਫਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਬਾਕੂਚੀ। ਹਿੰਦੀ-ਬਾਵਚੀ। ਮਰਾਠੀ-ਵਾਵਚੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬਾਵਚੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਹਕੁਚ,
ਸੋਮਰਾਜ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਐਕਯੂਲਿਯੂਟ ਫਿਏਕੋਟ੍ਰਿਆ (Esculeut Fiacourita)। ਲੈਟਿਨ-ਸੋਰੇਲੀਆ
ਕੋਰੀਲੀਫੋਲੀਆ (Psoralia Corylifolia)।

{{larger|'''ਗੁਣ:'''}}

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਵਚੀ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤੇਜ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਹਲਕੀ, ਰੱਖਿਅਕ,
ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਚਰਪਰੀ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਾਤ, ਕਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰੂਚੀਕਾਰਕ, ਪਿੱਤ
ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਖੂਨ ਦੀ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਬਾਜੀਕਾਰਕ, ਦਿਲ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ, ਕੋਹੜ, ਪ੍ਰਮੇਹ, ਸਾਹ, ਬਵਾਸੀਰ, ਖੰਘ, ਸੋਜ, ਪਾਂਡੂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ,
ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਲੱਗਣ ਆਦਿ ਮੌਕੇ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਵਚੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ
ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਸ਼ਕ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਵਿਚ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ, ਸਥਿਰ ਤੇਲ, ਤਾਰਪੀਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਲ,
ਰਵੇਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਸੋਰਲੇਨ ਅਤੇ ਆਇਸੋ ਸੋਰਲੇਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਕੁਚੀ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ
ਤੇਲ ਚਿੱਟੇ ਦਾਗ, ਦਾਦ, ਖਾਜ, ਮੌਕਿਆਂ, ਛਾਈਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ
ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਕਤ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਵਚੀ ਕਮਿ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨੂੰ
ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q3c18w85246jnnuchvlghapyf87zlyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/114</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71538</id>
    <revision>
      <id>238054</id>
      <parentid>215766</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238054</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3564" sha1="a1c502eubt7bv93yogga7a1r6u70fda" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਬ੍ਰਹਮੀ'''}}}}
{{Css image crop
|Image = ਗੁਣਕਾਰੀ_ਪੌਦੇ.pdf
|Page = 114
|bSize = 450
|cWidth = 314
|cHeight = 84
|oTop = 59
|oLeft = 71
|Location = center
|Description = 
}}
{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਤੋਂ ਬਦਰੀਨਰਾਇਣ ਤੱਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮੀ
ਦਾ ਦਰਖਤ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ
ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮੀ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗਿੱਲੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਆਮ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੌਦੇ ਦਾ ਤਣਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਤੋਂ ਜੜ੍ਹ, ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ
ਵਿਚ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਦੀ ਮਾਂਸਲ, ਚੀਕਨੀ, ਵੂਕਕਾਰ, ਕੁਝ ਗੋਲ,7-8 ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ
ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਪੱਤੇ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕੌੜੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਛੋਟੇ,
ਚਿੱਟੇ, ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲਾਂ ਦਾ ਅਕਾਰ ਗੋਲ, ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ, ਅੱਗੇ ਤੋਂ
ਤਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾਂ ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪੀਲੇ ਬੀਜ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜੜ੍ਹਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਦੀ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ
ਬਾਅਦ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮੀ ਦਾ ਸੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪੰਚਾਂਗ (ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਬੀਜ ਅਤੇ
ਜੜ੍ਹ) ਪੰਸਾਰੀਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਪੰਚਾਂਗ
ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਕਪੋਤਵੰਕਾ, ਸੋਮਵਲੀ। ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬ੍ਰਹਮੀ, ਛਾਕ, ਬੁਲਕੁੜੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਬਕੋਪਾ ਮੋਨਿਏਰਾ (Bacopa Monniera)। ਲੈਟਿਨ-ਸੇਂਟੇਲਾ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕਾ
(Centella Usiatica)।

{{larger|'''ਗੁਣ:'''}}

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮੀ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕੁੜੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਮਧੁਰ, ਗੁਣ ਵਿਚ
ਹਲਕੀ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਠੰਡੀ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਰਸਾਇਣ, ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ, ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ
ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਬਣਾਂ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 114}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a1c502eubt7bv93yogga7a1r6u70fda</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238055</id>
      <parentid>238054</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238055</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3565" sha1="47hpmt17l1tv2wgu8leqhkzo73c2mor" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਬ੍ਰਹਮੀ'''}}}}
{{Css image crop
|Image = ਗੁਣਕਾਰੀ_ਪੌਦੇ.pdf
|Page = 114
|bSize = 450
|cWidth = 314
|cHeight = 84
|oTop = 149
|oLeft = 71
|Location = center
|Description = 
}}
{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਤੋਂ ਬਦਰੀਨਰਾਇਣ ਤੱਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮੀ
ਦਾ ਦਰਖਤ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ
ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮੀ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗਿੱਲੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਆਮ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੌਦੇ ਦਾ ਤਣਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਤੋਂ ਜੜ੍ਹ, ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ
ਵਿਚ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਦੀ ਮਾਂਸਲ, ਚੀਕਨੀ, ਵੂਕਕਾਰ, ਕੁਝ ਗੋਲ,7-8 ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ
ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਪੱਤੇ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕੌੜੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਛੋਟੇ,
ਚਿੱਟੇ, ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲਾਂ ਦਾ ਅਕਾਰ ਗੋਲ, ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ, ਅੱਗੇ ਤੋਂ
ਤਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾਂ ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪੀਲੇ ਬੀਜ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜੜ੍ਹਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਦੀ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ
ਬਾਅਦ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮੀ ਦਾ ਸੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪੰਚਾਂਗ (ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਬੀਜ ਅਤੇ
ਜੜ੍ਹ) ਪੰਸਾਰੀਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਪੰਚਾਂਗ
ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਕਪੋਤਵੰਕਾ, ਸੋਮਵਲੀ। ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬ੍ਰਹਮੀ, ਛਾਕ, ਬੁਲਕੁੜੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਬਕੋਪਾ ਮੋਨਿਏਰਾ (Bacopa Monniera)। ਲੈਟਿਨ-ਸੇਂਟੇਲਾ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕਾ
(Centella Usiatica)।

{{larger|'''ਗੁਣ:'''}}

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮੀ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕੁੜੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਮਧੁਰ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਹਲਕੀ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਠੰਡੀ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਰਸਾਇਣ, ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ, ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਬਣਾਂ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 114}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>47hpmt17l1tv2wgu8leqhkzo73c2mor</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238057</id>
      <parentid>238055</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238057</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3565" sha1="s58fwvh6rbovh0iqemm73wdnvqng3kb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਬ੍ਰਹਮੀ'''}}}}
{{Css image crop
|Image = ਗੁਣਕਾਰੀ_ਪੌਦੇ.pdf
|Page = 114
|bSize = 450
|cWidth = 314
|cHeight = 84
|oTop = 149
|oLeft = 71
|Location = center
|Description = 
}}
{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਤੋਂ ਬਦਰੀਨਰਾਇਣ ਤੱਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮੀ
ਦਾ ਦਰਖਤ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ
ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮੀ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗਿੱਲੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਆਮ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੌਦੇ ਦਾ ਤਣਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਫੈਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਤੋਂ ਜੜ੍ਹ, ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ
ਵਿਚ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਦੀ ਮਾਂਸਲ, ਚੀਕਨੀ, ਵੂਕਕਾਰ, ਕੁਝ ਗੋਲ,7-8 ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ
ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਪੱਤੇ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕੌੜੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਛੋਟੇ,
ਚਿੱਟੇ, ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲਾਂ ਦਾ ਅਕਾਰ ਗੋਲ, ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ, ਅੱਗੇ ਤੋਂ
ਤਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾਂ ਵਿਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪੀਲੇ ਬੀਜ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜੜ੍ਹਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਗੇ ਦੀ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ
ਬਾਅਦ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮੀ ਦਾ ਸੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪੰਚਾਂਗ (ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਬੀਜ ਅਤੇ
ਜੜ੍ਹ) ਪੰਸਾਰੀਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਪੰਚਾਂਗ
ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਕਪੋਤਵੰਕਾ, ਸੋਮਵਲੀ। ਹਿੰਦੀ, ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬ੍ਰਹਮੀ, ਛਾਕ, ਬੁਲਕੁੜੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਬਕੋਪਾ ਮੋਨਿਏਰਾ (Bacopa Monniera)। ਲੈਟਿਨ-ਸੇਂਟੇਲਾ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕਾ
(Centella Usiatica)।

{{larger|'''ਗੁਣ:'''}}

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮੀ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕੁੜੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਮਧੁਰ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਹਲਕੀ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਠੰਡੀ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਰਸਾਇਣ, ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ, ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਥਣਾਂ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;{{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 114}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s58fwvh6rbovh0iqemm73wdnvqng3kb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/115</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71539</id>
    <revision>
      <id>238056</id>
      <parentid>215767</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238056</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2690" sha1="5jrlbvcvy49h3142patgr2j8yl6nsik" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਦਿਮਾਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ,
ਬੁਖਾਰ, ਉਨਮਾਦ, ਅਤਿਸਾਰ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਆਦਿ ਸਮੇਂ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਵਿਚ
ਜਨਮ ਤੋਂ ਆਏ ਤਤਲਾ ਪਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ
ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮੀਨ (Bramhine) ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਕੇਲਾਇਡ 0.01 ਤੋਂ 0,02
ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਨਾਯੂਤੰਤਰ ਉਤੇਜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਾਧੂ
ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸੇਪੋਨਿਨ, ਹਰਪੇਸਿਟਨ, ਬੋਟੂਲਿਕ ਅਮਲ, ਸਿਟਗਮਾ ਸਟੇਨਾਲ, ਡੀ-ਮੈਨਿਟਾਲ,
ਬੀਟਾ-ਸਾਇਟੋਸਟੀਰਾਲ, ਸੇਨਟੋਇਕ ਐਸਿਡ, ਸੇਟੇਲਿਕ ਐਸਿਡ, ਸਟੀਗਮਾਸਟੀਰਾਲ, ਟੈਨਿਨ,
ਗਲੂਕੋਸਾਈਡ, ਐਸਿਆਟਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਬ੍ਰਹਮੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਮ ਟਾਨਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਮਾਗੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ
ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਨਾਯੂ ਦੇ ਕੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਮਹਿਸੂਸ
ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦਿਮਾਗੀ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਵਧੇ ਹੋਏ ਖੂਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਨੀਂਦ
ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਤਮ ਦਵਾਈ ਹੈ।

{{larger|'''ਨੁਕਸਾਨ:'''}}

{{gap}}ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬ੍ਰਹਮੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦਰਦ, ਘਬਰਾਹਟ, ਚੱਕਰ
ਆਉਣਾ, ਚਮੜੀ ਦਾ ਲਾਲ ਹੋਣਾ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆਦਿ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ
ਵਰਤੋਂ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

{{gap}}00&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5jrlbvcvy49h3142patgr2j8yl6nsik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/116</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71540</id>
    <revision>
      <id>238058</id>
      <parentid>215768</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>238058</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3682" sha1="kwxqjmdwbps3xyg0ajddfcypjq3w69p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਬੇਲ/ਬਿਲਵ
ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ,

{{gap}}ਧਾਰਮਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬੇਲ ਦੇ ਦਰਖਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਦੇ ਲਈ ਇਸਦੇ ਤਿੰਨ ਪੱਤੇ ਵਾਲੇ ਗੁੱਛੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ
ਇਸ ਦਰਖਤ ਦੇ ਥੱਲੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਖਤ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਇਆ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 20 ਤੋਂ 30 ਫੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ
'ਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਕੰਡੇ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ
ਵਿਚ, ਅੰਡਾਕਾਰ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਰੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ
ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਹਰੇ ਪਨ ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਰ-ਪੰਚ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ
ਹਨ। ਫਲ ਅਗਲੇ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਮਈ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਖਤ ਛਿੱਲ ਵਾਲੇ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 3
ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਲ
ਦਾ ਗੁੱਦਾ ਪੀਲਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੇਲ ਦੇ ਫਲ ਸਵਾਵ-ਭੇਦ
ਕਾਰਨ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕਲਮੀ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਦਰਖਤ ਦਾ ਫਲ ਬੜਾ, ਛਿਲਕ ਘੱਟ ਸਖਤ,
ਗੁੱਦਾ ਸਵਾਦ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬੀਜਾਂ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਗਣ ਵਾਲੇ ਦਰਖਤਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਫਲ ਛੋਟੇ, ਸਖਤ ਛਿੱਲ ਵਾਲੇ, ਜਿਆਦਾ ਬੀਜਾਂ ਵਾਲੇ,
ਬਕਬਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੇਲ ਨੂੰ ਬਿੱਲ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ
ਦੇ ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਛਿੱਲ, ਕੱਚਾ ਫਲ, ਪੱਕਾ ਫਲ, ਬੀਜ, ਫੁੱਲ, ਜੜ੍ਹ
ਸਾਰੇ ਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਬਿਲਵ, ਸ਼੍ਰੀਫਲ। ਹਿੰਦੀ-ਬੇਲ, ਬੀਲ। ਮਰਾਠੀ-ਬੇਲ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਬਿਲੀ। ਬੰਗਾਲੀ-
ਬੇਲ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਬੇਲ ਫੂਟ ਟ੍ਰੀ (Bael Fruit Tree)। ਲੈਟਿਨ-ਇਰਗਲ ਮਾਰਮੇਲੋਸ (Aegle
Marmelos)

ਗੁਣ:

ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 116&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kwxqjmdwbps3xyg0ajddfcypjq3w69p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/118</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71542</id>
    <revision>
      <id>238059</id>
      <parentid>215770</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238059</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5063" sha1="sz09ior1u4hsr4k0hw1r4nlm3ghbzbz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਭਟਕਟੈਆ'''}}}}
{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਭਟਕਟੈਆ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ
'ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਆਸ-
ਪਾਸ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ, ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ
ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ
ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ
ਦਾ ਬੂਟਾ ਟੇਢੀਆਂ-ਮੇਢੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ
ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ 5 ਤੋਂ 6 ਫੁੱਟ ਦੇ ਘੇਰੇ
ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੂਟੇ 'ਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ
ਗਿਣਤੀ ਇੰਨੀ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਡੇ ਚੁੱਭਣ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਕੰਡੇ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਪੀਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ, ਡਿੰਬਾਕ੍ਰਿਤੀ,
ਟੇਢੇ-ਮੇਢੇ ਅਕਾਰ ਦੇ 4-5 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 2-3 ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ
ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ, ਨੀਲੇ, ਬੈਂਗਨੀ ਜਾਂ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਲਗਭਗ ਪੌਣੀ ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦੇ ਲੱਗਦੇ
ਹਨ। ਇਹ ਕੱਚੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਦਕਿ ਪੱਕਣ ' ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ
ਦੇ, ਹਰੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਗਨ ਵਰਗੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਕਈ ਟਾਹਣੀਆ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ
ਚੀਕਨੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਭਟਕਟੈਆ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ- ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਟੇਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ
ਕਟੇਰੀ। ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਛੋਟੀ ਕਟੋਰੀ
(ਭਟਕਟੈਆ) ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਧੇਰੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਭੇਦ ਤੋਂ ਭਟਕਟੈਆ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਤੋਂ
ਇਲਾਵਾ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਵਾਲੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਕੰਟਕਾਰੀ। ਹਿੰਦੀ-ਭਟਕਟੋਆ, ਛੋਟੀ ਕਟੋਰੀ। ਮਰਾਠੀ-ਭੂਈਰਿੰਗਨੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-
ਭੋਯਰੀਂਗਨੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਕੰਟਕਾਰੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਯਲੋ ਬਰੀੜ ਨਾਇਟ ਸ਼ੇਡ (Yellow Barried
Night Shade)। ਲੈਟਿਨ- ਸੋਲੇਨਨ ਜੈਨਬੋਕਾਪਰਸ (Solanum Xanthocarpum)।

{{larger|'''ਗੁਣ:'''}}

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਟਕਟੈਆ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਤੇਜ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਹਲਕੀ, ਤੇਜ,
ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਕਫ, ਪਾਚਕ, ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਦਮਾ, ਖੰਘ, ਬੁਖਾਰ, ਕੀੜਿਆਂ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਦਰਦ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਪੱਥਰੀ,
ਨਾਮਰਦਗੀ, ਨਕਸੀਰ, ਮਿਰਗੀ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਵਧ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਟਕਟੋਆ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ
ਪਿੱਤ, ਕਫ, ਖੰਘ, ਦਮਾ, ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਮੰਦਾਗਿਨ, ਢਿੱਡ ਦੇ ਅਫਾਰੇ ਵਿਚ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪੰਚਾਂਗ ਵਿਚ ਸੋਲੇ ਕਾਪਿਰਡਿਨ ਐਲਕੇਲਾਇਡ ਪੋਟੇਸ਼ੀਅਮ ਨਾਇਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਪੋਟੇਸ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰਾਇਡ ਵਾਧੂ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਸੁਜਾਕ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;{{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 118}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sz09ior1u4hsr4k0hw1r4nlm3ghbzbz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238060</id>
      <parentid>238059</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T02:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238060</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5243" sha1="44o1aenh0xvsofninx59ngdin2r3p1b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਭਟਕਟੈਆ'''}}}}
{{Css image crop
|Image = ਗੁਣਕਾਰੀ_ਪੌਦੇ.pdf
|Page = 118
|bSize = 450
|cWidth = 170
|cHeight = 55
|oTop = 145
|oLeft = 227
|Location = right
|Description = 
}}
{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਭਟਕਟੈਆ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ
'ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਆਸ-
ਪਾਸ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ, ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ
ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ
ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ
ਦਾ ਬੂਟਾ ਟੇਢੀਆਂ-ਮੇਢੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ
ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ 5 ਤੋਂ 6 ਫੁੱਟ ਦੇ ਘੇਰੇ
ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੂਟੇ 'ਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ
ਗਿਣਤੀ ਇੰਨੀ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਡੇ ਚੁੱਭਣ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਕੰਡੇ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਪੀਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ, ਡਿੰਬਾਕ੍ਰਿਤੀ,
ਟੇਢੇ-ਮੇਢੇ ਅਕਾਰ ਦੇ 4-5 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 2-3 ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ
ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ, ਨੀਲੇ, ਬੈਂਗਨੀ ਜਾਂ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਲਗਭਗ ਪੌਣੀ ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦੇ ਲੱਗਦੇ
ਹਨ। ਇਹ ਕੱਚੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਦਕਿ ਪੱਕਣ ' ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ
ਦੇ, ਹਰੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਗਨ ਵਰਗੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਕਈ ਟਾਹਣੀਆ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ
ਚੀਕਨੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਭਟਕਟੈਆ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ- ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਟੇਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ
ਕਟੇਰੀ। ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਛੋਟੀ ਕਟੋਰੀ
(ਭਟਕਟੈਆ) ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਧੇਰੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਭੇਦ ਤੋਂ ਭਟਕਟੈਆ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਤੋਂ
ਇਲਾਵਾ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਵਾਲੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਕੰਟਕਾਰੀ। ਹਿੰਦੀ-ਭਟਕਟੋਆ, ਛੋਟੀ ਕਟੋਰੀ। ਮਰਾਠੀ-ਭੂਈਰਿੰਗਨੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-
ਭੋਯਰੀਂਗਨੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਕੰਟਕਾਰੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਯਲੋ ਬਰੀੜ ਨਾਇਟ ਸ਼ੇਡ (Yellow Barried
Night Shade)। ਲੈਟਿਨ- ਸੋਲੇਨਨ ਜੈਨਬੋਕਾਪਰਸ (Solanum Xanthocarpum)।

{{larger|'''ਗੁਣ:'''}}

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਟਕਟੈਆ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਤੇਜ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਹਲਕੀ, ਤੇਜ,
ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਕਫ, ਪਾਚਕ, ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਦਮਾ, ਖੰਘ, ਬੁਖਾਰ, ਕੀੜਿਆਂ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਦਰਦ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਪੱਥਰੀ,
ਨਾਮਰਦਗੀ, ਨਕਸੀਰ, ਮਿਰਗੀ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਵਧ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਟਕਟੋਆ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ
ਪਿੱਤ, ਕਫ, ਖੰਘ, ਦਮਾ, ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਮੰਦਾਗਿਨ, ਢਿੱਡ ਦੇ ਅਫਾਰੇ ਵਿਚ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪੰਚਾਂਗ ਵਿਚ ਸੋਲੇ ਕਾਪਿਰਡਿਨ ਐਲਕੇਲਾਇਡ ਪੋਟੇਸ਼ੀਅਮ ਨਾਇਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਪੋਟੇਸ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰਾਇਡ ਵਾਧੂ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਸੁਜਾਕ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;{{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 118}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>44o1aenh0xvsofninx59ngdin2r3p1b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238061</id>
      <parentid>238060</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T03:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>238061</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5243" sha1="394p6n6gpsv2gaqlla1vo23hs286c2n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kaur.gurmel&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਭਟਕਟੈਆ'''}}}}
{{Css image crop
|Image = ਗੁਣਕਾਰੀ_ਪੌਦੇ.pdf
|Page = 118
|bSize = 450
|cWidth = 170
|cHeight = 55
|oTop = 125
|oLeft = 227
|Location = right
|Description = 
}}
{{larger|'''ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:'''}}

{{gap}}ਭਟਕਟੈਆ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ
'ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਆਸ-
ਪਾਸ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ, ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ
ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ
ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ
ਦਾ ਬੂਟਾ ਟੇਢੀਆਂ-ਮੇਢੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ
ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ 5 ਤੋਂ 6 ਫੁੱਟ ਦੇ ਘੇਰੇ
ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੂਟੇ 'ਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ
ਗਿਣਤੀ ਇੰਨੀ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਡੇ ਚੁੱਭਣ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਕੰਡੇ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਪੀਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ, ਡਿੰਬਾਕ੍ਰਿਤੀ,
ਟੇਢੇ-ਮੇਢੇ ਅਕਾਰ ਦੇ 4-5 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 2-3 ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ
ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ, ਨੀਲੇ, ਬੈਂਗਨੀ ਜਾਂ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਲਗਭਗ ਪੌਣੀ ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦੇ ਲੱਗਦੇ
ਹਨ। ਇਹ ਕੱਚੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਦਕਿ ਪੱਕਣ ' ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ
ਦੇ, ਹਰੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਗਨ ਵਰਗੇ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਕਈ ਟਾਹਣੀਆ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ
ਚੀਕਨੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਭਟਕਟੈਆ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ- ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਟੇਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ
ਕਟੇਰੀ। ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਛੋਟੀ ਕਟੋਰੀ
(ਭਟਕਟੈਆ) ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਧੇਰੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਭੇਦ ਤੋਂ ਭਟਕਟੈਆ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਤੋਂ
ਇਲਾਵਾ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਵਾਲੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

{{larger|'''ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:'''}}

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਕੰਟਕਾਰੀ। ਹਿੰਦੀ-ਭਟਕਟੋਆ, ਛੋਟੀ ਕਟੋਰੀ। ਮਰਾਠੀ-ਭੂਈਰਿੰਗਨੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-
ਭੋਯਰੀਂਗਨੀ। ਬੰਗਾਲੀ-ਕੰਟਕਾਰੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਯਲੋ ਬਰੀੜ ਨਾਇਟ ਸ਼ੇਡ (Yellow Barried
Night Shade)। ਲੈਟਿਨ- ਸੋਲੇਨਨ ਜੈਨਬੋਕਾਪਰਸ (Solanum Xanthocarpum)।

{{larger|'''ਗੁਣ:'''}}

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਟਕਟੈਆ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਤੇਜ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਹਲਕੀ, ਤੇਜ,
ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਕਫ, ਪਾਚਕ, ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਦਮਾ, ਖੰਘ, ਬੁਖਾਰ, ਕੀੜਿਆਂ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਦਰਦ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਪੱਥਰੀ,
ਨਾਮਰਦਗੀ, ਨਕਸੀਰ, ਮਿਰਗੀ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਵਧ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਟਕਟੋਆ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ
ਪਿੱਤ, ਕਫ, ਖੰਘ, ਦਮਾ, ਢਿੱਡ ਦਰਦ, ਮੰਦਾਗਿਨ, ਢਿੱਡ ਦੇ ਅਫਾਰੇ ਵਿਚ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪੰਚਾਂਗ ਵਿਚ ਸੋਲੇ ਕਾਪਿਰਡਿਨ ਐਲਕੇਲਾਇਡ ਪੋਟੇਸ਼ੀਅਮ ਨਾਇਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਪੋਟੇਸ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰਾਇਡ ਵਾਧੂ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਸੁਜਾਕ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;{{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 118}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>394p6n6gpsv2gaqlla1vo23hs286c2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71785</id>
    <revision>
      <id>238031</id>
      <parentid>216335</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMAN KUMAR</username>
        <id>2752</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* शोधित */</comment>
      <origin>238031</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4229" sha1="1ec3846honaewsgqmu1yqv4gtlw4o2l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;AMAN KUMAR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਟੀਰੀਓ ਤੇ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਕ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਐ? ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਸੋਹੀਣੇ ਚੁਟਕਲੇ ਬਣੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੱਕ ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੂਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭੋਗ ਤੱਕ ਦੋ ਚਾਰ ਵਾਰ ਅਫਸੋਸ ਕਰਨ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸੱਚੀ-ਮੁੱਚੀਂ ਇੰਨਾ ਗਮ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਵਾਉਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੇ ਚੱਕਵੇਂ ਜਿਹੇ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਭੋਗ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਪਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ’ਚ ਜੁਰਅਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਟੀਰੀਓ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ ਪਰ ਜੇਕਰ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਹੌਲ ਮੁਤਾਬਕ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਸਟੀਰੀਓ ਬੰਦ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢਦਿਆਂ ਸਟੀਰੀਓ ਤੁਰੰਤ ਫਿਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲੇ ਲੱਗ ਕੇ ਰੋਣਗੀਆਂ ਕਿ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਂ ਦੁੱਖ ਲੱਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਵੱਜੀ ਹੈ ਪਰ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਨਾਲ ਆਏ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਈ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਤੋਂ ਸੂਈ ਥੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਤਰਦੀ ਹੁਣ ਸੈਡ ਸੌਂਗ ਦੀ ਸੂਈ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਵੀ ਦੋ ਮਿੰਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਇਹ ਤਾਲਮੇਲ ਕਿਵੇਂ ਬਿਠਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਦਮੇ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਗੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਗੇ। ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਚੁਗਲੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਆਈ&lt;noinclude&gt;{{center|25}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ec3846honaewsgqmu1yqv4gtlw4o2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238101</id>
      <parentid>238031</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:06:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238101</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4248" sha1="q0cccs6ye36ov2rq3fmdnnst2aku09q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਟੀਰੀਓ ਤੇ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਕ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਐ? ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਸੋਹੀਣੇ ਚੁਟਕਲੇ ਬਣੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੱਕ ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੂਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭੋਗ ਤੱਕ ਦੋ ਚਾਰ ਵਾਰ ਅਫਸੋਸ ਕਰਨ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸੱਚੀ-ਮੁੱਚੀਂ ਇੰਨਾ ਗਮ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਵਾਉਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੇ ਚੱਕਵੇਂ ਜਿਹੇ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਭੋਗ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਪਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ’ਚ ਜੁਰਅਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਟੀਰੀਓ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ ਪਰ ਜੇਕਰ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਹੌਲ ਮੁਤਾਬਕ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਸਟੀਰੀਓ ਬੰਦ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢਦਿਆਂ ਸਟੀਰੀਓ ਤੁਰੰਤ ਫਿਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲੇ ਲੱਗ ਕੇ ਰੋਣਗੀਆਂ ਕਿ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਂ ਦੁੱਖ ਲੱਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਵੱਜੀ ਹੈ ਪਰ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਨਾਲ ਆਏ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਈ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਬੀਟ ਸੌਂਗ ਤੋਂ ਸੂਈ ਥੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਤਰਦੀ ਹੁਣ ਸੈਡ ਸੌਂਗ ਦੀ ਸੂਈ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਵੀ ਦੋ ਮਿੰਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਇਹ ਤਾਲਮੇਲ ਕਿਵੇਂ ਬਿਠਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਦਮੇ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਗੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਗੇ। ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਚੁਗਲੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਆਈ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|25}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q0cccs6ye36ov2rq3fmdnnst2aku09q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/30</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71786</id>
    <revision>
      <id>238032</id>
      <parentid>216336</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMAN KUMAR</username>
        <id>2752</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* pro */</comment>
      <origin>238032</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4045" sha1="fill4uyrs7wjvlcion5pq3qyggfcvpx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;AMAN KUMAR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਔਰਤ ਨਾਲ ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਸ, ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਹੰਝੂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੇਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਰੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰ ਦੀ ਚਰਮ-ਸੀਮਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਨੇ ਇੰਨਾ ਵੀ ਕੀ ਮਾੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਰੋਣਾ ਵੀ ਨਾ ਆਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਰੋਣਾ ਤਾਂ ਅੰਤ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਈਂ ਬੰਦੇ ਤਾਂ ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਢਾਹਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਐ।

ਔਰਤਾਂ ਸਸਕਾਰ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਭੋਗ ਭਾਵ ਸਾਰੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਪੂਰਾ ਮੇਕ-ਅੱਪ ਕਰਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਅਹੁੜਦੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਜਾਣਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਸਿਰ ਤੇ ਪਰਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਚੱਪਲਾਂ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਹੋਏ ਸੰਬੰਧੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਗਮ ਮਨੋਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ?

ਉਕਤ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਕਬੀਲਦਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘੁਲਦੀਆਂ-ਮਿਲਦੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਂਝ ਰੱਖਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਫ਼-ਦਿਲ ਅਤੇ ਸੁਘੜ ਸਿਆਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਝੱਟ ਪਛਾਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਹਮਖ਼ਿਆਲੀ ਅਤੇ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਵਟਸਐਪ, ਫੇਸਬੁੱਕ, ਟਵੀਟਰ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਆਦਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਹੀ ਦੁੱਖਾਂ-ਸੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰੀਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਦੂਸਰੀ ਦੇ ਆਪਸੀ ਭੇਦ, ਸੁਭਾਅ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਠੱਗ ਅਤੇ ਚਾਲਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦਾ&lt;noinclude&gt;{{center|26}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fill4uyrs7wjvlcion5pq3qyggfcvpx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238102</id>
      <parentid>238032</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238102</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4075" sha1="eynhgk40va97w1dofeb8y7v9sxhj99f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਔਰਤ ਨਾਲ ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਸ, ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਹੰਝੂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੇਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਰੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲਿੱਤਰ ਦੀ ਚਰਮ-ਸੀਮਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਨੇ ਇੰਨਾ ਵੀ ਕੀ ਮਾੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਰੋਣਾ ਵੀ ਨਾ ਆਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਰੋਣਾ ਤਾਂ ਅੰਤ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਈਂ ਬੰਦੇ ਤਾਂ ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਢਾਹਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਐ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਔਰਤਾਂ ਸਸਕਾਰ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਭੋਗ ਭਾਵ ਸਾਰੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਪੂਰਾ ਮੇਕ-ਅੱਪ ਕਰਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਅਹੁੜਦੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਜਾਣਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਸਿਰ ਤੇ ਪਰਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਚੱਪਲਾਂ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਹੋਏ ਸੰਬੰਧੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਗਮ ਮਨੋਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ?&lt;/br&gt;
{{gap}}ਉਕਤ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਮ ਕਬੀਲਦਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘੁਲਦੀਆਂ-ਮਿਲਦੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਂਝ ਰੱਖਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਫ਼-ਦਿਲ ਅਤੇ ਸੁਘੜ ਸਿਆਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਝੱਟ ਪਛਾਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਹਮਖ਼ਿਆਲੀ ਅਤੇ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਵਟਸਐਪ, ਫੇਸਬੁੱਕ, ਟਵੀਟਰ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਆਦਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਹੀ ਦੁੱਖਾਂ-ਸੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰੀਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਦੂਸਰੀ ਦੇ ਆਪਸੀ ਭੇਦ, ਸੁਭਾਅ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਠੱਗ ਅਤੇ ਚਾਲਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦਾ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|26}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eynhgk40va97w1dofeb8y7v9sxhj99f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71787</id>
    <revision>
      <id>238033</id>
      <parentid>216337</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMAN KUMAR</username>
        <id>2752</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* pro */</comment>
      <origin>238033</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4005" sha1="q7jqapfq3gwk9knqotfmn32vhbgpums" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;AMAN KUMAR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਹ ਟੋਲਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ “ਸਿਆਣੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ” ਵਜੋਂ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦਮੀ/ਔਰਤ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਧੀਰਜ, ਠਰ੍ਹੰਮਾ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੀ ਇੰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਤੇ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਵੀ ਸਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਧੀਕੀ ਸਹਿਣੀ ਵੀ ਪਾਪ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ਦਿਲੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਲਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ-ਬਾਹਰੋਂ ਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਲੰਘਿਆਂ ਤੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਪਰ ‘ਵਕਤੋਂ ਖੁੰਝੀ ਡੂਮਣੀ, ਗਾਵੈ ਆਲ ਪਤਾਲ’ ਵਾਂਗ ਉਦੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

ਮੈਂ ਤਾਂ ‘ਕਿਹੜੇ ਬਾਗ ਦੀ ਮੂਲੀ’ ਹਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਪੰਗਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਡਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਲਈ ਇਕਪਾਸੜ ਪੱਖਪਾਤੀ ਅਤੇ ਲੁਭਾਉਣੇ ਫੈਸਲੇ ਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਮੈਂ ਸਚਾਈ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। 50% ਆਬਾਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਰਦ-ਮਾਰੂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੀੜਤ ਧਿਰ ਵੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 498ਏ ਬਣਾਈ ਤਾਂ ਇਸ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸੀ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾਜ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਦਾਜ ਮੰਗਣ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਵੱਲੋਂ ਦਾਜ ਮੰਗਣ ਸਬੰਧੀ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਨਾਂ ਲਿਖਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਿੱਧਾ ਗੈਰ-ਜ਼ਮਾਨਤੀ ਪਰਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 85% ਲੜਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਹੁਰਿਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਝੂਠੇ ਪਰਚੇ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਅਸਲ ਪੀੜਤ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ 15% ਸਨ। ਬੇਕਸੂਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਲੜਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਜ਼ਾਇਜ਼ ਫਾਇਦਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਧਾਰਾ ਤਹਿਤ ਕੇਸ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ&lt;noinclude&gt;{{center|27}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q7jqapfq3gwk9knqotfmn32vhbgpums</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238103</id>
      <parentid>238033</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238103</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4035" sha1="7g8nmkuxsqgzwn2v5nipt89sb69mfi0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਹ ਟੋਲਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ “ਸਿਆਣੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ” ਵਜੋਂ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦਮੀ/ਔਰਤ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਧੀਰਜ, ਠਰ੍ਹੰਮਾ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੀ ਇੰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਤੇ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ ਵੀ ਸਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਧੀਕੀ ਸਹਿਣੀ ਵੀ ਪਾਪ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ਦਿਲੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਲਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ-ਬਾਹਰੋਂ ਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਲੰਘਿਆਂ ਤੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਪਰ ‘ਵਕਤੋਂ ਖੁੰਝੀ ਡੂਮਣੀ, ਗਾਵੈ ਆਲ ਪਤਾਲ’ ਵਾਂਗ ਉਦੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਤਾਂ ‘ਕਿਹੜੇ ਬਾਗ ਦੀ ਮੂਲੀ’ ਹਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਪੰਗਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਡਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਲਈ ਇਕਪਾਸੜ ਪੱਖਪਾਤੀ ਅਤੇ ਲੁਭਾਉਣੇ ਫੈਸਲੇ ਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਮੈਂ ਸਚਾਈ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। 50% ਆਬਾਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਰਦ-ਮਾਰੂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੀੜਤ ਧਿਰ ਵੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 498ਏ ਬਣਾਈ ਤਾਂ ਇਸ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸੀ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾਜ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਦਾਜ ਮੰਗਣ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਵੱਲੋਂ ਦਾਜ ਮੰਗਣ ਸਬੰਧੀ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਨਾਂ ਲਿਖਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਿੱਧਾ ਗੈਰ-ਜ਼ਮਾਨਤੀ ਪਰਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 85% ਲੜਕੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਹੁਰਿਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਝੂਠੇ ਪਰਚੇ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਅਸਲ ਪੀੜਤ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ 15% ਸਨ। ਬੇਕਸੂਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਲੜਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਜ਼ਾਇਜ਼ ਫਾਇਦਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਧਾਰਾ ਤਹਿਤ ਕੇਸ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|27}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7g8nmkuxsqgzwn2v5nipt89sb69mfi0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71788</id>
    <revision>
      <id>238034</id>
      <parentid>216338</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMAN KUMAR</username>
        <id>2752</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* pro */</comment>
      <origin>238034</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4034" sha1="73enhrzi6ixaf625cj5mbtzny4bsw9u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;AMAN KUMAR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸ ਦੀ ਤਫਤੀਸ਼ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਟੀ.ਵੀ. ਤੇ ਇਕ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਇਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵਕੀਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੀ ਜੇਕਰ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਰਦ ਦਰਖਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤੱਕਣਾ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੈਮਾਨਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਨਜ਼ਰ ਮਾੜੀ ਸੀ ਜਾਂ ਚੰਗੀ?

ਵਟਸਐਪ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫੋਟੋਆਂ, ਵੀਡੀਓ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਭੇਜੀ ਇਕ ਲਿਖਤ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਟੁੰਬ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਵਟਸਐਪ ਦੇ ਮੈਸੇਜ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖੁੰਬਾਂ ਵਾਂਗ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਲਈ ਵੀ 95% ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਵਜੋਂ ਮੈਸੇਜ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੁਆਰਾ ਪੁੱਤ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ’ਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਸਿਰਫ ਵਿਆਹ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁਲ-ਰੁਲ ਕੇ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਉਹ (ਮਾਂ-ਬਾਪ) ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਾੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੂਹ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਇਹੀ ਆਵੇਗਾ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਘਰ ਵਿਚ ਲੜਾਈ-ਝਗੜਾ, ਕਲੇਸ਼ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉਹੀ ਔਰਤ ਜਦੋਂ ਕੁਆਰੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ’ਚ ਛੱਡਕੇ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾਣ ਸਾਰ ਰੰਗ ਦਿਖਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਨੂੰ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ’ਚ ਜਾਂ ਵਿਆਹੀ ਨਨਾਨ ਘਰ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਨੌਬਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਔਰਤ ਪਤੀ&lt;noinclude&gt;{{center|28}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>73enhrzi6ixaf625cj5mbtzny4bsw9u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238104</id>
      <parentid>238034</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238104</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4053" sha1="47o1u6qu13ekz4nskcxtqo85ix2s2xe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸ ਦੀ ਤਫਤੀਸ਼ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਟੀ.ਵੀ. ਤੇ ਇਕ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਇਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵਕੀਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੀ ਜੇਕਰ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਰਦ ਦਰਖਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਤੱਕਣਾ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੈਮਾਨਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਨਜ਼ਰ ਮਾੜੀ ਸੀ ਜਾਂ ਚੰਗੀ?&lt;/br&gt;
{{gap}}ਵਟਸਐਪ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫੋਟੋਆਂ, ਵੀਡੀਓ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਭੇਜੀ ਇਕ ਲਿਖਤ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਟੁੰਬ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਵਟਸਐਪ ਦੇ ਮੈਸੇਜ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖੁੰਬਾਂ ਵਾਂਗ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਲਈ ਵੀ 95% ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਵਜੋਂ ਮੈਸੇਜ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੁਆਰਾ ਪੁੱਤ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ’ਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਸਿਰਫ ਵਿਆਹ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁਲ-ਰੁਲ ਕੇ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਉਹ (ਮਾਂ-ਬਾਪ) ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਾੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੂਹ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਇਹੀ ਆਵੇਗਾ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਘਰ ਵਿਚ ਲੜਾਈ-ਝਗੜਾ, ਕਲੇਸ਼ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉਹੀ ਔਰਤ ਜਦੋਂ ਕੁਆਰੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ’ਚ ਛੱਡਕੇ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾਣ ਸਾਰ ਰੰਗ ਦਿਖਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਸ-ਸਹੁਰਾ ਨੂੰ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮ ’ਚ ਜਾਂ ਵਿਆਹੀ ਨਨਾਨ ਘਰ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਨੌਬਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਔਰਤ ਪਤੀ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|28}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>47o1u6qu13ekz4nskcxtqo85ix2s2xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/33</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71789</id>
    <revision>
      <id>238105</id>
      <parentid>216339</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ */</comment>
      <origin>238105</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4029" sha1="ndp12ez4xy6unx1tx446kg0henyng3d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਧ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਨਾ
ਛੱਡਣ ਦੀ ਨਿੱਤ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਤੀ ਵਿਚਾਰਾ ਡਰਦਾ ਜਾਂ
ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਪਤਨੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਪਾਖੰਡਾਂ, ਨਾਟਕਾਂ, ਛਲ-ਕਪਟਾਂ ਵਿਚ ਆ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਬਿਧ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਧ
ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਘਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਛੱਡ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ
ਆਪ ਵੀ ‘ਜੈਸੀ ਕਰਨੀ ਵੈਸੀ ਭਰਨੀ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ
ਹੋਇਆ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਭ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੋ
ਡਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਔਰਤ ਵੀ
ਕਿਸੇ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸੋਨੇ ਤੇ ਸੁਹਾਗੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ
ਹੈ। ਔਰਤ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ
ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ
ਦੀ ਜ਼ੁਰਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰੇਆਮ ਗਲਤ
ਕੇਸ ਵਿਚ ਫਸਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ ਤੇ
ਅਜਿਹੀ ਝੂਠੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ
ਦੀ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ‘ਜਾਤੀ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ
ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਤਹਿਤ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ
ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਔਰਤ ਨਾਲ ਮਰਦ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਹ ਡਰ ਲੱਗਾ
ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੂੰਹੋਂ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਨਾ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ।
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਔਰਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੇ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ
ਅੰਦਰ ਕਰਵਾ ਦੇਵੇ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਸ਼ਰਮ ਹਜ਼ੂਰ ਜਾਂ ਸਿਆਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ
ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਰ ਡਰਾਮੇਬਾਜ਼/ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ, ਔਰਤਾਂ-ਪੱਖੀ
ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਬੇਖੌਫ ਹੋ ਕੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੰਤਰੀ
ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਕਈ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ
ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ
ਮੱਕੜ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਪੁੱਠੇ-ਸਿੱਧੇ ਕੰਮ ਕਢਵਾ ਲਏ ਅਤੇ
ਫਿਰ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਤੋਂ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||29}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ndp12ez4xy6unx1tx446kg0henyng3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/38</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74111</id>
    <revision>
      <id>238052</id>
      <parentid>236023</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238052</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2196" sha1="mfnl12z77z7x4zg8dhds8eoksb5h54w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਰਖ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂਗੇ, ਲੰਘ ਜਾਣ ਦੇ। ਅਸੀਂ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਅਗੇ ਹੀ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਰਿੱਛ ਮਾਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਠਗਣੀ ਵਲੋਂ ਰਪੋਟ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁਜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਰਿਛ ਨੂੰ ਮਾਰ ਘਤੇ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਜੇ ਇਹ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁਟੇ ਅਤੇ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਢਵਾ ਦੇਣਾ। ਉਮੈਦ ਹੈ ਕੁਲ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗ ਚੁਕਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁਟਿਆ ਹੈ। ਦਰਬਾਨ ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਵਡੇ ਅਫ਼ਸਰ (ਧਰਮ ਰਾਜ) ਪਾਸ ਪੁਜਾ ਜੋ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪੋ ਹੀ ਕਹਿ ਉਠਿਆ, &quot;ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਅਗੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।&quot;&lt;/br&gt;
{{gap}}('ਧਰਮ ਰਾਇ ਕਾ ਦਫ਼ਤਰੁ ਸੋਧਿਆ ਬਾਕੀ ਰਿਜਮ ਨ ਕਾਈ') ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ-ਦਮ ਬਾਹਰ ਕਢਵਾ ਦਿਓ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਪਾਸ ਹੀ ਖੜਾ ਸੁਣਦਾ ਸੀ, ਪੰਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਡਿੱਠਾ। ਬਾਹਰ ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਕਿਥੇ ਫਿਰਿਆ, ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਦਸਾਂਗਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਖੁਲ੍ਹ ਗਈ, ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਵੇਰ ਸਾਰ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਾਲੀ ਮੇਰਾ ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਸਰੀਰ ਥਕ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਕਿਤੇ ਫਿਰ ਅਜਿਹਾ ਸੁਪਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦਸਾਂਗਾ।
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੩੮}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mfnl12z77z7x4zg8dhds8eoksb5h54w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74115</id>
    <revision>
      <id>238028</id>
      <parentid>237905</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238028</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2399" sha1="2btf9awr9mwo8oy8nnuezaadyv5mu4s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੫)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਸੁਨ ਬਚਨ ਰਾਜਾ ਉਠੇ ਜਲਦੀ ਨ੍ਯਾਵ 
ਚੁਕਾਇ॥ ਹੌਦਾ ਰਤਨ ਜੜਾਉ ਕਾ ਤੌ ਝੋਤਾ ਝੁਲਮ ਰਖਾਇ 
॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਝੋੜਾ ਝੁਰਮ ਦਿਖਾਇ ਚੜੇ ਹਾਥੀ 
ਅਸ੍ਵਾਰੀ। ਬੋਲਤ ਚਲੇ ਨਕੀਬ ਕਰੀ ਮੈਹਲਨ ਕੀ ਤ੍ਯਾਰੀ॥ 
ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਉਤਰੇ ਡੇਉਢੀ ਜਾਇ ਜੁਰੀ ਸਭ ਹੀ ਸਰਦਾਰੀ॥ 
ਰਾਜਮਹਲ ਮੇ ਗਏ ਵਹਾਂ ਖੜੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ॥ਦੋ:॥ ਰਤਨ 
ਕੌਰ ਰਾਨੀ ਖੜੀ ਸ੍ਵਰਨ ਝਰੀ ਖਰੀ ਹਾਥ। ਪੱਗ ਧੋਇਮਲ 
ਮੀਡਕੈ ਫੂਲੀ ਅੰਗ ਨ ਸਮਾਤ॥ਚੌ:॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਫੂਲੀ ਅੰਗ 
ਨ ਸਮਾਤ ਕਰੀ ਭੋਜਨ ਕੀ ਤਿਆਰੀ॥ ਛੱਤੀ ਸੌ ਪਕਵਾਨ 
ਧਰੀ ਸ੍ਵਰਨ ਕੀ ਥਾਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਠਾਢੇ ਕਰੇ ਵਿਆਰ 
ਸੁਨੋ ਇਕ ਅਰਜ ਹਮਾਰੀ॥ ਭੋਜਨ ਜੀ ਮੈਂ ਮਹਾਰਾਜ ਤੇਰੀ 
ਸੂਰਤ ਪਰਵਾਰੀ॥ ਦੋਹਾ॥ ਪ੍ਰਿਥਮ ਗਰੀ ਮੂੰਹ ਮੈਂ ਦਈ ਦੂਜੇ 
ਦੀਏ ਉਠਾਇ॥ ਪਾਂਚ ਗ੍ਰਾਸ ਮੁਖ ਮੈ ਦੀਏ ਤੌ ਥਾਰ ਦੀਯੋ ਸਰਕਾਇ 
॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਥਾਰ ਦੀਯੋ ਸ੍ਰਕਾਇ ਸੋਕ ਮਨ ਮਹਿ ਨਾ ਕੀਏ 
॥ ਸ੍ਵਰਨਝਾਰੀ ਹਾਥ ਰਹਿਸ ਗੰਗਾਜਲ ਪੀਏ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਨਾਗਰ 
ਪਾਨ ਮੰਗਾਇ ਕੁਵਰ ਮੁਖ ਬੀੜਾ ਦੀਏ॥ ਦ੍ਰਪਨ ਮੇਂ ਮੁਖ 
ਦੇਖ ਨਾਮ ਹਰਿਕਾ ਜਬ ਲੀਏ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰ ਜੋਰੇ 
ਅਰਜ਼ ਕਰੇ ਵਹੁ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਨਾਰ॥ ਆਜ ਰਹੋ ਰਨਵਾਸ 
ਮੈਂ ਜੋ ਸੁਨੋ ਮੇਰੇ ਭਰਤਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਸੁਨੋ 
ਮੇਰੇ ਭਰਤਾਰ ਮੈਂ ਤੂੰ ਚਰਣੋ ਕੀ ਦਾਸੀ॥ ਮਨ ਕੇ ਮਿਟ 
ਗਏ ਸੋਚ ਰਹੀ ਨਾ ਹਮੇਂ ਉਦਾਸੀ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਦੂੰਗੀ ਪਲੰਘ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2btf9awr9mwo8oy8nnuezaadyv5mu4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74131</id>
    <revision>
      <id>238039</id>
      <parentid>236188</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238039</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4209" sha1="czqig1p7fy5fwn5baqz59nv7h3cgwtr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵੀ ਛਲ ਨਾ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਨਾ ਘੜਦੇ ਤੇ ਵਖਰਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵੀ ਨਾ
ਬਣਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਸੂਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਵਿਚਾਰੇ ਕਿਹੜੇ
ਮੇਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਆਪੇ ਹੀ ਉਸ
ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਪੁਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੰਤ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਉ ਅਨੁਸਾਰ
ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੁਕਮ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸੁਣ
ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਛਾ, ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਹਨ। ਮੈਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੀ ਕਰਨੇ ਹਨ।
ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਟੁੱਟੇ ਯਾ ਚਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਲਾਹਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ (ਕਰਤਾ)
ਨਚਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਨਚਾਂਗੀ। ਬਾਬਾ, ਤੇਰੀਆਂ ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਣੇਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਜਾਦੂ
ਦੀ ਖੇਡ ਰਚਾ ਰਖੀ ਹੈ, ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਕਦੇ ਖ਼ਾਲੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੇ
ਟੁੱਟ ਹੀ ਜਾਏ। ਪਰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਹੀ ਲਗੇ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਦੀ
ਬਦਨਾਮੀ ਹੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੁਝ ਪਲੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ
ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਇਕ ਕੈਦਣ
ਹਾਂ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਫੜਕ ਸਕਦੀ। ਤੁਸੀਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਨਚਾਉਣ
ਵਾਲੇ ਰਿਛ ਨੂੰ ਨਥ ਕੇ ਵਸ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ
ਅਜਿਹੀ ਮਤ ਦੇ ਕੇ ਪੱਕੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।”&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੇਰੇ ਵਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਤੱਕ ਕੇ ਤੇ ਜ਼ਰਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੋਮਲਤਾ ਤੇ ਮਿਠਾਸ ਭਰੀ
ਤਰਜ਼ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਧ
ਸੰਤ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁਧ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਭੁਲ ਕੇ ਦੂਜੀ ਸੜਕ ਪੈ
ਗਏ ਸੀ। ਇਹ ਆਪ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ
ਬਜ਼ਾਰ ਵਖਰਾ ਹੀ ਕਰਾ ਛਡਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਖ ਦੁਖ ਦੀ ਇਛਾ
ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵਾਧੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਗਾੜਨਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਭੀ ਸੁਣੋਗੇ ਤਾਂ ਸੁਖ
ਨਾ ਪਾਓਗੇ। ਜੇ ਅਜੇ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਮਾਲਕ
ਬਣਾ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਾਜ ਹੱਥੀਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਜੀ ਚਾਹੇ
ਖਾਓ, ਪੀਓ, ਪਹਿਨੋ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਛ ਮੈਂ ਕੈਦ
ਕਰ ਛਡਿਆ ਹੈ। ਅਗੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਬਿਨਾਂ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੨੬}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>czqig1p7fy5fwn5baqz59nv7h3cgwtr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74132</id>
    <revision>
      <id>238040</id>
      <parentid>236189</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238040</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3824" sha1="m64tvxdq59etlijaj6ws1hjnd5s1qcg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕੈਦਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੂੰਹੋਂ ਮੰਗੋ ਦਵਾਂਗੀ, ਮੋਟਰਕਾਰਾਂ,
ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼, ਤੋਪਾਂ, ਮਸ਼ੀਨ-ਗੰਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਮੇਰੇ ਕਾਮੇ ਹਨ।
ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਸੰਤ-ਟੋਲਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। ਬਾਕੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਅ ਜੰਤ
ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ
ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ। ਬੜਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਟਾਪੂ ਸਮੁੰਦਰ
ਮਹਾਂਦੀਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੇਅੰਤ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਭਲੇ ਤੋਂ ਭਲੇ ਧਨਾਢ ਵਸਦੇ
ਹਨ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਾਹੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੰਗੋ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।
ਮੰਗ ਕੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ ?”&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—ਮੇਰਾ ਰਿਛ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ। ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਠਗਣੀ—ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕੈਦ
ਰਹਿਣ ਦੇ। ਅਗੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਮਸਾਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ
ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਜੇ ਜਾਨੋਂ ਨਾ ਮਾਰੇਗਾ ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕਰੇਗਾ। ਨਾਲੇ
ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਸਭ ਵਸਤਾਂ ਹਨ। ਸਾਧਾਂ ਪਾਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਇਕ ਢੇਰੀ
ਜੜਾਊ ਚੂੜੀਆਂ, ਖੜਗਾਂ ਆਦਿਕ ਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਉਹ ਹਰ ਇਕ
ਜੀਅ ਪ੍ਰਤੀ ਮਰਦ ਔਰਤ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਅਧੇ ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ
ਕਰ ਬੈਠਣ। ਓਥੇ ਜਾ ਕੇ ਵਾਧੂ ਭੁਖਾ ਮਰੇਂਗਾ। ਫੇਰ ਕਦੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ
ਨਹੀਂ ਵੜ ਸਕੇਂਗਾ। ਘਟੋ ਘਟ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਤਾਂ ਅਟਕ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਫਿਰ
ਤੁਰ ਕੇ ਵੇਖ ਤਾਂ ਲੈ। ਜੇ ਨਾ ਪਸੰਦ ਆਵੇ ਤਾਂ ਚਲਿਆ ਜਾਈ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਰਿਛ
ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਤਾਂ ਦੇਵਾਂਗੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਮੈਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕੇਂ,
ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ 
ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਡਿਠਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—ਚੰਗਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਰਿਛ ਕਿਥੇ ਕੈਦ ਹੈ ?
ਠਗਣੀ (ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ) ਲੈ ਵੇਖ ਲੈ ਰਿਛਾਂ ਦਾ ਜੇਲ੍ਹਖਾਣਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ 
ਰਿਛ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਕਢ ਲੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜਦ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਰਿਛ ਵਖੋ ਵਖ ਕੋਠੜੀਆਂ
ਵਿਚ ਬੰਦ ਦਿਸਣ, ਪਰ ਕੋਈ ਰਿਛ ਵੀ ਇਕ-ਸਾਰ ਖੜਾ ਨਾ ਦਿਸੇ। ਨਿਮਖ ਭਰ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੨੭}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m64tvxdq59etlijaj6ws1hjnd5s1qcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74133</id>
    <revision>
      <id>238041</id>
      <parentid>236190</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238041</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3632" sha1="2e5e4jkwxybtq3n7weh7riykvpka8ur" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣ, ਫੇਰ ਦਿਸਣ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਕਦੇ ਕੋਈ
ਆਵੇ ਜਾਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲੇ, ਕੰਧਾਂ, ਜਿੰਦਰੇ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਕਰਨ, ਮੈਂ
ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗੇ ਕਿ ਮੇਰਾ ਰਿਛ ਕਿਹੜਾ ਅਤੇ ਕਿਥੇ
ਹੈ? ਐਨਿਆਂ ਰਿਛਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਇਕ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਦਿਤੀ ਹੋਈ
ਸੀ। ਜੇ ਇਹਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਲ ਤਕੀਏ ਤਾਂ ਸਾਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੰਮ
ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਉਂ ਜਾਪੇ ਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਅਗੇ ਖੜਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰ
ਇਕ ਰਿਛ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਠਗਣੀ ਦੀ ਚੜ੍ਹ ਮਚੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ
ਲਗੀ, ਕਿਉਂ ਡਿਠਾ ਈ? ਮੇਰਾ ਤਮਾਸ਼ਾ! ਦਸ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਰਿੱਛ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ?
ਜੇ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਰਿੱਛ ਹੀ ਨਾ ਲਭਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ
ਵੀ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਭੁਲ ਕੇ ਦੂਜੇ ਰਿੱਛ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਬਣਾਂ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਕੇ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਸੁਸਤਾ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੰਤਾਂ ਦੇ
ਬਚਨ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਝਟ ਅਮੁਲੀ ਖੜਗ ਕੱਢ ਲਈ। ਖੜਗ ਕਢਣ ਦੀ ਦੇਰ
ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਰਿੱਛ ਤਰਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕੱਢਣ ਲਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ, ਅਗੇ
ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਮੰਨਾਂਗਾ। ਠਗਣੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪੁਛੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆ
ਖਲੋਤਾ। ਠਗਣੀ ਵੀ ਸਮਝ ਗਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ਚੰਗਾ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ
ਜਾਓ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹਾਂ, ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਕਹਿ
ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ
ਛਡ ਦੇਵੀਂ, ਵੱਢੀਂ ਟੁਕੀਂ ਨਾ, ਐਵੇਂ ਗਰੀਬ ਮਾਰ ਨਾ ਕਰੀਂ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—(ਉਤਲੇ ਮਨੋਂ) ਚੰਗਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਮੰਨਾਂਗਾ, ਪਰ ਜੇ
ਇਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਕੱਢਿਆ ਤਾਂ ਅਵੱਸ਼ੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ
ਪਵੇਗਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਠਗਣੀ—ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣਾ ਇਸ ਦੇ ਵਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ,
ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੈ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ
ਫ਼ਸਾਉਣਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—ਫੇਰ ਜੇ ਇਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਠਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਕਹਿਆ ਨਾ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੨੮}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2e5e4jkwxybtq3n7weh7riykvpka8ur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74134</id>
    <revision>
      <id>238042</id>
      <parentid>236191</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238042</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3728" sha1="ff0hk1k5yskj3hvkve53nx4vh4mbuyt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮੰਨਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰੂੰਗਾ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਚਲੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ
ਕਾਹਨੂੰ ਮਾਰਨੈ, ਪਿਆ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੇਂ। ਪਰ ਜੇ ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੀ ਇਹੋ ਹੈ, ਫੇਰ
ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਠਗਣੀ—ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਇਹ ਉਮੈਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਹਾਂ
ਆਪਣਾ ਦਾਉ ਸਭ ਕੋਈ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ
ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਪੁਜੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ
ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਨਿਕਲ ਜਾਓਗੇ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਸਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ,
ਕੇਵਲ ਇਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਨਾਮੀ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇਹ ਤੁਸਾਡੇ ਸੰਗ ਸਾਥ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਵਸ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋ
ਸਕੇਗਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਦਾਚਿਤ ਉਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਐਥੋਂ
ਭਜ ਨੱਸ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾ ਤਕ ਬਾਹਰ
ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਆਸਮਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਪੁਲਾੜ ਹੀ
ਪੁਲਾੜ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਜਿਹਾ ਜਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ
ਮਨ ਅਤੇ ਏਸ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀ, ‘ਰੂਹਾਂ’ ਨੂੰ ਘੇਰ ਘੇਰ ਲੈ ਤਾਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ
ਲਿਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਰਿੱਛ ਕੇਵਲ ਇਕ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਅਤੇ ਉਸ ਰਸਤੇ ਉਤੇ ਮੇਰਾ ਇਕ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ
ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਥਾਈਂ ਪਾਸ ਲੈਣਾ
ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਮ ਪਤਾ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ
ਕੋਈ ਰੂਹ, ਜੋ ਬਹੁਤੀ ਹੀ ਸੂਖਮ ਵਸਤੂ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਦੁਨਿਆਵੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਉਥੋਂ ਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਚੋਰੀ
ਜਾਣਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—ਤਾਂ ਫੇਰ ਅਜਿਹੇ ਸਾਥੀ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ
ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਉ ਤੋਂ ਟਲਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਲਗਾ ਇਸ ਨੇ ਦਾਓ ਲਾ
ਹੀ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਫਸਤਾ ਹੁਣੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਵੱਢ ਦੇਵਾਂ?&lt;/br&gt;
{{gap}}ਠਗਣੀ—ਜਦ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਤਾਂ ਸਕਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ
ਮਾਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੨੯}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ff0hk1k5yskj3hvkve53nx4vh4mbuyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/30</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74135</id>
    <revision>
      <id>238043</id>
      <parentid>236192</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238043</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3748" sha1="jgyz6fun3ubnvua5u988m8dwhhr37sq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—ਇਸ ਦਾ ਮਾਰਨਾ ਵੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਵਜੂਦ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੈ ਹੀ
ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਪੀੜ ਹੋਣ ਲਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਹਸਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ,
ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਬਾਹਾਂ ਭੀ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਈਆਂ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਠਗਣੀ—ਅਜੇ ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ
ਮੈਂ ਤਰਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਛੁਡਾ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਦੇ ਹਥ ਪੈਰ ਹੀ
ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਮਾਰੇਂਗਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ?&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਫ਼ਲਾਸਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਤਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਸਿਰਫ਼
ਇਕੋ ਤਰੀਕਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਜੋ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਕਹਿ ਚੁਕੀ ਹੈਂ ਕਿ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਸੰਗਤ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ
ਰਿਹਾ।ਜੇ ਏਸ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਖ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਤਾਂ ਤੂੰ
ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ। ਬਾਕੀ ਰਿਹਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਮਾਰੇਂਗਾ, ਇਸ ਦਾ ਉਤਰ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਰਾਂਗਾ ਅਤੇ
ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋਈ ਅਮੁਲੀ ਖੜਗ ਆਪੇ ਹੀ ਇਸ ਦਾ
ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦਾ
ਪਿਆ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਠਗਣੀ—ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਗੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ &quot;ਸੁਣਾ ਚੁਕੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਨੰਗ-ਮਲੰਗਾਂ
ਦਾ ਟੋਲਾ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਫੂਕ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਸਦਾ, ਕੀ
ਮਰਦ ਕੀ ਬੱਚੇ ਬੱਚੀਆਂ, ਗਭਰੂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਇਹ ਹੱਥ ਧਰ ਦਿੰਦੇ
ਹਨ ਮੇਰੇ ਕੰਮੋਂ ਗਏ। ਕੰਮੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਸਗੋਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਡਰਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆਂ
ਸੁਕੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਾਹ ਬਾਬਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕਰ। ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਜ
ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ
ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣਾ ਦੇਵਾਂਗੀ?&lt;/br&gt;
{{gap}}ਠਗਣੀ—ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਉਲਟਾ
ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਖਸਮੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੁਣ ਤਾਈਂ ਲਭਾ
ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਹਥ ਵਿਚ ਦੀ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੩੦}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jgyz6fun3ubnvua5u988m8dwhhr37sq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74136</id>
    <revision>
      <id>238044</id>
      <parentid>236193</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238044</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3969" sha1="bv51907t8eekz5j00o1b83t3si8060l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ
ਮੇਰਾ ਇਤਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾ ਸਕਾਂ। ਇਸ ਦੀ ਕੁੰਜੀ
ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਬਖਸ਼ ਦੇਣ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਹਥ ਵਿਚ ਕੀ ਸੁਆਹ ਹੈ? ਕੇਵਲ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ
ਹੀ ਰਖਦੀ ਹੈਂ ਨਾ। ਅੰਤ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਲਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਹੀ
ਹੋਵੇਗਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਠਗਣੀ—ਇਹ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸਾਧਾਂ ਦਾ ਸਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਆਖਦਾ ਹੈਂ,
ਮੇਰੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ ਤਾਂ ਵੇਖ ਕਿ ਸਭ ਜੀਅ ਜੰਤ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ
ਮਗਰ ਭੱਜੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕੌਡੀ ਹਥੋਂ ਚਲੀ
ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੇਹਰਾ ਉਦਾਸ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਤਾਂ ਹਾਵੇ ਨਾਲ ਮਰ ਹੀ ਜਾਂਦੇ
ਹਨ, ਦੇਹ ਨੂੰ ਛਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਫੇਰ ਏਸੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਜੁਗਾਂ ਜੁਗੰਤਰ
ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਨਿਕਲਣਾ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ
ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿੱਛਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰ ਕੇ ਬਾਹਰੋਂ ਵਾਪਸ
ਮੰਗਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁਣ ਬੜਾ ਲਾਲਚ ਦੇ
ਕੇ ਆਹਰੇ ਲਾ ਛਡਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਭੁਲੇ ਚੁਕੇ ਅਤੇ ਭੁੱਖੇ ਪਿਆਸੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ
ਬਜ਼ਾਰ ਜਾ ਵੜਦੇ ਹਨ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕੀ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਕੰਮ
ਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਚੰਗਾ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜਾਓ, ਪਰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵਿਗਾੜਨਾ।
ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਨਾ ਵੜਿਓ। ਬਾਹਰ ਬਾਹਰ ਹੀ ਰਹੋ,
ਬਾਹਰੋ ਬਾਹਰ ਹੀ ਇਸ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਓ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰਖਣੀ ਕਿ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਦਦ
ਕਰੂੰਗੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇਕ ਵੀ ਮੰਨੋਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਰਿਛ ਨੂੰ
ਖੜਗ ਨਾਲ ਕਟ ਕੇ ਮਾਰਨਾ ਨਾ। ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਾਥ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸ
ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੰਜਾਂ ਭੂਤਾਂ ਸਣੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਰਹਾਂਗੀ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ—(ਰਿੱਛ ਨੂੰ) ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ? ਇਸ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ
ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾ, ਜੋ ਕਹਾਂ ਸੋ ਕਰੀਂ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਹ ਵੇਖ ਲੈ, ਅਕਾਲੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋਈ ਅਮੁਲੀ ਖੜਗ,
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੩੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bv51907t8eekz5j00o1b83t3si8060l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74137</id>
    <revision>
      <id>238045</id>
      <parentid>236194</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238045</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3664" sha1="tunw8fh6l06w2zybed55tcvb2k46pbo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਫਿਰ ਇਹ ਜਾਣੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਾਣੀਂ। ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਰਿੱਛ ਲਗਾ
ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕਰਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਸ ਦੀ ਜੋ ਗੱਲ ਕਹੇਂਗਾ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਪਰ
ਮੁਕਤੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਪਾਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜਾ
ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂਗਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਕਢ
ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿ
ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁਣੇ ਚਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਰਾਹ
ਦਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਨਿਕਲ ਸਕੇਂ ਤਾਂ ਵਾਹ ਵਾਹ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਣੀ ਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ
ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਕੁੰਟਾਂ ਦਸੇ ਦਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਂ ਉਤੇ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਕਹੇ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਵੀ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂ, ਪਰ ਕਿਤੋਂ
ਲੰਘਣ ਦੀ ਲਾਹ ਨਾ ਲੱਭੇ। ਉਹ ਸੂਖਮ ਵਸਤੂ (ਰੂਹ) ਜੋ ਕੰਧਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ,
ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਿਰਲੇਪ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਹਦੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ
ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕੇ। ਆਖ਼ਰ ਮੈਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਤਾੜਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਦਸ
ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਵਾਂ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੇਲਾ
ਟਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਦੀ ਇਕ ਸੜਕ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹੀਂ
ਪਾਸੀਂ ਵਡੇ ਵਡੇ ਸੰਘਣੇ ਫਲਦਾਰ ਬ੍ਰਿਛ ਖੜੇ ਸਨ, ਲੈ ਉਡਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ
ਲਗਾ ਇਹਨਾਂ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੇਹਲ ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਨੂੰ ਨਿਕਲ
ਪਵੇ।ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਾਗਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਛਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਸਨ। ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ
ਉਪਰ ਲੈ ਉਡਿਆ। ਜਿੰਨਾ ਉਚਾ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਉਚੇ ਉਹ ਦਰੱਖ਼ਤ
ਹੁੰਦੇ ਜਾਣ। ਅੰਤ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਨੀਵੀਂ ਉਡਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਥੱਕ
ਟੁੱਟ ਕੇ ਕਬੂਤਰ ਆਦਿਕ ਉਤਰਦੇ ਉਤਰਦੇ ਅੰਤ ਆਪਣੇ ਅਡੇ ਉਤੇ ਹੀ ਆ
ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨੇੜੇ ਦਿਸਣ ਲਗਾ।ਮੈਂ ਅੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗ
ਕਟਣੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਇਕ
ਨਾ ਮੰਨੀ, ਪੁਰਜ਼ੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਕਟ ਘਤਿਆ।
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੩੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tunw8fh6l06w2zybed55tcvb2k46pbo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238046</id>
      <parentid>238045</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238046</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3665" sha1="imnpq0mg7tdx5l6l08pwewk89s5zjld" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਫਿਰ ਇਹ ਜਾਣੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਾਣੀਂ। ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਰਿੱਛ ਲਗਾ
ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕਰਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਸ ਦੀ ਜੋ ਗੱਲ ਕਹੇਂਗਾ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਪਰ
ਮੁਕਤੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਪਾਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜਾ
ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂਗਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਕਢ
ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿ
ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁਣੇ ਚਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਓਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਰਾਹ
ਦਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਨਿਕਲ ਸਕੇਂ ਤਾਂ ਵਾਹ ਵਾਹ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਣੀ ਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ
ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਕੁੰਟਾਂ ਦਸੇ ਦਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਂ ਉਤੇ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਕਹੇ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਵੀ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂ, ਪਰ ਕਿਤੋਂ
ਲੰਘਣ ਦੀ ਲਾਹ ਨਾ ਲੱਭੇ। ਉਹ ਸੂਖਮ ਵਸਤੂ (ਰੂਹ) ਜੋ ਕੰਧਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ,
ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਿਰਲੇਪ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਹਦੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ
ਨਾ ਨਿਕਲ ਸਕੇ। ਆਖ਼ਰ ਮੈਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਤਾੜਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਦਸ
ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਵਾਂ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੇਲਾ
ਟਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਦੀ ਇਕ ਸੜਕ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹੀਂ
ਪਾਸੀਂ ਵਡੇ ਵਡੇ ਸੰਘਣੇ ਫਲਦਾਰ ਬ੍ਰਿਛ ਖੜੇ ਸਨ, ਲੈ ਉਡਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ
ਲਗਾ ਇਹਨਾਂ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੇਹਲ ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਨੂੰ ਨਿਕਲ
ਪਵੇ।ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਾਗਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਛਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਸਨ। ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ
ਉਪਰ ਲੈ ਉਡਿਆ। ਜਿੰਨਾ ਉਚਾ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਉਚੇ ਉਹ ਦਰੱਖ਼ਤ
ਹੁੰਦੇ ਜਾਣ। ਅੰਤ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਨੀਵੀਂ ਉਡਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਥੱਕ
ਟੁੱਟ ਕੇ ਕਬੂਤਰ ਆਦਿਕ ਉਤਰਦੇ ਉਤਰਦੇ ਅੰਤ ਆਪਣੇ ਅਡੇ ਉਤੇ ਹੀ ਆ
ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਨੇੜੇ ਦਿਸਣ ਲਗਾ। ਮੈਂ ਅੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗ
ਕਟਣੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਇਕ
ਨਾ ਮੰਨੀ, ਪੁਰਜ਼ੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਕਟ ਘਤਿਆ।
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੩੧}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>imnpq0mg7tdx5l6l08pwewk89s5zjld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/33</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74138</id>
    <revision>
      <id>238047</id>
      <parentid>236195</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238047</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3133" sha1="nb5zzku5tinacbs2tsizdtlbq6p2qwe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|&lt;poem&gt;(੫) 
{{x-larger|'''ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ—ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ—ਦਫ਼ਤਰ''' 
'''ਵਿਚ ਲੇਖਾ—ਛੁਟਕਾਰਾ'''}}&lt;/poem&gt;}}
{{gap}}ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਮੈਂ ਭੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਇਕ ਸੜਕ ਉਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਿਧਰ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ।ਅਜੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਵਾਟ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਮਜ਼ਦੂਰ (ਕਾਮ, ਕਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ) ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਿਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਕਾਲਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੋਤੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁਛਣ ਲਗੇ ਕਿ -&lt;/br&gt;
{{gap}}‘ਤੂੰ ਇਸ ਉਜਾੜ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਏਧਰ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮ ਸਕਦਾ। ਨਾਲੇ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਕਪੜੇ ਅਜੇ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਤੱਕ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਕਾਲੇ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਰਿਛਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਈ। ਜਦ ਰਿੱਛ ਮਰੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਬੜਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦਰਵਾਜ਼ਿਓਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ। ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਬਾਹਰ ਗਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦਾ ਰਿਛ ਸਾਡੇ ਫੰਦੇ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਰਸਤੇ ਰਿੱਛ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਰਿੱਛ ਹੀ ਮਾਰ ਘਤਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਜਦ ਸਾਡਾ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੩੩}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nb5zzku5tinacbs2tsizdtlbq6p2qwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/34</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74139</id>
    <revision>
      <id>238048</id>
      <parentid>236196</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238048</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3983" sha1="olliy213zima01kfabirq5mkirrhsc2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਾਲੀ-ਵਾਰਸ ਹੀ ਤੁਸਾਂ ਨ ਛਡਿਆ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਸਾਡਾ ਅੱਡਾ ਹੀ ਤੁਸਾਂ ਪੁਟ ਘੜਿਆ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕੰਮੋਂ ਹੀ ਗਿਆ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਸਾਡੇ ਮੁਨਸ਼ੀ, ਦਰਬਾਨ, ਅਫਸਰ ਸਭ ਵਾਕਫ਼ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੱਢ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਡਰੀਂ ਨਾ। ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ, ਮੁਨਸ਼ੀ, ਦਰਬਾਨ, ਅਫ਼ਸਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੌਕ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਛੇਵਾਂ ਸਾਥੀ ਹੋਰ ਭੀ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਘੰਟੀ ਖੜਕਾ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਦਰਬਾਨ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਾਂਗੇ। ਪਰ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਯਾ ਵੇਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਦਸਤੂਰ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਕੋਈ ਰਿੱਛ ਮਾਰ ਘਤੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜਦ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਲਗੇ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਉਸ ਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦਾ। ਸਾਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਖੇ ਲਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਆਖੇ ਲਗ ਗਿਆ ਉਹੋ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਆਹਰੇ ਲਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਤਨਾ ਹੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੂਜੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਰਿੱਛ ਨਾ ਮਾਰ ਘਤਣ। ਲੈ ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਵਿਉਂਤ (ਸਲਾਹ) ਸੁਣ ਲੈ।ਅਸਾਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਏਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਚਾਰ ਜਦ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬੂਹਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲਿਖਾ ਕੇ ਕੁਝ ਰਲਾ ਛਲਾ ਮਾਰ ਕੇ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਬੂਹੇ ਤੋਂ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮੁੜ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਹਲਾ ਹੋ ਕੇ ਚਲਿਆ ਹਾਂ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਤਾ ਕਢ ਕੇ ਅਲਾਰਮ (ਘੰਟੀ) ਕਰ ਦਿਤੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ। ਅਸੀਂ ਦਰਬਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਗੇ ਹੀ ਝੂਠੇ ਕਾਗਜ਼ ਪਤੱਰ ਦਬੇ ਹੋਏ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦਿਆਂਗੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਲੈ ਆਏ ਸੀ। ਜੇ ਤਾਂ ਇਹ ਫਸ ਗਿਆ ਤਾਂ ਚੰਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਹੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਅਜੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਪਤਾ ਨਾ ਲਿਖਣਾ। ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਹੀ ਦਸ ਦੇਵਾਂਗੇ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਰਿੱਛ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੩੪}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>olliy213zima01kfabirq5mkirrhsc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/35</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74140</id>
    <revision>
      <id>238049</id>
      <parentid>236197</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238049</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3481" sha1="pwovnghbjb7deitlq7koct0jw26qs6v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤਾਂ ਮਾਰ ਹੀ ਛਡਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਆਪੇ ਉਹ ਵੀ ਚੁਪ
ਕਰ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਆਪੇ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਚਾਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ
ਤੁਰ ਪਏ, ਪਰ ਕਪੜੇ, ਮੈਲੇ ਕੁਚੈਲੇ ਪੰਜਵੇਂ ਵਰਗੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਨਾ ਦਿਤੇ, ਮੂੰਹ ਹੋਰ
ਵੀ ਕਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਵੇਸ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾ ਦਿਤਾ,
ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਨਾ ਤਾਂ ਕਪੜਾ ਵਾਧੂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਸਿਆਹੀ, ਮੇਰੇ ਹੀ
ਕਪੜੇ ਜੋ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੁਥਰੇ ਭਾਸਦੇ ਸਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਲੇ ਭਾਸਣੇ ਹੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ
ਆਪ ਵੀ ਮੈਲੇ ਲਗਣ। ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਾ
ਦਿਸੇ। ਅਜੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਦੂਰ ਗਏ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਗੁੰਬਜ਼ੀ ਜਹੀ, ਸੜਕ ਦੇ ਉਤੇ
ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਨਸ਼ੀ ਜਾਂ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਲਿਖਾਰੀ (ਚਿਤ੍ਰ
ਗੁਪਤ) ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਡਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਹਿ
ਦਿਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੰਜੇ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਨਾਉਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ
ਗਹੁ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਅਗੇ ਫਾਟਕ ਵਲ ਨੂੰ ਟੁਰ ਗਏ। ਅਜੇ ਫਾਟਕ ਉਤੇ ਪੁਜੇ
ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵੀ ਮੁਨਸ਼ੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਪੁਜ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ
ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਉਸ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ
ਇਕ ਸਾਂ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਉਹ ਪੰਜੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਏਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਪੰਜਵਾਂ-ਨਹੀਂ ਜੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਹੀ ਹੋਣੇ ਨੇ ਜਾਂ ਤੁਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਡਿਠਾ
ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ
ਕੰਮ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਪਿਛੇ ਦਾ ਪਿਛੇ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਕੀਤੇ ਮੁੜ
ਗਿਆ ਸੀ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਤਾਂ ਹਾਂ ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ
ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਪੰਜ ਲੰਘ ਚੁਕੇ ਲਿਖਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਆਹ ਵੇਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀ
ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ। ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ, ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੈ। ਉਤਰ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਪੰਜੇ
ਹਾਂ। ਉਹ, ਵੇਖ ਫਾਟਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਆਪੇ ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੰਜ ਲੰਘ
ਗਏ।
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੩੫}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pwovnghbjb7deitlq7koct0jw26qs6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/36</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74141</id>
    <revision>
      <id>238050</id>
      <parentid>236198</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238050</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3689" sha1="hcj9s304cz38mvlf9482xd9iwylezml" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—‘ਪੰਜੇ ਹਾਂ ਜੀ’ ਉਹਨਾਂ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਹੀ ਚੁੱਕਾ ਸਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਪੰਜਵਾਂ
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੰਘ ਕੌਣ ਗਿਆ? ਹਾਂ ਇਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਸ਼ਾਇਦ
ਸਵੇਰੇ ਅਸੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਕ, ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਫਾਹੀ ਵਿਚ ਫਾਹੁਣ
ਵਾਸਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਥਾਣੀਂ ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਘੁਲਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੇ ਰਿਛ ਨੂੰ
ਮਾਰ ਸੁਟਿਆ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਉਹੋ ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰਲ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਉਹੋ
ਹੀ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਥੋਂ ਦੀ ਪਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ
ਉਹ ਭੇਸ ਵਟਾ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਜੀ!
ਹੁਣ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਅੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ।
ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਕੇ ਜਾਣ ਦੇਵੋ। ਅਗੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ-ਭਲਿਆ ਪੁਰਸ਼ਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇਥੇ
ਚਤਰਾਈ ਅਕਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਸਚੋ ਸਚੁ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਆਪੇ ਹੀ
ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਭੰਨ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਗਿਣਤੀ ਕਿਸ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਰਾਤ ਪਈ, ‘ਸਭ ਅੱਛਾ’ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਪੜਦਾ
ਉਘੜ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਹੁਣੇਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਘੰਟੀ ਖੜਕਾ ਦੇਵਾਂ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰਿਛ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਹੀ
ਨਹੀਂ।ਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇਸ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸੇਗਾ ਤਾਂ
ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਫੜਾਂਗੇ ਕੀ? ਹਾਂ ਤੁਸਾਡੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਗਿਣੀ ਜਾਵੇਗੀ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਮੈਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਵਿਖਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਦ
ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਹੁਣੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਸ ਦਾ ਨਿਬੇੜਾ ਕਰ
ਲਈਏ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—ਜੋ ਤੁਸਾਡੀ ਸਲਾਹ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹਰਜ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੰਘ
ਜਾਣ ਦੇਵੋਂ, ਮੇਰੇ ਰੋਕਣ ਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਜਲਦੀ ਫਾਟਕੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਜਾ, ਪਰ ਅਗਲਾ ਫਾਟਕ ਫ਼ੈਸਲਾ
ਹੋਏ ਤੋਂ ਖੁਲ੍ਹੇਗਾ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਚ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਨੁਸਣਾ ਭਜਣਾ ਪਵੇਗਾ।
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੩੬}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hcj9s304cz38mvlf9482xd9iwylezml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/37</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74142</id>
    <revision>
      <id>238051</id>
      <parentid>236199</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T01:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238051</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3709" sha1="dzs256nszbjbios36p8rpjehlw50sye" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਪੰਜਵਾਂ-ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਇਥੋਂ ਲੰਘਣ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ? ਜੇ ਮੈਂ ਅਗਲਾ
ਫਾਟਕ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਥੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਅਟਕਿਆ ਰਹਾਂ?&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਇਸ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਹੈ ਨਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}} ਪੰਜਵਾਂ—ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੁਨਸ਼ੀ—ਲੈ ਸੁਣ ਲੈ, ਇਕ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਗਿਣਤੀ
ਅਤੇ ਫਾਟਕ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਸਣਗੀਆਂ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ
ਠੀਕ ਅਤੇ ਸਚ ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਿਰਾ ਪੁਰਾ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਕਿ
ਇਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਾਧੂ ਭੇਸ ਵਟਾ ਕੇ ਜਾਂ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਏਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਪੰਜਵਾਂ—ਝਟ ਪਟ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਅਗੇ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੇ ਝਟ ਪਟ
ਘੰਟੀ ਖੜਕਾ ਦਿਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਖੜਕਣ ਸਾਰ ਹੀ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤਰਥੱਲੀ ਮਚ ਗਈ,
ਪਹਿਰੇ ਕਰੜੇ ਲਾਏ ਗਏ। ਸਭ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀ (ਜਮਦੂਤ) ਘੰਟੀ
ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਨਠੇ ਆਏ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਇਹ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਉਂਜ ਤਾਂ
ਇਉਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲੇ, ਘੰਟੀ, ਦਰਬਾਨ, ਪੰਜੇ ਕਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰ
ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰ ਘੰਟੀ ਖੜਕਣ ਸਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਸੀ।
ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰ ਛੇਵਾਂ ਆਦਮੀ ਇਸ ਫਾਟਕੋਂ
ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵਡੇ ਫਾਟਕੋਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਥੋੜ੍ਹਾ
ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਪਰੇਟ ਜੁਗਾਂ ਬੀਤਣ ਪਿਛੇ ਇਸ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ
ਸੀ, ਲਗੇ ਬੋਲਣ, ਮੇਰੇ ਪੰਜੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸਨ, ਮੌਕਾ ਤਾੜ ਕੇ ਲਾਂਭੇ
ਚਾਂਭੇ ਭਾਲਣ ਲਗੇ। ਪਰ ਨਕਲੀ ਸੂਰਤ ਘੰਟੀ ਹੁੰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਬਦਲਾ ਦਿਤੀ। ਮੈਂ
ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓਂ
ਬਾਹਰ ਲੰਘਣ ਨੂੰ ਥਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਲਭੇ। ਮੈਂ ਕਿਧਰ ਕਿਧਰ ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਿਸ ਥਾਂ
ਘੁਮਿਆ, ਭਜਾ ਨਠਾ, ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅੰਤ ਭਾਲਤੇ ਭਾਲਦੇ ਸਭ
ਥਕ ਗਏ ਅਤੇ ਭਾਲਣ ਦਾ ਵਕਤ ਮੁਕ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਪੰਜੇ ਚਲਾਕ ਸਾਥੀ
ਦਰਬਾਨ ਪਾਸ ਪੁਜੇ ਅਤੇ ਟਿਪੀ ਰਲਾਈ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪ ਸਿਆਣਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਨੂੰ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{center|੩੭}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dzs256nszbjbios36p8rpjehlw50sye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74145</id>
    <revision>
      <id>238026</id>
      <parentid>236201</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238026</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2330" sha1="q6pcs38kkxcb9gj79vdwatzallg8i9w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੬)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵਛਾਏ ਸੇਜ ਫੂਲਨ ਕੀ ਖਾਸੀ॥ ਪੌੜੇ ਸੁਖਕੀ ਨੀਂਦ ਨਗਰ
ਧਾਰਾ ਕੇ ਵਾਸੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੈਨਾਂਵੰਤੀ ਮਾਂ ਕਹੇ ਕੰਚਨ
ਬਨੇ ਸਰੀਰ॥ ਸੂਰਤ ਦੇਵੀ ਲਾਲਕੀ ਤੋਂ ਢਰੈ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ
ਨੀਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਢਰੇ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ ਨੀਰ ਭਏ ਦੁਖ
ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ॥ ਰੋਵੇ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਕਹੈ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਪਿਆਰਾ
॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਉਮਰ ਕਟੀ ਕੁਛ ਨਾਹਿ ਕਾਲ ਕੇ ਹਾਥ ਦੋਧਾਰਾ
॥ ਸਾਬਤਿ ਰਹੈ ਨ ਕੋਇ ਕਾਲ ਨੇ ਸਭ ਕੋ ਮਾਰਾ॥
{{center|ਜਵਾਬ ਗੋਪੀਚੰਦ॥}}
{{gap}}ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜ ਮੇਰਾ ਇਸ ਦੇਸ ਮੇਂ ਕਹੂੰ ਕਿਸੀ ਸੇ
ਸਤ ਬਚਨ ਬਤ ਲਾਇ ਦੇ ਸੋ ਤੁਮ ਕੋ ਕਿਆ ਹੈ ਸੋਚ॥ਚੌ:॥ਮਾਤਾ ਜੀ 
ਤੁਮ ਕੋ ਕ੍ਯਾ ਹੈ ਸੋਚ ਕਹੋ ਤੋ ਮਨ ਕੀ ਬਾਣੀ॥ਰੋਏ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਭਰੇ
ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਪਾਨੀ॥ਮਾਤਾਜੀ ਹਸਤੀ ਘੂੰਮੇ ਦੁਆਰ ਘਰ ਸੋਲਾ
ਸੋਰਾਨੀ॥ ਕਿਆ ਦੁਖ ਵਿਆਪਾ ਤੋਹਿ ਤੂੰ ਮਨ ਮੈਂ ਕਿਆ
ਠਾਨੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾ ਮੈਹਲੋਂ ਮਾਤਾ ਖੜੀ ਝੋਲੀ ਬਚਨ
ਸੁਮਾਰ॥ ਸੁਭ ਘੜੀ ਪੈਦਾ ਭਏ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥

{{gap}}ਚੌ:॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਤੁਮ ਮੇਰੇ ਔਤਾਰ ਭਏ ਗੋਪੀ ਚੰਦ
ਰਾਜਾ॥ ਕੰਚਨ ਕਾਯਾਂ ਬਨੀ ਪਾਂਵ ਮੇਰੇ ਪਦਮ ਵਿਰਾਜਾ॥
ਬੇਟਾ ਜੀ ਹਾਲ ਫਕੀਰੀ ਲਹੋ ਕਰੋ ਮਤ ਆਪ ਅਕਾਜਾ॥
ਜੋਗੀ ਹੋ ਮੇਰੇ ਲਾਲ ਕਾਲ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਗਾਜਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਇਕ ਤਨ ਕਾ ਪਰਵਾਰ ਹੈ ਐਸੇ ਕੀਏ ਵਿਯੋਗ॥ ਕੁਟੰਬ
ਲਜਾਈ ਹੋਈ ਗਈ ਤੋ ਕੈਸੇ ਸਾਧੋ ਯੋਗ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q6pcs38kkxcb9gj79vdwatzallg8i9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238027</id>
      <parentid>238026</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238027</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2329" sha1="7y325yupe85mheh8khr71v42czzi0in" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੬)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵਛਾਏ ਸੇਜ ਫੂਲਨ ਕੀ ਖਾਸੀ॥ ਪੌੜੇ ਸੁਖਕੀ ਨੀਂਦ ਨਗਰ
ਧਾਰਾ ਕੇ ਵਾਸੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੈਨਾਂਵੰਤੀ ਮਾਂ ਕਹੇ ਕੰਚਨ
ਬਨੇ ਸਰੀਰ॥ ਸੂਰਤ ਦੇਵੀ ਲਾਲਕੀ ਤੋਂ ਢਰੈ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ
ਨੀਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਢਰੇ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ ਨੀਰ ਭਏ ਦੁਖ
ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ॥ ਰੋਵੇ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਕਹੈ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਪਿਆਰਾ
॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਉਮਰ ਕਟੀ ਕੁਛ ਨਾਹਿ ਕਾਲ ਕੇ ਹਾਥ ਦੋਧਾਰਾ
॥ ਸਾਬਤਿ ਰਹੈ ਨ ਕੋਇ ਕਾਲ ਨੇ ਸਭ ਕੋ ਮਾਰਾ॥
{{center|ਜਵਾਬ ਗੋਪੀਚੰਦ॥}}
{{gap}}ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜ ਮੇਰਾ ਇਸ ਦੇਸ ਮੇਂ ਕਹੂੰ ਕਿਸੀ ਸੇ
ਸਤ ਬਚਨ ਬਤ ਲਾਇ ਦੇ ਸੋ ਤੁਮ ਕੋ ਕਿਆ ਹੈ ਸੋਚ॥ਚੌ:॥ਮਾਤਾ ਜੀ 
ਤੁਮ ਕੋ ਕ੍ਯਾ ਹੈ ਸੋਚ ਕਹੋ ਤੋ ਮਨ ਕੀ ਬਾਣੀ॥ਰੋਏ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ ਭਰੇ
ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਪਾਨੀ॥ਮਾਤਾਜੀ ਹਸਤੀ ਘੂੰਮੇ ਦੁਆਰ ਘਰ ਸੋਲਾ
ਸੋਰਾਨੀ॥ ਕਿਆ ਦੁਖ ਵਿਆਪਾ ਤੋਹਿ ਤੂੰ ਮਨ ਮੈਂ ਕਿਆ
ਠਾਨੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾ ਮੈਹਲੋਂ ਮਾਤਾ ਖੜੀ ਝੋਲੀ ਬਚਨ
ਸੁਮਾਰ॥ ਸੁਭ ਘੜੀ ਪੈਦਾ ਭਏ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥
{{gap}}ਚੌ:॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਤੁਮ ਮੇਰੇ ਔਤਾਰ ਭਏ ਗੋਪੀ ਚੰਦ
ਰਾਜਾ॥ ਕੰਚਨ ਕਾਯਾਂ ਬਨੀ ਪਾਂਵ ਮੇਰੇ ਪਦਮ ਵਿਰਾਜਾ॥
ਬੇਟਾ ਜੀ ਹਾਲ ਫਕੀਰੀ ਲਹੋ ਕਰੋ ਮਤ ਆਪ ਅਕਾਜਾ॥
ਜੋਗੀ ਹੋ ਮੇਰੇ ਲਾਲ ਕਾਲ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਗਾਜਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਇਕ ਤਨ ਕਾ ਪਰਵਾਰ ਹੈ ਐਸੇ ਕੀਏ ਵਿਯੋਗ॥ ਕੁਟੰਬ
ਲਜਾਈ ਹੋਈ ਗਈ ਤੋ ਕੈਸੇ ਸਾਧੋ ਯੋਗ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7y325yupe85mheh8khr71v42czzi0in</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74146</id>
    <revision>
      <id>238073</id>
      <parentid>236203</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238073</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2494" sha1="7eh0ir3o5kee7h48jdg2ok0qmdtctbr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੭)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਜੀ ਕੈਸੇ ਸਾਧੂੰ ਜੋਗ ਦਾਗ ਕੁਲ ਕੋ ਆਵੈ॥ਇਕ ਛੱਤ੍ਰਰਾਜ
ਸਮੀਪ ਪਰਜਾ ਸੁਖ ਰਾਵੈ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕਵਨ ਭਈ ਬੈਰਨ
ਹਮਸੇ ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾਰ ਨਾ ਹੱਕ ਮੈਂ
ਜੋਗ ਲਿਆਵੈ॥ ਚੌ:॥ ਬੇਟਾਜੀ ਲੱਗ ਹੰਸੇਂਗੇ ਨਾਹੀਂ ਮੇਰੇ
ਗੋਪੀਚੰਦ ਪਿਆਰੇ॥ ਸੂਰਤ ਪਰ ਕੁਰਬਾਨ ਮੇਰੇ ਨੈਨਨ ਕੇ
ਤਾਰੇ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਲੌ ਫਕੀਰੀ ਹਾਲ ਭਾਗ ਉਦੇ ਹੋਂ
ਹਮਾਰੇ॥ ਛੋੜੋ ਰਾਜ ਕਾ ਮੋਹ ਬਚਨ ਤੂੰ ਮਾਨ ਹਮਾਰੇ॥ਦੋ:॥
ਇਕ ਛਤ੍ਰ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਹੈ ਇਕ ਤਨਕਾ ਪ੍ਰਵਾਰ॥ ਕੈਸੇ ਜਾਊਂ
ਛੋੜ ਕੇ ਜੋ ਸੋਲਾ ਸੌ ਨਾਰ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਘਰ ਸੋਲਾ
ਸੌਨਾਰ ਇਨੈਂ ਮੈਂ ਕਹਾ ਵਿਸਾਰੂੰ॥ਹਮਕੋ ਦੇਇ ਸ੍ਰਾਪ ਜੋਗ ਮੈਂ ਕੈਸੇ
ਸਾਧੂੰ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਹਮ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜ ਕਿਸੀ ਕੀ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰੂੰ
॥ ਉਠੇ ਰਾਜ ਕਾ ਤੇਜ ਕ੍ਰੋਧ ਮੈਂ ਕੈਸੇ ਮਾਰੂੰ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮਨ
ਮਾਰੋ ਤਨ ਵਸਕਰੋ ਸੁਨ ਗੋਪੀਚੰਦ ਲਾਲ॥ ਕਾਯਾ ਅਮ੍ਰ ਹੋ
ਜਾਇਗੀ ਤੁਮ ਲੇ ਲੌ ਫਕੀਰੀ ਹਾਲ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਲੇਲੋ
ਫਕੀਰੀ ਹਾਲ ਤਜੋ ਸੋਲਾ ਸੌ ਰਾਨੀ॥ ਸਿਰ ਪਰ ਡੋਲੈ ਕਾਲ
ਫਿਰੈ ਮੌਤ ਹੀ ਮੌਤ ਨਸ਼ਾਨੀ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੌ ਰਾਜ
ਕਹੀ ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਾ ਮਾਨੀ॥ ਹੂਏ ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ ਬਸਾਏ ਊ
ਪਰ ਪਾਨੀ॥ਦੋ:॥ਸਦਾ ਕਿਸੀ ਕੀ ਨਾ ਰਹੀ ਯੇ ਜਗਮੇਂ ਵ੍ਯ
ਹਾਰ॥ ਭਵਸਾਗਰ ਮੇਂ ਆਇਕੇ ਬਹ੍ਯੋ ਜਾਤ ਸੰਸਾਰ॥ਚੌ:॥
ਮਾਤਾ ਜੀ ਵਹ੍ਯੋ ਜਾਤ ਸੰਸਾਰ ਜਗਤ ਸੁਨ੍ਯੋ ਸੁਪਨੇ ਕੀਮਾਯਾ
॥ ਮਸਤਕ ਮੇਰਾ ਭਾਗ ਰੂਪ ਕਰਤਾਰ ਬਨਾਯਾ॥ਮਾਤਾ ਜੀ ਰਾਜ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7eh0ir3o5kee7h48jdg2ok0qmdtctbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74147</id>
    <revision>
      <id>238074</id>
      <parentid>236205</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238074</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2483" sha1="54g001vcs4dcfv7xel5sg4if7280q3w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੮)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕਰਨ ਦੇ ਮੋਹਿ ਅਮਰ ਰਹਤੀ ਨਹੀਂ ਕਾਂਯਾਂ॥ਕਹੈ ਰਾਮ ਕਾ
ਨਾਮ ਪਾਰ ਜਿਨਕਾ ਨਹਿ ਪਾਇਆ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਅਰੇ ਬੇਟਾ
ਸੁਨ ਬਾਵਰੇ ਤੁਮ ਮਾਤਾ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਦਿਨਾਂ ਚਾਰ ਕੀ ਚਾਂਦਨੀ
ਫੇਰ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਫੇਰ ਅੰਧੇਰੀ ਰਾਤ
ਲੋਭ ਖਾਂਡੇ ਕੀ ਧਾਰਾ॥ਯਾਂਸੇ ਬਚਾ ਨ ਕੋ ਲੋਭ ਨੈ ਸਬਕੋ ਮਾਰਾ॥
ਬੇਟਾ ਜੀ ਜਿਨਸੇ ਤਿਆਗੇ ਮੋਹ ਉਤ੍ਰ ਗਏ ਪ੍ਰਲੀ ਪਾਰਾ॥
ਛੋਡ ਰਾਜ ਕਾ ਮੋਹ ਬਚਨ ਤੂੰ ਸਾਵਰ ਹਮਾਰਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਇਕ
ਲੱਖ ਹਾਥੀ ਝੂਮਤਾ ਪਾਂਚ ਲਾਖ ਅਸਾਰ॥ ਕੈਸੇ ਇਨੇ ਵਿਸਾਰ ਦੂੰ
ਤੋਂ ਕੰਨ੍ਯਾਂ ਸਵਾ ਹਜ਼ਾਰ॥ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਕੰਨ੍ਯਾਂ ਸਵਾ ਹਜ਼ਾਰ
ਵਿਆਹ ਇਨਕੈ ਨਾਹਿ ਕੀਏ॥ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵ ਸਦ
ਜਗਮੈਂ ਨਹ ਜੀਏ॥ ਜਾਂ ਦਿਵਸਨ ਮੇਂ ਕੂਖ ਕੁੰਵਰ ਵਿਖ ਕਿ
ਉਂਨਾਂ ਦੀਏ॥ ਹਮੇ ਬਤਾਵੇ ਜੋਗ ਬੰਧੂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਏ॥ਦੋਹਰਾ॥
ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਸੁਮਾਰ ਕੈ ਕਹੈ ਮੈਨਾਵੰਤੀ ਮਾਇ॥ ਜਿਸ
ਦਿਨ ਤੂੰ ਪੈਦਾ ਭਯਾ ਕੰਚਨ ਦੀਏ ਲੁਟਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥
ਬੇਟਾਜੀ ਕੰਚਨ ਦੀਏ ਲੁਟਾਇ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈਂ ਨਹ ਲਾਈ
ਨੌਬਤ ਬਾਜੀ ਦੁਆਰ ਔ ਤੇਰੀ ਬਦੀ ਬਧਾਈ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਗਜ
ਹਸੀਕੇ ਦਾਨ ਭਾਰ ਦਿਜ ਦੀਏ ਅਘਾਈ॥ ਜੋਗੀ ਹੋ ਮੇਰੇ ਲਾਲ
ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਪਰ ਆਈ॥ਦੋਹਰਾ॥ਆਯਾ ਹੈ ਸੋ ਜਾਇਗਾ
ਕਿਆ ਰਾਜਾ ਕਿਆ ਰੰਕ॥ ਕਿਆ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਇਗਾ ਬਾਕੀ
ਰਹੇ ਕਲੰਕ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਬਾਕੀ ਰਹੈ ਕਲੰਕ ਹਮੇਂ
ਤੂੰਜੋਗ ਬਤਾਵੈ॥ਗੱਦੀ ਸੁੰਞੀ ਕਰੈ ਸੋਚ ਮਨ ਐਨ ਹਿਲਾਵੈ॥&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>54g001vcs4dcfv7xel5sg4if7280q3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74148</id>
    <revision>
      <id>238075</id>
      <parentid>236207</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238075</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2365" sha1="9rcwjz61zqhivj07mnzm2rhzb24oz4s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੯)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮਾਤਾਜੀ ਕਰਮ ਲਿਖੋ ਹੈ ਰਾਜ ਆਜ ਤੂੰ ਭਸਮ ਰਮਾਵੈ॥ ਜੋਗੀ
ਹੋ ਰਮ ਜਾਊਂ ਕਹਾਂ ਪੀਛੇ ਸੁਖ ਪਾਵੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਾਇਆ
ਕਾਰਣ ਜੋਗੀਏ ਭਸਮ ਰੁਮਾਲੇ ਅੰਗ॥ ਮਾਯਾ ਮੋਹ ਸਭ
ਤ੍ਯਾਗ ਕਰ ਤੋ ਐਸੇ ਬਨੋ ਵਿਹੰਗ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥
ਬੇਟਾਜੀ ਐਸੇ ਬਨੋ ਵਿਹੰਗ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈ ਮਤ ਲਾਵੋ॥ਚੌਰਾ-
ਸੀ ਸਿਧ ਸਭਨ ਮੈ ਦਾਸ ਕਹਾਵੋ॥ ਬੇਟਾਜੀ ਗੁਰਕੀ ਸੇਵਾ
ਕਰੋ ਚਰਨ ਮੈ ਸੀਸ ਨਿਵਾਵੋ॥ ਰਹੇ ਤੁਮਾਰਾ ਨਾਮ ਬਡਾਈ
ਐਸੀ ਪਾਵੈ॥ ਚੌ:॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਬਾਲਾਪਨ ਕੀ ਓਰ ਯੇਹੀ
ਸਭ ਉਮਰ ਗਵਾਈ॥ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਨਹਿ ਸੁਖ ਪਾਏ ਹਮੋਂ ਨਾ ਜੋਗ
ਬਤਾਈ॥ਮਾਤਾ ਜੀ ਕੰਚ ਨਬਨੇ ਸ੍ਰੀਰ ਕਾਕੋ ਭਸਮ ਰਮਾਈ॥
ਸਭ ਛੋਡੇ ਪ੍ਰਵਾਰ ਰਹੋ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਈ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਅੰਦੇਸਾ ਇਕ ਹੈ ਸੋਚ ਰਹੇ ਦਿਨ ਰਾਤ॥ ਕਾਲ ਬਲੀ ਸਿਰ ਪਰ
ਖੜਾ ਤੋਂ ਫਾਂਸੀ ਲੇ ਰਹਾ ਹਾਥ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ਬੇਟਾ ਜੀ ਫਾਂਸੀ ਲੇ ਰਹੇ
ਹਾਥ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈਂ ਕਿਆ ਲਾਵੈ॥ ਜਗ ਸੁਪਨੇ ਸਾ ਜਾਨ ਸੋਚ
ਤੂੰ ਕਿਆ ਬਤਲਾਵੈ॥ ਕੂਚ ਫਨਾਹ ਕਾ ਜਗਤ ਠਗੋਂ ਕੀ ਵਸਤੀ
ਕਹਾਵੈ॥ ਰਹੇ ਰਾਮ ਕਾ ਨਾਮ ਪਾਰ ਜਿਨਕਾ ਨਾ ਪਾਵੈ
॥ਦੋਹਰਾ॥ ਗੋਪੀਚੰਦ ਰਾਜਾ ਕਹੇ ਦੋ ਕਰ ਜੋੜੇ ਹਾਥ॥ ਮੇਰੀ
ਅਰਜ ਸੁਨ ਲੀਜੀਏ ਐਸੀ ਕਹੇ ਮਤ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥
ਮਾਤਾ ਜੀ ਐਸੀ ਕਹੈ ਮਤ ਬਾਤ ਹਮ ਨ ਸਿਰਗਦੀ ਸੋ ਹੈ॥
ਹਮ ਸੇ ਬਹੁਤ ਮਲੂਕ ਜਗਤ ਮੈ ਦੂਜਾ ਕੋ ਹੈ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ
ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੋ ਖੰਡ ਬਸੇ ਸਕੂਲ ਕੋ ਵਾਧੋ ਹੈ॥ ਜੋਗੀ ਕੋਈ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9rcwjz61zqhivj07mnzm2rhzb24oz4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74149</id>
    <revision>
      <id>238076</id>
      <parentid>236209</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238076</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2314" sha1="e0h927s3yj6pqkk7yqkltreqg5ba7ql" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੦)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵੋਹ ਹੋ ਜਾਏ ਜਿਨਕੈ ਘਰ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਹੈ॥ ਦੋ:॥ਤੂੰ ਬੇਟਾ
ਫੂਲਯੋ ਫਿਰੈ ਸਤਿ ਕੀ ਮਾਲਾ ਫੇਰ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੌ ਖੰਡ ਪੈ
ਭਏ ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਭਏ
ਭਸਮ ਕੇ ਢੇਰ ਬਚੈਂ ਵੋਹ ਨਹੀ ਬਚਾਏ॥ ਜਿਤਨੈ ਰਾਜਾ ਭਏ
ਕਾਲ ਨੇ ਸਭ ਹੀ ਖਾਏ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਜਿਸਨੈ ਤਿਆਗਾ ਮੋਹ
ਲੋਭ ਮਨ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਆਏ॥ ਮਿਟ ਗਏ ਆਵਾਗਵਨ ਫੇਰ
ਜਗ ਮੈ ਨਹਿਂ ਆਏ॥ ਦੋ:॥ ਜੈਸੇ ਜੋਗੀ ਮੈਂ ਬਨੂੰ
ਕਰੂੰ ਕੌਨਸਾ ਭੇਖ॥ ਹਮ ਕੋ ਸਤਿ ਬਛਾਇ ਦੇਹ ਜੋ ਤੁਮਹਿ
ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੁਮ ਨੇ ਦੀਆ
ਉਪਦੇਸ਼ ਸੋਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਭਾਇਆ॥ ਕੌਨ ਗੁਰੂ ਪਹਿ ਜਾਉਂ
ਅਮਰ ਕਰਦੇ ਮੇਰੀ ਕਾਇਆ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਹਮੇਂ ਬਤਾਓ ਜੋਗ
ਗਿਆਨ ਮਾਰਗ ਨਹਿਂ ਪਾਇਆ॥ ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਮੇਰਾ ਜੋਗ
ਭਾਨ ਜੈਸੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਇਆ॥ ਦੋ:॥ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ
ਮਤ ਕਰੋ ਸੁਨੋ ਗੋਪੀਚੰਦ ਬਾਤ॥ ਸਹਿੱਸੇ ਮਿਟ ਸਭ ਜਾਇਂ
ਗੇ ਜਬ ਸੁਨੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਤ ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾ ਰੇ ਜਬ ਸੁਨੋ
ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਤ ਬਦਨ ਹੋਵੇਗਾ ਨਿਰੋਗੀ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਗੁਫਾਮੈਂ ਬਸੇ
ਆਯਾ ਜਾਲੰਧਰ ਜੋਗੀ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਉਨਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ
ਅਮਰ ਤੇਰੀ ਕਾਇਆਂ ਹੋਗੀ॥ਤੇਰੇ ਮਾਮਾਂ ਕੇ ਗੁਰ ਬਹੁਤ
ਜਹਾਂ ਬੈਠੇਹੈਂ ਜੋਗੀ॥ਦੋ:॥ ਮਾਤਾ ਕੇ ਸੁਨਕੇ ਬਚਨ ਮਨ ਮੈਂ
ਉਠੀ ਉਮੰਗ॥ ਅੰਗ ਬਿਭੂਤ ਲਗਾਇ ਤੋ ਐਸੇ ਬਨੇ
ਵਿਹੰਗ॥ ਚੌ:॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਐਸੇ ਬਨੈ ਵਿਹੰਗ ਰਾਜਕਾ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e0h927s3yj6pqkk7yqkltreqg5ba7ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74150</id>
    <revision>
      <id>238077</id>
      <parentid>236211</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238077</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="qq4mhrzgrg8nj6kvn67q104vwjn2xy9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੧)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਤੇਜ ਸਮਾਜ॥ ਜੇ ਤਖਤ ਔਰ ਛਤ੍ਰ ਤਜੀ ਸਭ ਕੁਲ ਕੀ
ਲਾਜਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਲੋਭ ਮੋਹ ਵਿਯੋਗ ਤਜੇ ਅਨਹਦ ਵਾਜਾ॥
ਰੋਇ ਉਠੇ ਰਣਵਾਸ ਚਲੇ ਗੋਪੀਚੰਦ ਰਾਜਾ॥ ਦੋਹਰਾ
॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਰੂਪ ਸੋ ਨਿਰਖਤੀ ਸਭ ਛਤੀਸੋ ਜਾਤ॥ ਸੋਗ ਭਯੋ
ਰਣਵਾਸ ਮੇਂ ਅਉਰ ਮਾਤਾ ਮੀਡੇ ਹਾਥ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥
ਪ੍ਰਭਜੀ ਮਾਤਾ ਮੀਡੇ ਹਾਥ ਭਈ ਸੈਨਾਂ ਬੁਰਿਹਾਲੀ॥ ਰੋਵਨ
ਸਭ ਖ੍ਵਾਸ ਸੋਗ ਪੜੋ ਡਾਲੀ ਡਾਲੀ॥ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਰੋਵਤ ਜ਼ਾਰ
ਬੇਜ਼ਾਰ ਖੜੀ ਸਭ ਚਿੰਤਰ ਸਾਲੀ॥ ਰੋਵਤ ਸਬ ਸਰਦਾਰ
ਲਗੀ ਕਰਮੋਂ ਕੀ ਕਾਲੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ਸਭਕੌ ਸੀਸ ਨਿਵਾਵ
ਕੇ ਚਲੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਾਸ॥ ਮਾਤਾ ਸੇ ਅਰਜੀ ਕਰੇ ਤੂ ਅਬ ਕਿਉ
ਭਈ ਉਦਾਸ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਬ ਕਿਉਂ ਭਈ
ਉਦਾਸ ਚਲੇ ਹਮ ਗੁਰੁ ਕੇ ਪਾਸਾ॥ਜੋ ਪੂਰੇ ਗੁਰੁ ਹੋਇ ਕਰੈ
ਮੇਰੀ ਪੂਰਨ ਆਸਾ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਹੋਇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਵਰ ਦੇਹੁ ਮਿਟੈ
ਮੇਰੀ ਸੰਕਟ ਪਾਸ॥ ਇਤਨੀ ਕਹਿ ਕਰ ਲੇ ਚਲੇ ਜੰਗਲ ਮੈ
ਵਾਸ॥ ਦੋ:॥ ਬੈਠੇ ਰਾਜਾ ਭਰਥਰੀ ਮਨ ਮੈਂ ਭਏ
ਉਦਾਸ॥ ਤੁਮ ਕਿਉਂ ਆਇ ਛੋਡ ਕੈ ਸੋ ਮੇਰੇ ਗੁਰ ਕੇ ਪਾਸ
॥ ਚੌ:॥ ਭੱਈਯਾ ਮੇਰੇ ਗੁਰ ਕੇ ਪਾਸ ਕਹੋ ਕੈਸੇ ਤੁਮ
ਆਏ॥ ਕਿਆ ਦੁਖ ਵਿਆਪਾ ਤੋਹਿ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈ ਨਹਿਂ
ਲਾਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਘਰ ਸੋਲਹ ਸੌ ਨਾਰ ਸੋਚ ਦਿਲ ਮੈਂ
ਨਹਿ ਲਾਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜਾ ਅਪਨੇ ਘਰ ਬੈਠ ਆਜ ਤੋਹਿ
ਕਿਨ ਨਾਹ ਟਕਾਏ॥&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qq4mhrzgrg8nj6kvn67q104vwjn2xy9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74151</id>
    <revision>
      <id>238078</id>
      <parentid>236213</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:06:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238078</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2163" sha1="7hpnbebxsh1sezmyn0eqaggql3fz6e3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੨)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{center|{{larger|'''ਗੋਪੀਚੰਦ ਕਾ ਦੋਹਾ ਭਰਥਰੀ ਸੋ'''}}}}
{{gap}}ਤੂੰ ਮਾਮਾ ਮੈਂ ਭਾਨਜਾ ਮੇਰੀ ਅਰਜ ਸੁਨ ਲੇ॥ ਚੇਲਾ
ਹਮੇ ਕਰਾਇਦੇ ਮੈਂ ਕਰੂੰ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵ॥
{{center|{{larger|'''ਚੋਬੋਲਾ॥'''}}}}
ਮਾਮਾਂ ਕਰੂੰ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵ ਔਰ ਚੇਲੋਂ ਸੋ ਦੂਣੀ॥ ਦਿਨਕੋ
ਦਾਬੂ ਪਾਂਵ ਰਾਤ ਕੌ ਦਾਬੂੰ ਧੂਣੀ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਰਾਜ ਪਾਟ ਦੀਏ
ਛੋਡ ਤਜੇ ਮੈਨੇ ਹਾਥੀ ਖੂੰਨੀ॥ ਘਰ ਸੋਲਾਂ ਮੈਂ ਨਾਰ ਛੋਡ ਕੈ
ਕਰੀ ਬਿਹੂਨੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕੋ ਦੇਖ ਕੈ ਕੋਮਲ
ਜਿਨ ਕੇ ਗਾਤ॥ ਦੀ ਆਗਿਆ ਉਮੰਗ ਕੈ ਤੋਂ ਸੁਨਕੁਵਰ ਕੀ
ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਸੁਨੀ ਵਰਕੀ ਬਾਤ ਨੈਨੋਂ ਮੈਂ
ਆਯਾ ਪਾਨੀ॥ ਛਾਤੀ ਲੀਏ ਲਗਾਇ ਸੁਨਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ
॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਿਉਂ ਛੋੜੋ ਹੋ ਰਾਜ ਘਰੀ ਸੋਲਾਂ ਸੈ ਰਾਨੀ
॥ ਜੋਗ ਬੜਾ ਜੰਜਾਲ ਤੈਨੇ ਕਿਆਮਨ ਮੈਂ ਠਾਨੀ॥ ਦੋ:॥ਮਨ
ਮਾਰੂੰ ਤਨ ਵਸ ਕਰੂੰ ਰਹੂੰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਾਸ॥ ਚੇਲਾ ਹਮੇ
ਕਰਾਇ ਦੇਹ ਗਹੀ ਤੁਮਾਰੀ ਆਸ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ
ਗਹੀ ਤੁਮਾਰੀ ਆਸ ਬਹੁਤ ਕਰ ਤੁਮ ਪਰ ਆਯਾ॥ ਅਬ
ਕਿਆ ਜਾਊਂ ਨਿਰਾਸ ਜੋਗ ਮੇਰੇ ਮਨ ਭਾਯਾ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ
ਮਾਇ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੋਚ ਮੈਂ ਨਹਿਂ ਲਾਇਆ॥ ਸਭ
ਸੇ ਤ੍ਯਾਗੇ ਮੋਹ ਗੁਰੂ ਸੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇਆ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਉਪਾਇਕੇ ਦੇਖ ਕੁੰਵਰ ਕੇ ਗਾਤ॥ ਜਾ ਅਪਨੇ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7hpnbebxsh1sezmyn0eqaggql3fz6e3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74152</id>
    <revision>
      <id>238079</id>
      <parentid>236332</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238079</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2383" sha1="4tm2y70ryf3pofuuo5wp7hhkkwm2vz5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੩)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਘਰ ਬੈਠ ਜਾ ਸੁਨੋ ਕਵਰ ਕੀ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਸੁਨੋ ਕੁਵਰ
ਕੀ ਬਾਤ ਫਿਰੇ ਕਿਉਂ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਨਾ॥ ਸਭ ਸੈ ਤਿਆਗੈ ਮੋਹ
ਜੋਗ ਮੈ ਕਿਆ ਚਿਤ ਦੀ ਨਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਸੀਖ ਬਿਰਾਨੀ
ਮਾਂਨ ਗਜਬ ਤੈਨੇ ਐਸਾ ਕੀ ਨਾ॥ ਜੋਗ ਸਧਨ ਕਾ ਨਾਹਿ
ਜੋਗ ਤੈਨੇ ਕਿਸ ਪਰ ਲੀ ਨਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੈਨਾਵੰਤੀ ਮਾਇ
ਨੈ ਹਮੇਂ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ਼॥ ਵਾ ਦਿਨ ਸੇ ਨਿਸਚੇ ਭਈ ਕਰੋ
ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਕਰ ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ
ਭਏ ਬਨ ਬਨ ਮੈਂ ਡੋਲੇ॥ ਖਾਏ ਬਨ ਬਨ ਫਲ ਫੂਲ ਬ੍ਰਿਛਾਂ
ਨੇ ਦੀਏ ਝਕੋਲੇ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ਫਿਰੇਂ ਉਜਾੜ ਪਗੋਂ
ਮੈਂ ਪੜੇ ਫਫੋਲੇ॥ ਅਬ ਦੇਖੇ ਗੁਰ ਕੇ ਦੁਵਾਰ ਆਨ ਕਰ ਤੁਮ
ਸੇ ਬੋਲੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਇਤਨੀ ਸੁਨ ਕਰ ਭਰਥਰੀ ਭਰੇ
ਨੈਨੋ ਮੈਂ ਨੀਰ॥ ਚਲੀਏ ਜੀ ਕੁਵਰ ਜੀ ਪੂਛ ਕੇ ਤੌ ਬਹੁਤ
ਬੰਧਾਈ ਧੀਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬਹੁਤ ਬੰਧਾਈ ਧੀਰ ਕੁਵਰ
ਗੋਦੀ ਮੈ ਲੀਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਮੁਖ ਪਰ ਫੇਰੇ ਹਾਥ ਕੁਵਰ ਕੇ
ਪਿਆਰ ਕਰੀਏ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਬ ਕੀ ਬੇਰਨ ਭਈ ਬਹੁਤ
ਦੁਖ ਤੁਮ ਕੋ ਦੀਏ॥ ਪੂਤ ਨਹੀਂ ਦੋ ਚਾਰ ਬੰਧ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਯੇ॥ 
ਦੋਹਰਾ॥ ਲਾਡ ਚਾਵਕੀ ਛੋੜ ਦੇ ਰਖ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਟੇਕ॥ ਗੁਰੂ
ਭਏ ਹਰ ਤੋ ਮਿਲੈ ਮਿਲੇ ਭੇਖ ਸੋ ਭੇਖ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਿਲੇ
ਭੇਖ ਸੇ ਭੇਖ ਅਰਜ ਮੈ ਤੁਮ ਸੇ ਲਗਾਊਂ॥ ਲੇ ਚਲ ਗੁਰ ਕੇ
ਪਾਸ ਸਾਥ ਤੇਰੇ ਸੀਸ ਨਵਾਉਂ॥ ਪਿਅਰੇ ਜੀ ਗੁਰ ਜੀ ਹੋਇ
ਸਹਾਇ ਤੋ ਉਨ ਕੀ ਆਗਿਆ ਪਾਊਂ॥ ਸੇਵਾ ਕਰੂੰ ਬਨਾਇ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4tm2y70ryf3pofuuo5wp7hhkkwm2vz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74157</id>
    <revision>
      <id>238098</id>
      <parentid>236338</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238098</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177" sha1="75xvdfa96ciscsh0h6swijft8i0kmrm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|10em}}{{border|maxwidth=350px|padding=15px|{{center|&lt;poem&gt;{{larger|ਸਮਰਪਣ}}
ਰੱਬ, ਰਾਮ, ਅੱਲਾਹ, God
ਨੂੰ&lt;/poem&gt;}}}}&lt;noinclude&gt;{{rh||ਸਮਰਪਣ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>75xvdfa96ciscsh0h6swijft8i0kmrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74158</id>
    <revision>
      <id>238097</id>
      <parentid>236340</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238097</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="262" sha1="iu33ytx1q3hr8wemvq84yvn8bg7ngpk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|3em}}{{center|&lt;poem&gt;{{x-larger|ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ
ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ 
ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ}}&lt;/poem&gt;}}{{dhr|18em}}
{{center|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ}}
{{dhr|13em}}&lt;noinclude&gt;{{rh||ਟਾਈਟਲ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iu33ytx1q3hr8wemvq84yvn8bg7ngpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74162</id>
    <revision>
      <id>238080</id>
      <parentid>236490</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238080</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2380" sha1="6ar5uy3mdq30it1s5kp2daa3zcg7o2m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੪)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸੋਚ ਮਨ ਮੈ ਨਹਿ ਲਾਊਂ॥ ਦੋਹਰਾ॥ਕੈਸੇ ਗੁਰ ਪਹਿਲੇ
ਚਲੂੰ ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੇ ਮੋਹਿ॥ ਵੇ ਜੋਗੀ ਅਵਧੂਤ ਹੈਂ ਭਸਮ
ਕਰੇਂਗੇ ਤੋਹਿ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਭਸਮ ਕਰੇਂਗੇ ਤੋਹਿ
ਉਠੇ ਤੇਰੇ ਮਨਮੈ ਜਵਾਲਾ॥ਰੋਇ ਮਰੇ ਤੇਰੀ ਮਾਇ ਜਿਸ ਨੇ
ਤੂੰ ਦੁਖ ਸੇ ਪਾਲਾ॥ ਭਈਆ ਰੇ ਕਹਾ ਹਮਾਰਾ ਮਾਨ ਭਯਾ ਹੈ
ਕਿਆਮਤ ਵਾਲਾ॥ ਕਰ ਧਾਰਾ ਕਾਰਾਜ ਵਗਦ ਕਰ ਲਾਲਾ ਲਾਲਾ
॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰ ਜੋਰੇ ਅਰਜ ਕਰੇ ਲਗਾ ਗੁਰੂ ਸੇ ਧਿਆਨ
॥ ਜਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਗੁਰੂ ਕੀ ਕਰੂੰ ਨਾਂਤਰ ਤਜੂੰ ਪ੍ਰਾਨ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥
ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਨਾਤਰ ਤਜੂੰ ਪ੍ਰਾਨ ਯਹੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਮੇਂ ਆਈ
॥ ਤੁਮ ਕੋ ਦੇਉਂ ਸ੍ਰਾਪ ਕਰੇਂਗੇ ਲੋਗ ਹਸਾਈ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਐਸੇ 
ਭਏ ਕਠੋਰ ਦਇਆ ਤੋਹਿ ਨੈਕ ਨਾ ਆਈ॥ ਕਹੂੰ ਗੁਰੂ ਸੇ
ਜਾਇ ਕਹਾਂ ਤੁਮ ਦੇਰ ਲਗਾਈ॥ਦੋ:॥ਰਾਜਾ ਜੋਗੀ ਅਗਨ ਜਲ
ਇਨ ਕੀ ਉਲਟੀ ਰੀਤ॥ ਡਰਕੇ ਰਹੀਏ ਪ੍ਰਸ਼ਰਾਮ, ਯੇਹ
ਥੋੜੀ ਪਾਲੈ ਪ੍ਰੀਤ॥ ਚੋਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਥੋੜੀ ਪਾਲੈ
ਪ੍ਰੀਤਿ ਹਮੇਂ ਤੂੰ ਕਿਆ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਛੋੜਦੇਹ ਘਰਬਾਰਤਿ
ਨਹਿ ਫੇਰ ਲਗਾਵੈ॥ ਮਾਮਾਂ ਜੀ ਘਰ ਘਰ ਅਲਖ ਜਗਾਇ
ਗੁਰੂਕੇ ਟੁਕੜੇ ਖਾਵੈਂ॥ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ ਹੋਇ ਛੋਡ ਉਨ
ਕੋ ਭੀ ਜਾਵੈਂ॥ ਦੋਹ ਨੈਨਨ ਭਰ ਭਰ ਰੋਵਤੇ ਗਏ
ਕੁਵਰ ਮੁਰਝਾਇ॥ ਮਾਮਾਂ ਕੇ ਸੁਨਿ ਬਚਨ ਕੋ ਗਿਰੇ
ਤਵਾਰੋ ਖਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਗਿਰੇ ਤਵਾਰੋ ਖਾਇ
ਨੈਨੋਂ ਮੈ ਆਏ ਪਾਨੀ॥ ਰੋਵਤ ਜ਼ਾਰ ਬੇ ਜ਼ਾਰ ਭਈ ਮੇਰੀ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ar5uy3mdq30it1s5kp2daa3zcg7o2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74163</id>
    <revision>
      <id>238082</id>
      <parentid>236492</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238082</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2231" sha1="kt8eog1jt41dhvdnk88ahp70761ps43" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੫)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵੈਰਾਨੀ॥ ਮਾਂਮਾਜੀ ਐਸੇ ਭਏ ਕਠੋਰ ਮੇਰੀ ਤੈਨੇ ਇਕ ਨਾਂ
ਮਾਨੀ॥ ਦੋਉ ਕਰ ਜੋਰੈ ਹਾਥ ਸੁਨਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ॥
ਯੇਹ ਬਾਤ ਕਹਿ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕੋ ਭਰਥਰੀ ਨੈ ਛਾਤੀ ਨਾਲ
ਲਗਾਇਆ॥ ਤਬ ਭਰਥਰੀ ਨੈ ਕਹਾ ਤੁਮ ਪੈਹਲੇ ਠੈਹਰੋ
ਮੈਂ ਜਾਇ ਗੁਰਕੀ ਆਗਿਆ ਲੇਆਉਂ॥ ਤਬ ਤੀਨ ਬੇਰ
ਗਏ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਾਸ ਕਟ ਪੁਤਲੀ ਲੈ ਕਰ॥
ਚੌਥੀ ਵੇਰ ਗੋਪੀਚੰਦ ਕੋ ਲੈ ਗਏ ਆਵਾਜ਼ ਦੀਨੀ ਗੁਫਾ ਮੈਂ
ਤਬ ਗੁਰੁ ਜੀ ਬੋਲੇ ਬੱਚਾ ਕੌਨ ਹੈ॥ਤਬ ਭਰਥਰੀ ਨੇ ਕਹਾ
ਮੈਂ ਆਯਾ ਹੂੰ ਆਪ ਕਾ ਚੇਲਾ ਹੂੰ ਔਰ ਗੋਪੀਚੰਦ ਆਪ ਕੀ
“ਸੇਵਾ ਕੋ ਚਰਣ ਸਮੀਪ ਆਇਆ ਹੈ ਤਬ ਤੌ ਗੁਰੂਜੀ ਬੋਲੇ
ਗੋਪੀਚੰਦ ਤੋ ਅਮਰ ਹੀ ਹੈ॥ ਤਬ ਭਰਥਰੀ ਬੋਲੇ ਗੁਰੂ ਜੀ
ਅਮਰ ਕਰੋਗੇ ਤੋ ਅਮਰ ਹੈ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਗੋਪੀਚੰਦ ਕੋ ਵਰ
ਦਾਨ ਦੀਆ ਕਿ ਬੱਚਾ “ਟਲੈਗੀ ਬਲਾਇ ਜਾਉ ਜਾਉ&quot;
ਗੋਪੀਚੰਦ ਭਰਥਰੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਸਭ ਘਰੀ ਘਰ ਸੇ
ਚਲਾ ਜੋ ਲਗਾ ਗੁਰੂ ਸੇ ਨੇਹੁ॥ ਜਾ ਚੇਲਾ ਘਰ ਅਪਨੇ
ਅਮਰ ਭਈ ਤੇਰੀ ਦੇਹ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਚੇਲਾ ਜੀ ਅਮਰ
ਭਈ ਤੇਰੀ ਦੇਹ ਮੇਰੇ ਗੋਪੀਚੰਦ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਰਿ ਧਾਰਾ
ਕਾ ਰਾਜ ਰਹੋ ਤੁਮ ਸੰਗ ਹਮਾਰੇ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਹਮਜੋਗੀ
ਔਧੂਤ ਰਹੇ ਦੁਨੀਆਂ ਸੇ ਨਿਆਰੇ॥ ਤੁਮ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜ
ਫਿਰੋਗੇ ਘਰ ਘਰ ਮਾਰੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਤੁਮ ਗੁਰੂ ਦੀਨ
ਦਇਆਲ ਹੋ ਕੌਨ ਕਰੇਗਾ ਹੋੜ॥ ਸਰਣ ਗਹੀ ਤੇਰੀ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kt8eog1jt41dhvdnk88ahp70761ps43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74164</id>
    <revision>
      <id>238083</id>
      <parentid>237990</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238083</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2276" sha1="0227axut9fbq3tqsl4h66mmdn61v45z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੬)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਆਣ ਕੇ ਰਾਜ ਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋੜ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ਗੁਰੂ ਜੀ
ਰਾਜ ਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋੜ ਚਰਨ ਤੁਮਰੋ ਚਿਤ ਦੀਨਾ॥ ਚੇਲਾ
ਕਰ ਲੇਹ ਮੋਹਿ ਫਿਰੂੰ ਮੈਂ ਜਗਸੇ ਹੀਨਾਂ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਧਾਰਾ
ਨਗਰ ਸੁਥਾਨ ਤਜਾ ਮੈਂਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਗੀਨਾ॥ ਘਰ
ਸੋਲਾਂ ਸੌ ਨਾਰ ਸੋਚ ਉਨ ਕਾ ਨਹੀਂ ਕੀਨਾ॥ ਦੋ:॥ਤੂੰ ਚੇਲਾ
ਭੂਲ੍ਯੋ ਫਿਰੈ ਮਾਂਨ ਹਮਾਰੀ ਸੀਖ॥ ਜੋਗੀ ਹੋਇ ਕਿਆ
ਲਏਗਾ ਤੋਂ ਘਰ ਘਰ ਮਾਂਗੋਗੇ ਭੀਖ॥ਚੋ:॥ ਬੇਟਾ ਰੇ
ਘਰ ਘਰ ਮਾਂਗੋਗੇ ਭੀਖ ਧੂਪ ਮੈਂ ਅੱਗ ਪਸੀਜੈ॥ਰਾਜ ਘਰੋਂ
ਕੇ ਪੂਤ ਜੋਗ ਐਸੇ ਨਾ ਲੀਜੈ॥ ਬੇਟਾ ਰੇ ਜਾ ਘਰ ਆਪਨੇ
ਬੈਠ ਰਾਜ ਧਾਰਾ ਕਾ ਕੀਜੈ॥ ਸਭ ਸੇ ਛੋਡੋ ਮੋਹ ਚਰਣ
ਗੁਰ ਕੇ ਚਿਤ ਦੀਜੈ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾ ਦਿਨ ਘਰ ਸੇ ਹਮ
ਚਲੇ ਧਰਾ ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ॥ ਤੁਮਰੇ ਚਰਨੋਂ ਕੀ ਆਸ ਹੈ
ਐਸਾ ਕਰੋ ਉਪਦੇਸ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਐਸਾ ਕਰੋ
ਉਪਦੇਸ ਜਗਤ ਸੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨ ਲਾਗੇ॥ ਰਹੂੰ ਸਦਾ ਲੌ ਲੀਨ
ਭਰਮ ਮੇਰਾ ਸਭ ਭਾਗੇ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਐਸਾ ਦੀਜੈ
ਗਿਆਨ ਪ੍ਰੀਤ ਹਮਸੇ ਸਭ ਤਿਆਗੇ॥ ਸੇਵਾ ਕਰੂੰ ਬਨਾਇ
ਰਹੂੰ ਮੈਂ ਤੁਮਰੇ ਆਗੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰ ਕਰ ਭਗੂਆ
ਕਾਪੜੇ ਧਰ ਜੋਗੀ ਕਾ ਭੇਖ॥ ਜੋਗ ਜੁਗਤ ਜਾਨੇ ਨਹੀਂ ਤੋਰੇ
ਸੇ ਫਿਰੈ ਅਨੇਕ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੱਚਾ ਜੀ ਐਸੇ ਫਿਰੈ
ਅਨੇਕ ਬਨੋਂ ਮੈ ਡੋਲੈ ਮੋਨੀ॥ ਕਰਕਰ ਉਪਰ ਕੌ ਹਾਥ ਬੜੇ
ਬਨੇ ਵੋਹ ਖੂਨੀ॥ ਡੋਲੀ ਚੇਲਾ ਜੀ ਬਹੁਤ ਸੀ ਐਸੇ ਫਿਰੈਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0227axut9fbq3tqsl4h66mmdn61v45z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74165</id>
    <revision>
      <id>238084</id>
      <parentid>237991</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238084</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2247" sha1="pa6r71ekgt93epwmvaheo5ayb7sbr7k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੭)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਨਾਰ ਕੇ ਦੇਖੇ ਬਿਹੂਨੀ॥ ਤੂੰ ਭੀ ਐਸਾ ਹੋਹਿ ਅਕਲ ਕੀ
ਬਾਤ ਨ ਹੋਨੀ॥ ਦੋਹਿਰਾ॥ ਜੋਗ ਜੁਗਤ ਕੀ
ਰੀਤ ਸਭ ਹਮ ਕੋ ਦੇਉ ਬਤਾਇ॥ ਝੋਲੀ ਦੋ ਮੇਰੇ ਹਾਥ ਮੈਂ
ਤੋਂ ਅੰਗ ਬਿਭੂਤ ਰਮਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੰਗ
ਬਿਭੂਤ ਰਮਾਇ ਕਹੀ ਹਮਨੇ ਜਾਨੀ॥ ਰਹੂੰ ਤੁਮਾਰੇ ਪਾਸ
ਬਾਰੂੰ ਧੂਨੀ ਅਉਰ ਧਾਨੀ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲੈ ਕਰ ਅਲਖ
ਜਗਾਊਂ ਸੁਨੇ ਮੈਹਲੋਂ ਕੀ ਰਾਨੀ॥ ਜਲਦੀ ਭੇਜੋ ਭੀਖ
ਸੁਨਾਵੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਿਨ ਦੀਨਾ ਬੈਹ-
ਕਾਇਕੇ ਕਿਆ ਤੋਹਿ ਲਗਾ ਵਿਯੋਗ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੌ ਖੰਡ
ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਸਾਧਾ ਹੈ ਯੋਗ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਚੇਲਾਜੀ ਕਿਯੋ
ਸਾਧੇ ਹੈ ਯੋਗ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਛੱਤ੍ਰ ਸੋਹੈ॥ ਕੰਚਨ ਬਨੇ ਸ਼ਰੀਰ
ਦੇਖ ਸਭ ਕੇ ਮਨ ਮੋਹੈ॥ ਚੇਲਾ ਜੀ ਤੁਮ ਸੇ ਔਰ ਮਲੂਕ
ਜਗਤ ਮੈਂ ਦੂਜਾ ਕੋ ਹੈ॥ ਅਮਰ ਭਈ ਤੇਰੀ ਦੇਹ ਨਾ ਹੱਕ
ਮੇਂ ਜੋਗੀ ਹੋ ਹੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬੋਲੇ ਰਾਜਾ ਭਰਥਰੀ ਸੁਨ
ਲੌ ਗੋਰਖ ਦੇਵ॥ ਸਭ ਸਾਂਸੇ ਮਿਟ ਜਾਏਂਗੇ ਚੇਲਾ ਕਰ
ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੇਵ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਚੇਲਾ ਕਿਉਂ ਕਰ
ਨਾਂ ਲੇਵ ਅਮਰ ਕਰ ਦੀਨੀ ਕਾਇਆਂ॥ ਅਬ ਨਾਹੀਂ ਉ-
ਧਾਰ ਬਚਨ ਗੁਰ ਨੈ ਫੁਰਮਾਇਆ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੈਂ ਚਰਨੋ
ਕਾ ਦਾਸ ਮੇਰੇ ਮੰਨ ਯੇਹੀ ਭਾਇਆ॥ ਸੇਵਾ ਕਰੂੰ ਬਨਾਇ
ਬਹੁਤ ਆਸਾ ਕਰ ਆਇਆ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਸੂਰਤ ਜਿਨ
ਕੀ ਮੋਹਨੀ ਕੋਮਲ ਜਿਨ ਕੇ ਗਾਤ॥ ਇਨ ਪਰ ਜੋਗ ਸਥੇ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pa6r71ekgt93epwmvaheo5ayb7sbr7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74166</id>
    <revision>
      <id>238085</id>
      <parentid>237992</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238085</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2365" sha1="b8thk46kybkht69t46qknkl305nivph" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੮)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਨਹੀਂ ਸੁਨਚੇਲਾ ਮੇਰੀ ਬਾਤ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਸੁਨ
ਚੇਲਾ ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਫਿਰੈ ਤੂੰ ਮਾਰਾ ਮਾਰਾ॥ ਕੁਵਰ ਕਰੋ ਤੁਮ
ਰਾਜ ਜੋਗ ਖਾਂਡੇ ਕੀ ਧਾਰਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਕਿਆ ਜਾਨੈ ਕਹਾਂ
ਫਿਰੇਗਾ ਤੂੰ ਘਰ ੨ ਮਾਰਾ॥ ਇਨਕੋ ਦੋ ਸਮਝਾਇ ਰਹੈ
ਘਰ ਬਠ ਵਿਚਾਰਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਤੁਮ ਗੁਰ ਦੀਨ ਦਿਆਲ
ਹੋ ਕੁਵਰ ਕਰੋ ਥਾਰੀ ਆਸ॥ ਯੇਹ ਜਾਨੇ ਕਾ ਹੈ ਨਹੀਂ
ਰਹੈ ਤੁਮਾਰੇ ਪਾਸ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਹੈ ਤੁਮਾਰੇ
ਪਾਸ ਕਰੋ ਇਸਕਾ ਨਿਸ ਤਾਰਾ॥ ਜੋ ਪੂਰੇ ਗੁਰੂ ਹੋਇ ਫਿਰੇ
ਕ੍ਯੋਂ ਘਰ੨ ਮਾਰਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੁਮਰੇ ਚਰਨੋਂ ਕਾ ਧ੍ਯਾਨ ਰਹੈ ਦਿਲ
ਮਾਹਿ ਕਰਾਰਾ॥ ਚਾਰ ਕੁੰਟ ਮੈਂ ਕੋਇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਟਕਨ ਹਾਰਾ 
॥ ਦੋ:॥ ਜੋ ਚੇਲਾ ਜਾਤਾ ਨਹੀਂ ਜੋਗ ਰਹੇਮਨ ਮਾਂਨ॥ ਲੀਨੀ
ਕਰਦ ਕਰਾਇਕੇ ਤੋਂ ਫਾੜਨ ਲਾਗੇ ਕਾਂਨ॥ ਚੌਬੋਲਾ
॥ ਗੁਰੁ ਜੀ ਫਾੜਨ ਲਾਗੇ ਕਾਨ ਕਵਰ ਪਰ ਕਰਦ ਚਲਾਈ
॥ ਟੀ ਦੂਧ ਕੀ ਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸੁਰਖੀ ਆਈ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਦੀ-
ਨੀਂ ਮੁੰਦ੍ਰਾ ਡਾਰ ਅੰਗ ਮੈਂ ਭਸਮ ਰਮਾਈ॥ ਸਿਰ ਪਰ ਧਰ
ਦੀਏ ਹਾਥ ਕੁਵਰ ਕੀ ਕਰੀ ਬਡਾਈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰ
ਜੋਰ ਅਰਜ਼ ਕਰੈ ਆਗਿਆ ਮੋਕੋ ਦੇਇ॥ ਐਸਾ ਬਚਨ ਬ-
ਤਾਇਦੇ ਮੈਂ ਤਜੂੰ ਜਗਤ ਸਿਉ ਨੇਹੁ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਗੁਰੂ
ਜੀ ਤਜੂੰ ਜਗਤ ਸੇ ਨੇਹ ਰਹਸ ਕਰ ਨਾਦ ਬਜਾਊਂ॥ ਚੌ-
ਰਾਸੀ ਹੈ ਸਿਧ ਸਭੋ ਮੈ ਦਾਸ ਕਹਾਊਂ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੁਮਰੀ ਆਗਿ-
ਆ ਪਾਇ ਮਹਲ ਮੈਂ ਅਲੱਖ ਜਗਾਉਂ॥ ਐਸੇ ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਭੀਖ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b8thk46kybkht69t46qknkl305nivph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74167</id>
    <revision>
      <id>238086</id>
      <parentid>237993</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238086</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2279" sha1="a3z9pflkzwjrqfyjvsgp2nggyvj8xcx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੧੯)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੈਹਲ ਸੇ ਲਾਊਂ॥ ਦੋ:॥ ਚਾਰ ਕੂੰਟ ਰਮੇ ਰਹੋ ਗੁਰੂ ਸੇ ਰਾਖੋ
ਧਿਆਨ॥ ਘਰ ਸੋਲਾ ਸੌ ਨਾਰ ਹੈ ਤੌ ਮਾਤਾ ਕਰਕੇ ਜਾਨ
॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਚੇਲਾ ਜੀ ਮਾਤਾ ਕਰਕੇ ਜਾਨ ਭੀਖ ਮੈਹਲੋਂ ਸੇ
ਲਾਓ॥ਝੋਲੀ ਲੈ ਲੋ ਹਾਥ ਜਾਇਕੇ ਨਾਦ ਬਜਾਓ॥ਚੇਲਾ
ਜੀ ਜੋ ਮਨ ਮਾਨੇ ਰਾਜ ਬੈਠਕੇ ਹੁਕਮ ਚਲਾਓ॥ ਜੋ ਮਨ
ਮਾਨੇ ਜੋਗ ਗੁਰੁ ਸੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਓ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਾਂਧੇ
ਪਰ ਝੋਲੀ ਧਰੀ ਅੰਗ ਬਿਤੂਤ ਰਮਾਇ॥ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਮੈਹਲਨ
ਮੇਂ ਚਲੇ ਤੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਆਗਿਆ ਪਾਇ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥
ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਗੁਰ ਕੀ ਆਗਿਆ ਪਾਇ ਚਲੇ ਧਾਰਾ ਮੇਂ ਆਏ॥
ਡੇਉਢੀ ਪਹੁੰਚੇ ਆਇ ਕੁਵਰ ਨੈ ਅਲਖ ਜਗਾਏ॥ ਪਿਆਰੇ
ਜੀ ਗੁਰਕੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇ ਰਹਸ ਕਰ ਨਾਦ ਵਜਾਏ॥
ਭਿਖਿਆ ਭੈਜੋ ਮਾਏ ਦੇਕ ਰ ਗੋਪੀਚੰਦ ਬਚਨ ਸੁਨਾਏ॥
{{center|'''ਜਵਾਬ ਗੋਪੀਚੰਦ ਕਾ ਬਾਂਦੀ ਸੇ'''}}
॥ਦੋਹਰਾ॥ ਖਬਰ ਭਈ ਖ੍ਵਾਸ ਮੇ ਜੋਗੀ ਆਇਆ ਦੁਆਰ॥
ਭਿੱਛਾ ਲੈ ਕਰਕੇ ਚਲੀ ਡੋਬਾਂ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ਪ੍ਰਭਜੀ
ਬਾਂਦੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਚਲੀ ਡੇਉਢੀ ਪਰ ਆਈ॥ ਲੇ ਜੋਗੀ
ਕੇ ਭੀਖ ਦੂਰ ਸੇ ਅਰਜ ਲਗਾਈ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਗੋਪੀਚੰਦ ਕੋ
ਦੇਖ ਮਨ ਮੈਂ ਮੁਰਝਾਈ॥ ਢਰੈ ਨੈਨੋਂ ਸੇ ਨੀਰ ਪਟਕ ਧਰ ਨੀ
ਮੈਂ ਖਾਈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਹਸਕਰ ਬਚਨ ਸੁਨਾਵਤੇ ਸੁਨ
ਬਾਂਦੀ ਮੇਰੀ ਬਾਤ॥ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ ਛੋਡ ਦੋ ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੋ
ਦਿਨ ਰਾਤ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬਾਂਦੀ ਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੇ ਦਿਨ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a3z9pflkzwjrqfyjvsgp2nggyvj8xcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74168</id>
    <revision>
      <id>238087</id>
      <parentid>237994</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:15:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238087</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="niy83qbfujpz3lwcu8n5wd462138e6k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੨੦)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਰਾਤ ਆਜ ਕਿਉਂ ਭਈ ਦਿਵਾਨੀ॥ ਰੋਵਤ ਜ਼ਾਰ ਬੇਜ਼ਾਰ
ਭਰੈ ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਪਾਨੀ॥ ਬਾਂਦੀਰੀ ਕਹੋ ਮੈਹਲ ਨਮੈ ਜਾਇ
ਜਹਾਂ ਸੋਲਾਂ ਸੋ ਰਾਨੀ॥ਭਿਛਿਆ ਭੇਜੋ ਮਾਇ ਸੁਨਾਵੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ
ਬਾਂਨੀ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਕਰ ਜੋਰੇ ਅਰਜ ਕਰੈ ਠਾਢੀ
ਏਕੈ ਪਾਇ॥ ਆਪ ਚਲੇ ਖ੍ਵਾਸ ਕੌ ਮੋਸੋ ਕਹੀ ਨਾ ਜਾਇ
॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਮੋਸੋ ਕਹੀ ਨਾ ਜਾਇ ਕੁਵਰਨੈ ਕੀਤੀ
ਫੇਰੀ॥ ਰਾਨੀ ਬਹੁਤ ਰਿਸਾਇ ਅੰਤ ਮੈਂ ਉਨਕੀ ਚੇਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ
ਜੀ ਤੁਮ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜ ਅਰਜ ਤੁਮ ਸੁਨੋ ਯੇਹ ਮੇਰੀ॥
ਕੈਹਤੇ ਆਵੇ ਲਾਜ ਕੁਵਰ ਮੈਂ ਬਾਂਦੀ ਤੇਰੀ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਤੂੰ
ਬਾਂਦੀ ਖ੍ਵਾਸ ਕੀ ਮਤ ਕਰ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ॥ ਕਹੋ ਮੈਹਲ ਮੈਂ ਜਾ-
ਇਕੇ ਤਉ ਜੋਗੀ ਠਾਢੇ ਦੁਵਾਰ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ਬਾਂਦੀ ਰੀ ਜੋਗੀ ਠਾਂਢੇ
ਦੁਆਰ ਮੈਹਲ ਮੈਂ ਜਾ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਭਿਛਿਆ ਭੇਜੀ ਮਾਇ ਖੜੀ
ਕ੍ਯੋਂ ਦੇਰ ਲਗਾਵੋ॥ ਬਾਂਦੀ ਰੀ ਕਰੋ ਮੈਹਲ ਮੈਂ ਜਾਇ ਦ੍ਰ੍ਸ਼
ਜੋਗੀ ਕਾ ਪਾਵੋ॥ ਨਹੀਂ ਤੁਰਤ ਰਮ ਜਾਇ ਫੇਰ ਪੀਛੈ ਪਛੁਤਾਵੈ
॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬਾਂਦੀ ਮੈਹਲੋਂ ਆਵ ਤੀ ਬੋਲੀ ਬਚਨ ਸਮਾਰ॥
ਸਾਥ ਸਖਿਨ ਕੇ ਝੁੰਡ ਮੈਂ ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥
ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਅਰਜ ਅਪਨੀ ਸਮਝਾਵੈ॥
ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਮੇਰਾ ਵੀਰ ਦੁਆਰ ਪੈ ਅਲਖ ਜਗਾਵੈ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ
ਭਿਛਿਆ ਲੈਕੇ ਚਲੋ ਬਹੁਤ ਕਰ ਤੁਮਹਿ ਬੁਲਾਵੈ॥ ਦਰਸ਼ਨ
ਕੀ ਜੀਏ ਜਾਇ ਵਕਤ ਐਸਾ ਨਹਿ ਪਾਵੈ॥ ਜ੍ਵਾਬਰਾਨੀ॥
ਵਿਹਾਗ॥ ਕਾਹ ਕੋ ਮਾਰੇ ਆਵੈਗੇ ਵਾਲਮ ਕਿਉ ਬੈਹ ਕਾਵੈ ਰੇ॥&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>niy83qbfujpz3lwcu8n5wd462138e6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>74173</id>
    <revision>
      <id>238023</id>
      <parentid>236551</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238023</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="2fy2ya1uuabnou4z4gsioqhotd0l7j2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਤਿੰਨ_ਸੌ_ਪੈਂਹਠ_ਚਲਿੱਤਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 1
|bSize = 550
|cWidth = 462
|cHeight = 759
|oTop = 0
|oLeft = 41
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;{{rh||ਟਾਈਟਲ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2fy2ya1uuabnou4z4gsioqhotd0l7j2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238024</id>
      <parentid>238023</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238024</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="sk3n7a4c1qwhffm436ln894kqe7umea" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਤਿੰਨ_ਸੌ_ਪੈਂਹਠ_ਚਲਿੱਤਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 1
|bSize = 550
|cWidth = 462
|cHeight = 759
|oTop = 0
|oLeft = 41
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;{{rh||ਟਾਈਟਲ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sk3n7a4c1qwhffm436ln894kqe7umea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238025</id>
      <parentid>238024</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238025</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="d7osdtvdtxg5jxdssjdrjxaqnhq64bz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਤਿੰਨ_ਸੌ_ਪੈਂਹਠ_ਚਲਿੱਤਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 1
|bSize = 550
|cWidth = 462
|cHeight = 759
|oTop = 0
|oLeft = 41
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;{{rh||ਟਾਈਟਲ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7osdtvdtxg5jxdssjdrjxaqnhq64bz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/49</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75189</id>
    <revision>
      <id>238003</id>
      <parentid>237632</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238003</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4056" sha1="0xcq5ak2f4stxt6c6c9fci6xyt0c1fe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਖੇਡਦਿਆਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ, ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ ਪਰ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਮਤਾ ਦਾ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਕੇਸ ਹਨ ਜਿਥੇ ਔਰਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਦਾਰਥਕ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘਟੀਆ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।

{{gap}}ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਐਸੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਕਿੱਥੇ ਲੱਭਣਗੀਆਂ ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਦੇਣ। ਹੋਰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਅਤੇ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਦਿਖਾਵਟ ਵਿਚ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ। ਹੁਣ ਆਧੁਨਿਕ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪਿਲਾ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤਾਂ ਪਿਲਾ ਹੀ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਹੱਕ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਪੰਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਏ.ਟੀ.ਐਮ. ਖੁਲ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁੱਲ ਦੁੱਧ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਮ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਮਾਵਾਂ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਲਈ ਤਾਂ ਤਿਆਰ ਹਨ ਪਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 50% ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਸੁਖਾਵੇਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਆਦਮੀ ਕੁਰਸੀਆਂ ਆਦਿ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੀ ਦੀ ਗੁੱਤ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਲੜਾਈ ਦਾ ਮਿਆਰ ਵੀ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਲੜਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਹੈ &quot;ਤੂੰ ਡੱਬੂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਰੰਨ, ਤੂੰ ਲਾਲੂ ਦੀ ਰੰਨ, ਤੂੰ ਫਲਾਣੇ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||45}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0xcq5ak2f4stxt6c6c9fci6xyt0c1fe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238108</id>
      <parentid>238003</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238108</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4072" sha1="r2tl67n8o57glhlelg20djiah3vjshb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਔਰਤਾਂ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਖੇਡਦਿਆਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ, ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ ਪਰ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਮਤਾ ਦਾ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਕੇਸ ਹਨ ਜਿਥੇ ਔਰਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਦਾਰਥਕ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘਟੀਆ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਐਸੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਕਿੱਥੇ ਲੱਭਣਗੀਆਂ ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਦੇਣ। ਹੋਰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਅਤੇ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਦਿਖਾਵਟ ਵਿਚ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ। ਹੁਣ ਆਧੁਨਿਕ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪਿਲਾ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤਾਂ ਪਿਲਾ ਹੀ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਹੱਕ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਚ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਪੰਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਏ.ਟੀ.ਐਮ. ਖੁਲ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁੱਲ ਦੁੱਧ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਮ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਮਾਵਾਂ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਲਈ ਤਾਂ ਤਿਆਰ ਹਨ ਪਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 50% ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਸੁਖਾਵੇਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਆਦਮੀ ਕੁਰਸੀਆਂ ਆਦਿ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੀ ਦੀ ਗੁੱਤ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਲੜਾਈ ਦਾ ਮਿਆਰ ਵੀ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਲੜਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਹੈ &quot;ਤੂੰ ਡੱਬੂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਰੰਨ, ਤੂੰ ਲਾਲੂ ਦੀ ਰੰਨ, ਤੂੰ ਫਲਾਣੇ ਦੀ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||45}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r2tl67n8o57glhlelg20djiah3vjshb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/50</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75190</id>
    <revision>
      <id>238007</id>
      <parentid>237638</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238007</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="gm8l0ujsyxxcufk550lewyln5aki4m0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਰੰਨ... ਆਦਿ&quot;। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜਦਿਆਂ
ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਭ ਨੇ ਡਰਨਾ ਹੈ ਕਿ
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਦੇਣ ਕਿ ਲੜਾਈ ਛੁਡਾਉਂਦਿਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ
ਦੇ ਫਲਾਣੇ ਐਮ.ਪੀ. ਜਾਂ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਗਲਤ ਜਗ੍ਹਾ ਹੱਥ ਲਗਾਇਆ ਹੈ,
ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਹੈ... ਆਦਿ।

{{gap}}ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇੰਨੇ ਗੰਧਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਰਕਾਰਾਂ
ਵੱਲੋਂ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ
ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੈਂਦਾ ਹੋਣ
ਸਮੇਂ ਹੀ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਟੈਸਟ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ
ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਗੰਧਲਾਪਣ ਬਹੁਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ
ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਤਾਂ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਟੈਸਟ ਹੈ, ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ
ਗੱਡੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ ਉਸ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਰੰਗ ਆਦਿ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸ
ਦੇ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ, ਚੈਸੀ ਨੰਬਰ, ਇੰਜਨ ਨੰਬਰ, ਮਾਡਲ, ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ
ਸਾਲ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾਵਾਂ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਆਦਿ
ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹੇ ਚਰਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੌਜੂਦ
ਹਨ ਜਿਥੇ ਕਿ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਦਾ
ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

{{gap}}ਮਾਂ, ਬਾਪ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਹੱਕ
ਹੈ। ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਔਰਤ ਕੋਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਇਦ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਵਿਚ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ
ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਪਰ ਮੇਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦਾ
ਖਦਸ਼ਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਕਿਉਂ
ਜੋ ਇਹ ਪੱਖ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ
ਸਕਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਆਮ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰ
ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ &quot;ਚੁੰਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ
ਸਕੂਟਰ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ (ਲੜਕੇ) ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੂੰਹ ਤੱਕ ਕੇ
ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ।&quot; ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਾਰਾਂ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||46}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gm8l0ujsyxxcufk550lewyln5aki4m0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238109</id>
      <parentid>238007</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:15:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238109</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3911" sha1="c8b4ny868g0m18mezjifqkupe26us7y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਰੰਨ... ਆਦਿ&quot;। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜਦਿਆਂ
ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਭ ਨੇ ਡਰਨਾ ਹੈ ਕਿ
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਦੇਣ ਕਿ ਲੜਾਈ ਛੁਡਾਉਂਦਿਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ
ਦੇ ਫਲਾਣੇ ਐਮ.ਪੀ. ਜਾਂ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਗਲਤ ਜਗ੍ਹਾ ਹੱਥ ਲਗਾਇਆ ਹੈ,
ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਹੈ... ਆਦਿ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇੰਨੇ ਗੰਧਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਰਕਾਰਾਂ
ਵੱਲੋਂ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ
ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੈਂਦਾ ਹੋਣ
ਸਮੇਂ ਹੀ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਟੈਸਟ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ
ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਗੰਧਲਾਪਣ ਬਹੁਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ
ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਤਾਂ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਟੈਸਟ ਹੈ, ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ
ਗੱਡੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ ਉਸ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਰੰਗ ਆਦਿ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸ
ਦੇ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ, ਚੈਸੀ ਨੰਬਰ, ਇੰਜਨ ਨੰਬਰ, ਮਾਡਲ, ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ
ਸਾਲ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾਵਾਂ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਆਦਿ
ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹੇ ਚਰਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੌਜੂਦ
ਹਨ ਜਿਥੇ ਕਿ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਦਾ
ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮਾਂ, ਬਾਪ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਹੱਕ
ਹੈ। ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਔਰਤ ਕੋਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਇਦ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਵਿਚ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ
ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਪਰ ਮੇਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦਾ
ਖਦਸ਼ਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਕਿਉਂ
ਜੋ ਇਹ ਪੱਖ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ
ਸਕਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਆਮ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਵੀ ਚਲਿੱਤਰ
ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ &quot;ਚੁੰਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ
ਸਕੂਟਰ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ (ਲੜਕੇ) ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੂੰਹ ਤੱਕ ਕੇ
ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ।&quot; ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਾਰਾਂ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||46}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c8b4ny868g0m18mezjifqkupe26us7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/51</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75191</id>
    <revision>
      <id>238010</id>
      <parentid>237640</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238010</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4019" sha1="4vyhzvww4ii9mbouoiblcbxpgne1hje" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਕਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ
ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ/ਸਰਦੀ, ਧੂੜ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਜਦੋਂ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਾਚਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ 50% ਔਰਤਾਂ/ਲੜਕੀਆਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਢਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਾਪ ਜਾਂ ਭਰਾ ਵੀ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਮਜ੍ਹਾਲ ਐ ਪਛਾਣ ਆ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਮ ਚਾਹਤ/ਚਿੰਤਾ/ਫ਼ਿਤਰਤ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੰਦਰ ਦਿਸਣ ਅਤੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਟੀ ਜ਼ੀਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਾਉਣੀ ਪਵੇ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਟ, ਡੀਪ ਗਲਾ, ਬੈਕ ਕੱਟ, ਜ਼ੀਨ ਦੀ ਨਿੱਕਰ ਆਦਿ ਪਾ ਕੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਹੈ ਪਰ ਮੂੰਹ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਕਰੂਪ ਦਿਸਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ ਕਿ ਦਾਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਾਲਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਤਾਂ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਢਕਣ? ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਲਗਭਗ 50% ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਠੰਢ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ, ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨ ਮੂੰਹ ਢਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਸ਼ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸੱਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੀ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਗਲਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮੂੰਹ ਢਕਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵੱਸ ਹੀ ਮੂੰਹ ਢਕਦੇ ਹਨ।

{{gap}}ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਚਲਾਨ ਵੀ
ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਗੈਸ-ਸਮਾਜੀ ਅਨਸਰ ਇਸ ਦਾ ਨਜ਼ਾਇਜ ਫਾਇਦਾ
ਨਾ ਉਠਾ ਸਕਣ। ਪਰ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵੱਸ ਮੂੰਹ ਢੱਕਣ
ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੂੰਹ ਢਕਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ
ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਇਹ ਦੋ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ
ਟੱਸ ਤੋਂ ਮੱਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰਦਿਆਂ, ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ
ਦਾ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਇਕ ਬਾਬੇ ਦੀ ਅਖੌਤੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਵੀਆ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਬਾਪ ਧੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||47}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4vyhzvww4ii9mbouoiblcbxpgne1hje</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238110</id>
      <parentid>238010</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238110</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4035" sha1="okxy41aqhqcr7f2sp73oyrlmpehsp1r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਕਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ/ਸਰਦੀ, ਧੂੜ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਜਦੋਂ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਾਚਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ 50% ਔਰਤਾਂ/ਲੜਕੀਆਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਢਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਾਪ ਜਾਂ ਭਰਾ ਵੀ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਮਜ੍ਹਾਲ ਐ ਪਛਾਣ ਆ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਮ ਚਾਹਤ/ਚਿੰਤਾ/ਫ਼ਿਤਰਤ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੰਦਰ ਦਿਸਣ ਅਤੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਟੀ ਜ਼ੀਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਾਉਣੀ ਪਵੇ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਟ, ਡੀਪ ਗਲਾ, ਬੈਕ ਕੱਟ, ਜ਼ੀਨ ਦੀ ਨਿੱਕਰ ਆਦਿ ਪਾ ਕੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਹੈ ਪਰ ਮੂੰਹ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਕਰੂਪ ਦਿਸਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ ਕਿ ਦਾਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਾਲਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਤਾਂ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਢਕਣ? ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਲਗਭਗ 50% ਔਰਤਾਂ ਤਾਂ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਠੰਢ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ, ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨ ਮੂੰਹ ਢਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਸ਼ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸੱਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੀ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਗਲਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮੂੰਹ ਢਕਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵੱਸ ਹੀ ਮੂੰਹ ਢਕਦੇ ਹਨ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਚਲਾਨ ਵੀ
ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਗੈਸ-ਸਮਾਜੀ ਅਨਸਰ ਇਸ ਦਾ ਨਜ਼ਾਇਜ ਫਾਇਦਾ
ਨਾ ਉਠਾ ਸਕਣ। ਪਰ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵੱਸ ਮੂੰਹ ਢੱਕਣ
ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੂੰਹ ਢਕਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ
ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਇਹ ਦੋ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ
ਟੱਸ ਤੋਂ ਮੱਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰਦਿਆਂ, ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ
ਦਾ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਇਕ ਬਾਬੇ ਦੀ ਅਖੌਤੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਵੀਆ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਬਾਪ ਧੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||47}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>okxy41aqhqcr7f2sp73oyrlmpehsp1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/52</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75192</id>
    <revision>
      <id>238012</id>
      <parentid>237641</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238012</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4043" sha1="keu5q9v3wl1io6c0771ftpkdspvzpy8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤਾਰ ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਚੈਨਲਾਂ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ ਐਸੀਆਂ ਐਸੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਅਖੌਤੀ ਧੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਖਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਬਾਪ ਨੇੜੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲੰਤਰ ਹੀ ਕਹਾਂਕੇ ਕਿ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਧਵੀਆਂ ਬਾਬੇ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ (ਬਲਾਤਕਾਰ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁੱਪ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਨਵੀਆਂ ਸਾਧਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਬਾਬੇ ਤੋਂ 'ਮਾਫ਼ੀ' ਨਹੀਂ ਲਈ। ਸਿਰਫ ਦੋ ਅਣਖੀਲੀਆਂ ਸਾਧਵੀਆਂ ਹੀ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਖਾਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਫ਼ਿਕਰ, ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਕੀ ਐ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੈਂਟ ਨਾ ਪਾਉਣ, ਮੋਬਾਇਲ ਨਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਚੌਪਾਲਾਂ ਤੇ ਨਾਦਰਸ਼ਾਹੀ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕ ਗੋਤਰ/ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ-ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਣਖੀ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਣਖ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਬਾਬੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ
ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸ਼ਰੇਆਮ ਲੁੱਟੀ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਗੋਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਬਾਬੇ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਵੀ ਬਾਬੇ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਛਾਇਆ ਰਿਹਾ ਪਰ ਹੁਣ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਖੌਤੀ ਬਾਬੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।

{{gap}}ਇਸ ਬਾਬੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਨਾਮ ਧੀ ਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ
ਬੜੀ ਖਿਡਾਰਨ ਨਿਕਲੀ। ਨੇਪਾਲ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਪੰਜ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਪੁਲਿਸ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੀ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਡੌਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੇਗੀ? ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਫੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਇਹ ਅਖੌਤੀ ਧੀ ਬਾਬੇ ਨੂੰ &quot;ਪਿਤਾ ਜੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||48}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>keu5q9v3wl1io6c0771ftpkdspvzpy8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238111</id>
      <parentid>238012</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238111</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4055" sha1="hcopli418zu2xc2ez14dzco9kq25rag" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤਾਰ ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਚੈਨਲਾਂ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ ਐਸੀਆਂ ਐਸੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਅਖੌਤੀ ਧੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਖਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਬਾਪ ਨੇੜੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਲੰਤਰ ਹੀ ਕਹਾਂਕੇ ਕਿ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਧਵੀਆਂ ਬਾਬੇ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ (ਬਲਾਤਕਾਰ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁੱਪ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਨਵੀਆਂ ਸਾਧਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਬਾਬੇ ਤੋਂ 'ਮਾਫ਼ੀ' ਨਹੀਂ ਲਈ। ਸਿਰਫ ਦੋ ਅਣਖੀਲੀਆਂ ਸਾਧਵੀਆਂ ਹੀ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਖਾਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਫ਼ਿਕਰ, ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਕੀ ਐ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੈਂਟ ਨਾ ਪਾਉਣ, ਮੋਬਾਇਲ ਨਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਚੌਪਾਲਾਂ ਤੇ ਨਾਦਰਸ਼ਾਹੀ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕ ਗੋਤਰ/ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ-ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਣਖੀ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਣਖ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਬਾਬੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ
ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸ਼ਰੇਆਮ ਲੁੱਟੀ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਗੋਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਬਾਬੇ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਵੀ ਬਾਬੇ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਛਾਇਆ ਰਿਹਾ ਪਰ ਹੁਣ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਖੌਤੀ ਬਾਬੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਇਸ ਬਾਬੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਨਾਮ ਧੀ ਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬੜੀ ਖਿਡਾਰਨ ਨਿਕਲੀ। ਨੇਪਾਲ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਪੰਜ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ ਪਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਪੁਲਿਸ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੀ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਡੌਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੇਗੀ? ਉਦੋਂ ਹੋਰ ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਫੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਇਹ ਅਖੌਤੀ ਧੀ ਬਾਬੇ ਨੂੰ &quot;ਪਿਤਾ ਜੀ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||48}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hcopli418zu2xc2ez14dzco9kq25rag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/53</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75193</id>
    <revision>
      <id>238013</id>
      <parentid>237642</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238013</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4110" sha1="mxvrz3ed66xn9zi6cauckj1lbd9980b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਦੁਖਦਾਈ ਰੋਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਕੇ
ਹਮਦਰਦੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੀ ਕੋਈ ਜਵਾਨ ਧੀ
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਚੁੰਮੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਰਗੇ
ਪੱਛੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤਾਂ ਮੁੰਬਈ ਜਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸਗੋਂ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਬਨਾਮ ਪਿਤਾ (ਬਾਬਾ) ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਮਨਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਤਾਂ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਅਰਥ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਵੀ ਡਰਾਮਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹੁਣ ਮੰਨ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹੰਢੇ
ਹੋਏ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਟੀ.ਵੀ.,
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਆਦਿ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖਿੱਲ੍ਹੀ ਉਡਾਉਂਦੇ ਕਾਰਟੂਨ ਅਤੇ
ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣਾ
ਹੈ ਜਾਂ ਕਦੋਂ ਮਾਰਨਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦਾ
ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਮੂੰਹ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ,
ਕਿਸੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਚੀਜ਼ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇ ਦਿਓ ਕਿ
ਡੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਲੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ। ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਨ
ਤਾਂ ਕੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ
ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡਣਾ ਹੈ, ਸਬੰਧੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ
ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇਵੋ
ਜਾਂ ਟੋਕ ਦੇਵੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਲਕਾ
ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ; ਉਸ ਮੈਂਬਰ ਵੱਲ ਅਜਿਹੀ ਕੌੜੀ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ
ਨਾਲ ਦੇਖੋ ਕਿ ਘਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹ ਘੁਟਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਨਜ਼ਰ
ਸੁਵੱਲੀ ਵੀ ਕਰ ਲਓ ਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ
ਉਸਦਾ ਘਰ ਵਿਚ ਸਾਹ ਕਿਉਂ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹਰ ਕੰਮ,&lt;noinclude&gt;{{rh||49}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mxvrz3ed66xn9zi6cauckj1lbd9980b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238112</id>
      <parentid>238013</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238112</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4126" sha1="0jp91h8ec1qeguhtilc6jbxtwdoxt24" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਦੁਖਦਾਈ ਰੋਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਕੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੀ ਕੋਈ ਜਵਾਨ ਧੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਚੁੰਮੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਰਗੇ ਪੱਛੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤਾਂ ਮੁੰਬਈ ਜਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸਗੋਂ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਬਨਾਮ ਪਿਤਾ (ਬਾਬਾ) ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਮਨਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਤਾਂ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਅਰਥ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਵੀ ਡਰਾਮਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹੁਣ ਮੰਨ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹੰਢੇ
ਹੋਏ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਟੀ.ਵੀ.,
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਆਦਿ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖਿੱਲ੍ਹੀ ਉਡਾਉਂਦੇ ਕਾਰਟੂਨ ਅਤੇ
ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣਾ
ਹੈ ਜਾਂ ਕਦੋਂ ਮਾਰਨਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦਾ
ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਮੂੰਹ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ,
ਕਿਸੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਚੀਜ਼ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇ ਦਿਓ ਕਿ
ਡੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਲੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ। ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਨ
ਤਾਂ ਕੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕਿਸ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ
ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡਣਾ ਹੈ, ਸਬੰਧੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ
ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇਵੋ
ਜਾਂ ਟੋਕ ਦੇਵੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਲਕਾ
ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ; ਉਸ ਮੈਂਬਰ ਵੱਲ ਅਜਿਹੀ ਕੌੜੀ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ
ਨਾਲ ਦੇਖੋ ਕਿ ਘਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹ ਘੁਟਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਨਜ਼ਰ
ਸੁਵੱਲੀ ਵੀ ਕਰ ਲਓ ਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ
ਉਸਦਾ ਘਰ ਵਿਚ ਸਾਹ ਕਿਉਂ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹਰ ਕੰਮ,
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||49}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0jp91h8ec1qeguhtilc6jbxtwdoxt24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/54</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75194</id>
    <revision>
      <id>238015</id>
      <parentid>237643</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238015</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3934" sha1="j50qp7hyumwy8kxs2cgt8altv8at3hx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹਰ ਗੱਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਜ਼ਰੂਰ ਕੱਢੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਧੁਰ
ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਅੰਤ ਨੂੰ
ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ
ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਜੀਅ
ਸਕੇਗਾ। ਅਜਿਹੀ ਮੌਤ ਮਰੇਗਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖਦੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ
ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ
ਮੌਤ ਤੇ ਵੀ ਗ਼ਮ ਕਰਨ ਦਾ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ 'ਬੜਾ
ਚੰਗਾ' ਅਤੇ 'ਸਿਆਣਾ' ਹੋਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ
ਜਾਵੇਗਾ। ਇਕ ਇਹ ਵੀ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ
ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੰਨਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਵੇਗਾ ਉਤਨਾ ਹੀ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ
ਖਾਤਮੇ ਵੱਲ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ
ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਸਕੂਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ
ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੁਝ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ
ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ ਓਨਾ ਹੀ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਅ ਸਕੇਗਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਮੌਤ
ਮਰੇਗਾ।

{{gap}}ਦਰਅਸਲ ਹਰ ਆਦਮੀ ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਥ ਆਇਆ ਉਹ 'ਬਲੀ ਦਾ
ਬੱਕਰਾ' ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਦੋਂ ਮਰਜ਼ੀ, ਜਿਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮਰਜ਼ੀ
ਝਟਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰੂਪੀ
ਜੀਵ ਤੇ ਹੀ ਚਲਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਆਦਮੀ ਤੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ
ਕਰਦਿਆਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇ। ਗਾਲੀ
ਗਲੋਚ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਾਹਰਲਾ ਆਦਮੀ ਥੱਪੜ ਲਗਾ ਕੇ ਗਰਦ ਝਾੜ ਦੇਵੇ,
ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇਖੋ! ਫੇਰ ਪਤੀ ਅੱਗੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਜਾਂ
ਡਰਾਮਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਗੀਆਂ ਅਤੇ
ਆਪ ਬੜੀਆਂ ਸਿਆਣੀਆਂ, ਸਾਊ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣਗੀਆਂ, ਪਤੀ
ਵਿਚਾਰਾ ਫਿਰ ਬੁਰਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ
ਕਿ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਪੰਗਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ
ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ 'ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ' ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।&lt;noinclude&gt;{{rh||50}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j50qp7hyumwy8kxs2cgt8altv8at3hx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238016</id>
      <parentid>238015</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <origin>238016</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3934" sha1="0fjw5uwlv1cfk1ukyzyhurnd98i8jn2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹਰ ਗੱਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਜ਼ਰੂਰ ਕੱਢੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਧੁਰ
ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਅੰਤ ਨੂੰ
ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ
ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਜੀਅ
ਸਕੇਗਾ। ਅਜਿਹੀ ਮੌਤ ਮਰੇਗਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖਦੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ
ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ
ਮੌਤ ਤੇ ਵੀ ਗ਼ਮ ਕਰਨ ਦਾ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ 'ਬੜਾ
ਚੰਗਾ' ਅਤੇ 'ਸਿਆਣਾ' ਹੋਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ
ਜਾਵੇਗਾ। ਇਕ ਇਹ ਵੀ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ
ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੰਨਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਵੇਗਾ ਉਤਨਾ ਹੀ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ
ਖਾਤਮੇ ਵੱਲ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ
ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਸਕੂਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ
ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੁਝ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ
ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ ਓਨਾ ਹੀ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਅ ਸਕੇਗਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਮੌਤ
ਮਰੇਗਾ।

{{gap}}ਦਰਅਸਲ ਹਰ ਆਦਮੀ ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਥ ਆਇਆ ਉਹ 'ਬਲੀ ਦਾ
ਬੱਕਰਾ' ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਦੋਂ ਮਰਜ਼ੀ, ਜਿਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮਰਜ਼ੀ
ਝਟਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰੂਪੀ
ਜੀਵ ਤੇ ਹੀ ਚਲਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਆਦਮੀ ਤੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ
ਕਰਦਿਆਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇ। ਗਾਲੀ
ਗਲੋਚ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਾਹਰਲਾ ਆਦਮੀ ਥੱਪੜ ਲਗਾ ਕੇ ਗਰਦ ਝਾੜ ਦੇਵੇ,
ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇਖੋ! ਫੇਰ ਪਤੀ ਅੱਗੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਜਾਂ
ਡਰਾਮਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਗੀਆਂ ਅਤੇ
ਆਪ ਬੜੀਆਂ ਸਿਆਣੀਆਂ, ਸਾਊ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣਗੀਆਂ, ਪਤੀ
ਵਿਚਾਰਾ ਫਿਰ ਬੁਰਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ
ਕਿ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਪੰਗਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ 'ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ' ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।&lt;noinclude&gt;{{rh||50}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0fjw5uwlv1cfk1ukyzyhurnd98i8jn2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238017</id>
      <parentid>238016</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238017</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3934" sha1="fvvl5j0j2gzhpiqym7i1q4dxblxi4uo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹਰ ਗੱਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਜ਼ਰੂਰ ਕੱਢੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਧੁਰ
ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਅੰਤ ਨੂੰ
ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ
ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਜੀਅ
ਸਕੇਗਾ। ਅਜਿਹੀ ਮੌਤ ਮਰੇਗਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖਦੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ
ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ
ਮੌਤ ਤੇ ਵੀ ਗ਼ਮ ਕਰਨ ਦਾ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ 'ਬੜਾ
ਚੰਗਾ' ਅਤੇ 'ਸਿਆਣਾ' ਹੋਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ
ਜਾਵੇਗਾ। ਇਕ ਇਹ ਵੀ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ
ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੰਨਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਵੇਗਾ ਉਤਨਾ ਹੀ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ
ਖਾਤਮੇ ਵੱਲ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ
ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਸਕੂਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ
ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੁਝ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ
ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ ਓਨਾ ਹੀ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਅ ਸਕੇਗਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਮੌਤ
ਮਰੇਗਾ।

{{gap}}ਦਰਅਸਲ ਹਰ ਆਦਮੀ ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਥ ਆਇਆ ਉਹ 'ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ' ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਦੋਂ ਮਰਜ਼ੀ, ਜਿਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮਰਜ਼ੀ ਝਟਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰੂਪੀ ਜੀਵ ਤੇ ਹੀ ਚਲਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਆਦਮੀ ਤੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇ। ਗਾਲੀ ਗਲੋਚ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਾਹਰਲਾ ਆਦਮੀ ਥੱਪੜ ਲਗਾ ਕੇ ਗਰਦ ਝਾੜ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇਖੋ! ਫੇਰ ਪਤੀ ਅੱਗੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਜਾਂ ਡਰਾਮਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਗੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪ ਬੜੀਆਂ ਸਿਆਣੀਆਂ, ਸਾਊ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣਗੀਆਂ, ਪਤੀ ਵਿਚਾਰਾ ਫਿਰ ਬੁਰਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਪੰਗਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ 'ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ' ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।&lt;noinclude&gt;{{rh||50}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fvvl5j0j2gzhpiqym7i1q4dxblxi4uo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238113</id>
      <parentid>238017</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:21:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238113</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3945" sha1="kp5a6eg34w5gxa5lhoij776u3zp4up4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹਰ ਗੱਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਜ਼ਰੂਰ ਕੱਢੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਧੁਰ ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਅੰਤ ਨੂੰ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਜੀਅ ਸਕੇਗਾ। ਅਜਿਹੀ ਮੌਤ ਮਰੇਗਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖਦੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਵੀ ਗ਼ਮ ਕਰਨ ਦਾ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ 'ਬੜਾ
ਚੰਗਾ' ਅਤੇ 'ਸਿਆਣਾ' ਹੋਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਕ ਇਹ ਵੀ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੰਨਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਵੇਗਾ ਉਤਨਾ ਹੀ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਖਾਤਮੇ ਵੱਲ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਸਕੂਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੁਝ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਚਲਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ ਓਨਾ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਅ ਸਕੇਗਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਮਰੇਗਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਦਰਅਸਲ ਹਰ ਆਦਮੀ ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਥ ਆਇਆ ਉਹ 'ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ' ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਦੋਂ ਮਰਜ਼ੀ, ਜਿਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮਰਜ਼ੀ ਝਟਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰੂਪੀ ਜੀਵ ਤੇ ਹੀ ਚਲਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਬਾਹਰਲੇ ਆਦਮੀ ਤੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇ। ਗਾਲੀ ਗਲੋਚ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਾਹਰਲਾ ਆਦਮੀ ਥੱਪੜ ਲਗਾ ਕੇ ਗਰਦ ਝਾੜ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੇਖੋ! ਫੇਰ ਪਤੀ ਅੱਗੇ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਜਾਂ ਡਰਾਮਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਗੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪ ਬੜੀਆਂ ਸਿਆਣੀਆਂ, ਸਾਊ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣਗੀਆਂ, ਪਤੀ ਵਿਚਾਰਾ ਫਿਰ ਬੁਰਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਪੰਗਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ 'ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ' ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||50}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kp5a6eg34w5gxa5lhoij776u3zp4up4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/55</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75195</id>
    <revision>
      <id>238019</id>
      <parentid>237648</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238019</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3968" sha1="409cys9ivqvquuu465w4ea7si35q5nx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਦਰਅਸਲ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਬਣਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਖਾਨਦਾਨ, ਭਾਵ ਉਹ ਕਿਸ ਨਸਲ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਾਇੰਸ ਵੀ ਸੌ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ, ਸੁਭਾਅ ਆਦਿ ਤੇ ਜੀਨਜ਼ ਦਾ ਅਸਰ ਮੰਨਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ 80% ਅਤੇ ਬਾਪ ਦੀ 20% ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਬਣਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਔਰਤ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ, ਪਰਵਹਿਸ਼, ਦੇਖਭਾਲ ਆਦਿ ਅਜਿਹੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ, ਕਬਜ਼ੇ, ਲੜਾਈਆਂ-ਝਗੜੇ, ਗਾਲੀ-ਗਲੋਚ, ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ, ਕੋਰਟ-ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਮ ਹੋਣ। ਸਾਇੰਸ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਅਸਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ, ਚਾਲ-ਚਲਣ ਆਦਿ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਚਲੰਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਬਣਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੈਸੀ ਸੰਗਤ ਵੈਸੀ ਰੰਗਤ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ &quot;A person is known by the company he keeps&quot; ਭਾਵ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਇਆ ਭੋਲਾਭਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਡਿਸਕਵਰੀ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚਨੀ ਕਿਸੇ ਜਵਾਨ ਚਿੰਕਾਰਾ, ਜੰਗਲੀ ਝੋਟਾ, ਹਿਰਨ ਆਦਿ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤਾਂ ਇਕਦਮ ਗਰਦਨ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਖ਼ੂਨ ਚੂਸ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਕੇ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਚਿੰਕਾਰਾ ਜਾਂ ਹਿਰਨ ਦੇ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹਲਾਲ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੇਰਨੀ ਚਿੰਕਾਰਾ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੌੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਭੋਲਾਭਾਲਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ੇਰਨੀ ਉਸਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਉਸ ਚਿੰਕਾਰਾ/ਹਿਰਨ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹੱਥ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਮਲੇਟ ਤੇ ਸੌਸ ਪਾ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਂਗ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਖਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਬੱਚਾ ਦੌੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ&lt;noinclude&gt;{{rh||51}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>409cys9ivqvquuu465w4ea7si35q5nx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238114</id>
      <parentid>238019</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238114</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3976" sha1="iaf6meoc4fwsixu5nsstnrqybjyxx5b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਦਰਅਸਲ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਬਣਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਖਾਨਦਾਨ, ਭਾਵ ਉਹ ਕਿਸ ਨਸਲ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਸਾਇੰਸ ਵੀ ਸੌ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ, ਸੁਭਾਅ ਆਦਿ ਤੇ ਜੀਨਜ਼ ਦਾ ਅਸਰ ਮੰਨਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ 80% ਅਤੇ ਬਾਪ ਦੀ 20% ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਬਣਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਔਰਤ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ, ਪਰਵਹਿਸ਼, ਦੇਖਭਾਲ ਆਦਿ ਅਜਿਹੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ, ਕਬਜ਼ੇ, ਲੜਾਈਆਂ-ਝਗੜੇ, ਗਾਲੀ-ਗਲੋਚ, ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ, ਕੋਰਟ-ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਮ ਹੋਣ। ਸਾਇੰਸ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਅਸਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ, ਚਾਲ-ਚਲਣ ਆਦਿ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਚਲੰਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਬਣਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਆਣਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੈਸੀ ਸੰਗਤ ਵੈਸੀ ਰੰਗਤ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ &quot;A person is known by the company he keeps&quot; ਭਾਵ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਇਆ ਭੋਲਾਭਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਇਉਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਡਿਸਕਵਰੀ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚਨੀ ਕਿਸੇ ਜਵਾਨ ਚਿੰਕਾਰਾ, ਜੰਗਲੀ ਝੋਟਾ, ਹਿਰਨ ਆਦਿ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤਾਂ ਇਕਦਮ ਗਰਦਨ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਖ਼ੂਨ ਚੂਸ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਕੇ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਚਿੰਕਾਰਾ ਜਾਂ ਹਿਰਨ ਦੇ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹਲਾਲ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੇਰਨੀ ਚਿੰਕਾਰਾ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੌੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਭੋਲਾਭਾਲਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ੇਰਨੀ ਉਸਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਉਸ ਚਿੰਕਾਰਾ/ਹਿਰਨ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹੱਥ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਮਲੇਟ ਤੇ ਸੌਸ ਪਾ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਂਗ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਖਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਬੱਚਾ ਦੌੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||51}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iaf6meoc4fwsixu5nsstnrqybjyxx5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/56</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75196</id>
    <revision>
      <id>238021</id>
      <parentid>237651</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238021</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4143" sha1="nrejx5c8v7e7mzn30d3w0p2t6iddid9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਜਾਂ ਲੱਤ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਘੜੀਸ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਕਦਮ ਖਾਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਡਿਸਕਵਰੀ ਚੈਨਲ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੇਰਨੀ ਏਦਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਿਰਨ ਦੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਵੀ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੇਬਸੀ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਖੀਰ ਕਲੋਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ, ਕਦੇ ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ 'ਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖ਼ੂਨ ਚੂਸਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਲੱਤ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਢਿੱਡ 'ਚੋਂ ਮਾਸ ਨੋਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਬੱਚਾ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਭਾਵੇਂ ਦੂਰ ਬੈਠੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਤਰਲੋ-ਮੱਛੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਮਤਾ ਵਿਚ ਤੜਪਦਿਆਂ ਸ਼ੇਰਨੀ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਬੱਚਾ ਖੋਹਣ ਲਈ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦੇ ਇੰਨਾ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖੁਦ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਨੀ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਡੁਲ੍ਹ ਡੁਲ੍ਹ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਕੇ-ਸਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਵੀ ਹੰਝੂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

{{gap}}ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਆਏ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਅਸਲ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਚਿੰਕਾਰਾ/ਹਿਰਨ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਲਈ ਹੀ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਸੋਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਮਾਂ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਰੱਬ ਰੂਪ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਦੂਰ ਬੈਠੀ ਦੀ ਹਿਰਨੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਤੋਂ ਖਾਧੀ ਇਕ-ਇਕ ਸੱਟ ਉਸਨੂੰ ਐਂ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੱਟ ਉਸ&lt;noinclude&gt;{{rh||52}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nrejx5c8v7e7mzn30d3w0p2t6iddid9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238115</id>
      <parentid>238021</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:22:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238115</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4155" sha1="fiijpjabiyip6agjzr4jvzm76he5e0h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਜਾਂ ਲੱਤ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਘੜੀਸ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਕਦਮ ਖਾਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਡਿਸਕਵਰੀ ਚੈਨਲ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੇਰਨੀ ਏਦਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਿਰਨ ਦੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਵੀ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੇਬਸੀ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਖੀਰ ਕਲੋਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ, ਕਦੇ ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ 'ਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖ਼ੂਨ ਚੂਸਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਲੱਤ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਢਿੱਡ 'ਚੋਂ ਮਾਸ ਨੋਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਬੱਚਾ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਭਾਵੇਂ ਦੂਰ ਬੈਠੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਤਰਲੋ-ਮੱਛੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਮਤਾ ਵਿਚ ਤੜਪਦਿਆਂ ਸ਼ੇਰਨੀ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਬੱਚਾ ਖੋਹਣ ਲਈ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦੇ ਇੰਨਾ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖੁਦ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਨੀ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਡੁਲ੍ਹ ਡੁਲ੍ਹ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਕੇ-ਸਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਵੀ ਹੰਝੂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਆਏ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਅਸਲ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਚਿੰਕਾਰਾ/ਹਿਰਨ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਲਈ ਹੀ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਸੋਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਮਾਂ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਰੱਬ ਰੂਪ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਦੂਰ ਬੈਠੀ ਦੀ ਹਿਰਨੀ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਤੋਂ ਖਾਧੀ ਇਕ-ਇਕ ਸੱਟ ਉਸਨੂੰ ਐਂ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੱਟ ਉਸ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||52}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fiijpjabiyip6agjzr4jvzm76he5e0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/57</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75197</id>
    <revision>
      <id>238022</id>
      <parentid>237652</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238022</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4175" sha1="reou0r74lif4t79w1xjhp1h4iz7z9yc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tamanpreet Kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਅਖੀਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਰੂਪੀ 'ਡੈਣ' ਹੱਥ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਵੇਂ ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਨਿੱਘੀਆਂ, ਸ਼ਰਮ-ਹਜ਼ੂਰ, ਹਸਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਿਆਣੀਆਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖਣ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ 'ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ' ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਸਨ, ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਮੇਰੇ 'ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ' ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਦਾ ਸ਼ਬਦ 'ਨਾਰ ਦੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਕ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਹੱਸਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ 'ਨਾਰ ਦੇ' ਸ਼ਬਦ ਮੈਂ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਜਾਂ ਤੁਕ ਨਾਲ ਉੱਕਾ ਹੀ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਲਿੱਤਰ ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ 'ਚੋਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਤਿਣਕਾ' ਅਤੇ ਚੋਰ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਚੋਰ' ਨਹੀਂ ਅਖਵਾਉਂਦਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਮੈਂ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ਨੀਚਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸ ਵਰਗ ਵਿਚ ਛੁਪੀ 'ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ' ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣੀ ਅਤਿ ਲਾਜਮੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਲਾ ਮਰ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਦਬ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ।

{{gap}}ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚਲਿੱਤਰ ਰੂਪੀ ਇਸ ਅਣਹੋਣੀ/ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨੁਕਤੇ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਲੜਾਈ-ਝਗੜੇ ਰਹਿਤ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ&lt;noinclude&gt;{{rh||53}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>reou0r74lif4t79w1xjhp1h4iz7z9yc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238116</id>
      <parentid>238022</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238116</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4191" sha1="fsqjzmlvk95d48xl0sy8w40n86mj6sv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਅਖੀਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਔਰਤ ਰੂਪੀ 'ਡੈਣ' ਹੱਥ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜਿਵੇਂ ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਨਿੱਘੀਆਂ, ਸ਼ਰਮ-ਹਜ਼ੂਰ, ਹਸਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਿਆਣੀਆਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖਣ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ 'ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ' ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਸਨ, ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਮੇਰੇ 'ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ' ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਦਾ ਸ਼ਬਦ 'ਨਾਰ ਦੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਕ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਹੱਸਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ 'ਨਾਰ ਦੇ' ਸ਼ਬਦ ਮੈਂ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਜਾਂ ਤੁਕ ਨਾਲ ਉੱਕਾ ਹੀ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਲਿੱਤਰ ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ 'ਚੋਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਤਿਣਕਾ' ਅਤੇ ਚੋਰ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਚੋਰ' ਨਹੀਂ ਅਖਵਾਉਂਦਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਮੈਂ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਰਗ ਨੂੰ ਨੀਚਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸ ਵਰਗ ਵਿਚ ਛੁਪੀ 'ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ' ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣੀ ਅਤਿ ਲਾਜਮੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਲਾ ਮਰ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਦਬ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚਲਿੱਤਰ ਰੂਪੀ ਇਸ ਅਣਹੋਣੀ/ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨੁਕਤੇ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਲੜਾਈ-ਝਗੜੇ ਰਹਿਤ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||53}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fsqjzmlvk95d48xl0sy8w40n86mj6sv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/48</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75208</id>
    <revision>
      <id>238106</id>
      <parentid>237681</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238106</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2565" sha1="tq0pc0m2jmcgt9lh38zyvpfdczdz38j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸੂਈ ਕੁੱਤੀ ਦੇ ਬੱਚੇ
ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਿਖਾਵੇ! ਕੁੱਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਪਵੇਗੀ। ਮੱਝ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੇ ਕੱਟਰੂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਰੇਹੜੀ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਟੋਕਰੇ ਵਿਚ
ਲੱਦ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਮਮਤਾ ਵਸ ਪਿੱਛੇ ਰਿੰਗਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਛੀ ਦਾ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕ ਲਓ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ
ਵਸ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ਤਾਂ ਚੁੰਝਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਰੌਲਾ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਡਰਾਉਣ ਦਾ
ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਿਸਕਵਰੀ ਚੈਨਲ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਈ
ਜਾਨਵਰ (ਮਾਵਾਂ) ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਜੁਬਾੜੇ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ
ਖਤਰਾ ਮੁੱਲ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਗੁਆ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਂਦਰੀ ਦੀ ਬੱਚੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਮਤਾ ਤਾਂ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ
ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਤੁਰਦੀ ਫਿਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਤਸਵੀਰ 'ਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਿਖਾਰਨਾਂ ਕੋਲ ਭਾਵੇਂ ਲੰਮੀ
ਚੌੜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੈਸੇ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਲਟਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
{{Css image crop
|Image = ਤਿੰਨ_ਸੌ_ਪੈਂਹਠ_ਚਲਿੱਤਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 48
|bSize = 550
|cWidth = 264
|cHeight = 200
|oTop = 280
|oLeft = 147
|Location = center
|Description =
}}
ਇਕ ਭਿਖਾਰਨ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹਨ&lt;noinclude&gt;{{rh||44}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tq0pc0m2jmcgt9lh38zyvpfdczdz38j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238107</id>
      <parentid>238106</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T08:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238107</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2578" sha1="9pul7aa40uk4vieolohf363jmxg3t7x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸੂਈ ਕੁੱਤੀ ਦੇ ਬੱਚੇ
ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਿਖਾਵੇ! ਕੁੱਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਪਵੇਗੀ। ਮੱਝ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੇ ਕੱਟਰੂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਰੇਹੜੀ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਟੋਕਰੇ ਵਿਚ
ਲੱਦ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਮਮਤਾ ਵਸ ਪਿੱਛੇ ਰਿੰਗਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਛੀ ਦਾ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕ ਲਓ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ
ਵਸ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ਤਾਂ ਚੁੰਝਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਰੌਲਾ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਡਰਾਉਣ ਦਾ
ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਿਸਕਵਰੀ ਚੈਨਲ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਈ
ਜਾਨਵਰ (ਮਾਵਾਂ) ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਜੁਬਾੜੇ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ
ਖਤਰਾ ਮੁੱਲ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਗੁਆ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਂਦਰੀ ਦੀ ਬੱਚੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਮਤਾ ਤਾਂ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ
ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਤੁਰਦੀ ਫਿਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਤਸਵੀਰ 'ਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਿਖਾਰਨਾਂ ਕੋਲ ਭਾਵੇਂ ਲੰਮੀ
ਚੌੜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੈਸੇ ਮੰਗਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਲਟਕਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।&lt;/br&gt;
{{Css image crop
|Image = ਤਿੰਨ_ਸੌ_ਪੈਂਹਠ_ਚਲਿੱਤਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 48
|bSize = 550
|cWidth = 264
|cHeight = 200
|oTop = 280
|oLeft = 147
|Location = center
|Description =
}}
ਇਕ ਭਿਖਾਰਨ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹਨ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||44}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9pul7aa40uk4vieolohf363jmxg3t7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75224</id>
    <revision>
      <id>238063</id>
      <parentid>237997</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T03:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238063</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2361" sha1="d0jzw8plot3yd3eivci33ooai95qsmx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{center|( ੨੧ )}}&lt;/noinclude&gt;ਟੇਕ-ਹਮਨਿਭਾਗਨ ਤਿਆਗ ਦਈ ਪੀਆਨੈ ਪੀਅ ਕੇ ਜੀਅ
ਮੇਂ ਮੇਰਾ ਜੀ ਅਰੇ॥ ਸੂੰਨੀ ਸੇਜ ਤੜਫਤੀ ਛੋੜੀ ਐਸਾ ਨਿਡਰ
ਕੀ ਆਰੇ॥ ਲਛਮਨ ਜੋ ਕਿਛੁ ਲਿਖਾ ਹੈ ਵਿਧਾਤਾ ਸੁਪਨੇ ਮੇਂ ਸੁਖ
ਸਮਝਿਆਰੇ॥ਦੋਹਰਾ॥ਬਾਂਦੀ ਬਚਨ ਸੁਨਾਵਤੀ ਹੈ ਨਰ ਹੈ ਜਲ
ਛਾਇ॥ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਤਬਾਰ ਨਾ ਮੈਨੇ ਤੋ ਕਹੀ ਸਮਝਾਇ॥

{{gap}}ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਮੈ ਕਹਿਤੀ ਸਮਝਾਇ ਕੰਵਰ
ਡੇਉਢੀ ਪਰ ਆਏ॥ ਝੋਲੀ ਸੋਹੇ ਹਾਥ ਖੜੇ ਹੈਂ ਬਦਨ ਛਿਪਾਏ॥
ਰਾਨੀ ਜੀ ਤੁਮ ਹੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇਖ ਮੇਰਾ ਜੀਅਰਾ ਘਬਰਾਵੈ॥
ਰਾਜ ਘਰੋਂ ਕੇ ਪੂਤ ਜੋਗ ਇਨਕੋ ਨਾ ਸੁਹਾਵੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਏਕ ਅਮਲੀ ਕੇ ਪਾਤ ਮੇਂ ਦੋਜਨ ਰਹੇ ਸਮਾਇ॥ ਮਨ ਫਾਟੇ
ਦਿਲ ਉਛਲੇ ਪਲਗਾਂ ਪਰਨਾਸ ਹਾਇ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ
ਢਰੈ ਨੈਨ ਨਸੇ ਨੀਰ ਸਭੀ ਕਾਇਆਂ ਮੁਰਝਾਈ॥ ਰੋਵੇਂ ਜ਼ਾਰ
ਬੇਜ਼ਾਰ ਕਾਹੇ ਕੁਬੁਧਿ ਕਮਾਈ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਡ੍ਯੋਢੀ ਪਹੁੰਚੀ ਆਨ
ਕੁੰਵਰ ਸੇ ਅਰਜ ਲਗਾਈ॥ ਸੁਖਮੈ ਸਾਧੇ ਜੋਗ ਕਹਾਂ ਤੇਰੇ
ਮਨਭਾਈ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਸਪਤ ਬਿਪਤ ਬਿਚਾਰ ਕੈ ਜੋ ਪਛਤਾਵੈ
ਕੂਰ॥ ਮਾਸਾ ਘਟੈ ਨ ਤਿਲ ਵਧੇ ਜੋ ਲਿਖ ਦੀਏ ਅੰਕੂਰ
॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਜੋ ਲਿਖ ਦੀਏ ਅੰਕੁਰ ਮਿਟੈ ਨਾਂ
ਕਬੀ ਮਿਟਾਏ॥ਮਾਤ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ ਜੋਗ ਮੈਂ ਉਨਸੇ ਪਾਏ॥
ਨੀਜੀ ਸਭ ਸੈ ਤਿਆਗੈ ਮੋਹ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈਂ ਨਹਿਲਾਏ॥
ਝੋਲੀ ਲੇਲੀ ਹਾਥ ਭੀਖਮੇਰੇ ਮਾਂਗਨ ਆਏ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਹਮਰਾਣੀ ਰਣਵਾਸ ਕੀ ਤੁਮ ਸਿਰ ਕੈ ਸਿਰਤਾਜ॥ ਜਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d0jzw8plot3yd3eivci33ooai95qsmx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238088</id>
      <parentid>238063</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238088</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2390" sha1="pxnk2vsseu20h970cothhbps8sfb3w1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੨੧ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਟੇਕ-ਹਮਨਿਭਾਗਨ ਤਿਆਗ ਦਈ ਪੀਆਨੈ ਪੀਅ ਕੇ ਜੀਅ
ਮੇਂ ਮੇਰਾ ਜੀ ਅਰੇ॥ ਸੂੰਨੀ ਸੇਜ ਤੜਫਤੀ ਛੋੜੀ ਐਸਾ ਨਿਡਰ
ਕੀ ਆਰੇ॥ ਲਛਮਨ ਜੋ ਕਿਛੁ ਲਿਖਾ ਹੈ ਵਿਧਾਤਾ ਸੁਪਨੇ ਮੇਂ ਸੁਖ
ਸਮਝਿਆਰੇ॥ਦੋਹਰਾ॥ਬਾਂਦੀ ਬਚਨ ਸੁਨਾਵਤੀ ਹੈ ਨਰ ਹੈ ਜਲ
ਛਾਇ॥ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਤਬਾਰ ਨਾ ਮੈਨੇ ਤੋ ਕਹੀ ਸਮਝਾਇ॥
{{gap}}ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਮੈ ਕਹਿਤੀ ਸਮਝਾਇ ਕੰਵਰ
ਡੇਉਢੀ ਪਰ ਆਏ॥ ਝੋਲੀ ਸੋਹੇ ਹਾਥ ਖੜੇ ਹੈਂ ਬਦਨ ਛਿਪਾਏ॥
ਰਾਨੀ ਜੀ ਤੁਮ ਹੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇਖ ਮੇਰਾ ਜੀਅਰਾ ਘਬਰਾਵੈ॥
ਰਾਜ ਘਰੋਂ ਕੇ ਪੂਤ ਜੋਗ ਇਨਕੋ ਨਾ ਸੁਹਾਵੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਏਕ ਅਮਲੀ ਕੇ ਪਾਤ ਮੇਂ ਦੋਜਨ ਰਹੇ ਸਮਾਇ॥ ਮਨ ਫਾਟੇ
ਦਿਲ ਉਛਲੇ ਪਲਗਾਂ ਪਰਨਾਸ ਹਾਇ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ
ਢਰੈ ਨੈਨ ਨਸੇ ਨੀਰ ਸਭੀ ਕਾਇਆਂ ਮੁਰਝਾਈ॥ ਰੋਵੇਂ ਜ਼ਾਰ
ਬੇਜ਼ਾਰ ਕਾਹੇ ਕੁਬੁਧਿ ਕਮਾਈ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਡ੍ਯੋਢੀ ਪਹੁੰਚੀ ਆਨ
ਕੁੰਵਰ ਸੇ ਅਰਜ ਲਗਾਈ॥ ਸੁਖਮੈ ਸਾਧੇ ਜੋਗ ਕਹਾਂ ਤੇਰੇ
ਮਨਭਾਈ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਸਪਤ ਬਿਪਤ ਬਿਚਾਰ ਕੈ ਜੋ ਪਛਤਾਵੈ
ਕੂਰ॥ ਮਾਸਾ ਘਟੈ ਨ ਤਿਲ ਵਧੇ ਜੋ ਲਿਖ ਦੀਏ ਅੰਕੂਰ
॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਜੋ ਲਿਖ ਦੀਏ ਅੰਕੁਰ ਮਿਟੈ ਨਾਂ
ਕਬੀ ਮਿਟਾਏ॥ਮਾਤ ਦੀਆ ਉਪਦੇਸ ਜੋਗ ਮੈਂ ਉਨਸੇ ਪਾਏ॥
ਨੀਜੀ ਸਭ ਸੈ ਤਿਆਗੈ ਮੋਹ ਸੋਚ ਮਨ ਮੈਂ ਨਹਿਲਾਏ॥
ਝੋਲੀ ਲੇਲੀ ਹਾਥ ਭੀਖਮੇਰੇ ਮਾਂਗਨ ਆਏ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਹਮਰਾਣੀ ਰਣਵਾਸ ਕੀ ਤੁਮ ਸਿਰ ਕੈ ਸਿਰਤਾਜ॥ ਜਾ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pxnk2vsseu20h970cothhbps8sfb3w1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75225</id>
    <revision>
      <id>238064</id>
      <parentid>237998</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T03:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238064</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2382" sha1="cjcihcyfzy91o761ubjule6wu19122k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{center|( ੨੨ )}}&lt;/noinclude&gt;ਦਿਨ ਸੇ ਜੋਗੀ ਭਏ ਤ ਭਾਵਤ ਨਾਹੀਂ ਨਾਜ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥
ਰਾਨੀ ਜੀ ਭਾਵਤ ਨਾਹੀ ਨਾਜ ਭਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ॥
ਰਾਜਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋਡ ਲਈ ਮੈਨੇ ਆਇ ਫ਼ਕੀਰੀ॥ਰਾਜਾ ਜੀ
ਸੂਨੀ ਦੀਖੇ ਸੇਜ ਛੇੜ ਦਈ ਅਰਧ ਸ੍ਰੀਰੀ॥ਤੁਮ ਬਿਨੁ ਬਿਆਕਲੀ
ਨੈਨ ਤਜੀ ਮੈਨੇ ਸਭੀ ਅਮੀਰੀ॥ ਦੋ:॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੌਖੰਡ ਮੈ ਜੋਗ
ਲੀਏ ਮੈਂਨੇ ਆਜ॥ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰੇ ਤੂ ਬੈਠੀ ਭੋ
ਗੋਰਾਜ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਬੈਠੀ ਭੋਗੋ ਰਾਜ ਮਾਲ ਸੇ
ਭਰੈ ਖਜਾਨੈ॥ ਹਸਤੀ ਝੂਲੇ ਦੁਆਰ ਬਜੈ ਤੇਰੇ ਨੌਬਤ ਖਾਨੇ॥
ਰਾਨੀ ਜੀ ਇਕ ਛਤ ਮੇਂ ਬਰ ਤੇਰਾ ਜਦੇ ਸਕਿਆ ਹੂਏ ਬਿਰਾਨੇ
॥ ਕਰਮ ਲਿਖਾ ਮੇਰੇ ਜੋਗ ਸੋਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਮਾਨੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਜਾਂ ਦਿਨ ਬਾਂਧੇ ਸੇਹਰਾ ਤਬ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੀਨਾ ਜੋਗ॥
ਰਾਜ ਘਰੋਂ ਕੀ ਵਿਆਹਿਕੇ ਤੋਹ ਮੇ ਦੀਆ ਵਿਯੋਗ॥ਚੌਬੋਲਾ॥
ਰਾਜਾ ਜੀ ਹਮਕੌ ਦੀਆ ਵਿਯੋਗ ਮੈਹਲਮੇਂ ਭਈ ਉਦਾਸੀ
॥ ਰਾਜਪਾਟਦੀਏ ਛੋੜਭਏਜੰਗਲਕੇ ਵਾਸੀ ਰਾਜਾਜੀ ਸੈਨਾ
ਸੋਈ ਸਾਥ ਖੂਬ ਤੁਮਛੋੜੀ ਸ੍ਵਾਮੀ॥ ਕਰੋ ਧਾਰਾਕਾ ਰਾਜਕਰੈ
ਮਤ ਅਪਨੀਹਾਂਸੀ।ਦੋ॥ ਰਾਜਪਾਟਸਭਤਜਦੀਓਹਮੇਗੁਰੂ
ਕੀ ਆਨ॥ ਭਿਖਿਆਹਮੇਮੰਗਾਇਦੋਤੋ ਜੋਗਰਹੇਂ ਮਨਮਾਨ॥
ਚੌਬੋਲਾ॥ਮਾਤਾਜੀ ਜੋਗ ਰਹੇ ਮਨਮਾਨ ਜਗਤ ਮੈਂਨੇ ਸੁਪਨਾ
ਜਾਨਾ॥ਸਭਸੇ ਤ੍ਯਾਗ ਮੋਹ ਬਚਨ ਮਾਤਾ ਕਾ ਮਾਨਾ॥ਰਾਨੀ
ਜੀ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਨਾ॥
ਹਮ ਹੈ ਪੁਤਰ ਤੁਮ ਮਾਇ ਨਾਹਕ ਮੇਂ ਝਗੜਾ ਠਾਨਾ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cjcihcyfzy91o761ubjule6wu19122k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238065</id>
      <parentid>238064</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:07:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238065</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2407" sha1="ca7un88hjaui0bx5z1wgt58vhnsxxuo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{center|( ੨੨ )}}&lt;/noinclude&gt;ਦਿਨ ਸੇ ਜੋਗੀ ਭਏ ਤ ਭਾਵਤ ਨਾਹੀਂ ਨਾਜ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥
ਰਾਨੀ ਜੀ ਭਾਵਤ ਨਾਹੀ ਨਾਜ ਭਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ॥
ਰਾਜਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋਡ ਲਈ ਮੈਨੇ ਆਇ ਫ਼ਕੀਰੀ॥ਰਾਜਾ ਜੀ
ਸੂਨੀ ਦੀਖੇ ਸੇਜ ਛੇੜ ਦਈ ਅਰਧ ਸ੍ਰੀਰੀ॥ਤੁਮ ਬਿਨੁ ਬਿਆਕਲੀ
ਨੈਨ ਤਜੀ ਮੈਨੇ ਸਭੀ ਅਮੀਰੀ॥ ਦੋ:॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੌਖੰਡ ਮੈ ਜੋਗ
ਲੀਏ ਮੈਂਨੇ ਆਜ॥ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰੇ ਤੂ ਬੈਠੀ ਭੋ
ਗੋਰਾਜ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਬੈਠੀ ਭੋਗੋ ਰਾਜ ਮਾਲ ਸੇ
ਭਰੈ ਖਜਾਨੈ॥ ਹਸਤੀ ਝੂਲੇ ਦੁਆਰ ਬਜੈ ਤੇਰੇ ਨੌਬਤ ਖਾਨੇ॥
ਰਾਨੀ ਜੀ ਇਕ ਛਤ ਮੇਂ ਬਰ ਤੇਰਾ ਜਦੇ ਸਕਿਆ ਹੂਏ ਬਿਰਾਨੇ
॥ ਕਰਮ ਲਿਖਾ ਮੇਰੇ ਜੋਗ ਸੋਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਮਾਨੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਜਾਂ ਦਿਨ ਬਾਂਧੇ ਸੇਹਰਾ ਤਬ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੀਨਾ ਜੋਗ॥
ਰਾਜ ਘਰੋਂ ਕੀ ਵਿਆਹਿਕੇ ਤੋਹ ਮੇ ਦੀਆ ਵਿਯੋਗ॥ਚੌਬੋਲਾ॥
ਰਾਜਾ ਜੀ ਹਮਕੌ ਦੀਆ ਵਿਯੋਗ ਮੈਹਲ ਮੇਂ ਭਈ ਉਦਾਸੀ
॥ ਰਾਜਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋੜ ਭਏ ਜੰਗਲ ਕੇ ਵਾਸੀ॥ ਰਾਜਾਜੀ ਸੈਨਾ
ਸੋਈ ਸਾਥ ਖੂਬ ਤੁਮ ਛੋੜੀ ਸ੍ਵਾਸੀ॥ ਕਰੋ ਧਾਰਾ ਕਾ ਰਾਜ ਕਰੈ
ਮਤ ਅਪਨੀ ਹਾਂਸੀ ॥ਦੋ॥ ਰਾਜ ਪਾਟ ਸਭ ਤਜ ਦੀਓ ਹਮੇ ਗੁਰੂ
ਕੀ ਆਨ॥ ਭਿਖਿਆ ਹਮੇ ਮੰਗਾਇਦੋ ਤੋ ਜੋਗ ਰਹੇਂ ਮਨਮਾਨ॥
ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਤਾਜੀ ਜੋਗ ਰਹੇ ਮਨਮਾਨ ਜਗਤ ਮੈਂਨੇ ਸੁਪਨਾ
ਜਾਨਾ॥ ਸਭਸੇ ਤ੍ਯਾਗ ਮੋਹ ਬਚਨ ਮਾਤਾ ਕਾ ਮਾਨਾ॥ਰਾਨੀ
ਜੀ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਨਾ॥
ਹਮ ਹੈ ਪੁਤਰ ਤੁਮ ਮਾਇ ਨਾਹਕ ਮੇਂ ਝਗੜਾ ਠਾਨਾ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ca7un88hjaui0bx5z1wgt58vhnsxxuo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238089</id>
      <parentid>238065</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238089</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2437" sha1="273dmug0y7kfm4r6i87ll9go9dzmx1a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੨੨ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਦਿਨ ਸੇ ਜੋਗੀ ਭਏ ਤ ਭਾਵਤ ਨਾਹੀਂ ਨਾਜ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥
ਰਾਨੀ ਜੀ ਭਾਵਤ ਨਾਹੀ ਨਾਜ ਭਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ॥
ਰਾਜਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋਡ ਲਈ ਮੈਨੇ ਆਇ ਫ਼ਕੀਰੀ॥ਰਾਜਾ ਜੀ
ਸੂਨੀ ਦੀਖੇ ਸੇਜ ਛੇੜ ਦਈ ਅਰਧ ਸ੍ਰੀਰੀ॥ਤੁਮ ਬਿਨੁ ਬਿਆਕਲੀ
ਨੈਨ ਤਜੀ ਮੈਨੇ ਸਭੀ ਅਮੀਰੀ॥ ਦੋ:॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਨੌਖੰਡ ਮੈ ਜੋਗ
ਲੀਏ ਮੈਂਨੇ ਆਜ॥ ਮਨ ਦਿਲਗੀਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰੇ ਤੂ ਬੈਠੀ ਭੋ
ਗੋਰਾਜ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਨੀ ਜੀ ਬੈਠੀ ਭੋਗੋ ਰਾਜ ਮਾਲ ਸੇ
ਭਰੈ ਖਜਾਨੈ॥ ਹਸਤੀ ਝੂਲੇ ਦੁਆਰ ਬਜੈ ਤੇਰੇ ਨੌਬਤ ਖਾਨੇ॥
ਰਾਨੀ ਜੀ ਇਕ ਛਤ ਮੇਂ ਬਰ ਤੇਰਾ ਜਦੇ ਸਕਿਆ ਹੂਏ ਬਿਰਾਨੇ
॥ ਕਰਮ ਲਿਖਾ ਮੇਰੇ ਜੋਗ ਸੋਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਮਾਨੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥
ਜਾਂ ਦਿਨ ਬਾਂਧੇ ਸੇਹਰਾ ਤਬ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੀਨਾ ਜੋਗ॥
ਰਾਜ ਘਰੋਂ ਕੀ ਵਿਆਹਿਕੇ ਤੋਹ ਮੇ ਦੀਆ ਵਿਯੋਗ॥ਚੌਬੋਲਾ॥
ਰਾਜਾ ਜੀ ਹਮਕੌ ਦੀਆ ਵਿਯੋਗ ਮੈਹਲ ਮੇਂ ਭਈ ਉਦਾਸੀ
॥ ਰਾਜਪਾਟ ਦੀਏ ਛੋੜ ਭਏ ਜੰਗਲ ਕੇ ਵਾਸੀ॥ ਰਾਜਾਜੀ ਸੈਨਾ
ਸੋਈ ਸਾਥ ਖੂਬ ਤੁਮ ਛੋੜੀ ਸ੍ਵਾਸੀ॥ ਕਰੋ ਧਾਰਾ ਕਾ ਰਾਜ ਕਰੈ
ਮਤ ਅਪਨੀ ਹਾਂਸੀ ॥ਦੋ॥ ਰਾਜ ਪਾਟ ਸਭ ਤਜ ਦੀਓ ਹਮੇ ਗੁਰੂ
ਕੀ ਆਨ॥ ਭਿਖਿਆ ਹਮੇ ਮੰਗਾਇਦੋ ਤੋ ਜੋਗ ਰਹੇਂ ਮਨਮਾਨ॥
ਚੌਬੋਲਾ॥ ਮਾਤਾਜੀ ਜੋਗ ਰਹੇ ਮਨਮਾਨ ਜਗਤ ਮੈਂਨੇ ਸੁਪਨਾ
ਜਾਨਾ॥ ਸਭਸੇ ਤ੍ਯਾਗ ਮੋਹ ਬਚਨ ਮਾਤਾ ਕਾ ਮਾਨਾ॥ਰਾਨੀ
ਜੀ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਨਾ॥
ਹਮ ਹੈ ਪੁਤਰ ਤੁਮ ਮਾਇ ਨਾਹਕ ਮੇਂ ਝਗੜਾ ਠਾਨਾ॥&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>273dmug0y7kfm4r6i87ll9go9dzmx1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75226</id>
    <revision>
      <id>238066</id>
      <parentid>237999</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238066</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2076" sha1="gydetd53swmou1t3h32a6zdpk9pwfhd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{center|( ੨੩ )}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਗੋਪੀਚੰਦ ਸੇ ਰਾਗ ਵਿਹਾਗ'''॥}}}}
ਪੀਆ ਤਹਿ ਜਾਨਨਾ ਦੂੰਗੀ ਬੈਠੋ ਮਨ ਸਮਝਾਇ॥ਟੇਕ॥ਤੁਮ
ਜਾਉ ਹਮੇ ਕਿਸਪਰ ਛੋੜਾ ਰੋਵਤ ਰਹੀ ਬਿਲਖਾਇ॥ ਸੋਲਾਸੌ
ਨਾਰ ਵਿਸਾਰ ਚਲੈ ਠਾਢੇ ਹੋ ਭਸਮ ਰਮਾਇ॥ ਧਕ ਧੜਕ
ਮੇਰਾਕਰਤ ਕਰੇਜਾ ਨੈਨ ਰਹੇ ਜਲ ਛਾਇ॥ ਸੋਚ ਸਮਝ ਘਰ
ਬੈਠ ਰਹੋ ਪੀਆ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਬਨਾਇ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ
ਸਿਮਰ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਦੀਜੈ ਦਰਸ ਦਿਖਾਇ॥

{{center|ਜਵਾਬ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕਾ ਰਾਣੀ ਰਤਨਕੌਰ ਸੇ}}

ਨਾਰ ਅਬ ਖਿਆਲ ਪੜੋ ਮਤ ਮੇਰੇ॥ ਮੁਹਿ ਜਾਨਾਂ ਗੁਰਕੇ
ਡੇਰੇ॥ ਟੇਕ॥੧॥ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕਰੋ ਮਹਲਨ ਮੇਂ ਮਾਲ
ਖਜਾਨੇ ਤੇਰੇ॥ ਮੇਰੇ ਕਰਮੋਂ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਹੈ ਫਕੀਰੀ: ਯਾਕੋ
ਕੌਨ ਨਿਬੇਰੋ। ਫੌਜਨ ਕੇ ਘਰ ਭਰੇ ਹੈਂ ਰਸਾਲੇ ਤੋਂ ਯੇਹ
ਰਾਜ ਤਪੇ ਚੌਫੇਰੇ॥ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੈਂ, ਵਹ
ਕਿਆ ਹੁਕਮ ਤੇਰਾ ਗੇਰੇ। ਬਾਰ ਬਾਰ ਸਮਝਾਵਤ ਤਿਰੀਆ
ਹਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰੇ॥ ਮਾਤਾ ਕੇ ਬਚਨਨ ਸੇ ਲਈਹੈ ਫਕੀਰੀ
ਤੂੰ ਕਰੀਯੋਂ ਦਾਨ ਸਵੇਰੇ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰ, ਗੁਣ
ਗਾਵ ਆਇ ਗਏ ਦਿਨ ਤੇਰੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜਾ ਕੇ ਸਨ
ਕਰ ਬਚਨ ਹਿਰਦੇ ਰੋਸ ਭਰੇ॥ ਧੜਕ ਧੜਕ ਛਾਤੀ ਕਰੈ
ਨੈਨਨ ਨੀਰ ਫਰੈ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ
ਢਰੈ ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਨੀਰ ਉਮੰਗ ਕਰ ਆਵੈ ਛਾਤੀ॥ ਕਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gydetd53swmou1t3h32a6zdpk9pwfhd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238067</id>
      <parentid>238066</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238067</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2074" sha1="f9w6wf8dwixqvxktttbgyn1my5gro7l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{center|( ੨੩ )}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਗੋਪੀਚੰਦ ਸੇ ਰਾਗ ਵਿਹਾਗ'''॥}}}}
ਪੀਆ ਤਹਿ ਜਾਨਨਾ ਦੂੰਗੀ ਬੈਠੋ ਮਨ ਸਮਝਾਇ॥ਟੇਕ॥ਤੁਮ
ਜਾਉ ਹਮੇ ਕਿਸਪਰ ਛੋੜਾ ਰੋਵਤ ਰਹੀ ਬਿਲਖਾਇ॥ ਸੋਲਾਸੌ
ਨਾਰ ਵਿਸਾਰ ਚਲੈ ਠਾਢੇ ਹੋ ਭਸਮ ਰਮਾਇ॥ ਧਕ ਧੜਕ
ਮੇਰਾਕਰਤ ਕਰੇਜਾ ਨੈਨ ਰਹੇ ਜਲ ਛਾਇ॥ ਸੋਚ ਸਮਝ ਘਰ
ਬੈਠ ਰਹੋ ਪੀਆ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਬਨਾਇ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ
ਸਿਮਰ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਦੀਜੈ ਦਰਸ ਦਿਖਾਇ॥

{{center|ਜਵਾਬ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕਾ ਰਾਣੀ ਰਤਨਕੌਰ ਸੇ}}

ਨਾਰ ਅਬ ਖਿਆਲ ਪੜੋ ਮਤ ਮੇਰੇ॥ ਮੁਹਿ ਜਾਨਾਂ ਗੁਰਕੇ
ਡੇਰੇ॥ ਟੇਕ॥੧॥ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕਰੋ ਮਹਲਨ ਮੇਂ ਮਾਲ
ਖਜਾਨੇ ਤੇਰੇ॥ ਮੇਰੇ ਕਰਮੋਂ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਹੈ ਫਕੀਰੀ: ਯਾਕੋ
ਕੌਨ ਨਿਬੇਰੇ। ਫੌਜਨ ਕੇ ਘਰ ਭਰੇ ਹੈਂ ਰਸਾਲੇ ਤੋਂ ਯੇਹ
ਰਾਜ ਤਪੇ ਚੌਫੇਰੇ॥ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੈਂ, ਵਹ
ਕਿਆ ਹੁਕਮ ਤੇਰਾ ਗੇਰੇ। ਬਾਰ ਬਾਰ ਸਮਝਾਵਤ ਤਿਰੀਆ
ਹਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰੇ॥ ਮਾਤਾ ਕੇ ਬਚਨਨ ਸੇ ਲਈ ਹੈ ਫਕੀਰੀ
ਤੂੰ ਕਰੀਯੋ ਦਾਨ ਸਵੇਰੇ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰ, ਗੁਣ
ਗਾਵ ਆਇ ਗਏ ਦਿਨ ਤੇਰੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜਾ ਕੇ ਸਨ
ਕਰ ਬਚਨ ਹਿਰਦੇ ਰੋਸ ਭਰੇ॥ ਧੜਕ ਧੜਕ ਛਾਤੀ ਕਰੈ
ਨੈਨਨ ਨੀਰ ਫਰੈ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ
ਢਰੈ ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਨੀਰ ਉਮੰਗ ਕਰ ਆਵੈ ਛਾਤੀ॥ ਕਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f9w6wf8dwixqvxktttbgyn1my5gro7l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238068</id>
      <parentid>238067</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>238068</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2080" sha1="nupvffv3uspsigxcab2rpvpy1zccfcv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{center|( ੨੩ )}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਗੋਪੀਚੰਦ ਸੇ ਰਾਗ ਵਿਹਾਗ'''॥}}}}
ਪੀਆ ਤਹਿ ਜਾਨਨਾ ਦੂੰਗੀ ਬੈਠੋ ਮਨ ਸਮਝਾਇ॥ਟੇਕ॥ਤੁਮ
ਜਾਉ ਹਮੇ ਕਿਸ ਪਰ ਛੋੜਾ ਰੋਵਤ ਰਹੀ ਬਿਲਖਾਇ॥ ਸੋਲਾ ਸੌ
ਨਾਰ ਵਿਸਾਰ ਚਲੈ ਠਾਢੇ ਹੋ ਭਸਮ ਰਮਾਇ॥ ਧਕ ਧੜਕ
ਮੇਰਾ ਕਰਤ ਕਰੇਜਾ ਨੈਨ ਰਹੇ ਜਲ ਛਾਇ॥ ਸੋਚ ਸਮਝ ਘਰ
ਬੈਠ ਰਹੋ ਪੀਆ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਬਨਾਇ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ
ਸਿਮਰ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਦੀਜੈ ਦਰਸ ਦਿਖਾਇ॥

{{center|ਜਵਾਬ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕਾ ਰਾਣੀ ਰਤਨ ਕੌਰ ਸੇ}}

ਨਾਰ ਅਬ ਖਿਆਲ ਪੜੋ ਮਤ ਮੇਰੇ॥ ਮੁਹਿ ਜਾਨਾਂ ਗੁਰ ਕੇ
ਡੇਰੇ॥ ਟੇਕ॥੧॥ ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕਰੋ ਮਹਲਨ ਮੇਂ ਮਾਲ
ਖਜਾਨੇ ਤੇਰੇ॥ ਮੇਰੇ ਕਰਮੋਂ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਹੈ ਫਕੀਰੀ: ਯਾਕੋ
ਕੌਨ ਨਿਬੇਰੇ। ਫੌਜਨ ਕੇ ਘਰ ਭਰੇ ਹੈਂ ਰਸਾਲੇ ਤੋਂ ਯੇਹ
ਰਾਜ ਤਪੇ ਚੌਫੇਰੇ॥ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੈਂ, ਵਹ
ਕਿਆ ਹੁਕਮ ਤੇਰਾ ਗੇਰੇ। ਬਾਰ ਬਾਰ ਸਮਝਾਵਤ ਤਿਰੀਆ
ਹਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰੇ॥ ਮਾਤਾ ਕੇ ਬਚਨਨ ਸੇ ਲਈ ਹੈ ਫਕੀਰੀ
ਤੂੰ ਕਰੀਯੋ ਦਾਨ ਸਵੇਰੇ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰ, ਗੁਣ
ਗਾਵ ਆਇ ਗਏ ਦਿਨ ਤੇਰੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜਾ ਕੇ ਸਨ
ਕਰ ਬਚਨ ਹਿਰਦੇ ਰੋਸ ਭਰੇ॥ ਧੜਕ ਧੜਕ ਛਾਤੀ ਕਰੈ
ਨੈਨਨ ਨੀਰ ਫਰੈ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ
ਢਰੈ ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਨੀਰ ਉਮੰਗ ਕਰ ਆਵੈ ਛਾਤੀ॥ ਕਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nupvffv3uspsigxcab2rpvpy1zccfcv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238090</id>
      <parentid>238068</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238090</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2116" sha1="aybadtvn4clbxg9v1ylnmd6asrynje3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੨੩ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{center|{{x-larger|'''ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਗੋਪੀਚੰਦ ਸੇ ਰਾਗ ਵਿਹਾਗ'''॥}}}}
ਪੀਆ ਤਹਿ ਜਾਨਨਾ ਦੂੰਗੀ ਬੈਠੋ ਮਨ ਸਮਝਾਇ॥ਟੇਕ॥ਤੁਮ
ਜਾਉ ਹਮੇ ਕਿਸ ਪਰ ਛੋੜਾ ਰੋਵਤ ਰਹੀ ਬਿਲਖਾਇ॥ ਸੋਲਾ ਸੌ
ਨਾਰ ਵਿਸਾਰ ਚਲੈ ਠਾਢੇ ਹੋ ਭਸਮ ਰਮਾਇ॥ ਧਕ ਧੜਕ
ਮੇਰਾ ਕਰਤ ਕਰੇਜਾ ਨੈਨ ਰਹੇ ਜਲ ਛਾਇ॥ ਸੋਚ ਸਮਝ ਘਰ
ਬੈਠ ਰਹੋ ਪੀਆ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਬਨਾਇ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ
ਸਿਮਰ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਦੀਜੈ ਦਰਸ ਦਿਖਾਇ॥
{{center|ਜਵਾਬ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕਾ ਰਾਣੀ ਰਤਨ ਕੌਰ ਸੇ}}
ਨਾਰ ਅਬ ਖਿਆਲ ਪੜੋ ਮਤ ਮੇਰੇ॥ ਮੁਹਿ ਜਾਨਾਂ ਗੁਰ ਕੇ
ਡੇਰੇ॥ ਟੇਕ॥੧॥ ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕਰੋ ਮਹਲਨ ਮੇਂ ਮਾਲ
ਖਜਾਨੇ ਤੇਰੇ॥ ਮੇਰੇ ਕਰਮੋਂ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਹੈ ਫਕੀਰੀ: ਯਾਕੋ
ਕੌਨ ਨਿਬੇਰੇ। ਫੌਜਨ ਕੇ ਘਰ ਭਰੇ ਹੈਂ ਰਸਾਲੇ ਤੋਂ ਯੇਹ
ਰਾਜ ਤਪੇ ਚੌਫੇਰੇ॥ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੈਂ, ਵਹ
ਕਿਆ ਹੁਕਮ ਤੇਰਾ ਗੇਰੇ। ਬਾਰ ਬਾਰ ਸਮਝਾਵਤ ਤਿਰੀਆ
ਹਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰੇ॥ ਮਾਤਾ ਕੇ ਬਚਨਨ ਸੇ ਲਈ ਹੈ ਫਕੀਰੀ
ਤੂੰ ਕਰੀਯੋ ਦਾਨ ਸਵੇਰੇ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰ, ਗੁਣ
ਗਾਵ ਆਇ ਗਏ ਦਿਨ ਤੇਰੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜਾ ਕੇ ਸਨ
ਕਰ ਬਚਨ ਹਿਰਦੇ ਰੋਸ ਭਰੇ॥ ਧੜਕ ਧੜਕ ਛਾਤੀ ਕਰੈ
ਨੈਨਨ ਨੀਰ ਫਰੈ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ
ਢਰੈ ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਨੀਰ ਉਮੰਗ ਕਰ ਆਵੈ ਛਾਤੀ॥ ਕਿਆ&lt;/poem&gt;}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aybadtvn4clbxg9v1ylnmd6asrynje3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238091</id>
      <parentid>238090</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238091</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2121" sha1="ayoh9b4v9x8b1yoygzd59vvfzli8t5x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੨੩ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{center|{{x-larger|'''ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਗੋਪੀਚੰਦ ਸੇ ਰਾਗ ਵਿਹਾਗ'''॥}}}}
ਪੀਆ ਤਹਿ ਜਾਨਨਾ ਦੂੰਗੀ ਬੈਠੋ ਮਨ ਸਮਝਾਇ॥ਟੇਕ॥ਤੁਮ
ਜਾਉ ਹਮੇ ਕਿਸ ਪਰ ਛੋੜਾ ਰੋਵਤ ਰਹੀ ਬਿਲਖਾਇ॥ ਸੋਲਾ ਸੌ
ਨਾਰ ਵਿਸਾਰ ਚਲੈ ਠਾਢੇ ਹੋ ਭਸਮ ਰਮਾਇ॥ ਧਕ ਧੜਕ
ਮੇਰਾ ਕਰਤ ਕਰੇਜਾ ਨੈਨ ਰਹੇ ਜਲ ਛਾਇ॥ ਸੋਚ ਸਮਝ ਘਰ
ਬੈਠ ਰਹੋ ਪੀਆ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਬਨਾਇ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ
ਸਿਮਰ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਦੀਜੈ ਦਰਸ ਦਿਖਾਇ॥&lt;/br&gt;
{{center|ਜਵਾਬ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕਾ ਰਾਣੀ ਰਤਨ ਕੌਰ ਸੇ}}
ਨਾਰ ਅਬ ਖਿਆਲ ਪੜੋ ਮਤ ਮੇਰੇ॥ ਮੁਹਿ ਜਾਨਾਂ ਗੁਰ ਕੇ
ਡੇਰੇ॥ ਟੇਕ॥੧॥ ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕਰੋ ਮਹਲਨ ਮੇਂ ਮਾਲ
ਖਜਾਨੇ ਤੇਰੇ॥ ਮੇਰੇ ਕਰਮੋਂ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਹੈ ਫਕੀਰੀ: ਯਾਕੋ
ਕੌਨ ਨਿਬੇਰੇ। ਫੌਜਨ ਕੇ ਘਰ ਭਰੇ ਹੈਂ ਰਸਾਲੇ ਤੋਂ ਯੇਹ
ਰਾਜ ਤਪੇ ਚੌਫੇਰੇ॥ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੈਂ, ਵਹ
ਕਿਆ ਹੁਕਮ ਤੇਰਾ ਗੇਰੇ। ਬਾਰ ਬਾਰ ਸਮਝਾਵਤ ਤਿਰੀਆ
ਹਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰੇ॥ ਮਾਤਾ ਕੇ ਬਚਨਨ ਸੇ ਲਈ ਹੈ ਫਕੀਰੀ
ਤੂੰ ਕਰੀਯੋ ਦਾਨ ਸਵੇਰੇ॥ ਲਛਮਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰ, ਗੁਣ
ਗਾਵ ਆਇ ਗਏ ਦਿਨ ਤੇਰੇ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜਾ ਕੇ ਸਨ
ਕਰ ਬਚਨ ਹਿਰਦੇ ਰੋਸ ਭਰੇ॥ ਧੜਕ ਧੜਕ ਛਾਤੀ ਕਰੈ
ਨੈਨਨ ਨੀਰ ਫਰੈ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ
ਢਰੈ ਨੈਨਨ ਮੈਂ ਨੀਰ ਉਮੰਗ ਕਰ ਆਵੈ ਛਾਤੀ॥ ਕਿਆ&lt;/poem&gt;}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ayoh9b4v9x8b1yoygzd59vvfzli8t5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/30</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75227</id>
    <revision>
      <id>238069</id>
      <parentid>238000</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T04:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238069</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2270" sha1="mn5gprhigfgdvrrd3q9e943rxjysbn4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{center|( ੨੪ )}}&lt;/noinclude&gt;ਦੁਖ ਕਹੈ ਅਪਾਰ ਕਲੇਸ਼ ਕਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਤੀ ਰਾਜਾਜੀ ਤੁਮ
ਸਿਰ ਕੇ ਤਾਜ ਤੇਰੀ ਹਮ ਨਾਰ ਸੁਹਾਤੀ॥ ਸੁਖ ਮੈਂ ਸਾਧੇ
ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਪਾਰ ਵਸਾਤੀ॥੧॥ ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਕਾ
॥ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਕੀ ਨਾਰ ਹੋ ਜੋਗ ਧਰੇ ਕੀ ਮਾਇ
॥ ਪੜ੍ਹੀ ਕਰਕੇ ਜਾਨੀਓ ਤੇ ਜੋਗ ਸੁਫਲ ਹੋ ਜਾਇ॥ ਚੌ:॥
ਰਾਨੀ ਜੀ ਜੋਗ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਇ ਧਰਮਕੀ ਲਾਗੋ ਮਾਤਾ॥
ਦਿਲ ਮੇਂ ਧੀਰਜ ਬਾਂਧੇ ਜੋਈ ਕੁਛ ਲਿਖਾ ਬਿਧਾਤਾ॥ਰਾਨੀ
ਜੀ ਹਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰ ਭੀਖ ਤੁਮ ਭੇਜੋ ਦਾਤਾ!! ਜਾਨਾ
ਹਮੇਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਧਨਾ ਜੋਗ ਹੀ ਮਾਤਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਨੈਨ
ਭਰ ਭਰ ਰੋਵਤੀ ਮੈਹਲੋਂ ਪੜਾ ਹੈ ਸੋਗ॥ ਸੁਖ ਮੈਂ ਦੁਖਹਮ
ਕੋ ਭਯਾ ਤਾਂਤੇ ਸਾਧੇ ਜੋਗ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਤਾਂਤੇ ਸਾਧੇ
ਜੋਗ ਭੋਗ ਹਮ ਸੇਨਾ ਕੀਏ॥ ਰਾਜ ਘਰੋਂ ਕੀ ਵਿਆਹਬਹੁਤ
ਦੁਖ ਹਮਕੋ ਦੀਏ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਖੋਰੇ ਖਰੀਦੇ ਦਾਮ ਨਾਹਕ
ਮੈਂ ਫੇਰੇ ਲੀਏ॥ ਛੋੜ ਚਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਬੰਧੂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਏ॥
{{center|&lt;poem&gt;ਜਵਾਬ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕਾ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ॥ ੧॥
 ਕਰਮ ਰੇਖ ਦਰੇ ਨਹੀਂ ਦਾਰੀ॥ ਟੇਕ॥&lt;/poem&gt;}}
ਕਰਮ ਕੇ ਹਾਥ ਤੁਰੰਗ ਨਚਾਵੈ ਕਰਮ ਛਤ੍ਰ ਪਤ ਧਾਰੀ॥
ਕਰਮਨ ਕੇ ਹਾਥ ਨ ਕਰਤ ਅਮੀਰੀ॥ ਕਰਮ ਹੀ ਜਨਮ
ਭਿਖਾਰੀ॥ ਕਰਮ ਕਰੇ ਸੋਈ ਬਨ ਆਵੈ ਕਰਮੋਂ ਕੀ ਰੇਖਾ
ਨ੍ਯਾਰੀ। ਹਾਟਬਾਟ ਸਭ ਮੈਨੇ ਤ੍ਯਾਗੇ ਭੀਖ ਲਗੇ ਮੁਹਿ
ਪਿਆਰੀ॥ ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕਰੋ ਮੈਹਲਨ ਮੈਂ ਕੰਚਨ ਪੌਲ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mn5gprhigfgdvrrd3q9e943rxjysbn4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238092</id>
      <parentid>238069</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238092</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2330" sha1="6s1zv9kv23ldtw4ms1x0c1yg1w83gjp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|( ੨੪ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੁਖ ਕਹੈ ਅਪਾਰ ਕਲੇਸ਼ ਕਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਤੀ ਰਾਜਾਜੀ ਤੁਮ
ਸਿਰ ਕੇ ਤਾਜ ਤੇਰੀ ਹਮ ਨਾਰ ਸੁਹਾਤੀ॥ ਸੁਖ ਮੈਂ ਸਾਧੇ
ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਪਾਰ ਵਸਾਤੀ॥੧॥ ਜਵਾਬ ਰਾਨੀ ਕਾ
॥ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜ ਤਪੈ ਕੀ ਨਾਰ ਹੋ ਜੋਗ ਧਰੇ ਕੀ ਮਾਇ
॥ ਪੜ੍ਹੀ ਕਰਕੇ ਜਾਨੀਓ ਤੇ ਜੋਗ ਸੁਫਲ ਹੋ ਜਾਇ॥ ਚੌ:॥
ਰਾਨੀ ਜੀ ਜੋਗ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਇ ਧਰਮਕੀ ਲਾਗੋ ਮਾਤਾ॥
ਦਿਲ ਮੇਂ ਧੀਰਜ ਬਾਂਧੇ ਜੋਈ ਕੁਛ ਲਿਖਾ ਬਿਧਾਤਾ॥ਰਾਨੀ
ਜੀ ਹਮਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰ ਭੀਖ ਤੁਮ ਭੇਜੋ ਦਾਤਾ!! ਜਾਨਾ
ਹਮੇਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਧਨਾ ਜੋਗ ਹੀ ਮਾਤਾ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਨੈਨ
ਭਰ ਭਰ ਰੋਵਤੀ ਮੈਹਲੋਂ ਪੜਾ ਹੈ ਸੋਗ॥ ਸੁਖ ਮੈਂ ਦੁਖਹਮ
ਕੋ ਭਯਾ ਤਾਂਤੇ ਸਾਧੇ ਜੋਗ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਤਾਂਤੇ ਸਾਧੇ
ਜੋਗ ਭੋਗ ਹਮ ਸੇਨਾ ਕੀਏ॥ ਰਾਜ ਘਰੋਂ ਕੀ ਵਿਆਹਬਹੁਤ
ਦੁਖ ਹਮਕੋ ਦੀਏ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਖੋਰੇ ਖਰੀਦੇ ਦਾਮ ਨਾਹਕ
ਮੈਂ ਫੇਰੇ ਲੀਏ॥ ਛੋੜ ਚਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਬੰਧੂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੀਏ॥&lt;/poem&gt;}}
{{center|&lt;poem&gt;ਜਵਾਬ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਕਾ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ॥ ੧॥
 ਕਰਮ ਰੇਖ ਦਰੇ ਨਹੀਂ ਦਾਰੀ॥ ਟੇਕ॥&lt;/poem&gt;}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਕਰਮ ਕੇ ਹਾਥ ਤੁਰੰਗ ਨਚਾਵੈ ਕਰਮ ਛਤ੍ਰ ਪਤ ਧਾਰੀ॥
ਕਰਮਨ ਕੇ ਹਾਥ ਨ ਕਰਤ ਅਮੀਰੀ॥ ਕਰਮ ਹੀ ਜਨਮ
ਭਿਖਾਰੀ॥ ਕਰਮ ਕਰੇ ਸੋਈ ਬਨ ਆਵੈ ਕਰਮੋਂ ਕੀ ਰੇਖਾ
ਨ੍ਯਾਰੀ। ਹਾਟਬਾਟ ਸਭ ਮੈਨੇ ਤ੍ਯਾਗੇ ਭੀਖ ਲਗੇ ਮੁਹਿ
ਪਿਆਰੀ॥ ਬੈਠੀ ਰਾਜ ਕਰੋ ਮੈਹਲਨ ਮੈਂ ਕੰਚਨ ਪੌਲ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6s1zv9kv23ldtw4ms1x0c1yg1w83gjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇੱਕ ਉਮਰ ਕੈਦੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ.pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75228</id>
    <revision>
      <id>238053</id>
      <timestamp>2026-09-30T01:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238053</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="197" sha1="7tb6y47grm8n0irxpj0y8vf8gdyplj9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਇੱਕ_ਉਮਰ_ਕੈਦੀ_ਦਾ_ਸੁਪਨਾ.pdf
|Page = 1
|bSize = 598
|cWidth = 401
|cHeight = 827
|oTop = 3
|oLeft = 51
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7tb6y47grm8n0irxpj0y8vf8gdyplj9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75229</id>
    <revision>
      <id>238070</id>
      <timestamp>2026-09-30T04:34:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238070</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2191" sha1="2ek2ub90d0x5505orvpt65uc9fsmscp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{center|(੨੫)}}&lt;/noinclude&gt;ਦੁਖਾਰੀ ॥ ਹਮਰੇ ਕਰਮ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਹੈ ਫਕੀਰੀ ਸੋ ਦਿਲ
ਮਾਂਹਿ ਕਰਾਰੀ ॥ ਭਵ ਸਾਗਰ ਕੀ ਧਾਰ ਕਠਿਨ ਹੈ ਵਿਸਰ
ਗਏ ਸੁਧ ਸਾਰੀ ॥ ਲਛਮਨ ਹਰਿ ਸੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਵੋ
ਖੇਵਟਿਆ ਗਿਰਧਾਰੀ॥੧॥ ਜਵਾਬ ਰਾਣੀ ਰਾਗਹੋਲੀ॥
ਕੁਵਰ ਮੈਨੇ ਬਹੁਤ ਭਾਂਤ ਸਮਝਾਏ ॥ ਮੇਰੀ ਡ੍ਯੋਢੀ ਪਰ
ਅਲਖ ਜਗਾਏ ॥ ਰਾਜਾ ਭਏ ਕੁਝ ਸਾਰ ਨਾ ਜਾਨੀ ਘਰਕੇ
ਮਾਲ ਲੁਟਾਏ॥ ਤੇਰੀ ਮਨਸਾ ਥੀ ਜੋਗ ਜੁਗਤ ਮੈਂ ਨਾਹੱਕ
ਵਿਆਹ ਕਰਾਏ॥ ਵੈਰਨ ਸਾਸ ਭਈ ਹੈ ਮੇਰੀ ਐਸੇ ਮੀਤ
ਛੁਡਾਏ ॥ ਰਾਜ ਕੋ ਛੋਡ ਭਏ ਰਾਜਾ ਜੋਗੀ ਠਾਢੇ ਭਸਮ
ਰਮਾਏ ॥ ਰਾਜ ਕਾਂਨ ਸਭ ਕਲਕੀ ਛੋੜੀ ਭੀਖ ਮਾਂਗਨੇ
ਆਏ॥ ਸੋਚ ਸਮਝ ਘਰ ਬੈਠ ਰਹੋਗੇ ਚਰਨੋਚਿਤ ਲਗਾਏ॥
ਲਛਮਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰ ਗੁਣ ਗਾਵੋ ਨਾਹਕ ਜਨਮ ਗਵਾਏ
॥ ਬਾਰਤਾ ॥ ਇਤਨੀ ਸੁਨ ਬਾਤ ਰਾਨੀ ਰਤਨ ਕੌਰ
ਕੀ ਰਾਜਾ ਚਲ ਦਿਯੇ॥ ਔਰ ਚਾਲੇ ਚਾਲੇ ਮੈਨਾਵੰਤੀ
ਕੇ ਪਾਸ ਆਏ ਮਾਤਾ ਕੋ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਸੇ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕੀਆ ਔਰ
ਮਾਤਾ ਨੈ ਅਸੀਸ ਦੀ ॥ ਜਬ ਮਾਤਾ ਸੇ ਆਗਿਆ
ਲੈਕੇ ਬਾਕੀ ਹਾਲ ਜਿਬਾਨੀ ਕਹਾ॥ ਤਬ ਮਾਤਾ ਨੇ ਗੋਪੀ
ਚੰਦ ਸੇ ਕਹਾ ਸੁਨੋ ਕੰਵਰ ਜੀ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਚਾਰ ਕੂੰਟ
ਰਮਤੇ ਫਿਰੋ ਕਰੋ ਦੇਸ ਕੀ ਸੈਰ ॥ ਬੰਗਾਲੇ ਮੜ ਜਾਈਯੋ
ਜੋਤਮਚਾਹੀਯੋਖੈਰ ॥ ਚੌਬੋਲਾ ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਜੋ ਤੁਮ ਚਾਹੋ
ਖੈਰ ਤੇਰੀ ਬਰਜੇ ਮਹਿਤਾਰੀ ॥ ਸੁਨ ਗੋਪੀਚੰਦ ਲਾਲ ਭਾਂਤ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ek2ub90d0x5505orvpt65uc9fsmscp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238093</id>
      <parentid>238070</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238093</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2221" sha1="ayqqwg1tq8pkvub9whle9z79i82tc3y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੨੫)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੁਖਾਰੀ ॥ ਹਮਰੇ ਕਰਮ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਹੈ ਫਕੀਰੀ ਸੋ ਦਿਲ
ਮਾਂਹਿ ਕਰਾਰੀ ॥ ਭਵ ਸਾਗਰ ਕੀ ਧਾਰ ਕਠਿਨ ਹੈ ਵਿਸਰ
ਗਏ ਸੁਧ ਸਾਰੀ ॥ ਲਛਮਨ ਹਰਿ ਸੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਵੋ
ਖੇਵਟਿਆ ਗਿਰਧਾਰੀ॥੧॥ ਜਵਾਬ ਰਾਣੀ ਰਾਗਹੋਲੀ॥
ਕੁਵਰ ਮੈਨੇ ਬਹੁਤ ਭਾਂਤ ਸਮਝਾਏ ॥ ਮੇਰੀ ਡ੍ਯੋਢੀ ਪਰ
ਅਲਖ ਜਗਾਏ ॥ ਰਾਜਾ ਭਏ ਕੁਝ ਸਾਰ ਨਾ ਜਾਨੀ ਘਰਕੇ
ਮਾਲ ਲੁਟਾਏ॥ ਤੇਰੀ ਮਨਸਾ ਥੀ ਜੋਗ ਜੁਗਤ ਮੈਂ ਨਾਹੱਕ
ਵਿਆਹ ਕਰਾਏ॥ ਵੈਰਨ ਸਾਸ ਭਈ ਹੈ ਮੇਰੀ ਐਸੇ ਮੀਤ
ਛੁਡਾਏ ॥ ਰਾਜ ਕੋ ਛੋਡ ਭਏ ਰਾਜਾ ਜੋਗੀ ਠਾਢੇ ਭਸਮ
ਰਮਾਏ ॥ ਰਾਜ ਕਾਂਨ ਸਭ ਕਲਕੀ ਛੋੜੀ ਭੀਖ ਮਾਂਗਨੇ
ਆਏ॥ ਸੋਚ ਸਮਝ ਘਰ ਬੈਠ ਰਹੋਗੇ ਚਰਨੋਚਿਤ ਲਗਾਏ॥
ਲਛਮਨ ਰਾਮ ਸਿਮਰ ਗੁਣ ਗਾਵੋ ਨਾਹਕ ਜਨਮ ਗਵਾਏ
॥ ਬਾਰਤਾ ॥ ਇਤਨੀ ਸੁਨ ਬਾਤ ਰਾਨੀ ਰਤਨ ਕੌਰ
ਕੀ ਰਾਜਾ ਚਲ ਦਿਯੇ॥ ਔਰ ਚਾਲੇ ਚਾਲੇ ਮੈਨਾਵੰਤੀ
ਕੇ ਪਾਸ ਆਏ ਮਾਤਾ ਕੋ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਸੇ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕੀਆ ਔਰ
ਮਾਤਾ ਨੈ ਅਸੀਸ ਦੀ ॥ ਜਬ ਮਾਤਾ ਸੇ ਆਗਿਆ
ਲੈਕੇ ਬਾਕੀ ਹਾਲ ਜਿਬਾਨੀ ਕਹਾ॥ ਤਬ ਮਾਤਾ ਨੇ ਗੋਪੀ
ਚੰਦ ਸੇ ਕਹਾ ਸੁਨੋ ਕੰਵਰ ਜੀ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਚਾਰ ਕੂੰਟ
ਰਮਤੇ ਫਿਰੋ ਕਰੋ ਦੇਸ ਕੀ ਸੈਰ ॥ ਬੰਗਾਲੇ ਮੜ ਜਾਈਯੋ
ਜੋਤਮਚਾਹੀਯੋਖੈਰ ॥ ਚੌਬੋਲਾ ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਜੋ ਤੁਮ ਚਾਹੋ
ਖੈਰ ਤੇਰੀ ਬਰਜੇ ਮਹਿਤਾਰੀ ॥ ਸੁਨ ਗੋਪੀਚੰਦ ਲਾਲ ਭਾਂਤ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ayqqwg1tq8pkvub9whle9z79i82tc3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ.pdf/32</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75230</id>
    <revision>
      <id>238072</id>
      <timestamp>2026-09-30T04:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238072</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2317" sha1="bqsb92uaubt2og0285nhw865w6pcmor" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;{{center|(੨੬)}}&lt;/noinclude&gt;ਯੇਹ ਮਾਨ ਹਮਾਰੀ ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਗੁਰ ਸੇ ਰਾਖੋ ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਜੀ
ਲਾਜ ਤੁਮਾਰੀ ॥ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਜੇ ਫੇਰ ਤੇਰੀ ਸੂਰਤ ਪਰ
ਵਾਰੀ ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬੰਗਾਲਾ ਬਸੈ ਕੈਸਾ ਕੈਸਾ ਉਨਕਾ ਭੇਖ ॥
ਹਮਨੇ ਦੇਖਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤੇ ਰਾਜਕੀਏ ਚਹੂੰਦੇਸ ॥ ਚੌਬੋਲਾ ॥
ਮਾਤਾ ਜੀ ਰਾਜ ਕੀਆ ਚਹੂੰ ਦੇਸ ਮੁਲਕ ਮੈਂਨੇ ਦੇਖੇ ਸਾਰੇ
ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਰ ਸੁਥਾਨ ਹੈ ਦੇਖ ਲੀਏ ਤਖਤ ਹਜਾਰੇ॥
ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੱਖਣ ਔਰ ਗੁਜਰਾਤ ਰਹੇ ਨਾ ਹਮਸੇ ਨਿਆਰੇ
॥ ਪੂਰਬ ਪੱਛਮ ਦੇ ਖਲੀਏ ਸਭ ਬਲਖ ਬੁਖ਼ਾਰੇ ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਹਮ
ਕੋ ਤੂੰ ਮਨ੍ਯੋ ਕਰੈ ਬੰਗਾਲੇ ਮਤ ਜਾਇ। ਬੈਹਨ ਤੇਰੀ ਚੰਪਾ
ਵੰਤੀ ਦੇਖਤ ਹੀ ਮਰ ਜਾਇ ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾ ਰੇ ਦੇਖਤ
ਹੀ ਮਰ ਜਾਇ ਬੈਹਨ ਚੰਪਾ ਦੇ ਰਾਨੀ॥ ਮੁਝੇ ਲਗੇ ਅਪ੍ਰਾਧ
ਕਰੇ ਤੂੰ ਕਿਆ ਨਾਦਾਨੀ ॥ ਬੇਟਾ ਰੇ ਚੰਦਨ ਬ੍ਰਿਖ ਛੋਡ
ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬੋਡੇ ਬੇਰੀ ॥ ਜਨਮ ਅਕਾਰਥ ਜਾਇ ਕਹੀ ਤੁਮ
ਮਾਨੋ ਮੇਰੀ ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਜਾਂ ਦਿਨ ਸੇ ਜੋਗੀ ਭਯਾ
ਕਰਕੇ ਭਗਵਾ ਭੇਸ॥ ਘਰ ਸੋਲਾਂ ਸੌ ਨਾਰ ਹੈ ਤੋ ਇਨ ਮੇਂ
ਮਰੀ ਨਾ ਏਕ ॥ ਚੌਬੋਲਾ ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਮਰੀ ਇਨ
ਮੈਂ ਨਾ ਏਕ ਬੈਹਨ ਵੋਹ ਕੈਸੇ ਮਰੇਗੀ॥ ਯਾਂ ਸੂਰਤ ਪਰ
ਦੇਖ ਬਹੁਤ ਸਾ ਰੁਦਨ ਕਰੇਗੀ। ਮਾਤਾ ਜੀ ਆਵੋਂ ਗੋ ਸਮਝਾਇ 
ਧੀਰ ਦਿਲ ਮਾਹਿ ਧਰੇ ॥ ਤੁਮ ਲੀਜੋ ਬੁਲਵਾਇ
ਸਮਝ ਘਰ ਬੈਠ ਰਹੇਗੀ ॥ ਦੋਹਿਰਾ ॥ ਤੂੰ ਬੇਟਾ ਭੂਲਾ
ਫਿਰੈ ਮੈਂ ਸਮਝਾਊਂ ਤੋਹਿ ॥ ਘਰ ਕੀ ਤਿਰੀਆ ਹੈ ਭਲੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bqsb92uaubt2og0285nhw865w6pcmor</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238094</id>
      <parentid>238072</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T05:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>238094</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2347" sha1="3j25guob0d16vsrl0y78i3h00rp6lci" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{center|(੨੬)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਯੇਹ ਮਾਨ ਹਮਾਰੀ ॥ ਬੇਟਾ ਜੀ ਗੁਰ ਸੇ ਰਾਖੋ ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਜੀ
ਲਾਜ ਤੁਮਾਰੀ ॥ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਜੇ ਫੇਰ ਤੇਰੀ ਸੂਰਤ ਪਰ
ਵਾਰੀ ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬੰਗਾਲਾ ਬਸੈ ਕੈਸਾ ਕੈਸਾ ਉਨਕਾ ਭੇਖ ॥
ਹਮਨੇ ਦੇਖਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤੇ ਰਾਜਕੀਏ ਚਹੂੰਦੇਸ ॥ ਚੌਬੋਲਾ ॥
ਮਾਤਾ ਜੀ ਰਾਜ ਕੀਆ ਚਹੂੰ ਦੇਸ ਮੁਲਕ ਮੈਂਨੇ ਦੇਖੇ ਸਾਰੇ
ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਰ ਸੁਥਾਨ ਹੈ ਦੇਖ ਲੀਏ ਤਖਤ ਹਜਾਰੇ॥
ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੱਖਣ ਔਰ ਗੁਜਰਾਤ ਰਹੇ ਨਾ ਹਮਸੇ ਨਿਆਰੇ
॥ ਪੂਰਬ ਪੱਛਮ ਦੇ ਖਲੀਏ ਸਭ ਬਲਖ ਬੁਖ਼ਾਰੇ ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਹਮ
ਕੋ ਤੂੰ ਮਨ੍ਯੋ ਕਰੈ ਬੰਗਾਲੇ ਮਤ ਜਾਇ। ਬੈਹਨ ਤੇਰੀ ਚੰਪਾ
ਵੰਤੀ ਦੇਖਤ ਹੀ ਮਰ ਜਾਇ ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੇਟਾ ਰੇ ਦੇਖਤ
ਹੀ ਮਰ ਜਾਇ ਬੈਹਨ ਚੰਪਾ ਦੇ ਰਾਨੀ॥ ਮੁਝੇ ਲਗੇ ਅਪ੍ਰਾਧ
ਕਰੇ ਤੂੰ ਕਿਆ ਨਾਦਾਨੀ ॥ ਬੇਟਾ ਰੇ ਚੰਦਨ ਬ੍ਰਿਖ ਛੋਡ
ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬੋਡੇ ਬੇਰੀ ॥ ਜਨਮ ਅਕਾਰਥ ਜਾਇ ਕਹੀ ਤੁਮ
ਮਾਨੋ ਮੇਰੀ ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਜਾਂ ਦਿਨ ਸੇ ਜੋਗੀ ਭਯਾ
ਕਰਕੇ ਭਗਵਾ ਭੇਸ॥ ਘਰ ਸੋਲਾਂ ਸੌ ਨਾਰ ਹੈ ਤੋ ਇਨ ਮੇਂ
ਮਰੀ ਨਾ ਏਕ ॥ ਚੌਬੋਲਾ ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਮਰੀ ਇਨ
ਮੈਂ ਨਾ ਏਕ ਬੈਹਨ ਵੋਹ ਕੈਸੇ ਮਰੇਗੀ॥ ਯਾਂ ਸੂਰਤ ਪਰ
ਦੇਖ ਬਹੁਤ ਸਾ ਰੁਦਨ ਕਰੇਗੀ। ਮਾਤਾ ਜੀ ਆਵੋਂ ਗੋ ਸਮਝਾਇ 
ਧੀਰ ਦਿਲ ਮਾਹਿ ਧਰੇ ॥ ਤੁਮ ਲੀਜੋ ਬੁਲਵਾਇ
ਸਮਝ ਘਰ ਬੈਠ ਰਹੇਗੀ ॥ ਦੋਹਿਰਾ ॥ ਤੂੰ ਬੇਟਾ ਭੂਲਾ
ਫਿਰੈ ਮੈਂ ਸਮਝਾਊਂ ਤੋਹਿ ॥ ਘਰ ਕੀ ਤਿਰੀਆ ਹੈ ਭਲੀ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3j25guob0d16vsrl0y78i3h00rp6lci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/54</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75231</id>
    <revision>
      <id>238099</id>
      <timestamp>2026-09-30T07:59:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;{{Css image crop |Image = ਧਰਮ_ਅਤੇ_ਮਰਿਆਦਾ_ਦੀ_ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ_'ਚ_ਫਸੀ_ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 54 |bSize = 450 |cWidth = 328 |cHeight = 590 |oTop = 18 |oLeft = 111 |Location = center |Description =  }}&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>238099</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="311" sha1="gh7qp8ukfxgi795v3we0zi7e1nujttm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਧਰਮ_ਅਤੇ_ਮਰਿਆਦਾ_ਦੀ_ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ_'ਚ_ਫਸੀ_ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 54
|bSize = 450
|cWidth = 328
|cHeight = 590
|oTop = 18
|oLeft = 111
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;{{rh||50}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gh7qp8ukfxgi795v3we0zi7e1nujttm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75232</id>
    <revision>
      <id>238100</id>
      <timestamp>2026-09-30T08:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238100</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4040" sha1="1ziuru3hprzy5c9npy8gjemttm71b1m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਨੋ) ਇਕ ਹੋਣ ਲਈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੇਖਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਬਦਨਾਮ
ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਨੇਤਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੇਖਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ
ਨਿਚੋੜ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਜੋ ਬਾਕੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਸਭ
ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਵਿਚ
ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵਿਵਰਜਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ
ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਮਸਲਾ ਵੀ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮਾਨਯੋਗ ਸੁਪਰੀਮ
ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣਾ ਪਿਆ। ਕਈ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਦੂਜੇ
ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪਰੰਤੂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਹੀ ਇਕ
ਅਜਿਹਾ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਅਮੀਰ-ਗਰੀਬ,
ਮਰਦ-ਔਰਤ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਔਰਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਫਰਮਾਨ ਹੈ - “ਸੋ ਕਿਉ
ਮੰਦਾ ਆਖਿਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ॥” ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ
ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਭਾਵ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਦਾ
ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮੰਨਤ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ
ਮੈਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਨਮਾਜ
ਪੜ੍ਹਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜੇ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ
ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਚਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਾਵ ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ
ਵਿਚ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਧਰਮ ਦੇ ਅਖੌਤੀ
ਆਗੂ ਉਪਰੋਂ ਭਾਵੇਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਅੰਦਰੋਂ
ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ
ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਮਨ ਵਿਚ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਹੰਕਾਰ ਭਰਿਆ
ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਖੌਤੀ ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅਸਲੀ
ਅਧਾਰਮਿਕ ਇਹੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਿਆਸਤ ਵਾਂਗ ਧੰਦਾ
ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਢਹਿੰਦੀ ਕਲਾ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ
ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਇਸੇ ਆਸਰੇ ਚਲਦੀ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||4}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ziuru3hprzy5c9npy8gjemttm71b1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75233</id>
    <revision>
      <id>238117</id>
      <timestamp>2026-09-30T09:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238117</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4087" sha1="lyzmdhzljhdoohqzbywcpdr06af07yh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੈ। ਇਕੱਲੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀ ਤਾਂ
ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਇੰਨੀ ਚਰਚਾ ਚੱਲੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ
ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਚਾਪਲੂਸੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਤੇ ਕਿਸੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਬਰਛਾ
ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਕਈ ਸਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ
ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਚਾਪਲੂਸੀ ਕਰਕੇ ਹੋਲੀ-ਹੋਲੀ ਧਰਮ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ
ਦੀ ਪਦਵੀ 'ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ
ਅੱਗੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੜਕ ਤੇ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਸੀ ਉਦੋਂ ਉਸ ਕੋਲ
ਕੋਈ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣਨ ਮਗਰੋਂ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਕੋਠੀ ਕਈ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਬਣਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ
ਇਕ ਏਕੜ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਜਥੇਦਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ
ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਠੇਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੰਦਾ ਇੰਨਾ ਢੀਠ ਸੀ ਕਿ ਜਲਦੀ
ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ
ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋਇਆ ਤਦ
ਹੀ ਇਸਨੇ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ
ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਦੀ ਮਾਇਆ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਭੁੱਖ ਸੀ। ਇਹ ਕੇਸ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ
ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੀ ਬੇਹਿਸਾਬ ਬਣਾਈ ਗਈ
ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਕੋਈ ਇਨਕੁਆਇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ
ਕਿ ਕਿਸੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਨੱਚਣ ਦੇ ਇਵਜ਼ਾਨੇ ਵਜੋਂ ਇਸ
ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਦੀ ਖੁੱਲੀ ਛੂਟ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ 100 ਰੁਪਏ ਦੀ ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਵਤ
ਕਰਨ ਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਪਰਚਾ ਦਰਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਿਸਮਿਸ
ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਧ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ
ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਮੁਖ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਧਰਮ
ਦਾ ਗਿਰਾਵਟ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ
'ਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਰਬਉੱਚ
ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦੀ
ਹੈ ਕਿ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਥਨੀ ਤੇ ਕਰਨੀ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||5}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyzmdhzljhdoohqzbywcpdr06af07yh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75234</id>
    <revision>
      <id>238118</id>
      <timestamp>2026-09-30T09:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238118</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4109" sha1="aacj8ockggf9q9po8qsoe2zomzjob58" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਕੋ ਹੋਵੇ, ਜਿਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੱਲੋ-ਮੱਲੀ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰੇ
ਅਤੇ ਲੋਕ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਮੜ ਉਮੜ ਕੇ ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ
ਬਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ, ਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਖੌਲ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਣਾ ਦੇ
ਪਾਤਰ ਬਣਨ। ਉਦੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਅਖਬਾਰਾਂ
ਅਤੇ ਵੀ.ਡੀ. ਤੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ
ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਹੀ ਇਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ
ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਔਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰਸਤ ਹਨ। ਨਸ਼ੇ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਐਸ਼ਪ੍ਰਸਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ... ਆਦਿ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਡੇਰਿਆਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ
ਲਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੋਂ ਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ
ਕੋਲੋਂ ਲੁਕੀਆਂ ਨਹੀਂ - ਖੋਹੀਆਂ, ਡਾਕੇ, ਕਤਲ, ਬਲਾਤਕਾਰ, ਨਸ਼ੇ - ਕੀ
ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿਚ। ਉਹ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕਈ
ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਆਪਣੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਾਰਨ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਤਾਉਮਰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ
ਚੱਕੀ ਪੀਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਤਾਂ
ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਜਾਂ ਕਾਤਲ ਕਹਿਣ ਦੀ
ਬਜਾਏ ‘ਬਾਬਾ ਜੀ` ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਬਾਬਾ ਜੀ) ਦੀ
ਲੀਲ੍ਹਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ
ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਅਖੌਤੀ ਬਾਬੇ ਦੀਆਂ
ਚੇਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਰਲੇ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਲੱਖ ਲਾਹਣਤ ਐ ਯਾਰ
ਅਜਿਹਾ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋਣ ਦੇ, ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਇੰਨਾ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ
ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਹ
ਸ਼ਰਤ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ
ਹੈ। ਪਰ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕੋਈ
ਵਿਰਲਾ ਹੀ (ਕਰੋੜਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ) ਕਾਬੂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਖੌਤੀ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ
ਪਹਿਲੇ ਵਿਕਾਰ ਭਾਵ ਕਾਮ’ ਨੇ ਹੀ ਢਾਹ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਇਹ ਕੀ
ਜਾਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ
ਪਹਿਲਾ ਕਾਮ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਛਾਇਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਨਵਵਿਆਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||6}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aacj8ockggf9q9po8qsoe2zomzjob58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75235</id>
    <revision>
      <id>238119</id>
      <timestamp>2026-09-30T09:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238119</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4161" sha1="bbe698d3rmfina4ea6nsopto33k3fan" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਾਮੁਕ ਮੁਦਰਾ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੁਦਰਾ ਵਿਚ ਆਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ
ਜਾਂਦਾ, ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਸਾਧਾਂ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੰਥ 'ਚੋਂ ਛੇਕ ਕੇ
ਮੁਆਫੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਭਾਵ ਆਪਣੇ ਅਵਚੇਤਨ ਅੰਦਰ ਪਲ਼
ਰਹੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੂਜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਕ
ਸ਼ੇਅਰ ਤੇ ਅਸਮਰੱਥ, ਨਿਮਾਣੇ, ਨਿਤਾਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਮੱਥੇ ਤੇ
ਤਿਊੜੀਆਂ ਪਾ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੋਂ ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ
ਹਨ, ਪਰਿਕਰਮਾ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀਆਂ, ਜਥੇਦਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਰਸੀ ਦੀ ਚੌਧਰ
ਲਈ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਚੱਲਣੀਆਂ, ਘਸੁੰਨ-ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਡੰਡਾ-ਸੋਟਾ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ
ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਵਿਕਾਰ ਲੋਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਖੌਤੀ ਚੌਧਰੀਆਂ ਅੰਦਰ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਕੇ ਝੜਿਆ ਹੈ। ਗੋਕ ਲੁੱਟ ਕੇ
ਘਰ ਭਰਨੇ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਜਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ
ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਲੈਣੀਆਂ, ਸੰਗੜ ਦੇ ਗੋਲਕ ਦੇ ਪੈਸੇ 'ਚੋਂ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਲੱਖ
ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹਾਂ ਲੈਣੀਆਂ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਅੰਨ੍ਹੇ
ਲੋਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਚੌਥਾ ਵਿਕਾਰ ਮੋਹ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਕੇ ਇਹ
ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ
ਦੀਆਂ ਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਮਰੇ ਅਲਾਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜਦੋਂ
ਕਿ ਆਮ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਲਈ ਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਮਰਾ ਲੈਣਾ ਖਾਲਾ ਜੀ ਦਾ ਵਾੜਾ
ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਉਹ
ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਦਾ ਜੁਗਾੜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵਾਹ ਨਾ ਜਾਣ ਤੇ
ਅੰਤ ਨੂੰ ਅੱਤ ਦੀ ਗਰਮੀ, ਠੰਢ ਆਦਿ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਵੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਵਿਚ ਸੋਣ
ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹ ਜਾਂ ਡਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੱਸ ਹੀ ਆਪਣੇ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਮੇਟੀ ਅਧੀਨ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ
ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਚ ਨੌਕਰੀਆਂ
ਦਿਵਾਉਣੀਆਂ, ਦੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਸੰਗਤ ਵਾਂਗ ਲਾਈਨਾਂ
'ਚ ਲੱਗਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਲਾਈਨ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ
ਵਿਚ ਮੱਥਾ ਟਿਕਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ (ਮੋਹ ਜਾਂ ਡਰ) ਤਹਿਤ
ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ
ਤਰੁੰਤ(instant) ਤਰੀਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਮ ਸੰਗਤ ਨੂੰ 8-8
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||7}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bbe698d3rmfina4ea6nsopto33k3fan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75236</id>
    <revision>
      <id>238120</id>
      <timestamp>2026-09-30T09:51:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238120</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4088" sha1="8o34tz06kl1n1udcex5j4lv9kqtyp74" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;10-10 ਸਾਲ ਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਮਗਰੋਂ ਸ੍ਰੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਰਖਵਾਉਣ ਦਾ
ਸੁਭਾਗਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪੰਜਵਾਂ ਵਿਕਾਰ 'ਹੰਕਾਰ' ਹੈ - ਇਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ
ਅਖੌਤੀ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਅੰਦਰ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਕੇ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ
ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼
ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਜਾਂ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ
ਫਰਿਆਦ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੋਈ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਵੱਲ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਡਰਾਉਣਾ ਕਿ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਆ ਗਏ?
ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਰੂੰ ਪਾ ਲੈਣੀ ਅਤੇ ਮਾਨਯੋਗ
ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾ ਮੰਨਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ
‘ਨੀਵੀਂ ਮੱਤ’ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਸੱਤਵੇਂ ਆਸਮਾਨ
ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ
ਦਿਵਿਆਂਗਜਨਾਂ ਨੂੰ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ
ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ “ਪੜਿ ਪੜਿ ਗਡੀ ਲਦੀਅਹਿ ਪੜਿ ਪੜਿ ਭਰੀਅਹਿ ਸਾਥ॥”
ਪੂਰੀਆਂ ਢੁਕਦੀਆਂ ਹਨ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ
ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾ। ਇਸਦਾ ਉੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੋਈ
ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਗੁੰਮਨਾਮ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਥੇਦਾਰੀਆਂ ਤੇ
ਪ੍ਰਧਾਨਗੀਆਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁੰਮਨਾਮ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਡਿਗਦੀਆਂ
ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਕਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਪੰਜੇ ਵਿਕਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੱਲ
ਅਲੱਗ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ 'ਚ ਕੋਈ ਭਾਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ
'ਚ ਕੋਈ, ਪਰੰਤੂ ਹੁੰਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਹਨ। ਪਰੰਤੂ ਆਮ ਗ੍ਰਹਿਸਤੀ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ
ਧਾਰਮਿਕ ਬਾਣਾ ਪਾ ਕੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ
ਇਨਸਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਵਿਚ ਫਰਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ
ਜੁਰਮ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰਾਖੇ (ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ) ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ
ਜੁਰਮ ਵਿਚ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਇਹ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬਾਣੇ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦੇ ਧਾਰਨੀ
ਹਨ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ (ਗੁਰਦੁਆਰਾ) ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਗੁਰਮਰਿਆਦਾ ਦੀ
ਰਾਖੀ ਕਰਨੀ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ
{{gap}}&lt;noinclude&gt;{{rh||8}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8o34tz06kl1n1udcex5j4lv9kqtyp74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75237</id>
    <revision>
      <id>238121</id>
      <timestamp>2026-09-30T09:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238121</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4089" sha1="5mdr38pwkxh85ap51i55x0ogxho6cy8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਉਸ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ
ਵੀ। ਪਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਇਹੀ ਲੋਕ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰਸੇ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ
ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਰ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਝਲਕਦੇ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਆਮ
ਸੰਗਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਸੇਧ ਲਵੇਗੀ ? ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਸੰਗਤ ਕਦੇ
ਵੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜ ਸਕੇਗੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨੂੰ
‘ਬੱਧਾ-ਚੱਟੀ ਵਾਂਗ ਬਾਕੀ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਕੰਮ ਸਮਝੇਗੀ ਜਾਂ
ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪਤਨ
ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ 22 ਮੰਜੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ
ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਜੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠੀ
ਕੀਤੀ ਰਸਦ, ਰਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਆਦਿ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ
ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਮਸੰਦ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ
ਸੀ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਮਸੰਦ ਲੋਭੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਭੇਟਾ ਨੂੰ
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਮੰਤਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣ
ਲੱਗ ਪਏ। ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਸੰਦਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਜਿਉਂਦੇ
ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਮੱਸਾ ਰੰਘੜ
ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਢੰਗ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਕਰਕੇ ਮੁਜਰਾ
ਅਤੇ ਨਾਚ-ਗਾਣਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ
ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੁੱਖਾ
ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਿੰਘ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਰਸਦ
ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੱਸੇ ਰੰਘੜ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਨੇਜੇ ਤੇ ਟੰਗ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ
ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸਭ ਕੰਮ ਗੁਰਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ
ਕਰਨ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਜਾਂ
ਅਖੌਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਤੇ ਟੰਗ ਕੇ ਆਪਣੀ
ਮਰਿਆਦਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦਾ
ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਾਹ ਪਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰਮਿਕ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5mdr38pwkxh85ap51i55x0ogxho6cy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75238</id>
    <revision>
      <id>238122</id>
      <timestamp>2026-09-30T09:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238122</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4066" sha1="lo4o8lngrkcq2hektcu9rwidtmu3e8h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਅਤੇ ਡਰਾਵਣਾ ਚਿਹਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੁਨੀਆਂ
ਦੋ ਅਜੂਬਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਅਜੂਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਤਖ਼ਤ
ਹੈ। ਇਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਹਰੇਕ
ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੁਰੂ
ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ “ਗੁਰੂ ਕੀ ਨਗਰੀ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਿੰਨੇ ਵਾਹ ਵੀ ਸ੍ਰੀ
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਹੱਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ
ਇਤਿਹਾਸ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਘੁੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਕੇ ਮੱਥੇ
ਨਾਲ ਲਾਉਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੀ
ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੈਦਾ
ਹੋਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਬੜੇ ਦਲੇਰ, ਸੂਝਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਲਈ
ਮਰ-ਮਿਟਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇਕ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਇਥੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ
ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਇੰਨੀ ਭੀੜ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰ, ਬਿਰਧ, ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ
‘ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ’ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਘੰਟਿਆਂ-ਬੱਧੀ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ
ਹੈ, ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡੰਡੇ ਲਗਾ ਕੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰੋਕ ਕੇ ਲੰਘਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ
ਬੋਲ-ਬੁਲਾਰਾ ਅਤੇ ਧੱਕਾ-ਮੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਨੀ ਡਿਊਢੀ, ਜਿਥੋਂ ਕਿ ਸੰਗਤ
ਦੀ ਲਾਈਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ
ਵੀ ਕਾਫੀ ਲੰਮਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਦਿਵਿਆਂਗ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ ਉਸ ਸਬੰਧੀ
ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜ੍ਹਤ ਵਿਅਕਤੀ
ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਵਰਗ ਨੂੰ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ
ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦਿਵਿਆਂਗਤਾ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ
ਵਿਅਕਤੀ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਵਿਆਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ
ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲੋਂ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ
ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪੌੜੀ ਦੇ ਕੋਈ ਸਟੈਂਪ ਨਹੀਂ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||10}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lo4o8lngrkcq2hektcu9rwidtmu3e8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75239</id>
    <revision>
      <id>238123</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:02:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238123</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4017" sha1="momgpgxqin2zou62ki3dhtpsu87ragg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਬਣਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇਕੋ ਸਟੈੱਪ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟੋ ਘੱਟ
ਡੇਢ ਦੋ ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਨਾ ਸਭਾ
ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2019 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ
ਸਾਹਿਬ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ
ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਏਰੀਆ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਉਥੋਂ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ
ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਪਲੈਕਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਦਰਸ਼ਨੀ ਡਿਊਡੀ
ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲੱਗੇ
ਤਾਂ ਉਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਰਸ਼ਨੀ ਡਿਊਢੀ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ
ਜਾਣ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾ ਸਕਦੇ
ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਆਮ ਸੰਗਤ ਦੀ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ
ਲਗਵੇਂ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀਲਫੇਅਰ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ
ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਠ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ
ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉਹ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਨਾ
ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਲੱਦ ਕੇ ਸ੍ਰੀ
ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟਿਕਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਬੁਰਾ
ਲੱਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨੇਤਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੰਨੀ ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਹਸਤੀ ਆਉਂਦੀ
ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੇਤ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਗੇਟ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਾ ਕੇ ਸ੍ਰੀ
ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਜੋ ਲੋੜਵੰਦ
(ਦਿਵਿਆਂਗ) ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਵਾਲਾ ਰਵੱਈਆ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿਚ ਮੈਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਣ
ਲਈ ਫਿਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਵਿਆਂਗ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ
ਵੀ ਉਥੇ ਬੁਲਾਇਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਖਰੀਦੀ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲ
ਚੇਅਰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਮਸਲੇ ਸਬੰਧੀ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ
ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਦੋ ਯਾਰ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਗੱਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਭੈਣ
ਸਵਰਨ ਕੌਰ (ਉਰਫ ਲਾਭ ਕੌਰ) ਨਾਲ ਵੀ ਮੋਬਾਇਲ ਤੇ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ
ਸਭ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜਾ ਕੇ ਪੰਗਾ ਨਾ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||11}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>momgpgxqin2zou62ki3dhtpsu87ragg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75240</id>
    <revision>
      <id>238124</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238124</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4192" sha1="rel2tfkscz6nvbo37wq7dveveznawxu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਨੇ
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅੰਦਰ ਗੁੰਡੇ ਅਤੇ ਮਸਲਮੈਨ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਨੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਿਆਦਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਲਾਹ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ
ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਲ਼ੇ ਹੋਏ ਗੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਲੱਤਾਂ ਬਾਹਾਂ ਤੁੜਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।” ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ
ਜਿਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਘਬਰਾ ਤਾਂ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਅਗਲੇ ਪਲ ਫਿਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ
ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਬ ਨਾਲ ਹੈ ਤਾਂ ਡਰ ਕਿਸ
ਗੱਲ ਦਾ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬੀਤੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਿਸ
ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਸਿਸਟਮ ਠੀਕ
ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਅਖੌਤੀ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ (ਗੁੰਡਿਆਂ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਡਾਂਗਾਂ
ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਸਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਖੈਰ ! ਅਸੀਂ ਲਗਭਗ 11 ਵਜੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ
ਪਹੁੰਚੇ। ਮੀਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ
ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਕਾਰ
ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿਖੇ ਕਾਰ ਪਾਰਕ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦਿਵਿਆਂਗ ਹੋਣ
ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਰਕਿੰਗ ਫੀਸ ਲਈ ਗਈ। ਫੇਰ ਇਸ ਕਾਰ ਪਾਰਕਿੰਗ ਤੋਂ
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਵਹੀਕਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ
ਲਈ ਸੜਕ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਥਾਂ ਪਿੱਲਰ ਗੱਡੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ
ਵੀਲਚੇਅਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਰਸਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ
ਰਾਹਗੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਪਿੱਲਰਾਂ ਉਪਰੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਮਿੰਨਤਦਾਰੀ
ਕਰਦਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ
ਬੜੇ ਹੈਰਾਨ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸਾਂ ਕਿ ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਆਮ ਸੰਗਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵਹੀਕਲ ਨਹੀਂ
ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਸੜਕ
ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਲੱਗੇ ਪਿੱਲਰਾਂ ਵਿਚ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਦੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਾ
ਛੱਡਣ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਮਸਾਂ ਪਹੁੰਚੇ ਸਾਂ, ਉਥੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ
ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ, ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਵਗੈਰਾ ਦੀਆਂ ਕਰੋੜ ਕਰੋੜ
ਦੀਆਂ 8-10 ਗੱਡੀਆਂ ਰੇਂਜ ਰੋਵਰ, ਇਨੋਵਾ, ਸਕਾਰਪਿਓ ਆਦਿ ਖੜ੍ਹੀਆਂ
ਸਨ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸਕੂਨ ਤਾਂ ਆਇਆ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ
ਅਸੀਂ ਦਿਵਿਆਂਗ (ਅੰਗਹੀਣਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||12}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rel2tfkscz6nvbo37wq7dveveznawxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75241</id>
    <revision>
      <id>238125</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238125</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4105" sha1="tfzawos67wg83g6t1wj27f6zoazfvbc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਆਪਣੀਆਂ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰਜ਼ ਤੇ ਇਥੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਵਾਸਤਵਿਕ ਵਿਚ ਤਾਂ
ਇਹ ਅਖੌਤੀ ਧਰਮ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਅੰਗਹੀਣ ਹਨ ਜੋ ਇਥੇ ਤੱਕ ਪੈਦਲ ਨਹੀਂ
ਆ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਉੱਚਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ
ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ 21 ਬਿਸਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ
ਆਪ ਨੂੰ 20 ਬਿਸਵੇ, ਭਾਵ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਮਝਿਆ ਸੀ।&lt;/br&gt;
ਅੱਗੇ ਲਿਫਟ ਰਾਹੀਂ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਹੇਠਾਂ ਪਰਿਕਰਮਾ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ
ਇਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੜੇ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੇ ਤਿਉੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਮਨਾ
ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ
ਵਿਚ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮੋਬਾਇਲ ਤੇ
ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਮੀਡੀਆ
ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਦੇ ਟਾਈਰ
ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਤੇ ਗਏ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਆਮ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ
ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਵੀਲਚੇਅਰ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਹ ਫਰਕ ਹੈ ਕਿ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ
ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੈਟਰੀ ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੀ ਛੋਟੀ ਮੋਟਰਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ
ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ, ਰਬੜ ਅਤੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ
ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਭਾਵ ਇਸ ਵਿਚ ਚਮੜਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ
ਵਿਚ ਪੈਟਰੋਲ ਜਾਂ ਡੀਜ਼ਲ ਆਦਿ ਨਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਹੀਂ
ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਵੈਸੇ ਵੀ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਿਜਲੀ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਜਨਰੇਟਰ ਜਾਂ
ਇਨਵਰਟਰ ਬੈਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ
ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਹੈ। ਖ਼ੈਰ ! ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਗੱਲ ਜਾਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗਤ ਇਕੱਠੀ
ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਲਿਫਟ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੇ
ਸਾਥੀ ਦੀ ਆਮ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਪਰਿਕਰਮਾ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦਿੱਤੀ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਮੈਂ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸਾਡੇ
ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜੋ ਸੰਗਤ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖੜੇ
ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਕੋਈ ਬੀਬੀ ਕਹਿੰਦੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹਾਰਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਕੋਈ
ਕਹਿੰਦਾ ਮੈਨੂੰ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਮੈਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||13}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfzawos67wg83g6t1wj27f6zoazfvbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75242</id>
    <revision>
      <id>238126</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238126</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3518" sha1="s30mf357qiwbqedhdltx7dymomn9akn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ
ਸਾਨੂੰ ਆਮ ਲਾਈਨ ਰਾਹੀਂ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਲਈ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ
ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਅਨਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਦੀ
ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਹੈਰਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ
ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ
ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਸਿਫਾਰਸ਼ੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨੂੰ
ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਮੱਥਾ ਟਿਕਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖ਼ੈਰ ! ਇਹ
ਗੱਲ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲੁਕੀ-ਛਿਪੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਥੇ ਸਿਰਫ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਤੇ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ
ਹਨ। ਆਮ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਮਰਾ ਅਲਾਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ
ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਸਰਾਵਾਂ
ਵਿਚ ਦਸ ਕਮਰੇ ਲੈ ਲਵੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਬੜਾ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤਾਉ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਵੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ
ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ,
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਹਸਪਤਾਲ ਆਦਿ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ
ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਰਿਸ਼ਵਤਾਂ ਵੀ ਚਲਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ
ਸਗੋਂ ਹੁਣ ਮੈਰਿਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ
ਹਨ। ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਵਤ ਬਿਨਾਂ ਨਿਰੋਲ ਮੈਰਿਟ
ਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਵਿਚ ਸਭ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ
ਪ੍ਰਤੀ ਆਸਥਾ ਹੋਰ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਸਾਡੀ ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਫੇਰੀ ਸਬੰਧੀ 13 ਅਕਤੂਬਰ, 2019 ਨੂੰ
ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ ਕੁਝ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਿਪਿੰਗਜ਼ ਦੇਣੀਆਂ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ
ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ:
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||14}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s30mf357qiwbqedhdltx7dymomn9akn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75243</id>
    <revision>
      <id>238127</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:16:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238127</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="311" sha1="fyngoutr4i46ck7sc101w7eu8w7u0wg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਧਰਮ_ਅਤੇ_ਮਰਿਆਦਾ_ਦੀ_ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ_'ਚ_ਫਸੀ_ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 19
|bSize = 550
|cWidth = 294
|cHeight = 339
|oTop = 29
|oLeft = 131
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;{{rh||15}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fyngoutr4i46ck7sc101w7eu8w7u0wg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75244</id>
    <revision>
      <id>238128</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:18:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238128</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="4orbiovp6k0xt64pr6as0ii0twl3ini" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਧਰਮ_ਅਤੇ_ਮਰਿਆਦਾ_ਦੀ_ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ_'ਚ_ਫਸੀ_ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 20
|bSize = 550
|cWidth = 261
|cHeight = 505
|oTop = 17
|oLeft = 172
|Location = center
|Description = 
}}
16&lt;noinclude&gt;{{rh||16}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4orbiovp6k0xt64pr6as0ii0twl3ini</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238129</id>
      <parentid>238128</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238129</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="311" sha1="3syjlkos7hozmvqw12lnj9x7fs7z359" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਧਰਮ_ਅਤੇ_ਮਰਿਆਦਾ_ਦੀ_ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ_'ਚ_ਫਸੀ_ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 20
|bSize = 550
|cWidth = 261
|cHeight = 475
|oTop = 17
|oLeft = 172
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;{{rh||16}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3syjlkos7hozmvqw12lnj9x7fs7z359</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75245</id>
    <revision>
      <id>238130</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238130</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="883" sha1="m7umo5sdknrnn42eyyiyodtzmqnehpa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਧਰਮ_ਅਤੇ_ਮਰਿਆਦਾ_ਦੀ_ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ_'ਚ_ਫਸੀ_ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 21
|bSize = 500
|cWidth = 291
|cHeight = 385
|oTop = 11
|oLeft = 108
|Location = center
|Description = 
}}
{{gap}}ਬੜੇ ਸ਼ਾਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ
ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ 75% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦਿਵਿਆਂਗ
ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚ
ਅੱਧਾ ਕਿਰਾਇਆ ਵਸੂਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||17}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m7umo5sdknrnn42eyyiyodtzmqnehpa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>238131</id>
      <parentid>238130</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>238131</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="883" sha1="atshg5wc2tbi89z74dbyr8dcjyqglx0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਧਰਮ_ਅਤੇ_ਮਰਿਆਦਾ_ਦੀ_ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ_'ਚ_ਫਸੀ_ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 21
|bSize = 500
|cWidth = 291
|cHeight = 380
|oTop = 11
|oLeft = 108
|Location = center
|Description = 
}}
{{gap}}ਬੜੇ ਸ਼ਾਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ
ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ 75% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦਿਵਿਆਂਗ
ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚ
ਅੱਧਾ ਕਿਰਾਇਆ ਵਸੂਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਥੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||17}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>atshg5wc2tbi89z74dbyr8dcjyqglx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75246</id>
    <revision>
      <id>238132</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238132</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3858" sha1="qyjjhr9kmccvdvootrpjnww62h9yicp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਮੂਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ
ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 40% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦਿਵਿਆਂਗਤਾ ਦੀ
ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕਮੇਟੀ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ
ਦੇਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਇਸੇ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 75% ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾਈ ਗਈ
ਹੈ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਵਿਚ ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ
ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਸਰਾਂ ਸਾਹਾਗੜ੍ਹੀ ਕਾਰ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ
ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਇਹੀ ਸਰਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਵਾਲੀ
ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਅਸਲ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਵਿਚ ਇੰਨੀ
ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ
ਅਹਿਸਾਸ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਨਕ ਵਿਚੋਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇਕੋ ਪਾਰਟੀ ਦੇ
ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਕੀੜੀਆਂ-ਮਕੋੜੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਹੁਣ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ
ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ
ਅਸਲ ਵਿਚ ਰੱਬ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ?&lt;/br&gt;
{{gap}}ਸਾਲ 2018 ਵਿਚ ਮੈਂ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਰਬਨ
ਅਸਟੇਟ, ਫੇਜ-3, ਪਟਿਆਲਾ ਸਥਿਤ ਸਹਾਇਕ ਮੈਨੇਜਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਦਫਤਰ
ਵਿਖੇ ਸਮੂਹ ਏ.ਟੀ.ਐਮਜ਼ 'ਤੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਜਾਣ
ਲਈ ਰੈਂਪ ਬਣਵਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ। ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਾਰੇ
ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਮੈਂ ਪੀ.ਏ. ਨੂੰ
ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਹੈ।
ਪੀ.ਏ. ਵੱਲੋਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਲਿੱਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ
ਗਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ।
ਪੀ.ਏ. ਨੇ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ।
ਮੇਰੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਦਰਵਾਜਾ
ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ
ਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਆਪ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੜੇ ਅਦਬ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਪੱਤਰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||18}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qyjjhr9kmccvdvootrpjnww62h9yicp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75247</id>
    <revision>
      <id>238133</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238133</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4049" sha1="fkcaqr9vujy8vs3fjh4dldu4umlht36" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉੱਠ ਕੇ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉੱਠ ਕੇ
ਆਪ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹ
ਲਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਨਹੀਂ ਸਰ, ਹੁਣ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੇ ਮੱਦੇ ਨਜ਼ਰ (ਭਾਵ ਜਿਵੇਂ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ
ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਿਵਿਆਂਗ
ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਦੂਜੀ ਉਦਾਹਰਣ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ
ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ, ਡਾ. ਬੀ. ਐਸ. ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤੱਕ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਲ
2019 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ’ ਰਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਕਾਪੀ ਡਾ. ਘੁੰਮਣ ਨੂੰ ਭੇਟਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ
ਦਫਤਰ ਵਿਖੇ ਗਿਆ। ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ ਨੂੰ ਸਲਿੱਪ ਭਰ ਕੇ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਤੇ
ਮੰਤਵ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ‘ਪੁਸਤਕ ਭੇਟਾ ਕਰਨ ਲਈਂ।’ ਹੋਰ ਵੀ 15-20 ਬੰਦੇ
ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਸਲਿੱਪਾਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਸਾਹਿਬ
ਦੀ ਟੇਬਲ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਵਾਰੀ ਸਿਰ ਸਭ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ
ਗਿਆ। ਮਿਲਣ ਲਈ ਮੇਰੀ ਵਾਰੀ ਵੀ ਆ ਗਈ। ਮੈਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ
ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਲਈ ਦਰਵਾਜੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਹੀ ਪਾਇਆ ਸੀ
ਕਿ ਡਾ. ਘੁੰਮਣ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਖੁਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ
ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਸੌਰੀ, ਮਿਲਣ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਦਰਅਸਲ ਸਾਰੇ ਡੀਨਜ਼
ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਸੀ।” ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ
ਵਾਰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ
ਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਭੇਟਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਸਤਕ ਦਾ
ਟਾਈਟਲ ਦੇਖ ਕੇ ਝੱਟ ਕਿਹਾ, “ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਦੋ ਦਿਵਿਆਂਗ
ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੀ-ਐੱਚ.ਡੀ. ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ-1995 ਅਤੇ 2016
ਤਹਿਤ ਦਿਵਿਆਂਗਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ
ਕੀ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਰਲੀਜ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ? ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਲੀਜ ਹੋ ਗਈ
ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਕਿ “ਚਲੋ ਮੈਂ ਵੀ ਰਲੀਜ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।”
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||19}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fkcaqr9vujy8vs3fjh4dldu4umlht36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75248</id>
    <revision>
      <id>238134</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238134</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3967" sha1="dmfo64ybewbqi4clxcl59tx958kehtu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪੁਸਤਕ ਫੜ੍ਹਾ ਕੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ
ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਇਲ ਤੋਂ ਪਿਕਚਰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ
ਵੱਲੋਂ ਪਿਕਚਰ ਖਿੱਚੀ ਗਈ। ਮੈਂ ਵੀ ਡਾ. ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ
ਕੀਤਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ 5-7
ਦਿਵਿਆਂਗ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਆ ਰਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸਬੰਧੀ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਜਦੋਂ
ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ (ਡਾ. ਘੁੰਮਣ) ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਣ
ਲਈ ਸਲਿੱਪ ਅੰਦਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸਭ
ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਸਾਡੀ ਪਰਚੀ ਆਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਚੀ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਿ
ਦਿਵਿਆਂਗ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮਿਲਣ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੁਰੰਤ ਪੀ.ਏ. ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਗੈਸਟ ਰੂਮ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਦਿਓ। ਅਸੀਂ ਗੇਂਸਟ ਰੂਮ ਵਿਚ ਬੈਠ
ਗਏ। ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ 'ਚ ਹੀ ਡਾ. ਘੁੰਮਣ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ 'ਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਆਪ ਸਾਡੇ
ਕੋਲ ਆਏ। ਸਭ ਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਭਾਵੇਂ ਛੋਟੀਆਂ
ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਪਰੰਤੂ ਅਸਰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਅਕਤੀ
ਸਾਡੇ ਗੁੱਸੇ-ਗਿਲੇ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ! ਇਹ ਤਾਂ ਦੋ ਦਫਤਰਾਂ ਦੀਆਂ
ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਜਥੇਦਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰ
ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲਾ
ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਵੱਈਆ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ
ਥਾਂ ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਰੱਬ ਦਿਸਿਆ। ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਦੋ
ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਜੋ ਲੋਕ ਨਿਆਸਰੇ ਜਾਂ
ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ - ਜਿਵੇਂ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆਂਗ - ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ
ਲੋੜ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਸਟਮ ਅਤਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ
ਢਾਂਚਾ (Infrastructure) ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਢਾਲ ਲਿਆ ਹੈ। ਜੇ
ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਵਾਧੂ ਵਿਸਥਾਰ
ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ ਪਰ ਕਿੰਨੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼, ਜਿਹੜੇ
ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਾਸਤਿਕ ਹਨ, ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਨੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਨ ਅਤੇ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||20}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dmfo64ybewbqi4clxcl59tx958kehtu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75249</id>
    <revision>
      <id>238135</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:44:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238135</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3863" sha1="r7dsn03gryjnxpygb3a6ufyrlg7d6pn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਭਾਰਤ, ਜਿਹੜਾ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ, ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਵਿਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ
ਮੁਤਾਬਕ ਤਾਂ ਰੱਬ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਸਤਿਕ ਲੋਕਾਂ
ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਦ ਪਰਸਨਜ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ-2016 ਨੂੰ ਐਕਟ-1995
ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਖਤ ਬਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚ
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਈ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਇਹ ਐਕਟ ਸਮੁੱਚੇ
ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਸਮੂਹ ਸਰਕਾਰੀ, ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ
ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਵਰਗ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ
ਪਾਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਬੜੀ ਬਰੀਕੀ
ਨਾਲ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ,
ਸਹੂਲਤਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਤੇ 5 ਸਾਲ
ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਉਪਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ
ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ (ਟੂਰਿਸਟ) ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਸਬੰਧੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ
ਬਾਖੂਬੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਇਸ ਪਾਸੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵੀ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਜੇ ਕਛੁਆ-ਚਾਲ
ਹੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਅਖੌਤੀ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਇਹ
ਐਕਟ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਂ ਦਾ
ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਬ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਮੱਤ ਨੀਵੀਂ ਹੈ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਖੈਰ ! ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ
ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਈ ਨਵ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ (ਵਿਆਂਹਦੜ ਮੇਕਅੱਪ ਕਰਕੇ ਲੜਕੀ
ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਚੂੜਾ ਪਾਇਆ। ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ੍ਹੀ ਫਿਰਦੇ ਸਨ, ਕਈ
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੇੜ ਕੇ ਹਾਸਾ-ਠੱਠਾ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਸੈਲਫੀਆਂ ਲੈ
ਰਹੇ ਸਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਮੋਬਾਇਲ ਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ
ਨੰਗੇ-ਸਿਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ
ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ ਮਰਿਆਦਾ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੇਖ-ਦੇਖ ਕੇ
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||21}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r7dsn03gryjnxpygb3a6ufyrlg7d6pn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>75250</id>
    <revision>
      <id>238136</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:47:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>238136</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3949" sha1="3zloe7po8ap61w4vgu3dxw3196h6ss5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਨਜ਼ਾਰੇ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕਪਲ ਇਥੇ
ਸ਼ਰਧਾਵਸ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਨੀਮੂਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂ ਪਿਕਨਿਕ ਮਨਾਉਣ ਲਈ
ਆਏ ਹੋਣ। ਮੱਸਾ ਰੰਘੜ ਵੇਲੇ ਵੀ ਇਥੇ ਐਸਾ ਕੰਮ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਵੈਸੇ
ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਕਾਰ ਪਾਰਕਿੰਗ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ
ਤੱਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਂਪ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਨੀਮੂਨ ਮਨਾਉਣ,
ਕੁਝ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ, ਕੁਝ ਟਾਈਮ ਪਾਸ ਕਰਨ, ਕੁਝ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੁਝ
ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਕਰਕੇ ਪਿਕਨਿਕ ਮਨਾਉਣ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ
ਸ਼ਰਧਾਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਕਈ ਕਰੋੜਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ-ਅੱਧਾ ਮਸਾਂ ਆਉਂਦਾ
ਹੋਵੇਗਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਵੈਸੇ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਵਿਕਾਰ ‘ਲੋਭ’ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ
ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੱਬਰ ਵੀ ਤਾਂ
ਸੰਗਤ ਦੀ ਭੇਟਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੇ ਪਾਲਣੇ ਨੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਭੀੜ ਚਾਹੀਦੀ ਐ,
ਭਾਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਮਰਜ਼ੀ ਆਵੇ। ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਸਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਕ ਕਮਰੇ ਦੇ ਇਕ
ਰਾਤ ਦੇ 1200/- ਰੁਪਏ ਲੈ ਕੇ ਲੁੱਟ ਮਚਾਈ ਪਈ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੋਈ
ਬਿਜਨਸ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਇਥੇ ਤਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਮੁਤਾਬਕ
ਭੇਟਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਕੁ ਖਰਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਕਿਤੇ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਗਤ ਭੇਟਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਹਸਪਤਾਲ, ਕਾਲਜ,
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵੀ ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਉਥੇ ਵੀ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਭ ਵਾਲਾ ਸੌਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।&lt;/br&gt;
{{gap}}ਪਰਿਕਰਮਾ ਉਪਰੰਤ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨੀ
ਡਿਊਢੀ ਰਾਹੀਂ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼
ਦੁਆਰ ਤੱਕ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਜਾਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮੱਥੇ ਤਿਊੜੀ
ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਫਿਰ ਉਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ “ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸ਼ਨੀ
ਡਿਊਢੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।&quot; ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਕਿ ਕੀ
ਇਹ ਮਰਿਆਦਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ
ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਨਿਆਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਅਤੇ
ਨਿਓਟਿਆਂ ਨੂੰ ਓਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਮਰਿਆਦਾ ਇਨਸਾਨ ਲਈ ਹੈ ਜਾਂ ਇਨਸਾਨ
ਮਰਿਆਦਾ ਲਈ, ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ।
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{rh||22}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3zloe7po8ap61w4vgu3dxw3196h6ss5</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>