ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 8855 239291 41229 2026-10-09T06:52:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕੋਈ ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ , ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਫੋਕਸ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਡਾ ਆਦਮੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜਾ ਵਡੇ ਫੋਕਸ ਵਾਲੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਸਕਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕਰੇ। ਸਗੋਂ ਵਡਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਗੋਂ ਛੋਟਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਪਰਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦੁਆ ਦੇਵੇ , ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਨਹੀਂ , ਨਾ ਦੁਨੀਆਂ ਏਡੀ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਜੇਡੀ ਸਾਡੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਲੱਭੀ ਸੀ। ਛੁਟਿੱਤਣ ਨਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਹੈ ਨਾ ਸਾਡੀ,ਛੁਟਿੱਭਣ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਫ਼ੋਕਸ਼ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਵਡੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡੋ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਆਂ ਪਿਛੇ ਤੁਰੋ, ਉਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਹਾਲ ਕਰਨਗੇ ਪਰ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਯਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਡੇ ਵਡੇ ਜਾਪੋ। ਵਡਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਿਸਦੀ ਵਡਿੱਤਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾਵੇ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਬੈਠਿਆਂ ਤੁਹਾਡਾ ਜਿਗਰਾ ਘਟਦਾ ਜਾਵੇ । ਵਡਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਦ੍ਹੀ ਵਡਿੱਤਣ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿੱਤਣ ਨੂੰ ਜਗਾਵੇ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੇ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰੋ। {{right|ਦਸੰਬਰ ੧੯੩੭{{gap|4em}}}} {{center|★}}<noinclude>{{right|੨੭{{gap}}}}</noinclude> nj0wrshm0o9yyy2wgs1yzfhekdatezk 250 8860 239295 41289 2026-10-09T07:01:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਾਅਰਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਕੰਨੀਂ ਪਾਇਆ । ਅਜੇ ਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਬਾਦਤ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਿਹੀ ਅੜਚਿਨ ਹੀ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਤਿਆਗੀ ਹੋਕੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਮਗਨ ਰਹਿ ਸਕਣਾ ਅਤਿ ਉਚਾ ਆਦਰਸ਼ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਦਿਆਨਤਦਾਰ ਆਰਥਕ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਇਬਾਦਤ ਨਾਲੋਂ ਉਚੇਰਾ ਰੁਤਬਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸਿਖਿਆ ਨੂੰ ਓੜਕ ਧੰਨੇ ਭਗਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰਿਆਈ ਦੀ ਪਦਵੀ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ। </br> {{gap}}ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਹ ਸਿਖਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਥਮ ਧਰਮ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਾਲ, ਮਨੁਖ ਦੇ ਸੁਖ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਹੈ, ਮਨੋ-ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚਨਾ ਸੀ । ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲੋਂ ਬੜੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ' ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਜ ਤਜਰਬੇ ਤੇ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ ਕਿ ਭੁਖੇ ਢਿਡ, ਕੋਈ ਅਖ਼ਲਾਕ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ, ਨੰਗੇ ਠਿਠਰਦੇ ਸਰੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਮੁਹਤਾਜੀ ਵਿਚੋਂ ਸਚਾਈ ਨਹੀਂ ਉਗਮਦੀ - ਸਚਾਈ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਤੇ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿਚੋਂ ਉਠਿਆ ਸੰਗੀਤ ਹੈ, ਕੈਦ ਤੇ ਮੁਹਤਾਜੀ ਵਿਚੋਂ ਗੀਤ ਨਹੀਂ, ਕੀਰਨੇ ਹੀ ਉਠ ਸਕਦੇ ਹਨ। </br> {{gap}}ਧੰਨਾ ਭਗਤ ਰੱਬ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ : {{Block center|<poem>ਦਾਲ ਸੀਧਾ ਮਾਗਓ ਘੀਓ ॥ ਹਮਰਾ ਖੁਸੀ ਕਰੇ ਨਿਤ ਜੀਓ ॥ ਪਨੀਆ ਛਾਦਨ ਨੀਕਾ ॥ ਅਨਾਜ ਮੰਗੋ ਸਤ ਸੀਕਾ ॥ ਗਊ ਭੈਸ ਮੰਗੋ ਲਵੇਰੀ ॥ ਇਕ ਤਾਜਨ ਤੁਰੀ ਚੰਗੇਰੀ ॥ ਘਰ ਕੀ ਗੀਹਨ ਚੰਗੀ ॥ ਜਨ ਧੰਨਾ ਲੇਵੈ ਮੰਗੀ ॥</poem>}}<noinclude>{{right|੩੧{{gap}}}}</noinclude> arsrguthc4arwdfd8htf2tytfo4kyvc 250 8864 239273 41170 2026-10-09T05:46:14Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਹੈ। ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਚਾਨਣ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਗ਼ਲਤ ਫ਼ਹਿਮੀ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦਾਤਾਂ ਮੰਗਦੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵੰਡਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ-ਪ੍ਰੱਸਤਾਂ ਲਈ ਇਕ ਕਸੌਟੀ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਸਮਝੋ ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਖੁਲ੍ਹ ਖੁਲ੍ਹ ਪਵੇ ਸਹਿਮ ਟੁਟਣ, 'ਦੁਰਮਤ ਵੰਝੇ, ਭਰਮ ਨੱਸਣ, ਆਸਾਂ ਬਝੀਣ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਚੰਗੀ ਪਈ ਲਗੇ। {{dhr|3em}} {{right|ਜੂਨ--੧੯੩੫}} {{dhr|12em}}<noinclude>{{rh|੨੨||}}</noinclude> 130cquw1zipjpkhy70fjuh5cvr5fpp1 250 11831 239307 37213 2026-10-09T07:23:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239307 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਵਿਚੋਂ ਘਟ ਹੀ ਕਿਤੇ ਦਿਸ ਸਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਉਤੇ ਛਾਈ ਮੁਰਦਨੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਲੱਭਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।</br> {{gap}}ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਖ਼ਲਕਤ ਵਿਚ ਬੇਬਸੀ ਦਾ ਇਹਸਾਸ ਸੀ। ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਸੀ,ਰਿਆਇਆ ਦੇ ਕੋਈ ਅਨਟਟ ਹਕ ਪਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸਨ,ਮਜ਼੍ਹਬ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਜਬਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ| ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨਾਜ਼ਮ ਕਰ ਛਡਦੇ, ਰਿਆਇਆ ਦੀ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਾਜ਼ਮ ਜਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜੋ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਜ਼ਲਾਲਤ ਘਟ ਹੋਈ,ਜੋ ਮਾੜੇ ਹੋਏ,ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਰਕੋਂ ਭੈੜੀ ਹੋ ਗਈ। </br> {{gap}}ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰੂਹ ਇਸ ਬੇ-ਬਸੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫੜਕੀ ਤੇ ਤਸ਼ਦਦ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੀ ਅਣਖ ਮਨੁਖਤਾ ਦੀ ਤੜਫੀ। ਉਹ ਏ-ਯਾਰ ਬੇਮਦਦਗਾਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਏ,ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ ਕੇ ਆਖਿਆ : </br> {{center|<poem>ਮਨ ਅਕਨੂੰ ਬਾ ਫ਼ਜ਼ਾਲਿ ਪੁਰਸ਼ ਅਕਾਲ ਕੁਨਮ ਆਬਿ ਆਹਿਨ ਚੁਨਾਂ ਬਰ ਸ਼ਗਾਲ </poem>}} {{gap}}ਮੈਂ ਹੁਣ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ,ਲੋਹੇ ਦਾ ਮੀਂਹ ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾ ਵਰ੍ਹਾਵਾਂਗਾ । {{center|<poem>ਚੁਨਾਂ ਆਤਿਸ਼ ਜ਼ੇਰ ਨਾਅਲਤ ਨਿਹਮ ਜ਼ਿ ਪੰਜਾਬ ਆਬਤ ਨਖ਼ੁਰਨ ਦਹਮ</poem>}} {{gap}}ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਥੱਲੇ ਉਹ ਅੱਗ ਰਖ ਦਿਆਂਗਾ,ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੈਨੂੰ ਪੀਣਾ ਨਸੀਬ ਨਾ ਹੋਵੇ । {{nop}}<noinclude>{{right|੪੫}}</noinclude> lnfx8lciadsz2t895wwcy5y0lqqh9wh 250 11884 239308 38335 2026-10-09T07:26:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239308 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|<poem>"ਬਹ ਸੋਗੰਧ ਤੋੌ ਇਤਬਾਰੇ ਨਮਾਂਦ ਮਰਾ ਜੁਜ਼ ਬਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਕਾਰੇ ਨਮਾਂਦ"</poem>}} {{gap}}ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਸੌਗੰਧ ਤੇ ਕੋਈ ਇਤਬਾਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਲਵਾਰ ਚੁਕਣ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।</br> ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਿਅਰ ਫ਼ਤਹਿ-ਨਾਮੇਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ| ਫ਼ਤਹਿ-ਨਾਮਾ ਉਹ ਲੰਮੀ ਚਿਠੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡੀ ਹਾਲਤ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਬੇਬਸੀ, ਬੇਚਾਰਗੀ ਦੀ ਇਨਤਹਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਤਮਾ ਜਿਹਲ ਵਿਚ ਹੈ, ਮੁਲਕ ਕੱਖੀਂ ਕਾਨੀਂ ਹਬ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਹਥ ਪੈਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਡਾਢੇ ਸਾਡੀ ਅਣਖ ਨਾਲ ਐਉਂ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਉਂ ਖੇਡ-ਮਸਤੀ ਬਿੱਲੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਪਰ ਕੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਸਬਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ? ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸਾਡੇ ਵੇਲੇ ਨਾਲੋਂ ਘਟ ਬੇ-ਬਸ ਸੀ ? ਕੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵਡੇਰੀ ਕਿਸੇ ਕੁਮਕ ਦੀ ਆਸ ਸੀ, ਕਿ ਉਹ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਆਖ ਸਕੇ : ਤੈਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ? ਉਹਨਾਂ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਸੱਚ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਗ਼ਲੀਆ ਸਲਤਨਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਬਣ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਨਹੀਂ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਜ ਅਸੀ ਉਡੇ ਬੇ-ਬਸ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਸਗੋਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਕਈ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਮਜਮੂਈ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਲੋਕ-ਰਾਇ ਦਾ ਵਾਯੂ-ਮੰਡਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਤਾਕਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਣ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਬਣਾ {{nop}}<noinclude>{{right|੪੬}}</noinclude> ad60gt6z6xxldebfej3962ueon2hey2 250 12641 239286 41172 2026-10-09T06:41:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਮੇਰਾ ਵਡਾ ਆਦਮੀ'''}}}} {{gap}}ਅਸਲੀ ਵਡਾ ਆਦਸ਼ੇ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜਾ ਔਖੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਸ਼ੋਭਾ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿਹੜਾ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਭੋਰਿਆਂ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦਰਸ਼ਕ ਆਵੇ ਉਸਨੂੰ “ਨਾਮ” ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਮੁਖਤਾ ਦਾ ਚੇਤਾ ਕਰਾਂਦਾ ਹੋਵੇ । ਮੇਰੇ ਇਕ ਮਿਤ੍ਰ ਸੁਣਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਉਨਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਜੀ ਕਿਸੇ ਸੰਤ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਭਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਪਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੁਤੀਆਂ ਕਲਾਂ ਜਗਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਪਰ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਪੁਛਿਆ: "ਸੁਣਾਉ ਕੁਝ ਭਜਨ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ ?" "ਨਹੀਂ" ਦਾ ਉੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗ ਹੁਣ ਮੁਕਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਭਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਮਾੜੇ ਦਿਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਵਡੇ ਆਦਮੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਵਡਿਤਣ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੇ, ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਿਚਾਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਬੇ-ਮੇਚੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਉਨਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕ {{nop}}<noinclude>{{right|੨੩{{gap}}}}</noinclude> 2w8q5v8rnkxmjjuak4c9d8f6qt8b2xs 250 12642 239287 41173 2026-10-09T06:44:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਲੈਂਦੇ ਹਨ । ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨੂੰ ਏਸ ਬੇ-ਮੇਚੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਉਤੇ ਬੜਾ ਰੋਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ :-</br> {{gap}}"ਕਿਸੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਅਗੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਠੀਕ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਏਡਾ ਸਿਰ ਤੇ ਚਾੜ੍ਹਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ । ਸਾਡੇ ਪੂਜਯ, ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉਤੇ ਹੀ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੇ ਸਨ । ਪਰ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਰ ਚੜਿਆਂ ਦੀ ਏਡੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਭੁਲ ਚੁਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਰੁਲਦਿਆਂ ਦੇ ਉਚਿਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਵਾਰੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਇਸ ਤਾੜਨਾ ਵਿਚ ਬੜੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਮਤ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਪਰਖ ਅਜਿਹੀ ਧੁੰਧਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕਿ ਅਸੀਂ ਵਡਿਤਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨੋ ਰਹਿ ਗਏ ਹਾਂ। ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ :</br> {{gap}}“ਇਕ ਦੁਪਹਿਰੀ ਮੀਂਹ ਵਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਕ ਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪਤਾ ਢੂੰਡ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਕ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਦਾ ਬੂਹਾ ਜਾ ਖੜਕਾਇਆ।</br> {{gap}}"ਇਹ ਘਰ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਅਣਭੋਲ ਮੈਂ ਉਸ ਵਡੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਾ ਸਾ ਜਿਸ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਪਲਟ ਦਿਤਾ। ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਓਸ ਬੂਹੇ ਦਾ ਖਟਖਟਾਣਾ ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਬੂਹਾ ਖੁਲ੍ਹਿਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਖੜੋਤਾ ਸਾਂ। ਖਿੜੇ ਮਸਤਕ ਬੜੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}“ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਂਦੇ ਜਾਂ ਮੈਂ {{nop}}<noinclude>{{left|੨੪{{gap}}}}</noinclude> pi6y90egtm71q1dxgfzye0mv8vfxou6 250 12643 239288 41174 2026-10-09T06:47:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਨਾਂ ਦਾ ਸੱਦਾ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਢੂੰਡ ਰਿਹਾ ਸਾਂ।</br> {{gap}}"ਪਰ ਮੈਂ ਉਹ ਸੱਦਾ ਨਾ ਮੋੜ ਸਕਿਆ, ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਅਜਨਬੀ ਸਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਏ ਸਨ। ਪਰ ਦੋ ਚੌਂਹ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਅਨਭਵ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਮਿਲਿਆ । ਜਿਹੜੀ ਗਲ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਬਾਬਤ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਬੀਤੇ ਵਾਕਿਆਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਜਾਪਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਰੀਝਾਂ ਵੀ ਪਛਾਣਦੇ ਸਨ, ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮਾੜਾ ਜਿਹਾ ਹੀ ਗਿਆਨ ਸੀ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਅਗੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਲਗ ਪਗ ਸੱਚੀਆਂ ਨਿਕਲੀਆਂ।</br> {{gap}}“ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਸਮਝਦਾ ਸਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਆਤਮਾ ਸਨ। ਪਰ ਉਹ ਬੜੇ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹੇ ਆਦਮੀ ਸਨ। ਉਹ ਨਾ ਬੀਤੇ ਵਿਚ ਝਾਕ ਸਕਦੇ ਸਨ ਨਾ ਅੱਗਾ ਫੋਲ ਸਕਦੇ ਸਨ । ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਡੇਰੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਦੂਜੇ ਮਨੁਖ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਸੁਖਾਂ, ਰੀਝਾਂ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਲੈਣਾ।</br> {{gap}}"ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਉਚੇਚੀ ਸਿਫਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕ ਭੁਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵਡੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਪਛਾਣਨਾ ਲੋੜਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਵਡਾ ਆਦਮੀ ਚਾਲੀ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵਡਾ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਪਰ ਚਿਹਰਾ ਏਨੀ ਗਵਾਹੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਵਿਚ ਮਿਠਾਸ ਤੇ ਬਲ, ਕੋਮਲਤਾ ਤੇ ਪਕਿਆਈ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਮੇਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਬੜਾ ਸਾਦਾ, ਲਿਹਾਜ਼ ਭਰਿਆ {{nop}}<noinclude>{{right|੨੫{{gap}}}}</noinclude> 14owd5rliued9gc6nuugx1l2ppr8ze3 250 12657 239289 41224 2026-10-09T06:49:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੇ ਦਯਾਵਾਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਇਕ ਸਾਧਾਰਨ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਸੀ। </br> {{gap}}ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾ ਕੋਲੋਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਪੁਛੀਆਂ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਢੰਗ ਬੜਾ ਮੋਹਨਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਈ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਬੜੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਉਤਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਕੋਈ ਤੁਕ ਨਾ ਪੜ੍ਹੀ, ਪਰ ਸਭ ਗਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਏਉਂ ਦਿਤਾ ਜਿਓਂ ਉਨਾਂ ਲਈ ਉਹ ਨਿਤ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਉਦੋਂ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝ ਆਇਆ, ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਦਸਨਾ ਹੋਰ ਗਲ ਹੈ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਦਲੀਲਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਸਿਧ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਗਲ ਹੈ। </br> {{gap}}ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਉਤੇ ਮੈਂ ਫੇਰ ਕਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਤੀ।</br> {{gap}}"ਇਸ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਮੇਲ ਨੇ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਬਦਲ ਦਿਤਾ। ਮੈਂ ਨਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਗੁੜੇ ਭਾਵ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਘੜੀਆਂ ਗੁਆਈਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਔਖੇ ਮਸਲੇ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਸਿਰ ਦੁਖਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਰਲ ਜਿਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮੇ ਨੇ ਇਕ ਮਿਲਣੀ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨ ਕਟ ਦਿਤੇ। ਉਸ ਕਿਸੇ ਦੁਰਾਡੇ ਚਾਨਣ ਵਲ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਲੁਆਈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਅਨਹਦ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸੁਨਣ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਬਾਹਰੋਂ ਮੋੜ ਕੇ ਮੇਰੀ ਅੰਤੂ ਜੋਤ ਵਲ ਕਰਾ ਦਿਤਾ।"</br> {{gap}}ਵਡਾ ਆਦਮੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜਾ ਬਾਹਰਲੀ ਕਿਸੇ ਵਡਿੱਤਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੇ ! ਵਡਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵਡਿਤਣ ਜਗਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੇਡਾ ਕਰ ਲਏ । ਛੁਟਿੱਤਣ {{nop}}<noinclude>{{left|੨੬{{gap}}}}</noinclude> mfrwmivi78ia80dgkin5825aay9ae8v 250 12658 239292 41228 2026-10-09T06:54:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|3em}} {{center|{{xx-larger|'''ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ'''}}}} {{gap}}ਆਤਮਕ ਤੇ ਆਰਥਕ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁਧ ਨੇ ਉਠਾਈ ਸੀ । ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਰਕ ਸੁਰਗ, ਸ਼ਾਹੀ ਗਦਾਈ, ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਦੇ ਸਹਿਮਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਬੀ ਮਨੁਖ-ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਖੁਦ ਕਰਤਾ ਦਸ ਕੇ ਬੰਦਗੀ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਤੇ ਜ਼ਾਤਵਰਨ ਦੀਆਂ ਕੈਦਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰਖਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।</br> {{gap}}ਪਰ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਨਾ ਆਤਮਕ ਤੇ ਨਾ - ਆਰਥਕ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਮਿਸਮਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੀ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁਧ ਦੀ ਸੋਧੀ ਸਵਾਰੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਉਤੇ ਵਹਿਮਾਂ ਦੀ ਮਾਰੂ ਵੇਲ ਮੁੜ ਛੇਤੀ ਹੀ ਚੁਪਾਸੀ ਛਾ ਗਈ । “ਕੂੜ ਦੀ ਅਮਾਵਸ ਨੇ ਮੁੜ ਸਚ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਲੁਕਾ ਲਿਆ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਅਮੀਰ ਕਸਾਈ ਬਣ ਗਏ, ਤੇ ਧਰਮ ਮਾਨੇ ਖੰਬ ਲਾ ਕੇ ਉਡ ਗਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਨਿਸਫਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਰਿਹਾ; ਵਰਤ ਨੇਮ, ਜਪ ਤਪ, ਦੇਵ। ਦੇਵਤੇ, ਬੇਦ ਕਤੇਬ, ਮੰਦਰ ਮਸਜਿਦ, ਬਹਿਮਣ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਗੋਰਖਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਮਨੁਖ ਲਚਾਰ ਰਿਹਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਤਕਦੀਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਵਿਚ ਜਕੜ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਤ ਤੇ ਭਵਿਖ {{nop}}<noinclude> {{left|{{gap}}੨੮}}</noinclude> apu43p3fmb31yykta6mu0z9hs4onafu 250 12671 239293 41286 2026-10-09T06:56:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦੀ ਖ਼ਿਲਾਂ ਵਿਚ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰਨ 'ਦੇ ਰੱਬੀ ਹੁਕਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਧ ਵਿਚ ਫੇਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਨੀਚਾਂ ਦਾ, ਭਰਮਾਂ ਵਿਚ ਕੀਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਪੈਗੰਬਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ : ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੁਆਲੇ ਕੱਸੀ ਹੋਈ ਸੰਗਲੀ ਦੀ ਹਰ ਕੜੀ ਨੂੰ ਟੁਣਕਾਰਿਆ,ਤੋੜਿਆ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜਗਾਇਆ।</br> {{gap}}ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਸਾਈ ਆਖਿਆ, ਮਲਿਕਾਂ ਨੂੰ ਰਤ-ਪੀਣੇ ਦਸਿਆ, ਤੇ ਨੀਚਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ ਵਿਚ ਆਪ ਖਲੋ ਕੇ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿਤਾ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਚੌਦਾਂ ਸੌ ਵਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਯਸੂ ਮਸੀਹ ਨੇ ਜਨ ਸਾਧਾਰਨ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਸਿਰਫ਼ ਉਹਦੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਮਨੁਖ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁਤਰ ਮੰਨ ਸਕੇ। ਮਨੁਖ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਨਿਰਭਰ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਉਤੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ। </br> {{gap}}ਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਦਸਿਆ ਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਗੀਤ ਗੰਵਿਆ । ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ : {{Block center|<poem> ਬਲਦ ਮਸਾਇਕ ਹਾਲੀ ਸੇਖ ॥ ਧਰਤ ਕਤੇਬ ਛੂੜੀ ਲੇਖ। ਚੋਟੀ ਕਾ ਪਰਸਉ ਅੜੀ ਜਾਇ ॥ ਤਾ ਕਾ ਖਟਿਆ ਸਭ ਕੋ ਖਾਇ ॥ ਘਾਲ ਖਾਇ ਕਿਛ ਹਥੋਂ ਦੇਇ ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਹੁ ਪਛਾਣੈ ਸੇਇ ॥</poem>}} {{gap}}ਬਲਦ ਸ਼ਗਿਰਦ ਹਨ ਤੇ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੇਖ ਹੈ, ਪੈਲੀ {{nop}}<noinclude>{{right|੨੯{{gap}}}}</noinclude> tb2ky8kvqsxuo8dlrbu1sgmbwt5kodx 250 12672 239294 41287 2026-10-09T06:57:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਸਿਆੜ ਲੇਖਣੀ ਹੈ, ਕਿਰਸਾਨ ਦਾ ਪਸੀਨਾ ਡਿਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਦੀ ਕੰਮਾਈ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜਾ ਏਸ ਤਰਾਂ ਘਾਲ' ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਹਥੋਂ ਸਾਂਝੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸਚਾ ਰਾਹ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ!</br> {{gap}}ਕੇਡੀ ਮੁਕੰਮਲ ਸਿਖਿਆ ਹੈ! ਕੰਮ 'ਤੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪੂਰਨ ਸਾਧਨ ਦਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਜਪ ਤਪ, ਨਮਾਜ਼ ਰੋਜ਼ੇ, ਬਰਤ ਅਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਮੁਹਤਾਜੀ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਮਨੁਖ ਦੀਆਂ ਉਪਜਾਊ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕਾਮੇ ਜਦੋਂ ਘਾਲ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਹਥੋਂ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੁਢ ਬੰਨਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫੇਰ ਦੁਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿਖਿਆ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ : </br> {{Block center|<poem>ਅਮਲ ਕਰ ਧਰਤੀ ਬੀਜ ਸ਼ਬਦੋ ਕਰਿ ਸਚ ਕੀ ਆਬ ਨਿਤ ਦੇਇ ਪਾਣੀ ॥ ਹੋਇ ਕਿਰਸਾਨ ਈਮਾਨ ਸਮਾਇ ਲੇ ਭਿਸਤ ਦੋਜ਼ਖ ਮੂੜੇ ਏਵੇਂ ਜਾਣੀ ॥ ਮਤ ਜਾਣ ਸਹਿ ਗਲੀ ਪਾਇਆ ॥</poem>}} {{gap}}ਅਮਲ ਤੇ ਸਚ ਨੂੰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਮੂਲ ਦਸਿਆ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਖਲਾਰੇ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਫੋਕੀਆਂ "ਗੱਲਾਂ" ਆਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ "ਸਹਿ" ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।</br> {{gap}}ਕਾਮੇ ਕਿਰਸਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਅਗੇ ਕਿਸੇ ਰਹਿਬਰ ਨੇ ਏਡੀ ਤਸੱਲੀ ਦਿਤੀ ਹੋਵੇ। ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਅਗੇ ਪਿਛੇ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ' ਨਾਲ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮੁਤਬਰਕਤਾ ਦਾ {{nop}}<noinclude>{{left|{{gap}}੩੦}}</noinclude> 58bb9zy93esfguvlyhuqssa1gdmgdrk 250 12673 239296 41290 2026-10-09T07:04:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਜੇ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਣ ਤਾਂ ਉਹ ਰਬ ਦੀ ਮਾਲਾ ਮੋੜ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ :</br> {{center|ਭੂਖੇ ਭਗਤਿ ਨਾ ਕੀਜੈ ॥ ਯਹ ਮਾਲਾ ਅਪਣੀ ਲੀਜੈ ॥}} </br> {{gap}}ਇਹ ਕਿਸੇ ਭਗਤ ਦਾ ਘੜੀ ਪਲ ਦਾ ਰੌਂ ਨਹੀਂ - ਇਹ ਜਨ ਸਾਧਾਰਨ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਅਚੇਤ ਜਿਹਾ ਆਰੰਭ ਹੈ । ਇਹੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ ਵਧਦੀ ਖਿਲਰਦੀ ਸਤ ਨਵੰਬਰ ੧੯੧੭ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਦਿਸੇ ਤੇ ਖਿਲਰ ਗਈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆਂ ਉਤੇ ਲੋਕ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਤੇ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ ਹੈ। ਕੀ ਆਤਮਕ ਤੇ ਕੀ ਆਰਥਕ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਹਰ ਥਾਂ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਏ ਹਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜ ਜਨ ਸਾਧਾਰਨ ਉਤੇ 'ਨਦਰਿ ਬਖਸੀਸ” ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।</br> {{center|ਜਿਥੇ ਨੀਚ ਸਮਾਲੀਅਨ ਤਿਥੈ ਨਦਰਿ ਤੇਰੀ ਬਖਸੀਸ}} {{gap}}ਅਜ ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਰੀਸ ਦਾ ਦੌਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਦਾ ਰਸੂਖ਼ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਨੇ ਨਾ-ਵੇਖਣ-ਯੋਗ, ਨਾ-ਸੁਣਨ-ਯੋਗ ਤੇ ਨਾ-ਛੁਹਣ-ਯੋਗ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਣ ਵਾਲੇ ਆਖਿਆ ਸੀ:</br> {{center|"ਤਾਕਾ ਖਟਿਆ ਸਭ ਕੋ ਖਾਇ"}} {{gap}}ਜਿਹੜਾ ਪੈਗਾਮ ਸੁਣਾਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਦੇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦਾ ਰਟਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਪੈਗ਼ਮ · ਅਜ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦਾ ਨਚੋੜ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰੇਣੀ {{nop}}<noinclude>{{left|{{gap}}੩੨}}</noinclude> s78bwimqhawfpnxjjjkest65wx9c228 239297 239296 2026-10-09T07:04:35Z Harchand Bhinder 2624 239297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਜੇ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਣ ਤਾਂ ਉਹ ਰਬ ਦੀ ਮਾਲਾ ਮੋੜ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ :</br> {{center|ਭੂਖੇ ਭਗਤਿ ਨਾ ਕੀਜੈ ॥ ਯਹ ਮਾਲਾ ਅਪਣੀ ਲੀਜੈ ॥}} {{gap}}ਇਹ ਕਿਸੇ ਭਗਤ ਦਾ ਘੜੀ ਪਲ ਦਾ ਰੌਂ ਨਹੀਂ - ਇਹ ਜਨ ਸਾਧਾਰਨ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਅਚੇਤ ਜਿਹਾ ਆਰੰਭ ਹੈ । ਇਹੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ ਵਧਦੀ ਖਿਲਰਦੀ ਸਤ ਨਵੰਬਰ ੧੯੧੭ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਦਿਸੇ ਤੇ ਖਿਲਰ ਗਈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆਂ ਉਤੇ ਲੋਕ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਤੇ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ ਹੈ। ਕੀ ਆਤਮਕ ਤੇ ਕੀ ਆਰਥਕ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਹਰ ਥਾਂ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਏ ਹਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜ ਜਨ ਸਾਧਾਰਨ ਉਤੇ 'ਨਦਰਿ ਬਖਸੀਸ” ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।</br> {{center|ਜਿਥੇ ਨੀਚ ਸਮਾਲੀਅਨ ਤਿਥੈ ਨਦਰਿ ਤੇਰੀ ਬਖਸੀਸ}} {{gap}}ਅਜ ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਰੀਸ ਦਾ ਦੌਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਦਾ ਰਸੂਖ਼ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਨੇ ਨਾ-ਵੇਖਣ-ਯੋਗ, ਨਾ-ਸੁਣਨ-ਯੋਗ ਤੇ ਨਾ-ਛੁਹਣ-ਯੋਗ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਣ ਵਾਲੇ ਆਖਿਆ ਸੀ:</br> {{center|"ਤਾਕਾ ਖਟਿਆ ਸਭ ਕੋ ਖਾਇ"}} {{gap}}ਜਿਹੜਾ ਪੈਗਾਮ ਸੁਣਾਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਦੇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦਾ ਰਟਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਪੈਗ਼ਮ · ਅਜ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦਾ ਨਚੋੜ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰੇਣੀ {{nop}}<noinclude>{{left|{{gap}}੩੨}}</noinclude> b9f5p6kf9dfrzmjjjjbj8seqkcgpmkd 250 12682 239299 41405 2026-10-09T07:08:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦੇ ਵਿਚਾਰਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪੈਗਾਮ ਇਹ ਸੀ:</br> ੧. ਉਪਜਾਉ ਕੰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਗੁਣ ਹੈ : ਵਿਣ ਗੁਣ ਕੀਤੇ ਭਗਤ ਨਾ ਹੋਇ ।</br> ੨. ਰਾਜੇ ਤੇ ਮਲਿਕ ਮਨੁੱਖਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਸਾਈ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਨੁਖ ਜਨ ਸਾਧਾਰਨ ਹੈ। </br> ੩. ਸਾਂਝੀ ਅਮੀਚੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਹੈ : ਸਭੋ ਸਾਂਝੀਵਾਲ ਸਦਾਇਣ ਕੋਇ ਨਾ ਦਸੋ ਬਾਹਿਰਾ ਜੀਉ।</br> ੪. ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਦਲਿਦਰ ਹਰ ਗੁਨਾਹ ਤੇ ਬਦ-ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਦੇ ਸੋਮੇ ਹਨ - ਭੁਖਿਆਂ ਭਗਤ ਨਾ ਕੀਜੈ। </br> ੫. ਚੰਗੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲੋਂ ਉਚੇਰੀ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ।</br> ੬. ਪਰਾਇਆ ਹੱਕ ਮੋੜੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਹਕ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ - ਹਕ ਪਰਾਇਆ ਨਾਨਕਾ ਉਸ ਸੂਅਰ ਉਸ ਗਾਇ।</br> {{gap}}ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਵਾਕਿਆਤ ਭਰੀ ਲੰਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨੀ ਭਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਹਨੇਰੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਕੇਡਾ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ ! ਐਮਰਸਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਤਕਦੀਰ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣਾ ਹੈ : Nature's destiny is amelioration, ਤੇ ਵਡਾ ਆਦਮੀ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਬੇਤਰਤੀਬੀ ਨੂੰ ਸੋਧਦਾ, ਚੌਤਰਫੀ ਸਾਇੰਸ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਬੀਜ ਖਿਲਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ ਦੀ ਆਬੋ ਹਵਾ, ਦੇਸ ਦਾ ਅਨਾਜ, ਦੇਸ ਦੇ ਪਸ਼ੂ, ਤੇ ਦੇਸ ਦੇ ਆਦਮੀ ਕੋਮਲ-ਸਭਾ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਲਾਭ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਵਧਦੇ ਜਾਣ। </br> {{gap}}ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੀਮਤਾਂ ਉਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਲਫਜ਼ ਵੀ {{nop}}<noinclude>{{right|੩੩ {{gap}}}}</noinclude> kwov31nz7cocl2uiaqz4vvpt83a7ak4 250 12683 239300 41407 2026-10-09T07:11:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਖਿਆਂ ਸਿਆਣੇ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ “ਭੂਤਨਾ ਜਾਂ ਬੇਤਾਲਾਂ" ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ‘ਕੁਰਾਹੀਆ' ਆਖ ਕੇ ਢੇਮਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲਾਸਾਨੀ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਭਰਮ-ਡੂੰਮਣੇ ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ, ਝੰਜੋੜਿਆ ਤੇ ਨਿਕੰਮੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਖੱਗੇ ਦਾ ਖਾਲੀ-ਪੁਣਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਸਚਾਈਆਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ . ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਜ ਸੋਸ਼ਿਆਲੋਜੀ (ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਇੰਸ) ਤੇ ਪਾਲਿਟਿਕਸ ਦਾ ਸਿਖਰ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।</br> {{gap}}ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਖ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਣਾ ਚਾਹੀਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ? ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਿਖ ਜਨੇਉ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ, ਬੁੱਤ ਨਹੀਂ ਪੂਜਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਠਾਕਰ ਦੁਆਰਿਆਂ ਸ਼ਿਵਦੁਆਲਿਆਂ ਤੇ ਧਰਮਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਗੰਗਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਨਹੀਂ, ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਵਖੇਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਹਦਾ ਜ਼ਾਤ ਵਰਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਨਿਰਾ ਆਦਮੀ, "ਆਦਮੀ , ਵੇਚਾਰਾ" ਹੈ। ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ “ਲੇਬਲ", (ਠੱਪਾ) ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾ ਉਹਦੀ ਸੁੱਨਤ ਹੈ, ਨਾ ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਹੈ।</br> {{gap}}ਉਸ ਦਾ ਚਰਿੱਤ੍ਰ ਫੇਰ ਹੈ ਕੀ? ਇਕੇ ਅਸਲੇ ਦਾ ਇਤਕਾਦ, “ਏਕ ਪਿਤਾ ਏਕਸ ਕੇ ਹਮ ਬਾਰਕ। ਏਕ ਨੂਰ ਤੇ ਸਭੁ ਜਰਾਂ ਉਪਜਿਆ ਕਉਣ ਭਲੇ ਕੌਣ ਮੰਦੇ। ਤੇ ਨੀਯਤ ਰਾਸ ਨਾਲ ਕੰਮਾਂ ਕੀਤਿਆਂ ਕਬੂਲ ਹੋਣ ਦਾ ਯਕੀਨ : "ਕਾਹੇ ਪਟੋਲਾ, ਪਾੜਤੀ ਕੰਬਲੀ ਪਹਿਰ ਕਾਇ, ਘਰ ਹੀ ਬੈਠੇ ਸਹੁ ਮਿਲੇ ਜੇ ਨੀਅਤ ਰਾਸਿ ਕਰੇ।" {{nop}}<noinclude> {{left|{{gap}}੩੪}}</noinclude> mnq780n1u83wyb9qptcg3riny312bn1 250 16003 239323 191225 2026-10-09T09:59:29Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 239323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Multicol}} ਬੰਗਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਦੇ ਸਿਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਮਰਹੱਟਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਸ਼ਨੋ ਗਨੇਸ਼ ਪਿੰਗਲੇ ਦੇ ਸਿਰ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੂਸਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਦਰਅਸਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨੇ ਗਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਕਮਾਨ ਆਕੇ ਸੰਭਾਲ ਲਈ। {{gap}}ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁਧ ਲਗਣ ਸਮੇਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਅਥਵਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਨਸਰਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਭਕਨਾ’ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮਕਸਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨ, ਪਰ ਉਹ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸਨ ਜਦ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਬੰਗਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਗਲਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੧੦੧.</ref>। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਰਾਜ ਪਲਟਾਊਆਂ ਦੇ ਜਦੋਂ ਜਥੇ ਦੇ ਜਥੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤਦ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਰਾਜ ਪਲਟਾਊ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਿਲ ਜੁਲ ਨਹੀਂ ਸਕੇ<ref>ਬਿੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨੇ ੧੯-੨੦.</ref>"। ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਏ ਗਦਰੀ ਦਲਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੁਜਦਿਆਂ ਹੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜ ਪਲਟਾਊ ਦਲ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੨੬।.</ref>। ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ, ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਅਤੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੱਯਾ ਲੈ ਕੇ ਕਲਕੱਤੇ ਇਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕੋਲੋਂ ਹਥਿਆਰ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਆਏ; ਪਰ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਲੈਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੋਂ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਸੀ. ਆਈ. ਡੀ. ਦਾ ਆਦਮੀ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ। ਪਰੰਤੂ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ' ਇਹ ਪਤਾ ਕੱਢ ਲਿਆਏ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਕਪੂਰਥਲਾ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੈ<ref>First Case, Individual Case of Kartar Singh, pp. 2-4.</ref>। {{gap}}ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਰਾਜਪਲਟਾਊਆਂ ਵਿਚ ਤਾਲ ਮੇਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਪਾਰਟ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਯਾਲ ਨੇ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਯਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਹਣੀ ਨਿਰਪੱਖ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਯਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, "ਪੰਜਾਬ ਦਲ<ref>ਗਾਲਬਨ ਕਪੂਰਥਲਾ ਪਾਰਟੀ।</ref> ਦਾ ਇਕ ਮਨੁਖ ਉਥੋਂ ਦੇ ਬਲਵੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਖਬਰ ਲੈਕੇ ਅਸਾਡੇ ਪਾਸ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਬਲਵੇ ਵਾਸਤੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੱਖ ਕਮਰ-ਕਸੇ ਕਰੀ {{Multicol-break}} ਤਿਆਰ ਬੈਠੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਆਤਮਾ ਅਨੰਦ ਵਿਚ ਆਕੇ ਥਿਰਕਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦਲ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਆਦਮੀਂ ਕੋਲ ਅਖਵਾ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦੀ ਅਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਦਿਲੀ ਸਾਜ਼ਸ ਦੇ ਭਗੌੜੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਬਹਾਦਰ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਉਥੇ ਮੇਰਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣਾ ਹੀ ਨਿਸਚੇ ਹੋਇਆ; ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਾਲਤ ਆਪਣੀ ਅਖੀਂ ਵੇਖ ਆਵਾਂ, ਅਰ ਸਭ ਨੂੰ ਉਥੇ ਦਾ ਹਾਲ ਦਸਾਂ ਤਦ ਅਗੇ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜਾਲੰਧਰ ਸ਼ੈਹਰ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਸਿਖ ਮੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਮੁਕਣ ਵਾਲਾ ਸੀ .........ਲੁਧਿਹਾਣੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤ੍ਰ ਦਾ ਸਿਆਣੂ ਇਕ ਸਿੱਖ ਮੁੰਡਾ ਅਸਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਾਈ। ਇਹੋ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਗੱਡੀ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਲੰਧਰ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਹੋ ਪਏ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਥੋੜੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਲੁਧਿਹਾਣੇ ਵਿਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਸੌ ਮਨੁਖ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਅੱਡ ਅੱਡ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਲੋਕ ਅਗੇ ਪਿਛੇ ਭੇਜੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਲੋਕ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਵਿਚ ਦੀਵਾਨ ਲਾਉਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।.............. {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਜਾਲੰਧਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪੁਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਥੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਈ ਸਜਣ ਮਿਤ੍ਰ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਸ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੋ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਨੂੰ ਜੋ ਕਹਿਕੇ, ਅਸੀਂ ਰੋਲ ਦੀ ਪਟੜੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਨਾਲ ਵਾਲੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਗਏ<ref>ਜਲੰਧਰ ਹੋਈ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਪਹਿਤ ਮੁਕਦੱਮੇ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। First Case, Individual Cases of Katar Singh and Pirthi Singh.</ref>। ਸਾਡੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦਲ ਦੇ ਕਈ ਮੁਖੀ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ ..........ਉਸ ਦਿਨ ਓਥੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸਿੰਘ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅਰ ਰਾਮ ਰਖਾ ਦੇ ਸਿਵਾਇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਦੋ ਆਦਮੀ ਹੋਰ ਸਨ.......... ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਰਾਜਪੂਤ ਸਨ, ਕਿੰਤੂ ਮੁਦਤ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ........ ਇਹ ਲੋਕ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।... ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਕਰਾਈ ਕਿ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਤਾਂ ਇਕ ਖਾਸ ਕੰਮ ਪੈ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਜੀ ਬਾਂਹ ਇਨ੍ਹਾਂ (ਮੈਨੂੰ) ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸਾਨੂੰ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ। ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇਥੋਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।..........ਮੈਂ ਕਿਹਾ-ਜੋ ਆਪਦੇ ਅਸਲੀ ਆਗੂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਗਲ ਬਾਤ ਅਰ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ—‘ਸਚ ਪੁਛੋ ਤਾਂ ਅਸਾਡੇ ਵਿਚ ਅਸਲੀ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਖਾਸ ਘਾਟਾ ਹੈ ਅਰ ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਸਾਨੂੰ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਹੈ। ਇਸ ਜਗ੍ਹਾਂ {{Multicol-end}}<noinclude>{{center|੯੦}} {{rule}} <references/></noinclude> il19ebo8i3wyniylk0vyg821qh296ta 250 16008 239324 191233 2026-10-09T10:04:24Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 239324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Multicol}} ਅਸੀਂ ਜਿਤਨੇ ਆਦਮੀ ਬੈਠੇ ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੀ ਸੋਝੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਲਸਲਾ ਨਹੀਂ ਬੈਂਹਦਾ। ਸਾਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਆਪ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਆਪ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਜੱਰਬਾ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆਂ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਕਿੰਤੁ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਵਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ- ਵੇਖੋ ਜੀ, ਇਸ ਤਰਾਂ ਹਿੰਮਤ ਕਿਉਂ ਹਾਰਦੇ ਹੋ? ਕੰਮ ਵੇਲੇ ਵੇਖ ਲੈਣਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਛਿਪੇ ਹੋਏ ਰੁਸਤਮ ਨਿਕਲ ਆਉਣਗੇ'। ਉਸ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ ਮਲੂਮ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਵਿਚ ਇਹ ਲੋਕ ਕੁਦ ਪਏ ਹਨ, ਉਸ ਕਠਨ ਕੰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾੜ ਨਾੜ ਵਿਚ ਉਕਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕੁਝ ਕਮੀ ਸਮਝਕੇ ਬਾਹਰ ਇਕ ਸਹਾਰਾ ਢੂੰਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿੰਤੂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜੇ ਸੱਚ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹੈ।..... {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹਾਲਤ ਮਲੂਮ ਹੋ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਚੀਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲਵੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਿਖ ਫੌਜਾਂ ਮੁਚ ਹਨ।......... {{gap}}ਹੁਣ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁਛਿਆ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਬੰਗਾਲ ਸਾਡੀ ਕਿਥੋਂ ਤਕ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਕਿਤਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬੰਦੂਕਾਂ ਹਨ? ਆਦਿ। {{gap}}ਮੈਂ ਕਿਹਾ-ਆਪ ਕੀ ਖਿਆਲ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਕਿਤਨੇ ਕੁ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਹੋਣਗੇ? {{gap}}ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ-ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਹਥਿਆਰ ਇਕੱਤ੍ਰ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਗਾਲ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੋਂ ਬਲਵੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਾਡੇ ਦਲ ਦੇ ਪਰਮਾਨੰਦ (ਯੂ.ਪੀ.) ਦੇ ਇਕ ਬੰਗਾਲੀ ਮਿੱਠੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ੫੦੦ ਪਸਤੌਲ ਦੇਣ ਦਾ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਹੋਰੀਂ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਗਏ ਹਨ। {{gap}}ਮੈਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਇਹ ਗਲ ਕਹੀ ਹੈ ਉਹ ਕੋਈ ਫਾਲਤੂ ਆਦਮੀ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ ਕੋਈ ੫੦੦ ਪਸਤੌਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇਗਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗਲ ਕਹੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਪ ਹੀ ਮਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ—-ਤਾਂ ਫਿਰ ਬੰਗਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਸਕੇਗਾ? ਤੇ ਕੀ ਉਥੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਦਰ ਹੋਵੇਗਾ? ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਆਪ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਤਨੇ ਹਨ? {{gap}}ਮੈਂ ਕਿਹਾ-‘ਵੇਖੋ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਥੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੌਜੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਾਨੂੰ ਫੌਜੀਆਂ ਵਿਚ ਵੜਨ ਦੀ ਸੌਖਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਹੁਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦਾ ਮਹਾਂ-ਗਦਰ ਮਚ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਤਾ ਬਚਿਆਂ ਅਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਛਾਨ ਬੀਨ ਦੇ ਉਪ੍ਰੰਤ ਅਜੇਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਘੜੀ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਦਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਹੋਣ। ਕਿੰਤੂ ਇਹ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਖੁਲ੍ਹਾ ਬਲਵਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਉਸ ਦਿਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਆਦਮੀ ਅਸਾਡੇ ਨਾਲ ਆ ਮਿਲਣਗੇ। ਜਦੋਂ {{Multicol-break}} ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗਦਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਨਿਸਚੇ ਜਾਣੋ ਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਬੰਗਾਲ ਬੈਠਾ ਬੈਠਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ, ਅਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਵਾਸਤੇ ਇਤਨੀ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਫਸਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕ ਪੰਜਾਬ ਉਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖਰਚ ਕਰ ਸਕੇਗੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ-‘ਬੰਗਾਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਲਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪੁਲਸ ਦੀਆਂ ਬਾਰਕਾਂ ਪੁਰ ਛਾਪਾ ਮਾਰਨਾ ਇਤਿਆਦਿ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿੰਤੁ ਅਗੋਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ ‘ਅਗੋਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ' ਨੂੰ ਸੋਚਕੇ ਹੀ ਬੰਗਾਲ ਨੇ ਅਜੇ ਤਕ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਸਮਝਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਅਸਾਡੀ ਸਲਾਹ ਲਏ ਬਗੈਰ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਨਾ ਕੁਝ ਕਰ ਬੈਠਣਾ। ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਕਿ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿ ਇਹ ਮੇਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਨਾ ਚਲੀ ਜਾਵੇ। ਸਿਰਫ ਹੂ ਹਾ ਕਰਕੇ ਫਜ਼ੂਲ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾ ਖਰਚ ਕਰ ਬੈਠਣਾ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤਿਆਂ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਰਹਿਣ। ਕੇਵਲ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਯਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਥੋੜੇ ਜੇਹੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਲਾਗੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਸਭ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਜਥੇ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰ ਜਥੇਦਾਰ ਮੁਕੱਰਰ ਕਰ ਦਿਉ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਗਠਨ ਹੋ ਜਾਣ ਪਰ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ ਸਭ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਜਥੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹਰ ਘੜੀ ਸੰਸਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ' ਫਿਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ— “ਆਪ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਇਕ ਆਦਮੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲੋ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ ਜਿਥੇ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਹੈ। ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਨਾਲ ਹਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਹੈ"। ਇਹ ਗਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਈ; ਹੁਣ ਨਿਸਚੇ ਹੋਇਆ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਥਵੀ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਦੋਬਾਰਾ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਦੇ ਪਾਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ ਹੁਣ ਆਪ ਨਾਲ ਕਿਥੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਵੇਗੀ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਤ੍ਰ ਦਿਤਾ ਕਿ “ਅਸਾਡੇ ਠਹਿਰਨੇ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਥਾਂ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੇ ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ-ਕੀ ਆਪਦਾ ਕੋਈ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਸਭ ਗਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇ?' ਉਂਤਰ ਨਹੀਂ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ। ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਅੱਡ ਅੱਡ ਕੰਮਾਂ ਪੂਰ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਪੁਰ ਫਿਰ ਇਕ ਗੁਪਤ ਜਿਹੇ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸਤਰਾਂ ਇਕੱਤੂ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ, ਤਾਂ ਗੁਰਦਾਰੇ ਵਿਚ ਢੂੰਢਣ ਤੋਂ ਸਿਵਾਇ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬੜਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ ...........ਪਿਛੋਂ ਗੂਹੜਾ ਸੰਬੰਧ ਹੋ ਜਾਣ ਪੁਰ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸੱਚ ਮੁਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹੋ ਹਾਲਤ ਸੀ। ਤਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਉਪਾ ਭੀ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ, ਪੰਨੇ ੨੭ ਤੋਂ ੪੧.</ref>। {{gap}}ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਲਾਹੌਰ ਗਏ ਅਤੇ ਓਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਬਨਾਰਸ ਪੁਜਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ<ref>First Case, Individual Case of Pirthi Singh, p. 1.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਪ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ {{Multicol-end}}<noinclude>{{center|੯੧}} {{rule}} <references/></noinclude> 8p65fq0ucsa94ao9c6x9wsavtie831z 250 16012 239337 191252 2026-10-09T10:11:59Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 239337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Multicol}} ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਅਗਲੇਰੇ ਦਿਨ ਬਨਾਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਅਪੜੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾ ਪੁਜਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਉਹ ਅੰਬਾਲਾ ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ ਰਾਜਪੂਤ ਪਲਟਨ ਵਿਚ ਗਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਫੀਰੋਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਤਫਤੀਸ਼ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਇਤਲਾਹ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਤੇ ਪੁਲਸ ਦੇ ਇਕ ਅਫਸਰ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ ਆ ਫੜਿਆ। ਪੁਲਸ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਗੁਥਮ ਗੁਥਾ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਦੋਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਪਿਛੋਂ ਜਦ ਇਕ ਐਨਜੀਨੀਅਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੱਥ ਪੁਲਸ ਅਫਸਰ ਦੇ ਪਸਤੌਲ ਉਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ<ref>First Case, Individual Case of Pirthi Singh. p. 2.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦਾ ਜੋ ਸੰਬੰਧ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜਪਲਟਾਊਆਂ ਨਾਲ ਕਾਇਮ ਹੋਣ ਲਗਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸ ਵਿਚ ਅਟਕਾ ਪੈ ਗਿਆ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੬੨.</ref>। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਸ਼ਨੋ ਗਨੇਸ਼ ਪਿੰਗਲੇ, ਤਾਲੇਗੁਆਨ ਧਮਧੇਰਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਪੂਨਾ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ), ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਨ, ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਗਏ। ਪਹਿਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਥੇ ਉਤਰਨ ਨਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਆਏ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਉਤੇ ਜੋ ਮੇਜਰਨਾਮਾ ਬ੍ਰੈਡਲਾਹਾਲ ਵਿਚ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਪਾਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਚ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੀਆਟਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗ ਪਏ<ref>Isemonger and Slattery, p. 91.</ref>। ਜਦ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇਸ ਨੂੰ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ‘ਸਲਾਮਸ’ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀ ੨੦ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕਲਕੱਤੇ ਪੁਜੇ। “ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਪੁਰ ਹੀ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਦਾ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲਵਾਂਗਾ। ਤਦ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚ ਆਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਜਣਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਕਤੇ ਦੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਈ ਮੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਲਵੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਸਾਰੇ ਕਲਕੱਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਇਧਰ ਇਨਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਾਡੇ ਦਲ ਦਾ ਵੀ ਕੁਝ ਸੰਬੰਧ ਸੀ, ਅਰ ਉਸੇ ਸੰਬੰਧ ਦਵਾਰਾ ਪਿੰਗਲੇ ਅਸਾਡੇ ਦਲ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਅਸਾਡੇ ਦਲ ਵਿਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਇਹ ਸਿਧੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਭੇਜ ਦਿਤੇ ਗਏ। ਪਿੰਗਲੇ ਨੇ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬੰਬ ਗੋਲੇ ਮੰਗੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਅਸਾਡੇ ਕੇਂਦ੍ਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬੰਬ ਗੋਲੇ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੰਬਾਂ ਗੋਲਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਪਿੰਗਲੇ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਅਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਕਾਂਸ਼ੀ ਵਿਚ ਇਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਅਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਖਿਆਲ ਉਤਪਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਅਸਾਡਾ ਸੰਬੰਧ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਕਠਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ੫ ਦਸੰਬਰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਸਿੰਘ ਕਾਂਸ਼ੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਕਿੰਤੂ ਨਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ {{Multicol-break}} ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਅਰ ਨਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਾਚਾਰ ਹੀ ' ਮਿਲਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਵੇਲੇ ਪਿੰਗਲੇ ਦੇ ਮਿਲ ਪੈਣ ਤੇ ਇਤਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੋਈ ਮਾਨੋ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਧਨ ਹਥ ਲਗ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਿੰਗਲੇ ਦੇ ਆ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਮੁਚ ਬੜਾ ਆਸਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਰ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਖੂਬ ਗੋਰਾ ਰੰਗ ਸੀ ਅਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਥਾ ਚੇਹਰੇ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਤਾ ਅਤੇ ਸਿਆਣਪ ਝਲਕਾਰੇ ਮਾਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਿਆਣਪ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਅਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਖਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਅਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਥੀਂ ਅਸਾਡੇ ਕਈ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ"<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨੇ ੭੪, ੭੫</ref>। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਧ ਬਣਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਅੱਡ ਅੱਡ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤ੍ਰਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨਿਰਿੰਗ ਪੜ੍ਹਣ ਵਾਸਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਰ ਉਥੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੭੬।</ref>। {{gap}}“ਸ਼ੀ ਪਿੰਗਲੇ ਨੂੰ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨ ਕਾਂਸ਼ੀ ਅਟਕਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਬੇ-ਹਿਸਾਬ ਗੋਲੇ ਭੇਜ ਦਿਤੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਗੋਲੇ ਤਾਂ ਭੇਜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿੰਤੂ ਇਕ ਇਕ ਬੰਬ ਗੋਲਾ ਬਨਾਉਣ ਪਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰੁਪੱਏ ਖਰਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਰੁਪੱਏ ਦੀ ਮਦਦ ਮਿਲੇ ਬਿਨਾਂ ਬੇ-ਹਿਸਾਬੋ ਬੰਬ ਗੋਲਿਆਂ ਦਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣਾ ਕਠਿਨ ਹੈ।.........ਹੁਣ ਰੁਪੱਏ ਲਿਆਉਣ ਅਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ਚਾਲ ਮਲੂਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਗਲੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਗਏ<ref>*ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੭੮।</ref>”। {{gap}}ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਆਫਾ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਫਿਰ ਕੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸੀ, ਕਿ ‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਬਜ ਬਜ ਘਾਟ ਦੀ ਘਟਨਾਂ ਪਿਛੋਂ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਏਸੇ ਸਮੇਂ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ<ref>First Case, The Outline of Proceedings in India, p. 4.</ref>। ਜੱਜ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇਕ ਕਿਆਸ ਹੈ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕਿਆਸ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਜਾਂ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੱਸਾ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ’ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ‘ਕੌਮਾ ਗਾਟਾ ਮਾਰੂ' ਦੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਨੇ ਰਿਹਾਈ ਪਿਛੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਅੱਧ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਪਾਰਟ ਇਤਨਾ ਨੁਮਾਇਆਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਗਰਮ ਹੋਈਆਂ। {{gap}}ਦਸੰਬਰ ਵਿਚ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ {{Multicol-end}}<noinclude>{{center|੯੨}} {{rule}} <references/></noinclude> 113xov8mncan64l0d0qolxgbteg92r0 250 16017 239349 191257 2026-10-09T10:14:59Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 239349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Multicol}} ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋਣ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮੱਠਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ; ਬਲਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਲੀਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ<ref>First Case, The Outline of Proceedings in India, p. 4; ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੮੧।</ref>, ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਲਗੇ ਧੱਕੇ ਪਿਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਤਰੀਕਾਕਾਰ ਨੂੰ ਨਵਿਉਂ ਸਿਰਿਉਂ ਵਿਉਂਤ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਿਚ ਵਕਤ ਲੱਗਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਨੇ ਵੀ ਜਲੰਧਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਾਸ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਲ ਕੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਫਰਕ ਪਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਦੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਰਾਜਪਲਟਾਊਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲ ਮੇਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਰਾਹ ਖੁੱਲਣ ਨਾਲ ਵੱਧੀ। {{gap}}ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਦੇਸ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਹਥਿਆਰ ਪੁਚਾਣ ਲਈ ਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ੰਘਾਈ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਓਥੇ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਉਡੀਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਹਥਿਆਰ ਨਾ ਅਪੜੇ<ref>Isemonger and Slattery, p. 81.</ref>। ਆਖਰ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੀ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਜਾ। ਪਰ ਹੋਰਨਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਨਾ ਕੀਤਾ<ref>First Case, The Outline of Proceedings in India, p. 4.</ref>। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਆਏ ਅਤੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਕਪੂਰਥਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਮਾਨੰਦ (ਯੂ. ਪੀ.) ਅਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਬੰਬਾਂ ਬਾਰੇ ਗਲ ਬਾਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਪਾਰਟੀ ਮਿਲਵਰਤਣ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ<ref>First Case, The Outline of Proceedings in India, p. 4.</ref>। {{gap}}੩੧ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਰਪਾਲੀ ਧਰਮਸਾਲਾ ਵਿਚ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ (ਵਾਅਦਾ ਮੁਆਵਾਂ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਮਾਨੰਦ (ਯੂ. ਪੀ.), ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ (ਜਿਹਲਮ), ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ, ਡਾਕਟਰ ਮਥੁਰਾ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਸਿਆਲਕੋਟੀ’, ਸ਼੍ਰੀ ਹਿਰਦੇ ਰਾਮ (ਮੰਡੀ ਰਿਆਸਤ), ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ‘ਸੁਰਸੰਗ', ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਸਠਿਆਲਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਥੇ ਗਦਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅੱਡ ਅੱਡ ਪਹਿਲੂਆਂ-ਖਜ਼ਾਨੇ ਲੁਟਣੇ, ਚੰਦਾ ਅਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨ, ਹਥਿਆਰ ਅਕੱਠੇ ਕਰਨ, ਬੰਬ ਤਿਆਰ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਡਾਕੇ ਮਾਰਨ—ਸੰਬੰਧੀ ਵੀਚਾਰ ਹੋਈ। {{gap}}ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਪਿਛੋਂ ਸੰਤ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧਰਮਸਾਲਾ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਅਕੱਠਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਥੇ ਤਜਰਬੇ ਵਜੋਂ ਬੰਬ ਬਣਾ ਕੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ {{Multicol-break}} ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਨੇ ਜੋ ਪਹਿਲੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਮਾਹਿਰ ਨੂੰ ਮੰਗਵਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ<ref>First Case, The Outline of Proceedings in India, p. 4.</ref>। ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂ ਹੈਡਕਵਾਰਟਰ ਵਿਚ ਰਹਿਕੇ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਡੀਊਟੀ ਲਾਈ ਗਈ; ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਮਥਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੰਬਾਂ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਅਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ. ਫੰਡ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਯਾਲ ਰਾਹੀਂ ਬੰਗਾਲੀ ਰਾਜਪਲਟਾਊਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲ ਮੇਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਡੀਊਟੀ ਲਾਈ ਗਈ<ref>Isemonger and Slattery, p. 83.</ref>। {{gap}}ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ, ਬੰਬ ਬਨਾਉਣ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਗਲੇ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਥੇ ਵਧੇਰੀ ਮਨਸ਼ਾ ਇਸ ਲੜੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੰਗਾਲੀ ਰਾਜਪਲਟਾਊਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਤਾਲ ਮੇਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨੇ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਕਮਾਨ ਆ ਕੇ ਸੰਭਾਲ ਲਈ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਜੋਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਡੀਉਟੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ' ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਦਰਅਸਲ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਨੇ ਨਵਿਉਂ ਸਿਰੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨੇ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਹਫਤੇ ਵਿਚ ਹੀ ਕਾਂਬੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਹੁਣ ਈ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬ-ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸੀ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਪੰਨਾ ੭੯.</ref>। ਸ਼ੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਗੈਰ-ਜਥੇਬੰਦ ਹਾਲਾਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਨੂੰ ਜਿਤਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜਣਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਇਸ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਨਾ ਰਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਿਖ ਲੋਕ ਬੇਮੌਕੇ ਕੁਝ ਅਜੇਹਾ ਕਰ ਬਹਿਣਗੇ ਕਿ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਅਰ ਕੀਤੀ ਕਤਾਈ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਗਵਾ ਬਹਿਣ ਦਾ ਡਰ ਸੀ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੪੭</ref>। ਕਿੰਤੂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਸ਼੍ਰੀ. ਸਾਨਿਯਾਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਪੰਜਾਬ ਆਏ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੭੯.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਇਕ ਗੁਰਦਾਰੇ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨੀਂ, “ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਪਿੰਗਲੇ ਨੇ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਖੀਏ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਵਾਕਫੀ ਕਰਾ ਦਿਤੀ। ਇਨਾਂ ਦਾ ਨਾਉਂ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਸੀ।......... ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ੰਘਾਈ ਪੁਲਸੀ ਮਹਿਕਮੇਂ ਵਿਚ ਨੌਕਰ ਰਹਿ ਚੁਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੀ ਪੁਲਸੀ ਹੜਤਾਲੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣੇ ਸਨ। ......... ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਂਡੂ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਥੇ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਯਾ ਹੋਰ ਮੇਹਨਤੀ ਸਨ, ਕਿੰਤੂ ਇਹ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਤਵਾਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਿਖ ਧਰਮ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਹੀ ਰਹੁ ਰੀਤੀ ਅਰ ਸਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਰਿਸ਼ਟ ਪੁਸ਼ਟ ਅਰ ਕਸੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਮੈਂ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਕ {{Multicol-end}}<noinclude>{{center|੯੩}} {{rule}} <references/></noinclude> g4vgqi8a9xbdtyvlaf2vbw3hkalyafg 250 16026 239364 191258 2026-10-09T10:23:54Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 239364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Multicol}} ਕੇਂਦੂ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਭਲੀ ਪਰਕਾਰ ਸਮਝਾਈ ਅਰ ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਕੇਂਦੂ ਬਨਾਣ ਦਾ ਭਾਰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲਿਆ। ਕਿੰਤੂ ਜੇ ਇਹ ਕੇਂਦ੍ਰ-ਆਗੂ ਨਾ ਬਣਦੇ ਤਦ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ............ {{gap}}ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੋਈ ਯੋਗ ਆਗੂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਪੁਰ ਹੱਥ ਧਰੀ ਸੁਸਤ ਬੈਠੇ ਸਨ ............ {{gap}}ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਬਲਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਪੁਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਲਟਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲ ਜਾਣ ਦਾ ਬਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਲਟਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਮਨੁਖ ਨਹੀਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਇਕ ਫਹਿਰਿਸਤ ਬਣਾਈ ਅਰ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਪਲਟਨਾਂ ਵਿਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਾਕੇ ਪਿੰਗਲੇ ਆਪ ਹੋਰ ਸਿਖ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਗਏ ............. ਪਿੰਗਲੇ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਰ ਪੁਛਿਆ ਕਿ-“ਸੁਣਾਉ, ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਕਦੋਂ ਆਉਣਗੇ?” ਮੈਂ ਕਿਹਾ—ਬਸ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨੰਬਰ ਹੈ। ਇਥੇ ਠਹਿਰਣ ਲਈ ਕੁਝ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਰ ਆਪ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਜ਼ਰਾ ਹੋਰ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਲਗ ਪਵੇ, ਬਸ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਵਿਚ ਦੇਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੇਂਦ੍ਰ ਦੀ ਲੋੜ ਭਲੀ ਪਰਕਾਰ ਸਮਝਾਈ ਅਰ ਇਹ ਭੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੇਂਦੂ ਦਾ ਭਾਰ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਰ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਸਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਦੋ ਦੋ ਕਰਾਏ ਦੇ ਮਕਾਨ ਲੈਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਦਾਦਾ<ref>ਸ੍ਰੀ ਰਾਬ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ।</ref> ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੋ ਇਹ ਖਾਸ ਕਰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਹੀ ਸਮੇਂ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਈ ਮਕਾਨ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੇਠ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਸੁ ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਮਕਾਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮਕਾਨ ਲੈਣ ਲਈ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਹਾਲ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸੁਣਕੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਆਸ਼ਾ ਹੋਈ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਇਸ ਵਾਰ ਸੱਚ ਖੁਦ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਇਹ ਦਲ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਲ ਦੇ ਕੁਝਕੁ ਮੋਢੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਤਾਂ ਇਤਨੇ ਬੁਢੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪਰ ਝੁਰੜੀਆਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਬ੍ਰਿਧ ਪੁਰਸ਼ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਬੜੇ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ ਥੌੜਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ ੬੦-੭੦ ਸਾਲ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਉੱਸ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿਚ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੜਤਾਲੀਆਂ ਵੈ ਨਾਲ ਹੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਦੀ ਪੈਰ ਪਿਛੇ ਨਹੀਂ ਰਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਲ ਦਾ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਭੀ ਅਜੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਆ ਤੋਂ ਆਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਹੀ ਲੋਕ ਠਹਿਰੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾੜ੍ਹੀ ਕਮਾਈ ਵਿਚੋਂ ਸਾਨੂੰ ੫੦੦) ਰੁਪਏ ਦਿਤੇ। {{Multicol-break}} {{gap}}ਇਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬੜੀ ਮੇਹਨਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬਾਈਸਿਕਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਚਾਲੀ ਚਾਲੀ ਪੰਜਾਹ ਪੰਜਾਹ ਮੀਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਇਤਨਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਨਾ ਲੈਂਦੇ। ਇਉਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਨੋਂ ਥਕੇਵਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੋਂਹਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਤਨਾ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਉਤਨੀ ਹੀ ਹੋਰ ਫੁਰਤੀ ਆਪ ਵਿਚ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ। ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਪਲਟਨਾਂ ਵਿਚ ਗਏ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਇਤਨਾ ਕੱਚਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੇ ਵਾਰੰਟ ਨਿਕਲੇ। ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਰਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਾਸ ਹੀ ਕਿਧਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਪੁਲਸ ਦੀ ਖਬਰ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਆ ਵੜੇ। ਪੁਲਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਵਾਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਲੇਰੀ ਦੇ ਸਦਕੇ ਸਾਫ ਬਚ ਗਏ। ਜੋ ਇਹ ਅਜੇਹਾ ਨਾ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹੀ ਫੜ ਲਏ ਜਾਂਦੇ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨੇ.੭੬ ਤੋਂ ੮੫। </ref>। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਤਸੱਲੀ ਕਰਕੇ ੧੨ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਬਨਾਰਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਿਛੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਵੀ ਬਨਾਰਸ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਉਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਨੇ ਬਨਾਰਸ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਸਕੂਲ ਮਾਸਟਰ ਸ਼੍ਰੀ ਦਮੋਦਰ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਅਲਾਹਬਾਦ ਦਾ ਲੀਡਰ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੋ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਬੰਬ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਡੀਊਟੀ ਲਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਰਹੱਟਾ ਵਿਨਯਾਇਕ ਰਾਓ ਕਾਪਿਲੇ ਨਾਮੀਂ ਸੀ, ਦੀ ਡੀਊਟੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਲਾਈ ਗਈ। ਇਕ ਹੋਰ ਜੋੜੇ, ਬਿਭੂਤੀ (ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਮੁਆਫ ਗਵਾਹ ਬਣ ਗਿਆ) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਿਆ ਨਾਥ, ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂ ਇਹ ਕੰਮ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਓਹ ਬਨਾਰਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨ। ਇਹੋ ਕੰਮ ਜਬਲਪੁਰ (ਸੀ. ਪੀ.) ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਨਲਿਨੀ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ<ref>Rowlatt Report, p. 133.</ref>। ਸ਼ੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਆਪ ਖੁਦ ਬੰਗਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਜਿਸ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਬਲਵੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਸਾਂ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤਕ ਬਲਵੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ।............ ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਜਾਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਿਆ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ............ ਕਿੰਤੂ ਦਾਦਾ (ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ) ਇਸ ਗਲ ਵਿਚ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪ ਪੰਜਾਬ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਅਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਕੇ ਉਕਤ ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਕਾਰਰਵਾਈ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜੋੜੀ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ'। ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਮਾਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਾਂਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾਂ ੧੦੨,</ref>। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਬਸਤੀ ਚੰਦਰ ਨਗਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਡੇਹਰਾ ਦੁਨ ਵਾਲੇ ਫਾਰੈਸਟ ਰੀਸੱਰਚ ਇੰਸਟੀਚੀਊਟ ਵਿਚ ਹੈਡ ਕਲਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਆਬਦ ਬਿਹਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਾਲਮੁਕੰਦ ਨੇ<noinclude>{{center|੯੪}} {{rule}} <references/></noinclude> 04ck3jvii9ugi3l5k8yb7fl44nhuw93 250 16031 239373 191259 2026-10-09T10:26:53Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 239373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Multicol}} ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰ ਸਨ<ref>Rowlatt Report, p.144.</ref>। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਮੀਰ ਚੰਦ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ ਉਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਬੰਬ ਸੁਟਣ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਾਢੇ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੱਯ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਪੁਲਸ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਛਾਪ ਕੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਵੰਡੀ ਗਈ ਸੀ<ref>Ibid, p.132.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੜੀ ਭਾਰਤ ਰਾਜਪਲਟਾਊਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੬੩,</ref>। {{gap}}ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਉਤੇ ਇਹ ਚਿੱਕੜ ਸੁਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਵਾਂਗੂੰ, ਆਪ ਪਿਛੇ ਰਹਿਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਠੋਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ<ref>O'Dwyer, p. 203.</ref>। ਪਰ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਕਿਤਨਾ ਗਲਤ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਤੌਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਹੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦੇ ਤੁੱਲ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰੀਹਣ ਫਾਂਸੀ ਲਗਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਸੀ. ਆਈ. ਡੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਾਸਤੇ ਅੱਡੀ ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਸ਼ੂ ਬੋਸ ਵਿਹਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਉਤ੍ਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਜੁਟੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਕਈ ਵੇਰ ਫੜੇ ਜਾਣੋਂ ਵਾਲ ਵਾਲ ਬਚੇ। ੧੮ ਨਵੰਬਰ ੧੯੧੪ ਜਦ ਉਹ ਦੋ ਬੰਬਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਨੂੰ ਚੋਟਾਂ ਆਈਆਂ। ਜਿਸ ਰੇਲ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਹੋਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਬਨਾਰਸ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਆਏ, ਉਸੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸੀ. ਆਈ. ਡੀ. ਦਾ ਦਰੋਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਵਾਸਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਪਰ ਉਨਾਂ ਨੇ ਭੇਸ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਚ ਗਏ। “ਅਗਲਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਡੱਬੇ ਵਿਚੋਂ ਉਤਰਕੇ ਦੂਜੇ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠੇ, ਕਿੰਤੂ ਗਏ ਉਹ ਓਸੇ ਗੱਡੀ ਵਿਚ। ਇਸੇ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿਤਨਾ ਹੌਂਸਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੜੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਕਿੰਤੂ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਭੀ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਕੁਦ ਪਏ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੧੦੬।</ref>"। ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਪਿਰਟ ਹੋਣੀ ਅਨੋਖੀ ਗਲ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਤੱਬਕੇ (ਭਦਰ ਲੋਕਾਂ) ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਉਸ ਦ੍ਰਿੜ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਸਪਿਰਟ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਇਕ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਿਨਿਧ ਸਨ, ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੰਦ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਇਕ ਸੁਨੈਹਰੀ ਕਾਂਡ ਹੈ। ਬੰਗਾਲੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਉਤੇ ਇਤਨੇ ਨਿਰਬਲ ਸਨ,ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਨੇ ਕੋਰੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੌਜ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦੇ। ਅਜਿਹੇ ਅਨਸਰ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਦ੍ਰਿੜ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਪਿਰਟ ਪੈਦਾ ਹੋਣ {{Multicol-break}} ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨੀ, ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਇਤਹਾਸਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਕ ਬੜਾ ਦਿਲਚੱਸਪ ਸਵਾਲ ਹੈ; ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਟ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ<ref>Rowlatt Report, pp. 15-16.</ref>, ਪਰ ਜਿਸਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤਕ ਪੁਜਣ ਲਈ ਅਜੇ ਹੋਰ ਯਤਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਅੱਧ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁੱਜੇ<ref>First Cuse, Individual Case of Pingley,p. 1.</ref>। ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਦੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, ‘ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲਣ ਆਏ। ਓਹ ਤਿਖੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਬਹਾਦਰ, ਪੂਨੇ ਦੇ ਮਰਹੱਟੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ. ਜੀ. ਪਿੰਗਲੇ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਆਏ। ‘ਤੋਸ਼ਾ ਮਾਰੂ’ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਸਾਡੇ ਕਾਬੂ ਆ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਇਹ ਦੋ ਆਦਮੀਂ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਬਣੇ"<ref>0 Dwyer, p. 198.</ref>। ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਟ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੋ ਗਿਆ<ref>Rowlatt Report, p. 158.; Isemonger and Slattery, p. 96.</ref>। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਆਉਣ ਉਤੇ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਇੱਕ ਪਲੈਨ ਮੁਤਾਬਕ ਅਤੇ ਇਕ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਪਲੈਨ ਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ, ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਗਲੇਰੇ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਆਵੇਗਾ। ਸੈਂਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬਣਿਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਵਾਸਤਂ ਇਕ ਅਲੈਦਹਾ ਮਕਾਨ ਚੌਂਕ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਵਿਚ ਕਰਾਏ ਉਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਪੰਦਰਾਂ ਸੋਲਾਂ ਦਿਨ ਬਗੈਰ ਇਕ ਵੇਰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਰਾਤ ਦਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਟਿਕੇ ਰਹੇ<ref>First Case, The Amritsar Houses.</ref>। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦੇ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਸੈਂਟਰ ਸੰਤ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧਰਮਸਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਥੋਂ ਉਹ ਵਖੋ ਵਖ ਡੀਊਟੀਆਂ ਉਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਫੇਰ ਪਰਤ ਆਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਚੋਣਵੇਂ ਗਦਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਾਨ ਉਤੇ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ। ਇਥੇ ਸ਼ੀ ਬੋਸ ਨੇ ਲਹਿਰ ਦੀ ਵਾਗ ਡੋਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਅਤੇ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਜੀ ਬਾਂਹ ਬਣ ਗਿਆ<ref>First Case, The Outline of Proceedings in India, p. 5.</ref>। {{gap}}ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਕਾਫੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਅਤੇ ਚੁਸਤ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਜੋ ਗਦਰੀਆਂ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤੀ ਤਨਜ਼ੀਮ ਆਈ, ਉਹ ਉਸ ਨੇ ਲਿਆਂਦੀ, ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਗਦਰੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸੈਂਟਰ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਸ੍ਰੀ ਬੋਸ ਦੇ ਆਉਣ ਉਤੇ ਪਛਮੀਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੀਆਂ ਛਾਉਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਿਮੇ ਸੌਪਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੰਮ ਉਸ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਵੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੌਲੇ ਚਲਨ ਦਾ ਆਦਮੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ {{Multicol-end}}<noinclude>{{center|੯੫}} {{rule}} <references/></noinclude> 3l94dgsgfqny5xhkax4qksgtxc003h2 250 16347 239378 194057 2026-10-09T10:39:22Z Taranpreet Goswami 2106 239378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਗਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਜਾਣਾ ਸੀ*<ref>San Francisco Trial, Testimony of Nawab Khan</ref>। ਇਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸੀ ਗੋਰੇ ਦੀ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਇਤਲਾਹ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਦੇ ਸੀ. ਆਈ. ਡੀ. ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਰੀਪੋਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਿਤਨੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨੇ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਭੇਜਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅੱਧੀ ਕੀਮਤ ਉਤੇ ਵੇਚਣੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ‘ਗਦਰ’ ਅਖਬਾਰ ਅਤੇ ਯੁਗੰਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਹਿਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਲਿਓਂ ਖਰਚ ਕਰ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਪਿਛੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰਫ ਰੋਟੀ, ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਦੋ ਡਾਲਰ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ਜੇਬ ਖਰਚ ਲੈ ਕੇ,। ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਭਕਨਾ' ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰ ਇਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇਸ਼-ਭਗਤ ਯੁਗੰਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਣ ਆਏ, ਅਤੇ ਕਿਤਨੇ ਦੇਸ਼-ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਛਣ ਲਗੇ ਕਿ ਕਿਤਨਾ ਖਰਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੇਵਲ ਦੋ ਡਾਲਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਭਾਜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ, ‘ਸੰਤ’ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ‘ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਮੁਫਤ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਡਬਲ ਰੋਟੀ ਮੂਲ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ [। ਤਨਖਾਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੀ ਚੀਖ ਨਿਕਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਕਿ ਤੁਸਾਂ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਥੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਹੁਣ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੇਗੀ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਮਹੌਲ ਵਿਚ ਆਕੇ ਵੀ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚ, ਬਲਕਿ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਾਰਨ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਇਸ ਤਿਆਗ ਬਿਰਤੀ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਿਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚਘਾ’ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਲਹਿਣਾ ਉਗਰਾਹ ਕੇ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ*, ਅਤੇ ਇਕ ਸਧਾਰਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਜ਼ਲ ਦੀਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਦੇਸ ਉਸ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਆਏ ਸਨ ਜੋ ਪੈਸੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਉਤਮ ਸੀ। ਮਾਇਕ ਤੰਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਦ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਡਾਕੇ ਮਾਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਮਾਇਆ ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਤ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਰਤੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਰੁਪਏ ਪੈਸੇ ਦੀ ਚਰਚਾ ਛਿੜਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰਤ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲ ਗੋਲ ਵਡੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਮੌਹਰਾਂ ਮੇਰੇ ਅਗੇ ਰਖ ਦਿਤੀਆਂ......ਹਰ ਇਕ ਦੱਲ ਨੇ ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਵਰਤਾਉ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗਦਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਿਲ ਖੋਲਕੇ ਆਪਣੀ ਗਾੜੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਧਨ ਦਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ {{Multicol-break}} *, †Isemonger and Slattery, p. 52. Ibid, p. 33; First Case, Judgement, Individual Case of Kartar Singh; San Francis. co Trial, Testimony of Harcharan Dass ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ’, ੨੭ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੩੦ ਦਾ ਪਰਚਾ। *First Case,, Individual Case of Nidhan Singh. †Third Case, Judgement, p. 48. First Case, Dacoities, p. 24. ੧੫੪ ਹੈ, ਅਜੇਹਾ ਵਿਸ਼ਯ ਬੰਗਾਲ ਅੰਦਰ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ* ਜਦ ਕਿਸੇ ਸਚੀ ਲਗਨ ਦੇ ਸਬੱਬ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਬਹੁ-ਰੁਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਚੱਰਨ ਢਾਲਣ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਡੇ ਖਿਲਾਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਹਲੂਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਝਟੱਕੇ ਭੁਚਾਲ ਵਾਂਗੂੰ ਬੜੇ ਸਖਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੀਜੇ ਕਾਂਡ (ਪੰਨੇ ੮੫ ਤੋਂ ੮੭) ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰੇਮਾਨ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਆ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਪਲਟਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਰਾਤਰੀਭਾਵ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਉਹ ਸਪਿਰੱਟ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਈ ਵੇਰ ਚਾਲੀ ਫੀ ਸਦੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵਾਂਜਿਆਂ ਰਹਿਣ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਿਸੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਦਦ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਹੋਏ।‘ਭਾਈ’ ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਗਦਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬੁਢੇ ਆਦਮੀਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਧਨ ਖੱਟਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਧਨ ਹੋਰਨਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਓਹ ‘ਜੈਕ’ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਸਿਰਫ ਕਮਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਧੇਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਚਾਇਆ। ਉਹ ਐਸ਼ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤਿਆਗਕੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਉਛਾਲ ਵਿਚ ਜਹਾਜ਼ੇ ਚੜ੍ਹ ਆਏ ਸਨ*”। ‘ਪੰਡਤ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ (ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ) ਦੂਸਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚੋਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਕੇ ਆਪਣੇ ਉਤੇ ਇਤਨਾ ਕਾਬੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ‘ਜੈਕ’ ਦੀ ਅੱਲ ਹੀ ਇਸ ਲਈ ਪਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ‘ਜੈਕ’, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਰਲਕੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਗਨ ਵਿਚ ਐਸੇ ਜੁਟੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਾ ਸਦਾ ਲਈ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਨੂੰ ਵਾਲ ਦੇ ਡਾਕੇ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲੇ ਇਕ ਡਾਕੂ ਨੇ ਜਦ ਇਕ ਬੀਬੀ ਵਲ ਮੈਲੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ' ਦੇ ਇਕ ਲਫਟੈਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਕੇ ਵਰਜ ਦਿੱਤਾ§। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਜਾਂ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ‘ਸੰਤੋ’, ‘ਬਾਦਸ਼ਾਹੋ’ ਆਦਿ ਸਨਮਾਨ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਨਾ ਲਿਆਉਂਦੇ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚਘਾ’ ਵਿਚ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤੇਜ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਦਫੇਦਾਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਤੇਈਵੇਂ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਅਬਦੁਲਾ ਨੂੰ ਵੀ {{Multicol-end}} *ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੭. +Madern Review, August, 1909, p. 105. *Bh. Parmanand, P 69. flbid, p. 74. ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ', ੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੩੦ ਦਾ ਪਰਚਾ। Flsemonger and Slattery, p. 99. ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੮੭ i<noinclude></noinclude> huiinedkt94gkdd3rhgvbx1tm4dc6zy 239392 239378 2026-10-09T10:49:16Z Taranpreet Goswami 2106 239392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਗਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਜਾਣਾ ਸੀ<ref>San Francisco Trial, Testimony of Nawab Khan</ref>। ਇਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਾਸੀ ਗੋਰੇ ਦੀ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਇਤਲਾਹ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਦੇ ਸੀ. ਆਈ. ਡੀ. ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਰੀਪੋਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਿਤਨੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨੇ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਭੇਜਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅੱਧੀ ਕੀਮਤ ਉਤੇ ਵੇਚਣੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ<ref>Isemonger and Slattery, p. 52.</ref>। ‘ਗਦਰ’ ਅਖਬਾਰ ਅਤੇ ਯੁਗੰਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਹਿਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਲਿਓਂ ਖਰਚ ਕਰ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਪਿਛੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰਫ ਰੋਟੀ, ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਦੋ ਡਾਲਰ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ਜੇਬ ਖਰਚ ਲੈ ਕੇ<ref>Ibid, p. 33; First Case, Judgement, Individual Case of Kartar Singh; San Francis. co Trial, Testimony of Harcharan Das.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਭਕਨਾ' ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰ ਇਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇਸ਼-ਭਗਤ ਯੁਗੰਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਣ ਆਏ, ਅਤੇ ਕਿਤਨੇ ਦੇਸ਼-ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਛਣ ਲਗੇ ਕਿ ਕਿਤਨਾ ਖਰਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੇਵਲ ਦੋ ਡਾਲਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਭਾਜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ, ‘ਸੰਤ’ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ‘ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਮੁਫਤ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਡਬਲ ਰੋਟੀ ਮੂਲ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ<ref>ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ’, ੨੭ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੩੦ ਦਾ ਪਰਚਾ।</ref>। ਤਨਖਾਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੀ ਚੀਖ ਨਿਕਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਕਿ ਤੁਸਾਂ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਥੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਹੁਣ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੇਗੀ। {{gap}}ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਮਹੌਲ ਵਿਚ ਆਕੇ ਵੀ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚ, ਬਲਕਿ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਾਰਨ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਇਸ ਤਿਆਗ ਬਿਰਤੀ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਿਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚਘਾ’ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਲਹਿਣਾ ਉਗਰਾਹ ਕੇ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ<ref>First Case,, Individual Case of Nidhan Singh.</ref>, ਅਤੇ ਇਕ ਸਧਾਰਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਜ਼ਲ ਦੀਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਦੇਸ ਉਸ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਆਏ ਸਨ ਜੋ ਪੈਸੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਉਤਮ ਸੀ<ref>Third Case, Judgement, p. 48.</ref>। ਮਾਇਕ ਤੰਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਦ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਡਾਕੇ ਮਾਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਮਾਇਆ ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਤ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਰਤੀ<ref>First Case, Dacoities, p. 24.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਰੁਪਏ ਪੈਸੇ ਦੀ ਚਰਚਾ ਛਿੜਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰਤ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲ ਗੋਲ ਵਡੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਮੌਹਰਾਂ ਮੇਰੇ ਅਗੇ ਰਖ ਦਿਤੀਆਂ......ਹਰ ਇਕ ਦੱਲ ਨੇ ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਵਰਤਾਉ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗਦਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਿਲ ਖੋਲਕੇ ਆਪਣੀ ਗਾੜੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਧਨ ਦਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ {{Multicol-break}} ਹੈ, ਅਜੇਹਾ ਵਿਸ਼ਯ ਬੰਗਾਲ ਅੰਦਰ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ"।<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੭.</ref> {{gap}}ਜਦ ਕਿਸੇ ਸਚੀ ਲਗਨ ਦੇ ਸਬੱਬ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਬਹੁ-ਰੁਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਚੱਰਨ ਢਾਲਣ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਡੇ ਖਿਲਾਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਹਲੂਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਝਟੱਕੇ ਭੁਚਾਲ ਵਾਂਗੂੰ ਬੜੇ ਸਖਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੀਜੇ ਕਾਂਡ (ਪੰਨੇ ੮੫ ਤੋਂ ੮੭) ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰੇਮਾਨ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਆ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਪਲਟਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਰਾਤਰੀਭਾਵ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਉਹ ਸਪਿਰੱਟ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਈ ਵੇਰ ਚਾਲੀ ਫੀ ਸਦੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵਾਂਜਿਆਂ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਿੰਦੀ ਕਿਸੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮਦਦ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਹੋਏ<ref>Madern Review, August, 1909, p. 105.</ref>।‘ਭਾਈ’ ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਗਦਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬੁਢੇ ਆਦਮੀਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਧਨ ਖੱਟਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਧਨ ਹੋਰਨਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਓਹ ‘ਜੈਕ’ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਸਿਰਫ ਕਮਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਧੇਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਚਾਇਆ। ਉਹ ਐਸ਼ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤਿਆਗਕੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਉਛਾਲ ਵਿਚ ਜਹਾਜ਼ੇ ਚੜ੍ਹ ਆਏ ਸਨ<ref>Bh. Parmanand, P 69.</ref>”। ‘ਪੰਡਤ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ (ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ) ਦੂਸਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚੋਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਕੇ ਆਪਣੇ ਉਤੇ ਇਤਨਾ ਕਾਬੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ<ref>lbid, p. 74.</ref>। ‘ਜੈਕ’ ਦੀ ਅੱਲ ਹੀ ਇਸ ਲਈ ਪਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ‘ਜੈਕ’, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਰਲਕੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਗਨ ਵਿਚ ਐਸੇ ਜੁਟੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸਦਾ ਲਈ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ<ref>ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ', ੨ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੩੦ ਦਾ ਪਰਚਾ।</ref>। ਸਾਨੂੰ ਵਾਲ ਦੇ ਡਾਕੇ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲੇ ਇਕ ਡਾਕੂ ਨੇ ਜਦ ਇਕ ਬੀਬੀ ਵਲ ਮੈਲੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ' ਦੇ ਇਕ ਲਫਟੈਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਕੇ ਵਰਜ ਦਿੱਤਾ<ref>lsemonger and Slattery, p. 99.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਜਾਂ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ‘ਸੰਤੋ’, ‘ਬਾਦਸ਼ਾਹੋ’ ਆਦਿ ਸਨਮਾਨ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਨਾ ਲਿਆਉਂਦੇ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚਘਾ’ ਵਿਚ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤੇਜ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੮੭।</ref>। ਦਫੇਦਾਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਤੇਈਵੇਂ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਅਬਦੁਲਾ ਨੂੰ ਵੀ {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੧੫੪}}</noinclude> nwz9mcb8nheh9gb8apxd17nc2jgx8ak 250 16357 239398 194669 2026-10-09T11:00:29Z Taranpreet Goswami 2106 239398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} ਰੀਪੋਟ ਵਿਚ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਜੋ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀ ਲਾਹੌਰ ਫੜੇ ਗਏ ਹਨ, “ਓਹ ਬਹੁਤੇ ਅਨਾੜੀ ਸਿਖ ਕਿਸਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਬੇਢੱਬੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ<ref>Rowlatt Report, p. 155.</ref>”। {{gap}}ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਆਏ ਗਦਰੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋਣਗੇ; ਪਰ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਧੁਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਗ ਰਗ ਵਿਚ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦ ਵਿਚੋਂ ਬਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜ ਪੁਟ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ<ref>First Case, the beginning of the Conspiracy and war, pp. 6-9; un-American Activities, p. 240.</ref>, ਅਤੇ ਇਹ ਪੁੱਣ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲੈ ਲੈਣ ਤਕ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ<ref>Ibid, p. 5; First Case, The Objects of Going to India, p. 3.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਈ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਭੜਕ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛਡਕੇ ਇਸ ਗਦਰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਚ ਮੁਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਲਾਟ ਜਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਸਿਖ ਦੇਸ ਵਿਚ ਪਰਤ ਆਏ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗਲ ਬਾਤ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸਚ ਮੁਚ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਹਰ ਪਰਦੇ ਵਿਚ, ਦਿਲ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਾਧੀਨਤਾ ਦੀ ਜਲਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ"<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਪੰਨਾ ੨੩.</ref>। ਜੈਨਰਲ ਮੈਕਮੂਨ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ “ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਜਨੂਨੀ ਆਏ। (“......from whose ranks too came the strangely infatuated fanatics of the Ghadr movement"......); ਅਤੇ “ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਥਾ ਦੇ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲੇ ਸਿਰਮ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਚਿਮੜ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਇਹ ਇਕ ਨਵੇਂ ਸਮਾਜਕ ਚੁਗਿਰਦੇ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਣ ਆਏ ਸਨ (“......they were smitten with a virus of vigorous vitality and enemity to let loose in a new milieu.<ref>Macmunn, pp. 74 and 104.</ref>')। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਲੱਗਣ ਸਮੇਂ ਅਖੀਰਲੀ ਅਰਦਾਸ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕੀਤੀ<ref>Bhai Parmanand, p. 98.</ref>, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਥੋਂ ਅਨਾਰਕਲੀ ਵਿਚ ਪੁਲਸੀਆ ਮਰਿਆ ਸੀ) ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ‘ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ, ‘ਵੇਲਾ ਆਣ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਗਦੇ ਓ, ਸੁਤੇ ਘੂਕ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀਰੋ'। ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਮਨ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੀ ਲਗਨ ਇਤਨੀ ਧੱਸ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਉਠਦੇ ਸਾਰ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਪਹਿਲੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲਦੇ ‘ਮਾਰੋ ਫਰੰਗੀ ਨੂੰ<ref>First Case, Individual Case of Kartar Singh, p.4.</ref>। {{gap}}‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦਾ ਅਸਲਾ ਹੀ ਐਸਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਉਹੋ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜੋ ਸਿਰਾਂ ਉਤੇ ਖਵਣ {{Multicol-break}} ਬੰਨ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਨਿਤਰਨ। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉਤੇ ਪੁਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਜੋ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਤੋਂ ਪੈਣੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਭੁਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ‘ਗਦਰ’ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਸਾਫ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ, “ਲੋੜ ਹੈ, ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ; ਤਨਖਾਹ-ਮੌਤ; ਇਨਾਮ-ਸ਼ਹੀਦੀ; ਪੈਨਸ਼ਨ-ਆਜ਼ਾਦੀ; ਲੜਾਈ ਦਾ ਮੈਦਾਨ-ਹਿੰਦ<ref>Mandlay Case, Judgement, p. 263</ref>”। ਗਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਉਤੇ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਲਹੂ ਵਹਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ<ref>First Case, Preparing for the migration, p.1.</ref>; ਅਤੇ ਜਦ ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਨੇ ਇਹ ਉਜਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਸ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਪਾਸ ਪੈਸਾ ਜਾਂ ਸਾਮਾਨ ਨਹੀਂ, ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿ “ਜਦ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?<ref>First Case, The objects of going to India, p. 4; Mandlay Case, Evidence, p. 44.</ref>”। ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਇਕ ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਪੱਤਨੀ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ“ ...... ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਤਕ ਇਕ ਵੱਡਾ ਗਦਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਬੰਦੂਕ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅਗੇ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਮਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਪੁਤ ਹਾਂ। ਜੇ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਮਿਲਾਂਗੇ<ref>Isemonger and Slattery, p. 20.</ref>”। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੇ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ ਤੋਂ ਨੁਸ਼ੈਹਰੇ (ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ) ਇਕ ਫੌਜੀ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੀ ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ<ref>Isemonger and Slattery, p. 21.</ref>”। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦ ਪੁਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੀ ਡੀਉਟੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ<ref>Ibid, p. 59.</ref>, ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਭ ਚੀਦਾ ਵਰਕਰਾਂ ਤੇ ਉਹਦੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਗਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਲੱਗਕੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਦੇਸ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਜਿਸ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਗਦਰੀ ਇਨਕ ਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੁਲਸ ਅਫਸਰਾਂ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਸੁਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਸ ਨਿਝੱਕ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੰਦ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ( The audacity with which Sucha Singh and others went about this work of seduction is astound1 ingt<ref>Isemonger and Slattery, p. 105.</ref>”। ਐਮ. ਐਸ. ਲੇਹ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰੀਆਂ ਨੇ ਉੱੜ੍ਹੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛਾਉਣੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਝੱਕ ਹੋਕੇ (In the most bare faced manner) ਕੰਮ ਕੀਤਾ<ref>The Punjab and the war, M. S. Leigh.p.19.</ref>। ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਟ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਤੱਤ ਕੱਢਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਇਨਕਲਾਬ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਤੁਲੇ ਹੋਏ ਸਨ (‘......the return of emigrants from America {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੧੫੬}}</noinclude> 11heracrd54upah5nrbblz7zxk6lgum 250 23255 239280 55879 2026-10-09T06:12:09Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਕਿਲ-ਬੰਦੀ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ: ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈਕਾਟ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹਰ ਸਿਖ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਲੇਖਣੀ ਪੜ੍ਹਨਾਂ ਨਵੇਂ ਗੁਰਮਤੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸਨੇਹੀ ਜੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੇ ਘਰ ਮਹਿਮਾਨ ਜਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤੀ ਦਾ ਡਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਲ ਕੀ ਉਸ ਜਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਘਰ ਵਾਂਗ ਸਭ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਉਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪਰਦੇ ਲਟਕਾ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਖ਼ਤਰਾ ਉੱਕਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਝਾਤੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਸਕੇਗਾ। ਫਾਟਕ ਉਤੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿਤੇ ਗਏ, ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਲਗਣ ਉਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਗਡ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਕਾਇਲ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਭੋਲਾ ਪੰਥ ਹੁਣ ਚਤੁਰਤਾ ਦੀ ਜੱਦ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੈਥੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਧਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂਆਂ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਕਰਾਂ। {{Float right|ਨਵੰਬਰ ੧੯੪੪}}<noinclude>{{right|੩੯}}</noinclude> juwmvzftpq1pmv4cjpr6usxyxyg9gi2 239281 239280 2026-10-09T06:12:39Z Tamanpreet Kaur 606 239281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਕਿਲ-ਬੰਦੀ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ: ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈਕਾਟ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹਰ ਸਿਖ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਲੇਖਣੀ ਪੜ੍ਹਨਾਂ ਨਵੇਂ ਗੁਰਮਤੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸਨੇਹੀ ਜੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੇ ਘਰ ਮਹਿਮਾਨ ਜਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤੀ ਦਾ ਡਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਲ ਕੀ ਉਸ ਜਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਘਰ ਵਾਂਗ ਸਭ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਉਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪਰਦੇ ਲਟਕਾ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਖ਼ਤਰਾ ਉੱਕਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਝਾਤੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਸਕੇਗਾ। ਫਾਟਕ ਉਤੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿਤੇ ਗਏ, ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਲਗਣ ਉਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਗਡ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਕਾਇਲ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਭੋਲਾ ਪੰਥ ਹੁਣ ਚਤੁਰਤਾ ਦੀ ਜੱਦ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੈਥੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਧਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂਆਂ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਕਰਾਂ। {{Float right|ਨਵੰਬਰ ੧੯੪੪}} {{dhr|12em}}<noinclude>{{right|੩੯}}</noinclude> 88ltoc5a3s9rzk82ixx7g04jd5q8dwu 239302 239281 2026-10-09T07:13:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਕਿਲ-ਬੰਦੀ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ: ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈਕਾਟ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹਰ ਸਿਖ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਲੇਖਣੀ ਪੜ੍ਹਨਾਂ ਨਵੇਂ ਗੁਰਮਤੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸਨੇਹੀ ਜੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੇ ਘਰ ਮਹਿਮਾਨ ਜਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤੀ ਦਾ ਡਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਲ ਕੀ ਉਸ ਜਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਘਰ ਵਾਂਗ ਸਭ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਉਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪਰਦੇ ਲਟਕਾ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਖ਼ਤਰਾ ਉੱਕਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਝਾਤੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜ ਸਕੇਗਾ। ਫਾਟਕ ਉਤੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿਤੇ ਗਏ, ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਲਗਣ ਉਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਗਡ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।</br> {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਕਾਇਲ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਭੋਲਾ ਪੰਥ ਹੁਣ ਚਤੁਰਤਾ ਦੀ ਜੱਦ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੈਥੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਧਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂਆਂ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਕਰਾਂ। {{Float right|ਨਵੰਬਰ ੧੯੪੪}} {{dhr|12em}}<noinclude>{{right|੩੯}}</noinclude> 8rd4njy23su3a573lgsutgchz05yz6i 250 23263 239282 55887 2026-10-09T06:17:35Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਗੜ੍ਹਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਨੁਕਰਾਂ ਲਿਸ਼ਕਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ? {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਧਰਤੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਆਸਾਨੀ ਨੇ ਵਿਹਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਵਿਹਲ ਰੂਹਾਨੀ ਸਰਮਾਇਦਾਰੀ ਬਣ ਗਈ, ਤੇ ਮਨੁਖਤਾ ਊਚ ਨੀਚ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਗਈ, ਪਤਿਤ ਬਹੁਤੇ, ਪੁਨੀਤ ਥੋੜੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੇ-ਅਣਖ ਜਿਹੀ ਧੂ-ਘਸੀਟ ਬਣ ਗਈ। {{gap}}ਸੁਨਹਿਰੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਝਲਕ ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ; ਦੇਖ ਦੇਸੀ ਲਲਚਾਏ, ਉਹ ਬਾਰ ਬਾਰ ਆਏ, ਬੇ-ਅਣਖੇ ਨੀਚਾਂ ਨੂੰ ਮੁਠੀ ਭਰ ਦਲੇਰਾਂ ਨੇ ਲੁਟਿਆ, ਮਾਰਿਆ, ਜ਼ਲੀਲ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਲਤ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਦਿਲੀ ਤਕ ਕਤਲ ਆਮ ਕਰਦਾ ਗਿਆ, ਕਿਸੇ ਉਹਦਾ ਰਾਹ ਨਾ ਰੋਕਿਆ, ਲੋਥਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਲਗ ਗਏ। {{gap}}ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਟੀ-ਢੱਕੀਆਂ ਕਾਨਾਂ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਵਰਗਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਟਣ ਲਈ ਸਹਿਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਪਤਿਤ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਹਿੱਕ ਵਿਚ ਅਣਖ ਵਰਗੀ ਬਲਾ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਕੈਦ, ਆਪਣੇ ਕਵੀ ਲਈ ਤੜਪ ਰਹੀ ਸੀ {{gap}}ਮਨੁਖੀ ਅਣਖ ਦਾ ਕਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ੧੭੬੬ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਜ਼ਲੀਲ, ਅਛੂਤ, ਡਰੀ, ਸਹਿਮੀ, ਨਿਗੂਣੀ ਨਾਚੀਜ਼ ਮਨੁਖਤਾ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਭਬਕੀ। ਨਿਰਾ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਹੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸਲੀ ਪਰਮ ਮਨੁਖ ਦੀ ਨਸ਼ਾਨੀ ਹੀ ਇਹ ਹੈ, ਕਿ ਉਹਦੇ ਆਇਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਇਕੱਲੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਇਕੋ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸਭਿਆਤਾਵਾਂ ਬਦਲ ਸੁਟੀਆਂ। {{gap}}ਮਹਾਤਮਾ ਬੁਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉਹ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ,<noinclude>{{right|੪੧}}</noinclude> e6acpekuwnhpcj4myp9r9qgjfc278cf 239303 239282 2026-10-09T07:15:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗੜ੍ਹਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਨੁਕਰਾਂ ਲਿਸ਼ਕਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ?</br> {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਧਰਤੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਆਸਾਨੀ ਨੇ ਵਿਹਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਵਿਹਲ ਰੂਹਾਨੀ ਸਰਮਾਇਦਾਰੀ ਬਣ ਗਈ, ਤੇ ਮਨੁਖਤਾ ਊਚ ਨੀਚ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਗਈ, ਪਤਿਤ ਬਹੁਤੇ, ਪੁਨੀਤ ਥੋੜੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੇ-ਅਣਖ ਜਿਹੀ ਧੂ-ਘਸੀਟ ਬਣ ਗਈ।</br> {{gap}}ਸੁਨਹਿਰੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਝਲਕ ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ; ਦੇਖ ਦੇਸੀ ਲਲਚਾਏ, ਉਹ ਬਾਰ ਬਾਰ ਆਏ, ਬੇ-ਅਣਖੇ ਨੀਚਾਂ ਨੂੰ ਮੁਠੀ ਭਰ ਦਲੇਰਾਂ ਨੇ ਲੁਟਿਆ, ਮਾਰਿਆ, ਜ਼ਲੀਲ ਕੀਤਾ। ਇਕ ਲਤ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਦਿਲੀ ਤਕ ਕਤਲ ਆਮ ਕਰਦਾ ਗਿਆ, ਕਿਸੇ ਉਹਦਾ ਰਾਹ ਨਾ ਰੋਕਿਆ, ਲੋਥਾਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਲਗ ਗਏ।</br> {{gap}}ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਟੀ-ਢੱਕੀਆਂ ਕਾਨਾਂ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਵਰਗਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਟਣ ਲਈ ਸਹਿਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਪਤਿਤ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਹਿੱਕ ਵਿਚ ਅਣਖ ਵਰਗੀ ਬਲਾ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਕੈਦ, ਆਪਣੇ ਕਵੀ ਲਈ ਤੜਪ ਰਹੀ ਸੀ</br> {{gap}}ਮਨੁਖੀ ਅਣਖ ਦਾ ਕਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ੧੭੬੬ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਜ਼ਲੀਲ, ਅਛੂਤ, ਡਰੀ, ਸਹਿਮੀ, ਨਿਗੂਣੀ ਨਾਚੀਜ਼ ਮਨੁਖਤਾ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਭਬਕੀ। ਨਿਰਾ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਹੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸਲੀ ਪਰਮ ਮਨੁਖ ਦੀ ਨਸ਼ਾਨੀ ਹੀ ਇਹ ਹੈ, ਕਿ ਉਹਦੇ ਆਇਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਇਕੱਲੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਇਕੋ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸਭਿਆਤਾਵਾਂ ਬਦਲ ਸੁਟੀਆਂ।</br> {{gap}}ਮਹਾਤਮਾ ਬੁਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉਹ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ, {{nop}}<noinclude>{{right|੪੧}}</noinclude> phijsk60b31lb928bxyy7ma6el5b4vf 250 23267 239283 55891 2026-10-09T06:20:01Z Tamanpreet Kaur 606 239283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>ਜੋ ਪਹਿਲੋਂ ਸੀ। ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉਲਟ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਨਾਂ ਮੋੜ ਤੁਰਦੀ ਗਈ। ਪਰ ਹਰ ਮਾਰਗ ' ਉਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਸਿਥਲਤਾ ਦੀਆਂ ਬਰਫ਼ਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਓਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਮੜਿਆ ਨਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੇਠਾਂ ਦਬ ਘਤਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਆਏ, ਓਦੋਂ ਸਿਥਲਤਾ ਦੇ ਉਚੇ ਢੇਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਘੋਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਬਰਫ਼ਾਂ: ਹਲੀਆਂ, ਮਨੁਖ-ਹਿਕ, ਫੇਰ ਧੜਕੀ ਤੇ ਨਿਗੂਣੇ ਨਾਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ “ਜੋਤ ਸਰੂਪ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਅਇਆ। {{gap}}ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਦੋਹਾਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਵਿਚ ਹਨੇਰ ਚਾਨਣ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਇਕ ਵਿਚ ਦੁਰਾਡੇ ਸ਼ੋਖ਼ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿਮੀ ਮੱਠੀ ਲੋਅ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਨਵਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਹੁ-ਫੁਟਾਲੇ ' ਨਾਲ ਸਭ ਰਾਹ ਰਸਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਰਸਤਿਆਂ ਉਤੇ ਤੁਰਨ ਦਾ ਝਾਕਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ। {{gap}}ਦੋ ਸੌ ਵਰੇ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਪਹੁ ਫੁਟੀ, ਸੂਰਜ-ਮੁਖ ਦਾ ਕਿੰਗਰਾ ਝਿਲਮਿਲਾਇਆ, ਉਦਾਸੀ, ਹਰਿਆਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ - ਡਰ ਉਡੇ, ਆਸਾਂ ਚਮਕਆਂ, ਅਣਖ ਪੰਗੇ, ਤੇ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਪਉੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਤੜਪਿਆ। {{gap}}ਮਨਖੀ ਅਣਖ ਦੇ ਕਵੀ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਆਏ। 13! {{gap}}ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਹੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਮੇਲਿਆਂ ਦੁਜੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਨਹੀਂ fਮਲਦੀ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਢਾਈ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੰਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨਾਲੋਂ ਨਿਰਾਲੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਦ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ, ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬੋਲ ਬਾਲਾ ਅਨੋਖਾ ਹੀ ਹੈ - ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਅਨੋਖਾ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਿਗਰਾਂ<noinclude>{{left|੪੨}}</noinclude> djfyxn6962plqwzbexfr6qjy7mzwijc 239284 239283 2026-10-09T06:35:39Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਜੋ ਪਹਿਲੋਂ ਸੀ। ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉਲਟ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਨਾਂ ਮੋੜ ਤੁਰਦੀ ਗਈ। ਪਰ ਹਰ ਮਾਰਗ ਉਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਸਿਥਲਤਾ ਦੀਆਂ ਬਰਫ਼ਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਓਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਮੜਿਆ ਨਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੇਠਾਂ ਦਬ ਘਤਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਆਏ, ਓਦੋਂ ਸਿਥਲਤਾ ਦੇ ਉਚੇ ਢੇਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਘੋਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਬਰਫ਼ਾਂ ਹਿਲੀਆਂ, ਮਨੁਖ-ਹਿਕ, ਫੇਰ ਧੜਕੀ ਤੇ ਨਿਗੂਣੇ ਨਾਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ "ਜੋਤਿ ਸਰੂਪ" ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਅਇਆ। {{gap}}ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਦੋਹਾਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਵਿਚ ਹਨੇਰ ਚਾਨਣ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਇਕ ਵਿਚ ਦੁਰਾਡੇ ਸ਼ੋਖ਼ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿਮ੍ਹੀ ਮੱਠੀ ਲੋਅ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਨਵਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਹੁ-ਫੁਟਾਲੇ ਨਾਲ ਸਭ ਰਾਹ ਰਸਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਰਸਤਿਆਂ ਉਤੇ ਤੁਰਨ ਦਾ ਝਾਕਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ। {{gap}}ਦੋ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਪਹੁ ਫੁਟੀ, ਸੂਰਜ-ਮੁਖ ਦਾ ਕਿੰਗਰਾ ਝਿਲਮਿਲਾਇਆ। ਉਦਾਸੀ, ਹਰਿਆਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ - ਡਰ ਉਡੇ, ਆਸਾਂ ਚਮਕੀਆਂ, ਅਣਖ ਪੰਘਰੀ, ਤੇ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਪਉੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਤੜਪਿਆ। {{gap}}ਮਨੁਖੀ ਅਣਖ ਦੇ ਕਵੀ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਆਏ। {{gap}}ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਹੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਮੇਲਿਆਂ ਦੁਜੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਢਾਈ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੰਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨਾਲੋਂ ਨਿਰਾਲੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਦ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ, ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬੋਲ ਬਾਲਾ ਅਨੋਖਾ ਹੀ ਹੈ - ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਅਨੋਖਾ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਿਗਰਾਂ<noinclude>{{left|੪੨}}</noinclude> lb8mfpkzdefl0mnsjuxzxjsrhdsiqvu 239304 239284 2026-10-09T07:16:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜੋ ਪਹਿਲੋਂ ਸੀ। ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉਲਟ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਨਾਂ ਮੋੜ ਤੁਰਦੀ ਗਈ। ਪਰ ਹਰ ਮਾਰਗ ਉਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਸਿਥਲਤਾ ਦੀਆਂ ਬਰਫ਼ਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਓਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਮੜਿਆ ਨਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੇਠਾਂ ਦਬ ਘਤਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਆਏ, ਓਦੋਂ ਸਿਥਲਤਾ ਦੇ ਉਚੇ ਢੇਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਘੋਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਬਰਫ਼ਾਂ ਹਿਲੀਆਂ, ਮਨੁਖ-ਹਿਕ, ਫੇਰ ਧੜਕੀ ਤੇ ਨਿਗੂਣੇ ਨਾਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ "ਜੋਤਿ ਸਰੂਪ" ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਅਇਆ।</br> {{gap}}ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਦੋਹਾਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਵਿਚ ਹਨੇਰ ਚਾਨਣ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਇਕ ਵਿਚ ਦੁਰਾਡੇ ਸ਼ੋਖ਼ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿਮ੍ਹੀ ਮੱਠੀ ਲੋਅ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਨਵਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਹੁ-ਫੁਟਾਲੇ ਨਾਲ ਸਭ ਰਾਹ ਰਸਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਰਸਤਿਆਂ ਉਤੇ ਤੁਰਨ ਦਾ ਝਾਕਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਦੋ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਪਹੁ ਫੁਟੀ, ਸੂਰਜ-ਮੁਖ ਦਾ ਕਿੰਗਰਾ ਝਿਲਮਿਲਾਇਆ। ਉਦਾਸੀ, ਹਰਿਆਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ - ਡਰ ਉਡੇ, ਆਸਾਂ ਚਮਕੀਆਂ, ਅਣਖ ਪੰਘਰੀ, ਤੇ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਪਉੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਤੜਪਿਆ।</br> {{gap}}ਮਨੁਖੀ ਅਣਖ ਦੇ ਕਵੀ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਆਏ।</br> {{gap}}ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਹੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਮੇਲਿਆਂ ਦੁਜੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਢਾਈ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੰਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨਾਲੋਂ ਨਿਰਾਲੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਜਿੰਦ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ, ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬੋਲ ਬਾਲਾ ਅਨੋਖਾ ਹੀ ਹੈ - ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਅਨੋਖਾ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜਿਗਰਾ {{nop}}<noinclude>{{left|੪੨}}</noinclude> iugpmq6s8ibxzku02iborq552ff01vf 250 23271 239285 55895 2026-10-09T06:38:48Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਅਨੋਖਾ ਹੈ। ਸਿਖ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਹੋਰਨਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਉਤੇ ਕੋਈ ਲਿਸ਼ਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪ ਹੀ ਵਡੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਕ ਵਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਵੀ ਛੋਟੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ। ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਵਡਿਤਣ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਡਿਤਣ ਤੁਣਕਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵਡਿੱਤਣ ਛੇੜਦਾ ਹੈ, ਉਨਾਂ ਦੀ ਛੁਹ ਛੁਟਿੱਤਣ ਦੀ ਅਲਖ ਮੁਕਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਬਹਾਦਰੀ ਲਲਕਾਰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਟੈਗੋਰ, ਗਾਂਧੀ, ਇਕਬਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਾਡਿਆਂਦੇ - (ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ਼ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਹੋਣ) ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ ਵੀ ਵਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਪੂਜਯ ਬਣਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ੀ ਮੁਅਜਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਫ਼ਾਕ ਪਾਣਾ, ਲੜਾਈਆਂ ਲੈਣੀਆਂ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਛੁਟਿਆਨਾ, ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਵਿਆਂ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ। ਅਪਨੱਤ ਦੀ ਤੰਗ ਕੋਠੜੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਚੌੜੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਹੋਣਾ ਵਡਿਤਣ ਦੀ ਮੁਢਲੀ<noinclude>{{right|੪੩}}</noinclude> 1elbntykxnaxla5a4pxckj6phjyrcoc 239305 239285 2026-10-09T07:17:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਅਨੋਖਾ ਹੈ। ਸਿਖ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਹੋਰਨਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਖਰੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਉਤੇ ਕੋਈ ਲਿਸ਼ਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪ ਹੀ ਵਡੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਕ ਵਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਵੀ ਛੋਟੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ। ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਵਡਿਤਣ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਡਿਤਣ ਤੁਣਕਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵਡਿੱਤਣ ਛੇੜਦਾ ਹੈ, ਉਨਾਂ ਦੀ ਛੁਹ ਛੁਟਿੱਤਣ ਦੀ ਅਲਖ ਮੁਕਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਬਹਾਦਰੀ ਲਲਕਾਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਟੈਗੋਰ, ਗਾਂਧੀ, ਇਕਬਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਾਡਿਆਂਦੇ - (ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ਼ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਹੋਣ) ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ ਵੀ ਵਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਪੂਜਯ ਬਣਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ੀ ਮੁਅਜਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਫ਼ਾਕ ਪਾਣਾ, ਲੜਾਈਆਂ ਲੈਣੀਆਂ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਛੁਟਿਆਨਾ, ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਵਿਆਂ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ। ਅਪਨੱਤ ਦੀ ਤੰਗ ਕੋਠੜੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਚੌੜੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਹੋਣਾ ਵਡਿਤਣ ਦੀ ਮੁਢਲੀ {{nop}}<noinclude>{{right|੪੩}}</noinclude> 14v57xqlndy42s3zfvwetce59k9n0s6 250 23275 239290 55899 2026-10-09T06:51:39Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਸ਼ਰਤ ਹੈ। {{gap}}ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਰ ਵਡਾ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਵਡਿੱਤਣ ਦਾ ਨਮਾਇੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਵੀ ਅਖ਼ੀਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੋਵੇਗੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਵਡੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਤੁਫ਼ੈਲ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਚੰਗਾ, ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਅਪਨਾਣਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਅਮੁਕ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕ੍ਰਿਤ-ਘਣਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਅਜ ਇਕ ਬੜੇ ਪਿਆਰੇ, ਬੜੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਹੈ। ਕਈ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਕਲਗੀਧਰ ਨੰਬਰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਬੜੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਰਕੇ ਫੋਲੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਧੜਕਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਦਿਲ ਬੰਦ ਹੋ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐ ਕਾਸ਼! ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੂਹ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਗ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਸਾਡੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦਮ-ਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਾਹਸ ਦਾ ਸਾਹ ਫੁਕ ਦੇਵੇ! {{gap}}ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਲਾਭਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬਨਾਣੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਚੁਣਿਆ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਸੁਨਾਣਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੁਟਿਆਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਦ ਮੰਨਾਣ ਦਾ ਢੰਗ ਢੰਗ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਲਿਖੇ ਲੇਖਾਂ<noinclude>{{left|੪੪}}</noinclude> 7af0ejfo2r922otypgywehxsdeousgw 239306 239290 2026-10-09T07:19:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸ਼ਰਤ ਹੈ।</br> {{gap}}ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਰ ਵਡਾ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਵਡਿੱਤਣ ਦਾ ਨਮਾਇੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਵੀ ਅਖ਼ੀਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੋਵੇਗੀ।</br> {{gap}}ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਵਡੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਤੁਫ਼ੈਲ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਚੰਗਾ, ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਅਪਨਾਣਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਅਮੁਕ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕ੍ਰਿਤ-ਘਣਤਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਅਜ ਇਕ ਬੜੇ ਪਿਆਰੇ, ਬੜੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਹੈ। ਕਈ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਕਲਗੀਧਰ ਨੰਬਰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਬੜੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਰਕੇ ਫੋਲੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਧੜਕਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਦਿਲ ਬੰਦ ਹੋ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐ ਕਾਸ਼! ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੂਹ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਗ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਸਾਡੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦਮ-ਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਾਹਸ ਦਾ ਸਾਹ ਫੁਕ ਦੇਵੇ!</br> {{gap}}ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਲਾਭਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬਨਾਣੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਚੁਣਿਆ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਸੁਨਾਣਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਖ਼ਾਲਿਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੁਟਿਆਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਦ ਮੰਨਾਣ ਦਾ ਢੰਗ ਢੰਗ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਲਿਖੇ ਲੇਖਾਂ {{nop}}<noinclude>{{left|੪੪}}</noinclude> grn88478gfari5nr0dgqaunpj4hgeoa 250 23283 239272 55907 2026-10-09T05:39:24Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਘਾਟ'''}}}} {{gap}}ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤ, ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਭੈਣਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚ ਦਸੇ ਭਤ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਬੀਬੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦੁਆਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਚਾਨਕ ਇਕ ਦਿਨ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਡਾਕਟਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਆਈ ਦੇ ਗਏ ਸਨ। {{gap}}'ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਕਿ ਅਠ ਦਿਨੇ ਪੂਰਾ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂ - ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਹਿਲਾਂ - ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਧ ਜਾਏਗੀ," ਬੀਬੀ ਨੇ ਬੇ-ਬਸ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਨਬਜ਼ ਵੇਖਣ ਲਈ ਫੜੀ, ਠੰਡੇ ਹਥ ਗਰਮਾਣ ਲਈ ਤਲੀਆਂ ਝਸੀਆਂ, ਮਥੇ ਤੋਂ ਪਸੀਨਾ ਪੂੰਝਦਿਆਂ ਉਡਦਾ ਕੁੰਡਲ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਕੋਲ ਖਲੋਤੀ ਧੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਘਲ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਂ ਏਡੀ ਬੀਮਾਰ ਨਹੀਂ ਜੇਡੀ ਡਾਕਟਰ ਹੋਰਾਂ ਸਮਝਿਆ ਹੈ - ਕਲ ਪਰਸੋਂ ਦਾ ਦਿਲ ਕਝ ਲਗਦਾ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ - ਅਜ ਪੇਟ<noinclude>{{left|੪੮}}</noinclude> r5ltk9er8qjn9u6bajfuqpb5occj9op 239309 239272 2026-10-09T07:32:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239309 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਘਾਟ'''}}}} {{gap}}ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤ, ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਭੈਣਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚ ਦਸੇ ਭੇਤ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਬੀਬੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦੁਆਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਚਾਨਕ ਇਕ ਦਿਨ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਡਾਕਟਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਆਈ ਦੇ ਗਏ ਸਨ।</br> {{gap}}'ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਕਿ ਅਠ ਦਿਨੇ ਪੂਰਾ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂ - ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਹਿਲਾਂ - ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਧ ਜਾਏਗੀ," ਬੀਬੀ ਨੇ ਬੇ-ਬਸ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਨਬਜ਼ ਵੇਖਣ ਲਈ ਫੜੀ, ਠੰਡੇ ਹਥ ਗਰਮਾਣ ਲਈ ਤਲੀਆਂ ਝਸੀਆਂ, ਮਥੇ ਤੋਂ ਪਸੀਨਾ ਪੂੰਝਦਿਆਂ ਉਡਦਾ ਕੁੰਡਲ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}ਕੋਲ ਖਲੋਤੀ ਧੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਘਲ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ:</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਏਡੀ ਬੀਮਾਰ ਨਹੀਂ ਜੇਡੀ ਡਾਕਟਰ ਹੋਰਾਂ ਸਮਝਿਆ ਹੈ - ਕਲ ਪਰਸੋਂ ਦਾ ਦਿਲ ਕੁਝ ਲਗਦਾ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ - ਅਜ ਪੇਟ {{nop}}<noinclude>{{left|੪੮}}</noinclude> m96m1m0i3ggnivw03bxnvf1flph50se 250 23295 239298 55919 2026-10-09T07:05:44Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਉਹਦੇ ਲਈ ਲਾਭਵੰਦ ਬਣਾ ਕੇ। {{gap}}੪. ਜੇ ਸਾਥ ਟੁਟ ਜਾਏ ਤੇ ਰੁਝੇਵਾਂ ਇਕਲਾਪੇ ਨੂੰ ਵਢ ਵਢ ਖਾਣੋਂ ਰੋਕਣ ਜੋਗਾ ਹੋਵੇ ਨਾ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਕੀ ਆਖੇ, ਤੁਸੀ ਜੇ ਕੋਈ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਸਾਥੀ ਲਭ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਕ ਬਾਜ਼ੀ ਹੋਰ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਘਬਰਾਓ ਨਾ। ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀ ਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੇ ਨਾ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਜ਼ਹਿਮਤ ਬਣਨ ਦਿਓ। {{gap}}੫. ਅਗਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਰਬ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਭਾਰ ਲਾਹ ਸੁਟੋ। ਮਨੁਖ ਦੀ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਤੋਂ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਬ ਵਿਚ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਫ਼ਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਭੁਲ ਜਾਓ। {{gap}}੬. ਰਬ ਕਿਸੇ ਸਿਮਰਨ ਜਾਂ ਭਜਨ ਦਾ ਮੁਹਤਾਜ ਨਹੀਂ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਤਸੀਹੇ ਬੇ-ਸ਼ਕ ਨਾ ਝਲੋ। ਪਰਕਰਮਾਂ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਚਰਨਾ-ਮਤਾਂ, ਸਿਜਦੇ ਤੇ ਨਿਮਾਜ਼ਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛਡਾਣ ਦੇ ਟੂਣੇ ਹਨ। ਖ਼ੁਸ਼ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੰਗੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚ ਭਖ਼ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੀਵਿਆਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}੭. ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ, ਇਕ ਇਕ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬੁਝੋ, ਦੁਖੇ ਥਾਂ ਬਚਾਵੋ, ਨਰੋਏ ਘੁਟੋ, ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਸਖ਼ਾਵਤ ਦਸੋ, ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੋ, ਹਸੋ, ਗਾਵੇ, ਤੌਖਲੇ ਹਟਾਓ, ਉੱਚੀਆਂ ਝਿੱਕੀਆਂ ਸਹਾਰੋ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੌਲਿਆਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ। {{gap}}੮. ਅਵਲ ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਕ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਖਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਜਦੋਂ ਚਾਹੁਣ ਇਕ-ਸੁਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨਾ<noinclude>{{right|੫੧}}</noinclude> qq0zmak5xgy02rhr4gb7vpiifwlzhi0 239310 239298 2026-10-09T07:34:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239310 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਹਦੇ ਲਈ ਲਾਭਵੰਦ ਬਣਾ ਕੇ।</br> {{gap}}੪. ਜੇ ਸਾਥ ਟੁਟ ਜਾਏ ਤੇ ਰੁਝੇਵਾਂ ਇਕਲਾਪੇ ਨੂੰ ਵਢ ਵਢ ਖਾਣੋਂ ਰੋਕਣ ਜੋਗਾ ਹੋਵੇ ਨਾ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਕੀ ਆਖੇ, ਤੁਸੀ ਜੇ ਕੋਈ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਸਾਥੀ ਲਭ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਕ ਬਾਜ਼ੀ ਹੋਰ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਘਬਰਾਓ ਨਾ। ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀ ਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੇ ਨਾ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਜ਼ਹਿਮਤ ਬਣਨ ਦਿਓ।</br> {{gap}}੫. ਅਗਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਰਬ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਭਾਰ ਲਾਹ ਸੁਟੋ। ਮਨੁਖ ਦੀ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਤੋਂ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਬ ਵਿਚ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਫ਼ਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਭੁਲ ਜਾਓ।</br> {{gap}}੬. ਰਬ ਕਿਸੇ ਸਿਮਰਨ ਜਾਂ ਭਜਨ ਦਾ ਮੁਹਤਾਜ ਨਹੀਂ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਤਸੀਹੇ ਬੇ-ਸ਼ਕ ਨਾ ਝਲੋ। ਪਰਕਰਮਾਂ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਚਰਨਾ-ਮਤਾਂ, ਸਿਜਦੇ ਤੇ ਨਿਮਾਜ਼ਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛਡਾਣ ਦੇ ਟੂਣੇ ਹਨ। ਖ਼ੁਸ਼ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੰਗੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚ ਭਖ਼ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੀਵਿਆਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}੭. ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ, ਇਕ ਇਕ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬੁਝੋ, ਦੁਖੇ ਥਾਂ ਬਚਾਵੋ, ਨਰੋਏ ਘੁਟੋ, ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਸਖ਼ਾਵਤ ਦਸੋ, ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੋ, ਹਸੋ, ਗਾਵੇ, ਤੌਖਲੇ ਹਟਾਓ, ਉੱਚੀਆਂ ਝਿੱਕੀਆਂ ਸਹਾਰੋ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੌਲਿਆਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।</br> {{gap}}੮. ਅਵਲ ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਕ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਖਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਜਦੋਂ ਚਾਹੁਣ ਇਕ-ਸੁਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨਾ {{nop}}<noinclude>{{right|੫੧}}</noinclude> a4egvk9zzfhtajydrou3pqs1wbhn8so 2 32508 239188 238558 2026-10-08T16:55:17Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 239188 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource } |columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}} {| class='wikitable sortable' ! Wikidata item ! name ! ਲਿੰਗ ! ਤਸਵੀਰ |- | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | |- | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | |- | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | |- | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | |- | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | |- | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q138786197|Q138786197]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q15731651|Q15731651]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ|ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurmeet Karyalvi.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} ft0oeo1sq064qw941ufobsq2thosovp 4 34296 239189 238559 2026-10-08T16:58:23Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 239189 wikitext text/x-wiki for the list of punjabi authors in public domain, [[d:Wikidata:WikiProject Punjab/Lists/Literature/Punjabi Authors in Public Domain|See Here]] {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource } |columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਮ,p21,P214,p18 |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! # ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਮ ! ਲਿੰਗ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051] | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346] | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377] | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565] | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476] | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914] | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414] | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074] | |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298] | |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501] | |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061] | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494] | |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q15731651|Q15731651]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ|ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurmeet Karyalvi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856] | |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911] | |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857] | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221] | |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652] | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916] | |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802] | |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763] | |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296] | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054] | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783] | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392] | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765] | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786] | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389] | |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560] | |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970] | |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389] | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230] | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q138786197|Q138786197]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/7428170101382512500006 7428170101382512500006] | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378] | |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693] | |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968] | |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954] | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355] | |} {{Wikidata list end}} cytnf606ftuqz2sghphflyhm3ek4y70 250 51026 239097 214285 2026-10-08T13:22:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਕਿੱਥੇ?}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਸਾਲੇ ਕਰਾੜ ਨੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਜਗਾ ’ਤਾ। (ਸੰਗੀਤ)}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਹਾਂ, ਹੈ ਤਾਂ, ਉਹੀ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਜਾਨ ਈ ਕੱਢਤੀ ਸੀ ਤੂੰ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਸ਼ੁਕਰ ਕਰ। ਜੇ ਸੱਚੀਂ ਓਹ ਭੱਜ ਗਿਆ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਹੰਅ। ਕੋਈ ਚੱਜ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੀਂ ਕਦੇ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਨਾ ਫੇਰ ਆਪਾਂ ਉਹਦੀ ਕੀ ਟੰਗ ਭੰਨ ਲਾਂਗੇ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |(ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ) ਗੱਲ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਠੀਕ ਐ। ਪਰ ਜੇ ਸੁੱਤੇ ਪਿਆਂ ਭੱਜ ਗਿਆ ਤਾਂ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਇਹ ਰੱਸੀਆਂ ਵੱਟੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਈ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੰਨੇ ਆਂ। ਠੀਕ ਐ, ਆ ਜਾ ਫੇਰ। (ਦੋਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |ਓ ਮਾਲਕੋ, ਓ, ਕਰੀ ਕੀ ਜਾਂਦੇ ਓ। ਕੁਤਕੁਤੀ (ਹੱਸਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰ। ਗੰਢ ਘੁੱਟਕੇ ਮਾਰੀਂ ਲਾਲਾ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਤੂੰ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰ। ਲੈ ਹੁਣ ਭੱਜ ਪੁੱਤ, ਕਿੱਥੇ ਭੱਜਦਾਂ।}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਜਨਾਬ ਮੈਨੂੰ ਡੰਗਰ ਈ ਬਣਾ ’ਤਾ। ਮੇਰੀਆਂ ਈ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ 'ਤਾ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਚੁੱਪ ਕਰ। ਸੌਂ ਜਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ। (ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ। ਫੇਰ ਘੁਰਾੜੇ ਗੂੰਜਣ ਲਗਦੇ ਨੇ।)}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਖਾਨ ਸੁਣਦਾਂ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਹੂੰ, ਹੁਣ ਕੀ ਐ?}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਧੀਰਜ ’ਨੀ ਆਉਂਦਾ। ਐਂ ਕਰਦੇ ਆਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਸਿਰਾ... ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਆਂ। ਪਤਾ ਲੱਗ ਜੂ ਜੇ ਭੱਜਿਆ ਤਾਂ...}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਹਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਐ। ਏਥੇ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਮੇਰੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ।}}<noinclude>{{center|88}}</noinclude> q90npyvch5459sk1l5svsnj5r4oi7rz 250 51027 239098 214286 2026-10-08T13:22:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਇਧਰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ... ਸੱਜੇ। ਲੈ ਬੱਚੂ ਹੁਣ ਭੱਜ। (ਸੰਗੀਤ) ਖਾਨ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਕਿਉਂ ਹਿੱਲ ਗਿਐਂ? ’ਕੱਲਾ ਈ ਹੱਸੀ ਜਾਂਦੈ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਏਹ ਲਤੀਫ਼ਾ ਦੇਖ, ਕਮਾਲ ਕਰਤੀ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਏਸ ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਚ ਲਤੀਫ਼ਾ। ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਲੱਭਾ ’ਨੀ। ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਨ 'ਚ ਵੀ ਰੋਟੀਆਂ ਲੱਭਦੀਆਂ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਸਹੀ ਐ, “ਮੌਤੋਂ ਭੁੱਖ ਬੁਰੀ।” ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਛਹਿਬਰਾਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢੋ... ਚੀਜ਼ ਹਾਜ਼ਿਰ। ਦੋ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਗੋਗੜਾਂ ਨਿਕਲ ਗੀਆਂ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |(ਹੱਸਦਾ) ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਲਾ ਦੇਈਂ। ਰੰਗ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਵੀ ਨਿੱਖਰ ਆਇਆ। ਪਰ ਸੋਚ ਐਂ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਚੱਲੂ ਭਲਾ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਕਿਉਂ, ਹੁਣ ਕੀ ਖੁਰਕ ਪੈਂਦੀ ਆ। ਪਏ ਪਏ ਖਾਨੇ ਆਂ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਓਏ ਡੰਗਰਾ, ਓਏ ਡੰਗਰਾ। ਡੰਗਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਆਂ ਅਸੀਂ। ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬੰਦੇ ਆਂ। ਸਾਕ ਕਬੀਲੇ ਵਾਲੇ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਹਾਂ, ਫੇਰ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਸੋਚ, ਪਤਾ ’ਨੀ ਪਿੱਛੇ ਸਾਡੇ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਊ। ਕਿਤੇ ਜਿੰਦਰੇ ਨਾ ਲੱਗ ਜਾਣ ਹੱਟੀਆਂ ਨੂੰ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਫਿਟੇ ਮੂੰਹ। ਜਦੋਂ ਬੋਲੂ ਪੁੱਠਾ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਪੁੱਠਾ ’ਨੀ। ਸੋਚ ਕੇ ਵੇਖ। ਜੁਆਕ ਆਪਣੇ ਊਂ ਨਿਆਣੇ ਆ, ਕਿਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਆ ਬਿਜ਼ਨੈਸ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |(ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ) ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੀ ਕਰੀਏ?}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਰੁਲਦੂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਆਂ। ਉਹ ਕੋਈ ਕੱਢੂ ਰਾਹ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਓਹ! ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਭਲਾ ਕੀ...।}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |(ਹੱਸਦਾ।) ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਪਤਾ ਸੀ ਜਨਾਬ, ਤੁਹਾਡਾ ਜੀਅ ’ਨੀ ਲੱਗਣਾ ਏਥੇ।}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਤੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਾ?}}<noinclude>{{center|89}}</noinclude> i8tdpqqk833f06kqainn9hckzbt2nvr 250 51028 239099 214288 2026-10-08T13:23:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |ਨਿਆਣੇ ਯਾਦ ਆਉਣੇ ਤੇ ਨਾਲੇ ਸੰਤੀ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਸੰਤੀ; ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਸੰਤੀ ਨੂੰ।}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |ਤੁਸੀਂ ਈ ਸੁੱਤੇ-ਸੁੱਤੇ ਬੜਬੜਾਉਂਦੇ ਸੀ, “ਸੰਤੀ...ਸੰਤੀ।”}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਲਾਲਾ ਤੂੰ, ਸ਼ਰਮ ਨੀ ਆਉਂਦੀ ਏਸ ਉਮਰੇ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਦੇਖ ਭਈ, ਬਾਈ ਬਣਕੇ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢ। ਇੱਕ ਵੇਰ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਕਰਦੇ। ਜੋ ਕਹੇਂ ਮਨਜ਼ੂਰ।}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |ਫ਼ਿਕਰ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਓ ਜਨਾਬ। ਸਾਰੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਮੈਂ ਪਹਿਲੋਂ ਈ ਕਰ ਰੱਖੇ ਆ।}} {{Playscript|ਖਾਨ ਤੇ ਕਰੋੜੀ : |ਹੈਂਅ !}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |ਤੁਸੀਂ ਆਓ ਤਾਂ ਸਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ। (ਸੰਗੀਤ)}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |ਬੈਠੋ-ਬੈਠੋ ਜਨਾਬ, ਬੇੜੀ 'ਚ ਬੈਠੋ ਫ਼ਟਾਫ਼ਟ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਕਿੱਥੇ ਏ ਬੇੜੀ?}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਓਏ ਇਹਨੂੰ ਤੂੰ ਬੇੜੀ ਕਹਿਨਾਂ ਫੱਟਿਆਂ ਨੂੰ, ਮਰਵਾਏਂਗਾ।}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |ਤੁਸੀਂ ਆਓ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਦੇਖੋ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਬਿਛਾਏ ਮੈਂ ਥੱਲੇ, ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਨਰਮ ਨਰਮ...}} {{Playscript|ਖਾਨ : |(ਕਿਸ਼ਤੀ ’ਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।) ਪਰ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚੱਲਿਆਂ?}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |ਜਨਾਬ ਘਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ। ਏਸ ਨਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਘਰ ਐ ਤੁਹਾਡੇ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਨਾਂਹ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ?}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਦਾ...}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ : |ਜਸੂਸ ਐਂ ਤੂੰ?}} {{Playscript|ਖਾਨ : |ਸੱਚ ਦੱਸ? ਨਹੀਂ ਮਰੋੜਦਾਂ ਤੇਰੀ ਧੌਣ।}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ : |ਕਾਹਨੂੰ ਸਰਕਾਰ। ਖੇਤੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਪੱਲੇ ’ਨੀ ਪਾਉਂਦੀ, ਕਦੇ</br> ਸ਼ਹਿਰ ਚਲੇ ਜਾਈਦਾ, ਓ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੇ ਹੋਣੇਂ,</br> ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਲਟਕਦੇ ...ਕੂਚੀਆਂ ਨਾਲ ਕਲੀ ਕਰਦੇ, ਛੱਤਾਂ</br> ਰੰਗਦੇ ਤੇ...।}}<noinclude>{{center|90}}</noinclude> 099c99or8pwhgni3aasdmugkg1qwx8d 250 51029 239100 214290 2026-10-08T13:23:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ: |ਆਹੋ ਦੇਖੇ ਨੇ ਵਿਹਲੜ।}} {{Playscript|ਖਾਨ: |ਏਡੀ ਦੂਰੋਂ ਤਾਂ ਭਰਾਵਾ ਬੰਦਾ ਊਂ ਈ ਮੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ, ਕਿਉਂ ਲਾਲਾ...?}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ: |(ਖੁੱਲ੍ਹਕੇ ਹੱਸਦਾ) ਸਹੀ ਐ ਜਨਾਬ। ਤਾਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਪਛਾਣਿਆ ਨੀ ਮੈਨੂੰ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ: |ਓ, ਦੇਖੀਂ-ਦੇਖੀਂ ਭਾਈ ਬੇੜੀ ਨਾ ਬਿਠਾ ਦਈਂ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਤੈਰਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ: |ਲੈ ਜਨਾਬ, ਮੈਂ ਭਲਾ ਕੋਈ ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਆਂ। ਰੋਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਐ।}} {{Playscript|ਖਾਨ: |ਚੱਲ-ਚੱਲ, ਸ਼ੇਖੀਖੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ। (ਚੱਪੂ ਚਲਦੇ ਨੇ।)}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ: |(ਡੈਂਬਰਿਆ ਹੋਇਆ।) ਰਾਮ-ਰਾਮ-ਰਾਮ..., ਲਾਜ ਰੱਖਿਓ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ। (ਸੰਗੀਤ)}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ: |ਲਓ ਜਨਾਬ, ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਆ ਗਿਆ ਕੰਢਾ, ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ ਤਾਂ...।}} {{Playscript|ਖਾਨ: |ਓ ਲਾਲਾ... ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ; ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ ਸੱਚੀਂ..., ਦੇਖ- ਦੇਖ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ: |ਹੈਂ; ਸੱਚੀਂ..., ਉਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ...।}} {{Playscript|ਖਾਨ: |ਪਹੁੰਚ ਗਏ...।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ: |ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿੱਚਾਲੇ ਡੋਬਣਾ ਏਸ ਹਰਾਮੀ ਨੇ...।}} {{Playscript|ਖਾਨ: |(ਪਾਗ਼ਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ।) ਓ ਘਰ ਆ ਗਿਆ ਲਾਲਾ...ਘਰ}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ: |ਹਾ-ਹਾ (ਹੱਸਦਾ)। ਯਕੀਨ ਨੀ ਹੁੰਦਾ। ਸੰਤੀ ਆ ਗਿਆ ਮੈਂ...।}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ: |ਓ; ਲਾਲਾ ਜੀ ਜੁੱਤੀਆਂ ਤਾਂ ਲੈ ਜੋ। ਨਾਲੇ ਮੇਰਾ ਕੁਝ...!}} {{Playscript|ਖਾਨ: |ਨਾਂਹ ਤੇਰਾ ਕੀ ਉਏ?}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ: |ਜਨਾਬ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਏ ਓ ਨਿਕਲ ਕੇ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ: |ਨਾ ਸਾਲਿਆ... ਵਿਹਲੜਾ ਤੇਰਾ ਕੀ ਐ ਉਹਦੇ 'ਚ।}} {{Playscript|ਖਾਨ: |ਹਾਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਹਿੰਮਤ ਏ ਸਾਡੀ!}}<noinclude>{{center|91}}</noinclude> amda7by0g834z3t0oidnpjtywiyfc9a 250 51030 239101 214292 2026-10-08T13:23:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ: |ਅਕਲ ਤੇ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ।}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ: |ਕਮਾਲ ਕਰਦੇ ਓ ਜੀ।}} {{Playscript|ਖਾਨ: |ਓ ਨਹੀਂ ਲਾਲਾ। ਐਂ ਨੀ ਮੋੜੀ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖਾਲੀ। ਐ... ਇੱਕ ਮਿੰਟ, ਪਰਸ ਕੱਢ ਫ਼ਟਾਫ਼ਟ। ਇਹ ਲੈ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਤੇਰਾ..., ਵਾਹ ਤੇ ਖਾ। ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹਿੜਕ ਨਾ ਝਿੜਕ।}} {{Playscript|ਕਰੋੜੀ ਮੱਲ: |ਲੈ ਫੜ੍ਹ। ਵਿਹਲੜ ਕਿਤੋਂ ਦੇ ਕੰਮਚੋਰ। ਕਿੱਥੋਂ ਪੱਲੇ ਪੈ ਗਏ। (ਸੰਗੀਤ)}} {{Playscript|ਕਿਸਾਨ: |ਪੰਜਾਹ ਪੈਸੇ! ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ। (ਪਿੱਛੋਂ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।) ਸਹੀ ਐ ਖਾਨ ਬਹਾਦਰ। ਐਡੀ ਦੂਰੋਂ ਤਾਂ</br> ਸੱਚੀਂਓ ਬੰਦਾ ਮੱਖੀ ਲਗਦੈ। ਕਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖਿਓ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ...</br> ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਲੱਭ ਜੇ। (ਝੂਠਾ ਜਿਹਾ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।)</br> ਸਮਾਪਤੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ}}<noinclude>{{center|92}}</noinclude> lpwt7cxkl7707abxyt474azn7fjpk0m 250 51031 239102 214294 2026-10-08T13:23:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|13em}} {{Block center|{{x-larger|'''ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ'''}}}}<noinclude>{{center|93}}</noinclude> kvwnlghz087prxnvjzmr3n0akea50pg 250 51033 239103 214297 2026-10-08T13:23:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਨਾਟਕ ਦੀ ਗਰਭ ਜੂਨ: {{gap}}ਅਕਸਰ ਹਰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਹੁੰਦੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਬੇਸ਼ਕ ਮੇਰੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਹੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੌਚਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮੇਰੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਗੁੰਮ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਾਟਕਾਂ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ: ਸੰਖੇਪ ’ਚ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਹ ਸੰਨ 1998 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਅਰੁਣ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਰਾਣੀ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸੀ, ਸੋ ਮੈਂ ਜੋ ਲਾਡਲੀ ਵੀ ਸੀ, ਅਰੁਣ ਦੇ ਘਰ ਮੇਰਾ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਸੀ, ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਡੋਲ਼ੀ ਹਾਲੇ ਵਿਦਾ ਹੋਈ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਦਲਜਿੰਦਰ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉੱਕਾ ਹੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਦਰਅਸਲ ਉਹ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਲਿਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗੱਲ ਟਲ਼ਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਦਲਜਿੰਦਰ ਤਾਂ ਦਲਜਿੰਦਰ ਹੈ, ਜਿੱਦ ਕਹਿ ਲਓ ਜਾਂ ਧੁਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ । ਜਦ ਉਹ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਛੱਤ ਉੱਪਰ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਸਿੰਗਲ ਕਾਲਮ ਖ਼ਬਰ ਦੀ ਕਟਿੰਗ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਟਾਲ਼-ਮਟੋਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਚਿਆ। {{gap}}ਖ਼ਬਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕਰਮੀਆਂ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਰੇਪ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਘਟਨਾ ਦੇ 6 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ-ਬੀਤਿਆ;<noinclude>{{center|95}}</noinclude> p6g26k6wnuu1bdjwroapph6wl5hjy7e 250 51034 239104 214298 2026-10-08T13:24:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਸਦਾ ਵਰਣਨ ਭਾਵੇਂ ਸੰਖੇਪ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਰਮਕ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲੋਂ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦੀ ਡੋਲ਼ੀ ਵਿਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉੱਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਕਾਲ਼ਜਾ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੋ ਨਾਟਕ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਹ ਨਾਟਕ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਦਲਜਿੰਦਰ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾ 'ਚ ਐਚ.ਐਮ.ਵੀ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਭੁੱਲ-ਭੁਲਾਅ ਗਿਆ। ਪਰ ਨਾਟਕ ਯੂਥ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਖੇਡਣ ਲੱਗੇ ਪਏ। ਉਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੀ ਕੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ। {{gap}}ਲੱਗਭਗ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਛਪਵਾਉਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਮੇਰੇ ਮਨ 'ਚ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਲਜਿੰਦਰ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਅਰਸਾ ਬਹੁਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਸੋ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ‘ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ’ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ...। ਜੇਕਰ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਾਟਕ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦੀਸ਼ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ, ਸਰੂਪ ਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵੱਜੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਨਾਟਕ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਪਰ ਮੈਂ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਮੌਲਿਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ‘ਗੁਆਚ’ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਹੀ ਉਪਲਬਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੀ ਛਾਪ ਵੀ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਾਪਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ। ਸੋ ਮੈਂ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਇਸਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਲੱਖਾ ਲਹਿਰੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮਿਲਿਆ, ਉਸਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਾਂ। {{gap}}ਸੋ ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਰਚਨਾ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਨਵੀਂ ਉਸਾਰੀ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ<noinclude>{{center|96}}</noinclude> 7c92f3ugb6a4mosh8pitn71a3lxnejq 250 51035 239105 214300 2026-10-08T13:24:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਅਤਿ-ਭਾਵੁਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਅੰਮਾ ਤੇ ਸਕੀਨਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਬੀਆ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਉਹੀ ਹੈ। ਬੇਤਾਲ, ਮੇਜਰ ਤੇ ਗੂੰਗੇ ਪੰਡਤ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਕਿਰਦਾਰ ਵੀ ਹੋਂਦ 'ਚ ਆਏ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਦੋਂ ਵੀ ਇਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸੂਬੇ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਥਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਸੋ ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।<noinclude>{{center|97}}</noinclude> h5a40f1w4ohyv80jac6z3deb1xe7fol 250 51036 239106 214301 2026-10-08T13:24:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>ਪਾਤਰ : ਬੇਤਾਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੰਪਾਦਕ ਅੰਮਾ ਰਾਬੀਆ ਸਕੀਨਾ ਸ਼ਕੀਲ ਰਜੀਆ ਗੂੰਗਾ ਪੰਡਤ ਮੇਜਰ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦੋ ਸਿਪਾਹੀ (ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਤੇ ਕੁਝ ਪਾਤਰ ਫ਼ੌਜੀ ਵਰਦੀ ਤੇ ਸੰਗੀਨਾਂ ਵਾਲੇ।)</poem><noinclude>{{center|98}}</noinclude> mj7j8mez08ujt4ylzghms8a4pv1fo6h 250 51038 239107 214306 2026-10-08T13:25:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block left|<poem>{{Float right|ਉਹ ਪਿੰਡ ਸੀ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਜੀ ਖ਼ਾਸ ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਤ ਨਾ ਸੀ, ਦਿਨ ਸੀ ਉਸਦੇ ਬੱਸ ਦਿਨਾਂ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡੇ ਉਤਰੀ ਜਦ ਰਾਤ ਨਾ ਸੀ। (ਲੈਅ ਮੁੜ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਹਨੇਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਤਰ ਮਾਈਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੂਵਜ਼ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਿੱਛੇ ਹਮਿੰਗ ਹੈ।) ਨਾ ਨਿਤਾਣਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤਾਣ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਦਾਮ ਨਹੀਂ, ਦਮ ਦਾਮ ਨਹੀਂ ! ਜੋ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ ਬੀਤੀ ਹੈ, ਕਹਿ ਪਿੰਡ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣਾਈ ਹੈ; ਸਭ ਸੁਣਿਆ ਪੌਣ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨੇ ਜੋ ਮੋਹਰ ਸੰਗੀਨਾਂ ਲਾਈ ਹੈ। (ਫ਼ੌਜੀ ਸੰਗੀਨਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਨੇ ਘਨੇਰੀ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸਦਾ ਸਾਹ ਉੱਖੜਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਪਿੰਡ ਸਾਡਾ ਪਿੰਡਾ ਅ-ਸਾਡਾ ਹੈ<ref>‘ਅ-ਸਾਡਾ’ ਸ਼ਬਦ ਬੇਗਾਨੇ ਦੇ ਅਰਥਾਂ 'ਚ ਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।)</ref> ਜੀਹਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਬੇਨਾਮ ਨਹੀਂ। (ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਘਨੇਰੀ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸਾਹੋ- ਸਾਹ ਹੋਇਆ ਬੇਤਾਲਨੁਮਾ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਭੁੰਜੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)}} ਪੱਤਰਕਾਰ: ਬੱਸ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਢੋਹ ਸਕਦੀ। ਬੇਤਾਲ: {{Float right|(ਗੌਹ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ) ਚੱਲ ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾ ਫੇਰ, ਜੋ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਸੁਣਾਈ। ਜੇ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੂ-ਬ-ਹੂ; ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਟੰਗ ਘੁਸੇੜਿਆਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੁਕਤ...ਆਜ਼ਾਦ। ਮੈਂ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤਾਲ ਵਿੱਚ; ਕਿਸੇ ਬਾਲ ਵਾਂਗ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ...ਉਹੀ ਚੌਰਾਸੀ ਦਾ ਗੇੜ। ਕਦੇ ਓਸ ਟਹਿਣੀ...ਕਦੇ ਓਸ ਬੰਨੇ...ਫੁਰਰ...।}}</poem>}}<noinclude><references/> {{center|100}}</noinclude> 6zvshvo2ub0o99g13a1sdvlim8a5xlf 250 51039 239108 214902 2026-10-08T13:25:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|{{gap}} |{{gap}}(ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਸਰੋਤਾ ਬਣਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਖੜੀ ਹੈ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਦੋਹਾਂ 'ਤੇ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਾਤਰ ਦੋ ਕਾਲੇ ਬਕਸੇ ਮੰਚ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਕਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਰਸਾਲੇ ਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਗੈਰਾ ਪਈਆਂ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਮੈਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਾਂ। (ਬੇਤਾਲ ਆਪਣਾ ਹਾਸਾ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |(ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ ਮੁੜ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲ) ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨਾ; ਹਾਂ ਨਹੀਂ, ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਦੇ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁੱਛੋਗੇ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਹਾਂ? ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਬੱਸ ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਜ਼ਰਾ ਟੇਢਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। (ਬੇਤਾਲ ਮੁੜ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਘੂਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਦਰਅਸਲ ਸਾਡੇ ਕੁਝ ਦਸਤੂਰ ਨੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸਾਡੀ ਪਛਾਣ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮਸਲਨ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਲ ਉਠਾਉਂਦੈ, ਤਾਂ ਚਪੜਾਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦੈ। ਕੋਈ ਬੋਝ ਉਠਾਉਂਦਾ ਏ ਤਾਂ ਕੁਲੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ। ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਕਲਮ ਚਲਾਵੇ ਤਾਂ ਲੇਖਕ... ਜਾਂ ਫੇਰ ਪੱਤਰਕਾਰ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਕਿ ਕੌਣ ਹਾਂ ਮੈਂ। ਸੱਚ ਦੱਸਾਂ ਤਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ ਹੀ ਸਮਝ 'ਚ ਆਈ ਐ, ਜਦੋਂ ਦੀ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹਾਂ। {{gap}}(ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ।) ਉੱਤਰੀ ਵੀ ਕਾਹਦੀ ਆਂ, ਬੱਸ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਬੇਜਾਨ ਚੀਜ਼ ਵਾਂਗ। ਹੈਰਾਨ- ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਆਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ... ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਨਕਾਬ}}<noinclude>{{center|101}}</noinclude> 6a59eaip5wbhukh7w7xge037d081zwy 250 51040 239109 231954 2026-10-08T13:25:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|{{gap}} |ਲਾਹ ਮਾਰਿਐ; ਜਿਵੇਂ ਚਿਹਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। (ਵਿਅੰਗ ’ਚ) ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਤਾਂ ਦਰਅਸਲ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦੈ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲਗਦੈ ਮੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ ’ਤੇ ਬੱਸ ਬੋਝ ਹੈ, ਸਿਰ ਹੈ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਮੈਂ ਜੋ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ-ਕੀ ਹੋਣ ਤੇ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਸੰਜੋਅ ਰਹੀ ਸੀ, ਬੇਸਿਰੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹਾਂ। ਤੇ ਬਚਿਆ...}} {{Playscript|{{gap}} |{{gap}}(ਚੋਰੀ ਜਿਹੇ ਬੇਤਾਲ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ) ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਕਿ ਸਿਰ-ਹੀਣੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖ਼ਾਤਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ। (ਬੇਤਾਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ) ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਦਿਨ ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਦੈ ... ਪ੍ਰੈੱਸ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ `ਚੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਹਾਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਹਤਾਸ਼, ਪਰ ਜੋਸ਼ ’ਚ ਵੀ ਸੀ।}} {{Playscript|{{gap}} |{{gap}}(ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਬਾਹਰ ਸੰਪਾਦਕ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।)}} {{Playscript| ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਤੁਸੀਂ..., ਏਸ ਵੇਲੇ... ਇੱਥੇ!}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ: |ਕਿਉਂ; ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |(ਰਾਹ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ) ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ? (ਦੋਹੇਂ ਬਕਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੇਤਾਲ ਝੋਂਕੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ: |ਰਿਲੈਕਸ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਸ... ਐਵੇਂ ਈ ਆ ਗਿਆ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |(ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ) ਐਵੇਂ ਈ? (ਰਸਾਲੇ ਵਗੈਰਾ ਚੁੱਕਦੀ ਹੋਈ)}} {{Playscript| ਸੰਪਾਦਕ: |ਨਹੀਂ ਐਵੇਂ ਈ ਤਾਂ ਨਹੀਂ; ਸੋਚਿਆ ਸ਼ਾਇਦ ਤੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਦਲ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਬਦਲ ਲਵੇਂ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਨਾਟ ਐਟ ਆਲ। ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ ਮੈਂ। ਅੱਜ ਰਾਤ ਦੀ ਹੀ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ।}} {{Playscript| ਸੰਪਾਦਕ: |ਟ੍ਰੇਨ, (ਹਾਉਕਾ) ਬਹੁਤ ਖੂਬ! (ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ) ਫੇਰ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੋਇਆ...।}} {{Playscript| ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆ ਗਏ; ਫੇਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ...।}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ: |ਮਤਲਬ?}}<noinclude>{{center|102}}</noinclude> byo40rfl8kbku4uxtzha2xqzv4dz54s 250 51041 239110 231955 2026-10-08T13:25:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਇਹੋ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਨਾ ਤੁਸੀਂ? ਥੈਂਕਯੂ, ਆਉਣ ਲਈ। (ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ : |ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਵੀ ਹੈ ਤੈਨੂੰ ਕਿੱਥੇ... ਜਾ ਕਿੱਥੇ ਰਹੀ ਏਂ ਤੂੰ?}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਯੈੱਸ ਬਾਸ। (ਸੋਚਣ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ ਹੋਈ।) ਊਂ; ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋ</br> ਗਿਐ,{{gap|2em}} (ਸੰਜੀਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ।) ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਖਿਆਂ ਵੱਲੋਂ।}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ : |ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਹੋ ਰਹੀ ਏਂ, ਤੇ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਬੰਦਾ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। (ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਪੈਕ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਮਹਿਸੂਸ ਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦੈ! (ਚੁੱਪੀ)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਉਹ ਸੱਚ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ...ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ</br> ਹੈ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕੌਂਸਲ...(ਅਟੈਚੀ ਬੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।) ਤੇ ਸਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਰਾਦਰੀ।}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ : |(ਤੜਫ਼ਕੇ) ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹਨ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ : |ਗ਼ਲਤ ਸੋਚ ਰਹੀ ਏਂ ਤੂੰ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਹਾਂ, ਅੱਖ ਦੇ ਟੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ 'ਚੋਂ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹਾਂ। (ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜਕੇ।) ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਮਤਲਬ?}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ : |(ਟਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।) ਆਹ...ਅਫਕੋਰਸ..., ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਮੀਨਿੰਗ ਤਾਂ... ਤੂੰ}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਓ ਕਮ ਔਨ, ਇਹ ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰੀਰ ਅੰਦਰ...; ਸ਼ਿੱਟ...}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ : |ਰਿਲੈਕਸ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਰਿਲੈਕਸ; ਕਿਵੇਂ ਰਿਲੈਕਸ? ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਚੀਰ... ਫਾੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਰਿਲੈਕਸ...।</br> {{gap|2em}}(ਚੁੱਪ)}}<noinclude>{{center|103}}</noinclude> gj3webyfqdy05b8bfinwxs7xd5h77gb 250 51042 239111 231957 2026-10-08T13:26:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ: |ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਵੀਹ ਪੱਚੀ ਗੇੜੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਹੋਰ ਮਾਰਨੇ ਪੈਣੇ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਓ, ਕਿੰਨੀ ਓਰਿਜਨਲ ਸੋਚ ਐ ਤੁਹਾਡੀ! ਮੇਰੀ ਖੋਪੜੀ 'ਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀ। (ਚੁੱਪ) ਕਾਫ਼ੀ ਲੈਕੇ ਆਉਂਦੀ ਆਂ।}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ: ਨੋ ਥੈਂਕਸ, ਤੇਰੀ ਟਰੇਨ ਦਾ ਟਾਇਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਬੈਸਟ ਆਫ਼ ਲੱਕ। (ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਰੁਕ ਕੇ!) ਵੈਸੇ ਧੱਕਾ ਹਰ ਕੋਈ ਕਰਦੈ, ਬੱਸ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਤਲਵਾਰ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ (ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ।) ਕਲਮ ਨੂੰ ਹੀ ਤਲਵਾਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ। {{center|(ਚੁੱਪ)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਮਤਲਬ ਕਿ ਸੱਭ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਣ, ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕੌਂਸਲ ਵਾਂਗ ਮੌਨੀ ਬਾਬੇ ਬਣ ਜਾਣ। ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਕੁੱਝ ਹੋਇਆ ਈ ਨਹੀਂ? ਸੱਭ ਝੂਠ; ਬਕਵਾਸ ਹੈ, ਹਾਂ ਨਾਲੇ ਫ਼ੌਜੀ ਵੀ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਨੇ.. ਮਰਦ ਨੇ,, ਦਿਲ ਡੋਲ ਜਾਂਦੈ ਜਾਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦੈ... ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੋਂ। (ਉਸ ਵੱਲ ਤਨਜ਼ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਸੰਪਾਦਕ: |(ਹਾਉਕਾ) ਵਿਸ਼ ਯੂ ਲੱਕ, ਅਗੇਨ। ਲੇਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇਂਗੀ। (ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) (ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੱਸਦਾ ਦੇਖਕੇ ਬੇਤਾਲ ਸਿਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਫੀਲਿੰਗ ਜੈਲਸ, ਦਿਖਾ ਦੇਵਾਂਗੀ ਕਿ ਕਲਮ ਹਾਲੇ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਵੇਗੀ; ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ 'ਚ, ਹੈੱਡ ਲਾਈਨਜ਼... । ਤੇ ਉਹ ਕਰਾਰਾ ਥੱਪੜ ਹੋਵੇਗਾ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ।}} (ਚੁੱਪ)</br> (ਬੇਤਾਲ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।) {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |...ਤੇ ਮੈਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈ। ਨਵਾਂ ਧਮਾਕਾ ਹੋਣਾ ਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ। ਖ਼ੈਰ! ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਆਰਮੀ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ਿਸ ਗਈ, ਪੱਲੇ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਕੀ}}<noinclude>{{center|104}}</noinclude> 7i8505b3bswue303n3h6zlt7de85lo3 250 51043 239113 214327 2026-10-08T13:26:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|{{gap}} |ਪੈਣਾ ਸੀ? ਹਰ ਨਜ਼ਰ 'ਚ ਲੁਕਵੀਂ ਜਿਹੀ ਇੱਕ ਧਮਕੀ ਸੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਖਿਝ ਜਾਂ ਖੌਫ਼ ਸੀ...। {{gap}}ਕੀ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਪੀਸੀ (ਪ੍ਰਾਣੀ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਐਡਾ ਜੁਗਾੜ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ; (ਮੋਢੇ ਝਟਕਦੀ ਹੈ।) ਫ਼ੌਜਾਂ, ਛਾਉਣੀਆਂ, ਟੈਂਕ। ਇਹੋ ਬਕਵਾਸ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ। {{gap}}ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਾਜਧਾਨੀ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਸਾਂ, ਪਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੇਰੇ ’ਚੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਿਕਲੀ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਂਦੀ, ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂ ਪਤਾ ’ਨੀ ਬੋਅ ਆਉਂਦੀ। (ਹਾਉਕਾ) ਅਜੀਬ ਸਥਿਤੀ; ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਦਮ ਘੁੱਟ ਰਿਹੈ। ਉੱਚੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ’ਤੇ ਬਰਫ਼ ਦਿਖਦੀ, ਪਰ ਪਸੀਨਾ ਕਿਉਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਲਟ ਅਰਥ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। (ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਚ ਉੱਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਫ਼ੌਜੀ ਵਰਦੀ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹਨ। ਉਹ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਰੁਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਡਰਦਾ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) }}{{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |(ਉੱਚੀ।) ਕੋਈ ਟੈਕਸੀ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਂ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਸੀ। (ਇੱਕ ਦਾਹੜੀ ਵਾਲਾ ਪੰਡਿਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਬੋਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉੱਪਰ ਉਸਨੇ ਅਰਬੀ ਟੋਪੀ ਵੀ ਲਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੰਡਤ ਗੂੰਗਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਕੁੱਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਪਿੱਛੋਂ ਆਜ਼ਾਨ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਈ ਛਿੜੇ ਹੋਏ ਡੂਮਣੇ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਇਕਦਮ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਡਤ ਕੁਝ ਚੀਖ਼ਦਾ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਮੁੱਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। }}<noinclude>{{center|105}}</noinclude> ct7kwir7suyxdlesplfwud7ymhrgpkw 250 51044 239114 231958 2026-10-08T13:26:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|{{gap}} |ਪੱਤਰਕਾਰ ਡੂਮਣੇ ਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।) }}{{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਮੀਆਂ ਜੀ...}} {{Playscript|ਮੁੱਲਾ: |ਜੀ ਮੁਹਤਰਮਾ। (ਪਿੱਛੋਂ ਬੇਤਾਲ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ: |ਫ਼ੇਰ ਪਤਾ ਨੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ!}} {{Playscript|ਮੁੱਲਾ : |ਲਾਹੌਲ! (ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ।) ਈਮਾਨ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰੇਗੀ ਮੇਰਾ, ਇਤਨਾ ਭੀ ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਨਮਾਜ਼ ਕਾ ਵਕਤ ਨਿਕਲ ਰਹਾ ਹੈ। (ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਈ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਗੂੰਗਾ ਪੰਡਤ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਧੂੰਹਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਮੇਜਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਓ? ਛੱਡੋ ਮੈਨੂੰ... (ਗੂੰਗਾ ਪੰਡਤ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਪਰ ਉਸਦਾ ਡਰ ਵਧਦਾ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰੋਨ ਪਾਈ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਦੌੜਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਮੁੰਡਾ : |(ਛੁਡਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।) ਨਾਨੂ ਨਾਨੂ, ਛੱਡੋ... ਕੀ ਕਰਦੇ ਓ? ਤੁਸੀਂ ਘਬਰਾਓ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਗੇ ਤੁਹਾਨੂੰ। (ਮੁੰਡਾ ਗੂੰਗੇ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਧੂਹ ਕੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਟੋਪੀ ਲਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਬੋਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਮੇਜਰ : |(ਦੂਰੋਂ) ਮੈਡਮ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |(ਚੌਂਕ ਕੇ) ਹੂੰ।}} {{Playscript|ਮੇਜਰ : |ਆਓ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੰਨਾ ਬੱਸ ਸਟਾਪ 'ਤੇ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਏ। (ਮੂਵ ਲੈ ਕੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੇਤਾਲ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲ ਗੌਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਇਹ ਗੂੰਗੇ ਸੱਜਣ ਕੌਣ ਸਨ? ਸੌਰੀ, ਬਟ, ਉਹ...।}}<noinclude>{{center|106}}</noinclude> gz0wmzrltrfxj5mgmoy11afn23rmdgn 250 51045 239115 232643 2026-10-08T13:27:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript| ਮੇਜਰ : |ਵਿਦਿਆ ਧਰ ਪੰਡਿਤ। ਕਦੇ ਧਰੁਪਦ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। (ਹਾਉਕਾ) ਫੇਰ ਸ਼ੱਕ ਲੱਗਿਆ,, ਹੁਣ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਲ ਨਹੀਂ ਪਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ, (ਉੱਪਰ ਥੱਲੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ।) ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਝਦੇ ਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇ ਘੱਟ ਹੀ ਬਚੇ ਨੇ, ਕੁਝ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਬਾਕੀ ਡਰਕੇ। (ਚੁੱਪ) ਇਸੇ ਸਪੀਕਰ 'ਚੋਂ ਕਤਲੋਗਾਰਦ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਗਾਜ਼ੀ...}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |(ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਸਮਝ ਗਈ ਹੋਵੇ।) ਓ, ਆਈ ਸੀ। (ਮੇਜਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ’ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਨੋਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਮੇਜਰ : |ਨਾਟ ਸੋ ਈਜ਼ੀ।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਸੌਰੀ; ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਕਿ ਸਭ ਸਮਝ ਗਈ ਹਾਂ, ਬਟ...ਕੁਝ-ਕੁਝ}} {{Playscript|ਮੇਜਰ : |(ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ... (ਚੁੱਪ) ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਫ਼ੌਜ 'ਚੋਂ ਹਾਂ...।}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |(ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।) ਓ, ਤੁਸੀਂ...!}} {{Playscript|ਮੇਜਰ : |ਹੂੰ ਬਿਰਗੇਡੀਅਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। (ਅਚਾਨਕ ਡੂਮਣੇ ਦੀਆਂ ਵਾਜ਼ਾਂ ਫੇਰ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਚੇਤ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੇਤਾਲ ਸੁੱਤਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |(ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ 'ਚੋਂ ਜਾਗੀ ਹੋਵੇ।) ਨੋ, ਆਈ ਹੈਵ ਟੂ ਗੋ। (ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਹੋਈ।) ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ...। }} {{center|(ਚੁੱਪ)}} {{Playscript|ਮੇਜਰ : |ਓ.ਕੇ. ਐਜ਼ ਯੂ ਵਿਸ਼। ਜੀਪ ’ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾਂ..., ਬਟ..., ਫੇਰ ਤਾਂ ਗੱਲ ਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਪਰਪਜ਼ ਡਿਫ਼ੀਟ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਤੁਹਾਡਾ। ਕੋਈ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ। (ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਹਿਮਤੀ 'ਚ}}<noinclude>{{center|107}}</noinclude> om42s91ry4s7l845jw9gr73o0muf7j3 250 51061 239116 235912 2026-10-08T13:28:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਮਾਨ ਲਿਆ-ਲਿਆ ਕੇ ਉੱਥੇ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਬਾਹਰੋਂ ਫਾਇਰਿੰਗ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : | ਬਟ ਹਾਓ ਕੈਨ ਯੂ ਬਿਹੇਵ ਲਾਇਕ...}} {{Playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ : | (ਚੀਖ਼ਕੇ) ਸ਼ਟਅਪ। ਪਤਾ ਐ ਨਾ ਖੜ੍ਹੇ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਤੁਸੀਂ, ਇੰਨੀਆਂ ਸਸਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਾਡੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ। ਚੁੱਪਚਾਪ ਖੜੇ ਰਹੋ, ਨਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਐਕਸ਼ਨ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਤੁਰੰਤ। (ਗੌਰ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਚੇਤ ਹੀ ਨਾਲ ਖੜੀ ਸਕੀਨਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।) ਗੌਰਮੈਂਟ ਸੁੱਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਸ... (ਬਾਹਰ ਫਾਇਰਿੰਗ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਭੱਜਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript||{{center|ਸੰਨਾਟਾ!!!}}}} {{Playscript||(ਡੂਮਣੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)}} {{Playscript||{{center|ਫ਼ੇਡ ਅਊਟ}}}}<noinclude>{{center|123}}</noinclude> 0k6lthhrr0j1gpgm2t4ds5c6f35voum 250 51063 239117 234782 2026-10-08T13:28:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦੀ। ਪੱਤਰਕਾਰ 'ਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਦੀ ਹੋਈ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇ।)}} {{Playscript|ਪੱਤਰਕਾਰ : |ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਹੈ; ਸਰਾਸਰ ਜ਼ਿਆਦਤੀ, ਤੂੰ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ... ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਹਾਂ ਮੈਂ? (ਬੇਤਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।) ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇਂਗਾ... ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਫਟ ਜਾਏਗਾ, ਸੌ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਇਸਦੇ।}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ : |(ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਾਸਾ।) ਮੇਰੇ ਮੁਕੱਦਰਾਂ 'ਚ ਮੌਤ ਨਹੀਂ। ਧੁੰਨੀ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਮੇਰੇ, ਸਿਰ ਮੁੜ੍ਹ ਉਗਾ ਲਵੇਗਾ ... ਹੱਥ-ਪੈਰ ਤੇ ਨਹੁੰਦਰਾਂ ਵੀ। (ਪੱਤਰਕਾਰ ਬੇਤਾਲ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਹੇਂ ਗੁੱਥਮ-ਗੁੱਥਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਬੇਤਾਲ : |ਛੱਡਦੇ ਮੈਨੂੰ, ਛੱਡ ਦੇ...; ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ... ਮੇਰੀ ਧੁੰਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਮੈਨੂੰ ... ਮੇਰੀ ਧੁੰਨੀ...}} {{Playscript||(ਬੇਤਾਲ ਦੀਆਂ ਸਿਸਕੀਆਂ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਡੁਸਕਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਝੂਮਣੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript||{{center|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}}}}<noinclude>{{center|125}}</noinclude> dxihlfi2ng7bzdw1goy080dxpftfgau 250 54685 239054 146266 2026-10-08T12:46:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}}{{Block center|<poem>'''ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੀਜਾ: ਐਕਟ ਦੂਜਾ'''</poem>}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}ਅਰਸ਼ੀਂ ਧੂੜ ਉਡਾਂਵਦਾ ਤਿੱਖੀ ਤੇਜ ਜਿਹਦੀ ਪਰਵਾਜ਼, ਅੱਜ ਚੂਹੇ ਖਾਣੀਆਂ ਖਾ ਲਿਆ ਇੱਕ ਸਿਓਨੇ ਰੰਗਾ ਬਾਜ। ਲਓ ਧਰਤੀ ਮਕਤਲ ਹੋ ਗਈ ਕੁੱਖੋਂ ਜਲਦੀ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ, ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਉਤਰੀ ਕੋਈ ਕੂੜੁ ਅਮਾਵਸ ਆਣ। ਤ੍ਰਾਹੀ ਤ੍ਰਾਹੀ ਮੱਚ ਗਈ ਜਿਉਂ ਪਰਲੋ ਭਈ ਜਹਾਨ, ਹੋਏ ਮੁੜਕੋ-ਮੁੜਕ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੱਲੇ ਸੱਤੇ ਅਸਮਾਨ। {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਸੱਤਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਪੈਂਦਾ, ਕੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ’ਤੇ ਹੰਡਾਇਆ, ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਔਰਨਾਕ ਘੜੀਆਂ, ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਅਨੋਖੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੇ ਹਾਦਸੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੁੱਢੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਤੱਕੇ ਤੇ ਬਿਸਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਇਸ ਇਕੱਲੀ ਰਾਤ ’ਚ ਬੰਦੇ ਦੀ ਏਸ ਘਿਨਾਉਣੀ ਕਰਤੂਤ ਨੇ ਸਭ ਬੌਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਅਣਹੋਣੀਆਂ ਈ ਅਣਹੋਣੀਆਂ। ਓਹ ਵੇਖੋ..ਓਧਰ ਸਿਖ਼ਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਘੁੱਪ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੰਘੀ ਘੁੱਟ ਦਿੱਤੀ! ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਏ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਈ. ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮਾਰੇ ਮੂੰਹ ਲੁਕੋ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਐ। ਲਗਦੈ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਅਲਖ ਮਿਟਾਉਣ ’ਤੇ ਤੁਲ ਗਏ ਨੇ ਉਹ ਤੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਈ ਸ਼ਾਇਦ ਕਤਲਗਾਹ ਸਮਝ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਧੁਆਂਖੀ ਪਈ ਕਬਰ ਵਾਂਗ ਪੀਲੀ ਪੈਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏ। (ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ’ਚ ਲਾਲਟੈਨਾਂ ਫੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਆਸਮਾਨਾਂ ’ਤੇ ਬਾਜਾਂ ਨੂੰ ਉੱਲੂ ਖਾ ਰਹੇ ਨੇ! ਸ਼ਾਹੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਬਲ ’ਚ ਉਹ ਖੌਰੂ ਪਾਇਆ ਕਿ ਰਹੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ, ਰੱਸੇ ਤੁੜਾ ਲਏ, ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪੁੱਟਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਨਾ ਆਉਣ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਚਰਜ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੈ... ਸ਼ਾਹੀ ਨਸਲ ਦੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਕਰਤੂਤਾ {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੁਣਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਈ ਵੱਢ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।</poem>}}<noinclude>{{rh||54/ਮੈਕਬਥ|}}</noinclude> pkhbsyvhs45j50i0o2jan80m4ua3r6p 250 54686 239055 146276 2026-10-08T12:46:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|7em}}{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਤੇ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸਭ! {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਉਹ ਮੈਕਡਫ਼ ਆ ਰਿਹੈ! ਚੱਲ ਉਸਤੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਆਂ ਖਬਰ-ਸਾਰ। (ਮੈਕਡਫ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼) {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਸੁਣਾ ਭਾਈ ਕੀ ਖਬਰ ਏ ਸੰਸਾਰ ਦੀ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦੁਖੀ) ਕਿਉਂ..ਤੂੰ ਦੇਖ ਤਾਂ ਰਿਹਾਂ ਸਭ {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਝਿੱਥ ਪੈਂਦਾ) ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਸੀ... ਕੋਈ ਸੂਹ ਲੱਗੀ। (ਘੂਰਦੇ ਹੋਏ) ਹੱਤਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਕਬਥ ਨੇ ਮਾਰ ਈ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਬਚਿਆ...? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੱਟਿਆ ਕੀ? {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਹੋ ਸਕਦੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਲਾਲਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਤਾਂ ਗ਼ਾਇਬ ਨੇ। ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਸੂਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਈ ਘੁੰਮਦੀ ਏ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਇਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਅਣਹੋਣੀ ਏ..ਟਹਿਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਈ ਮੁੱਢ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਹੂੰ..! ਰਾਜ-ਕਾਜ ਦਾ ਭਾਰ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਕਬਥ ਨੂੰ ਈ ਸਾਂਭਣਾ ਪਏਗਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਟੋਂਹਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਘੋਖਦੇ ਹੋਏ) ਹਾਂ। ਉਸਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਤਾਂ ਹੋ ਵੀ ਚੁੱਕਾ। ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਲਈ ਉਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਾ ਰਿਹੈ! {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਲਾਸ਼ ... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਉਸਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਸੰਗ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਏ..ਉਹੀ ਕਬਰਿਸਤਾਨ.... {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ) ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹੈ? {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਨਰਮੀ ਨਾਲ) ਨਹੀਂ ਮਿੱਤਰ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਜਾਣਾ ਪੈਣਾ! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਉਤਸ਼ਾਹ) ਹਾਂ-ਹਾਂ, ਠੀਕ ਐ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। :{{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}} (ਹੌਕਾ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ) ਖਾਹਿਸ਼ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਇਹੋ ਏ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਸੜ ਜਾਏਂ .. ਪਰ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਸਾਨੂੰ ਰਾਸ ਆਏਗਾ! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਕੇ) ਚੰਗਾ ਬਜ਼ੁਰਗੋ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਚਲਦਾਂ ਫੇਰ, ਖ਼ੁਦਾ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਰੱਬ ਤੇਰੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹੇ। (ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) (ਰੌਸ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਾਹਲ਼ੀ 'ਚ ਆਪਣੀ ਲਾਲਟੈਨ ਉੱਥੇ ਈ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ</poem>}}<noinclude>{{rh||55/ਮੈਕਬਥ|}}</noinclude> b6t1tm2i2bndrpr4n09fkqf9scztf4j 250 54687 239056 146281 2026-10-08T12:47:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}}{{Block center|<poem>ਹਨ। ਮੈਕਡਫ਼ ਇੱਕ ਲਾਲਟੈਨ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੂਸਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਲਿਪਟੀਆਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਖੌਰੂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਤ੍ਰਾਹੀ-ਤ੍ਰਾਹੀ ਮੱਚ ਗਈ ਜਿਓਂ ਪਰਲੋ ਆਈ ਜਹਾਨ!</poem>}} {{dhr|35em}}<noinclude>{{rh||56/ਮੈਕਬਥ|}}</noinclude> t7uv8nefs6rn4467g06cs4ekmexikz0 250 55106 239057 233970 2026-10-08T12:47:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|7em}} {{center|'''ਐਕਟ ਤੀਜਾ: ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ'''}} (ਬੈਂਕੋ ਨੂੰ ਘੇਰੀ ਚੁੜੇਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੂਹਰਿਓਂ ਲਾਲਟੈਨ ਘੁਮਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਖਿਆਲਾਂ 'ਚ ਗੁੰਮ ਹੈ।) {{Playscript|ਬੈਂਕੋ:| ਮੈਕਬਥ ਤੂੰ ਤੇ ਸਭ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਿਐ। ਸੁਲਤਾਨ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ...ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੂਤਨੀਆਂ ਦੇ ਕਹੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਰ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਡਿੱਗ ਜਾਏਂਗਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ। (ਕੰਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਪਰ ਤੇਰੀ ਖੇਡ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰੀ ਏ..ਤੇਰੀ ਔਲਾਦ ਵਾਰਿਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਸੌਭਾਗ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਏ, ਬੱਚੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਣਗੇ . ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜ-ਵੰਸ਼। ਹਾਂ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਤਾਂ ਇਹੋ ਸੀ। (ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ। ਜੋ ਇਹ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਏ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਸਵੰਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ-ਹਾਂ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ! (ਸਿਰ ਝਟਕਦਾ ਹੈ) ਉਫ਼.ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਚੱਲ ਰਿਹੈ ਮੇਰੀ ਖੋਪੜੀ 'ਚ! ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ! (ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ਼ ਜੂਝਦਾ ਹੋਇਆ ਹੰਭ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਹੋ-ਸਾਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) (ਸ਼ਾਹੀ ਸਾਜਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ਼ ਮੈਕਬਬ ਦੇ ਟੋਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ:| (ਖ਼ੁਸ਼ੀ 'ਚ ਝੂਮਦਾ ਬੈਂਕੋ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਓ...ਬੈਂਕੋ... ਮੇਰਾ ਯਾਰ! ਸਾਡਾ ਖਾਸ ਮਹਿਮਾਨ! ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ!}} {{Playscript|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ:|ਸੱਚੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਮਹਫ਼ਿਲ 'ਚ ਜਾਨ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਣੀ। ਹੁਣ ਕੁਝ ਰੰਗ ਬੱਝੇਗਾ।}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ:|ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਐ ਤੇ ਖਾਸ ਸੱਦਾ ਏ ਤੇਰੇ ਲਈ..., ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ।}} {{Playscript|ਬੈਂਕੋ:|(ਸੰਭਲਦੇ ਹੋਏ। ਮੇਰੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਨੇ...ਇਹ ਬੰਧਨ ਅਟੁੱਟ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਬਸ ਹੁਕਮ ਦਿਓ।}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ:|ਅੱਜ ਸ਼ਾਮ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੁਝੇਵਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਨਾ?}} {{Playscript|ਬੈਂਕੋ:|(ਝਿਜਕਦੇ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਹੀ ਪਰ...}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ:| ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?}}<noinclude>{{center|57/ ਮੈਕਬਥ}}</noinclude> s3p023pd0pzs3zc9m7e22zq156qrapl 250 58891 239190 231406 2026-10-08T23:42:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{center|{{larger|ੴ ਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ}}}} {{center|{{larger|ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀਕੀਫਤਹ}}}} {{center|{{larger|ਜਾਪੁ॥ ਸ੍ਰੀ ਮੁਖਵਾਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ੧੦}}}} ਛਪੈਛੰਦ ॥ ਤ੍ਵਪ੍ਰਸਾਦਿ ਚਕ੍ਰਚਿਹਨਅਰੁਬਰਨਜਾਤਅਰੁਪਾਤਨਹਿਨ ਜਿਹ ॥ ਰੂਪਰੰਗਅਰੁਰੇਖਭੇਖਕੋਊਕਹਿਨਸਕਤਕਿਹ॥ ਅਚਲਮੂਰਤਿਅਨਭਵਪ੍ਰਕਾਸਅਮਿਤੋਜਕਹਿਜੈ ॥ ਕੋਟਿਇੰਦ੍ਰਇੰਦ੍ਰਾਣਸਾਹਿਸਾਹਾਣਿਗਣਿਜੈ।ਤ੍ਰਿਭਵਣਮਹੀਪਸੁਰਨਰਅਸੁਰਨੇਤਿਨੇਤਿਬਨਤ੍ਰਿਣਕਹਤ॥ ਤ੍ਵਸਰਬਨਾਮਕਥੈਕਵਨਕਰਮਨਾਮਬਰਣਤਸੁਮਤ ॥ ੧ ॥ ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ ॥ ਨਮਸਤ੍ਵੰਅਕਾਲੇ॥ ਨਮਸਤ੍ਵੰਕ੍ਰਿਪਾਲੇ ॥ ਨਮਸਤ੍ਵੰਅਰੂਪੇ ॥ ਨਮਸਤ੍ਵੰਅਨੂਪੇ ॥ ੨ ॥ ਨਮਸਤੰਅਭੇਖੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਲੇਖੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਕਾਏ ॥ ਨਮਸਤੰਅਜਾਏ ॥੩॥ ਨਮਸਤੰਅਗੰਜੇ॥ ਨਮਸਤੰਅਭੰਜੇ॥ ਨਮਸਤੰਅਨਾਮੇ॥ ਨਮਸਤੰਅਠਾਮੇ ॥ ੪ ॥ ਨਮਸਤੰਅਕਰਮੰ ॥ ਨਮਸਤੰਅਧਰਮੰ ॥ ਨਮਸਤੰਅਨਾਮੰ ॥ ਨਮਸਤੰਅਧਾਮੰ ॥੫॥ ਨਮਸਤੰਅਜੀਤੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਭੀਤੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਬਾਹੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਢਾਹੇ ॥ ੬ ॥ ਨਮਸਤੰਅਨੀਲੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਨਾਦੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਛੇਦੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਗਾਧੇ ॥ ੭ ॥ ਨਮਸਤੰਅਗੰਜੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਭੰਜੇ ॥ ਨਮਸਤੰਉਦਾਰੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਪਾਰੇ ॥ ੮ ॥ ਨਮਸਤੰਸੁਏਕੈ ॥ ਨਮਸਤੰਅਨੇਕੈ ॥ ਨਮਸਤੰਅਭੂਤੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅਜੂਪੇ ॥ ੯ ॥ ਨਮਸਤੰਨ੍ਰਿਕਰਮੇ ॥ ਨਮਸਤੰਨ੍ਰਿਭਰਮੇ ॥ ਨਮਸਤੰਨ੍ਰਿਦੇਸੇ ॥ ਨਮਸਤੰਨ੍ਰਿਭੇਸੇ ॥ ੧੦ ॥ ਨਮਸਤੰਨ੍ਰਿਨਾਮੇ ॥ ਨਮਸਤੰਨ੍ਰਿਕਾਮੇ ॥ ਨਮਸਤੰਨ੍ਰਿਧਾਤੇ ॥ ਨਮਸਤੰਨ੍ਰਿਘਾਤੇ ॥ ੧੧ ॥ ਨਮਸਤੰਨ੍ਰਿਧੂਤੇ ॥ ਨਮਸਤੰਅ<noinclude></noinclude> b89qgk8f1fbj6df7wrkhr5s5x9o605a 10 64242 239301 236057 2026-10-09T07:12:48Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239301 wikitext text/x-wiki <div class="mw-parser-output">{{fmbox | type = system | id = sp-contributions-footer | image = [[File:Wikisource-maintenance2.png|40px|User info|link=File:Wikisource-maintenance2.png]] | textstyle = font-size: 90%; text-align:center; | text = {{flatlist|1= * [[Special:Prefixindex/User:{{{1|Example}}}/|ਉਪ-ਸਫ਼ੇ]] * [{{fullurl:Special:ListUsers|limit=1&username={{urlencode:{{{1|Example}}}}}|QUERY}} ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰ] * [https://sigma.toolforge.org/summary.py?name={{urlencode:{{{1|Example}}}|QUERY}} ਸੋਧ ਸਾਰ ਖੋਜੋ] * XTools ([[xtools:ec/pa.wikisource.org/{{urlencode:{{{1|Example}}}|WIKI}}|ਕਾਊਂਟਰ]] · [[xtools:globalcontribs/{{urlencode:{{{1|Example}}}|WIKI}}|ਯੋਗਦਾਨ]]) * [[globalcontribs:{{urlencode:{{{1|Example}}}|WIKI}}|ਗਲੋਬਲ ਯੋਗਦਾਨ]] }} }}</div><noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> hsrwad1hr97vuivl485ccwt5eb5gtiv 250 65434 239202 198046 2026-10-09T00:44:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਉਦਾਸੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ",ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ। “ਮੈਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।"</br> {{gap}}ਤੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਗੌਲਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਓਨੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿੰਨੀ ਉਹਨੂੰ ਸੀ। ਬੰਦੇ ਵਿਚ ਆਤਮਕ ਲੋਰ ਵੇਲੇ ਜਿੰਨੀ ਹਉਮੈਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਨੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਜਿਹੇ ਵੇਲੇ ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਉਹਦੇ ਆਪੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਚੀਜ਼ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।</br> {{gap}}"ਦਮਿਤਰੀ ਆਂਦਰੇਏਵਿਚ! ਕੋਚਵਾਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਰ ਉਡੀਕਣਾ," ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਵੜਦਿਆਂ ਇਕ ਜਵਾਨ ਭੋਂ-ਗੁਲਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਪਸ਼ਮੀਨੇ ਦਾ ਲੰਮਾ ਕੋਟ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਮਫ਼ਲਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। “ ਘੋੜੇ ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਦੇ ਖਲੋਤੇ ਨੇ, ਤੇ ਹੁਣ ਚਾਰ ਵਜ ਗਏ ਨੇ!" </br> {{gap}}"ਦਮਿਤਰੀ ਆਂਦਰੇਏਵਿਚ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੋਂ-ਗੁਲਾਮ, ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਵਲ ਵੇਖਿਆ। ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਦਾ ਮਫ਼ਲਰ, ਉਹਦੇ ਨਮਦੇ ਦੇ ਬੂਟ ਤੇ ਨੀਂਦਰਾਇਆ ਚਿਹਰਾ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕਿਰਤ, ਔਖਿਆਈ ਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਂਦਾ ਲਗਦਾ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਵਜ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਗਏ ਹਨ! ਅਲਵਿਦਾ!" ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਦੀ ਅਣ-ਲੱਗੀ ਕੁੰਡੀ ਲਭਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਬਖ਼ਸ਼ੀਸ਼ ਦੇ ਕੋਚਵਾਨ ਨੂੰ ਫੇਰ ਠੰਡਿਆਂ ਪਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਪਾ ਲਈ, ਤੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਲੋ ਗਿਆ। ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਚੁੰਮਿਆ, ਫੇਰ ਚੁੰਮਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਵਕਫ਼ੇ ਪਿਛੋਂ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਚੁੰਮਿਆ। ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਮੇਜ਼ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਇਕ ਗਲਾਸ ਖਾਲੀ ਕਰ ਕੇ ਰਖ ਦਿਤਾ, ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਕੁਸ਼ਕਲੇ ਮਧਰੇ ਕਦ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਹਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}“ਹੂੰ, ਕਹਿ ਮੈਂ ਫੇਰ ਵੀ ਦੇਣਾ ਹੈ ... ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬੇ-ਲਾਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈਂ ... ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਮੇਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਖ਼ਿਆਲ ਰਿਹਾ ਹੈ -ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ ਤੂੰ? </br> {{gap}}"ਕਰਦਾ ਹਾਂ,"ਹੋਰ ਵੀ ਕੋਮਲ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। </br> {{gap}}"ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ। ..."</br> {{gap}}"ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨਾ, ਜਨਾਬ, ਮੈਨੂੰ ਮੋਮ-ਬੱਤੀਆਂ ਬੁਝਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੋਇਐ," ਨੀਂਦਰਾਏ ਬਹਿਰੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਗਲ-ਬਾਤ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਹਿੱਸਾ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ {{nop}}<noinclude>{{left|੮}}</noinclude> fzfb6c3aqz5zc4hxkg265aua2au5jfe 250 65435 239203 199758 2026-10-09T00:47:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। "ਬਿਲ ਕਦੇ ਨਾਂ ਬਣਾਵਾਂ? ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਂ, ਜਨਾਬ?" ਇਹ ਸਮਝਦਿਆਂ, ਕਿਹਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਆਦਮੀ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ।</br> {{gap}}"ਮੇਰੇ ਨਾਂ," ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਕਿੰਨਾ ਹੈ?"</br> {{gap}}"ਛੱਬੀ ਰੂਬਲ।"</br> {{gap}}ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਸੋਚਿਆ, ਪਰ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਿਆ ਤੇ ਬਿਲ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ।</br> {{gap}}ਬਾਕੀ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਲ-ਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰਖੀ।</br> {{gap}}"ਅਲਵਿਦਾ, ਵਧੀਆ ਆਦਮੀ ਹੈਂ ਤੂੰ!" ਨਰਮ ਤਕਣੀ ਵਾਲੇ ਕੁਸ਼ਕਲੇ ਮਧਰੇ ਕਦ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅਥਰੂ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਏ। </br> {{gap}}"ਹਾਂ, ਸਚੀ," ਸੂਹਾ ਹੋ ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਆਦਮੀ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਸ਼ਵਾਲੀਆਰ ਦਾ ਬਿਲ ਚੁਕਾ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦਸ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਚਿੱਠੀ ਪਾ ਕੇ?"</br> {{gap}}"ਠੀਕ ਹੈ, ਠੀਕ ਹੈ!" ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਨੇ ਚੜ੍ਹਾਦਿਆਂ ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਰੀਸ ਆਂਦੀ ਹੈ!" ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਹਰ ਡਿਊੜੀ ਵਿਚ ਸਨ, ਉਹ ਅਸਲੋਂ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਅਗੋਂ ਕਹਿਣ ਲਗਾ।</br> {{gap}}ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਆਪਣੀ ਸਲੈਜ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਭੇਡ ਦੀ ਖਲ ਦੁਆਲੇ ਵਲ੍ਹੇਟ ਲਈ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: "ਚੰਗਾ, ਆ ਜਾ ਫੇਰ!", ਉਹ ਉਸ ਆਦਮੀ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਰੀਸ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਥਾਂ ਬਣਾਣ ਲਈ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਸਿਰਕ ਵੀ ਗਿਆ; ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਅਲਵਿਦਾ, ਮਿਤਿਆ! ਉਮੀਦ ਹੈ, ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ... " ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਉਹਦੀ ਇਕੋ-ਇਕ ਚਾਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੂਜਾ ਜਣਾ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਾਕ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।</br> {{gap}}ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਹ ਚੁਪ ਰਹੇ। ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਕਿਹਾ, "ਅਲਵਿਦਾ," ਤੇ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਚਿਲਕੀ, "ਤਿਆਰ, ਤੇ ਕੋਚਵਾਨ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}"ਆ ਵਾਈ, ਯੇਲੀਜ਼ਾਰ!" ਇਕ ਦੋਸਤ ਬੋਲ ਉਠਿਆ। ਕੋਚਵਾਨ ਤੇ ਸਲੈਜ ਚਲਾਣ ਵਾਲੇ ਤ੍ਰਭਕ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਜੀਭਾਂ ਨਾਲ ਟਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵਾਗਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ। ਯਖ਼ ਹੋਏ ਪਏ ਪਹੀਆਂ ਨੇ ਬਰਫ਼ ਉਤੇ ਕਿੜ-ਕਿੜ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}"ਵਧੀਆ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਇਹ ਓਲੇਨਿਨ!" ਇਕ ਦੋਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਪਰ {{nop}}<noinclude></noinclude> 4tn1fqzrbm6qhw7jbo1s880acqynxhg 239206 239203 2026-10-09T00:51:25Z Harchand Bhinder 2624 239206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। "ਬਿਲ ਕਦੇ ਨਾਂ ਬਣਾਵਾਂ? ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਂ, ਜਨਾਬ?" ਇਹ ਸਮਝਦਿਆਂ, ਕਿਹਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਆਦਮੀ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ।</br> {{gap}}"ਮੇਰੇ ਨਾਂ," ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਕਿੰਨਾ ਹੈ?"</br> {{gap}}"ਛੱਬੀ ਰੂਬਲ।"</br> {{gap}}ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਸੋਚਿਆ, ਪਰ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਿਆ ਤੇ ਬਿਲ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ।</br> {{gap}}ਬਾਕੀ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਲ-ਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰਖੀ।</br> {{gap}}"ਅਲਵਿਦਾ, ਵਧੀਆ ਆਦਮੀ ਹੈਂ ਤੂੰ!" ਨਰਮ ਤਕਣੀ ਵਾਲੇ ਕੁਸ਼ਕਲੇ ਮਧਰੇ ਕਦ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅਥਰੂ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਏ। </br> {{gap}}"ਹਾਂ, ਸਚੀ," ਸੂਹਾ ਹੋ ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਆਦਮੀ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਸ਼ਵਾਲੀਆਰ ਦਾ ਬਿਲ ਚੁਕਾ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦਸ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਚਿੱਠੀ ਪਾ ਕੇ?"</br> {{gap}}"ਠੀਕ ਹੈ, ਠੀਕ ਹੈ!" ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਨੇ ਚੜ੍ਹਾਦਿਆਂ ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਰੀਸ ਆਂਦੀ ਹੈ!" ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਹਰ ਡਿਊੜੀ ਵਿਚ ਸਨ, ਉਹ ਅਸਲੋਂ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਅਗੋਂ ਕਹਿਣ ਲਗਾ।</br> {{gap}}ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਆਪਣੀ ਸਲੈਜ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਭੇਡ ਦੀ ਖਲ ਦੁਆਲੇ ਵਲ੍ਹੇਟ ਲਈ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: "ਚੰਗਾ, ਆ ਜਾ ਫੇਰ!", ਉਹ ਉਸ ਆਦਮੀ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਰੀਸ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਥਾਂ ਬਣਾਣ ਲਈ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਸਿਰਕ ਵੀ ਗਿਆ; ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਅਲਵਿਦਾ, ਮਿਤਿਆ! ਉਮੀਦ ਹੈ, ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ... " ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਉਹਦੀ ਇਕੋ-ਇਕ ਚਾਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੂਜਾ ਜਣਾ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਾਕ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ।</br> {{gap}}ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਹ ਚੁਪ ਰਹੇ। ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਕਿਹਾ, "ਅਲਵਿਦਾ," ਤੇ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਚਿਲਕੀ, "ਤਿਆਰ, ਤੇ ਕੋਚਵਾਨ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}"ਆ ਵਾਈ, ਯੇਲੀਜ਼ਾਰ!" ਇਕ ਦੋਸਤ ਬੋਲ ਉਠਿਆ। ਕੋਚਵਾਨ ਤੇ ਸਲੈਜ ਚਲਾਣ ਵਾਲੇ ਤ੍ਰਭਕ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਜੀਭਾਂ ਨਾਲ ਟਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵਾਗਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ। ਯਖ਼ ਹੋਏ ਪਏ ਪਹੀਆਂ ਨੇ ਬਰਫ਼ ਉਤੇ ਕਿੜ-ਕਿੜ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}"ਵਧੀਆ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਇਹ ਓਲੇਨਿਨ!" ਇਕ ਦੋਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਪਰ {{nop}}<noinclude>{{right|੯}}</noinclude> 9j2d1ro6mkjbj9kaokrr2e45aesucno 250 65436 239204 200004 2026-10-09T00:49:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਖ਼ਿਆਲ ਕੀ ਆਇਆ ਸੂ, ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਜਾਣ ਦਾ- ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕੈਡਿਟ ਬਣ ਕੇ? ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਲਿਜਾ ਸਕੇ ਓਥੇ ਕੋਈ। ਕਲ੍ਹ ਰੋਟੀ ਕੱਲਬ 'ਚ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?"</br> {{gap}}"ਜੀ ਹਾਂ!"</br> {{gap}}ਉਹ ਨਿੱਖੜ ਗਏ।</br> {{gap}}ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਨੂੰ ਨਿਘ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਦੀਆਂ ਪਸ਼ਮਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰਮ ਲਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਸਲੈਜ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਕੋਟ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਝੰਡਲ ਡਾਕ-ਘੋੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਹਨੇਰੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਧਰੂੰਹਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸੜਕ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਗਏ, ਅਜਿਹੇ ਘਰਾਂ ਅਗੋਂ ਲੰਘਦੇ ਗਏ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਵੇਖੇ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਲਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਉਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਸੜਕਾਂ ਉਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸਨ। ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ, ਤੇ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਰੂਹ ਯਾਦਾਂ, ਪਿਆਰ, ਪਛੋਤਾਵਿਆਂ ਤੇ ਨੱਪੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਵੇਂ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।</br> {{center|'''ਕਾਂਡ ਦੂਜਾ'''}} {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੇ!... ਵਧੀਆ ਆਦਮੀ ਹਨ!... ਨਫ਼ੀਸ!" ਉਹ ਦੁਹਰਾਂਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਉਹਦਾ ਰੋਣ ਨਿਕਲ ਚਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਰੋਣਾ ਉਹ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਵਧੀਆ ਆਦਮੀ ਕੌਣ ਸਨ; ਉਹਨੂੰ ਏਨਾ ਚੰਗਾ ਕੌਣ ਲਗਦਾ ਸੀ — ਇਹਦਾ ਉਹਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ। ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਏਡੀ ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਦਾ, ਕੋਚਵਾਨ ਤੇ ਵਨਯੂਸ਼ਾ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਤੋਂ ਏਨੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਉਹਦੇ ਏਨੇ ਨੇੜੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਯਖ਼ ਹੋਏ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਉਤੇ ਧੂਹ-ਘਸੀਟਣ ਨਾਲ ਹੁਝਕੇ ਕਿਉਂ ਖਾ ਰਹੇ ਤੇ ਝੂਟੀਂਦੇ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ: "ਵਧੀਆ ... 'ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ!" ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ: "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ... ਕਮਾਲ ਹੈ!" ਤੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਲਗਾ, ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿਵੇਂ। "ਉਫ਼, ਮੈਨੂੰ ਚੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ?" ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਹਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ ਪੀਤੀਆਂ ਤਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਓਲੇਨਿਨ ਉਤੇ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੂੰ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੋਲ ਚੇਤੇ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਵੇਲੇ, ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼ਰਮਾ ਕੇ, ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ (ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਯਕੀਨ ਸੀ) ਆਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹਨੂੰ {{nop}}<noinclude></noinclude> k3abs0hrbj03e8apd55lc94tsvn5nzu 239205 239204 2026-10-09T00:50:38Z Harchand Bhinder 2624 239205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਖ਼ਿਆਲ ਕੀ ਆਇਆ ਸੂ, ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਜਾਣ ਦਾ- ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕੈਡਿਟ ਬਣ ਕੇ? ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਲਿਜਾ ਸਕੇ ਓਥੇ ਕੋਈ। ਕਲ੍ਹ ਰੋਟੀ ਕੱਲਬ 'ਚ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?"</br> {{gap}}"ਜੀ ਹਾਂ!"</br> {{gap}}ਉਹ ਨਿੱਖੜ ਗਏ।</br> {{gap}}ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਨੂੰ ਨਿਘ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਦੀਆਂ ਪਸ਼ਮਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰਮ ਲਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਸਲੈਜ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਕੋਟ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਝੰਡਲ ਡਾਕ-ਘੋੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਹਨੇਰੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਧਰੂੰਹਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸੜਕ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਗਏ, ਅਜਿਹੇ ਘਰਾਂ ਅਗੋਂ ਲੰਘਦੇ ਗਏ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਵੇਖੇ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਲਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਉਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਸੜਕਾਂ ਉਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸਨ। ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ, ਤੇ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਰੂਹ ਯਾਦਾਂ, ਪਿਆਰ, ਪਛੋਤਾਵਿਆਂ ਤੇ ਨੱਪੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਵੇਂ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।</br> {{center|'''ਕਾਂਡ ਦੂਜਾ'''}} {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੇ!... ਵਧੀਆ ਆਦਮੀ ਹਨ!... ਨਫ਼ੀਸ!" ਉਹ ਦੁਹਰਾਂਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਉਹਦਾ ਰੋਣ ਨਿਕਲ ਚਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਰੋਣਾ ਉਹ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਵਧੀਆ ਆਦਮੀ ਕੌਣ ਸਨ; ਉਹਨੂੰ ਏਨਾ ਚੰਗਾ ਕੌਣ ਲਗਦਾ ਸੀ — ਇਹਦਾ ਉਹਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ। ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਏਡੀ ਅਜੀਬ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਦਾ, ਕੋਚਵਾਨ ਤੇ ਵਨਯੂਸ਼ਾ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਤੋਂ ਏਨੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਉਹਦੇ ਏਨੇ ਨੇੜੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਯਖ਼ ਹੋਏ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਉਤੇ ਧੂਹ-ਘਸੀਟਣ ਨਾਲ ਹੁਝਕੇ ਕਿਉਂ ਖਾ ਰਹੇ ਤੇ ਝੂਟੀਂਦੇ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ: "ਵਧੀਆ ... 'ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ!" ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ: "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ... ਕਮਾਲ ਹੈ!" ਤੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਲਗਾ, ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿਵੇਂ। "ਉਫ਼, ਮੈਨੂੰ ਚੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ?" ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਹਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ ਪੀਤੀਆਂ ਤਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਓਲੇਨਿਨ ਉਤੇ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੂੰ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੋਲ ਚੇਤੇ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਵੇਲੇ, ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼ਰਮਾ ਕੇ, ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ (ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਯਕੀਨ ਸੀ) ਆਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹਨੂੰ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੦}}</noinclude> n57yvpt3q2h736yc2y1hm1kdobp1in6 250 65437 239207 200005 2026-10-09T00:52:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦਸਤਪੰਜੇ, ਨਜ਼ਰਾਂ, ਚੁਪ ਦੇ ਪਲ ਤੇ "ਅਲਵਿਦਾ, ਮਿਤੀਆ!" ਕਹਿੰਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਖਣਕ ਚੇਤੇ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਲੈਜ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਬੇ-ਲਾਗਤਾ ਯਾਦ ਸੀ। ਤੇ ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਦੀ ਉਹਦੇ ਲਈ ਇਕ ਟੁੰਬਵੀਂ ਮਹੱਤਤਾ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਸਾਕਾਂ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ ਸਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ, ਰਲ ਕੇ ਇਹ ਧਾਰ ਲਈ ਲਗਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨੂੰ ਹੋਰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈਏ, ਉਹਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਈਏ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਤੋਬਾ ਜਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਨਾ ਪਰਤਾਂ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਵੀ। ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤੇ ਹਿਰਖ ਆਈ। ਪਰ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੇ ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਇੰਜ ਹਿਲੂਣਿਆਂ ਤੇ ਉਭਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਉਹ ਭਾਵ-ਹੀਣ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬੋਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਦੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਿਕਲਦੇ ਜਾਂਦੇ ਲਗਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਲਈ ਪਿਆਰ ਸੀ (ਅਜੇ ਉਹਨੇ ਕਦੀ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ), ਜਿਨ੍ਹੇ ਇਹ ਰੋ ਲੈ ਆਂਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨੇ ਆਸ, ਨਿਘ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਿਆਰ ਨੇ, ਉਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਲਈ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਦੀ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਸੀ, ਜਵਾਨ ਪਿਆਰ ਨੇ (ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲਗਿਆ, ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਕੁਝ ਸੀ) ਉਹਨੂੰ ਰੋਣ ਤੇ ਬੇ-ਮਤਲਬ ਬੋਲ ਬੁੜਬੁੜਾਣ ਉਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਅਜਿਹਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਆਪਣਾ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਦੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਕਦੀ ਕਿਤੇ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ (ਉਹ ਕਿਸੇ ਇਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਅਹੁਦੇ ਉਤੇ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ), ਜਿਨ੍ਹੇ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਜਾਇਦਾਦ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿਤੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕੀਤਿਆਂ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ-ਕਿੱਤਾ ਚੁਣਿਆਂ, ਚਵ੍ਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਉਮਰ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਸਮਾਜ ਵਿਚ un jeune homme<ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਨੌਜਵਾਨ - ਸੰ:</ref> ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਅਠਾਰ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਸੀ — ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਰਿਜ਼ਕ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰੂਸੀ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵੇਲੇ ਹੀ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ। ਉਹਦੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰਕ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ {{nop}}<noinclude>{{rule|8em}} {{right|੧੧}}</noinclude> my6fjhgw7wvdx4psqu8rjaaw5jcoofo 250 65438 239208 200007 2026-10-09T00:53:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਾਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਾਸੇ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਲਈ ਨਾ ਪਰਵਾਰ ਸੀ, ਨਾ ਪਿਤਾ-ਭੂਮੀ, ਨਾ ਧਰਮ, ਨਾ ਥੁੜ। ਉਹਦਾ ਕਾਸੇ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਕਾਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹਦਾ ਕਾਸੇ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਕੋਈ ਅਵਾਜ਼ਾਰ, ਅਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨੌਜਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦਿਲ ਅਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਹਿ ਜਾਣ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਪਿਆਰ ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁਹਣੀ ਔਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਚੋਖੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਸੋਝੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਖ਼ਤਾਬ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਚ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸੇਰਗੇਈ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼-ਖੁਲਕੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੁੱਲ ਦੇ ਮਗਰ ਉਸ ਹਦ ਤਕ ਹੀ ਲਗਦਾ, ਜਿਸ ਹਦ ਤਕ ਉਹਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾ ਘਟਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਆ ਜਾਂਦਾ,ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝ ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ਇਹਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਜਾਂ ਘੋਲ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਸੀ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਨਿਗੂਣਾ ਘੋਲ, ਉਹ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਇਹਸਾਸ ਜਾਂ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਣ ਦੀ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਫੇਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਸਾਇਟੀ ਜੀਵਨ, ਅਸੈਨਕ ਨੌਕਰੀ, ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ, ਸੰਗੀਤ - ਜਿਹਦੇ ਲੇਖੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਾ ਦੇਣ ਦਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਹਨੇ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇ, ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਜਰਬੇ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਹਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੂਝ-ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਇਹਸਾਸ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਫੇਰ ਨਾ ਆ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਮਨੋਵੇਗ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ — ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ — ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਜੁ ਚਾਹੇ ਬਣਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ: ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਲਾ ਹੋਵੇ, ਵਿਗਿਆਨ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦਾ ਪਿਆਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਮਲੀ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਹੋਵੇ? ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਇਹ ਹੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਅਗੇ ਆਏ ਪਹਿਲੇ ਜੂਲੇ ਹੇਠ ਸਿਰ ਧਰਨ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਹਦੇ ਹੇਠ ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਉਸ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਸੋਝੀ ਖ਼ਾਸ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਪੂਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੋ ਉਮੰਗ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ, ਚਾਹੁਣ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੨}}</noinclude> p5dm0zwwrhowmswu7zdo71rh5dbzrhu 250 65439 239209 200232 2026-10-09T00:54:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਦੀ ਸਾਰ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਡੂੰਘੀਉਂ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਘੱਤਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ। ਇਹ ਸੋਝੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਉਹਦਾ ਇਹਨੂੰ ਮਾਣ ਸੀ, ਤੇ ਜਾਣਿਆਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹਦੇ ਸਦਕਾ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਉਹਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਉਹ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਚੰਗਿਆਈ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗਲ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਅਜੇ ਉਹਨੂੰ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਤੋਂ ਨਵਿਰਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਿਆ। ਮਾਸਕੋ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਝ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਣਚਕ ਕਹਿਣ ਲਗਦਾ ਹੈ,"ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹ"। ਤੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜੁ ਪਹਿਲੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੱਬਬ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਅਹਿਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹਨੇ ਅਜੇ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਜੀਣ ਦਾ ਜਤਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਹੁਣ,ਉਹਦੇ ਮਾਸਕੋ ਤੋਂ ਚਲ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਇਕ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ- ਅਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਕੋਈ ਹਿਰਖ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ, ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।</br> {{gap}}ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਵੇਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਇੰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਪੜਾ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ, ਕਲਪਣਾ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੜਕ ਉਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਵੇਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਛਾਲ ਮਾਰ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਓਥੇ ਹਵਾ ਵਿਚ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰਨ ਲਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਓਲੇਨਿਨ ਨਾਲ ਵੀ ਇੰਜ ਹੀ ਹੋਇਆ।</br> {{gap}}ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛਡ ਉਹਨੇ ਬਰਫ਼-ਕੱਜੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਵਲ ਨੀਝ ਲਾਈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਵਿਚ ਵਲ੍ਹੇਟ ਉਹ ਸਲੈਜ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਲੇਟ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਊਂਘਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾਇਗੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚ ਉਸ ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਸਿਆਲੇ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੇ ਬੀਤੇ ਦੇ ਝੋਲੇ ਉਹਦੀ ਕਲਪਣਾ ਵਿਚ ਬਿਨ ਬੁਲਾਈਆਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਤੇ ਹਿਰਖਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਮਿਲ ਗਏ ਸਨ।</br> {{gap}}ਉਹਨੂੰ ਦੋਸਤ ਚੇਤੇ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਸੰਬੰਧ ਚੇਤੇ ਸਨ, ਜਿਹਦੀਆਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁੜੀ ਅਮੀਰ ਸੀ। “ ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਪਿਆਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ?' ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਚੰਦਰੇ ਸ਼ਕ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਭਰੇ। “ਜੇ ਸੋਚੀਏ ਤਾਂ ਬੰਦਿਆਂ 'ਚ ਬੇਈਮਾਨੀ ਬਹੁਤ ਹੈ।" ਫੇਰ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਆ ਗਿਆ: {{nop}}<noinclude>{{right|੧੩}}</noinclude> aqgf3ur1fpo5xn3bi2820ua0cyyf9a1 250 65501 239210 200233 2026-10-09T00:55:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>"ਪਰ ਸਚੀ, ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਪਿਆਰ ਹੀ ਨਾ ਹੋਇਆ? ਹਰ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਖਬਤੀ ਹਾਂ?" ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਲਗਾਓ ਚੇਤੇ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚੇਤੇ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਕ ਦੋਸਤ ਦੀ ਭੈਣ ਚੇਤੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਇਕ ਮੇਜ਼ ਦੁਆਲੇ ਬਹਿ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਸ਼ਾਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀਆਂ ਸਨ, ਮੇਜ਼, ਜਿਹਦੇ ਉਤੇ ਇਕ ਲੰਪ ਸੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਢਾਈ ਵਿਚ ਰੁੱਝੀਆਂ ਉਹਦੀਆਂ ਮਲੂਕ ਉਂਗਲਾਂ ਉਤੇ, ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉਤੇ ਲੋ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚੇਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੰਜ ਲਮਕੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਥੋਂ-ਹਥ ਮਸਾਲ ਫੜਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਸਮੇਂ ਤਕ ਬਲਦੀ ਰਖਣ ਦੀ ਖੇਡ, ਤੇ ਆਮ ਘਾਬਰ ਤੇ ਸੰਕੋਚ ਦਾ ਇਹਸਾਸ, ਤੇ ਇਸ ਸੰਕੋਚ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਉਹਦਾ ਇਕਸਾਰ ਜਜ਼ਬਾ ਚੇਤੇ ਕੀਤਾ। ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਖੁਸਰਫੁਸਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਸੀ:"ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ।" ਤੇ ਸਾਬਤ ਵੀ ਇੰਜ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਨਾਚ ਚੇਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਮਾਜ਼ੂਰਕਾ<ref>ਮਾਜ਼ੂਰਕਾ: ਇਕ ਭਖਵਾਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਨਾਚ —ਸੰ:</ref> ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਸੁਹਣੀ 'ਦ' ਨਾਲ ਨਚਿਆ ਸੀ। "ਓਸ ਰਾਤੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਖੁਸ਼ ਸਾਂ! ਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਦੁਖਿਆ ਤੇ ਖਿਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ! ਪਿਆਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਹਥ ਪੈਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਨੂੜ ਲੈਂਦਾ?" ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। "ਨਹੀਂ ਪਿਆਰ ਨਾਂ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਗਵਾਂਢਣ, ਜਿਹੜੀ ਮੈਨੂੰ ਦਸਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਦੂਬਰੋਵਿਨ ਤੇ Maréchal de noblesse ਨੂੰ ਦਸਿਆ ਸੀ, ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।" ਤੇ ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਆਈਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। "ਉਹ ਮੇਰੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿਣਗੇ?" ਉਹਨੂੰ ਸੋਚ ਆਈ; ਪਰ, "ਉਹ" ਕੌਣ ਸਨ, ਉਹਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਗੋਂ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਆਈ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹਨੂੰ ਸਰੰਡੇ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਉਹਦੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਬੇ-ਮੇਲ ਬੁੜਬੁੜ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮ: ਕਪੇਲ, ਦਰਜ਼ੀ, ਦਾ ਚੇਤਾ ਸੀ ਤੇ ੬੭੮ ਰੂਬਲਾਂ ਦਾ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਣੇ ਸਨ, ਵੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਚੇਤੇ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਵਰ੍ਹਾ ਹੋਰ ਉਡੀਕਣ ਲਈ ਮਿੰਨਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਘਾਬਰ ਤੇ ਸਬੂਰੀ ਵਾਲੀ ਦਿਖ ਚੇਤੇ ਆਈ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। "ਤੋਬਾ,ਤੋਬਾ!" ਠਠੰਬਰਦਿਆਂ ਤੇ ਅਸਹਿ ਸੋਚ ਨੂੰ {{nop}}<noinclude>{{rule|5em}} <references/> {{left|੧੪}}</noinclude> fn1qb940jpq0x67ilc9vu5sq5u750a3 250 65805 239212 200234 2026-10-09T00:56:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਨੋਂ ਕੱਢਣ ਦੇ ਜਤਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ। "ਤੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਹਰ ਗਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ," ਉਹਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੀ ਸੋਚ ਸੋਚੀ, ਜਿਹਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੇ ਰਾਤ-ਖਾਣੇ ਵੇਲੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। "ਹਾਂ, ਜੇ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਸੀਲੀਯੇਵ ਦਾ ਵੀ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਹਾਂ।" ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਅਖ਼ੀਰਲੀ ਰਾਤ ਚੇਤੇ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੱਲਬ ਵਿਚ ( ਉਸ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਕਦਮ ਪਿਛੋਂ) ਵਸੀਲੀਯੇਵ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਖੇਡ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਤ-ਲੁਹਾਊ ਅਰਜ਼ਾਂ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੀਤ ਨਾਂਹ ਦਾ ਚੇਤਾ ਆਇਆ। “ਇਕ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਸੰਜਮ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਦਾ ਕਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਪੈਣ ਢੱਠੇ ਖੂਹ ਵਿਚ!.." ਪਰ ਇਸ ਯਕੀਨ-ਦਹਾਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਤੇ ਇਹਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਾਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕਰ ਲੈਣ ਦੀ ਆਸ ਕਦੋਂ ਰਖ ਸਕਦਾ ਸੀ। "ਤੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਮੋਰੇਲ ਦਾ ਵੀ ਦੇਣਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਵਾਲੀਆਰ ਦਾ ਵੀ," ਉਸ ਰਾਤ ਦਾ ਚੇਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਏਡਾ ਵਡਾ ਕਰਜ਼ਾ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਇਹ ਟਪਰੀਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਪੀਣ-ਪਿਆਣ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਵਾਇਆ ਸੀ: ਸਾਸ਼ਕਾ 'ਬ', ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾ ਏਡੀ-ਕਾਂਗ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ‘ਦ', ਤੇ ਉਹ ਫੂਕੀ ਬੁਢੜਾ। “ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਏਨੀ ਤਸੱਲੀ ਹੈ?" ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। “ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਟ ਬਣਾਣ ਦਾ ਹੱਕ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ, ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਡਿਆਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦੇ ਏਡੀ-ਕਾਂਗ ਹਨ? ਉਫ਼, ਕਰਹਿਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਡੇ ਮੂਰਖ ਤੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਉਹ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ! ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ 'ਚ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਹਬਤ 'ਚ ਸ਼ਰੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਚਾਹ ਨਹੀਂ। ਫੇਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਮੁਹਤਮਮ ਅੰਦਰੇਯ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਏਗੀ, ਮੇਰੀ ਕਰਨਲ ਤੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦੇ ਏਡੀ ਕਾਂਗ, ਸਾਸ਼ਕਾ 'ਬ' ਜਿਹੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਗੂਹੜ ਹੈ! ਜੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਸ਼ਾਮ ਮੇਰੇ ਜਿੰਨੀ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਪੀਤੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਟਪਰੀਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਗੌਣ ਸਿਖਾਇਆ, ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹ ਸੁਣਿਆ। ਮੈਂ ਬੇਵਕੂਫ਼ਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਬੰਦਾ ਹਾਂ।</br> {{gap}}ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਤੀਜੀ ਚੌਕੀ ਦੇ ਪੜਾ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਚਾਹ ਪੀਤੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਤੇ ਟਰੰਕ ਲਾਹਣ ਵਿਚ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਉਹ ਠਰੰਮੇ ਨਾਲ, ਤਣ ਕੇ, ਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਮਾਗ਼ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, {{nop}}<noinclude>{{right|੧੫}}</noinclude> hi03smdc6j4wckhm027wlel7kedd66q 250 67432 239213 200235 2026-10-09T00:58:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਉਹਦਾ ਸਾਰਾ ਮਾਲ-ਅਸਬਾਬ ਕਿਥੇ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਕਿਥੇ ਸਨ, ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਕਿਥੇ ਰਖਿਆ ਸੀ ਤੇ ਚੌਕੀ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਤੇ ਚੁੰਗੀ ਦੇ ਫਾਟਕ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਦੇ ਕਾਗ਼ਜ਼; ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਏਨੀ ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਲਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਰੌ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਗੇ ਵਾਲਾ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਇਕ ਲੰਮੀ ਹੋਈ ਸੈਰ ਜਾਪਣ ਲਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਸਾਰੀ ਸਵੇਰ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਹਿਸਾਬਾਂ ਵਿਚ ਡੁਬਿਆ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਰਸਤਾਂ<ref>ਵਰਸਤ: ਇਕ ਰੂਸੀ ਮਾਪ; ਇਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵਧ ਫ਼ਾਸਲਾ —- ਸੰ:</ref> ਤੈਅ ਕਰ ਲਈਆਂ ਸਨ, ਅਗਲੇ ਪੜਾ ਤਕ ਕਿੰਨੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤਕ ਕਿੰਨੀਆਂ, ਉਸ ਥਾਂ ਤਕ ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਰੋਟੀ ਖਾਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਚਾਹ ਪੀਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਸਤਾਵਰੋਪੋਲ ਤਕ ਕਿੰਨੀਆਂ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਕਿੰਨਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੁਣੇ ਹੀ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਇਹ ਵੀ ਹਿਸਾਬ ਲਾਇਆ' ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਸਨ, ਬਾਕੀ ਕਿੰਨੇ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ, ਕਿੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ਲਹਿ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕਿੰਨਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਉਹ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਖਰਚੇਗਾ। ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਚਾਹ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ, ਉਹਨੇ ਹਿਸਾਬ ਲਾਇਆ ਕਿ ਸਤਾਵਰੋਪੋਲ ਤਕ ਅਜੇ ਪੂਰੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਤ ਹਿੱਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਕਿ ਉਹਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਲਈ ਸਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸੰਜਮ ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਅਠਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ; ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਦਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਹੌਲਿਆਂ ਕਰ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਲ੍ਹੇਟ ਲਿਆ, ਸਲੈਜ ਵਿਚ ਲੇਟ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਉਂਘਲਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਦੀ ਕਲਪਣਾ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਹੁਣ ਭਵਿਖ ਵਲ ਸੀ: ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਵਲ। ਭਵਿਖ ਦੇ ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਅਮਾਲਤ-ਬੇਕ ਜਿਹੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨਾਲ, ਚੇਰਕੇਸ਼ੀਆ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ, ਪਹਾੜਾਂ, ਢਿੱਗਾਂ, ਭਿਆਨਕ ਨਾਲਿਆਂ ਤੇ ਖਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਧੁੰਦਲਾ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸੀ ਪਰ ਸ਼ੁਹਰਤ ਦੀ ਲਿਲ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸਹਿਮ ਉਸ ਭਵਿਖ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਹੁਣ ਉਹਨੇ ਬੇ-ਨਜ਼ੀਰ ਹੌਂਸਲੇ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੰਗ ਕਰ ਕੇ ਰਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅਨਗਿਣਤ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ-ਮੁਕਾ ਤੇ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਉਹ ਆਪ ਇਕ ਪਹਾੜੀਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਰੂਸੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਉਹ ਕੋਈ ਨਿਸਚਿਤ ਚੀਜ਼ ਚਿਤਾਰਨ ਲਗਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਜਾਤੇ-ਪਛਾਤੇ ਲੋਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੇ। ਸਾਸ਼ਕਾ 'ਬ' ਰੂਸੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਆ ਨਿਕਲਦਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਦਾ। ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਦਰਜ਼ੀ ਮੁ: ਕਪੇਲ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਅਜੀਬ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੬}} {{left|{{rule|5em}}}}</noinclude> 8r7g9zv23koqs4ztj0ozh0h7khsbtan 250 70365 239374 212431 2026-10-09T10:27:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||1}}</noinclude>{{dhr|9em}} {{center|<poem>{{xx-larger|'''ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ'''}} -ਲੇਖਕ- ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ -ਸੰਪਾਦਿਤ- ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ</poem>}}<noinclude></noinclude> r7hp6ses2nai95thucgmlr71jp8ba0x 250 70366 239375 212432 2026-10-09T10:28:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||2}}</noinclude> {{center|<poem>ੴਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਸਾਖੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ਵਾਰ ਯਾਰ੍ਹਵੀਂ ਦਾ ਟੀਕਾ -ਅਰਥਾਤ- {{x-larger|'''ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ'''}} -ਲੇਖਕ- ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ -ਸੰਪਾਦਿਤ- ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ {{dhr|3em}} ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ-110001</poem>}}<noinclude></noinclude> l64cdc5hj5sxp70do5dnl9c50kkm2k2 250 70367 239376 237614 2026-10-09T10:31:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||5}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ'''}}}} ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਯਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ ਵਿਚ ੧੨ ਪੌੜੀਆਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ, ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪੂਰਨ ਸਿਖਾਂ ਦੇ, ਪਰੰਤੂ ਐਸੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਗੁਣ ਭਾਈ ਜੀ ਨੇ ਖਿਆਲ ਕੀਤੇ ਯਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਪਰ ਕਿਆਸ ਏਸ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਸਪੁਰਦ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਹਾਲ ਵਿਚ ਇਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਅਮਲੋਕ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਭਾਈ ਜੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਲੱਗਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਭਾਈ ਜੀ ਨੇ ਕੇਵਲ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਿਤੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਯਾ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਯਾ ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਰਲਣ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਯਾ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਪਰ ਕਿਸੇ ਪਰਚੇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਦਿ ਦਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਚਲ ਸਕਦਾ, ਜੇ ਕਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਅਥਵਾ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗਯਾਨੀ ਇਹ ਉੱਦਮ ਨਾ ਕਰ ਜਾਂਦੇ। ਗ੍ਯਾਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਥੋੜੇ ਥੋੜੇ ਪ੍ਰਸੰਗ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਕਤ ਤਕ ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ, ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਪੋਥੀ ਦੀਆਂ ਆਰੰਭਕ ਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸਮਾਚਾਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਸੁਣੇ ਤੇ ਲਿਖੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਇਹ ਪੋਥੀ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸੰਚੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਤਾਰੇ ਕਰਨੇ ਦੀ ਤੀਕ ਸੰਮਤ ੧੮੯੨ ਬਿ: ਲਿਖੀ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਇਹ ਉਤਾਰਾ ਜੋ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਹੈ ੭੭ ਵਰਹੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਪੋਥੀ ਤੋਂ ਇਹ ਉਤਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕਿਤਨਾ ਉਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਕੋਈ ਸੰਚਾ ੭੭ ਵਰਹੇ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਰ ਨਾ ਸਾਡੇ ਦੇਖਣੇ ਵਿਚ ਆਯਾ ਹੈ<ref>ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਅਸਾਂ 1870 ਬਿ. ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਨੁਸਖਾ ਬੀ ਡਿੱਠਾ ਹੈ।</ref>, ਪਰ ਪੋਥੀ ਦੀ {{nop}}<noinclude>{{rule}}</noinclude> ijx1wa09gc3uymi3q30ntga8j5lbjxo 250 70485 239393 239050 2026-10-09T10:50:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|10||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਨਿਹਕਾਮ ਹੋਕੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਾਨੁ ਵਡਿਆਈ ਛੱਡ ਕੇ ਸਬਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੈਨਿ। ਏਹ ਅਲੂਣੀ ਸਿਲਾ ਚੱਟਦੇ ਹੈਨਿ। ਨਾਮ ਦਾਨ ਇਸਨਾਨ ਵੈਰਾਗ ਇਹੁ ਮੋਤੀ ਸਬਦ ਰੂਪੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਚੁਗਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅਨਿਤ ਜਾਣ ਕੇ ਸਭ ਆਸ ਛਡ ਕੇ ਇਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਆਸ ਰਖਦੇ ਹੈਨਿ। ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਨੂੰ ਸਚ-ਖੰਡ ਜਾਣ ਕੇ ਤੇ ਸਬਦ ਨੂੰ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਜਾਣਕੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਤਖਤ ਵਿਚ ਨੇਮ ਨਾਲ ਸਦਾ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਵੀਹ ਵਿਸਵੇ ਜਗਤ ਹੈ ਤੇ ਇਕੀਹਵੀਂ ਪਤਿ ਦੀ ਪੌੜੀ ਸਬਦਿ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਧਾਰਕੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਵੇਂ ਗੁੰਗਾ ਮਠਿਆਈ ' ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤੈਸੇ ਜੇਹੀ ਬ੍ਰਿਤ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ ਸੋ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਪਰੁ ਗਿਆਨ ਕਰਕੈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ॥੫॥ {{dhr|3em}} {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> fj0ptltqs6mjbikl095dd76riquc2jn 250 70543 239058 234982 2026-10-08T12:48:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ: | ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਓ...ਤੇ ਸੁਣੋ, ਜ਼ਰਾ ਇੱਜ਼ਤ ਮਾਣ ਨਾਲ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਾ। (ਪਸੀਨਾ ਪੂੰਝਦਾ ਹੈ) ਇਹ ਬੈਂਕੋ ਤਾਂ ਡਰ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਬਹਿ ਗਿਐ। ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ..ਕੁਝ ਵੀ! ਉਸਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਅੰਦਾਜ਼, ਬੇਖੌਫ਼ ਅੱਖਾਂ, ਸੂਝਬੂਝ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਨੇ। ਉਸਦੇ ਇਰਾਦੇ ਮਜਬੂਤ ਨੇ। ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ... ਉਸਦੀ ਤਾਂ ਬਸ ਹੋਂਦ ਈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਏ,ਖ਼ਤਰਾ! ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ ਦਾ ਜਿਸਦਾ ਭਰੋਸਾ ਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ! (ਨਿਰਾਸ਼ਾ 'ਚ ਵਿਹਵਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਉਫ਼, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਜ਼ਮੀਨ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਲਾਹਨਤ ਐ ਉਸ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੇ... ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਬੈਂਕੋ ਲਈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਬਣ ਜਾਣ। ਨਾਮੈਂ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾ ਰਿਹੈ, (ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ) ਉਸਨੇ ਤਾਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮੂੰਹ ਚਿੜਾਇਆ ਸੀ, (ਨਕਲ ਉਤਾਰਦੇ ਹੋਏ) ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰੋ..., ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਤੁਹਾਥੋਂ। ਕਿੰਨਾ ਬੌਣਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਤਾਂ ਇਹੋ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਔਲਾਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣੇਗੀ..ਨਵੇਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੇਗਾ,ਉਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ ਮੈਂ! ਮੇਰੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਜ ਐਵੇਂ ਬੋਝ ਐ। ਮੁੱਠੀ 'ਚੋਂ ਕਿਰਦੀ ਰੇਤ.....ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਫੜ੍ਹ ਈ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਏਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਆਦਮੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ। ਮੇਰਾ ਅੰਦਰ ਮੱਚ ਰਿਹੈ..ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣੀ ਹਿੱਕ 'ਚ ਲਾਂਬੂ ਬਾਲ਼ਿਆ ਮੈਂ, ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਬੇਚ ਦਿਤਾ, ਕਿਸ ਲਈ...ਏਸ ਬੈਂਕੋ ਖਾਤਰ….ਉਹਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ! ਨਹੀਂ, ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿਆਂਗਾ! ਕਦੇ ਨਹੀਂ! ਕਿਸੇ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਨਹੀਂ। ਰਾਹ ਦਾ ਹਰ ਰੋੜਾ ਹੂੰਝ ਦਿਆਂਗਾ ਮੈਂ...ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। (ਖੜਾਕ ਸੁਣ ਕੇ) ਕੌਣ ਐ ਓਥੇ? (ਨੌਕਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੋ ਚੁੜੇਲਾਂ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਜਿਹੇ 'ਚ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।) (ਮੈਕਬਥ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਸੁਣ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਬੁਲਾਵਾਂ ਨਾ, ਬਾਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ’ਤੇ ਹੀ ਰਹੀਂ। (ਚੁੜੇਲਾਂ ਵੱਲ) ਹੂੰ! ਯਾਦ ਏ ਨਾ ਕੱਲ੍ਹ ਜੋ ਵੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਸੀ।}} {{Playscript|ਚੁੜੇਲ ੧ : | ਯਾਦ ਹੈ। ਹਜ਼ੂਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਹੈ।}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ : |ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੀ ਸੋਚਿਆ ਤੁਸੀਂ? (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ}}<noinclude> {{center|59/ਮੈਕਬਥ}}</noinclude> e1chpid9bit78l8qs9fhmkfaazn3z1q 250 70544 239059 234096 2026-10-08T12:48:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|| ਕਿਹਾ ਨਾ... ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਹੋਣੀ ਲਈ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬੈਂਕੋ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ...ਬੈਂਕੋ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਭਿਣਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਸੜ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਮੇਰੇ ’ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਕੀ-ਕੀ ਜ਼ੁਲਮ ਨਹੀਂ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼। ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫ਼ਸਾਇਆ…ਵਰਤਿਆ, ਕੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼। ਇਹ ਸਭ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਹੈ...ਬੈਂਕੋ, ਹਾਂ ਬੈਂਕੋ।}} {{Playscript|ਚੁੜੇਲ ੧ : | ਜੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸ ਹੀ ਚੁੱਕੇ ਹੋ....}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ:| (ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ) ਹਾਂ-ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਏ, ਜਿਸ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਤੁਹਾਨੂੰ। ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ......., ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਐਨੇਂ ਬੇਗ਼ੈਰਤ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਐਵੇਂ ਈ ਭੁਲਾ ਦਿਓ, ਹਊ ਪਰੇ ਕਰ ਦਿਓ। ਜਿਸ ਸ਼ਖਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ! ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਝੱਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਮੈਥੋਂ। ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਉਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਬਰ ਪੁੱਟ ਰਿਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਦੇ ਓ, ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੱਤਿਆਰੇ ਲਈ। ਇੰਨੇ ਰਹਿਮ ਦਿਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ।}} {{Playscript| ਚੁੜੇਲ ੨ : | ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਖਰ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜ। (ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਅੱਖ ਦਬਦੀਆਂ ਹਨ)}} {{Playscript|ਚੁੜੇਲ ੧ : |ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਵੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ...}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ:|ਹਾਂ! ਇਨਸਾਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਪਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ! (ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ) ਬੁਲੀ, ਸ਼ੇਸ਼ਨ, ਬੀਸਾ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਸਪੇਨੀਅਲ, ਡਾਬਰਮੈਨ, ਲੰਡਰ...ਅਵਾਰਾ..ਸਭ ਕੁੱਤੇ ਨੇ। ਪਰ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰੱਸੇ ਨਹੀਂ ਬੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਐ ਸਭ ਦੀ, ਗੁਣ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ। ਸਮਝਦੇ ਓ ਨਾ, ਮੁੱਲ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਪੱਲੇ ਕੀ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ, ਉਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੈਂਦਾ। (ਹੱਸਦਾ) ਸ਼ਕਲੋਂ ਤਾਂ ਸਭ ਇੱਕੋ ਈ ਨੇਕੀ ਕੁੱਤਾ ਤੇ ਕੀ ਬੰਦਾ, ਪਰ ਬੰਦਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦੈ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ (ਗੰਭੀਰ) ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਣਿਐ। ਤਾਂਹੀਓਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਹਲੂਣਾ ਰਿਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਵੀ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਰਾਹ ਦਾ ਕੰਡਾ ਵੀ ਨਿਕਲ ਜਾਏਗਾ। ਜਦੋਂ ਤਾਈਂ ਉਹ ਜਿਉਂਦਾ ਏ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਾ। ਉਸਦਾ ਖੂਨ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਠੰਡ ਪਾ ਸਕਦੈ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ}}<noinclude>{{rh||60/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> c3sgvcyrg4uydv6dbewrj8c02z76hjw 250 70545 239060 234097 2026-10-08T12:48:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਇਮਤਿਹਾਨ 'ਚੋਂ ਪਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਰਹੋਗੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕੀਮਤ ਹੋਵੇਗੀ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਦਰ-ਦਰ ਦੀਆਂ ਠੋਕਰਾਂ ਤੇ ਬਦਨਸੀਬੀ ਦੇ ਥਪੇੜਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੜ੍ਹ-ਪੱਥਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਦਲੇ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਮੱਚ ਰਿਹਾਂ ਮੈਂ, ...ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਕਰ ਸਕਦਾਂ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} (ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ) ਬਸ-ਬਸ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਕੋਈ ਤੈਥੋਂ ਗੁੱਝੀ ਨਹੀਂ। ਮੁਕੱਦਰ ਨੇ ਕੀ-ਕੀ ਮਖੌਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੰਭ ਗਿਆਂ, ਟੁੱਟ ਚੁੱਕਾਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਬਿਹਤਰੀ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਆਸ 'ਚ ਵੀ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾਂ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ ਬਿਠਾ ਲਓ ਬੈਂਕੋ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਅਸਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ (ਦੋਹੇਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦੀਆਂ ਹਨ) ਤੇ ਮੇਰਾ ਵੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸਾਹ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ 'ਚ ਛੇਕ ਕਰਦੈ ਨਫ਼ਰਤ 'ਚ ਉਬਲਦਾ ਮੈਂ ਮਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾਂ। ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਰੇਆਮ ਉਸਦਾ ਫ਼ਸਤਾ ਵੱਢ ਦਿਆਂ, ਦਿਲ 'ਚ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਇਹੋ ਆਉਂਦਾ ਪਰ ਮੈਂ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਸਾਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕੁਝ ਦੋਸਤ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਮਿੱਤਰ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚ ਡਿੱਗ ਜਾਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਸਹੇੜ ਸਕਦਾਂ। ਜਿਸ ਘੜੀ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ 'ਚ ਮੈਂ ਤਿਲ-ਤਿਲ ਮਰ ਰਿਹਾਂ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਾਂ ਉਸ ਘੜੀ ਮੈਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹੋ ਸਿਆਸਤ ਹੈ. ਕਈ ਓਹਲੇ ਰੱਖਣੇ ਪੈਂਦੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਲੈ ਰਿਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਪਰਦਾ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਤੇ ਕੰਮ ਵੀ ਹੋ ਜਾਏ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਤੁਸੀਂ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋਗੇ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਭਾਵੇਂ ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਈ ਕਿਉਂ ਨਾ ਚਲੀ ਜਾਏ! (ਮੈਕਬਬ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੇ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਅੱਖ ਮਾਰਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾਂ! ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਆਂਗਾ ਕਿ (ਅੱਖ ਬਚਾਅ ਕੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ) ਲੁਕਣਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ। ਘਾਤ ਲਾ ਕੇ.... ਐਣ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਅੱਜ ਰਾਤ ਹੀ! ਹਾਂ (ਯਾਦ ਕਰਕੇ) ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਏਥੋਂ..ਮਹੱਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਐਣਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦੈ! ਐਂ ਨਾ ਹੋਏ ਕਿਤੇ ਕੋਈ </poem>}}<noinclude>{{rh||61/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> t5fap8gy3p4ztg5k65kjyhdx5duljg6 250 70546 239061 234098 2026-10-08T12:49:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਬੂਤ ਰਹਿ ਜਾਏ ਪਿੱਛੇ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਹੋਏਗਾ, ਉਹ ਬਚਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਏ, ਉਸਦੇ ਬਾਪ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ। ਉਸੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਖਾ ਰਹੀ ਏ ਮੈਨੂੰ। ਜਾਓ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮਨ ਬਣਾਓ ਆਪਣਾ, ਜਾਓ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਅਸੀਂ ਤੇ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਬਸ ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਐ ਜੀ... {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਸਾਡਾ ਤਾਂ ਧੰਦਾ ਹੀ ਇਹੋ ਐ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਜ਼ਿਆਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਮੈਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਵਾਂਗਾ। (ਦੋਹੇਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਇਹ ਵੀ ਨਿਬੜਿਆ! ...ਅਲਵਿਦਾ ਬੈਂਕੋ! ਤੇਰੀ ਰੂਹ ਤੇ ਹੁਣ ਬਸ ਘੜੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣੀ ਏ। ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਜੋ ਵੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਮੁਕੱਦਰਾਂ 'ਚ...ਬਸ ਅੱਜ ਰਾਤ ਈ। {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}}</poem>}}<noinclude>{{rh||62/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 8h9ocx8zaiywtrql8ep2221aa5nya0a 250 70547 239062 234100 2026-10-08T12:50:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਤੀਜਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੂਜਾ'''}}}} (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਸੋਚਾਂ 'ਚ ਡੁੱਬੀ ਅਚੇਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਢਿੱਡ 'ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਲੋਸ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਬੇਚੈਨੀ ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਉਸਦੀ ਹਰ ਹਰਕਤ 'ਚੋਂ ਡੁੱਲ੍ਹ-ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}(ਆਉਂਦਾ ਹੈ) ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ? {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਚੌਂਕਦੀ ਹੈ) ਹੁੰਅ!..ਕੀ ਬੈਂਕੋ ਚਲਾ ਗਿਆ? {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}ਜੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ। ਪਰ ਅੱਜ ਰਾਤ ਹੀ ਮੁੜ ਆਏਗਾ ਉਹ.... {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਕਹੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੇਹਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪਲ ਮਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਆਂ ਮੈਂ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਏ। {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}ਜੋ ਹੁਕਮ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ। (ਨੌਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ) ਕੀ ਖੱਟਿਆ ਮੈਂ ਮਲਿਕਾ ਬਣਕੇ? ਸਭ ਕੁਝ ਬੁਝਿਆ-ਬੁਝਿਆ ਖਾਲੀ-ਖਾਲੀ। ਮੈਂ ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਮੇਰੀ ਮੁੱਠੀ 'ਚ ਐ, ਪਰ ਐਨਾ ਖੋਖਲਾ..., ਬੋਥਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉੱਡਦਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਮੈਂ ਸਭ ਤਬਾਹ ਕਰ ਲਿਐ...ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ! ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਉਹੀ ਠੀਕ ਸੀ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਤਾਂ... (ਮੈਕਬਥ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸੰਭਲਦੀ ਹੈ। ਮੈਕਬਥ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼) ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਮੈਥੋਂ ਭੱਜਦੇ ਕਿਓਂ ਹੋ ਮੇਰੇ ਸਰਤਾਜ! ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ-ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਮੱਲ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ! ਆਖਰ ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਹੋ ਗਿਐ! ਹੁਣ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ... ਫ਼ਾਲਤੂ ਇਹ ਬੋਝ ਢੋਣ ਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਸੱਪ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ; ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਫੇਰ ਫ਼ਣ ਚੁੱਕੇਗਾ! ਮੈਂ ਇੱਸ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਸਕਦਾਂ, ਸਾਡੇ ਇਸ ਘੁਰਣੇ 'ਚ.....ਕੁਝ ਸੁਰਖਿੱਅਤ ਨਹੀਂ ਏਥੇ! ਛਿਣ-ਛਿਣ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। (ਲੇਡੀ ਧਰਵਾਸ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।) ਕਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਿਓ... ਮੈਂ.. ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਡਰ </poem>}}<noinclude>{{rh||63/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> p0apgvf6phr5zl7gqltgpitiyb3kjf0 250 70548 239063 213716 2026-10-08T12:52:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹੋਊ ਦੇਖੀ ਜਾਊ। (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਬ ਵੱਲ ਦੇਖਕੇ)...ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੋਹੇਂ ਜਹਾਨ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿੱਤੇ... ਆਪਣੇ ਈ ਹੱਥੀਂ। ਏਦੂੰ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਅਸੀਂ ਵੀ ਮਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾ ਮਿਲੀਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੱਤੈ। ਕਿਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ। (ਤੜਫ਼ਦਾ ਹੈ) ਇੰਨੇ ਤਸੀਹੇ ਕੀ ਨਿਕਲੇਗਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਂ! (ਵਿਅੰਗ 'ਚ) ਖੁਸ਼ੀ? ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਸਭ ਸੂਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚੁਭਦਾ। ਡਰ ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਕੁਤਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ... ਅੰਦਰੋਂ। ਸੁੱਤੇ-ਜਾਗਦੇ ਕਿਤੇ ਚੈਨ ਨਹੀਂ। ਸਵੇਰ –ਸਾਰ ਹੜਬੜਾ ਕੇ ਉੱਠ ਬੈਠਦਾਂ, ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਹਲੂਣ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਓਧਰ ਉਹ ਡੰਕਨ ਸੁੱਤਾ ਪਿਐ ਕਬਰ 'ਚ....ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੇਖੌਫ਼! ਸਭ ਤਾਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ,...ਕੋਈ ਪੀੜ ਉਸ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ! ਕਿੰਨੀ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਏ, ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ। ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ, ਜ਼ਹਿਰ ਭਰੇ ਪਿਆਲੇ, ਹਮਲਾਵਾਰਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ...ਸਭ ਬੇਕਾਰ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਉਸਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਿਗਾੜ ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਉਫ਼ ਹੋ! ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਓ ਹੁਣ, ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕੀ ਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ…ਦੇਖੋ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਦਿਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਹੰਅ! ...ਹਾਂ-ਹਾਂ, (ਹੌਕਾ) ਉਹੀ ਤਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾਂ! ਤੂੰ ਵੀ ਖਿਆਲ ਰੱਖੀਂ। ਹਾਂ.....ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ, ਬੈਂਕੋ ਨਾਲ਼ ਖਾਸ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਖਣੀ-ਚਾਖਣੀ, ਹਰ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ 'ਚ ਉਸਦੀ ਕਿੰਨੀ ਬੁੱਕਤ ਹੈ। ਸੁਣ ਰਹੀ ਏਂ ਨਾ ਤੂੰ! ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪਾਖੰਡ ਤਾਂ ਕਰਨੇ ਈ ਪੈਣਗੇ, ...ਭਾਵੇਂ ਆਪਣਾ ਮਾਨ-ਸਨਮਾਨ ਸਭ ਛਿੱਕੇ ਈ ਕਿਓਂ ਨਾ ਟੰਗਣਾ ਪਵੇ। (ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਝਾਕਦੇ ਹੋਏ) ਚੇਹਰੇ ਨੂੰ ਨਕਾਬ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਝਾਕ ਸਕੇ! (ਬੇਚੈਨ) {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਬਸ ਤੁਹਾਡੀ ਓ ਫ਼ਿਕਰ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ਼ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਮਾਂ ਈ ਨਹੀਂ... ਆਪਣੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਔਲਾਦ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਕੇ) ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਿੱਛੂ ਡੰਗ ਮਾਰਦੇ...ਇੱਕੋ ਵੇਲ਼ੇ...ਏਥੇ..(ਸਿਰ ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਏਥੇ! ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ... ਬੈਂਕੋ ਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਲੇ ਜਿਉਂਦੇ ਨੇ। </poem>}}<noinclude>{{rh||64/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> p5g5iuq5n014dp9qjcnnaerrbsivois 250 70549 239064 234104 2026-10-08T12:52:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਹਾਂ...ਪਰ ਅਮਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ! (ਚੁੱਪੀ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਇਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਐ...ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਨੇ। (ਮੁਸਕਰਾਹਟ) ਬਸ ਅੱਜ ਰਾਤ ਹੀ..ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਜੁਗਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਝੀ-ਬੁਝੀ ਜਿਹੀ ਘੂੰ-ਘੂੰ ਨਾਲ਼ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਪਿਸ਼ਾਚਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਤੇ ਉਹ ਐਵੇਂ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਡੋਲਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ...ਇਹ ਕੰਮ ਵੀ ਨਿਬੜ ਜਾਏਗਾ। {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਡਰ ਕੇ) ਤੂੰ..., ਆਖਰ ਕਰਨਾ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੈਂ? {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਹੋਸ਼ 'ਚ ਰਹਿਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਕਈ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਤੂੰ ਏਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਸਿਰ ਨਾ ਈ ਖਪਾਏਂ ਤਾਂ ਚੰਗਾ। ਬਾਅਦ 'ਚ ਤੂੰ ਆਪੇ ਮੇਰੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰੇਂਗੀ; ਬਸ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਿਰੇ ਲੱਗ ਜਾਣ ਦੇ। (ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਆ...ਹੇ.. ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਕਾਲੀ ਬੋਲੀ ਰਾਤ ਛੇਤੀ ਆ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਬੇਰਹਿਮ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਹੂੰਝ ਦੇ। ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਦੇ ਇਸ ਦੀਆਂ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਦੇਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਆਪਣੇ ਅਦਿੱਖ ਖੂਨੀ ਪੰਜਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਇਸ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਾਰ-ਤਾਰ ਕਰਦੇ..ਜਿਸਦੇ ਡਰ ਨਾਲ਼ ਮੈਂ ਮਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾਂ। (ਉੱਠ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਬ ਨੂੰ) ਵੇਖ-ਵੇਖ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਮੰਦੀਆਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ। ਪੰਛੀ ਵੀ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚੱਲੇ। (ਵਿਅੰਗ 'ਚ ਹੱਸਦਾ ਹੈ) ਚਾਨਣ ਤੇ ਨੇਕੀ ਦੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਊਂਘਣ ਲੱਗੇ। ਓਧਰ ਰਾੜ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪਰ ਤੋਲਦੇ ਪਏ ਨੇ। ਤੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ, (ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ) ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ, ਨਾਲ਼ ਰਹਿ ਮੇਰੇ। ਕਾਲਖ ਦਾ ਦਰਿਆ ਜਦ ਚੜ੍ਹਦਾ ਏ ਤਾਂ ਕਾਲਖ ਈ ਸੋਖ ਸਕਦੀ ਏ ਉਹਨੂੰ! ਪਾਪ ਈ ਛੁਡਾ ਸਕਦੇ ਨੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਆ.......! (ਜਾਂਦੇ ਹਨ।) </poem>}}<noinclude>{{rh||65/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> i8npr1p3pk93b90nl5e70bpi9q4e8lh 250 70550 239065 234106 2026-10-08T12:53:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਤੀਜਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੀਜਾ'''}}}} (ਦੋਹੇਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਕਾਤਲਾਂ ਦੇ ਭੇਸ 'ਚ ਇੱਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਘਾਤ ਲਾਈ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ। ਤੀਜੀ ਚੁੜੇਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੋਹ ਲਾਉਂਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।) {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}} ਹੋਸ਼ ਦਾ ਸੂਰਜ ਢਲ਼ ਗਿਆ, ਕਰਮਾਂ ਜਾਈਂ ਰਾਤ ਸਭ ਤੁਰੇ ਪਰਦੇਸ ਨੂੰ ਤੇ ਕਾਗਾਂ ਹੱਥ ਸਰਕਾਰ। ਥਾਂ-ਥਾਂ ਕਾਤਲ ਡੋਲਦੇ ਜਿਉਂ ਮਨ 'ਚ ਫ਼ਿਰਣ ਵਕਾਰ, ਕੋਈ ਜਾਣ ਸਕੇ ਨਾ ਹੋਣੀਆਂ ਇਉਂ ਮਕੜੀ ਜਣਦੀ ਜਾਲ਼। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥੀਂ ਲਾਈਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਉਹ ਕਿੰਝ ਉਤਰਣ ਪਾਰ, ਬੇੜੀ ਬੇੜੀ ਬਣ ਗਈ ਜਾਲ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ! (ਦੋਹੇਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਤੀਜੀ ਚੁੜੇਲ ਨੂੰ ਦਬੋਚ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}ਛੱਡੋ ਸਿਰ ਮੁੰਨੀਓ…ਮੈਂ ਆਂ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਤੂੰ..! ਤੂੰ ਏਥੇ ਕੀ ਕਰਦੀ ਏਂ? {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਕਿਸਨੇ ਭੇਜਿਆ ਤੈਨੂੰ? {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}} ਤੁਹਾਡੇ ਉਸ ਪਤੰਦਰ ਨੇ..., ਨਿਗਾਹ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਹਾਏ ਨੀ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਂ..... (ਤਿੰਨੇ ਹੱਸਦੀਆਂ ਹਨ) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਚਾਤਰ ਬਣਦਾ... ਚਾਤਰ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}ਬੈਂਕੋ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਸਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਲੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਪਤਾ! ਬੇਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਦੀ ਕੋਈ ਵਜਾ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਠੀਕ ਐ, ਤੂੰ ਵੀ ਰਹਿ ਜਾ। ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਪੱਛਮ 'ਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਏ। ਪੱਛੜ ਗਏ ਰਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਹਲ਼ ਏ ਠਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਪੁੱਜਣ ਦੀ। ਸਾਡਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਬਸ ਪਹੁੰਚਣ ਹੀ ਵਾਲਾ... {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}ਸ਼ੀ......! ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ। {{overfloat left|ਬੈਂਕੋ : | depth=6em}} (ਪਿੱਛੋਂ) ਕੋਈ ਹੈ. ਜ਼ਰਾ ਮਸ਼ਾਲ ਜਗਾਓ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਉਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਬਾਕੀ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਤਾਂ ਕਦੋਂ ਦੇ ਮਹੱਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}(ਉੱਚੀ) ਉਹ ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਰਹੇ ਨੇ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਇੰਝ ਹੀ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਅੱਧੀ ਕੁ ਫ਼ਰਲਾਂਗ ਦਾ ਰਾਹ ਏਥੇ</poem>}}<noinclude>{{rh||66/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 22bggbvu85frn1sygxwqbr2x6k4gb7p 250 70551 239066 234108 2026-10-08T12:53:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬਹੁਤ ਈ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਮਸ਼ਾਲ ਬਾਲ ਛੇਤੀ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}} ਹਾਂ...ਉਹੀ ਹੈ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਤਿਆਰ ਰਹੋ। {{overfloat left|ਬੈਂਕੋ : | depth=6em}}(ਪ੍ਰਵੇਸ਼) ਲਗਦੈ ਬੜੇ ਕਹਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਏਗੀ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਹੋਣ ਦਿਓ ਫੇਰ ਕਹਿਰ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਏਹ ਲਓ ਫੇਰ....... (ਦੋ ਪਾਸਿਓਂ ਹੱਲਾ) {{overfloat left|ਬੈਂਕੋ : | depth=6em}} (ਚੀਖਦਾ) ਧੋਖਾ...! (ਫ਼ਲੀਐਂਸ ਮੂਹਰੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ) ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਤੂੰ ਦੌੜ ਜਾ ਏਥੋਂ...ਜਾ..! ਬਦਲੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਏਗਾ....ਦੌੜ ਜਾ! (ਫ਼ਲੀਐੱਸ ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੁੜੇਲ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦੋਹੇਂ ਬੈਂਕੋ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}ਕੋਈ ਦੇਖ ਸਕੇ ਨਾ ਹੋਣੀਆਂ ਇਉਂ ਮਕੜੀ ਜਣਦੀ ਜਾਲ਼... {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਮਸ਼ਾਲ ਕਿਉਂ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤੀ? {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}} ਕਿਉਂ? ਇਹੋ ਤਾਂ ਤਹਿ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}} ਇਹ ਤਾਂ ਲਗਦੈ ਗਿਐ! ਪਰ ਇਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਸਪੋਲੀਆ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਬਚ ਕੇ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਅਸੀਂ ਖੁੰਝ ਗਏ। ਅਸਲੀ ਕੰਮ ਤਾਂ ਰਹਿ ਗਿਆ! (ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਖਚਰੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਾਨ ਹੈ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}ਚਲੋ-ਚਲੋ! ਨਿਕਲੋ ਪਹਿਲੋਂ ਇੱਥੋਂ। ਦੱਸੀਏ ਤਾਂ ਸਹੀ ਉਹਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਹੋਇਆ। (ਜਾਂਦੇ ਹਨ।) </poem>}}<noinclude>{{rh||67/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 3xukxjdecw7jpb0rvkozdl3q6lmicfr 250 70552 239067 234109 2026-10-08T12:54:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਤੀਜਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਚੌਥਾ'''}}}} {{center|(ਮੈਕਬਥ ਦਾ ਦਰਬਾਰ)}} {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}} ਮਹਿਫ਼ਲ ਸ਼ਾਹੀ ਸਜ ਗਈ ਗਲ਼ ਆਣ ਮਿਲੇ ਸਰਦਾਰ। ਸਭੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਦਾਵ 'ਤੇ ਹੈ ਸ਼ਹਿ ਕਿਹਦੀ ਹੈ ਮਾਤ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਦਾ ਤਹਿ-ਦਿਲੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਭ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਰਾਜਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰੋ। {{overfloat left|ਸਾਰੇ : | depth=6em}} ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਬੁਲੰਦ ਰਹੇ। ਇੰਨੀ ਇਜ਼ਤ-ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਮੈਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿ ਏਸ ਵੇਲ਼ੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹਾਂ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਲਿਕਾ ਵੀ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਲੈ ਆਉਣ... {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਹੋਰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੁਲਤਾਨੇ ਆਲੀਆ! ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਖਿਦਮਤ 'ਚ ਮੈਂ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹਾਂ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ। ਸਭ ਬੈਠ ਗਏ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਬੈਠਾਂਗਾ... ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚਕਾਰ! (ਮੈਕਬਬ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕਾਤਲ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ!) ਅੱਜ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਯਕੀਨਨ ਯਾਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗੀ,..ਛੇਤੀ ਹੀ ਜਾਮ ਖੜਕਣਗੇ ...ਦੌਰ 'ਤੇ ਦੌਰ ਚੱਲੇਗਾ..... (ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ) ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਇਹ ਖੂਨ ਦੇ ਛਿੱਟੇ {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਬੈਂਕੋ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹੈ ਮਹਾਰਾਜ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਉਤਸ਼ਾਹ) ਅਹਾ! ਕਿੰਨਾ ਸੋਹਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ! (ਮੁੜ ਕਨਖੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਕਾਤਲ ਵੱਲ) ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ... ਸੱਚੀਂ ਉਹ ਇਸ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ? {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਖੁਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਧੌਣ ਲਾਹੀ ਐ ਸਰਕਾਰ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਤੇਰੇ ਫ਼ਨ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਲਾਜਵਾਬ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸਨੇ ਸਿਰ ਲਾਹਿਆ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ। ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੀ ਹੀ ਕਰਾਮਾਤ ਹੈ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੇਰੀ ਮਿਸਾਲ ਨਹੀਂ...ਤੂੰ... ਲਾਮਿਸਾਲ ਏਂ, ਮਹਾਨ ਫ਼ਨਕਾਰ! </poem>}}<noinclude>{{rh||68/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> be4bjxuu8p833znzkoawhzp0yhiqdjz 250 70553 239068 234110 2026-10-08T12:54:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239068 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਗੁਸਤਾਖੀ ਮਾਫ਼ ਹੋਵੇ ਮਹਾਰਾਜ... (ਅੱਖਾਂ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕੀ ਗੱਲ ਏ, ...ਬੋਲਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਉਹ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਬਚ ਕੇ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਬਹੁਤ ਕੀਤੀ ਪਰ... {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ) ਲਗਦਾ ਮੈਨੂੰ ਫੇਰ ਦੌਰਾ ਪੈ ਰਿਹੈ। ਸੋਚਿਆ ਕੀ ਸੀ ਤੇ ਹੋ ਕੀ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਚੌਪਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ! ਇੱਕੋ ਕਿਰਣ ਸੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੀ ਖਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰ ਦਏਗੀ। ਮੈਂ ਮੁੜ ਪੂਰਾ-ਰਾ ' ਆਦਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਪਾਵਾਂਗਾ। ਚੱਟਾਨ ਵਾਂਗ ਮਜਬੂਤ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ੍ਹਾ... ਆਜ਼ਾਦ! ਸਭ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਹੁਣ ਉਸ ਲੰਗੜੇ ਦਿਓ ਵਰਗੀ ਏ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਡਰ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ 'ਚ ਕੈਦ ਹੈ, ਦਮ ਘੁੱਟ ਰਿਹਾ ਪਰ ਭੱਜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਮਹਾਰਾਜ! ਸੰਭਲੋ ਸਰਕਾਰ.... {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਬੈਂਕੋ ਤਾਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਨਾ? {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}ਯਕੀਨ ਕਰੋ ਸਰਕਾਰ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਸਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਵੀਹ ਫੁੱਟ ਮਾਰੇ। ਮਰ ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਈ ਵਾਰ 'ਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਮੂਧੇ ਮੂੰਹ ਪਈ ਏ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਭਲਕੇ ਫੇਰ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ। (ਖੁਦ ਨਾਲ) ਬੈਂਕੋ ਤੇਰੀ ਸਿਰੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੇਂਹ ਦਿੱਤੀ..ਤੇ ਰਿਹਾ ਤੇਰਾ ਸਪੋਲੀਆ, ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਉਹ। ਘੋਲਣ ਦਿਓ ਵਿਸ਼ ਉਸਨੂੰ। ਵੇਲ਼ਾ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਜਿੱਠਾਂਗਾ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਵੀ। {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਕੋਲ਼ ਆ ਕੇ) ਏਥੇ ਖੂੰਜੇ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਜਾਓ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਕੋਲ਼ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠੋ। ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਦਾਅਵਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਦ ਏ। {{overfloat left| ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸੁਣ। {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਭ ਬਾਅਦ 'ਚ! ਕੀ ਸੋਚਣਗੇ ਉਹ, ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਢੰਗ ਐ ਸ਼ਾਹੀ ਦਾਅਵਤ ਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ਼ੋਂ ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾ ਲੈਂਦੇ। ਚਲੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ... (ਖਿੱਚ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}ਕਿਤੇ ਮੁਰਗੇ ਉੱਡਣ, ਬੱਕਰੇ, ਦਾਰੂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਦੌਰ, ਕਿਤੇ ਰਿੱਝਣ ਗੁੱਝੀਆਂ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਆਦਮਖੋਰ। {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਵਾਪਿਸ ਮਹਿਫ਼ਲ 'ਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੋਈ) ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਗੜਬੜ ਕਰ ਦੇਣਾ! </poem>}}<noinclude>{{rh||69/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 8pw8t2lgao5t471m9ofvhpsxv9noy30 250 70554 239069 234112 2026-10-08T12:55:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਸੰਭਲਦੇ ਹੋਏ) ਹੰਅ..., ਹਾਂ, ਚੰਗੇ ਵੇਲ਼ੇ ਯਾਦ ਕਰਾ ’ਤਾ ਤੂੰ। (ਮੇਹਮਾਨਾਂ ਨੂੰ) ਹਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰਿਓ ਖੂਬ ਮਜ਼ੇ ਹੋ ਰਹੇ ਮੌਜਾਂ! ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਹਾਜ਼ਮਾਂ ਦੋਹੇਂ ਦਰੁਸਤ ਰਹਿਣ! (ਧੱਕੇ ਨਾਲ਼ ਹੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਜਹਾਂਪਨਾਹ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਦਰਮਿਆਨ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਤਾਂ ਰੱਖੋ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਤਵੰਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨੇ...(ਹੌਕਾ) ਬਸ ਇੱਕ ਬੈਂਕੋ ਦੀ ਘਾਟ ਬੜੀ ਖਲ ਰਹੀ ਏ ਦਿਲ ਨੂੰ। (ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਪ੍ਰੇਤ ਪਿੱਛੋਂ ਦਾਖਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਪਰ ਉਹ ਆਇਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹਾਲੇ ਤਾਈਂ। ਇੰਝ ਸਾਡੀ ਦਾਅਵਤ ਠੁਕਰਾ ਕੇ ਦਿਲ ਦੁਖਾਇਆ ਸਾਡਾ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} ਇਹ ਤਾਂ ਸਰਾਸਰ ਵਾਅਦਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ੀ ਏ। ਸਰਕਾਰ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਦਾ ਮਾਣ ਬਖਸ਼ੋ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਬੈਂਕੋ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਠਠੰਬਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਪਰ ਏਥੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ! (ਬੈਂਕੋ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰਾਖਵੀਂ ਏ ਸੁਲਤਾਨ। (ਸਭ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਕੰਬਦਾ) ਪਰ ਕਿੱਧਰ, ਕਿੱਥੇ ? (ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਬੈਂਕੋ ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਏਧਰ ਸਰਕਾਰ! ਹੈਂਅ, ਕੀ ਗੱਲ…? ਤੁਸੀਂ ਡਰ ਕਿਸ ਤੋਂ ਰਹੇ ਹੋ? {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਡਰਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਾ ਹੈ) ਕਿਸਨੇ ਕੀਤਾ ਇਹ ? ਕਿਸ ਨੇ...? ਜ਼ਰੂਰ ਤੁਹਾਡੇ 'ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ .... {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਪਰ ਹੋਇਆ ਕੀ..? {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਬੈਂਕੋ ਦੇ ਪ੍ਰੇਤ ਨੂੰ) ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਪਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਇਹ ਲਹੂ ਚੋਂਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ... ਦੂਰ ਰੱਖ ਮੈਥੋਂ! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਲਗਦਾ ਹੈ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਨਾਸਾਜ਼ ਹੈ! ਸਾਨੂੰ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ..! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਰੱਖੋ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦੌਰਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ, ਹਾਂ, ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ। ਬਰਾਏ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਤੁਸੀਂ ਬੈਠੋ। ਇਹ ਬਸ ਹੁਣੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ 'ਚ। ਜਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ, ਤੁਸੀਂ ਏਧਰ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿਓ ਬਸ...ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੌਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਲੰਬਾ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ। (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ </poem>}}<noinclude>{{rh||70/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> nngsb75w6lv3ap6edr9khwxhyf9o814 250 70555 239070 234113 2026-10-08T12:55:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239070 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਵੰਡਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕਿੰਨੀ ਡਰਾਉਣੀ ਸੂਰਤ ਹੈ! ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਵੀ ਕਾਲਜਾ ਫੱਟ ਜਾਏ! (ਬੈਂਕੋ ਨੂੰ ਘੂਰਦੇ ਹੋਏ ਕੰਬੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਡਰਾਂਗਾ. ਮੈਂ ਬੁਜ਼ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਆਂ! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਉਫ਼ ਮੇਰਿਆ ਰੱਬਾਕੀ ਬਕਵਾਸ ਹੈ ਇਹ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇੱਥੇ। ਬਸ ਤੁਹਾਡਾ ਡਰ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੂਹਰੇ ਨੱਚ ਰਿਹਾ... {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੇਖ ਉਹ.... {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਕੀ ਵੇਖਾਂ? ਕੁਝ ਨਹੀਂ...ਵਹਿਮ ਏ ਨਿਰਾ। ਉਹ ਛੁਰਾ ਯਾਦ ਏ ਨਾ, ਜਿਹੜਾ ਤੈਨੂੰ ਡੰਕਨ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ! ਬਸ ਉਸੇ ਵਾਂਗ ਇਹ ਵੀ ਭਰਮ ਏ ਤੇਰਾ, ਕੋਰੀ ਕਲਪਨਾ। ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਉਬਾਲ ਏ ਛੇਤੀ ਠੰਡਾ ਪੈ ਜਾਏਗਾ। ਡਰਿਆ ਬੰਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ-ਕੀ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦਾ, ਸੱਚਾ- -ਝੂਠਾ। ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ... ਇੰਝ ਕੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਕਲਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ। ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਤੂੰ, ਜੋ ਇਉਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇਂ, ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਐ। (ਮੁੜ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ) ਦੇਖ ਸਭ ਨਿਬੜ ਗਿਆ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਲੀ ਸਿੰਘਾਸਨ ਏ ਜਿਸਨੂੰ ਘੂਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾਂ ਏ ਤੂੰ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਰੱਬ ਦੀ ਸੌਂਹ..ਵੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਉਹ ਵੇਖ ਉਹ ਖੜ੍ਹਾ... ਓਧਰ ਓਹ! ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ। (ਬੇਯਕੀਨੀ ’ਚ) ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ। (ਬੈਂਕੋ ਦੇ ਪ੍ਰੇਤ ਨੂੰ) ਮੁੰਡੀ ਕੀ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਏਂ... ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ। ਕੀ ਸੱਚੀਂ ਕਿਆਮਤ ਹੋ ਗਈ! ਕਬਰਾਂ ਨੇ ਮੂੰਹ ਟੱਡ ਲਏ ਲਗਦੇ! ਉਹ ਵੇਖੋ... ਮੁਰਦੇ ਉੱਠ-ਉੱਠ ਆ ਰਹੇ ਨੇ... ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤਾ! (ਖੁਦ ਨਾਲ) ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਰਝਾਂ ਮੂਹਰੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ। (ਪ੍ਰੇਤ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕੀ ਨਾਮਰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਰੋਣਾ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋ! ਸੰਗ ਆਉਂਦੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇ। (ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਉਹ ਏਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਹੁਣੇ-ਹੁਣੇ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਕਤਲ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਈ ਆਏ ਨੇ... ਮੁੱਢ ਕਦੀਮਾਂ ਤੋਂ ਈ! ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ! ਸੌ ਪਾਪੜ ਬੇਲੇ ਬੰਦੇ ਨੇ, ਕਾਨੂੰਨਾਂ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਕਿ ਕਿਤੋਂ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਆਏ, ਪਰ ਨਹੀਂ...ਖੂਨ ਦੇ ਦਰਿਆ ਤਾਂ ਵਗਦੇ ਈ ਰਹੇ। ਦਿਲ ਦਹਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਸੀ... </poem>}}<noinclude>{{rh||71/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> ocfwe8nll6ac2t9gcw1dc4an2gu28yk 250 70556 239071 234116 2026-10-08T12:56:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਭੇਜਾ ਬਾਹਰ... ਬੰਦਾ ਖਤਮ ਤੇ ਮਾਮਲਾ ਖਤਮ। ਹੁਣ ਤੇ ਸਭ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋਇਆ ਪਿਆ! ਵੀਹ-ਵੀਹ ਫੱਟ ਸਿਰ 'ਤੇ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਮੁਰਦੇ ਮੁੜ ਉੱਠ ਖਲੋਂਦੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਆਸਣ ਮੱਲ ਲੈਂਦੇ, ਧੱਕ ਕੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਦੇ ਸਾਨੂੰ। ਇਹ ਤਾਂ ਅਣਹੋਣੀ ਏ! ਖੂਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਅਣਹੋਣੀ! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ! ਉਠੋ-ਉਠੋ! ਮੇਹਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਲੋੜ ਹੈ! {{overfloat left| ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਉਹੋ (ਸਾਰਿਆਂ ਵੱਲ) ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਖ਼ੈਰ ਕੋਈ ਖਾਸ ਗੱਲ ਨਹੀਂ! ਐਵੇਂ ਦੌਰਾ ਜਿਹਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਕਦੇ-ਕਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਨਾ ਹੋਵੋ. ਇੱਥੇ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਨੇ.. ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਜੋ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਨੇ। ਆਓ ਜਾਮ ਛਲਕਾਈਏ ਸਭ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ! ਭਰ ਦੇ ਪੂਰਾ ਭਰ ਦੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਪੀਵਾਂਗਾ ਰੱਜ ਕੇ। ਇਹ ਜਾਮ ਬੈਂਕੋ ਦੇ ਨਾਮ! {{overfloat left|ਸਾਰੇ : | depth=6em}} ਜ਼ਰੂਰ...! ਅਸੀਂ ਵੀ ਪੀਵਾਂਗੇ ਹਜ਼ੂਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ! {{overfloat left| ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕਿੰਨਾ ਮਜ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਜੇ ਬੈਂਕੋ ਵੀ ਏਥੇ ਹੁੰਦਾ। ਉਸਦੀ ਕਮੀ ਬੜੀ ਖਲਦੀ ਏ! (ਜਾਮ ਭਰਦਾ) ਇੱਕ ਜਾਮ ਬੈਂਕੋ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਾਮ। (ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਪ੍ਰੇਤ ਫੇਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ) ਓ ਤੂੰ.....ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ ਮੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ! (ਕੰਬਦਾ ਹੈ) ਧਰਤੀ ਵੀ ਵੇਹਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਇਹਨੂੰ। ਇਹ ਤਾਂ ਨਿਰਾ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ...ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਝਪਕਦਾ। ਇੰਝ ਕੀ ਘੂਰਦਾਂ,ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਤੈਥੋਂ! (ਤਲਵਾਰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਬੌਂਦਲਦੀ ਹੈ) ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਵੋ! ਇਹ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਈ ਏ....! ਮਾਮੂਲੀ ਦੌਰਾ ਏ..ਤੁਸੀਂ ਪੀਓ...(ਖ਼ੁਦ ਵਰਤਾਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ) ਸਾਰਾ ਮਜ਼ਾ ਕਿਰਕਿਰਾ ਕਰਤਾ! ਲਓ... ਤੁਸੀਂ ਮੂਡ ਖਰਾਬ ਨਾ ਕਰੋ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਬੜਕ ਮਾਰਦਾ ਹੈ) ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਆ ਸਾਹਮਣੇ! ਇਹ ਕੀ ਭੂਤਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਪਲਟਦਾਂ ਘੜੀ-ਮੁੜੀ! (ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ) ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾਂ, ਕੁਝ ਵੀ! ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਡਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਮੈਨੂੰ! ਹਿੰਮਤ ਏ ਤਾਂ (ਗਰਜਦਾ ਹੈ) ਮੁੜ ਜਿਉਂਦਾ ਹੋ ਕੇ ਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਦੇਖ ਕਿਸ ਫ਼ੌਲਾਦ ਦਾ ਨਾਂ ਏ ਮੈਕਬਬ! (ਡਰ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ) ਕੋਈ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਖਿਡੌਣਾ ਏ! ਚੁੱਕ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਨਿੱਤਰ ਮੈਦਾਨ 'ਚ! ਜਿਹੜਾ ਬਿੜਕ ਜਾਏ ਥੁੱਕ ਦੇਈਂ ਮੂੰਹ 'ਤੇ! ਪਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿਦੂਰ ਗਲੀਜ਼ ਪਰਛਾਵੇਂ। (ਬੈਂਕੋ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਤੇਰ ਫੇਰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਕੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।) ਸ਼ੁਕਰ ਐ </poem>}}<noinclude>{{rh||72/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> lbzatjijnyh4gc2xt8ubyhuvhy4q1fo 250 70557 239072 234117 2026-10-08T12:57:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਗਿਆ! ਜਾਨ 'ਚ ਜਾਨ ਆਈ। (ਸਾਰਿਆਂ ਵੱਲ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ? {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕੁਝ ਨਹੀਂ! ਬਸ ਤੁਹਾਡੇ ਏਸ ਰੌਲ਼ੇ ਨੇ ਨਾਸ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਚੰਗੀ ਭਲੀ ਮਹਿਫ਼ਲ ਦਾ। {{overfloat left| ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਝਿਜਕਦਾ ਹੋਇਆ) ਕੀ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੱਚੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ? ਅਸਮਾਨੋਂ ਉਤਰਦੀਆਂ ਅਚਾਨਕ ... ਤੇ ਫੇਰ ਗ਼ਾਇਬ! ਜਿਵੇਂ ਭਾਫ਼ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਣ! (ਸਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ) ਕੁਦਰਤੀ ਗੱਲ ਐ.. ਹੈਰਾਨੀ ਤਾਂ...! ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਓ... ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਈ ਨਹੀਂ। ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ ਉਹ। ਸੋਚ ਕੇ ਈ ਕਾਂਬਾ ਛਿੜਦਾ! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਕਿਹੜੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਹਾਰਾਜ! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਜੋੜਦੀ ਆਂ! ਪੁੱਛੋ ਕੁਝ ਨਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਨੁੱਕਰ ਹੋਰ ਵੀ ਖਰਾਬੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਏ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ! ਤਬੀਅਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਬਿਗੜਦੀ ਓ ਜਾਂਦੀ ਏ! ਖਿਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ! ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ, ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਬਸ ਜਾਓ...ਹੁਣੇ! {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਖਸ਼ੇ! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਹਾਂ-ਹਾਂ, ਬਸ ਠੀਕ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ਹੁਣ! ਸ਼ੁਭ ਰਾਤਰੀ, ਰੱਬ ਰਾਖਾ! ਜਾਓ! (ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।) {{overfloat left| ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਖੁਦ ਨਾਲ) ਖੂਨ ਆਖਿਰ ਖੂਨ ਹੀ ਮੰਗਦਾ! ਸੁਣਿਆ ਏ ਨਾ ਅੰਤ ਬੁਰੇ ਦਾ ਬੁਰਾ! ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ! ਦੇਖੋ ਧਰਤੀ ਖਿਸਕ ਰਹੀ ਏ! ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਬਾਨ ਉੱਗ ਆਈ! (ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ) ਸਭੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਉਹੀ ਨੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ। ਉਹ ਪੰਛੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਖੜਖੜ, ਸਾਰੇ ਕਾਤਲ ਦੀ ਸੂਹ ਦੇ ਰਹੇ ਨੇ। ਖੂਨ ਲੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕ ਪਾੜ ਕੇ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ! (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਬ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ) ਕੀ ਵੱਜਿਆ ਹੋਏਗਾ ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ। {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਗੁੰਮਸੁੰਮ) ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ ਦਿਨ ਏ ਕੇ ਰਾਤ! ਦੋਹੇਂ ਉੱਪਰੋ-ਬੱਲੀਂ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ! ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੌਣ ਕੀ ਏ! {{overfloat left| ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਉਸਨੂੰ ਅਣਸੁਣਿਆ ਕਰਕੇ) ਮੈਕਡਫ਼ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸੱਦਾ ਕਬੂਲਣ ਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ! ਕੀ ਖਿਆਲ ਏ ਤੇਰਾ...ਹੂੰ, ਬਗ਼ਾਵਤ? {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ! </poem>}}<noinclude>{{rh||73/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> cy4cylp571f8pz018j4wzfon6adqfbe 250 70558 239073 234124 2026-10-08T12:57:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ…ਮੈਂ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਉੱਡਦੀ-ਉੱਡਦੀ ਸੁਣੀ ਏ। ਬੁਲਾਉਣਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਭੁੱਲ ਈ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। (ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ) ਤੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਸੂਹੀਆ ਰੱਖ ਛੱਡਿਆ. ਨੌਕਰ ਦੇ ਭੇਸ 'ਚ। ਤੜਕਸਾਰ ਹੀ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਕੋਲ਼। ਦੇਖਾਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ ਉਹ। ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਜਾਏ, ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣ ਕੇ ਰਹਾਂਗਾ। ਚਾਹੇ ਏਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇ...ਕਰਾਂਗਾ। ਆਪਣੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮਾਇਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ। ਮੈਂ ਲਹੂ ਦੀ ਦਲਦਲ 'ਚ ਲੱਥ ਚੁੱਕਾਂ। ਖੁੱਭ ਚੁੱਕਾਂ ਲੱਕ-ਲੱਕ ਤਾਈਂ, ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਹੁਣ! ਓਸ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ ਮੈਨੂੰ... ਹਰ ਹੀਲੇ। (ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮੱਥਾ ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ) ਅਜੀਬੋ-ਗ਼ਰੀਬ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ...ਸਕੀਮਾਂ ਸੁਫ਼ਨੇ! ਬਾਹਾਂ ਫੜਕਦੀਆਂ. ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਰੋਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰੋਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੁਰੰਤ! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਹਤਾਸ਼) ਮੇਰੀ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਸੌਂ ਜਾਓ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਏ! ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨੀਂਦ ਲਵੋਗੇ ਤਾਂ ਆਪੇ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੈ! ਸੌਣਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾਂ, ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸੌਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਪਰ ਅੰਦਰਲੇ ਇਹ ਅਜੀਬੋ-ਗ਼ਰੀਬ ਡਰ ਅੱਖ ਨਹੀਂ ਝਪਕਣ ਦਿੰਦੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀਂ ਨਵੇਂ ਹਾਂ ਨਾ, ਇਸੇ ਲਈ। ਤਜੁਰਬਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਸਭ ਦਾ...ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਸਿੱਖ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਸਮਾਂ ਸਭ ਸਿਖਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਸੌਂ ਵੀ ਸਕਾਂਗੇ! {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||74/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> t5bc9bdrntz599ffdz2589pc66i4ao8 250 70559 239074 234256 2026-10-08T12:59:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਤੀਜਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੰਜਵਾਂ'''}}}} (ਬੀਆਬਾਨ ਇਲਾਕਾ। ਬਿਜਲੀ ਕੜਕਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼। ਤਿੰਨੋਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਆਪਣੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} ਖਿਮਾਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ, ਸਾਥੋਂ ਕੀ ਭੁੱਲ ਹੋਈ, ਤੁਸੀਂ ਨਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਹੋ? {{overfloat left|ਮਹਾਰਾਣੀ : | depth=6em}}(ਕੜਕਦੀ) ਖਾਮੋਸ਼! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹੋ! (ਪਹਿਲੀ ਚੁੜੇਲ ਨੂੰ) ਤੇ ਤੂੰ ਨੀਂ ਬੜੀ ਚਾਤਰ ਬਣਦੀ ਏਂ, ਪਰ ਨਿਕਲ ਆਏ ਤੇਰੇ, ਬਹੁਤ ਦਲੇਰੀ ਆ ਗਈ…ਚੁੱਪ! ਹਿੰਮਤ ਕਿਵੇਂ ਪਈ ਤੇਰੀ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}(ਕੰਬਦੀ) ਪਰ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਕੀ ਏ ਮੱਲਿਕਾ! ਮੇਰਾ ਕਸੂਰ... {{overfloat left|ਮਹਾਰਾਣੀ : | depth=6em}} ਇਹ ਜੋ ਕਤਲੋਗਾਰਦ ਤੁਸਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਏ ਆਪਣੇ ਲੱਗਦੇ ਉਸ ਮੈਕਬਥ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸਦੀ ਭਿਣਕ ਤੱਕ ਨਹੀਂ! ਮੈਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਣੀ, ਮੱਲਿਕਾ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ। ਜਿਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਦੀ ਦੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਪੱਤਾ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲਦਾ। ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਥੋਂ ਈ ਓਹਲਾ ਰੱਖਿਆ, ਚੇਤੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ (ਰੋਣਹੱਕੀ) ਮੇਰੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਇੰਝ ਬੇਕਦਰੀ ਕੀਤੀ, ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਖੋਹਿਆ ਮੈਥੋਂ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ | depth=6em}} ਖਿਮਾਂ ਮੱਲਿਕਾ ਖਿਮਾਂ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}ਭੁੱਲ ਹੋਈ ਸਾਥੋਂ! {{overfloat left|ਮਹਾਰਾਣੀ : | depth=6em}}ਭੁੱਲ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਲੌਂਡੇ ਲਈ ਜਿਹੜਾ ਈਰਖਾ ਤੇ ਘ੍ਰਿਣਾ 'ਚ ਅੰਨਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ। ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਖਾਤਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਏ ਉਹ ਸਭ। ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕਰਦੇ ਨੇ! ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਤੁਹਾਨੂੰ। ਹਾਲੇ ਵੀ ਵੇਲ਼ਾ ਏ ਗ਼ਲਤੀ ਸੁਧਾਰਣ ਦਾ। ਜਾਓ, ਤੇ ਭੁਲਕੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਵਾਲੀ ਖਾਈ 'ਚ ਮਿਲੋ ਮੈਨੂੰ, ਪਤਾਲ ਲੋਕ 'ਚ! ਉਹ ਆਏਗਾ ਉੱਥੇ, ਆਪਣੀ ਹੋਣੀ ਜਾਨਣ ਖ਼ਾਤਰ। ਉਦੋਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ। ਤਮਾਮ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਹਵਾ ਦੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾਂਗੀ, ਜਦੋਂ ਤਾਈਂ ਇਹ ਖੂਨੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਸਿਖਰ </poem>}}<noinclude>{{rh||75/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 2ypapm6iv6zvusuv1dx5qe9lzgkwg00 250 70560 239075 234257 2026-10-08T12:59:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>’ਤੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜਦੀ। ਉਸਦੀ ਹੋਣੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਲਿਖਾਂਗੀ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕੱਲ ਆਥਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਓ ਚੰਨ ਦੀ ਕੰਨੀ 'ਤੇ ਤਰੇਲ ਦਾ ਤੁਪਕਾ ਲਟਕਦਾ ਦਿਖਦਾ...ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਚ ਲਵਾਂਗੀ ਉਸਨੂੰ, ਜਾਦੂ ਟੋਣਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਰੱਤ ਨਿਤਾਰਾਂਗੀ ਉਸਦੀ, ਫੇਰ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਪਰੀਆਂ ਪੁੰਗਰਣਗੀਆਂ ਉਸ ਚੋਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧਿਆ ਦੇਵੇਗਾ। ਭਰਮ ਜਾਲ਼ 'ਚ ਉਲਝਿਆ ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਖੌਲਾਂ ਕਰੇਗਾ, ਹੋਣੀ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਏਗਾ। ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਘੁਮੰਣਘੇਰੀ 'ਚ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰਦਾ.. ਹਰ ਸਿਆਣਪ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗ ਸੁੱਟੇਗਾ। ਕੋਈ ਡਰ ਭੌ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ...ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ... ਚਾਰ-ਚੁਫ਼ੇਰਿਓਂ ਸੁਰਖਿੱਅਤ...ਹਵਾਈ ਡਰ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ, ਕਿਤੇ ਇਉਂ ਨਾ ਹੋ ਜਏ ਜੇ ਐਂ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ! ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਉਹ ਐਲਾਨੇ ਜੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ! (ਠਹਾਕਾ) ਇਹੋ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਏ... (ਹਸਮਈ ਅੰਦਾਜ਼ 'ਚ) ਅਮਰ ਹੋਣ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਣਾ...... (ਠਹਾਕਾ) ਇਹੋ ਬੰਦੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਜਾਮਨ ਏ! ਓ ਵੇਖੋ ...... ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਘੁੰਡ 'ਚੋਂ ਉਹ ਨਿਕੜੀ ਜਿਹੀ ਪਰੀ ਮੈਨੂੰ ਸੈਨਤਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀ ਏ। ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਈ ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋਗੀਆਂ ਜਾਓ.....! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਨੀ.....ਉਹਨੇ ਤਾਂ ਅੱਖ ਦੇ ਫ਼ੋਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਾ! ਇਹ ਢੇਰੀਆਂ ਇਹ ਢੇਰੀਆਂ ਨੈਣੀਂ ਵਸਣ ਹਨ੍ਹੇਰੀਆਂ, ਨਾ ਉਹਦੀਆਂ ਨਾ ਏਹਦੀਆਂ ਬਸ ਧੋਖਾ ਹੇਰਾਫ਼ੇਰੀਆਂ! (ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।) </poem>}}<noinclude>{{rh||76/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> d4prnqlsjz2atr9u47ixax6ny2qe4kj 250 70669 239076 234280 2026-10-08T13:00:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਤੀਜਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਛੇਵਾਂ'''}}}} (ਲਿਉਨਾਕਸ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਰਦਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਮਾਮੂਲੀ ਇਸ਼ਾਰੇ ਈ ਨੇ...ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਲੀ ਮਾਮਲਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾ ਏ ਇਸ ਨਾਲੋਂ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}} ਫ਼ਾਲਤੂ ਉਲਝਾਉਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} (ਖਿਝ ਕੇ) ਤੁਸੀਂ ਤੰਦ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਓ ਏਥੇ ਤਾਣਾ ਈ ਉਲਝਿਆ ਪਿਆ ਸਾਰਾ। ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾ ਕਤਲ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ! (ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ) ਮੈਕਬਥ ਦੀ ਉਹ ਘਬਰਾਹਟ...ਉਹ ਰੋਣੀ ਸੂਰਤ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}}ਕੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਕਲਜੁਗੀ ਔਲਾਦ ਤੋਂ! ਇੰਨਾ ਘਿਣਾਉਣਾ ਜੁਰਮ। ਕੌਣ ਸੋਚ ਸਕਦਾ! {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਸਕਦੇ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਫੇਰ ਤੇ ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਖੂਨ ਵੀ ਉਸਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਈ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ! ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਭੱਜ ਗਿਆ। (ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}} ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੁਣ ਤਾਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੌਣ ਕਿੱਥੇ ਸ਼ਹਿ ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ। ਬੈਂਕੋ ਵੀ ਤੇ ਇੰਝ ਹੀ ਮਰਿਆ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਇੰਨਾ ਸਿੱਧਾ-ਪੱਧਰਾ ਨਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ। ਗਿਣੀ-ਮਿੱਥੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਏ। ਯਾਦ ਏ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ 'ਚ ਝੋਕੀ ਹੋਏ ਬਾਡੀਗਾਰਡਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਸੁੱਟੇ ਸੀ ਉਸਨੇ! ...ਤੇ ਫੇਰ ਕਿਵੇਂ ਪਖੰਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ...ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਉਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਕਰਦਾ! (ਸਫ਼ਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ) ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ...ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿੰਨਾ ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ ਸੀ, ਕਿੰਨਾ ਕੁਦਰਤੀ! </poem>}}<noinclude>{{rh||77/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 2yygcxt1o1qwgcfp8vzrn2dlqjdi0mk 250 70670 239077 234261 2026-10-08T13:01:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}}(ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ) ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਸਮਝਿਆ ਵੀ। ਜ਼ਰਾ ਸੋਚੋ, ਜੇ ਹੋਸ਼ 'ਚ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉਂਗਲ ਦਿੰਦੇ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}} ਹਾਂ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਤਾਂ ਸਬੂਤ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਉਹ ਤਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਏ ਰੱਬ ਦਾ ਕਿ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹੇ! ਨਹੀਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਹੋ ਹਸ਼ਰ ਹੋਣਾ ਸੀ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਪਰ ਸਭ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ 'ਤੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨਾਂ ਹੈ! ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਈ ਮੂਹਰੇ ਆਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ। ਇਹੋ ਹਸ਼ਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕਸਾਈਆਂ ਦਾ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} (ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ) ਹੈ ਸਕਦਾ ਏ ਬੈਂਕੋ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ ਵੀ ਇਹੋ ਗੱਲ ਹੋਵੇ! ਇਸੇ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਉਹ ਭੱਜਿਆ ਹੋਵੇ! {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}} (ਹੌਂਕਾ) ਮੇਹਰ ਕਰੀਂ ਰੱਬਾ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਉਸਦਾ ਅਗਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੁਣ ਮੈਕਡਫ਼ ਹੈ। (ਚੁੱਪੀ) {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਹਾਂ, ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਾਅਵਤ 'ਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}} (ਲੰਮਾ ਹੌਂਕਾ) ਫੇਰ ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪ ਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਸਹੇੜੀ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਰੱਬ ਜਾਣੇ ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ ਉਹ ਹੈ ਕਿੱਥੇ? {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਯੁਵਰਾਜ ਨੇ ਤਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਦਰਬਾਰ 'ਚ ਪਨਾਹ ਲਈ ਹੈ। ਸੁਣਿਆ ਬੜਾ ਈ ਨਿੱਘਾ ਸੁਆਗਤ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ ਉੱਥੇ! {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}} ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬੜਾ ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਸਭ ਪਤਾ ਉਸਨੂੰ ਕਿ ਕੌਣ ਏਸ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਵਾਜਿਬ ਵਾਰਿਸ ਹੈ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}}ਮੈਕਡਫ਼ ਨੇ ਵੀ ਮਦਦ ਲਈ ਗੁਹਾਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਫ਼ੌਜ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ! (ਚੁੱਪੀ) ਰੱਬ ਕਰੇ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ ਉਸਦੀ! ਮੁਲਖ ਦਾ ਅਮਨ-ਅਮਾਨ ਮੁੜੇ, ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਬਹਾਲ ਹੋਵੇ! {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਹੁਣ ਤੇ ਸੰਘੋਂ ਬੁਰਕੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੀ। ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ 'ਚ ਵੀ ਲਹੂ ਚੋਂਦੇ ਛੁਰੇ ਵਿਖਾਈ ਪੈਂਦੇ। ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹਵਾ ਦਾ ਸੁਆਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ...ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਈ ਗਏ ਹਾਂ! {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}} ਕੀ ਮੈਕਬਥ ਨੂੰ ਪਤਾ ਏਸ ਸਭ ਦਾ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ਉਸਨੇ ਪਰ ਮੈਕਡਫ਼ ਸਾਫ਼ ਮੁੱਕਰ ਗਿਆ। ਏਧਰ ਮੈਕਬਬ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਤੇ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਸਵਾਰ ਐ। ਅੱਗ ਬਬੂਲਾ </poem>}}<noinclude>{{rh||78/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> pz5b2dhlm2ewa2p0zk25ocd12jswhxf 250 70671 239078 234263 2026-10-08T13:02:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੋਇਆ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ 'ਚ ਰੁੱਝਾ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਮੈਕਡਫ਼ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਏ ਫ਼ੇਰ ਤਾਂ! {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਮੈਕਬਥ ਦੇ ਏਲਚੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਉਸਨੂੰ, ...ਭਈ ਸੋਚ ਲੈ, ਮਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਪਛਤਾਉਣਾ ਪੈ ਜਾਏ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਲਗਦੈ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਐ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ ਉਸਨੂੰ। ਮੈਕਬਬ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਜਿੰਨਾ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕੇ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਭੱਜ ਜਾਵੇ। ਇਸੇ 'ਚ ਸਾਡੀ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਏ ਤੇ ਮੁਲਖ ਦੀ ਵੀ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}} ਹਾਂ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਖ਼ਬਰ ਤਾਂ ਉਸ ਤਾਈਂ ਪੁੱਜਣੀ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}}ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਚੁਕੰਨੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅੱਜਕੱਲ ਦੇਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੁੜਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ (ਹੌਂਕਾ) ਬੇਚਾਰਾ ਬੈਂਕੋ। (ਸਭ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।) </poem>}}<noinclude>{{rh||79/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 5o2qljdyamxdg83nc6o7x7gql8kfh2r 250 70672 239082 234281 2026-10-08T13:06:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਚੌਥਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ'''}}}} {{overfloat left||depth=6em}}(ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਗੁਫ਼ਾ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕੜਾਹਾ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਿੱਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਕੜਕਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨੇ ਚੁੜੇਲਾਂ ਦੌੜੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹਵਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} ਨੀ ਜਲਦੀ ਕਰੋ ਨੀ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਮੇਰੀ ਡੱਬਖੜੱਬੀ ਮਾਣੋ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਣੋ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਣੌ ਮਿਆਊਂ-ਮਿਆਊਂ ਕਰਦੀ ਮਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਏ! ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਬੋਲ ਚੁੱਕੀ ਏ ਵਿਚਾਰੀ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}} ਤੇ ਓਧਰ ਵੇਖੋ ਖਾਂ ਮੇਰਾ ਮੋਹਣਾ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਭੁੱਖਣ ਭਾਣਾ ਕਿਵੇਂ ਝਾੜੀਆਂ ਓਹਲੇ ਹਿਣਕੀ ਜਾਂਦਾ..ਚਾਰ ਵਾਰ ਹੁਆਂਕ ਚੁੱਕਾ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}(ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਹਲ਼ੀ) ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਨੀ, ਜਲਪਰੀ ਪਈ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੀ! ਬਿਗੁਲ ਵੱਜਿਆ, ਵੇਲ਼ਾ ਚੁੱਕਿਆ, ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਸ਼ੁਰੂ... (ਨਗਾੜੇ ਦੀ ਚੋਟ 'ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦੀਆਂ ਨੱਚਦੀਆਂ, ਕੜਾਹੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਤੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। {{overfloat left|ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਖ਼ੂਹ-੨- ਏਸ ਕੜਾਹੇ ਬਲ-ਬਲ ਜਾਈਏ, ਸਾਂਝ ਸਵੇਰੇ ਸੀਸ ਨਵਾਈਏ, ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਚੂਲ਼ੀ ਚੰਮ ਦੀ ਧੂਣੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਜੀਭਾ ਜਲੇ ਸਲੂਣੀ, ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਖ਼ੂਹ-੨- ਅਜਗਰ ਦੇ ਸਿਰ ਲਾਓ ਘੋਟਾ, ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਓ ਨੀਲਾ ਥੋਥਾ, ਚਾਮਚੜਿੱਕ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪੰਜਾ, ਲਾਲ ਲੰਗੂਰ ਜੋ ਹੋਵੇ ਲੰਗਾ, ਅੱਕ ਕੁਭੂਤੀ ਲੈ ਦੋ ਰੱਤੀ, ਅੱਖ ਇੱਲ ਦੀ ਤੱਤੀ-ਤੱਤੀ, ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਦਰ ਛੜੇ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਦੁੱਧਮੂੰਹੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਆਂਦਰ! ਭੇਂਟਾ ਕਰੋ ਕਬੂਲ ਹੇ ਸੁਆਮੀ! ਸੰਕਟ ਦੂਣਾ ਕਰੋ ਹੇ ਸੁਆਮੀ! ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਖ਼ੂਹ-2- ਕੁਫ਼ਰ ਕੁਆਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜਾਇਆ, ਚੀਚੀ ਭੇਂਟ ਸਹੇ ਦੀ ਲਿਆਇਆ, ਪੂੰਛ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਗਧੇ ਦਾ ਗੁਰਦਾ, ਸੱਪ ਦੀ ਜੀਭ ਨੇਵਲਾ ਮਰਦਾ,|depth=2em}} </poem>}}<noinclude>{{rh||80/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> rakzrvpuxw3sykxguqvxgv2pwzpzp5j 250 70673 239083 234282 2026-10-08T13:06:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਗਿਦੜ ਸਿੰਙੀ ਬਿੱਛੂ ਬੂਟੀ, ਭੂਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੀ ਚਿਊਂਟੀ, ਬਾਜ ਦੀ ਚੁੰਝ ਮਖੀਲ ਦੇ ਡੰਗ, ਭੇਂਟਾ ਕਰੋ ਕਬੂਲ ਨਿਸ਼ੰਗ! ਨਜ਼ਰ ਮੇਹਰ ਦੀ ਕਰੋ ਹੇ ਕਾਦਰ, ਸੰਘਣੀ ਕਰੋ ਧੁੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ! ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਛੂਹ - ੨ - ਸਿੱਲ ਦੀ ਜੋਂਕ ਖ਼ੌਫ਼ ਦਾ ਦਲੀਆ, ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਸ਼ੋਂਕ ਲਵਾ ਮੇਰੇ ਵਲੀਆ, ਰੁਚ-ਰੁਚ ਤੈਨੂੰ ਭੋਗ ਲਵਾਈਏ, ਸੱਪ ਦੀ ਬਰਮੀ ਦੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾਈਏ, ਗ੍ਰਹਿਣੇ ਚੰਨ ਦੀ ਗ੍ਰਾਹੀ ਕਰੀਏ, ਪਾਪਾਂ ਜਣੀ ਵੈਤਰਣੀ ਤੱਰੀਏ, ਦਮਦਮ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਧਿਆਈਏ, ਦੰਭ ਹਨ੍ਹੇਰ ਗੁਬਾਰ ਮਚਾਈਏ! ਜਾਦੂ ਕੂੜ ਦਾ ਜਾਲ਼ ਵਿਛਾਈਏ, ਟੂਣਾ ਚੌਣਾ ਦੂਣ ਸਵਾਈਏ! ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਛੂਹ-੨- {{overfloat left|ਮਹਾਰਾਣੀ : | depth=6em}} (ਦੌੜਦੀ ਆਉਂਦੀ) ਸਦਕੇ ਨੀ ਮੈਂ ਵਾਰੀ ਜਾਵਾਂ, ਬਲਿਹਾਰੀ ਨੀਂ ਮੈਂ ਲਵਾਂ ਬਲਾਵਾਂ! (ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਸ ਝੁਕਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ) ਜੁਗ ਜੁਗ ਜੀਓ ਨੀ ਮੇਰੀਓ ਸਿਰਮੁੰਨੀਓ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਬਣਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲੇਗਾ। ਆਓ ਹੁਣ ਪਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੇਰਾ ਘੱਤੀਏ, ਜਾਦੂਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰੀਏ ਤੇ ਅਖੀਰੀ ਵਾਰ ਉਹ ਮੰਤਰ ਦੁਹਰਾਈਏ {{overfloat left|ਸਾਰੀਆਂ : | depth=6em}}ਏਸ ਕੜਾਹੇ ਬਲ-ਬਲ ਜਾਈਏ, ਸਾਂਝ ਸਵੇਰੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਈਏ! ਖੂਨ ਦੀ ਚੂਲ਼ੀ ਚੰਮ ਦੀ ਧੂਣੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਜੀਭਾ ਜਲੇ ਸਲੂਣੀ! ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਖ਼ੂਹ-੨- (ਸੰਗੀਤ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ! ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਸੰਗੀਤ ਰੁਕਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}} (ਖੜਾਕ ਸੁਣਦੀ ਹੋਈ) ਮੇਰੀ ਸੱਜੀ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਖੁਰਕ ਪਈ ਹੁੰਦੀ! ਕੋਈ ਬਦਰੂਹ ਏਧਰ ਨੂੰ ਆ ਰਹੀ ਏ। (ਬੂਹਾ ਖੜਕਦਾ) ਖੋਲ੍ਹੋ-ਖੋਲ੍ਹੋ…ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਹੈ..ਬੂਹਾ ਤਾਂ ਖੋਲ੍ਹੋ! (ਮੈਕਬਥ ਦੀ ਆਮਦ।) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਦੀਓ ਜਣੀਓ ਜਾਦੂਗਰਨੀਓ...ਹਨ੍ਹੇਰ ਦੀਓ ਜਾਈਓ ਬਦਰੂਹੋ! ਹੁਣ ਕੀ ਮਤਾ ਪਕਾਉਂਦੀਆ ਓਂ ਏਥੇ? {{overfloat left|ਸਾਰੀਆਂ : | depth=6em}} ਦੰਭ ਹਨੇਰ ਧੁੰਦ ਚੁਫ਼ੇਰ! ਕੋਈ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਏਸਦਾ, ...ਬੇਨਾਮ! (ਠਹਾਕਾ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿੰਨਤ ਕਰਦਾਂ, ਹੇ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਰਹੋ...ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਜੋ </poem>}}<noinclude>{{rh||81/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> rllu2cb92vv2qkytdohere72jmmfa6o 250 70674 239084 234283 2026-10-08T13:07:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਵੀ ਕਰੋ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ 'ਚੋਂ ਧਰਮ ਦਾ ਬੀਜਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੋ। ਝੱਗ ਉਗਲਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ 'ਚ ਬੇੜਿਆਂ ਦੇ ਬੇੜੇ ਰੋੜ੍ਹ ਦਿਓ, ਫ਼ੂਕ ਦਿਓ ਹਰੀਆਂ ਕਚੂਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ, ਧੂੜ 'ਚ ਮਿਲਾ ਦਿਓ, ਦਰਖਤਾਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਪੁੱਟ ਸੁੱਟੋ, ਮਹੱਲ-ਮੁਨਾਰੇ ਸਭ ਥੇਹ ਕਰ ਦਿਓ, ਗੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਨੀਹੋਂ ਉਖਾੜ ਕਬਰਾਂ ਬਣਾ ਛੱਡੋ, ਤੀਲਾ-ਤੀਲਾ ਕਰ ਉਡਾ ਦਿਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ, ਭੰਨ ਛੱਡੋ ਭਾਵੇਂ ਚੌਂਕੀਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੌਣਾਂ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਕੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰ ਦਿਓ ਕੱਲਰ ਭੌਂ ਵਾਂਗ ਬਾਂਝ, ਨਾਸ਼ ਮਾਰ ਦਿਓ ਹਰ ਜਿਉਂਦੀ ਸ਼ੈਅ ਦਾ, ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ ਜੱਦ ਤਾਈਂ ਖੁਦ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਭਰ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਦੂਈ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਤੱਕੋ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਹੋਣੀ ਦੱਸ ਦਿਓ! ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ.. ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਜਵਾਬ ਦਿਓ ਮੇਰਾ। (ਕੰਬੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} ਬੋਲ... ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਏਂ ਤੂੰ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}} ਫ਼ਰਿਆਦ ਕਰ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}ਜਵਾਬ ਦੇਵਾਂਗੀਆਂ ਅਸੀਂ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} ਦੱਸ, ਸਾਡੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣੇਗਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪੀਰਾਂ ਦੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਹੈਰਾਨ) ਤੁਹਾਡੇ..ਪੀਰ! ਹਾਂ-ਹਾਂ ਬੁਲਾਓ, ਸੱਦਾ ਦਿਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ! ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਦੇਖਾਂ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} (ਹੰਕਾਰਦੀ ਹੈ) ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਹ ਸੂਰਨੀ ਜਿਹੜੀ ਜੰਮਦਿਆਂ ਈ ਹੜੱਪ ਕਰ ਗਈ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ….ਉਹਦੇ ਖੂਨ ਦੀ ਚੂਲ਼ੀ ਦੇਗ 'ਚ ਪਾਓ। ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਚੜ੍ਹਾਓ ਜੱਲਾਦ ਦੇ ਛੁਰੇ 'ਚੋਂ ਚੋਂਦੀ ਚਰਬੀ ਦਾ! ਆਹੂਤੀ ਦਿਓ! {{overfloat left|ਸਾਰੀਆਂ : | depth=6em}} ਆਓ ਆਓ ਬੇਤਾਲੀਓ ਹਵਾਓ ਅਕਾਸ਼ੋਂ ਆਓ ਪਤਾਲੋਂ ਆਓ, ਮੇਲ੍ਹਦੀਆਂ ਆਓ ਖੇਲ੍ਹਦੀਆਂ ਆਓ ਆਓ ਆਓ! ਆਓ ਤੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਜਾਹਰਾ ਕਰੋ! ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਕਰੋ! (ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਰ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਮੈਕਬਥ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਕਬਬ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਤ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਹਫ਼ਿਆ ਹੋਇਆ) ਹੇ ਜਾਦੂਈ ਆਤਮਾ.... ਇਹ ਕੀ ਹੈ? {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}(ਕੜਕ ਕੇ) ਬੋਲੋ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਸਭ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਜਾਣੀਜਾਨ...! {{overfloat left|ਆਤਮਾ : | depth=6em}} ਸੂਰਮਾ, ਬਹਾਦਰ..ਮੈਕਬਥ ਯਾਦ ਰਹੇ ਬਸ ਮੈਕਡਫ਼! (ਉਸਦੇ </poem>}}<noinclude>{{rh||82/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> gjwsyzp37ekhoy0m4wlbtb0453312wa 250 70675 239085 234284 2026-10-08T13:07:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਗਿਰਦ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ) ਸੋਂਦੇ ਜਾਗਦੇ ਬਸ ਮੈਕਡਫ਼ ...., ਬਚ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚ! ਬਸ, ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਿਆ। (ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਏਂ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤੇਰਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ। ਚੰਗੇ ਵੇਲ਼ੇ ਚੁਕੰਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੱਕ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੀ। ਠੀਕ ਫੜ੍ਹਿਆ ਤੂੰ, (ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਬਸ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ... {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} (ਕੜਕ ਕੇ) ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੱਧੀ ਨਹੀਂ। ਓ ਵੇਖ ਓਧਰ (ਫ਼ਸਫ਼ਸਾਉਂਦੀ ਹੈ) ਉਸਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰੱਥ! {{overfloat left|ਆਤਮਾ ੨ : | depth=6em}}(ਹੱਸਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ) ਸੁਣ ਮੈਕਬਬ ਸੁਣ! ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁਣ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕਾਸ਼ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਕੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ... ਤੇ ਮੈਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਤੈਨੂੰ। {{overfloat left|ਆਤਮਾ ੨ : | depth=6em}} ਦਲੇਰ ਬਣ, ਖੁੰਖਾਰਫ਼ੌਲਾਦ ਦਾ ਜਿਗਰ। ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਕੀੜੇ ਨੇ ਸਭ ... • ਮਕੌੜੇ, ਮਸਲ ਦਿਓ! ਕੋਈ ਔਰਤ ਦਾ ਜਣਿਆ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਛੂਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤੇਰੀ ਵਾਹ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਤੱਕ ਸਕਦਾ! (ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਫੇਰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਤਸੱਲੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ! ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਕੀ ਏ! ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ ਮੈਕਡਫ਼ ਹਰ ਹਾਲ 'ਚ! ਫੇਰ ਹੀ ਯਕੀਨ ਹੋਏਗਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇਹ ਡਰ ਸਭ ਝੂਠੇ ਨੇ। ਫੇਰ ਮੈਂ ਸੌਂ ਸਕਾਂਗਾ! (ਲੰਮਾ ਹੌਂਕਾ) ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨੀਂਦ। ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਚ ਵੀ ਮੈਂ ਸੌਵਾਂਗਾ। (ਤੀਜੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼। ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਤਾਜ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ 'ਚ ਇੱਕ ਟਹਿਣੀ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਇਹ ਕੀ ਏ? ਕੋਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਗਦੈ... ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ! ਹਾਂ, ਇਸਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਤਾਜ ਵੀ ਏ! {{overfloat left|ਸਾਰੀਆਂ : | depth=6em}} ਮੈਕਬਥ! ਸ਼ੀਅਅ...ਸੁਣ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ। {{overfloat left|ਆਤਮਾ ੩ : | depth=6em}} ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਸੂਰਮਿਆ, ਸ਼ੇਰ..! ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਡਰਦਾ ਕਿਸਤੋਂ ਐਂ ਤੂੰ। ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ...., ਜਦੋਂ ਤਾਈਂ ਵੀਰਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਪੂਰੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਉੱਠ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ! ਉਦੋਂ ਤਾਈਂ ਤੂੰ ਅਜਿੱਤ ਹੈਂ (ਜਾਂਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ) ਇਹ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੰਗਲ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਕੌਣ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭੜਕਾ </poem>}}<noinclude>{{rh||83/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> ik0qxzyfiax6nje688j3ddqk8z1j10n 239087 239085 2026-10-08T13:09:03Z Harchand Bhinder 2624 239087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਗਿਰਦ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ) ਸੋਂਦੇ ਜਾਗਦੇ ਬਸ ਮੈਕਡਫ਼ ...., ਬਚ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚ! ਬਸ, ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਿਆ। (ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਏਂ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤੇਰਾ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ। ਚੰਗੇ ਵੇਲ਼ੇ ਚੁਕੰਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੱਕ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੀ। ਠੀਕ ਫੜ੍ਹਿਆ ਤੂੰ, (ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਬਸ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ... {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} (ਕੜਕ ਕੇ) ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਬੱਧੀ ਨਹੀਂ। ਓ ਵੇਖ ਓਧਰ (ਫ਼ਸਫ਼ਸਾਉਂਦੀ ਹੈ) ਉਸਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰੱਥ! {{overfloat left|ਆਤਮਾ ੨ : | depth=6em}}(ਹੱਸਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ) ਸੁਣ ਮੈਕਬਬ ਸੁਣ! ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁਣ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕਾਸ਼ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਕੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ... ਤੇ ਮੈਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਤੈਨੂੰ। {{overfloat left|ਆਤਮਾ ੨ : | depth=6em}} ਦਲੇਰ ਬਣ, ਖੁੰਖਾਰਫ਼ੌਲਾਦ ਦਾ ਜਿਗਰ। ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਕੀੜੇ ਨੇ ਸਭ ...ਮਕੌੜੇ, ਮਸਲ ਦਿਓ! ਕੋਈ ਔਰਤ ਦਾ ਜਣਿਆ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਛੂਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤੇਰੀ ਵਾਹ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਤੱਕ ਸਕਦਾ! (ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਫੇਰ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਤਸੱਲੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ! ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਕੀ ਏ! ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ ਮੈਕਡਫ਼ ਹਰ ਹਾਲ 'ਚ! ਫੇਰ ਹੀ ਯਕੀਨ ਹੋਏਗਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇਹ ਡਰ ਸਭ ਝੂਠੇ ਨੇ। ਫੇਰ ਮੈਂ ਸੌਂ ਸਕਾਂਗਾ! (ਲੰਮਾ ਹੌਂਕਾ) ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨੀਂਦ। ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਚ ਵੀ ਮੈਂ ਸੌਵਾਂਗਾ। (ਤੀਜੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼। ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਤਾਜ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ 'ਚ ਇੱਕ ਟਹਿਣੀ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਇਹ ਕੀ ਏ? ਕੋਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਗਦੈ... ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ! ਹਾਂ, ਇਸਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਤਾਜ ਵੀ ਏ! {{overfloat left|ਸਾਰੀਆਂ : | depth=6em}} ਮੈਕਬਥ! ਸ਼ੀਅਅ...ਸੁਣ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ। {{overfloat left|ਆਤਮਾ ੩ : | depth=6em}} ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਸੂਰਮਿਆ, ਸ਼ੇਰ..! ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਡਰਦਾ ਕਿਸਤੋਂ ਐਂ ਤੂੰ। ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ...., ਜਦੋਂ ਤਾਈਂ ਵੀਰਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਪੂਰੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਉੱਠ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ! ਉਦੋਂ ਤਾਈਂ ਤੂੰ ਅਜਿੱਤ ਹੈਂ (ਜਾਂਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ) ਇਹ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੰਗਲ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਕੌਣ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭੜਕਾ </poem>}}<noinclude>{{rh||83/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> i9f3h4d01zd3r6jd87vcn8y4nr3fdky 250 70676 239088 234285 2026-10-08T13:09:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਸਕਦਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਅਣਹੋਣੀ ਏ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੁੱਟ ਸਕਦੇ ਨੇ! ਕਿੰਨੀ ਮਿੱਠੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਏ, ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਐਲਾਨ। ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਜੱਦ ਤਾਈਂ ਜੰਗਲ ਖੁਦ ਮੇਰੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਉੱਠ ਨਹੀਂ ਖਲੋਂਦਾ! ਮੈਕਬਥ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਭੋਗੇਗਾ, ਆਖਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤੱਕ ਹਕੂਮਤ ਕਰੇਗਾ। (ਚੁੱਪੀ! ਸੋਚਦਾ ਹੈ) ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕਿਉਂ ਐਂ ਧੜਕਦਾ, ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਇਹ ਤਾਂ ਦੱਸੋ...ਕੀ ਬੈਂਕੋ ਦੀ ਔਲਾਦ ਰਾਜ ਕਰੇਗੀ! ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ। {{overfloat left|ਸਾਰੀਆਂ : | depth=6em}} ਮੂਰਖ ਹੋਰ ਜਾਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਇੰਝ ਨਾ ਕਹੋ, ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ! ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਰ! ਇਹ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਰ ਕੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ! ਇਹ ਕੜਾਹਾ ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਚ ਧਸਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ! ਇਹ ਰੌਲ਼ਾ ਕਾਹਦਾ, ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਕੁਝ ਤੇ ਦੱਸੋ! (ਹੱਥ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨੋਂ ਖਚਰੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} (ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਸੈਣਤ ਮਾਰ ਕੇ) ਹੱਥ ਜੋੜਦਾ ਏ ਸੂਰਮਾ, {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਦੱਸ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}ਨਾ ਤੂੰ ਈ ਦੱਸ! (ਉਸਨੂੰ ਚਿੜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਸਾਰੀਆਂ : | depth=6em}} ਲੈ ਵੇਖ ਲੈ ਫੇਰ! ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖ ਲੈ! ਖੋਭ ਲੈ ਆਪਣੇ ਦਿਲ 'ਚ ਸੂਲਾਂ! ਹਿਰਦੈ ਆਪਣਾ ਡੋਬ ਲੈ! ਆਓ ਬਣ ਪਰਛਾਈਆਂ ਛਾਈਏ, ਅੰਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਆਂ ਲਾਈਏ! (ਤੇਜ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਅੱਠ ਸਮਰਾਟ ਮੈਕਬਥ ਦੇ ਮੋਹਰਿਓਂ ਦੀ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਆਖ਼ਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਹੱਥ 'ਚ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਭੂਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ) ਉਫ਼! ਇਹ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹਦੇ ਵਰਗਾ! ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਪਰਛਾਈਂ ਏ ਬੈਂਕੋ ਦੀ! (ਅੱਖਾਂ ਮੀਚਦਾ) ਤੇਰਾ ਤਾਜ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਚੁਭ ਰਿਹਾ ਏ, ਲੜ ਰਿਹਾ ਏ ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਂਗ! (ਦੂਜੇ ਵੱਲ) ਇਹ ਵੀ ਉਸੇ ਵਰਗਾ, ਉਹੋ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਾਲ਼, ਉਹੋ ਤਾਜ! (ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਸਭ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੈ) ਇਹ ਵੀ ਉਹੋ! (ਚੀਖਦਾ) ਓ... ਗੰਦੀਓ ਭੂਤਨੀਓ! ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀ ਵਿਖਾਇਆ ਮੈਨੂੰ! ਕਿਉਂ? (ਅੱਖਾਂ ਨੋਚਦਾ ਹੈ) ਤੀਜਾ, ਚੌਥਾ ਵੀ ਏ? ਮੇਰੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਫਟ ਰਹੀਆਂ! ਕੀ ਕਿਆਮਤ ਤੱਕ ਇਹ ਲੜੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟੇਗੀ! ਓ ਵੇਖੋ.. ਹੋਰ ਆਇਆ! ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ,,ਨਹੀਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||84/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 91300gii35u1nftzmouki9qhluii4pv 250 70677 239090 234286 2026-10-08T13:10:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਦੇਖਾਂਗਾ! ਸੱਤਵਾਂ ਗਿਆ...,ਅੱਠਵਾਂ ਵੀ ਹੈ! ਇਸਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ਤਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਵੀ ਏ! (ਸ਼ੀਸ਼ੇ 'ਚ ਝਾਤੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ) ਓ ਮੇਰਿਆ ਰੱਬਾ..., ਇਹ ਕੀ! ਇਹ ਮੈਂ ਕੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾਂ, ਇਹ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਨੇ! ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਸੁਨਹਿਰੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦੰਡ ਦੀ ਛੜੀ ਲਈ ਉਹ ਤੁਰੇ ਆ ਰਹੇ ਨੇ, ਝੰਡੇ ਝੂਲਦੇ...! (ਰੋਣਹੱਕਾ) ਇੰਨਾ ਡਰਾਉਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼! ਸੱਚ ਏ..., ਇਹ ਸਭ ਸੱਚ ਏ! ਉਹ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਬੈਂਕੋ ਵੀ ਤੁਰਿਆ ਆ ਰਿਹਾ, ਲਹੂ ਲੁਹਾਨ ਬੈਂਕੋ, ਮੇਰਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸਦੀ ਔਲਾਦ ਨੇ, ਹਾਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ! ਬਸ! ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਬਸ ਕਰੋ! (ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ) ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ। (ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ਼ ਚੀਖਦਾ ਹੈ) (ਤਿੰਨੋ ਚੁੜੇਲਾਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹਵਾ 'ਚ ਡੋਲਦੀਆਂ ਮੈਕਬਬ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} ਹੋਣੀ ਤੇ ਹੋਈ ਏ, ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਇਹ ਮੈਕਬਬ ਕਿਉਂ ਭਮੱਤਰਿਆ ਜਿਹਾ ਖੜ੍ਹਾ ਏ! ਆਓ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਇਹਦੀਆਂ ਸੁੱਤੀਆਂ ਕਲਾਂ ਜਗਾਈਏ। ਖੁਸ਼ੀਆਂ 'ਚ ਝੂਮਦੇ ਗਾਉਂਦੇ ਖਵਾਬ ਜਗਾਈਏ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਹਵਾਵਾਂ 'ਚ ਸੰਗੀਤ ਘੋਲਦੀ ਆਂ! ਤੁਸੀਂ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਉਹੋ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}} ਚਲੋ ਨੀ ਬਣਾਓ ਗੋਲ ਘੜਾਰਾ, ਮਤੇ ਮੁੜ ਇਹ ਕਹੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਨੀ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਇਆ! (ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਫ਼ੈਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੈਕਬਬ ਉੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਹੰ... ਗਈਆਂ, ਕਿੱਧਰ ਗਈਆਂ? (ਹੈਰਾਨੀ 'ਚ ਸਿਰ ਝਟਕਦਾ ਹੈ) ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦਿਨ ਐ..., ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਸਾਹ-ਸੱਤ ਈ ਕੱਢ ਲਏ ਇਸਨੇ, ਜਾਨ ਈ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਲਗਦੀ। ਇਹ ਘੜੀ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ 'ਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੜਕਦੀ ਰਹੇਗੀ। (ਦਸਤੱਕ) ਆ ਜਾਓ ਜੋ ਵੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਕੀ ਹੁਕਮ ਹੈ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ? {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕੀ ਤੂੰ ਦੇਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਉਹ ਚੁੜੇਲਾਂ..., ਹੁਣੇ ਈ ਇੱਥੇ ਸੀ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਜੀ ਨਹੀਂ ਹਜ਼ੂਰ... ਮੈਂ ਤੇ... ਮੈਕਬਥ {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਕੱਟਦਾ ਹੈ) ਕੀ ਤੇਰੇ ਮੋਹਰਿਓਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘੀਆਂ... {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} (ਘਬਰਾਉਂਦਾ) ਮੈਂ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹਜ਼ੂਰ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਹੱਥ ਮਲਦਾ ਹੋਇਆ) ਕੀੜੇ ਪੈਣ ਉਸ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਤਰਦੀਆਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||85/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> fmnq707qfvlrwcu4lwj1xga1bn1ccb2 250 70678 239092 234287 2026-10-08T13:10:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਫਿਰਦੀਆਂ ਇਹ! (ਅਚੇਤ ਹੀ ਬੁੜਬੁੜਾਉਂਦਾ ਹੈ) ਨਰਕਾਂ 'ਚ ਜਾਣੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਿਹੜੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ। (ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਲਿਉਨਾਕਸ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ।.., ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਪਲਟਣ ਲਗਦੀ ਏ ਪੂਰੀ! (ਘਬਰਾਹਟ) {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਫ਼ਿਕਰ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਦੋ-ਤਿੰਨ ਘੁੜਸਵਾਰ ਨੇ, (ਝਿਜਕਦਾ) ਸੂਹੀਏ.... ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਨੇ ਹਜ਼ੂਰ ਦੀ ਖਿਦਮਤ 'ਚ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਕੀ ਸੁਨੇਹਾ? {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}}(ਇੱਕਦਮ) ਮੈਕਡਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਭੱਜ ਗਿਆ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਸਿਰ ਖੁਰਕਦੇ ਹੋਏ) ਇੰਗਲੈਂਡ...? {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਜੀ ਸਰਕਾਰ..! (ਡਰਦੇ ਹੋਏ) ਇੰਗਲੈਂਡ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਹੌਂਕਾ)...ਮੇਰੀਏ ਕਿਸਮਤੇ! ਤੂੰ ਤੇ। ..ਬੁਝ ਲਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਈ। (ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਲਿਉਨਾਕਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਕਬਥ ਬੜਬੜਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਹਵਾਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕੁਝ... ਤੁਰੰਤ! ਕਾਲ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਏ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ। (ਮੁੱਠੀਆਂ ਭੀਚਦਾ ਹੈ) ਹੂੰ..। ਏਧਰ ਫ਼ਰਣਾ ਫ਼ਰਿਆ ਤੇ ਓਧਰ ਪੂਰਾ, ਨਾਲ਼ ਦੀ ਨਾਲ਼। ਸੋਚਣ ਦਾ ਵੇਲ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ! ਬਸ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਛੁੱਟੀ... ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ... ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੁਣ ਕਰਨ... ਤੁਰੰਤ! ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਉਸਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਅਚਾਨਕ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸੰਭਲਣ, ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ ਸਭ ਨੂੰ। (ਤੈਸ਼ 'ਚ) ਬਸ ਸ਼ੇਖਚਿੱਲੀ ਵਾਲੇ ਗਪੌੜ ਬਹੁਤ ਗਏ..., ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਜੋਸ਼ ਠੰਡਾ ਪੈ ਜਾਏ, ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਹਨੇਰ੍ਹੀ ਵਾਂਗ। ਦੇਖ ਲਿਆ ਜੋ ਦੇਖਣਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕਰਾਂਗਾ ਹੁਣ। (ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ) ਕਿੱਥੇ ਨੇ ਉਹ ਸੁਨੇਹਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਏਥੇ ਭੇਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼! (ਸੰਨਾਟਾ) </poem>}}<noinclude>{{rh||86/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> k27559qauhyndvt4b0jeksirds7qhav 250 70681 239095 234787 2026-10-08T13:20:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239095 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} (ਲਾਡ ਨਾਲ) ਅੰਮਾ..., ਤੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਜੀਏਂਗੀ ਨਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਹਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ! (ਹਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਹੰ... ਬੋਲ! {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਹਟ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਕਿਤੋਂ ਦਾ! (ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਤੜਕੇ ਈ ਵੀਹ ਖ਼ਰੀਦ ਲਵਾਂ ਹੋਰ... ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੰਡੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਏ। (ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।) {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਫੇਰ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ, ਮੁੜ ਬੇਚ ਦੇਵੇਂਗੀ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਝਿੱਥੀ ਪੈ ਕੇ) ਚੱਲ! ਬੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ! (ਗਲ਼ ਨਾਲ਼ ਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ) ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੋ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ! {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਅੰਮਾ..., (ਡਰਦੇ ਹੋਏ) ਕੀ ਅੱਬੂ ਸੱਚੀਂ ਗ਼ੱਦਾਰ ਸੀ! (ਸੰਨਾਟਾ) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਹਾਂ...! (ਚੁੱਪੀ) ਗ਼ੱਦਾਰ ਸੀ ਉਹ। {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}}ਇਹ।.. ਗ਼ੱਦਾਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਖ਼ੁਦ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ) ਜਿਹੜਾ ਮੁੱਕਰ ਜਾਏ ਸੌਂਹ ਖਾ ਕੇ! {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਜਿਹੜੇ ਇੰਝ ਕਰਦੇ ਨੇ... ਉਹ ਸਾਰੇ ਗ਼ੱਦਾਰ ਨੇ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਖਿਝ ਕੇ) ਆਹੋ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਹੇ ਲਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮੁੱਕਰੇ...,ਝੂਠ ਬੋਲੇ, ਸਭ ਨੂੰ! {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਹਾਂ-ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ। (ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ) {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਤੇ ਲਾਏਗਾ ਕੌਣ ਫਾਂਸੀ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਰੋਣਹੱਕੀ) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਈਮਾਨ ਹੈ! ਤੇ ਤੂੰ... ਬਸ ਕਰ ਹੁਣ। {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਤਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਇਹ ਗ਼ੱਦਾਰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਨੇ..., ਮੂਰਖ। ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ..., ਸੌਹਾਂ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ, ਕਿੰਨੇ ਈ ਨੇ..., ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਲੱਖਾਂ! ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਟੰਗ ਦਿੰਦੇ! {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਓ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ! (ਘੁੱਟ ਕੇ ਗਲ਼ ਨਾਲ਼ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ) ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਮੇਹਰਾਂ! ਕੀ ਬਣੂਗਾ ਤੇਰਾ... ਯਤੀਮ ਦਾ! {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} (ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ) ਹੂੰਅ! ਜੇ ਅੱਬਾ ਸੱਚੀਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਰੋਂਦੀ ਨਾ? ਪਰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਈ। (ਸ਼ਰਾਰਤ ਨਾਲ) ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅੱਬਾ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਏ। (ਖਿੜਖਿੜਾ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਲਾਡ ਨਾਲ਼ ਮਾਰਦੀ ਹੈ) ਤੌਬਾ-ਤੌਬਾ! ਕਿੰਨਾ ਬੜਬੋਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਲੰਗੂਰ ਕਿਤੋਂ ਦਾ! (ਇੱਕ ਏਲਚੀ ਭੱਜਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।) ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ? (ਡਰੀ ਹੋਈ) ਅੰਦਰ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆਂ? </poem>}}<noinclude>{{rh||89/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 0xl464tqepusg4yw741l4exyk10y2ry 250 73363 239191 225637 2026-10-08T23:50:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਨਿਰਯਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਮੂਹ ਸਰਕਾਰੀ/ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦਫ਼ਤਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵਪਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬੈਰੀਅਰ ਫਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨੋਟਬੰਦੀ ਜਾਂ ਜੀ.ਐਸ.ਟੀ. ਵਾਂਗ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰੀ/ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਬਿਲਡਿੰਗ ਨੂੰ ਬੈਰੀਅਰ-ਫਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਬਿਲਡਿੰਗ ਨਿੱਜੀ (ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ) ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।</br> {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਸਰਵਿਸ ਖੇਤਰ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਵਪਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੋਵੇ; ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਕਮਾਈ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦੇਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਦੀ ਧਾਰਾ 80U ਅਧੀਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਛੋਟ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਦੇਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਤੁਰਨ ਫਿਰਨ ਦੀ ਅਸੁਵਿਧਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਅੰਗਹੀਣਤਾ ਸਬੰਧੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪਿੰਡ/ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੈਂਪ ਲਗਾ ਕੇ ਬਣਵਾਏ ਜਾਣ।</br> {{gap}}ਜਿਹੜੇ ਅੰਗਹੀਣ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਵਰਗਾਂ ਭਾਗ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ/ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।</br> {{gap}}ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਿਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ।</br> {{gap}}ਸਮੂਹ ਅੰਗਹੀਣ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮੱਤਭੇਦ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ, ਸਿਰਫ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੰਤਵ ਲਈ {{nop}}<noinclude>{{rh||67}}</noinclude> lepvwmez6sfnak81j8wknga4m03f8mr 250 73962 239119 234719 2026-10-08T13:29:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{ps| | ''(ਸੁਖੋਂ ਤੀਲਾਂ ਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੋਈ)''}} {{ps| ਮੇਲੋ | : ''(ਅੰਦਰ ਹੀ)'' ਤੋਰਾਂਗੇ ਵੇ, ''(ਅਚੇਤ ਹੀ ਪੱਲਾ ਛੁਡਾਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਇੱਕ ਤੋਰ ਕੇ ਤਾਂ ਲੇਟ ਨਹੀਂ ਆਏ ''(ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੀ ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਬੁੱਲ ਚਿੱਥਦਾ ਹੈ, ਸੁੱਖੋ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਗੱਲ ਬਦਲਣ ਲਈ ਫੇਰ ਖੰਘੂਰਾ ਮਾਰ ਕੇ ਛੇੜਦਾ ਹੈ।''}} {{ps| ਮਿੱਠੂ | : ਸ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਯੂ. ਐਸ. ਏ.। ''(ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢਦਾ ਹੈ)''}} {{ps| ਮੇਲੋ | : ''(ਮਨ ਅੰਦਰਲੇ ਤੌਖਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੱਥ ਨਾਲ਼ ਲਾਂਭੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।)'' ਵੇ ਫੇਰ ਕੀ ਐ, ਹੈ ਤੇ ਉਹੀ-। ਆਪਣੇ ਕੈਲੇ ਦਾ ਆੜੀ।}} {{ps| ਮਿੱਠੂ | : ਉਹ ਜ਼ਮਾਨਾ ਲੱਦ ਗਿਆ। ਲੋਕੀਂ ਥਾਲੀਆਂ 'ਚ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਈ ਫਿਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ। ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਉਹੀ ਐ।}} {{ps| ਮੇਲੋ | : ਫਿਰਦੇ ਆ ਤਾਂ ਲਈ ਫਿਰਨ। ਕੌਲ ਕਰਾਰ ਵੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ।}} {{ps| ਮਿੱਠੂ | : ਕੌਲ ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਸੀ ਉਹਨੂੰ ਗਿਆਂ ਯੁਗ ਹੋ ਗਏ। ''(ਚੁੱਪੀ)'' ਸ਼ਹਿਦ ਲਾ ਕੇ ਚੱਟੋ ਹੁਣ ਕਰਾਰਾਂ ਨੂੰ। ''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{ps| ਮੇਲੋ | : ਫਸਲ ਬਾੜੀ ਤਾਂ ਸਾਂਭ ਲਈਏ, ਉੱਤੋਂ ਇਹ ਬੱਦਲ ਆਉਂਦਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਣਾ। (ਸਾਹ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਮੇਰੇ 'ਚ ਤਾਂ ਆਪ ਸੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ''(ਖੰਘ ਛਿੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{ps| ਮਿੱਠੂ | : ਸੁੱਖੋ ਪਾਣੀ ਲਿਆਈਂ ਫਟਾਫਟ। ''(ਕੋਲ਼ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਮਲਦਾ ਹੈ। ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੈਲਾ ਵੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਖੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਉਨ੍ਹਾਂ ਫੜਾ ਛੇਤੀ।}} {{ps| ਸੁੱਖੋ | : ਕੀ ਹੋਇਆ? ''(ਮਿੱਠੂ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{ps| ਮੇਲੋ | : ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਨੀ ਮੈਨੂੰ। ਕਿਤੇ ਨੀ ਮਰਦੀ ਮੈਂ ''(ਔਖੇ ਸਾਹ ਭਰਦੀ ਹੈ।)'' ਇਹ ਸਰੀਰ ਈ ਪੱਛੀ ਲੱਗਣਾ ਸਾਹ ਨੀ ਆਣ ਦਿੰਦਾ।}} {{ps| ਸੁੱਖੋ | : ਧੂੰਆ ਈ ਏਨਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਦਾ ਦਮ ਘੁੱਟਦਾ। ਚਲ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਪੈ ਜਾ।}} {{ps| ਮੇਲੋ | : ਕਿਤੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨੀ, ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ-ਸਭ। ''(ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਗਏ ਦੁਪੱਟੇ 'ਚੋਂ ਨੋਟ ਕੱਢਦਾ ਹੈ।''}}<noinclude>{{rh||87 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> tv2ca4315o3lrjxtt6302h6vrxsl84c 250 73964 239120 234722 2026-10-08T13:29:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਮਿੱਠੂ | : ਦਵਾਈ ਖਾਧੀ ਸੀ ਇਹਨੇ?}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ | : ਰਾਤ ਤਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਮੈਂ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ | : ਏਨਾ ਕੰਮ ਨੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਘਰ ਬੈਠੀਆਂ। ਰਾਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ-}} {{playscript|ਮੇਲੋ | : ਕੇ ਉਹਦੇ ਕਾਹਨੂੰ ਗਲ ਪਈ ਜਾਨੈ। ''(ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਿਆ)'' ਬਥੇਰੀਆਂ ਖਾ ਲਈਆਂ ਦਵਾਈਆਂ। ''(ਸੁੱਖੋ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ | : ਮੁੱਕ ਗੀ ਸੀ ਤੇ ਦੱਸਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਫੇਰ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ | : ਵੇ ਕਾਹਨੂੰ ਔਖਾ ਭਾਰਾ ਹੋਈ ਜਾਨਾ ਕੁੜੀ ਨਾਲ਼। ਮਨ ਭਰ ਗਿਆ ਮੇਰਾ ਚੰਦਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਤੋਂ। ਪਤਾ ਨੀ ਕਦੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁੱਟਣਾ। ''(ਮਿੱਠੂ ਅਚੇਤ ਹੀ ਔਖਾ ਸਾਹ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚੀ)'' ਵੇ ਸੁਣਦਾ ਜਾ, ਜੈਲਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮੋਟਰ ਤੇ ਦੇਖ ਆ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਪੂ ਹੋਊ ਤੇਰਾ। ਆਇਆ ਨੀ ਸਵੇਰ ਦਾ। ਕਣੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਲਗਦੀਆਂ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ | : ਇਹ ਚੰਦਰੇ ਕੰਮ ਨੀ ਹੁੰਦੇ ਮੈਥੋਂ। ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਰ। ''(ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ | : ਵੇ ਹੋਰ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ। ਉਹ ਕੱਲਾ ਕਾਰ੍ਹਾ ਖੋਝਲਦਾ ਹੋਊ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਨੂੰ। ''(ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|| (ਕੈਲਾ ਉੱਪਰੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਜੀਤ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਬਿਸ਼ਨਾ ਵੀ ਆਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਤ ਮੇਲੋ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript| ਜੀਤ | : ਪੈਰੀਂ ਪੈਨੀਂ ਬੇ ਜੀ। ਕੀ ਗੱਲ}} {{playscript|ਮੇਲੋ | : ਜੀਊਂਦੀ ਰਹਿ ਕੁੜੇ। ਕਦੋਂ ਆਈ?}} {{playscript|| ''(ਜੀਤ ਦੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਪਿੱਛੋਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।)''}} {{playscript| ਸੀਤੋ | : ਕੀ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰੀ ਜਾਨਾਂ ਸਵੇਰ ਦਾ।}} {{playscript| ਤੇਜਾ | : ਇੱਕ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਢਿੱਡ ਨੀ ਭਰਿਆ।}}<noinclude>{{rh||88 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> qvxoybxx0jr3mdfgvdqarhmjs9sqshj 250 73968 239121 234732 2026-10-08T13:29:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਮੇਲੋ | : ''(ਹੱਥ ਨਾਲ਼ ਅਚੇਤ ਹੀ ਟਾਲਣ ਜਾਂ ਪਿੱਛਾ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ ਜੈਸਚਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।)'' ਜਾ ਕੁੜੇ... ਮੈਂ ਠੀਕ ਆਂ।}} {{playscript|| ''(ਜੀਤ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਟੋਕਰਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਵੀ ਕੈਲੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ | : ਗਈ ਕਿੱਥੇ ਐ ਤੜਕੇ ਦੀ ਸਜ-ਧਜ ਕੇ।}} {{playscript| ਸੀਤੋ| : ਹੁੰਦਾ ਕੌਣ ਏ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ-ਹੈਂਅ।}} {{playscript| ਤੇਜਾ | : ਪਤਾ ਮੈਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਹੁੰਨਾਂ ਤੂੰ॥}} {{playscript|| ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਪੌੜੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript| ਬਿਸ਼ਨਾ | : ਬੱਲੇ ਬਾਪੂ ਗੜਕਦਾ ਹਾਲੇ।}} {{playscript|| ''(ਸੁੱਖੋ ਰੋਟੀ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ | : ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਤ ਦੇ ਰੋਣੇ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ।}} {{playscript| ਸੁੱਖੋ | : ਤੂੰ ਕਿੱਧਰ ਚੱਲੀ ਹੁਣ?}} {{playscript|ਮੇਲੋ | : ਅੰਦਰ ਈ ਲੈ ਚੱਲ। ਏਥੇ ਤਾਂ ਡਰ ਆਉਂਦਾ।}} {{playscript|| ''(ਸੁੱਖੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੇਜਾ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript| ਤੇਜਾ | : ਮੁੰਡਾ ਈ ਕੰਜਰ ਖੱਸੀ ਨਿਕਲਿਆ। ਨਈਂ ਥੋਡੀ ਕੀ ਮਜ਼ਾਲ ਸੀ ਐਂ ਜ਼ਬਾਨ ਚਲਾ ਜਾਂਦੀਆਂ।}} {{playscript| ਬਿਸ਼ਨਾ | : ''(ਬੌਂਦਲਿਆ ਜਿਹਾ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ)'' ਓ ਬਾਪੂ ਬਾਹਲਾ ਤੱਤਾ ਵਈ।}} {{playscript| ਸੀਤੋ | : ਏਡਾ ਝੋਰਾ ਏ ਤੇ ਆਪ ਜਾਇਆ ਕਰ। ਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੁੜੇ ਸੌ ਖੂਹੀਂ ਜਾਲ ਪਾਉਂਦੇ ਆ।}} {{playscript|| ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਮੁੜ ਥੱਲੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਜਾ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਉਲਾਰ-ਉਲਾਰ ਕੇ''}}<noinclude>{{rh||89 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> tcn45ft0d55r9aoefuulokgdmeowjkz 250 73969 239122 234741 2026-10-08T13:29:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|| ''ਬੋਲਦਾ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।''}} {{playscript| ਤੇਜਾ | : ਬਥੇਰਾ ਕਰ ਤਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ। ਹੁਣ ਫੀਮਾਂ ਬੇਚ ਲਾਂ ਥੋਡੀ ਖ਼ਾਤਰ।}} {{playscript|| ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕੈਲਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript| ਬਿਸ਼ਨਾ | : ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ। ਕੁਝ ਵੀ ਨੀ ਬਦਲਿਆ। ਸਭ ਉਵੇਂ ਦਾ ਉਵੇਂ। ''(ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਬੱਦਲ ਗੱਜਦੇ ਹਨ। ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਪਰੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦੇ ਹੋਏ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript| ਗੀਤ | : <poem>ਪੁੱਤਾਂ ਜਈਆਂ ਪੁਲੀਆਂ ਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੀਆਂ ਢਿੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੀਆਂ ਕਿ ਰੋਣੇ ਪੈ ਗਏ ਸਿਆਪੇ ਪੈ ਗਏ। ਕਹਿਰ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮਾਨੋਂ ਫਟੀਆਂ ਵਹਿਸ਼ਤਾਂ ਨੰਗੀਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚੀਆਂ ਹਿਚਕੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹਿੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ ਕੱਜਣ ਸਭ ਲਹਿ ਗਏ ਸਿਆਪੇ ਪੈ ਗਏ...।</poem>}} {{playscript|| ''(ਸੁੱਖੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਪਿਆ ਸਮਾਨ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਤੇ ਬਿਸ਼ਨਾ ਇੱਕ ਸਾਈਡ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰੀਆਂ ਤੇ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੰਟਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਰਾ ਬਾਹਰੋਂ ਦੌੜਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੋਂ ਬੋਰੀ ਤੇ ਕਹੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਮਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਉਹ ਕਹੀ ਠੋਕਦਾ ਹੈ।''}} {{playscript||<poem>ਮੇਰਿਆ ਸ਼ੇਰਾ ਜਮਾ ਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇਰਾ, ਢਾਈਂ ਨਾ ਜੇਰਾ ਜੀਉਣ ਦੀ ਬੇਲਾ, ਮਨਾ ਦਾ ਖੇੜਾ ਦਿਲੋਂ ਨਾ ਲਹਿ ਜਾਏ ਸਿਆਪੇ ਪੈ ਗਏ।</poem>}} {{playscript|| ''(ਸ਼ੇਰਾ ਕਹੀ ਚੁੱਕੀ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਯਮਾ ਦੀ ਫੌਜ਼ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਮੇਲੋ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ''}}<noinclude>{{rh||90 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 0jvjjim2rps5ri3nba4diegg6r4h11g 250 73971 239123 234743 2026-10-08T13:30:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|| ''ਵੱਲ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਧਰ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰਾ ਗਿਆ ਹੈ।)''}} {{Playscript| ਮੇਲੋ | : ਹਾਏ ਵੇ, ਇਹ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਈ ਜਾਂਦਾ ਸੜ ਜਾਣਾ। ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਮਾਰ ਵਗੀ ਏ...। ਉਤਰ ਕੇ ਲੜਨ ਡਿਹਾ ਗਰੀਬਾਂ ਨਾਲ਼। ''(ਮਿੱਠੂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{Playscript| ਮਿੱਠੂ | : ਹੁਣ ਕੀਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਆਢਾ ਲਾਈ ਬੈਠੀ ਏਂ।}} {{Playscript||''(ਮੰਜਾ ਡਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।)'' ਲੈ ਦਵਾਈ ਖਾ ਲੈ। ਸੁੱਖੋਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆ।}} {{Playscript| ਮੇਲੋ | : ਰਹਿਣ ਦੇ ਵੇ। ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਕੱਟਣਾ ਹੁਣ ਦਵਾਈਆਂ 'ਤੇ। ''(ਸਾਹ ਉੱਖੜਦਾ ਹੈ।)'' ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਣੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਪੱਛੀ ਲੱਗੀ ਏ। ''(ਸੁੱਖੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਦਵਾਈ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{Playscript| ਮਿੱਠੂ | : ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਤੇ ਸਭ ਦਵਾਈਆਂ 'ਤੇ ਐ। ਤੂੰ ਨਾਗਾ ਪਾਉਣੋਂ ਹਟਦੀ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript| ਸੁੱਖੋ | : ਰੋਟੀ ਲਿਆਵਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ?}} {{Playscript| ਮਿੱਠੂ | : ਐਂ ਕਰ ਚਾਹ ਲਿਆ ਘੁੱਟ ਕੈੜੀ ਜਹੀ ਕਰ ਕੇ। ਰੋਟੀ ਬਾਅਦ 'ਚ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ''(ਸੁੱਖੋ ਉਹਨੂੰ ਘੂਰਦੀ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਦੀ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਕੱਢ ਕੇ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।''}} {{Playscript| ਕਿਸ਼ਨਾ | : ਇਹਨੂੰ ਤਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਈ ਲੈ ਲੈਣਾ। ਪਤਾ ਨੀ ਕੀਹਦੇ 'ਤੇ ਗਿਆ। ਜਮ੍ਹਾਂ ਉਲਟਾ ਏ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ੋਂ।}} {{Playscript| ਕੈਲਾ | : ''(ਪਰ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)'' ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਮੇਰੇ। ''(ਬਿਸ਼ਨੇ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਫਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਬਿਸ਼ਨਾ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।)''}} {{Playscript| ਮੇਲੋ | : ਉਹ ਪਤਾ ਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੋਣਾ ਭੁੱਖਣ ਭਾਣਾ।}} {{Playscript| ਮਿੱਠੂ | : ''(ਵਿਅੰਗ)'' ਕੀ ਕਰੀਏ ਮੁਕੱਦਰਾਂ 'ਚ ਲਿਖੀ ਏ ਭੁੱਖ।}} {{Playscript| ਮੇਲੋ | : ਨਾ ਵੇ ਚੰਦਰਿਆ, ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਅੰਨਦਾਤਾ ਹੁੰਦਾ।}} {{Playscript| ਮਿੱਠੂ | : ਸੰਗ ਨੀ ਆਉਂਦੀ ਫੋਕੀਆਂ ਫੜਾਂ ਮਾਰਦਿਆਂ।}} {{Playscript| ਮੇਲੋ | : ਤੂੰ ਤੇ ਸਰੀਕੇ ਪਿੱਟਣ ਬਹਿ ਜਾਨਾਂ। ਅਸੀਂ ਨੰਗ ਆਂ ਤੇ ਤੂੰ।}}<noinclude>{{rh||91 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> hyk9ubmdpqnrmzsiqi9ccz493utnsb3 250 73973 239124 234750 2026-10-08T13:30:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239124 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript| ਮਿੱਠੂ | : ''(ਕਟਦਾ ਹੈ।)'' ਪਈ ਰਹਿ, ਫੇਰ ਛਿੜ ਜੂ ਹੱਥ। ''(ਸੁੱਖੋ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript| ਸੁੱਖੋ | : ਰੋਟੀ, ਖਾ ਲੈ ਜੇ ਖਾਣੀ ਆ ਤੇ।}} {{playscript| ਮਿੱਠੂ | : ''(ਭੜਕਦਾ)'' ਮੈਂ ਤੈਂਨੂੰ}} {{playscript| ਸੁੱਖੋ | : ਮੈਥੋਂ ਨੀ ਬਣਦੀਆਂ ਚਾਹਾਂ। ''(ਦਬੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਚ)'' ਨਸ਼ੇੜੀਆਂ ਲਈ। ''(ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript| ਮੇਲੋ | : ਹੁਣ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ?}} {{playscript| ਮਿੱਠੂ | : ''(ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਬੇਬਸੀ 'ਚ)'' ਸਮਝਾ ਲੈ ਇਹਨੂੰ। ਹੋ ਗਿਆ। ''(ਵਿਸ਼ ਜਿਹਾ ਘੋਲਦਾ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript| ਮੇਲੋ | : ''(ਬੈਠਦੇ ਹੋਏ)'' ਵੇਖ ਪੁੱਤ ਹੁਣ ਤੂੰ ਈ ਸਿਆਣਾ ਏਂ ਘਰ 'ਚੋਂ। ਸੁੱਖ ਨਾਲ਼ ਸਮਝਦਾਰ ਵੀ ਏਂ।}} {{playscript| ਮਿੱਠੂ | : ''(ਹਿਰਖ ਕੇ)'' ਨਾ ਹੁਣ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲਾਂ ਕਿ ਨਾ। ''(ਖਿੱਝ ਕੇ ਥਾਲੀ ਸਾਈਡ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript| ਮੇਲੋ | : ਖਾ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਖਾ। ਜਿਉਂਦੀ ਦੇ ਈ ਜਿੰਦਰੇ ਮਾਰਨ ਡਿਹਾ ਮੂੰਹ 'ਤੇ। ''(ਉੱਠਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript| ਮਿੱਠੂ | : ਪਈ ਰਹਿ ਨਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਦਵਾਈਆਂ 'ਚ। ''(ਸੁੱਖੋ ਭਾਂਡੇ ਚੁੱਕਣ ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ ਉਹਨੂੰ ਘੂਰਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।)'' ਬੈਠ ਕੇ ਦਸ}} {{playscript| ਮੇਲੋ | : ਕੀ ਦੱਸਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਨੀ ਸੁਝਦਾ ਕੁਝ। ਕਿੰਨਾ ਕੰਮ ਖੜ੍ਹਾ ਸਿਰ 'ਤੇ। ਤੇ ਤੂੰ ਕੱਛ 'ਚ ਵੰਝਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਤੁਰਿਆ ਫਿਰਦਾਂ।}} {{playscript| ਮਿੱਠੂ | : ਇਹ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਰੋਣੇ-ਧੋਣੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਨਾ ਰੋਇਆ ਕਰ।}} {{playscript| ਮੇਲੋ | : ਫੇਰ ਕੀਹਦੇ ਕੋਲ਼ ਜਾ ਕੇ ਰੋਵਾਂ। ਇੱਕ ਤੇ ਤੁਰ ਗਿਆ ਪਾਹਲਾ ਹੋ ਕੇ। ਦੂਜਾ ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਤਪਾਉਨੈ ਦਿਨ ਰਾਤ।}} {{playscript| ਮਿੱਠੂ | : ਸੌ ਵਾਰ ਸਮਝਾਇਆ, ਖਾਨੇ ਪਵੇ ਤਾਂ ਨਾ।}} {{playscript| ਮੇਲੋ | : ਤੂੰ ਪਿਓ ਜੰਮ ਪਿਆ ਸਭ ਦਾ। ਗੱਲ ਕੀ ਏ, ਜੇ ਦੋ ਘੜੀ ਗੇੜਾ ਮਾਰ}}<noinclude>{{rh||92 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 37baj4tu8wrboh97orxbyvx24d866vy 250 74004 239125 234933 2026-10-08T13:30:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem> {{playscript||ਆਏਂਗਾ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ। ਪਿਓ ਤੇਰਾ ਗੱਲ ਕਰ ਆਊ ਕੁੜੀ ਦੀ। ਪਰ ਦਿਮਾਗ 'ਚ ਆਵੇ ਤਾਂ ਨਾ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ|: ਨਾ ਜਾ ਵੀ ਆਉ ਉਹ ਹੋਅ, ਮੰਨ ਵੀ ਜਾਣਗੇ ਉਹ, ਫੇਰ, ਫੇਰ ਕੀ ਕਰੋਂਗੇ, ਵਿਆਹ ਮੰਗਣਗੇ, ਦਸ ਦਿਨਾਂ 'ਚ। ''(ਮੇਲੋਂ ਚੁੱਪ। ਸੁੱਖੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਹੈਗੇ ਓਂ ਇੰਨੇ ਜੋਗੇ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ|: ਜਾ ਵੇ ਜਮਾਂ ''(ਦੋਹੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।)'' ਖਹਿੜਾ ਛੱਡ। (ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਤਾ ਨੀ ਕੀ ਕਰਨਾ ਏਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ। ''(ਸੁਖੋਂ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਹੁਣ ਲਗਦੀਆਂ ਮਿਰਚਾਂ, ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਾ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ। ਮਾਰਦੇ ਗੱਲਾਂ। ''(ਸੁੱਖੋ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਉੱਠ ਕੇ ਸੱਥ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਕਰਨਾ ਮੈਂ ਏਥੇ ਹੁੰਅ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਓ ਮਿੱਠੂਆ ਗੱਲ ਸੁਣ ਉਏ। ''(ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੱਥ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਝਟਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ 'ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਮੰਜੀ 'ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਕੋਲ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ)'' ਭੈਣ ਦੇਣਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਇਸ ਪਰਛਾਈ ਦਾ। ''(ਦੋਹੇਂ ਹੱਸਦੇ ਹਨ।)'' ''(ਦੋਹੇ ਅਲੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|1| : ''(ਦੂਰੋਂ ਈ)'' ਕਿਓਂ ਵਈ ਭਤੀਜ ਸਰਿਆ ਨੀ ਬੁੱਤਾ ਐਂ ਸਿਰ ਸੁੱਟੀ ਬੈਠਾਂ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਉਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਯਾਰ। ਮਾਂ ਵੀ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀ... ਜਦੋਂ ਦੇਖੋ ‘ਕੀ ਕਰਨਾਂ' ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਹੁਣ, ਹੈ ਕੀ ਏਥੇ ਕਰਨ ਨੂੰ।}} {{playscript|2| : ਲੋ, ਗੋਲਾ ਪੀਹ ਕਰ ਲੈਨੇ ਆਂ - ਹੋਰ ਕੀ।}} {{playscript|1| : ਖਲੋ ਜਾ, ਉਹ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਨੇ ਆਂ। ''(ਜੇਬ 'ਚੋਂ ਕੈਪਸੂਲ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)'' ਲੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰਾਂ ਸਿਰ ਹੋ - ਫੇਰ ਕਰਦੇ ਆਂ। ਚਲ ਵੰਡ ਉਇ}}</poem><noinclude>{{rh||93 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 4p4t8rjvqt1xmo12uc3270xdb1olnza 250 74005 239126 235689 2026-10-08T13:30:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|| ''(2 ਨੰਬਰ ਪੱਤੇ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਕੈਪਸੂਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਤਲੀ'' 'ਤੇ</br> ''ਝਾੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੱਕਾ ਮਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|1| :ਹੰਅ। (ਪੱਤੇ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ) ਹੁਣ ਸੁਣਾ ਘੁੰਡੀ ਕੀ ਏ ਵਿਚਲੀ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| :ਘੁੰਡੀ ਕਾਹਦੀ, ਜਸਪਾਲ ਆਇਆ, ਬਾਹਰੋਂ, ਫੌਜੀ ਦਾ ਆੜੀ। ਆਪਣੀ ਸੁੱਖੀ ਦੀ ਗੱਲ ਚਲਦੀ ਸੀ ਜੀਹਦੇ ਨਾਲ਼। ''(ਸੁੱਖ ਵੀ ਸੁਣਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|2| :ਲੈ ਤੇਰੀ ਤੇ ਲਾਟਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਕੰਜਰਾ ਬੰਨੇ ਬਿਠਾਏ ਦੀ। ''(ਪੱਤੇ ਲਾਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।)'' ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਲੈ ਜਾਈਂ ਡੱਬੀ 'ਚ ਪਾ ਕੇ। ''(ਹੱਸਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|1| : ਹੋਰ ਕੀ..., ਉਡਜਾ ਉੱਥੇ ਈ ''('ਉੱਥੇ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਖਾਸ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਲਮਕਾ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।)'' ਏਥੇ ਕੁਝ ਨੀ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| :ਇਹ ਸਾਲਾ... ਉੱਥੇ.. ਪਤਾ ਨੀ ਕਿੱਥੇ ਐ। ਮੇਰੇ... ਨੀ ਆਇਆ ਹੱਥ ਕਦੇ। ''(ਕੈਲੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਸੁੱਖੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਘਬਰਾਅ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਉਇ ਕੈਲਿਆ, ਇਹਨੇ ਤਾਂ ਲਗਦੈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਈ ਸੁਣ ਲਿਆ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :ਨਵਾਂ ਥੀਂ ਏ ਇਹਦੇ 'ਚ। ਇੰਝ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਏਥੇ ਮ੍ਰਿਤੂਲੇਕ 'ਚ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| :ਓ ਰੋਕ ਤਾਂ ਸਹੀ ਉਹਨੂੰ। {{gap}}''(ਪਿੱਛੋਂ ਜੀਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਮਲੀ ਟਿੱਚਰਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।''}} {{playscript|2| :ਤੁਰਦੀ ਤਾਂ ਵੇਖ ਕਿਵੇਂ ਐ।}} {{playscript|1| : ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੀ ਬਹੂ ਨਹੀਂ ਉਇ।}} {{playscript|2| :ਉਹੀ ਐ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਥੋਡੀ ਉਇ ਖੜ੍ਹ ਜੋ ਜਰਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਭੰਬੂ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ 'ਚ ਗੇੜਾ ਖਾ ਆਪ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਲੀ ਤੇ ਦਾਤਰੀ ਲਈ ਜੀਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਤਨਾ ਝੂਲਾ ਜਿਹਾ ਸਦਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਹੈ ਨਹੀਂ ਕਾਸੇ ਜੋਗਾ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :ਟਿਕ ਜਾ। ਪਰਛਾਈਆਂ ਨੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ)'' }}<noinclude>{{rh||94 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> jvvd1glg49qioo0xhn5q70sik9em7av 250 74006 239127 235032 2026-10-08T13:30:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{playscript|ਕੈਲਾ| : ਬਸ ਇੱਕ ਗੱਲ ਬਿਸ਼ਨਿਆ, ਅੱਖਾਂ-ਕੰਨ ਹੋਗੇ... ਬੰਦ ਵੀ ਨੀ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਬਸ ਹੱਥ ਈ ਹੈ ਨੀ, ਕਰ ਨੀ ਸਕਦੇ ਕੁਝ...। ਇਸ ਪੀੜ ਦੀ ਤੋੜ ਕੋਈ ਨੀ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਬੁੱਤ ਬਣਿਆ ਸੁਣਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|1| : ਉਮਰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨੀ ਯਾਰ ਹਾਲੇ -।}} {{playscript|2| : ਬਿਸ਼ਨੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੁੱਝੀ, ਇਹੋ ਜਹੀ ਜਨਾਨੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮਰਨ ਦੀ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਉਇ ਪੱਤੇ ਦੇਖ ਲਓ ਪਹਿਲਾਂ ਫੇਰ ਰੌਲ਼ਾ ਪਾਓਂਗੇ। ਚੱਲੋ। ''(ਸਰ ਬਣਾ ਕੇ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ।)'' ਆ ਗਈ ਮੇਰੀ।}} {{playscript|1| : ਪੇਕੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਲੀ ਗਈ ਇਹ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੋਰ ਤੀ ਅਗਲਿਆਂ। ਕਿਹੜਾ ਝੱਲਦਾ।}} {{playscript|2| : ਉੱਤੋਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ, ਲਗਦੀ ਏ ਕਿਤੇ ਦੂਏ ਥਾਂ। ''(ਪੱਤੇ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਸ਼ੇਰਾ ਵੀ ਤੇ ਗਭਰੂ ਏ। ਉਹ ਨੀ ਕਰਦਾ ਕੋਈ ਹੀਲਾ ''(ਦੋਹੇਂ ਹੱਸਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਸਰ ਚੱਲੋ ਯਾਰ। ਪੀਹਣ ਪਾ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੇ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਔਖਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।)'' ਖੁਸਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿ ਗਏ ਫੌਜੀਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਫੇਰ ਕੁੱਝ ਹੁੰਦਾ! ਤੁਰ ਏਥੋਂ-ਕੁਝ ਨੀ ਏਥੇ। ''(ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਤੁਰ ਗਏ ਹਾਣੀ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਜਾਨੀਂ ਰੁਲ ਗੀ ਜਵਾਨੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਮਾਣੀਂ ਗਲੇ ਦੀ ਗਾਨੀ ਕਿ ਫਾਹੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਿਆਪੇ...। ''(ਜਮ ਪਰਦਾ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਮਸਾਣਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''( ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੱਧਮ ਪੈਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)'' ਡਿਗਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾਂ... ਡਿਗਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾਂ... ਕਦੋਂ ਦਾ... ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਸਮਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਸੀ,ਦੇਹ}}</poem><noinclude>{{rh||95 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 8rx4rf6fbfr82b0o0os69rv83ihf1qb 250 74012 239128 235034 2026-10-08T13:30:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਦਾ ਪਤਾ ਨੀ ਅਚਾਨਕ, ਦੁਧੀਆ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਬੱਦਲ... ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਿਰਣਾਂ ਸੁੱਟਦਾ... ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਉਲਰਦਾ ਆਉਂਦਾ, ਕਿਰਣਾਂ ਦੀ ਡੋਰ ਫੜ ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗਦਾ। ਹੇਠਾਂ ਝਾਤੀ ਮਾਰਦਾਂ, ਅੱਗ ਹੀ ਅੱਗ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ। ਕਿਰਣਾਂ... ਬੱਦਲ ਸਭ ਗਾਇਬ। ਵਿਚਾਲੇ ਲਟਕ ਰਿਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਸੁੰਨ ਸਰਾਂ। ''(ਚੁੱਪੀ)'' ਅਜੀਬ ਸੁਫ਼ਨਾ ਸੀ। ਕਾਹਦੇ ਬਣਦੇ ਇਹ ਸੁਫ਼ਨੇ ਫੌਜੀਆ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਚਰਬੀ ਪਿਘਲਦੀ, ''(ਦਿਮਾਗ਼ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ)'' ਏਥੋਂ। ''(ਹੱਸਦਾ)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਤੇ ਸੱਚ-ਉਹ ਕਾਹਦਾ ਬਣਦਾ? ''(ਚੁੱਪੀ)'' ਕੀ ਸੀ ਉਹ...ਸੁਫ਼ਨਾ ਕਿ ਸੱਚ?}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਬਿਸ਼ਨੇ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ)'' ਉੱਥੋਂ ਸੁਫ਼ਨਾ, ਇੱਥੋਂ ਸੱਚ। ''(ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)'' ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇ ਸੁਫ਼ਨਾ ਈ। ''(ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚਿਆ ਇੰਝ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਏਕ ਸਮਝ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।)'' ਸੁਫ਼ਨੇ ਵੀ ਦੂਰੋਂ ਈ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਬਿਸ਼ਨਿਆ, ਤੇ ਸੱਚ ਵੀ, ਉੱਥੋਂ। ''(ਚੁੱਪੀ)'' ...ਫਰਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਏ!}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਜਿਵੇਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਤੜਪਦਾ ਹੈ।)'' ਤੇ ਨੀਂਦ?}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ, ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ''(ਦੂਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ।)'' ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਏ। ''(ਕੈਲਾ ਦੂਰ ਖਲਾਅ 'ਚ ਘੂਰਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਫਨੇ ਲੈ ਰਿਹਾ ਰੱਖੋ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਚੁੱਪੀ)'' ਯਾਰ ਫੌਜੀਆ ਜੀਤ ਬਹੁਤ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਏ। ''(ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਹੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਹੈਰਾਨ ਜਿਹਾ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਉੱਠ ਕੇ ਮਾਰਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।'') ਮੈਂ ਸਾਲਿਆ ਕੋਈ ਲਤੀਫ਼ਾ ਸੁਣਾਇਆ। ''(ਆਪ ਹੀ ਹੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਕਿਹਾ ਸੀ ਨਾ, ਸੁਫ਼ਨਾ ਹੋਵੇ ਬਾਝੋਂ ਸੱਚ ਦੂਰੋਂ-ਦੂਰੋਂ ਈ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ। ''(ਫੇਰ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਏਡੀ ਨੀ ਗੱਲ... ਤੂੰ...}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਏਡੀ ਹੀ ਐ। ਸੁਫ਼ਨਾ ਟੁੱਟਦਾ ਤੇ ਨਾਲ਼ ਈ ਨੀਂਦ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਫੇਰ}}<noinclude>{{rh||96 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> tjmefnd4bpza5alakags7hp3t6o9wis 250 74013 239129 235037 2026-10-08T13:31:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|| ਸੱਚ ਚੁਭਣ ਲੱਗਦਾ... ਜਿਵੇਂ ਜੀਤ ਚੁਭਦੀ ਸੀ। ''(ਮੁੜ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਤਾਂ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸੀ ''(ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲੇ| : ਸੀ, ਹੈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਉੱਥੇ... ਤੇ ਤੂੰ}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : (ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ) ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ! ''(ਦੋਹੇਂ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਲੋਟ ਪੋਟ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।)'' ਅਜੀਬ ਗੋਰਖ ਧੰਦਾ ''(ਹਾਸਾ ਰੋਕਦੇ ਹੋਏ)'' ਮੱਤਾਂ ਦੇਣ ਨੂੰ ਲੈ ਦੇ ਕੇ ਮੈਂ ਈ ਲਭਦਾਂ ਤੈਨੂੰ। ''(ਹੱਸਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲੇ| : ''(ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ)'' ਹੋਰ ਹੈ ਈ ਕੌਣ ... ਮੈਂ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਗੁਆਂਢੀ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਕ੍ਰਾਸ ਫਾਇਰਿੰਗ ''(ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਐਕਸ਼ਨ। ਖੁਦ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।)'' .. ਸ਼ਹੀਦ}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਵੇਖ-ਵੱਡਾ ਸ਼ਹੀਦ ''(ਖ਼ੁਦ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।)'' ਕੌਮ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ।)'' ਵੇਖ ਯਾਰ ਬਿਸ਼ਨਿਆ ਇੰਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਕਰ। ਡਰ ਆਉਂਦਾ। ''(ਝੁਣਝੁਣੀ ਜਿਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਸੁਆਦ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਬੜਾ ਬਹਾਦਰ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਮੈਂ ਤੇ। ''(ਕੈਲਾ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਘੂਰਦਾ ਹੈ।)'' ਮਾਰ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਧੁੰਮਾਂ ''(ਮਸ਼ਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।)'' ਸੂਰਮੇ ਦੀਆਂ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਠਹਿਰ ਤੇਰੀ ਉਇ (ਚਿਖਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਲੱਕੜੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਮੂਹਰੇ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।)}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਓ ਫੌਜੀਆ ਰਹਿਣ ਦੇ ਉਇ ਵੀਰ ਬਣ ਕੇ... ਬਸ ''(ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇਹ ਦੌੜ ਇੱਕ ਖੇਡ ਜਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਵੀ ਸਵਾਦ ਲੈਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਾਹੋ-ਸਾਹੀ ਹੋਇਆ ਬਿਸ਼ਨਾ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।)'' ਬਸ ਉਇ ਬਸ, ਕਿਉਂ ਮਰਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਉਂਦ ਖਰਾਬ ਕਰਦਾਂ। ''(ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਕੈਲਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||97 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 8pfbav71cgg6lcblfjb1lf23z0g53di 250 74014 239130 235048 2026-10-08T13:31:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{playscript|ਕੈਲਾ| : ਸੁਆਦ ਆ ਗਿਆ ''(ਹੌਂਕਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਦਾ?}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਹੂੰ..., ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਸਾਲਾ ਖਲਜਗਣ ''(ਹੱਸਦਾ)'' ''(ਪਿੱਛੋਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਆਵਾਜ਼ਾਂ| : ਸਾਂਭ ਲਓ ਉਇ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਂਝ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕੈਲਾ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਬਾਹਰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ)'' ਇਹ ਤੇ ਮੰਡੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆ ਰਹੀਆਂ।}} {{playscript|ਆਵਾਜ਼ਾਂ| : ਬੱਦਲ ਆਉਂਦਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਗੜਗੜ ਕਰਦਾ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਮਰ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰਾ ਪਿੰਡਾ ਨੀ ਛੱਡਦੀ ਇਹ ਮੰਡੀ। ਲੋਕ ਦਾ?}} {{playscript|ਆਵਾਜ਼ਾਂ| :1. ਏਹ ਤੇ ਭੈਣ ਦੇਈਂ ਨ੍ਹੇਰੀ ਚੜ੍ਹੀ ਲਗਦੀ।</br> 2. ਪੱਲੀ ਖੁੱਲੀ ਦੇਖ ਉਇ ਕੋਈ ਹੈਗੀ ਤੇ।</br> 3. ਛੇਤੀ ਹੱਥ ਮਾਰ। ਸਾਲਾ ਪੈਰ ਤਾਂ ਦੇਖ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਟਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੂਪਾ</br> 4. ਓ ਆਉਨਾਂ ਵਾਂ ਹੋਰ ਹੁਣ ਉੱਡ ਕੇ ਆ ਜਾ। (''ਕੈਲਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਸਮੁਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਚਿਖਾ ਕੋਲ਼ ਕੈਲੇ ਵਾਲੀ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ)''}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਤੇਰੀ ਗਠਰੀ ਮੇਂ ਲਾਗਾ ਚੋਰ</br> ਮੁਸਾਫਰ ਜਾਗ ਜ਼ਰਾ}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਬਿਸ਼ਨੇ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ)'' ਫੇਰ ਪੈ ਗਿਆ ਦੌਰਾ-।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਕਾਂਬਾ ਛਿੜਦਾ ਹੈ। ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਉਹੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ, ਉਹ ਰਾਤ ''(ਗਲੇ ਨੂੰ ਪਲੋਸਦਾ ਹੈ)'' ਪਰਲੋ ਦੀ ਰਾਤ, ਕਹਿਰ ਘੁੱਪ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ''(ਚਿਤਾ ਵੱਲ ਝੜਦੇ-ਝਰਦੇ ਹੱਥ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਥੇਹ ਨੂੰ ਧੂਹ''}} </poem><noinclude>{{rh||98 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> ql5aotu7h25xzer2a58gi9ej23w2ikm 250 74015 239131 235050 2026-10-08T13:32:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem> {{playscript||ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ।)}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਉਸ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦਾ ਹੈ।)'' ਬਿਸ਼ਨਿਆ ਉਇ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਡਰਿਆ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)'' ਉਹ ਵੇਖ, ਉਹ ਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਏ। ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੀਤਿਆ... ਉਹੀ ਕਿਆਮਤ ਦੀ ਰਾਤ। ਕੱਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬਰ-ਤਿਆਰ ਫਸਲਾਂ... ਹਾਕਾਂ ਮਾਰਦੀਆਂ। ''(ਕੈਲਾ ਮੋਢੇ ਤੇ ਪਿੱਠ ਥਪਥਪਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।)'' ਮਾਰੋ-ਮਾਰ ਚਲਦੀਆਂ ਕੰਬਾਈਨਾਂ। ਬੂੰਦਾਂ-ਬਾਂਦੀ ਛਰਾਟਿਆਂ 'ਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਉੱਪਰ ਬੱਦਲ ਥੱਲੇ ਧੂੰਆਂ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ਼ ਝੰਜੋੜਦਾ ਹੈ।)'' ਬਿਸ਼ਨਿਆ ''(ਚੁੱਪੀ)'' ਬਸ ਕਰ, ਬੀਤ ਗਿਆ ਉਹ... ਕਦੋਂ ਦਾ। ਦੇਖ...! ''(ਚਿਖਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੀਤਦਾ ਏਥੇ, ਅਟਕ ਗਿਆ ''(ਸਿਰ ਟਟੋਲਦਾ ਹੋਇਆ)'' ''(ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਮੰਡੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਜਾ ਕੇ ਦੂਰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਪਲੀਆਂ ਰੁਲਣ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀਆਂ ਹੋਣ ਜਿਵੇਂ ਰੰਡੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਘਰ ਘਰ ਭੰਡੀਆਂ ਜੀਉਣ ਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਸਿਆਪੇ ਪੈ ਗਏ...।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਕੈਲਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।)'' ਬੀਤ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਇਹ ਕੀ ਏ? ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਮੁੱਠੀ 'ਚ ਆਇਆ ਪਿਆ... ''(ਹੱਸਣ ਲਗਦਾ ਹੈ।)''... ਤੇ ਕਿਸੇ ਲਈ ਮੌਸਮ ਬੜਾ ਬੇਈਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ''(ਉਲਟੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)'' ਗਰਮੀ ਨੇ ਵੱਟ ਕੱਢੇ ਪਏ ਸੀ। ''(ਆਪਣੀ ਹੀ ਬਾਂਹ ਫੜ वे ਝੂਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਜੋੜੇ ਬਾਹਾਂ 'ਚ ਬਾਹਾਂ ਪਾਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ''(ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖ ਕੇ ਫੇਰ ਇਕਦਮ ਸੰਜੀਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)'' ਪੁੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲ਼ੀ ਫਸਲ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਤਰ ਗਈ ਘਰ ਘਰ ਸੱਥਰ ਵਿਛ ਗਏ। ਤੇ... ''(ਡੌਰ-ਭੌਰ ਜਿਹਾ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਥਾਂ ਪਛਾਣ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।)''}}</poem><noinclude>{{rh||99 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 0ka6k1faq3zgd1ffkvy9uvvzxhje2t3 250 74016 239132 235199 2026-10-08T13:33:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{playscript|ਕੈਲਾ| : ਤੇ ਤੂੰ..., ਏਥੇ ਆ ਬੈਠਾ...। ਮਸਾਣਾਂ 'ਚ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ)'' ਤਿਲਕੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ... ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਪਏ। ਪਤਾ ਨੀ ਲਗਦਾ..., ਉੱਪਰ-ਥੱਲੇ... ਇੱਕੋ ਵੇਲ਼ੈ... ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ... ਉਧੜਦਾ ਹੀ ਜਾਂਦਾ। ... ਜਿਹੜਾ ਮਰਨ ਤੁਰਿਆ ਸੀ... ਉਹ ਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਖਹਿੜਾ ਨੀ ਛੱਡਦਾ। ''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਏਸ ਪੀੜ ਦਾ ਤੋੜ ਕੋਈ ਨੀ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਚਿਤਾ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ।)'' ਤੇ ਸਰੀਰ, ਜਿਹੜਾ ਛੁੱਟ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਕਿ... ਹੋਇਆ ਕੀ!}} (ਦੋਹੇਂ ਜਣੇ ਇੰਝ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕਸ਼ਟ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਹੋਣ। {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਵਾਕ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)'' ਪੁੱਛਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਇੰਝ ਹੀ ਹੁੰਦਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਲੜਦੇ ਤੇ ਮਰਨਾ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਉਸੇ ਅੰਦਾਜ਼ 'ਚ)'' ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦੇ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਉਹ ਮਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ''(ਚੁੱਪੀ)'' ਹਾਂ ਮਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਤਰਸਦੇ ਗਰਭ ਜੂਨ ਨੂੰ। ''(ਮੂਹਰੇ ਮੂਹਰੇ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਪਰਆਂ ਭੱਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-2 ਹੰਟਰ ਲਈ ਯਮਦੂਤ ਵੀ ਲੰਘਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|| ਇਹ ਫੌਜ ਹੁਣ ਕਿਧਰ ਨੂੰ ਚੱਲੀ। ''(ਮੰਡੀ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ। ਮੁੜ ਕੇ ਕੈਲੇ ਨੂੰ)'' ਚੱਲ ਦੂਰ ਖੇਤੀ। ਉਹ ਗਏ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਪਰ ਕਿੱਥੇ?}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਨਾ – ਬੀਤ ਗਿਆ - ਚਲ ਦਿਖਾਊਨਾਂ ਤੈਨੂੰ-ਪੰਜੀ ਦਾ ਭੌਣ..। ''(ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ''(ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਲੋਪ)''}} {{playscript||ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ ਯਾਰ ਮਾਟੀ ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ ਮਾਟੀ ਮਾੜੀ ਮਾਟੀ ਮੰਡੀ ਮਾਟੀ ਨਫਾ ਖਸਾਰਾ}}</poem><noinclude>{{rh||100 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> doitqq8guhfjer2v8se4x3oxmw28gmn 239133 239132 2026-10-08T13:34:38Z Harchand Bhinder 2624 239133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{playscript|ਕੈਲਾ| : ਤੇ ਤੂੰ..., ਏਥੇ ਆ ਬੈਠਾ...। ਮਸਾਣਾਂ 'ਚ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ)'' ਤਿਲਕੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ... ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਪਏ। ਪਤਾ ਨੀ ਲਗਦਾ..., ਉੱਪਰ-ਥੱਲੇ... ਇੱਕੋ ਵੇਲ਼ੈ... ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ... ਉਧੜਦਾ ਹੀ ਜਾਂਦਾ। ... ਜਿਹੜਾ ਮਰਨ ਤੁਰਿਆ ਸੀ... ਉਹ ਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਖਹਿੜਾ ਨੀ ਛੱਡਦਾ। ''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਏਸ ਪੀੜ ਦਾ ਤੋੜ ਕੋਈ ਨੀ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਚਿਤਾ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ।)'' ਤੇ ਸਰੀਰ, ਜਿਹੜਾ ਛੁੱਟ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਕਿ... ਹੋਇਆ ਕੀ!}} (ਦੋਹੇਂ ਜਣੇ ਇੰਝ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕਸ਼ਟ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਹੋਣ। {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਵਾਕ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)'' ਪੁੱਛਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਇੰਝ ਹੀ ਹੁੰਦਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਲੜਦੇ ਤੇ ਮਰਨਾ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਉਸੇ ਅੰਦਾਜ਼ 'ਚ)'' ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦੇ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਉਹ ਮਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ''(ਚੁੱਪੀ)'' ਹਾਂ ਮਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਤਰਸਦੇ ਗਰਭ ਜੂਨ ਨੂੰ। ''(ਮੂਹਰੇ ਮੂਹਰੇ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਪਰਆਂ ਭੱਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-2 ਹੰਟਰ ਲਈ ਯਮਦੂਤ ਵੀ ਲੰਘਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|| ਇਹ ਫੌਜ ਹੁਣ ਕਿਧਰ ਨੂੰ ਚੱਲੀ। ''(ਮੰਡੀ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ। ਮੁੜ ਕੇ ਕੈਲੇ ਨੂੰ)'' ਚੱਲ ਦੂਰ ਛੇਤੀ। ਉਹ ਗਏ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਪਰ ਕਿੱਥੇ?}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਨਾ – ਬੀਤ ਗਿਆ - ਚਲ ਦਿਖਾਊਨਾਂ ਤੈਨੂੰ-ਪੰਜੀ ਦਾ ਭੌਣ..। ''(ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ''(ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਲੋਪ)''}} {{playscript||ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ ਯਾਰ ਮਾਟੀ ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ ਮਾਟੀ ਮਾੜੀ ਮਾਟੀ ਮੰਡੀ ਮਾਟੀ ਨਫਾ ਖਸਾਰਾ}}</poem><noinclude>{{rh||100 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> tqlexwm5jcztj189gde7m66a75wtzct 250 74019 239134 235201 2026-10-08T13:35:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{playscript|| ਮਾਟੀ ਸੋ ਮੂੰਹ ਮੋੜੋ ਮਾਟੀ ਕੋ ਮਾਟੀ ਸੇ ਨਿਆਰਾ ਮਾਟੀ}} {{playscript|ਲਾਲਾ| :''(ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਓ ਰਾਮਿਆ ਢੇਰੀਆਂ ਲਵਾਓ ਉਇ ਫਟਾਫਟ। ਮੀਂਹ ਨ੍ਹੇਰੀ ਤੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮੂਡ ਦਾ ਕੋਈ ਇਤਬਾਰ ਨਹੀਂ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਮੀਂਹ ਨ੍ਹੇਰੀਆਂ ਦਾ ਤੇ ਐਵੇਂ ਪੁੱਜ ਈ ਏ ਲਾਲਾ, ਮਾਰਦਾ ਤੇ ਬੰਦਾ ਈ ਏ ਬੰਦੇ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਹੀ)'' ਆ ਵਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਆਂ, ਤਕੜਾ ਏਂ। ਬੜੀ ਚਿਰੀਂ ਮਾਰਿਆ ਗੇੜਾ। ਰਾਮਿਆ ਉਇ ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਵਈ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਨਹੀਂ ਲਾਲਾ ''(ਹੱਥ 'ਚ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ 'ਚ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਕੱਟ ਕੇ)'' ਲੈ ਸੁਣ ਲੈ, ਸਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ, ਇਹ ਮਾਰਕੀਟ ਕਮੇਟੀ ਵਾਲੇ, ਵਈ ਤੁਸੀਂ ਕਰੋ ਤਰਪਾਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ। ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੀਸਾਂ ਕਾਹਦੀਆਂ ਭਰੀਦੀਆਂ ਪੁੱਛੋ ਭਲਾ। ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰੀ, ਡੰਡੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਰਿੱਛ ਹੈਂਅ ''(ਲਾਲਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਕਰੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਨਜੀਤ| : ''(ਦੂਰੋਂ)'' ਸਸਰੀਕਾਲ ਲਾਲਾ ਜੀ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਮੂੰਹ ਪਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)'' ਲੈ ਇਹ ਕਿੱਧਰੋਂ ਆਉਂਦਾ ਤੁਰਿਆ - ਸਸਰੀਕਾਲ ਭਈ। ''(ਬਾਹਰ ਵੱਲ)'' ਓ ਲਵਾਓ ਭਈ ਝਾਰ ਦਵਾਸਟ। ਐਂ ਨੀ ਚੱਲਣਾ ਕੰਮ। ''(ਮੁੜ ਕੇ)'' ਤੇਰਾ ਤੇ ਭਈ ਕਹਿ ਆਇਆ ਸੀ ਮੈਂ ਮੁਨੀਮ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਮਨਜੀਤ| : ਉਹ ਤੇ ਲਾਲਾ ਐਵੇਂ ਗੋਂਗਲੂਆਂ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਝਾੜਦਾ - ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਲ਼ ਮੇਰਾ ਕੀ ਬਣਨਾ}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਬਣਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀ ਹੈ, ਆਣ-ਜਾਣ ਬਣਿਆ ਬਸ। ਛੌਣੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਪਾਉਣੀ...! ਹਾਏ ''(ਛਾਤੀ ਮਲ਼ਦਾ ਹੈ।)'' ਡੰਗ ਸਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ... ਟਪਾ ਝਟ?}} </poem><noinclude>{{rh||101 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 01m1mwmrf6ohbji26v91a6ydizrdvp1 250 74020 239135 235203 2026-10-08T13:35:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਮਨਜੀਤ| : ਟਪਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਗੱਲ ਕਾਹਦੀ ਸੀ ਲਾਲਾ- ਬੋਰ ਬੈਠਾ ਪਿਆ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਅਚੇਤ ਹੀ ਛਾਤੀ ਮਲ਼ੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਾਸੇ 'ਚ ਪਾ ਕੇ।)'' ਦੇਖ ਲੈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਚੱਜ ਐ ਤੇ ਮਹਾਤੜਾਂ ਦਾ ਕੀ ਬਣੂ - ਦੱਸ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੁਝ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲਾਲਾ ਮੌਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।)'' ਮੇਰਾ ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹਾਰਟ ਈ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣੈ। ''(ਨਾਲ਼ ਦੀ ਨਾਲ ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ)'' ਨਾਲੇ ਭਈ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਈ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ। }} {{playscript|ਆਵਾਜ਼| : ''(ਬਾਹਰੋਂ)'' ਲਾ ਜੀ ਕਰਮੇ ਵਾਲੀ ਢੇਰੀ ਦਾ ਕੀ ਕਰੀਏ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਛਾਤੀ ਮਲਦੇ ਹੋਏ)'' ਰੋਕ ਲਓ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਫੇਰ ਦੇਖਦੇ ਆਂ ਬਾਅਦ ’ਚ। ਸੀਜ਼ਨ ਕਾਹਦਾ ਮੁਸੀਬਤ ਐ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੇ ਮਨਜੀਤ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਹੇਂ ਝੱਟ ਏਧਰ-ਉਧਰ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਲਾਲਾ ਜੀ ਮੈਂ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਹਾਂ-ਹਾਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਆਂ ''(ਵਿੱਚੇ ਹੀ ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ)'' ਸਭ ਦੀ ਗਰਜ ਸਾਰਨੀਂ ਏ ਭਾਈ ਚਲਾ ਏਨੇ ਨਾਲ਼। ਹਾਂ ਕੋਈ ਤੇਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਏ ਤਾਂ ਕਹਿ ਦਿੰਨਾ ਮੁਨੀਮ ਨੂੰ। ਲਿਖ ਦੂ ਪਰਚੀ। ਹੋਰ ਦੱਸ।}} {{playscript|ਮਨਜੀਤ| : ਨਾ ਲਾਲਾ ਗੁਪਤਿਆਂ ਦੀ ਪਰਚੀ ਤਾਂ ਜਮਾ ਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਸਾਰਾ ਮਾਲ ਨਕਲੀ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਉਸ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਉਇ ਤੂੰ।}} {{playscript|ਮਨਜੀਤ| : ਪਰੂੰ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗੇ ਨੀ ਲੋਟ ਆਏ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ ਨੂੰ)'' ਤੂੰ ਠਹਿਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਆਂ ਕਰਦੇ ਆਂ ਆਪਾਂ ਹੁਣੇ। ''(ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ)'' ਹੌਲ਼ੀ ਭਰਾਵਾ, ਚੌਣ ਕਰਾਂਏਗਾ।}} {{playscript|ਮਨਜੀਤ| : ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਲਾਲਾ...ਨ੍ਹੌਣ ਤੇ ਹਰ ਹਾਲ 'ਚ ਸਾਡਾ ਈ ਹੋਣਾ। ''(ਬਾਹਰ ਰੌਲਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||102 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 7nszjqbzaag3mx7uah1wozabgubf7o5 250 74021 239136 235308 2026-10-08T13:35:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਉਇ ਉਇ ਕੀ ਕਰੀ ਜਾਨੇਂ ਓ ਤੁਸੀਂ। ''(ਮਨਜੀਤ ਨੂੰ)'' ਤੂੰ ਚੱਲ, ਮੈਂ ਆਖਦਾਂ ਮੁਨੀਮ ਨੂੰ। ''(ਸੈਨਤ ਨਾਲ਼ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇਖ ਕੇ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)'' ਜ਼ਰਾ ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਦੇਖ ਲਾਂ, ਕੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਗਿਆ। ''(ਦੋਹੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ)'' ਓ ਲਾਲਾ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਨਬੇੜ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਨੀਂ ਟਿਕਦਾ ਗਿਟਕ ਜਹੀ ''(ਹਤਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਰੌਲ਼ਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕੈਲਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਲਕੇ-ਫੁਲਕੇ ਮੂਡ 'ਚ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਥਾਂ ਤੇ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ। ਦੇਖ ਰੌਣਕਾਂ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਮਜ਼ਾਕ 'ਚ)'' ਬੜਾ ਭੇਤ ਬੁੱਝਿਆ ਵਈ। ਛੇਤੀ ਓ}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਵਿਅੰਗ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।)'' ਬਸ ਪੱਛੜ ਗਏ ਥੋੜ੍ਹਾ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੇਲਾ ਕਿਸ਼ਨੇ ਦਾ ਹੱਥ ਦਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਗੌਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ)'' ਇਹ ਭਲਾ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਿਆ...}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਕਟਾਖਸ਼)'' ਓਥੇ। ''(ਖਲਾਅ 'ਚ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਬੜਾ ਨਿਰਮੋਹੀ ਏਂ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਤੂੰ ਹੀ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਭਈ ‘ਇਹ ਉੱਥੇ ਕਿੱਥੇ ਐ! ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਬਸ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਕੈਲੇ ਤੇ ਬਿਸ਼ਨੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਬੈਠਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਲੈ, ਇਸਨੂੰ 'ਤੇ ਇਹਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਨੀ ਲੱਗਿਆ।}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ| : ''(ਖਰ੍ਹਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ)'' ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਲਾਲਾ?}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਚੌਂਕਦਾ ਹੈ)'' ਪਤਾ ਨੀ ਭਰਾਵਾ। ਏਥੇ ਈ ਹੋਣਾ ਕਿਤੇ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ''}}<noinclude>{{rh||103 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> i4h3ca244rb303zb2uioy89mtdmhsd1 250 74022 239137 235311 2026-10-08T13:35:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{playscript|| : ਏਧਰ-ਉਧਰ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ| : ''(ਨਿੱਸਲ ਜਿਹਾ)'' ਆਊ ਤੇ ਉਰ੍ਹੇ ਈ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਬੈਠੇ ਆਂ। ਕਿਹੜਾ ਦੱਸ ਕੇ ਗਿਆ। {{gap}}''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ| : ਜਾਨ ਲੈਣੀ ਕੀਤੀ ਏ ਸੌਹਰੀ ਦਿਆਂ ਨੇ। ''(ਆਪ ਹੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)'' ਅਖੇ ਸੁਕਾਅ ਕੇ ਲਿਆਓ ਪਿਓ ਨੂੰ, ਸੁਕਾਈਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ 'ਚ। ਹੋਰ ਈ ਕਜੀਏ ਨੀ ਮੁੱਕਦੇ। {{gap}}''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਗੁਆਚਿਆ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਦੈ ... ਚਾਚਾ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਏ ਉਹਦੀ?}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਤੈਨੂੰ ਲਗਦੈ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ...।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| :ਮਤਲਬ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹੈ ਨਹੀਂ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :''(ਭੇਤ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ਼)'' ਦੱਬੀ ਜਾਂਦੇ ਕਿੱਲੀ ਆਪੋ ਆਪਣੀ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਮੈਂ ਹੈ ਨੀ ਭਲਾ... ਤੇ ਤੂੰ! ''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ| : ''(ਫੇਰ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)'' ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ... ਹੱਟੀਆਂ, ਬਾਣੀਆਂ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਸਾਡੇ ਚਿੱਚੜ ਲੱਗੇ ਚੰਮ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਜਾਣ ਦੇ ਮੂਡ 'ਚ ਜੁੱਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਘਰ-ਘਰ ਇਹੋ ਹਾਲ ਏ ਬਜ਼ੁਰਗਾ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਏ - ਉਹ ਤੇ ਹੈਗੇ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਹੈਗੇ...!... ਕਿੱਥੇ?}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ| :''(ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਤੈਸ਼ 'ਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ| : ਛੇ-ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜੁਆਕਾਂ ਦੀ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਤਾਰੀਦੀ, ਨਿੱਕੇ ਮੋਟੇ ਖਰਚੇ ਅੱਗੇ ਪਾਈ ਜਾਈਦੇ, ਭਈ ਫਸਲ ਹੋਊ ਤੇ ਦੇਖਾਂਗੇ। ਇਹ ਵਸੇ ਆਂ ਖਲਜਗਣ}}</poem><noinclude>{{rh||104 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> evsdf2vr90suo4wgbnogiwlj84qphqv 250 74023 239138 235315 2026-10-08T13:36:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਨੂੰ, ਪੰਜ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਅੱਜ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।)'' ਰਹਿੰਦੀ ਐਂ ਰੁਲ ਜਾਣੀਂ। ਜ਼ਮੀਨ ਅੱਡ ਵਾਹਣ ਵਾਲੀ ਪਈ ਏ, ਮੁੰਡੇ ਡੱਕਾ ਨੀਂ ਤੋੜਦੇ। ''(ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਖਾਤਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਮੰਗਣਾ ਕੀਤਿਆਂ ਕੁੜੀ ਦਾ। ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ੋਰ ਪਾਈ ਜਾਂਦੇ। ''(ਚੁੱਪੀ।)''}} {{playscript||''ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਦਿਲ ਉੱਥੋਂ ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫਸਿਆ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਚਾਚਾ, ਅਖੇ ਮੂਸਾ ਭਜਿਆ ਮੌਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੌਤ ਖੜ੍ਹੀ।}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ| : ''(ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਫੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)'' ਕਹਿ ਦੇਈਂ ਆਊਗਾ ਤੇ, ਮੈਂ ਲੱਗਾਂ ਧਨੀਂ ਕਿਆਂ ਦੇ ਸੁੱਟਣ। ''(ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਖੌਝਲਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਪਰੇਸ਼ਾਨ)'' ਮਸਾਂ ਪਿੰਡ ਛੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਵਸਾਤਾ ਲਿਆ ਕੇ। ਚਲ ਬਹੁਤ ਹੋ ਲਿਆ ਮੇਲਾ। ''(ਸ਼ੇਰੇ ਤੇ ਲਾਲੇ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਦੇਖ ਸ਼ੇਰਿਆ ਇਹ ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਗਿੱਲਾਂ ਦੇ ਟਰਾਲੀ ਸੁੱਟ ਕੇ। ਫਿੱਕ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਐਂ। ਵਿਹਾਰ ਤਾਂ ਬਣਿਆ ਈ ਰਹੇ ਤਾਂ ਖਰਾ ਹੁੰਦਾ।}} {{playscript|ਸ਼ੇਰਾ| : ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ)'' ਸਸਰੀਕਾਲ ਚਾਚਾ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਚਿੜ ਕੇ)'' ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ ਓ ਮੈਂ ਹਵਾ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰੀ ਜਾਨਾਂ। ਜੁਗ ਹੋ ਗਏ ਬਿਸ਼ਨੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕ-ਮੁੱਕਾ ਗਿਆ, ਰਕਮ ਮੇਰੀ ਉਵੇਂ ਈ ਖੜ੍ਹੀ। ''(ਕੈਲਾ ਤੇ ਬਿਸ਼ਨਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਸ਼ੇਰਾ| : ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਚੁਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਜਿੱਥੇ ਇੰਨੇ ਨਬੇੜ ਦਿੱਤੇ ਲਾਲਾ, ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਮੁਕਰਦਾ ਤਾਂ ਨੀ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਹੈਰਾਨ)'' ਨਬੇੜ ਦਿੱਤੇ, ਓਨੇ 'ਚ ਤਾਂ ਬਿਆਜ ਦਾ ਬਿਆਜ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦਾ}}<noinclude>{{rh||105 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> fkfjhpewdn1e054lp4xr89fmnnacyia 250 74041 239140 235439 2026-10-08T13:36:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|| : ਭਈ ਹੈਂਅ। ''(ਫੇਰ ਛਾਤੀ ਮਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਰਾ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।)'' ਦੱਸ ਕਦ ਕਰਦਾਂ ਸ੍ਵਾਬ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ}} {{playscript|ਸ਼ੇਰਾ| : ਬੋਲਣਾ ਕੀ ਏ ਲਾਲਾ ਕਰਦੇ ਆਂ ਬਸ ਏਧਰੋਂ ਵੇਹਲੇ ਹੋ ਲਈਏ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਜਾਣ ਕੇ ਅਖਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਛਿੱਥਾ ਪੈ ਕੇ)'' ਵੇਹਲੇ! ਉਇ ਏਥੇ ਤਾਂ ਮਰਨ ਦੀ ਵੇਹਲ ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਗੱਲ ਕੀ ਕਰਦਾਂ।}} {{playscript|ਸ਼ੇਰਾ| : ''(ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੁੱਸੇ 'ਚ)'' ਘਬਰਾਅ ਨਾ ਲਾਲਾ, ਐਂ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ ਮੈਂ। ਨਬੇੜ ਕੇ ਈ ਜਾਉਂ ਤੇਰਾ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋਇਆ '' (ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਇਹ ਚੰਗੀ ਬਦਮਾਸ਼ੀ ਏ ਹੈਂਅ। ਓ ਸਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਗਾਂਹ ਬਿਰਲੇ ਟਾਟੇ ਨਾਲ਼ ਪਿੱਠ ਜੁੜਦੀ ਆ, ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ ''(ਫੇਰ ਛਾਤੀ ਮਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)'' ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਮਾਨਤਾਂ ਫੜੀ ਬੈਠੇ ਆਂ। ''(ਛਾਤੀ ਫੜ ਲੈਂਦਾ)'' ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਓ ਲਾਲਾ ਕੁਝ ਤੇ ਸੰਗ ਮੰਨ। ਜਾਨ ਦੇਣੀ ਰੱਬ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਰਹਿਣ ਦੇ। ਤੇਰੀ ਨੀ ਸੁਣਨੀ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਨੇ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਕਾਹਲ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਓ ਬਿਸ਼ਨਿਆ, ਟਿਕਾਅ ਨਹੀਂ ਇਹਨੂੰ ਮਰ ਕੇ ਵੀ। ''(ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ''( ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਭਰਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਇਹ ਕੀ ਤਮਾਸ਼ਾ ਏ ਲਾਲਾ, ਮੈਂ ਤੇ ਸੁਕਾਅ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ ਬਦਾਮਾ ਵਰਗਾ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''( ਖਿਝ ਕੇ)'' ਤੇ ਮੈਂ ਪਾਤੀਆਂ ਬਾਲਟੀਆਂ ਭਰ-ਭਰ ਕੇ ਹੈਂ। ''(ਨਰਮ ਪੈਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਇਹ ਤੇ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਰੋਪੀ ਏ, ਕਿਸੇ ਬੁੱਝੀਆਂ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦੀਆਂ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਦੱਬੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਚ)'' ਆਹੋ ਭਈ ਜੇ ਹੁਣ ਸ਼ੈੱਡ ਨੀ ਪਿਆ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਹਦੇ 'ਚ ਲਾਲੇ ਦਾ ਕੀ ਦੋਸ਼।}}{{nop}}<noinclude>{{rh||106 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> e3y4qgxqwgbu34fexgeukixc4csovos 250 74042 239162 235440 2026-10-08T15:27:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਗੁੱਸੇ 'ਚ)'' ਮੈਂ ਹੁਣ ਪੱਲਿਓਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲਾ ਦੇਣੇ। ਰੋਵੋ ਜਾ ਕੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕਮੇਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ। ''(ਛਾਤੀ ਮਲਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ਉੱਥੇ ਮੋਏ ਪੁੱਛਦੇ ਨੇ, ਚੋਰ ਕੁੱਤੀ ਸਾਰੇ ਰਲ਼ੇ ਆ, ਮਾਂਸ ਚੂੰਡਣ ਨੂੰ ਗਿਰਝਾਂ ਵਾਂਗ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਕਰਮੇ ਦੀ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ)'' ਓ ਰਾਮਿਆ ਵੇਖ ਉਇ ਬਾਰਦਾਨਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਪਿਆ। ''(ਪਰਤ ਕੇ)'' ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬੈਠਾਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਆਂ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਝਕਦੇ-ਝੁਕਦੇ)'' ਕੰਮ ਸੀ ਲਾਲਾ ਤੇਰੇ ਤਾਈਂ। ''(ਚੋਰ ਅੱਖ ਨਾਲ਼ ਕਰਮੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ਓ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲਾ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਬੰਨੇ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਕਿਹਾ ਨਾ ਭਾਈ ਮੇਰੀ ਹੱਥ ਵੱਸ ਕੁਝ ਨੀ। ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਆਪ ਵਿਚਾਲੇ ਡੋਲਦੀ ਆ। ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲੈ ਜੇ ਮੰਨਦਾ ਤੇ।}} {{playscript|ਰਾਮਾ| : ਆ ਲਾਲਾ ਜੀ ਮਾਰੀਓ ਜ਼ਰਾ ਘੁੱਗੀ ਜਈ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਸਾਈਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ)'' ਤੇਰੀ ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਚੰਗੀ ਏ ਕਰਮਿਆ ਪੱਕੀ ਫੜ ਤੇ ਲੱਗੀ ਸੀ ਢੇਰੀ। ''(ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ)'' ਇੱਕ ਚਾਹ ਏਧਰ ਦੇਈਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ। ''(ਫੇਰ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)'' ਝੋਨਾ ਕਾਹਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਬੋ ਮਾਰਗੀਆਂ ਢੇਰੀਆਂ, ਧੂੰਆ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੀਂਦਾ ਨੀ ਕਿਵੇਂ ਤਰਦਾ ਪਿਆ ਛੱਪੜਾਂ 'ਚ, ਮਾਰ ਲੰਘਣਾ ਔਖਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ। ''(ਰਾਮਾ ਬਹੀਆਂ ਚੁੱਕੀ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ਦੀਂਹਦਾ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਏ ਲਾਲਾ, ਸੁਝਦਾ ਨੀ}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਆਪਣਾ ਤੇ ਫੇਰ ਬਚਾਅ ਰਹਿ ਗਿਆ ਕੁਝ। ''(ਛਾਤੀ ਮਲਦੇ ਹੋਏ, ਟੀਸ ਜਹੀ ਉਠਦੀ ਹੈ।)'' ਦੁਕਾਨ ਉੱਚੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਆ ਆਪਣੀ। ''(ਦਵਾਈ ਖਾਂਦਾ)''}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਕਿਸਮਤ ਈ ਨੀਵੀਂ ਏ ਲਾਲਾ ਕੀ ਕਹੀਏ ਤੈਨੂੰ। ਮਨਾ ਉਹਨੂੰ ਲਗਦੇ ਨੂੰ, ਲਗਦਾ ਆਖੇ ਤੇ, ਕਰ ਦਿਆਂਗੇ ਧੇਲੀ-ਪੋਲੀ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਨਾ ਇਹ ਝੂਠੀ... ਆਪਾਂ ਨੀ ਆਂਦੇ ਵਿੱਚ। ਨਾਲੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਉਹ ਵੀ ਕੀ ਕਰ ਲਊ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਚਾਹ ਮੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਕਰਦਾਂ ਪ੍ਰੀਤਮਾਂ}}<noinclude>{{rh||107 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 250nytk6pc2dzvj34oj51stmxo5mp0e 250 74043 239163 235447 2026-10-08T15:27:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਵੀ... ਇੱਕ ਮਿੰਟ।}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ਨੀਤ ਦੀ ਗੱਲ ਏ ਲਾਲਾ, ਸਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਮਾੜਾ ਜਿਹਾ ਹੱਥ ਨਰਮ ਰੱਖ ਲਏ ਤੇ। ਮੁੱਠੀ ਓ ਗਰਮ ਕਰਨੀ ਏ ਨਾ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਹੱਸ ਕੇ)'' ਚਲ ਫੇਰ, ਕਰਦਾਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਢਾਹ ਭੰਨ। ਮੁੜ ਕਾਟ ਦਾ ਰੌਲ਼ਾ ਨਾ ਪਾ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਈਂ। ਤੂੰ ਭਈ ਲਿਖਿਆ-ਪੜ੍ਹਿਆ।}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ਰੁੜ੍ਹ ਗਈਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਤੇ, ਤੂੰ ਗੱਲ ਤੌਰ। ''(ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਮਸ਼ਕਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਤੂੰ ਵੀ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਹਾਏ ਉਇ ਲੱਕ ਨੀ ਸਿੱਧਾ ਹੁੰਦਾ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਫੇਰ ਆਪਣੇ 'ਚ ਗੁਆਚਾ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਪੂਣੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਚੌਂਕਦਾ ਹੈ।)'' ਹਾਂ ਤੂੰ ਸੁਣਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਆਂ, ਤੇਰੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹਰ ਵਾਰ ਵਿੱਚੇ ਈ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਸੁਨਾਣਾ ਕੀ ਏ ਲਾਲਾ, ਅੜੀ-ਥੁੜੀ ਨੂੰ ਈ ਆਈਦਾ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਆਹੋ... ਹੋਰ ਸਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਆਉਂਦਾ ''(ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਆਪ ਹੀ ਹੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਮੁੰਡਾ ਖੈਹੜੇ ਪਿਆ ਬਸ ਬਾਹਰ ਘੱਲ ਦਿਓ। ਕਿਸੇ ਏਜੰਟ ਜੁੰਟ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਪੱਕ-ਠੱਕ ਕਰੀ ਫਿਰਦੇ। ਰੇਸ਼ਮ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਹੈ ਉਹਦੇ - ਆਪਣੀ ਬਿਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਉਹ ਤੇ ਭਾਈ ਮੁੰਡੇ ਖੁੰਡੇ।}} {{playscript|ਆਵਾਜ਼| : ਲਾਲਾ ਜੀ ਸੂਤਲੀ ਮੁੱਕ ਗਈ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਓ ਮੈਂ ਨਾਲ਼ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦਾਂ ਫੇਰ। ਦੇਖ ਲਓ ਪਿੱਛੇ ਸਟੋਰ 'ਚ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ)'' ਹਾਂ ਦੱਸ। ਵਿਚਲੀ ਦੱਸ... ਵਿਚਲੀ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਉੱਧਰ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸੌਹਰੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਈ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਨੇ ਬਾਹਰ ਮੁੜ ਜਾਣਾਂ। ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਕੇ ਕਰੋ, ਅੜੀ ਫੜੀ ਬੈਠੇ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਜੋ ਹੁਣ ਤਾਈਂ ਮੋਬਾਇਲ 'ਚ ਉਲਝਿਆ ਸੀ, ਕਾਹਲਾ ਪੈ ਕੇ)'' ਦੇਖ ਪ੍ਰੀਤਮਾਂ ਤੂੰ ਸਿਆਣਾਂ ਹੈਂਅ। ਜੁਆਕ ਤਾਂ ਜੁਆਕ ਨੇ। ਖਰਚੇ ਦਾ ਕੀ ਏ}}<noinclude>{{rh||108 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 9eui8xaezm58xzcwafz67zlq8pua1ir 250 74044 239164 235460 2026-10-08T15:29:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਵਧਾ ਲਓ, ਪਰ ਐਂ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਨਾਲੇ ਇਹ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਜੂਆ ਏ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ)'' ਉਹ ਤੇ ਠੀਕ ਏ ਲਾਲਾ ਹੁਣ ਜੁਆਕਾਂ ਦੀ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਰਦਾ। ਨਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਖਰਾ... ''(ਬਾਹਰ ਰੌਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਉਇ ਹੁਣ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੁਕਮਿਆ। ਬੜੀ ਤੱਦੀ ਏ ਵਈ ਲੋਕਾਂ 'ਚ। ਮਰਨ-ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਮਿੰਟਾਂ 'ਚ।}} {{playscript|ਆਵਾਜ਼| : ਪੰਗਾ ਪੈ ਗਿਆ ਲਾਲਾ ਜੀ..., ਬੋਲੀ ਰੋਕ ਤੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨੇ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਘਬਰਾਅ ਕੇ)'' ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਤਾ ਨੀ ਕੀ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਆ। ਤੂੰ ਫੇਰ ਦੋ ਕੁ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੀਂ ਗੇੜਾ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਲੰਮਾ ਏ। ''(ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਏਥੇ ਤਾਂ ਮਰਨ ਦੀ ਵੇਹਲ ਨਹੀਂ। ''(ਨਿਮੋਝਾਣਾ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕੈਲਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਇਹਨੂੰ ਤੇ ਸੱਚੀ ਵੇਹਲ ਨਹੀਂ ਮਰਨ ਦੀ। ''(ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਭਰਿਆ। ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਲਾਲਾ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਗੱਲ ਕੀ ਹੋ ਗਈ, ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸਾਹਬ, ਬੋਲੀ ਕਿਉਂ ਰੋਕਤੀ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੇ ਸੁਣੋ ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਇਹ ਭੂਤਰੇ ਜੱਟ ਗਲ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਲਹਿਣੇ ਨਹੀਂ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਔਖੇ ਨੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਨਾ ਫੇਰ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਸਤੇ ਫਿਰਦੇ ਆ...। ਮੈਂ ਕਿਹਾ... ਸਿਰੀਆਂ ਫੇਂਹ ਸੁੱਟਣਗੇ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਲੁੱਟ ਮੱਚੀ ਏ, ਫੇਂਹ ਸੁੱਟਣਗੇ ਸਿਰੀਆਂ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨੂੰ)'' ਓ ਠੰਡਾ-ਠੁੰਡਾ ਪਿਆਓ ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਨੂੰ। ਏਧਰ ਤਾਂ ਆਓ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਵੇਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਡਰਾਮਾਂ ਕਰਦੇ ਆ।}}<noinclude>{{rh||109 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 1pvtrivafo1op83j49vn9lqfcdfx8fv 250 74045 239165 235455 2026-10-08T15:29:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਲਾਲਾ| : ਆਪਾਂ ਵੀ ਗਾਂਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਜਾਨ ਦੇਣੀ ਜਨਾਬ}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਰਹਿਣ ਦੇ ਲਾਲਾ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਬੰਦੇ ਆਂ। ਸ੍ਹਾਬ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਗਾਂਹ। ਗਿੱਲ ਏਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਉਹ ਤੇ ਨਬੇੜ ਲਈ ਸੀ ਆਪਾਂ। ਹੁਣ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਹੋਣਾ ਕੀ ਏ}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਲਓ ਠੰਡਾ ਪੀਓ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ''(ਪੀਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਤਮੀਜ਼ ਏ ਕੋਈ, ਮਿਨਿਸਟਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਕਰਦੇ ਆ। ''(ਇਸੰਪੈਕਟਰ ਠੰਡਾ ਪੀਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੁਝ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਹੁਣ ਤੂੰ ਕੀਹਨੂੰ ਲੱਭੀ ਜਾਨਾਂ?}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਆਏ ਤਾਂ ਏਧਰ ਨੂੰ ਹੀ ਸੀ। ਚਲ ਉਧਰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ''(ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਕੈਲਾ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ਕੀ ਗੱਲ ਲਾਲਾ ਮਾਲ ਕਿਉਂ ਢੇਰੀ ਕਰਾਤਾ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਕੁਝ ਨੀ, ਨਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਨਰਾਜ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਘਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾਂ। ਦਾਣਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ। ''(ਕਰਮਾ ਲਾਲੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਪਤਾ ਨੀ ਵਾਧੂ-ਘਾਟੂ ਬੋਲ ਤਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹੋਰ ਕੀ।}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਓ ਕੀ ਰੌਲ਼ਾ ਏ ਭਈ, ਬੋਲੀ ਕਾਹਤੋਂ ਰੋਕ ਤੀ। ''(ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਉਹਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਰੌਲ਼ਾ ਉਹੀ ਗਿੱਲ ਦਾ ਕਾਮਰੇਡਾ। ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸ੍ਹਾਬ ਕਹਿੰਦੇ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਿਨਾਂ... ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ। ''(ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||110 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> b1q6w45weguqesan6hyhf12dy49tkfu 250 74046 239166 235459 2026-10-08T15:32:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਕਾਮਰੇਡ|: ਕੀ ਬੋਲਦੀਆਂ ਇਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ। ਬਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰ ਓਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਪੱਲੇ ਪੈਂਦੇ। ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਟੰਗ ਫਸਾ ਕੇ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਆ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਕਰਾ ਲਓ ਹੁਣ ਬੋਲੀ ਕੀਹਤੋਂ ਕਰਾਉਣੀ। ''(ਸ਼ਰਮਾ ਬੈਗ ਚੁੱਕੀ ਮੁੜ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।)'' ਸ਼ਰਮਾਂ ਜੀ ਗੱਲ ਤੇ ਸੁਣੋ ''(ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।)'' ਮਕਾਓ ਵਿੱਚੋਂ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਮੁੱਕੂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨਾਲ਼। ਸਮਝਦੇ ਕੀ ਐ, ਮੋਕ ਨਾ ਮਾਰਦੇ ਫਿਰੇ ਤਾਂ ਕਹੀਂ ''(ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਗਰੇ ਲਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਦਿਖਾ ਦੂੰ ਮੈਂ।}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ ਪੰਗਾ ਲੈਣ ਦੀ।}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਮੈਂ ਕੀ ਡਾਂਗ ਮਾਰਤੀ ਉਹਦੇ।}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ | : ਪੰਗਾ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਈ ਪਿਆ ਸਾਰਾ।}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ|: ਉਹ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਦਿੰਦਾ।}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ਬੋਲੀ ਤਾਂ ਹੋਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ| : ਦੋ ਰੁਪਏ 'ਚ ਗੱਲ ਮੁੱਕ ਗਈ ਸੀ... ਚੰਗੀ ਭਲੀ।}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ|: ਘੁੰਡੀ ਤੇ ਇਹ ਐ ਨਾ ਵਿੱਚੋਂ। ''(ਚਲਦੇ ਡਾਇਲਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕੈਲਾ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਲੱਭ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਕਮਾਲ ਦੀ ਸ਼ੈਹ ਏ। ਨੇੜੇ ਆਓ ਤੇ ਗਾਇਬ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਤੂੰ ਏਧਰ ਦੇਖ ਰੌਂਦ ਚਲਦੇ, ਵੇਖੀਂ ਕਿਹੜਾ ਝੜਦਾ}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਛਾਤੀ ਮਲਦਾ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ)'' ਹੁਣ ਨੀ ਬਣਦਾ ਕੁਝ।}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ| : ਸਾਰੇ ਇਹਦੇ ਪੰਗੇ ਆ। ''(ਲਾਲੇ ਵੱਲ ਚੋਰੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ।)''}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ|: ਮੈਂ ਕੀ ਮੋਘੇ 'ਚ ਲੱਤ ਫਸਾ ਤੀ।}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ਲੱਤ ਨੂੰ ਕਸਰ ਏ ਕੋਈ। ਚੰਗ ਹੁੰਦਾ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ}}<noinclude>{{rh||111 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 95gzqb2zn8shhf18aojy8838aagprgg 250 74048 239167 235464 2026-10-08T15:34:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਨਾਲ਼ ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਕੈਲਾ ਪੂਰਾ ਸੁਆਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਉਇ ਸੁਣੋ ਤਾਂ ਸਹੀ..., ਉਨ੍ਹੇ ਤਾਂ ਲਾਲੇ ਵੱਲ...}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਤੁਸੀਂ ਸਿਖਾ ਦਿਓ ਫੇਰ ਢੰਗ, ਚਾਰ ਟੀਟਣੇ ਨਹੀਂ ਲੋਟ ਆਉਂਦੇ। ਨਾਸੀਂ ਧੂੰਆਂ ਲਿਆਤਾ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਬੋਲੀ ਤਾਂ ਹੋਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਨਾ। ਹੁਣ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਊ ਸਭ ਦਾ। ''(ਚੁੱਪੀ। ਕੈਲਾ ਹੱਥ ਮਲ਼ਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਲੈ ਮਾਰਤੀ ਮੋਕ। ਡੱਡੂਆਂ ਦੀ ਪਸੇਰੀ। ''(ਜਾਂਦਾ)''}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਮੈਂ ਕਹਿਨਾਂ ਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕਰੋ ਸਿਆਪਾ। ਕਿਵੇਂ ਨੀ ਹੁੰਦੇ ਸਤ। ''(ਚੁੱਪੀ। ਕਰਮਾ ਲਾਲੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਰਮਾ| : ਏਹਨੂੰ ਬਾਂਚਣ ਦੇ ਪੋਖੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਰਾ ਗੱਲ ਜਿਵੇਂ ਦੀ ਏ}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ਨਾ ਹੁਣ ਨੀ ਮੰਨਣਾ ਉਹਨੇ। ਉੱਤੋਂ ਬੱਦਲ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਗੜਗੜ ਕਰਦਾ। ''(ਸਾਰੇ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਕਿਸਾਨ| : ਮਾੜੇ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਰ। ''(ਸਾਰੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਚੂੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਘਰੋਂ ਜਾ ਬਹੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਘੁੰਡ ਕੱਢ ਕੇ। ਐਂ ਨੀ ਰੀਝਣੇ ਇਹ ਖਸਮ। ''(ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਪਾਣੀ ਪੈ ਗਿਆ ਹੱਡਾਂ 'ਚ।}} {{playscript|ਆਵਾਜ਼| : ਓ ਲਾਲਾ ਤਰਪਾਲ ਤਰਪੂਲ ਹੈਗੀ ਕੋਈ।}} {{playscript|ਲਾਲਾ| : ''(ਬਹੀਆਂ ਚੁੱਕੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਓ ਮਗਰ ਦੇਖ ਲਓ ਕੋਈ ਬਚੀ ਆ ਤੇ। ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਰਕਮ ਈ ਡੁਬਦੀ ਲਗਦੀ ''(ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੀਆਂ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੜਫਦਾ ਹੈ।)'' ਮੇਰੀ ਤੇ ਦੁਕਾਨ ਈ ਬੈਠੀ ਜਾਂਦੀ।}} {{playscript||''(ਪਰੀਆਂ ਤੇ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਲੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ। ਲਾਲਾ ਖੁਸ਼ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਗਿਣ ਗਿਣ ਥਈਆਂ ਢੇਰ ਲਗਾਵੇਂ ਮਾਹੀ ਯਾਦ ਨਾ ਆਵੇ}}<noinclude>{{rh||112 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> pss344yc7iiu5t90y8sdxc5gp5wj0px 250 74051 239168 235513 2026-10-08T15:35:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਦਾਜ ਦਹੇਜੀਂ ਸਾਜਣ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੁਫ਼ਨੀ ਮਨ ਭਰਮਾਵੇ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਸਦਾ ਨਈਓਂ? ਦਾਜ ਰਹਿਣਾ ਨੀ ਜਿੰਦੇ ਕੋਈ... ''(ਪਰੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਯਮਦੂਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਲਾਲਾ ਡਰਦਾ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਆਖਰ ਉਹ ਡਿਗਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript||ਦੌਲਤ ਬਦਲੇ ਗਈ ਜਵਾਨੀ ਢਲ ਚੱਲੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਅੱਖੀਂ ਦੇ-ਦੇ ਮੁੱਕੀਆਂ ਰੋਵੇਂ ਤੇ ਪਛਤਾਵੇਂ ਜਦ ਚੁੱਕ ਲੀ ਡੋਲੀ ਕੁਹਾਰਾਂ ਨੀ ਜਿੰਦੇ...। ''(ਲਾਲੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕੈਲਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਓ ਖਲੋ ਜਾ ਹੁਣ। ''(ਕੋਲ ਆ ਕੇ)'' ਕਿਉਂ ਭਕਾਈ ਮਾਰਦਾਂ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਧਰ ਲਾਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਹਨ।)''ਉਹ ਦੇਖ ਉਹ ਗਏ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਕਿੱਥੇ...!}} {{playscript||''(ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਮ ਪਰਦਾ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਓ.. ..}} {{playscript||''(ਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।)'' ''(ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਦੋਹੇਂ ਅਮਲੀ ਤਾਸ਼ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਪੌੜੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਗੁਣਗੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਭਲਾ ਹੋਇਆ ਨੀ ਮੇਰਾ ਚਰਖਾ ਟੁੱਟਾ, ਜਿੰਦ ਅਜਾਬੋਂ ਛੁੱਟੀ, ਨੀ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਅਜਾਬੋਂ ਛੁੱਟੀ। ''(ਬੇਸੁਆਦਾ ਜਿਹਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਕੇ ਉਠਦਾ ਹੈ।)'' ਅਜੀਬ ਗੋਲਘਤਾਰਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਜਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਪਿੱਛੇ ਭਜਦੇ ਹਾਂ। ਉਹੀ ਚੰਮ ਦਾ ਪਿੰਜਰਾ ਭਾਲਦੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ। ''(ਸਰਪੰਚ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||113 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> sg45sis2nxxn1zbkzzbl4phraem1f0w 250 74052 239169 235515 2026-10-08T15:37:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|1| : ਆ ਜਾ ਸਰਪੰਚਾ, ਦੋ ਘੜੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ਼ ਵੀ ਬਹਿ ਜਿਆ ਕਰ।}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਬਸ ਵਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਬੀ ਚੱਲੋ ਕਿੱਲੀ। ''(ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ''(ਦੰਦ ਕਰੀਚਦੇ ਹੋਏ।)'' ਸਰਪੰਚ..., ਬੋਲਣ ਦਾ ਵੱਲ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ... ਕਿੱਡਾ ਲੰਗੋਟੀਆ ਬਣਦਾ...।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਵੇਖ ਲੋ, ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਡਕਾਰ ਕੇ ਵੀ ਚੈਨ ਕੋਈ ਨੀ ਪਤੰਦਰ ਨੂੰ। ''(ਅੰਦਰੋਂ ਮਿੱਠੂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|2| : ਆ ਜਾ ਮਿੱਠੂਆ। ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਦਾ ਈ ਨਹੀਂ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ। ਕਰੀਏ ਫੇਰ ਗੋਲਾ ਪੀਹ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਕਰਦੇ ਆਂ। ਪੈਰਾਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੋ ਲਈਏ। ''(ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|1| : ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖਿਆਂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨਾਲ਼ ਕਮਾਲ ਈ ਏ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਕੈਪਸੂਲ ਕਢਦੇ ਹੋਏ)'' ਭੂੰਡ ਭਾਂਡ ਚਾਹੀਦਾ ਕੋਈ ਕੇ ਦੱਸ।}} {{playscript|2| : ਲੈ ਹੋਰ ਬਾਈ, ਤੂੰ ਕੱਢ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ''(ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਪਰੋਂ ਕੈਲਾ ਪੌੜੀ ਉਤਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|1| : ਲੈ ਮੈਂ ਫੇਰ ਬੱਤੀ ਓ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਓਨੀ ਦੇਰ। ''(ਸਿਗਰਟ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਕੈਪਸੂਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲੀ 'ਤੇ ਭਾਰ ਦਾ ਹੈ। 2 ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|2| : ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਤੇ ਇਸੇ ਆਸ 'ਤੇ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਸਾਡਾ ਤੇ ਦਿਨ ਈ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ''(ਕੈਪਸੂਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਸਿਗਰਟ ਬਾਲ਼ਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|1| : ਚਲੋ ਫੇਰ ਕਰੀਏ ਕੁਝ ਅਧੀਏ ਪਊਏ ਦਾ। ''(ਤਾਸ਼ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਕੈਲਾ ਥੱਲੇ ਆਂਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਚਰਖਾ ਮਰੇ ਕਰੇ ਮਨ ਆਈਆਂ}}<noinclude>{{rh||114 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> fy03262jlhtwrt5xgyv262ht5ypljih 250 74053 239170 235519 2026-10-08T15:40:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{playscript||ਕੁੱਦ-ਕੁੱਦ ਪੈਂਦਾ ਲੈ ਲੈ ਝਈਆਂ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਮੈਂ ਸੁੱਤੀ... ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦ ਅਜਾਬੋ...।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਉਹ ਲਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆ ਮੰਡੀ। ਤੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਏਥੇ ਆ ਬੈਠਾਂ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਮੈਂ ਕਾਹਨੂੰ ਆਉਂਦਾਂ ਫੌਜੀਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜਾ ਕਦੇ ਧਕਦਾ ਕਦੇ ਖਿਚਦਾ ''(ਹਸਦਾ)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਕੈਲੇ ਨੂੰ)''ਕਿਉਂ ਲਾਲੇ ਨਾਲ ਦਿਲ ਨੀਂ ਮਿਲਿਆ? (ਕੈਲਾ ਉਸ ਦੀ ਅਣਸੁਣੀ ਕਰ ਕੇ)}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਏਨਾ ਹੀ ਮੋਹ ਸੀ ਇਸ ਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਣਾ ਸੀ ਕੁਝ..., ਹੁਣ}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਸੋਚਿਆਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਫੌਜੀਆ। ''(ਮਿੱਠੂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਅੱਖ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।)'' ਤੂੰ ਤੇ ਬੜਾ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਤੁਰਿਆ ਸੀ, ਕਰ ਲੈ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਏ ਤਾਂ, ਬਚਾਅ ਲੈ ਇਹਨੂੰ...। ''(ਕੈਲਾ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|1| : ''(ਜੋਸ਼ 'ਚ)'' ਇਹ ਲੈ ਬਣਾ ਤੀ ਗੱਲ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਧਿਆਨ ਨਾਲ਼ ਚੱਲ ਲੈ।}} {{playscript|2.| : ਚੱਲ ਤੂੰ ਪੱਤਾ ਤਾਂ ਸੁੱਟ ਦੇਖਦਾਂ ਇਹਨੂੰ। ''(ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਸੀਤੇ| : ਜੀਹਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ ਉਹਤੋਂ ਲੈ ਲੈ ਫੇਰ ਜਾ ਕੇ। ਬੈਠਾ ਮਸਾਨ 'ਚ ਤੁਰਜਾ ਮਗਰ ਈ। ''(ਸਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਉਸ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੇ ਵੀ ਕੰਨ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਕੈਲੇ ਤੇ ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਤੇ ਦੋਹੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਦੇਖਣ ਸਕਦੇ ਤੇ ਫੇਰ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ।)''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਦੇਖ ਲਉਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੱਭੀ ਖਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੈਂਅ।}} {{playscript|1| : ਇਹ ਕੀ ਮਹਾਭਾਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਕੁਝ ਨੀ, ਤੂੰ ਵਾਰੀ ਚੱਲ। ਰੋਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ। ''(ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਕੱਢ''}} </poem><noinclude>{{rh||115 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> rec8e8oot2y9plke4s359jgy18i5ja8 250 74061 239172 235546 2026-10-08T15:42:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem> {{playscript||''ਕੇ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।)'' ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਕਦੇ ਤਾਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ। ਕੈਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨੀ ਆਉਂਦਾ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਵੇਖਦਾ ਕੀ ਏਂ ਹੁਣ ਚੱਲ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਪੌੜੀ ਉੱਪਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਛੱਤ ਵੱਲ ਨੂੰ ਭਜਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਮਜਬੂਰ ਜਿਹਾ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਨਾ ਤੂੰ ਕੀ ਵੇਖਣਾ। ਕਿੱਲਾ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਖਾ ਕੇ ਹਾਲੇ ਢਿੱਡ ਨੀ ਭਰਿਆ ਤੇਰਾ ਦੈਂਤ ਦਾ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਓ ਕਿਉਂ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਕਰਾਉਣ 'ਤੇ ਤੁਲੀਆਂ ਤੁਸੀਂ। ਸਰਪੰਚ ਸ੍ਹਾਬ। }} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਨਾ ਤੂੰ ਪੈਰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਇਆ ਮੇਰੇ ਵੇਹੜੇ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਉੱਪਰੋਂ ਸਭ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਦਾ। ਆਪਣੀ ਬੇਬਸੀ 'ਤੇ ਝੂਰਦਾ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਹੁਣ ਨੀ ਆਉਂਦਾ। ਆਪੇ ਆਓਂਗੇ ਮਗਰ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਸਰਪੰਚ ਸਾਬ ਗੱਲ ਤੇ ਸੁਣੋ ਮੇਰੀ...।}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਬਹੁਤ ਸੁਣ ਲਈਆਂ ਗੱਲਾਂ...।}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਬੰਦੇ ਦਾ ਏਂ ਤਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਆਈਂ...। ਮੇਰਾ ਨੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਰਹਿਣਾ ਤੇਰਾ ਵੀ ਕੱਖ ਨੀ...।}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਹੈਤ ਤੇਰੀ ਗੰਦੀ ਜਨਾਨੀ ਦੀ।}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਦੀਵਾ ਨੀ ਬਲਣਾ। ''(ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਬੇਧਿਆਰੀ 'ਚ ਪੱਤਾ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਨੰਬਰ ਝੱਟ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|2.| : ''(ਜੋਸ਼ ਨਾਲ਼)'' ਲੈ ਫੇਰ ਬਣ ਗਈ ਗੱਲ।}} </poem><noinclude>{{rh||116 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> a2veowoggli6mr7yoy9gpk1avsxo6k2 250 74062 239174 235548 2026-10-08T15:45:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ''(ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਪੱਤੇ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ।)'' ਖੇਡ ਲਓ ਯਾਰ ਜਾਂ ਤਮਾਸ਼ਾ ਈ ਦੇਖ ਲਓ ਤੁਸੀਂ। ਗੱਲ ਏ ਕੋਈ। ''(ਸਰਪੰਚ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਕੋਈ ਨੀ ਕੜੀਆਂ ਲਵਾ ਕੇ ਨਾ ਘੁਮਾਏ ਪਿੰਡ 'ਚ ਤਾਂ ਕਿਹੋ। ''(ਹਮਦਰਦੀ ਲੈਣ ਲਈ ਤਾਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।)'' ਵੇਖ ਲੋ ਇਹ ਮੁੱਲ ਤਾਰਦੇ ਆ ਨੇਕੀਆਂ ਦਾ।}} {{playscript|1.| : ਕੀ ਰੌਲ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸਰਪੰਚ ਸ੍ਹਾਬ। ਜਨਾਨੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਈ ਖਹਿਬੜੀ ਜਾਂਦੇ ਓ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਥੱਲੇ ਉਤਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਰੌਲ਼ਾ ਕਾਹਦਾ ਯਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ}} {{playscript|2.| : ਲੈ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਸਰਪੰਚਾ... ਜਾਨ ਦੇਣੀ ਰੱਬ ਨੂੰ...}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਹੋਰ ਕੀ..., ਮੁੜ ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਫੇਰ 'ਸਰਪੰਚ ਸ੍ਹਾਬ ਸਾਰਿਓ ਬੁੱਤਾ।' ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਚਲ ਬੰਦਾ ਆਪਣਾ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਕੈਲੇ ਕੋਲ ਜਾ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।)'' ਹੁਣ ਦੇਖ ਲਓ ਮਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜੁਗ ਹੋ ਗਏ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹਿਸਾਬ ਕਰ ਲਓ ਭਾਈ ਰਕਮ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ''(ਬੋਲਦਾ-ਬੋਲਦਾ ਹੀ ਹੌਂਕਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਖੰਘ ਛਿੜਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|1.| : ਓ ਮਿੱਠੂਆ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਉਥੇ ਕਿਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਨਾ ਕਰ ਜਾਏ। ''(ਮਿੱਠੂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਕੋਈ ਨਾ ਸਰਪੰਚਾ...ਕੱਠੇ ਈ ਕਰਾਂਗੇ 'ਸ੍ਹਾਬ...। ਚੱਲ...।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਮੁੜ ਫੇਰ ਭੱਜੇਂਗਾ... ਏਧਰ ਨੂੰ...। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਸਰਪੰਚ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵੱਲ...)''}} {{playscript|2.| : ਓ ਤੂੰ ਸ਼ੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸੀ ਨਾ ਫੇਰ...।}}<noinclude>{{rh||117 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> bklra2sllkti70spbha69cmqohr2g3w 250 74063 239176 235551 2026-10-08T15:49:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem> {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ''(ਫੇਰ ਭੜਕਦਾ ਹੈ।)'' ਉਹਦੇ ਤਾਂ ਨਵਾਬ ਦੇ ਠੂੰਏ ਡਿਗਦੇ ਨੱਕ 'ਚੋਂ-ਟਰੈਕਟਰ ਲੈਣ ਨੂੰ ਫਿਰਦਾ। ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਝਾੜਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦੇ ਆ...। ਕੋਈ ਨੀ ਮੈਂ ਕਰਾਂ-ਦੂਂ ਨੀਲਾਮੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਖੰਡਾਂ ਤੇ ਲੰਘੜਦੇ ਆ। ''(ਮਿੱਠੂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਪੰਚ ਫੀਮ ਕੱਢ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਛੱਡੋ ਸਰਪੰਚ ਸ੍ਹਾਬ... ਮਰੇ ਦਾ ਕੀ ਮਾਰਨਾ।}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਇਹ ਕਾਹਦੇ ਮਰੇ। ਮਰੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ। ''(ਦੋਹੇਂ ਅਮਲੀ ਲਲਚਾਈਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਫੀਮ ਦੀ ਡੱਬੀ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਸਰਪੰਚ ਤਾੜ ਕੇ ਝੱਟ ਬੋਝੇ 'ਚ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)'' ਦਵਾਈਆਂ ਆਸਰੇ ਜੂਨ ਕਟੀ ਕਰਨ ਡਹੇ ਹਾਂ। ''(ਬਾਹਰੋਂ ਮੱਖਣ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਤੇ ਕਾਮਰੇਡ ਨੂੰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੱਖਣ| : ਆ ਜਾਓ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸ੍ਹਾਬ ਕਿਹਾ ਸੀ ਨਾ ਏਥੇ ਈ ਹੋਣਗੇ...। ''(ਸਰਪੰਚ ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ਼)''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਆਓ ਜੀ ਆਓ... ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ.... । ਮੰਜੀ ਮੁੰਜੀ ਫੜ ਉਇ ਮੁੰਡਿਆ। ''(ਮਿੱਠੂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਨਾਲੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਘਰੋਂ।}} {{playscript|1.| : ''( ਹੌਲੀ ਜਹੇ)'' ਚਲ ਉਇ ਅਮਲੀਆ, ਹੋਰ ਈ ਭੂਤ ਮੰਡਲੀ ਆ ਵੜੀ ਇੱਥੇ ਤੇ।}} {{playscript|2.| : ਚੰਗਾ ਸਰਪੰਚਾ ਸਾਸਰੀਕਾਲ। ''(ਦੋਹੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਠੂ ਮੰਜੀ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਗੱਲ ਕੀ ਏ ਸਰਪੰਚਾ ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ।}} {{playscript|ਮੱਖਣ| : ਓ ਥੋੜ੍ਹਾ ਏਧਰ ਨੂੰ ਕਰਦੇ... ਵਈ... ਹਾਂ... ਏਧਰ। ''(ਮਿੱਠੂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਗੱਲ ਤਾਂ ਜੀ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਏ।}} {{playscript|ਮੱਖਣ| : ''(ਹੱਸਦਾ)'' ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਕਾਮਰੇਡ ਕੱਲਾ ਹੀ ਬਥ੍ਹੇਰਾ}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ''(ਕਾਮਰੇਡ ਨੂੰ)'' ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸ੍ਹਾਬ ਸਰਵੇ ਕਰਨ ਆਏ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਬੰਦੇ ਬੁੰਦੇ ਮਰੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਕਰਜ਼ੇ-ਕੁਰਜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ।}} </poem><noinclude>{{rh||118 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 7bdhc3q4yxaw9jfofkbaoll3cbfprmb 250 74066 239177 235556 2026-10-08T15:51:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem> {{playscript||''(ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਪੈਡ ਤੇ ਪੈਨ ਕੱਢ ਕੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕੈਲਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਵੇਖ ਭੈਣ ਦੇਣੇ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੇ ਆ... ਛਲੇਡੇ! ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੁਰਸੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਤੁਸੀਂ ਏਧਰ ਬੈਠੋ ਜੀ... ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ।}} {{playscript|ਮੱਖਣ| : ''(ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ)'' ਉਂ ਮੈਂ ਸਮਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਸੁੱਖ ਸਾਂਦ ਏ।}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਆਹੋ ਮੱਖਣਾ... ਸੁੱਖ... ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਛ ਜੀਹਦਾ ਕਾਲਜਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।}} {{playscript|ਮੱਖਣ| : ਤੂੰ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਵੱਖੀਓਂ ਬੋਲਦਾਂ ਕਾਮਰੇਡਾ ''(ਹੱਸਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਪੁੱਛ ਫੇਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੋਂ ... ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਡਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਇਹਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਬਿਸ਼ਨਾ... ਕਿਵੇਂ ਮਰਿਆ...। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਚੇਤ ਹੀ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਭਰਦਾ ਹੈ।)'' ''(ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਲਿਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਜਿੰਨੇ ਮੂੰਹ ਓਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੀ। ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕੁੱਝ ਬੰਦੇ ਦੇ ਮਨ ਦਾ। ''(ਅੰਦਰੋਂ ਤੜਫਦਾ ਹੈ।)'' ''(ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹਵਾਈਆਂ ਉਡਦੀਆਂ ਨੇ)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਈ ਰੋਈ ਜਾਂਦੇ। ਜਿਹੜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾ ਉਹਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨੀ ਦੇਖਦੇ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਲਾਗੇ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।)'' ਬਾਪੂ}} {{playscript|ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ| : ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ)'' ਕਹੋ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਕਹਿਣਾ}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਕਹਿਣਾ ਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਏ ਜੀ। ਬਸ}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਬਿਲਕੁਲ ਇੰਝ ਈ ਧਰਤੀ ਹਿੱਲੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ ਸੀ ਮਸਾਣਾਂ ਨੂੰ}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਉਹ ਤੇ ਬਸ ਐਵੇਂ ਜੀ}} </poem><noinclude>{{rh||119 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 3xb8fycox3g7mibv5nb33bp1nb7q7u6 250 74069 239178 235562 2026-10-08T15:55:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{playscript|ਮੱਖਣ| : ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੌਹਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਰੌਲ਼ਾ ਸੀ ਉਹਦਾ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੈਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਰੌਲ਼ੇ ਹੋਰ ਕਾਹਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਘਰਾਂ ਦੇ।}} {{playscript|ਮੱਖਣ| : ਬੱਚੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਏ ਜੀ। ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਰੌਲ਼ਾ ਸੀ ਉਹਦਾ ਸੌਹਰਿਆਂ ਨਾਲ਼, ਮੰਗਣ ਗਿਆ ਮੁਹਰਿਓਂ ਅਗਲਿਆਂ ਫਸਾਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੱਸ ਦੇਖੀ ਨੀਂ ਸੀ ਉਹਦੀ ਫੱਫੇਕੁੱਟਣੀ ਬਾਹਵੇਂ ਈ ਮੁੜ ਗਈ ਭੋਗ ਤੋਂ, ਘਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਗਈ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ। ''(ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਲਿਖਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਲਈ ਉੱਥੇ ਬੈਠਣਾ ਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਕੈਲੇ ਨੂੰ)'' ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ... ਵੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਖਿਝ ਕੇ)'' ਟਿਕ ਨੀ ਹੁੰਦਾ ਤੈਥੋਂ। ''(ਉਸ ਪਾਸੇ ਦੇਖਣਾ ਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ| : ''(ਲਿਖਣਾ ਛੱਡ ਕੇ)'' ਪਰ ਸਰਪੰਚ ਸਾਹਬ ਮੁਆਵਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਪੰਚਾਇਤ ਨੂੰ ਹੀ ਤੋਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ.. ਨਹੀਂ?}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਏਹ ਤੇ ਫੇਰ ਰਾਹ ਦੱਸਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਰ ਲਓ ਮਨ ਆਈਆਂ..., ਚੜ੍ਹਾ ਲਉ ਕਰਜੇ। ਹੋਰ ਸੁੱਟੇ ਦੋ ਗੋਲੀਆਂ ਅੰਦਰ... ਹੋ ਗਈ ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ... ਆਪੇ ਤ੍ਹਾਰੂ ਸਰਕਾਰ। ''(ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੇਖ ਲਿਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਉਠ ਤੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਬਚਾਅ ਲੈ ਕੈਲਿਆ ਜੇ ਬਚਾਅ ਸਕਦਾਂ ਇਹਨੂੰ। ''(ਕੈਲਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ ਸਰਪੰਚ ਸਾਹਬ ਮੈ।}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਕਮਾਲ ਏ ਯਾਰ, ਬੰਦਾ ਏਡੀ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ ਥੋਡੀ ਖਾਤਰ। ''(ਪਿਛੋਂ ਸੀਤੋਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੀਤੋਂ| : ਮੈਂ ਕਿਹਨੀ ਆਂ, ਰਹੇ ਨਾ ਇਹਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ। ਮੁੰਡਾ ਖਾ ਕੇ ਜੀਅ ਨੀ ਭਰਿਆ ਹੁਣ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਲੂਤੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ। ਅਖੇ ਹਿੱਸੇ ਵੰਡਾਓ। ਮੈਂ ਵੀ ਦਊਂ ਪਰੋਸ ਕੇ।}} </poem><noinclude>{{rh||120 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 3wy482a6pc5ej81aynywpmd6020gqsc 250 74070 239179 235565 2026-10-08T15:58:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem> {{playscript||(ਸੀਤੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਪੰਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੌਂਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਮੈਂ ਦੇਖਾਂ ਚੱਲ ਕੇ, ਬੁੜੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਰੋਟੀ-ਟੁੱਕ ਦਾ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਆ ਜਾਇਓ ਸਾਰੇ ''(ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਬਹਿ ਕੇ ਕਰਾਂਗੇ ਗੱਲ। ''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ''(ਮੱਖਣ ਨੂੰ)'' ਇਹ ਸੀਤੋ ਨੀ ਸੀ ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੀ ਮਾਂ?}} {{playscript|ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ| : ਉਹੀ ਕਿਸ਼ਨਾ, ਜੀਹਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਹੁਣੇ?}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਆਹੋ ਉਹੀ। ''(ਪ੍ਰੋ. ਫੇਰ ਲਿਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)'' ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਫੇਰ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਐਵੇਂ ਨਾ ਸੰਗਲ ਤੁੜਾ। ਉਦੋਂ ਨੀ ਸੁਣੀਂ ਹੁਣ ਕਿਹੜਾ ਸੁਣੂ ਤੇਰੀ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ| : ''(ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ)'' ਘਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਆਂ ਉਹਦੇ।}} {{playscript|ਮੱਖਣ| : ''(ਮੌਕਾ ਸਾਂਭਦੇ ਹੋਏ)'' ਉੱਥੇ ਕੀ ਏ ਜੀ। ਜਵਾਕ ਹੋਣਗੇ ਭੋਰਾ-ਭੋਰਾ। ਸ਼ੇਰਾ ਊਂ ਈ ਡੁੰਨ ਵੱਟਾ। ਤੇਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਖੇ ਨਾ ਸੁਣੇ। ''(ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਫੇਰ ਫਟਾਫਟ ਲਿਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ''(ਭੜਕ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਪੀ ਪੈਨ ਖੋਹ ਕੇ ਵਗਾਹ ਮਾਰਦਾ ਹੈ)'' ਰਹਿਣ ਦੇ ਇਹਨੂੰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਲਿਖ ਲਈਂ, ਭਰ ਲਈਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਢਿੱਡ। ''(ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹੱਕਾ-ਬੱਕਾ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)'' ਤੂੰ ਆਇਆਂ ਬਾਹਰੋਂ... ਪੁੱਛ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲੋ ਬਿਸ਼ਨਾ ਤਾਂ ਮਰ ਗਿਆ ਆਪਣੀ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਭੁੱਖ ਨਾਲ਼ ਮਰ ਗਿਆ ਅੱਡੀਆਂ ਰਗੜ-ਰਗੜ ਕੇ ਜੂੰ ਨਹੀਂ ਸਰਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ 'ਤੇ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਘਬਰਾਅ ਕੇ)'' ਕੀਹਦੀ..., ਕੀਹਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾਂ ਤੂੰ}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਇਹਦਾ ਸੀਰੀ ਬਲਜੀਤਾ। ਜੀਹਨੇ ਜਵਾਨੀ ਰੋੜ੍ਹ ਤੀ ਥੋਡੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚ। ਫੇਰ ਹਉ ਨੀ ਧਰਤੀ ਬੰਜਰ।}} {{playscript|ਮੱਖਣ| : ਤੂੰ ਤੇ ਐਂ ਗੱਲ ਕਰਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ... ''(ਹਿਮੈਤ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ)'' ਮਾਰਤਾ।}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਤੁਸੀਂ ਕਾਹਨੂੰ ਮਾਰਤਾ। ਤੁਸੀਂ ਛੱਤ ਲਓ ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਕਰ ਲਓ ਸਰੋਵਰ ਚੌੜੇ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਪ ਧੋਤੇ ਜਾਣ ਕਿਤੇ।}}</poem><noinclude>{{rh||121 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> h8nor21srci1czvokkp9dfdhzmq8qda 250 74073 239180 235574 2026-10-08T16:00:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ| : ਕਾਮਰੇਡ ਸਾਹਬ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ।}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| :''(ਉਸ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ ਧੱਕ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)'' ਉਹੀ ਬਲਜੀਤਾ ਜੀਹਨੂੰ ਚੌਵੀ-ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਦੇ ਦੇ ਫੂਕਾਂ ਡਾਹੀ ਰੱਖਦੇ ਸੀ, ‘ਚੱਕ ਦੇ ਓ ਬਲਜੀਤਿਆ, ਪੱਟ ਦੇ ਧੂੜਾਂ, ਕੱਚ ਦੇ ਰੜਕਾਂ।” ਬੀਮਾਰ ਪਏ ਨੂੰ ਦੋ ਡੰਗ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਸਰੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ। ਹਾਲੇ ਜਿਉਂਦਾ ਏ ਪਿੰਡ! {{gap}}''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠ''</br> {{gap}}''ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੀਲਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਫੇਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੱਖਣ| : ''(ਦਬੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਚ)'' ਕਿਹੜਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਦਿਹਾੜੀ। ਸਾਲਾ ਬੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦਿਓ, ਭੁੱਖ ਜਹਾਨ ਦੀ।}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| :ਤੇਰੀ ਹੋ ਜਾਊ ਭੁੱਖ ਪੂਰੀ। ''(ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨੂੰ)'' ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਰੋਟੀ ਦੇ ਟੁੱਕ ਨੂੰ ਤਰਸਦਾ ਮਰਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਲਾਉਂਦੇ ਆ ਲੰਗਰ, ਸੰਗ ਸ਼ਰਮ ਨੀ ਭੋਰਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ... ਵੱਡੇ ਧਰਮੀਂ। ਬਲਜੀਤਾ ਕਾਹਨੂੰ ਮਰਿਆ ਪਿੰਡ ਮਰ ਗਿਆ ਸਾਰਾ। {{playscript|ਮੱਖਣ| : ਤੁਸੀਂ ਓ ਦੁੱਧ ਧੋਤੇ ਓ, ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀ।}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| :ਓ ਅਸੀਂ ਹੁੰਦੇ ਚੱਜ ਦੇ ਫੇਰ ਰੋਣੇ ਕਾਹਦੇ ਸੀ। (ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।) ਫੇਰ ਐਂ ਈ ਮਰ ਜਾਂਦੇ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ| :ਬਸ ਇਹੋ ਗੱਲ ਮਾੜੀ ਏ ਤੁਹਾਡੀ ਕਾਮਰੇਡ ਸ੍ਹਾਬ}} {{playscript|ਕਾਮਰੇਡ| : ਓ ਤੂੰ ਰਹਿਣ ਦੇ। ਤੁਰ ਜਾ ਏਥੋਂ। ''(ਕਾਪੀ-ਪੈਨ ਚੁੱਕ ਕੇ ਫੜਾਉਂਦਾ ਹੈ)'' ਲਿਖ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ| : ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਖਾਤਰ}} {{playscript|ਮੱਖਣ| : ਚਲੋ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸ਼ਾਬ ਮੂਰਖਾਂ ਨਾ ਕੀ ਬਹਿਸਣਾ। {{gap}}''(ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਦਾ ਕਾਮਰੇਡ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ''</br> {{gap}}''ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਸਿਰ''</br> {{gap}}''ਫੜ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।''}} {{playscript|ਗੀਤ| :ਵੈਦ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਫਿਰਨ ਕਸਾਈ, ਸਾਧ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਠੱਗ}}<noinclude>{{rh||122 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> qhp1y1u0vckyai42ozab1gkul1fmjdo 250 74077 239181 235583 2026-10-08T16:01:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|| <poem>ਕੋਈ ਬੇਗਾਨਾ ਸੇਕ ਨਾ ਜਾਣੇ ਮਰਦੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਧਰਤੀ ਸੜਦੀ ਅੰਬਰ ਬਲ਼ਦਾ ਦੋਈਂ ਜਹਾਨੀ ਅੱਗ ਸਿਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਲ਼ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਭੱਜਿਆਂ ਹੋਏ ਨਾ ਭੱਜ ਦੱਸ ਬੁੱਲਿਆ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਚੱਲੀਏ ਆਸ਼ਿਕ ਰਹਿਣ ਅਲੱਗ। {{gap}}''(ਗੀਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਿਸ਼ਨਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਜਿਹਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ'' {{gap}}''ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤੇ ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਰਾਹ ਲੱਭਦਾ ਹੋਵੇ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਰ'' {{gap}}''ਫੜੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਸ਼ਾਂਤ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ''</poem> }} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਤੂੰ ਫੇਰ ਮਿੱਟੀ ਫਰੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆਂ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :''(ਖਿਝਿਆ)'' ਸਿਰ 'ਚ ਪਾ ਲਾਂ...। ''(ਚੁੱਪੀ। ਕੈਲਾ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ)'' ਹੋਰ ਹੈ ਕੀ ਏਥੇ। ''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| :ਕੀ ਲੈਣ ਆਇਆ ਸੀ ਉਹ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਇੱਥੇ। ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਦੀਂਹਦਾ ਨਹੀਂ... ਲੱਭਦਾ ਕੀ ਸੀ ਉਹ!}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :ਸ਼ਬਦ। ''(ਫੇਰ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਲਗਦਾ ਹੈ।)'' ਹੋਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਪੁੱਛਦਾ। {{gap}}''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਬੁੜਬੁੜਾਉਣ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| :ਜੂਨ ਏ ਕੋਈ ਇਹ। ਲੱਖ ਦਰਜੇ ਚੰਗੇ ਸਾਥੋਂ ਜਿਹੜੇ ਤੁਰ ਗਏ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਖਹਿੜਾ ਤੇ ਛੁਡਾ ਗਏ ... ਲੁੱਟ ਕੇ ਗਏ। ''(ਉੱਠ ਕੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| :''(ਕੈਲੇ ਨੂੰ)'' ਰੋਕ ਉਸ ਨੂੰ...ਰੋਕ।... ਵਹਿਮ ਪਾਲੀ ਬੈਠਾ!}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :''(ਹੱਥ ਝਾੜਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।)'' ਕਿਹੜਾ ਰੁਕਦਾ ਏਥੇ.... ਦੌੜਦੇ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਪਿੱਛੇ... ਫੂਕ ਨਿਕਲਦੀ ਫੇਰ ਘੁਟਦੇ ਮੁੱਠੀਆਂ। ''(ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਮੇਲੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : (ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ) ਨਸੀਬ ਕੁੜੇ ਅੰਦਰ ਕਾਹਤੋਂ ਬਹਿ ਗਈ, ਬਾਹਰ ਆ ਜਾ ਹਵਾਹਾਰੇ।}}<noinclude>{{rh||123 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> e8d1gy73448knp8xk0tlkhl1r0pzadd 250 74079 239182 235595 2026-10-08T16:03:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem> {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਨਸੀਬੋ...! ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਣਾ ਫੇਰ? ''(ਬਿਸ਼ਨੇ ਨੂੰ ਘੂਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਕੈਲੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮਸਾਣਾਂ ਤੋਂ}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਦਬਿਆ ਜਿਹਾ ਹਾਸਾ ਹੱਸਦਾ ਹੈ।)'' ਏਥੇ ਲਗਦੀ ਕੋਈ ਜਿਊਂਦਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ। ਉਹੀ ਗਲੇ ਸੜੇ... ਬਹੇ ਸ਼ਬਦ। ''(ਮੇਲੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਮੰਜੀ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਲੇਟਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਅੱਗ ਲੱਗਣਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਿੰਦਾ। ''(ਨਸੀਬੋ ਟੋਕਰੀ ਚੁੱਕੀ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਸੀਬੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਕੋ-ਤਕੀ ਪਿੱਛੋਂ ਮੇਲੋ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਨਸੀਬੋ| : ਬੇਬੇ, ਕਿਵੇਂ ਐ ਤੇਰੀ ਤਬੀਤ|}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।)'' ਨੀਂ ਇਹ ਕੀ ਚੱਜ ਏ। ਆਈ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲ਼ੇ ਤੇ ਤੁਰ ਵੀ ਚੱਲੀ।}} {{playscript|ਨਸੀਬੋ| : ''(ਕੁਝ ਲੁਕਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ)'' ਜੁਆਕ ਕੱਲੇ ਆ ਘਰੇ। ਭੋਲੂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਖਾਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਦੋ ਦਿਨ ਦਾ।}} {{playscript||''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਤੁਰਦਾ ਕੈਲਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਨੀ ਗੱਲ ਕੀ ਏ ਵਿੱਚੋਂ... ਹੈਂਅ? ''(ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਬਿਠਾਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਰੇਸ਼ਮ ਕਿੱਥੇ ਐ?}} {{playscript|ਨਸੀਬੋ| : ਉਹ ਤੇ ਆਪ ਲੁਕਦਾ ਫਿਰਦਾ। ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਘਰ ਨੀ ਵੜਿਆ। ''(ਮੇਲੋ ਬੁੱਤ ਬਣੀ ਦੇਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।)'' ਕਰਜਾ ਲਿਆ ਸੀ ਮੱਝਾਂ ਵਾਸਤੇ, ਸੁਸੈਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵਰੰਟ ਕੱਢਤੇ। ਪੁਲਿਸ ਛਾਪੇ ਮਾਰਦੀ ਏ ਰਾਤ-ਬ-ਰਾਤੇ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਹਾਏ ਹਾਏ ਨੀ ਤੂੰ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਈ ਅੱਲ ਦਿੰਦੀ। ''(ਨਸੀਬੋ ਆਸ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।''}} </poem><noinclude>{{rh||124 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> tnssz37noho9jwto1mnk1bujzf23x9w 250 74080 239183 235601 2026-10-08T16:05:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||''ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਝਿਝਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਜੀਹਨੂੰ ਦੇਖੋ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਈ ਚੁੱਕੀ ਆਉਂਦਾ...।}} {{playscript|ਨਸੀਬੋ| : ''(ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।)'' ਮੈਂ ਆਈ ਤਾਂ ਸੀ... ਵਈ... ਕੁਝ ''(ਗੱਲ ਵਿੱਚੇ ਛੱਡ ਕੇ ਰੋਣ ਲਗਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਪੱਲੇ ਨੀ ਪੈਂਦਾ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਪੱਲੇ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨੀ ਪੈਂਦਾ। ''(ਦੋਹੇਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹੋਣ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਕੁਝ ਨੀ ਸੁਝਦਾ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।)'' ਸੁੱਖੀ ਦੇ ਬਾਪ। ਚੁੱਪ ਮੇਰੀ ਧੀ।}} {{playscript|ਨਸੀਬੋ| :(ਰੋਂਦੇ-ਰੋਂਦੇ) ਆੜਤੀਏ ਨੇ ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਜਵਾਬ ਦੇ ਤਾ। ਜੇ ਉਹਨੇ ਕੁਝ ਕਰ ਲਿਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ। ''(ਭੁੱਬ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਬੌਂਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)'' ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਜੁਆਕ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਰੁਲੇ ਪਏ ਆ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਦੇ ਈ। ਮਗਰੋਂ ਕੀਹਨੇ ਸਾਂਭਣੇ ਆ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਨੀ ਕਾਹਨੂੰ ਮੰਦਾ ਕੱਢਦੀ ਏ ਮੂੰਹੋਂ। ''(ਸਿਰ ਪਲੋਸਦੇ ਹੋਏ।)'' ਵੇ ਸੁੱਖੇ ਦੇ ਬਾਪੂ, ਬਾਹਰ ਦੇਖ ਆ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਕੁੜੀ ਨੂੰ। ਪੁੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪਤਾ ਨੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ 'ਚ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| :ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੁਣ। ਘੜੀ ਆਰਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦੇ। ''(ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਕੀ ਏ?}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਵੇ ਤੈਨੂੰ ਅਰਾਮ ਸੁਝਦੇ ਆ ਪਾਹਲੇ ਨੂੰ}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| :ਕੀ ਹੋਇਆ ਕੁੜੇ, ਰੋਣ ਕਿਉਂ ਰਹੀ ਏਂ?}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਪੁਲਸ ਲੈ ਗੀ ਫੜ ਕੇ ਰੇਸ਼ਮ ਨੂੰ...। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਮਰੇ ਸੀ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| :''(ਘਬਰਾਹਟ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਚੁੱਪ ਵੀ ਕਰੇਂਗੀ ਹੁਣ, ਬਿੰਦ 'ਚ ਖਲਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਨੀਂ। ਤੂੰ ਦੱਸ ਕੁੜੇ। ਕਦੋਂ ਦੀ ਗੱਲ ਏ।}} {{playscript|ਨਸੀਬੋ| :ਉਹਨੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਭਜਾ ਤਾ ਸੀ ਕੋਠੇ ਥਾਣੀ। ਹੁਣ ਡਰਦਾ ਘਰੇ ਨੀ ਵੜਦਾ। ਆੜਤੀਆ ਵੱਖ ਗੇੜੇ ਮਾਰਦਾ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਾਮ।}}<noinclude>{{rh||125 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 79r8kjkg6p7y6f1ezue4ap1a7frz9yl 250 74083 239184 235656 2026-10-08T16:05:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||''(ਚੁੱਪੀ। ਪ੍ਰਤੀਮ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਸੁਝਦਾ ਨਹੀਂ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਫਸਲ ਬਾੜੀ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕੁਝ?}} {{playscript|ਨਸੀਬੋ| : ਕੀਹਨੇ ਕਰਨਾ ਸੀ ਵਿੱਚੇ ਈ ਪਿਆ?}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਵੇ ਇਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਘੁਣਤਰਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆਂ, ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ... ਵੇਖ ਕੁਝ... ਜਾ ਕੇ...। ''(ਚੁੱਪੀ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਬੇਬਸੀ 'ਚ ਉੱਸਲ ਵੱਟੇ ਭੰਨਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਖਿਝ ਕੇ)'' ਹੰਅ। ਸਰਪੰਚ ਤਾਰ ਦਊ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇੜਾ, ਜਿੰਨਾ ਕੁ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਤਾਰ ਤਾ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਕੀਹਨੂੰ ਸੁਝਦੀ ਏ ਏਨੀ। ਮਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਪਹਿਲਾਂ। ''(ਖਚਰਾ ਜਿਹਾ ਬਸ਼ਨੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਤੂੰ ਤੇ ਹਰ ਵਾਰੀ ਮੇਰੀ ਓ ਵੱਖੀ 'ਚ ਮਾਰੇਂਗਾ। ''(ਉੱਠ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਤੂੰ ਈ ਸੀ ਨਾ ਇਲੈਕਸ਼ਨਾ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਹਰੇ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਈ ਫਿਰਦਾ। ਤੇਰਾ ਤਾਂ ਘਰ ਦਾ ਸੀ ਸਰਪੰਚ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਤੇ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫੇ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ ਬਾਡਰ 'ਤੇ... ਮਰਨ ਨੂੰ। ''(ਚੁੱਪੀ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਪਿੱਛਾ ਛੁਡਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਿੱਛੇ ਪੌੜ੍ਹੀ 'ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਹੌਂਕਾ)'' ਹੈ ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਹੁਣ? ਪੇਸ਼ ਤੇ ਕਰਨਾ ਈ ਪਊ ਇੱਕ ਵਾਰ।}} {{playscript|ਨਸੀਬੋ| : ਰਾਤੀਂ ਆਇਆ ਸੀ... ਕਿੰਨੇ ਦਿਨੀਂ। ਹੋਰ ਈ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ''(ਰੋਣ ਲਗਦੀ ਹੈ।)'' ਅਖੇ ਕੀ ਬੁੜਿਆ ਇਹੋ ਜਹੇ ਜਿਉਂਣ ਤੋਂ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਚੇਤ ਹੀ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)'' ਏਨੀਆਂ ਬੇਜਤੀਆਂ ਭੰਡੀਆਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਤਾਂ ਮਰੇ ਈ ਚੰਗੇ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਉੱਠ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਤੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਕੈਲੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਪਰ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਹਾਏ ਹਾਏ। ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਕਰ ਈ ਨਾ ਬੈਠੇ ਕਮਲਾ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਖਿਝ ਕੇ)'' ਕੁਝ ਨੀ ਹੁੰਦਾ। ''(ਨਸੀਬੋ ਨੂੰ)'' ਮੈਂ ਮਾਰ ਆਉਂ ਥਾਣੇ ਗੇੜਾ।}}<noinclude>{{rh||126 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> tacp773a408vqa1izka5y26va1jsim2 250 74084 239185 235659 2026-10-08T16:07:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{playscript||ਬਹਿ ਜਾਓ ਸਾਰੇ ਰਮਾਨ ਨਾਲ਼।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਕੱਲਾ ਨਾ ਜਾਈਂ। ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਈਂ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੀ ਪੁੱਛਣਾ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਨਸੀਬੋ| : ''(ਟੋਕਰੀ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ।)'' ਭੋਲੂ ਨੂੰ ਬੁਖਾਰ 'ਚ ਈ ਛੱਡ ਕੇ ਆਈ ਸੀ...।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਕੋਈ ਨੀ ਕੁੜੇ, ਇੰਝ ਹੀ ਚਲਦਾ ਜੱਟਾਂ ਜਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ, ਜੀ ਨੀ ਹੌਲ਼ਾ ਕਰੀਦਾ। ''(ਨਸੀਬੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਪਿੱਛੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।)'' ਮਿੱਠੂ ਹੋਊ ਅੱਡੇ 'ਤੇ, ਕਹਿ ਦੇਈਂ ਉਹਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਦਊ ਸੰਵਾਰ ਕੇ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਿਢਾਲ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਬਿਸ਼ਨਾ ਕੈਲੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬਹਿ ਗਿਆਂ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ ਜਾ ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਗਰ...।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਐਂ ਈ ਤੁਰ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਚੁੱਕ ਕੇ। ਕੀ ਕਹਾਂ ਜਾ ਕੇ। ਵਈ ਰੱਖ ਲਓ ਮੈਨੂੰ, ਕੱਢ ਲਓ ਮੇਰੇ ਹੱਡਾਂ 'ਚੋਂ ਪੌਂਡ। ''(ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਸੁੱਖੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਸੁੱਖ ਰੱਖੀਂ ਮਾਲਕਾ। ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰੀਂ।}} {{playscript|ਸੁਖੋਂ| : ਕੀ ਗੱਲ ਏ ਮਾਂ..., ਨਸੀਬੋ ਐਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਭੱਜੀ। ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਮੇਰੀ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਨੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਨੀ ''(ਹੌਂਕਾ)''}} {{playscript|ਸੁਖੋਂ| : ਤੇ ਹੁਣ ਮਗਰੇ ਬਾਪੂ ਗਿਆ ਭੱਜਿਆ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਨਾ ਤੂੰ ਆ ਗਈਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਕਰ ਕੇ। ਇਹ ਵੇਲ਼ਾ ਏ ਤੇਰਾ। ਪਤਾ ਨੀ ਕੀ ਰੰਗ ਲਾਉਣੇ ਇਹਨੇ।}} {{playscript|ਸੁਖੋਂ| : ''(ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਲੁਕੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ)''ਓ ਪਤਾ ਤਾਂ ਹੈ ਤੈਨੂੰ ਬੱਸਾਂ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀਆਂ। ''(ਗੱਲ ਬਦਲਣ ਦੇ ਮੂਡ 'ਚ, ਲਾਡ' ਨਾਲ਼)'' ਕਿਉਂ ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਮੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ}}</poem><noinclude>{{rh||127 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> jbz1023ka4hq8p8v6pf3g987pffk8gw 250 74088 239186 235685 2026-10-08T16:07:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਈ ਰਹਿਨੀਂ। ਜਦ ਲੱਗ ਗਈ ਨਾ ਮੈਂ ਡੀ. ਸੀ, ਫੇਰ ਮਾਰੇਂਗੇ ਸਲੂਟਾਂ। ''(ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹੋਂ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਘੁੰਮਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : (ਹੌਂਕਾ)}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :(ਛੁਡਾ ਕੇ) ਰਹਿਣ ਦੇ ਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ। ਆਪਦੇ ਘਰੇ ਜਾ ਕੇ ਕਰੀਓ ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| :ਤੂੰ ਵੀ ਨਾ ਬਸ, ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਇੱਕੋ ਰਿਕਾਰਡ ਲਾਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। (ਲਾਡ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇੜਦੀ ਹੋਈ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਨੀ ਹੈ। ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਕਦੀ ਹੈ (ਮੇਲੋ ਮੰਜੇ ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਘਰੋਂ ਬੱਚੀ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਫੇਰ ਗੁੜਾ ਲਗਾ ਕਾਰ ਉੱਠ ਮੌੜਦੀ ਹੈ। ਇਤਨਾ ਤੜਫਦਾ ਹੈ)}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਧੂੜ ਕਿੰਨੀ ਚੜ੍ਹੀ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਣੇ ਨੀ ਮੁਕਦੇ। ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਕਿਤੇ ਚੈਨ ਨੀ। ''(ਸੁੱਖੋ ਅੰਦਰੋਂ ਝਾੜੂ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ)'' ਹਾਏ ਹਾਏ ਨੀ, ਆਹ ਕੀ ਚੱਜ ਫੜ ਲਿਆ ਤੂੰ। ਰਹੁਰਾਸ ਵੇਲ਼ੇ ਝਾੜੂ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿ ਗਈਂ ਨਖਸਮੀਏ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| :ਏਨਾ ਤਾਂ ਖਿਲਾਰਾ ਪਿਆ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਫੜ੍ਹਾਂ ਉਰਾਂ ਝਾੜੂ ਮੈਨੂੰ। (ਬੁੜਬੁੜਾ ਕਰਦੀ ਚਾਰ ਸਾਨੀ ਹੈ। ਬੰਦ ਈ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਇਹਨੂੰ। ''(ਸੁੱਖੋਂ ਹੱਕੀ-ਬੱਕੀ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਮੁੜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਘਰੋਂ ਬੱਚੀ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁੱਖੋਂ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਉਂਝ ਯੋ ਕੋਲੋ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੈਂਚ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉੱਤੇ ਲੈਣ ਜੋ ਕਿਤਾਬ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਨਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਚ ਅੱਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਪਿੱਛੋਂ ਉਇ ਮਰ ਗਏ ਤੁਸੀਂ। ਕੋਈ ਕਦਾ ਕਿਉਂ ਨੀ ਜੁਆਕਤੀ ਨੂੰ। ''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਦੇ ਨੀ ਭਾਅ- ਮਰਿਆਂ ਦੇ ਕੀਹਨੇ ਸਾਂਭਣੇ।}}<noinclude>{{rh||128 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 082g02ljftqr7ji8zi03w9x0rjclsga 239187 239186 2026-10-08T16:13:51Z Harchand Bhinder 2624 239187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਈ ਰਹਿਨੀਂ। ਜਦ ਲੱਗ ਗਈ ਨਾ ਮੈਂ ਡੀ. ਸੀ, ਫੇਰ ਮਾਰੇਂਗੇ ਸਲੂਟਾਂ। ''(ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹੋਂ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਘੁੰਮਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : (ਹੌਂਕਾ)}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :(ਛੁਡਾ ਕੇ) ਰਹਿਣ ਦੇ ਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ। ਆਪਦੇ ਘਰੇ ਜਾ ਕੇ ਕਰੀਓ ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| :ਤੂੰ ਵੀ ਨਾ ਬਸ, ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਇੱਕੋ ਰਿਕਾਰਡ ਲਾਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। (ਲਾਡ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇੜਦੀ ਹੋਈ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਲਗਦੀ ਹੈ (ਮੇਲੋ ਮੰਜੇ ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਘਰੋਂ ਬੱਚੀ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਫੇਰ ਬੁੜ ਬੁੜ ਕਰਦੀ ਉੱਠ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਤੜਫਦਾ ਹੈ)}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਧੂੜ ਕਿੰਨੀ ਚੜ੍ਹੀ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਣੇ ਨੀ ਮੁਕਦੇ। ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਕਿਤੇ ਚੈਨ ਨੀ। ''(ਸੁੱਖੋ ਅੰਦਰੋਂ ਝਾੜੂ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ)'' ਹਾਏ ਹਾਏ ਨੀ, ਆਹ ਕੀ ਚੱਜ ਫੜ ਲਿਆ ਤੂੰ। ਰਹੁਰਾਸ ਵੇਲ਼ੇ ਝਾੜੂ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿ ਗਈਂ ਨਖਸਮੀਏ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| :ਏਨਾ ਤਾਂ ਖਿਲਾਰਾ ਪਿਆ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਫੜ੍ਹਾਂ ਉਰਾਂ ਝਾੜੂ ਮੈਨੂੰ। (ਬੁੜਬੁੜਾ ਕਰਦੀ ਚਾਰ ਸਾਨੀ ਹੈ। ਬੰਦ ਈ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਇਹਨੂੰ। ''(ਸੁੱਖੋਂ ਹੱਕੀ-ਬੱਕੀ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਮੁੜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਘਰੋਂ ਬੱਚੀ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁੱਖੋਂ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਉੱਠ ਕੇ ਕੈਲੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੈਂਚ ਤੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕਿਤਾਬ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਪਿੱਛੋਂ ਉਇ ਮਰ ਗਏ ਤੁਸੀਂ। ਕੋਈ ਚੁੱਕਦਾ ਕਿਉਂ ਨੀ ਜੁਆਕਤੀ ਨੂੰ। ''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਦੇ ਨੀ ਭਾਅ- ਮਰਿਆਂ ਦੇ ਕੀਹਨੇ ਸਾਂਭਣੇ।}}<noinclude>{{rh||128 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 6n07tu1n7weiqdg12l6ymw86jo1kv0p 250 75030 239383 239040 2026-10-09T10:43:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|2||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}}</noinclude>ਵਿਕਾਰ ਈਰਖਾ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀਆਂ ਪਰ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦਾ ਜੋ ਸਬਦੁ ਹੈ ਸੋ ਸਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਸਬਦੁ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨਿ ਓਹੁ ਆਪ ਨੂੰ ਆਤਮ ਸਰੂਪ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ; ਫੇਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦੇ ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਤੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਸਬਦੁ ਸਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮਜਲਸ ਵਿਚ ਜੋ ਮਦ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਓਸ ਨੋ ਪੀਲਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਜੇਹੜਾ ਗੱਲ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਬਾਹਿਰ ਨਾ ਕੱਢੇ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤ੍ਰਿਕਾਲੱਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਜਣਾਂਵਦੇ ਨਹੀਂ। ਪਿਆਲੇ ਦੀ ਮਸਤੀ ਚਹੁੰ ਪਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਮਸਤੀ ਉਤਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਭਾਇ ਭਗਤੀ ਸਭਸੈ ਨਾਲਿ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਖੁਟ ਭੰਡਾਰ ਹੈ॥੧॥ {{dhr|3em}} {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 20es3u0txui8capg3z303h8aefjtkej 239385 239383 2026-10-09T10:45:10Z Harchand Bhinder 2624 239385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|2||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਵਿਕਾਰ ਈਰਖਾ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀਆਂ ਪਰ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦਾ ਜੋ ਸਬਦੁ ਹੈ ਸੋ ਸਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਸਬਦੁ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨਿ ਓਹੁ ਆਪ ਨੂੰ ਆਤਮ ਸਰੂਪ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ; ਫੇਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦੇ ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਤੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਸਬਦੁ ਸਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮਜਲਸ ਵਿਚ ਜੋ ਮਦ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਓਸ ਨੋ ਪੀਲਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਜੇਹੜਾ ਗੱਲ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਬਾਹਿਰ ਨਾ ਕੱਢੇ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤ੍ਰਿਕਾਲੱਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਜਣਾਂਵਦੇ ਨਹੀਂ। ਪਿਆਲੇ ਦੀ ਮਸਤੀ ਚਹੁੰ ਪਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਮਸਤੀ ਉਤਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਭਾਇ ਭਗਤੀ ਸਭਸੈ ਨਾਲਿ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਖੁਟ ਭੰਡਾਰ ਹੈ॥੧॥ {{dhr|3em}} {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> carmejlclfstlk8l1szv1nd2tyzttot 250 75032 239384 239043 2026-10-09T10:44:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||3}} {{rule}}</noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਦੂਜੀ ਚਲੀ॥੨॥'''}}}} {{center|'''ਗੁਰਮੁਖ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦਾ ਭੇਦ ਜਰੇ'''}} {{Block center|<poem>'''ਇਕਤੁ ਨੁਕਤੈ ਹੋਇ ਜਾਇ ਮਹਰਮੁ ਮੁਜਰਮੁ ਖੈਰ ਖੁਆਰੀ।''' '''ਮਸਤਾਨੀ ਵਿਚਿ ਮਸਲਤੀ ਗੈਰ ਮਹਲਿ ਜਾਣਾ ਮਨੁ ਮਾਰੀ।''' '''ਗਲ ਨ ਬਾਹਰਿ ਨਿਕਲੈ ਹੁਕਮੀ ਬੰਦੇ ਕਾਰ ਕਰਾਰੀ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਪਿਰਮੁ ਰਸੁ ਦੇਹਿ ਬਿਦੇਹ ਵਡੇ ਵੀਚਾਰੀ।''' '''ਗੁਰੁ ਮੂਰਤਿ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਸੁਣਿ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਆਸਣੁ ਨਿਰੰਕਾਰੀ।''' '''ਆਦਿ ਪੁਰਖੁ ਆਦੇਸੁ ਕਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਵੇਲਾ ਸਬਦੁ ਆਹਾਰੀ।''' '''ਅਵਿਗਤਿ ਗਤਿ ਅਗਾਧ ਬੋਧਿ ਅਕਥ ਕਥਾ ਅਸਗਾਹ ਅਪਾਰੀ।''' '''ਸਹਨਿ ਅਵਟਣ ਪਰਉਪਕਾਰੀ॥੨॥'''}}</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ -'''}} ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਜੋ ਗੁਰੂ ਕਾ ਉਲਸ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਇਕੁ ਉਲਸ ਜੂਠਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਉਲਸ ਜਿ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਥੀਂ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ ਏਹੁ ਉਲਸ ਖਾਵਣ ਵਾਲਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਨਾਮੁ ਅਰੁ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਕਾ ਮਹਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਇਕੇ ਜੇ ਹਉਮੈ ਦਾ ਨੁਕਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਜਾਣਕੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਿਆਣਪਾਂ ਸਿਖਾਇਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸੋ ਮੁਜਰਮੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਜਰਮ ਕਹੀਐ ਪਾਪੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਛਿਨਾਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਭਰਤੇ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੇ ਰਖ ਕੇ ਦੁਰਾਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਿਖ ਕੇ ਵਿਖੇ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਬਦੁ ਗੁਰੂ ਕਾ ਤਾਂ ਹਉਮੈ ਰੋਗ ਥੀਂ ਸੁਖ ਕਰ ਕੇ ਛਡਾਵਣ ਵਾਲਾ ਹੈਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਆਰੀ ਹੋਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਉਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕੁਛ ਆਖਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਸੁਜਾਖਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਦੀਪਕੁ ਲੈ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਜੋ ਅਣਪੜਿਆ ਪਾਪੁ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਭੰਡੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ<noinclude></noinclude> ndb9l62e4bt1u39ajrqiranxra5bmbm 250 75033 239377 239035 2026-10-09T10:38:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਹ||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਬੋਲੀ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ੧੫੦ ਬਰਸ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ,ਅਰ ਜੇ ਵਧੀਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਦ ਏਸ ਦੇ ਕਲਮੀ ਨੁਸਖੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਯਾ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਲਭ ਜਾਣ। ਗੱਲ ਕੀ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਤੇ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਪੋਥੀ ਨਵੀਨ ਯਾ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ, ਪੁਰਾਤਣ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਜੀ ਨੇ ਸੱਚ ਮੁਚ ਲਿਖੀ ਹੈ ਯਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਲਿਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਇਤਿਹਾਸ ਖੋਜੀਆਂ ਲਈ ਢੂੰਡ ਦੀ ਮੁਥਾਜ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਕਰਤਾ ਜੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹਨ। ਹਾਂ, ਉਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਯਾ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਜਾਣਕੇ ਕੋਈ ਉਕਾਈ ਯਾ ਭੁੱਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਧਾਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਅਰ ਬਹੁਤ ਥਾਈਂ ਏਹ ਸ਼ੱਕ ਕਰੜਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਝੁਕਾਉ ਗੁਰਮਤਿ ਵੱਲ ਘਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰੇ ਖੁਸ਼ਕ ਗਿਆਨ ਵਲ ਵੱਧ ਪੈਂਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਅਰ ਕਈ ਥਾਈਂ ਸਾਫ਼ ਆਖਯੇਪਕ ਹਨ।</br> {{gap}}ਪਾਠਕ ਜੀ!ਇਹ ਹੈ ਇਸ ਪੋਥੀ ਦੀ ਅਪਣੀ ਵਿੱਥਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਕਲਮੀ ਨੁਸਖਾ ੭੭ ਵਰਹੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਹੈ, ਅਰ ਉਸਦੀ ਇਹ ਹੂਬਹੂ ਨਕਲ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਵਿਸਰਾਮ ਅਰਥਾਤ ({{SIC|,-। -ਾਂ।-ਂ|}}) ਆਦਿ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਸੌਖ ਲਈ ਅਸਾਂ ਲਾਏ ਹਨ ਤੇ ਪਦਛੇਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਯਾ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਆਖ੍ਯੇਪਕਾਂ ਦੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਇਸਦਾ ਨਾਮ 'ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ' ਅਸਾਂ ਨਹੀਂ ਧਰਿਆ, ਇਸੇ ਪੋਥੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿਚ ਇਉਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:-</br> {{gap}}“ਸਾਖੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਕੀ ਵਾਰ ਯਾਰ੍ਹਵੀਂ ਦਾ ਟੀਕਾ-ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ"। ਸੋ ਅਸਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਾਮ ਰਖਿਆ ਹੈ।</br> {{gap}}ਵਡਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਯਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ ਦੇ ਵਿਚ ਆਏ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖੇ ਹਨ ਅਰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ “ਭਗਤ ਰਤਨਾਵਲੀ” ਹੈ, ਪਰ ਏਸ ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਇਹ ਨਾਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸਾਂ ਸੁਣਿਆ ਯਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਚੁਣਵਾਂ ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਨਾਲੋਂ ਪੋਥੀ ਦੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਨਾਉਂ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> aqnfgdb4d0ep1zlpt30v97kewoqe1me 250 75034 239381 239036 2026-10-09T10:42:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||ਗ}}</noinclude>{{center|ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖੀ ਭੂਮਿਕਾ</br> ਸਾਖੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਕੀ}} {{center|{{larger|'''ਵਾਰ ਯਾਰ੍ਹਵੀਂ ਦਾ ਟੀਕਾ'''}}}} '''ਏਕ''' ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਥੀਂ ਸਿਖਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੁ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਰਥਾਇ ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੇ ਹੈਨ, ਓਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਹਿਤਾਂ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਕਰਾਵੋ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਭੀ ਜਾਣੀਏਂ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਐਸੀਆਂ ਵਰਤਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈਨ, ਅਸਾਨੂੰ ਭੀ ਰੀਸ ਆਵੇ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੋਰਾਂ ਵਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਜੁ ਤੁਸਾਂ ਭਲਾ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦਾ ਵਚਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਸਾਂ ਭੀ ਇਕ ਸਮੇਂ ਸਾਹਿਬ ਕਰਨ ਕਾਰਨ, ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ, ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ੧੦, ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹਿ ਥੀਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪੁਛਿਆ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਛ ਸਾਹਿਬਾਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਵਚਨੁ ਕੀਤਾ ਸੀ ਸੋ ਅਸੀਂ ਤੁਸਾਂਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਰਿਦਾ ਦੇ ਕੇ ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਐਸੇ ਹੀ ਵਰਤਣ ਰਖਣੀ, ਤੁਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਜੇਹਾ ਭਾਈ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣੀ ਦਾ ਫਲੁ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇਹਾ ਇਸ ਗੋਸਟ ਸੁਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਫਲੁ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀ ਖਾਸ ਰਸਨਾ ਥੀਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਬਖਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ॥੧॥<noinclude></noinclude> gtwdicmo036muz99q7rv6yq1tzkeczl 250 75035 239380 239033 2026-10-09T10:40:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਖ||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ'''}}}} '''ਭਾਈ''' ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ਸੰਬੰਧਤ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ : ਇਕ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਆਦਿ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਜੀ ਦੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗਿਆਨ ਰਤਨਾਵਲੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਾ ਟੀਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਖਤ ਹੈ; ਦੂਸਰੀ ਇਹ ਪੋਥੀ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਯਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ ਦਾ ਟੀਕਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ “ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ’ ਬੀ ਹੈ ਤੇ ‘ਭਗਤ ਰਤਨਾਵਲੀ’ ਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਥੀ ੧੯੧੨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲ ਇਕ ਲਿਖਤੀ ਪੋਥੀ ਤੋਂ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲਿਖਤੀ ਨੁਸਖੇ ਬੀ ਦੇਖਣ ਵਿਚ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿਚ ਯਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ ਦੀ ਟੀਕਾ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਦ ੧੨ ਸਾਖੀਆਂ ਹੋਰ ਬੀ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਗਰਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖ ਕੇ ਵਧਾ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰ ਬੀ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਯਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਸਾਖੀ ੧੨੧ਵੀਂ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਟੀਕਾ ਵਾਰ ਯਾਰ੍ਹਵੀਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ' ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਖ੍ਯੇਪਕ ਸਹੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਸੰਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। {{rh|ਜੂਨ ੧੯੫੦||ਸੰਪਾਦਕ}} {{center|ਅੱਗੋਂ ਇਸੇ ਛਾਪ ਦੇ ਉਤਾਰੇ ਛਾਪੇ ਜਾਣਗੇ। }}<noinclude></noinclude> 1v0xgw5ap08vy0187bs0gnyxd15q46g 250 75036 239382 239039 2026-10-09T10:42:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ '''ਵਾਰ ੧੧''' {{larger|'''ਪਉੜੀ ਪਹਿਲੀ॥੧॥'''}} '''ਸਤਿਗੁਰ ਦਾ ਪ੍ਯਾਲਾ'''}} {{Block center|<poem>'''ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਚਾ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਪਾਤਿਸਾਹਾਂ ਪਾਤਿਸਾਹ ਜੁਹਾਰੀ।''' '''ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਸਚੁਖੰਡਿੁ ਹੈ ਆਇ ਝਰੋਖੇ ਖੋਲੈ ਬਾਰੀ।''' '''ਅਮਿਉ ਕਿਰਣਿ ਨਿਝਰ ਝਰੈ ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਵਾਇਨਿ ਦਰਬਾਰੀ।''' '''ਪਾਤਸਾਹਾਂ ਦੀ ਮਜਲਸੈ ਪਿਰਮ ਪਿਆਲਾ ਪੀਵਣ ਭਾਰੀ।''' '''ਸਾਕੀ ਹੋਇ ਪੀਲਾਵਣਾ ਉਲਸ ਪਿਆਲੈ ਖਰੀ ਖੁਮਾਰੀ।''' '''ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਭੈ ਚਲਣਾ ਮਸਤ ਅਲਮਸਤ ਸਦਾ ਹੁਸਿਆਰੀ।''' '''ਭਗਤ ਵਛਲੁ ਹੋਇ ਭਗਤ ਭੰਡਾਰੀ॥੧॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ -'''}} '''ਔਰ''' ਜਿਤਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੈਨ ਝੂਠਾ ਧਨੁ ਸੰਚ ਕੇ ਫੇਰ ਛੋਡਿ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ, ਪਰੁ ਸਤਿਗੁਰ ਜੋ ਹੈਨਿ ਸੋ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਹੈਨਿ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰੁ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਚਾ ਧਨ ਹੈ। ਜੋ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਚਾ ਧਨੁ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਮਰਨ ਕਟ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨਿ; ਇਸ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹ ਹੈਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸਭਸ ਦੇ ਉਪਰ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਪਰ ਚਲਤਾ ਹੈ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜੋ ਆਪਣਿਆਂ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨੁ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਲੇਖੇ ਨਾਲ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਬਖਸੀਸ ਦਾ ਝਰੋਖਾ ਖੋਲਦੇ ਹੈਨਿ ਤਿਸ ਸਮੇਂ ਜਿਸ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਝੂਠਾ ਧਨ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਪਰ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦਾ ਝਰੋਖਾ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਹੈ, ਜੇਹੜਾ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਖੇ ਟੁਰ ਆਂਵਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸਚਾ ਧਨੁ ਨਾਮ ਕਾ ਅਰੁ ਗਿਆਨ ਕਾ ਦੇ ਕਰਿ ਤਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਰਨੁ ਕਟ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਬ੍ਰਹਮੇ ਦੇ ਦਿਨ ਤਾਈਂ ਪੀਂਵਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਵਿਖੇ ਤੇ<noinclude></noinclude> o2xjitycfdop47pa73s1uhaypawx1vj 250 75037 239379 238389 2026-10-09T10:39:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||ਕ}}</noinclude>{{gap}}ਇਸਦੀ ਸੁਧਾਈ ਤੇ ਆਖਯੇਪਕਾ ਦੇ ਹੋਰ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਨੇ ਪਰ ਯਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ੇ ਪਰ ਕੋਈ ਗੁਣੀ ਜਨ ਕੋਈ ਵਧੀਕ ਚਾਨਣਾ ਪਾ ਸਕਣ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲਤਾ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ ਸ੍ਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਵਧੀਕ ਪੁਰਾਤਨ ਨੁਸਖਾ ਕਿਸੇ ਸੱਜਣ ਜੀ ਪਾਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖ਼ਤੋ ਕਿਤਾਬਤ ਕਰਨ। {{rh|<poem>ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਐਡਿਟਿਡ ਸਰੂਪ) 1 ਅਗਸਤ, 1912 ਈ: (1969 ਬਿ.ਯਾਨੀ 1892+77)</poem>|| <poem>'''ਸੰਪਾਦਕ''' -ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ</poem>}}<noinclude></noinclude> 8j1kl64vb998k3pjf8jgjlq5jqhvgkb 250 75039 239386 239044 2026-10-09T10:45:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh| 4||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭੰਡੀ ਹੋਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਭੀ ਮੁਹ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗੁਰੂ वे ਸਬਦਿ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਆਲਾ ਪੀ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰਸਾਂ ਵਲੋਂ ਮਸਤਾਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਹੋਰ ਜਗਿਆਸੀ ਗ਼ੈਰ ਮਹਲ ਦਾ, ਜੋ ਓਨਾਂ ਪਾਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਹਉਮੈ ਤੇ ਸਿਆਣਪ ਮਾਰਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਓਨਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਲਖਾਉ ਹੈ, ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਟਹਲ ਕਰਾਰਾ ਹੋਇਕੈ ਕਰਾਂਵਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਸੁਧ ਬ੍ਰਿੜ ਵੱਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰਸੁ ਆਇਆ ਹੈ ਸੋ ਦੇਹ ਦੇ ਰਸਾਂ ਵਲੋਂ ਅਨਰਸ ਹੋਏ ਹੈਨਿ। ਓਹ ਵਿਚਾਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਵਿਚ ਪਰਸਾਦੀਆਂ ਪਕਾਵਣੀਆਂ ਹੈਨ ਭਾਵੇਂ ਚੰਨਣ ਦੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਬਾਲੀਅਨ ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਕਾਸੇ ਦੀਆਂ ਹੋਵਨ। ਤੈਸੇ ਸ੍ਵਾਸਾਂ ਕਰ ਕੇ ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕੜਾਹ ਖਾਜੇ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਰੁਖੀ ਪਰਸਾਦੀ ਹੋਵੇ। ਫਰੀਦ ਭੀ ਆਖਿਆ ਹੈ: ''''ਰੁਖੀ ਸੁਖੀ ਖਾਇ ਕੈ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀਉ॥ ਫਰੀਦਾ ਦੇਖਿ ਪਰਾਈ ਚੋਪੜੀ ਨਾ ਤਰਸਾਏ ਜੀਉ॥੨੯॥''' (ਪੰਨਾ ੧੩੭੯)। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕੀ ਮੂਰਤਿ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਨਿਰੰਕਾਰ ਕਾ ਆਸਣ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ। ਇਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰਸੁ ਲੈਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਹੋਰ ਰਸ ਨਿਰਸ ਕਰ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ। ਸਤਿਸੰਗਤਿ ਜਾਇਕੈ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿ ਕੇ, ਸਬਦੁ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤਿ ਉਠ ਕੇ ਇਸਨਾਨੁ ਕਰਿ ਕੈ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਗਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੈ ਵੰਡਿ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬੀ ਬਚਨੁ ਹੈ:- '''“ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰਿ ਭੇਟਿਐ ਪੂਰੀ ਹੋਵੈ ਜੁਗਤਿ॥ ਹਸੰਦਿਆ ਖੇਲੰਦਿਆ ਪੈਨੰਦਿਆ ਖਾਵੰਦਿਆ ਵਿਚੇ ਹੋਵੈ ਮੁਕਤਿ"।'''{੫੨੨} ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੋ ਅਬਿਗਤੁ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਗਤਿ ਸਬਦਿ ਕਰਕੇ ਲਖਦੈ ਹੈਨਿ, ਸਰਬ ਘਟਾ ਵਿਚ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਾਣ ਕੇ ਭਾਵ ਭਗਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਦੁਖ ਭੀ ਸਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਜੈਸੇ ਜਲੁ ਆਪਿ ਆਵਟਣੁ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁਧ ਨੂੰ ਖਵਣ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ॥੨॥ {{dhr|3em}} {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> oqd57qni2qhmcgo0scimhrn9vy4ds2x 250 75040 239390 239048 2026-10-09T10:46:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh| 8|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude> ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਹੈ ਸੋ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਪਰਤੀਤ ਕਰ ਕੇ ਮੰਗਦੇ ਹੈਨਿ, ਏਹ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਕੀ ਸਿਖੀ ਦੀ ਰਹੁਰਾਸਿ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਭੀ ਜੇਹੜੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਕੇ ਕਰਮ ਹੈਨਿ ਸੋ ਭੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ॥੪॥ {{dhr|3em}} {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> l22uidl6oii6mx7o016i8eaga4zkovd 250 75041 239086 239049 2026-10-08T13:08:55Z Kaur.gurmel 192 239086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||9}} {{rule}}</noinclude> {{center|{{larger|ਪਉੜੀ ਪੰਜਵੀਂ ਚਲੀ॥੫॥}}}} {{center|ਗੁਰਸਿਖੀ}} '''ਗੁਰਸਿਖੀ ਬਾਰੀਕ ਹੈ ਖੰਡੇ ਧਾਰ ਗਲੀ ਅਤਿ ਭੀੜੀ।''' '''ਓਥੈ ਟਿਕੈ ਨ ਭੁਣਹਣਾ ਚਲਿ ਨ ਸਕੈ ਉਪਰਿ ਕੀੜੀ।''' '''ਵਾਲਹੁ ਨਿਕੀ ਆਖੀਐ ਤੇਲੁ ਤਿਲਹੁ ਲੈ ਕੋਲੂ ਪੀੜੀ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੰਸੀ ਪਰਮਹੰਸ ਖੀਰ ਨੀਰ ਨਿਰਨਉਂ ਚੁੰਜਿ ਵੀੜੀ।''' '''ਸਿਲਾ ਅਲੂਣੀ ਚਟਣੀ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਰੋਗ ਨਿਵੀੜੀ।*''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਾਰਗਿ ਚਲਣਾ ਆਸ ਨਿਰਾਸੀ ਝੀੜ ਉਝੀੜੀ।''' '''ਸਹਜਿ ਸਰੋਵਰਿ ਸਚਖੰਡਿ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਸਚ ਤਖਤਿ ਹਰੀੜੀ।''' '''ਚੜ੍ਹਿ ਇਕੀਹ ਪਤਿ ਪਉੜੀਆ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਸਹੀੜੀ।''' '''ਗੂੰਗੈ ਦੀ ਮਠਿਆਈਐ ਅਕਥ ਕਥਾ ਵਿਸਮਾਦੁ ਬਚੀੜੀ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਸਹਜਿ ਅਲੀੜੀ॥੫॥'''{{Block center|<poem></poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਗੁਰੂ''' ਕੀ ਸਿਖੀ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਖੰਡੇ ਕੀ ਧਾਰ ਉਪਰ ਲੰਘਣਾ ਹੈ ਤੈਸੇ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਤਿਆਗਣਾ ਹੈ। ਬਹੁਤਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਜੋ ਵਿਅਸਨ ਪਇਆ ਹੈ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਤਿਆਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਜੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਅਭਿਮਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੁਰਸਿਖੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਟੁਰ ਸਕੀਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਲ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਤੇਲ ਪੀੜ ਕੱਢੀਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਰਸੁ ਪੀੜ ਕੱਢਦੇ ਹੈਨਿ। ਜੈਸੇ ਹੰਸ ਦੀ ਚੁੰਝ ਖਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਫੁਟੀਆਂ ਖਾਇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਛੋਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੇ ਸਤਿ ਤੇ ਅਸਤਿ ਦਾ ਵੀਚਾਰੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਹ ਨੂੰ ਅਨਿਤ ਜਾਣਕੇ ਇਸ ਦਾ ਰਸੁ ਛੋਡਿ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮ ਗਿਆਨ ਕੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਤਿ ਜਾਣਕੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ * ਪਾ. ਜੂਨਿਵੀੜੀ Sri Satguru Jagjit Singh Ji eLibrary NamdhariElibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> l5vu3xerllszq47u8f0aav7yht1cz2q 239391 239086 2026-10-09T10:48:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||9}} {{rule}}</noinclude> {{center|{{larger|ਪਉੜੀ ਪੰਜਵੀਂ ਚਲੀ॥੫॥}}}} {{center|ਗੁਰਸਿਖੀ}} {{Block center|<poem>'''ਗੁਰਸਿਖੀ ਬਾਰੀਕ ਹੈ ਖੰਡੇ ਧਾਰ ਗਲੀ ਅਤਿ ਭੀੜੀ।''' '''ਓਥੈ ਟਿਕੈ ਨ ਭੁਣਹਣਾ ਚਲਿ ਨ ਸਕੈ ਉਪਰਿ ਕੀੜੀ।''' '''ਵਾਲਹੁ ਨਿਕੀ ਆਖੀਐ ਤੇਲੁ ਤਿਲਹੁ ਲੈ ਕੋਲੂ ਪੀੜੀ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੰਸੀ ਪਰਮਹੰਸ ਖੀਰ ਨੀਰ ਨਿਰਨਉਂ ਚੁੰਜਿ ਵੀੜੀ।''' '''ਸਿਲਾ ਅਲੂਣੀ ਚਟਣੀ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਰੋਗ ਨਿਵੀੜੀ।<ref>ਪਾ. ਜੂਨਿਵੀੜੀ</ref>''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਾਰਗਿ ਚਲਣਾ ਆਸ ਨਿਰਾਸੀ ਝੀੜ ਉਝੀੜੀ।''' '''ਸਹਜਿ ਸਰੋਵਰਿ ਸਚਖੰਡਿ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਸਚ ਤਖਤਿ ਹਰੀੜੀ।''' '''ਚੜ੍ਹਿ ਇਕੀਹ ਪਤਿ ਪਉੜੀਆ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਸਹੀੜੀ।''' '''ਗੂੰਗੈ ਦੀ ਮਠਿਆਈਐ ਅਕਥ ਕਥਾ ਵਿਸਮਾਦੁ ਬਚੀੜੀ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਸਹਜਿ ਅਲੀੜੀ॥੫॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਗੁਰੂ''' ਕੀ ਸਿਖੀ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਖੰਡੇ ਕੀ ਧਾਰ ਉਪਰ ਲੰਘਣਾ ਹੈ ਤੈਸੇ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਤਿਆਗਣਾ ਹੈ। ਬਹੁਤਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਜੋ ਵਿਅਸਨ ਪਇਆ ਹੈ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਤਿਆਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਜੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਅਭਿਮਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੁਰਸਿਖੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਟੁਰ ਸਕੀਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਲ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਤੇਲ ਪੀੜ ਕੱਢੀਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਰਸੁ ਪੀੜ ਕੱਢਦੇ ਹੈਨਿ। ਜੈਸੇ ਹੰਸ ਦੀ ਚੁੰਝ ਖਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਫੁਟੀਆਂ ਖਾਇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਛੋਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੇ ਸਤਿ ਤੇ ਅਸਤਿ ਦਾ ਵੀਚਾਰੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਹ ਨੂੰ ਅਨਿਤ ਜਾਣਕੇ ਇਸ ਦਾ ਰਸੁ ਛੋਡਿ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮ ਗਿਆਨ ਕੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਤਿ ਜਾਣਕੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ {{bar|3}}<noinclude></noinclude> s64ts370y6734cvylzu9fqdyu04ohsf 250 75042 239388 239046 2026-10-09T10:46:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh| 6||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ ਜੁ ਅਸੀਂ ਸਭਨਾਂ ਥੀਂ ਨੀਚ ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਸਭੇ ਅਸਾਂ ਥੀਂ ਵਿਸੇਖ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਜਤੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਬੀਰਜੁ ਗਿੜਨ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ, ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਤੇ ਭੈਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸਰ ਸਮਾਨ ਕਿ ਪੁਤ੍ਰ ਸਾਮਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ। ਪਦਾਰਥ ਥੋੜਾ ਆਵੈ ਬਹੁਤਾ ਆਵੈ ਆਪਣੀ ਪਰਾਰਬਧ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਧਰਮ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ ਵੰਡ ਖਾਂਵਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਪਰ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਆਪਣੇ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਪਰਸਾਦੁ ਗੁਰੂ ਕੇ ਨਿਮਿਤ ਦੇ ਕੈ ਖਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਬਸਤ੍ਰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਨਿਮਿਤ ਦੇ ਕੇ ਪਹਿਰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਬਦ ਨੂੰ ਅਠੇ ਪਹਿਰ ਵੀਚਾਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ ਦਸਵੰਧ ਗੁਰੂ ਕਾ ਕਢਦੇ ਹੈਨਿ॥੩॥ {{dhr|3em}} {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> sf8vo5ox5bks8tsrbf0c89hnli3r4w5 250 75043 239146 237625 2026-10-08T13:50:23Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||15}} {{rule}}</noinclude>ਜਾਂਦੀ; ਤੈਸੇ ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੁ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਸਿਖਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਕੋਈ ਲਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਨੂੰ ਪੀਂਵਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਨ੍ਹੇ ਰੂਪੀ ਝਰਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ, ਜੋ ਰਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਚਾਰੁ ਭੀ ਕਰਦੇ ਹੈਨ, ਸੋਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਝਰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ ਅਜਰ ਨੂੰ ਜਰਦੇ ਹੈਨ ਅਰੁ ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲਖਾਂਵਦੇ ਨਹੀਂ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਚ ਕਹਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ। ਵੀਹ ਵਿਸਵੇ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਹੈਨ ਤੇ ਇਕੀਹ ਤੁਰੀਆ ਪਦੁ ਹੈ, ਪਰੁ ਸਿੱਖ ਤੁਰੀਆ ਥੀਂ ਭੀ ਅਤੀਤ ਹੋ ਕੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਜਾਪੁ ਮਨ ਕਰਕੇ ਜਪਣਾ ਏਹੁ ਤੁਰੀਆ ਵਡੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ॥੮॥ {{nop}}<noinclude></noinclude> p0zs8zkd02ji3zuqqrybury5wmlj2zt 250 75044 239139 239051 2026-10-08T13:36:18Z Kaur.gurmel 192 239139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||11}} {{rule}}</noinclude>{{larger{{center||'''ਪਉੜੀ ਛੇਵੀਂ ਚਲੀ॥੬॥'''}}}} {{center|''' ਗੁਰਚਰਨ ਕਮਲ'''}} {{Block center|<poem>'''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਪਿਰਮ ਰਸੁ ਚਰਣੋਦਕੁ ਗੁਰ ਚਰਣ ਪਖਾਲੇ।''' '''ਮੁਖ ਸੰਪੁਟ ਵਿਚਿ ਰਖਿਕੈ ਚਰਣ ਕਵਲ ਮਕਰੰਦ ਪਿਆਲੇ।''' '''ਕਉਲਾਲੀ ਸੂਰਜ ਮੁਖੀ ਲਖ ਕਵਲ ਖਿੜਦੇ ਰਲੀਆਲੇ।''' '''ਚੰਦ੍ਰ ਮੁਖੀ ਹੋਇ ਕੁਮੁਦਨੀ ਚਰਣ ਕਵਲ ਸੀਤਲ ਅਮੀਆਲੇ।''' '''ਚਰਣ ਕਵਲ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਲਖ ਸੂਰਜ ਹੋਵਨਿ ਅਲਿ ਕਾਲੇ'''। '''ਲਖ ਤਾਰੇ ਸੂਰਜਿ ਚੜ੍ਹੇ ਜਿਉ ਛਪਿ ਜਾਨਿ ਨ ਆਪ ਸਮ੍ਹਾਲੇ।''' '''ਚਰਣ ਕਵਲ ਦਲ ਜੋਤਿ ਵਿਚਿ ਲਖ ਸੂਰਜਿ ਲੁਕਿ ਜਾਨਿ ਰਵਾਲੇ।''' '''ਗੁਰਸਿਖ ਲੈ ਗੁਰ ਸਿਖ ਸੁਖਾਲੇ॥੬॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦੀ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਗੁਰਮੁਖਾਂ''' ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰਸ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋ ਕੇ ਚਰਨੋਦਿਕ ਪੀਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸਬਦ ਦਾ ਧਿਆਨੁ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੁ ਰਸੁ ਪੀਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਮਨੁ ਆਪਣਾ ਭਵਰ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਸਬਦ ਰੂਪੀ ਸੰਪਟ ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਉਂ ਕਰਿ ਸੂਰਜ ਚੜੇ ਕਵਲ ਖਿੜਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਕਲੀਆਂ ਮੁਰਝਾਇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੈਨਿ; ਤੈਸੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੇ ਰਿਦੇ ਮੁਰਝਾਇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਪਰ ਜੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸਬਦੁ ਰਿਦੇ ਵਸਾਇੰਦੇ ਹੈਨਿ, ਭਾਵੇਂ ਤਾਮਸੀ ਬ੍ਰਿਤਿ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਕਲੀਆਂ ਭਵਰਾਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਹੋਵਨਿ ਸੋ ਭੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰ ਸਭ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਅਗਿਆਨ ਕਾ ਮਿਟਾਵਣ ਜੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਉਂ ਕਰਿ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆਂ ਤਾਰੇ ਛਿਪ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤਿਵੇਂ ਸਬਦੁ ਸੁਣ ਕੇ ਹੋਰੁ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਮਟਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਜਾ ਛਪਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਹੋਰ ਜਗਤ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਕਰਮ ਤੇ ਬ੍ਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਹੈਨਿ ਓਹੁ ਭੀ ਛਪ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਜਦ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖੀ ਰਿਦੈ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ॥੬॥ Sri Satguru Jagjit Singh Ji eLibrary NamdhariElibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> nllducyu18c46v6fmm7efsvvabvex9e 239217 239139 2026-10-09T01:07:05Z Kaur.gurmel 192 239217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||11}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਛੇਵੀਂ ਚਲੀ॥੬॥'''}}}} {{center|'''ਗੁਰਚਰਨ ਕਮਲ'''}} {{Block center|<poem>'''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਪਿਰਮ ਰਸੁ ਚਰਣੋਦਕੁ ਗੁਰ ਚਰਣ ਪਖਾਲੇ।''' '''ਮੁਖ ਸੰਪੁਟ ਵਿਚਿ ਰਖਿਕੈ ਚਰਣ ਕਵਲ ਮਕਰੰਦ ਪਿਆਲੇ।''' '''ਕਉਲਾਲੀ ਸੂਰਜ ਮੁਖੀ ਲਖ ਕਵਲ ਖਿੜਦੇ ਰਲੀਆਲੇ।''' '''ਚੰਦ੍ਰ ਮੁਖੀ ਹੋਇ ਕੁਮੁਦਨੀ ਚਰਣ ਕਵਲ ਸੀਤਲ ਅਮੀਆਲੇ।''' '''ਚਰਣ ਕਵਲ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਲਖ ਸੂਰਜ ਹੋਵਨਿ ਅਲਿ ਕਾਲੇ'''। '''ਲਖ ਤਾਰੇ ਸੂਰਜਿ ਚੜ੍ਹੇ ਜਿਉ ਛਪਿ ਜਾਨਿ ਨ ਆਪ ਸਮ੍ਹਾਲੇ।''' '''ਚਰਣ ਕਵਲ ਦਲ ਜੋਤਿ ਵਿਚਿ ਲਖ ਸੂਰਜਿ ਲੁਕਿ ਜਾਨਿ ਰਵਾਲੇ।''' '''ਗੁਰਸਿਖ ਲੈ ਗੁਰ ਸਿਖ ਸੁਖਾਲੇ॥੬॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦੀ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਗੁਰਮੁਖਾਂ''' ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰਸ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋ ਕੇ ਚਰਨੋਦਿਕ ਪੀਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸਬਦ ਦਾ ਧਿਆਨੁ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੁ ਰਸੁ ਪੀਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਮਨੁ ਆਪਣਾ ਭਵਰ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਸਬਦ ਰੂਪੀ ਸੰਪਟ ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਉਂ ਕਰਿ ਸੂਰਜ ਚੜੇ ਕਵਲ ਖਿੜਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਕਲੀਆਂ ਮੁਰਝਾਇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੈਨਿ; ਤੈਸੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੇ ਰਿਦੇ ਮੁਰਝਾਇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਪਰ ਜੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸਬਦੁ ਰਿਦੇ ਵਸਾਇੰਦੇ ਹੈਨਿ, ਭਾਵੇਂ ਤਾਮਸੀ ਬ੍ਰਿਤਿ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਕਲੀਆਂ ਭਵਰਾਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਹੋਵਨਿ ਸੋ ਭੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰ ਸਭ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਅਗਿਆਨ ਕਾ ਮਿਟਾਵਣ ਜੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਉਂ ਕਰਿ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆਂ ਤਾਰੇ ਛਿਪ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤਿਵੇਂ ਸਬਦੁ ਸੁਣ ਕੇ ਹੋਰੁ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਮਟਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਜਾ ਛਪਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਹੋਰ ਜਗਤ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਕਰਮ ਤੇ ਬ੍ਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਹੈਨਿ ਓਹੁ ਭੀ ਛਪ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਜਦ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖੀ ਰਿਦੈ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ॥੬॥<noinclude></noinclude> hrje0ct2p1wvm7rv6oi7tkx8631bcwd 239394 239217 2026-10-09T10:50:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||11}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਛੇਵੀਂ ਚਲੀ॥੬॥'''}}}} {{center|'''ਗੁਰਚਰਨ ਕਮਲ'''}} {{Block center|<poem>'''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਪਿਰਮ ਰਸੁ ਚਰਣੋਦਕੁ ਗੁਰ ਚਰਣ ਪਖਾਲੇ।''' '''ਮੁਖ ਸੰਪੁਟ ਵਿਚਿ ਰਖਿਕੈ ਚਰਣ ਕਵਲ ਮਕਰੰਦ ਪਿਆਲੇ।''' '''ਕਉਲਾਲੀ ਸੂਰਜ ਮੁਖੀ ਲਖ ਕਵਲ ਖਿੜਦੇ ਰਲੀਆਲੇ।''' '''ਚੰਦ੍ਰ ਮੁਖੀ ਹੋਇ ਕੁਮੁਦਨੀ ਚਰਣ ਕਵਲ ਸੀਤਲ ਅਮੀਆਲੇ।''' '''ਚਰਣ ਕਵਲ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਲਖ ਸੂਰਜ ਹੋਵਨਿ ਅਲਿ ਕਾਲੇ'''। '''ਲਖ ਤਾਰੇ ਸੂਰਜਿ ਚੜ੍ਹੇ ਜਿਉ ਛਪਿ ਜਾਨਿ ਨ ਆਪ ਸਮ੍ਹਾਲੇ।''' '''ਚਰਣ ਕਵਲ ਦਲ ਜੋਤਿ ਵਿਚਿ ਲਖ ਸੂਰਜਿ ਲੁਕਿ ਜਾਨਿ ਰਵਾਲੇ।''' '''ਗੁਰਸਿਖ ਲੈ ਗੁਰ ਸਿਖ ਸੁਖਾਲੇ॥੬॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦੀ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਗੁਰਮੁਖਾਂ''' ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰਸ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋ ਕੇ ਚਰਨੋਦਿਕ ਪੀਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸਬਦ ਦਾ ਧਿਆਨੁ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੁ ਰਸੁ ਪੀਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਮਨੁ ਆਪਣਾ ਭਵਰ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਸਬਦ ਰੂਪੀ ਸੰਪਟ ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਉਂ ਕਰਿ ਸੂਰਜ ਚੜੇ ਕਵਲ ਖਿੜਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਕਲੀਆਂ ਮੁਰਝਾਇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੈਨਿ; ਤੈਸੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੇ ਰਿਦੇ ਮੁਰਝਾਇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਪਰ ਜੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸਬਦੁ ਰਿਦੇ ਵਸਾਇੰਦੇ ਹੈਨਿ, ਭਾਵੇਂ ਤਾਮਸੀ ਬ੍ਰਿਤਿ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਕਲੀਆਂ ਭਵਰਾਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਹੋਵਨਿ ਸੋ ਭੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰ ਸਭ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਅਗਿਆਨ ਕਾ ਮਿਟਾਵਣ ਜੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਉਂ ਕਰਿ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆਂ ਤਾਰੇ ਛਿਪ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤਿਵੇਂ ਸਬਦੁ ਸੁਣ ਕੇ ਹੋਰੁ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਮਟਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਜਾ ਛਪਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਹੋਰ ਜਗਤ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਕਰਮ ਤੇ ਬ੍ਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਹੈਨਿ ਓਹੁ ਭੀ ਛਪ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਜਦ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖੀ ਰਿਦੈ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ॥੬॥<noinclude></noinclude> qkgxbld25fm1hu25t789qozh0r9bxa3 250 75045 239081 237592 2026-10-08T13:05:39Z Kaur.gurmel 192 239081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harpreet Kaur22" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||12}}</noinclude>{{center|'''{{larger|ਪਉੜੀ ਸਤਵੀਂ ਚਲੀ॥੭॥}}'''}} {{center|ਏਕਤਾ ਪਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ}} ਚਾਰਿ ਵਰਨ ਇਕ ਵਰਨ ਕਰਿ ਵਰਨ ਅਵਰੁਨ ਤਮੋਲ ਗੁਲਾਲੇ। ਅਸਟ ਧਾਤੁ ਇਕੁ ਧਾਤੁ ਕਰਿ ਵੇਦ ਕਤੇਬ ਨ ਭੇਦੁ ਵਿਚਾਲੇ। ਚੰਦਨ ਵਾਸੁ ਵਣਾਸੁਪਤਿ ਅਫਲ ਸਫਲ ਵਿਚਿ ਵਾਸੁ ਬਹਾਲੇ। ਲੋਹਾ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇਕੈ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇ ਸੁਗੰਧਿ ਵਿਖਾਲੇ। ਸੁਇਨੇ ਅੰਦਰਿ ਰੰਗ ਰਸ ਚਰਣਾਂਮ੍ਰਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਤਵਾਲੇ। ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਸੁਇਨਿਅਹੁ ਜਗਮਗ ਜੋਤਿ ਹੀਰੇ ਪਰਵਾਲੇ। ਦਿਬ ਦੇਹਿ ਦਿਬ ਦਿਸਟੀ ਹੋਇ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਦਿਬ ਜੋਤਿ ਉਜਾਲੇ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਰਸਕ ਰਸਾਲੇ॥੭॥ {{center|'''-ਤਿਸਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਸਤਿਗੁਰਾਂ''' ਨੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਕਰ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਵਰਨ ਥੀਂ ਇਕੁ ਵਰਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਉਂ ਕਰ ਚੂਨਾ ਉਜਲਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਥੁ ਭੂਸਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਚਿਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਾਨ ਸਾਵਾ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਬੀੜਾ ਖਾਈਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰੰਗੁ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਬ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚਾਰੋਂ ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਟ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਜੋ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈਨ ਤਾਂ ਪਾਰਸ ਦੇ ਪਰਸਨ ਕਰ ਸਭੇ ਸਵਰਨ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹੈਨ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹੋਰਨਾਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹੈਨ, ਪਰ ਮੁੱਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰਾਂ ਕਾ ਸ਼ਬਦ ਪਾਰਸ ਹੈ ਜੋ ਸਿਖ ਚਹੁੰ ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਚਹੁੰ ਆਸ਼੍ਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵੀਚਾਰਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦਿਕ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹੈਨ ਪਰੁ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਿਚ ਜਾਇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ। ਤਾਂ<noinclude></noinclude> bnl5cmpcpe3szlgqoj720yi14dtthp7 239143 239081 2026-10-08T13:45:48Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||12}}</noinclude>{{center|'''{{larger|ਪਉੜੀ ਸਤਵੀਂ ਚਲੀ॥੭॥}}'''}} {{center|'''ਏਕਤਾ ਪਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ'''}} {{Block center|<poem>'''ਚਾਰਿ ਵਰਨ ਇਕ ਵਰਨ ਕਰਿ ਵਰਨ ਅਵਰੁਨ ਤਮੋਲ ਗੁਲਾਲੇ।''' '''ਅਸਟ ਧਾਤੁ ਇਕੁ ਧਾਤੁ ਕਰਿ ਵੇਦ ਕਤੇਬ ਨ ਭੇਦੁ ਵਿਚਾਲੇ।''' '''ਚੰਦਨ ਵਾਸੁ ਵਣਾਸੁਪਤਿ ਅਫਲ ਸਫਲ ਵਿਚਿ ਵਾਸੁ ਬਹਾਲੇ।''' '''ਲੋਹਾ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇਕੈ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇ ਸੁਗੰਧਿ ਵਿਖਾਲੇ।''' '''ਸੁਇਨੇ ਅੰਦਰਿ ਰੰਗ ਰਸ ਚਰਣਾਂਮ੍ਰਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਤਵਾਲੇ।''' '''ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਸੁਇਨਿਅਹੁ ਜਗਮਗ ਜੋਤਿ ਹੀਰੇ ਪਰਵਾਲੇ।''' '''ਦਿਬ ਦੇਹਿ ਦਿਬ ਦਿਸਟੀ ਹੋਇ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਦਿਬ ਜੋਤਿ ਉਜਾਲੇ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਰਸਕ ਰਸਾਲੇ॥੭॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਸਤਿਗੁਰਾਂ''' ਨੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਕਰ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਵਰਨ ਥੀਂ ਇਕੁ ਵਰਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਉਂ ਕਰ ਚੂਨਾ ਉਜਲਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਥੁ ਭੂਸਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਚਿਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਾਨ ਸਾਵਾ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਬੀੜਾ ਖਾਈਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰੰਗੁ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਬ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚਾਰੋਂ ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਟ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਜੋ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈਨ ਤਾਂ ਪਾਰਸ ਦੇ ਪਰਸਨ ਕਰ ਸਭੇ ਸਵਰਨ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹੈਨ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹੋਰਨਾਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹੈਨ; ਪਰ ਮੁੱਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰਾਂ ਕਾ ਸ਼ਬਦ ਪਾਰਸ ਹੈ ਜੋ ਸਿਖ ਚਹੁੰ ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਚਹੁੰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵੀਚਾਰਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦਿਕ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹੈਨ ਪਰੁ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਿਚ ਜਾਇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ। ਤਾਂ<noinclude></noinclude> qvii0j650kqxygnhls8xjbwsw49ov27 239144 239143 2026-10-08T13:46:48Z Tamanpreet Kaur 606 239144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|12||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''{{larger|ਪਉੜੀ ਸਤਵੀਂ ਚਲੀ॥੭॥}}'''}} {{center|'''{{larger|ਏਕਤਾ ਪਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ}}'''}} {{Block center|<poem>'''ਚਾਰਿ ਵਰਨ ਇਕ ਵਰਨ ਕਰਿ ਵਰਨ ਅਵਰੁਨ ਤਮੋਲ ਗੁਲਾਲੇ।''' '''ਅਸਟ ਧਾਤੁ ਇਕੁ ਧਾਤੁ ਕਰਿ ਵੇਦ ਕਤੇਬ ਨ ਭੇਦੁ ਵਿਚਾਲੇ।''' '''ਚੰਦਨ ਵਾਸੁ ਵਣਾਸੁਪਤਿ ਅਫਲ ਸਫਲ ਵਿਚਿ ਵਾਸੁ ਬਹਾਲੇ।''' '''ਲੋਹਾ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇਕੈ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇ ਸੁਗੰਧਿ ਵਿਖਾਲੇ।''' '''ਸੁਇਨੇ ਅੰਦਰਿ ਰੰਗ ਰਸ ਚਰਣਾਂਮ੍ਰਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਤਵਾਲੇ।''' '''ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਸੁਇਨਿਅਹੁ ਜਗਮਗ ਜੋਤਿ ਹੀਰੇ ਪਰਵਾਲੇ।''' '''ਦਿਬ ਦੇਹਿ ਦਿਬ ਦਿਸਟੀ ਹੋਇ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਦਿਬ ਜੋਤਿ ਉਜਾਲੇ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਰਸਕ ਰਸਾਲੇ॥੭॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਸਤਿਗੁਰਾਂ''' ਨੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਕਰ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਵਰਨ ਥੀਂ ਇਕੁ ਵਰਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਉਂ ਕਰ ਚੂਨਾ ਉਜਲਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਥੁ ਭੂਸਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਚਿਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਾਨ ਸਾਵਾ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਬੀੜਾ ਖਾਈਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰੰਗੁ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਬ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚਾਰੋਂ ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਟ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਜੋ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈਨ ਤਾਂ ਪਾਰਸ ਦੇ ਪਰਸਨ ਕਰ ਸਭੇ ਸਵਰਨ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹੈਨ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹੋਰਨਾਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹੈਨ; ਪਰ ਮੁੱਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰਾਂ ਕਾ ਸ਼ਬਦ ਪਾਰਸ ਹੈ ਜੋ ਸਿਖ ਚਹੁੰ ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਚਹੁੰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵੀਚਾਰਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦਿਕ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹੈਨ ਪਰੁ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਿਚ ਜਾਇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ। ਤਾਂ<noinclude></noinclude> 0i5ydzjgi0vnydr6eoi4rattvrzwnfc 239145 239144 2026-10-08T13:48:03Z Tamanpreet Kaur 606 239145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|12||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''{{larger|ਪਉੜੀ ਸਤਵੀਂ ਚਲੀ॥੭॥}}'''}} {{center|'''{{larger|ਏਕਤਾ ਪਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ}}'''}} {{Block center|<poem>'''ਚਾਰਿ ਵਰਨ ਇਕ ਵਰਨ ਕਰਿ ਵਰਨ ਅਵਰੁਨ ਤਮੋਲ ਗੁਲਾਲੇ।''' '''ਅਸਟ ਧਾਤੁ ਇਕੁ ਧਾਤੁ ਕਰਿ ਵੇਦ ਕਤੇਬ ਨ ਭੇਦੁ ਵਿਚਾਲੇ।''' '''ਚੰਦਨ ਵਾਸੁ ਵਣਾਸੁਪਤਿ ਅਫਲ ਸਫਲ ਵਿਚਿ ਵਾਸੁ ਬਹਾਲੇ।''' '''ਲੋਹਾ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇਕੈ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇ ਸੁਗੰਧਿ ਵਿਖਾਲੇ।''' '''ਸੁਇਨੇ ਅੰਦਰਿ ਰੰਗ ਰਸ ਚਰਣਾਂਮ੍ਰਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਤਵਾਲੇ।''' '''ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਸੁਇਨਿਅਹੁ ਜਗਮਗ ਜੋਤਿ ਹੀਰੇ ਪਰਵਾਲੇ।''' '''ਦਿਬ ਦੇਹਿ ਦਿਬ ਦਿਸਟੀ ਹੋਇ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਦਿਬ ਜੋਤਿ ਉਜਾਲੇ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਰਸਕ ਰਸਾਲੇ॥੭॥'''</poem>}} {{center|'''{{larger|-ਤਿਸਦਾ ਵੀਚਾਰ-}}'''}} '''ਸਤਿਗੁਰਾਂ''' ਨੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਕਰ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਵਰਨ ਥੀਂ ਇਕੁ ਵਰਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਉਂ ਕਰ ਚੂਨਾ ਉਜਲਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਥੁ ਭੂਸਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਚਿਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਾਨ ਸਾਵਾ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਬੀੜਾ ਖਾਈਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰੰਗੁ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਬ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚਾਰੋਂ ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਟ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਜੋ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈਨ ਤਾਂ ਪਾਰਸ ਦੇ ਪਰਸਨ ਕਰ ਸਭੇ ਸਵਰਨ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹੈਨ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹੋਰਨਾਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹੈਨ; ਪਰ ਮੁੱਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰਾਂ ਕਾ ਸ਼ਬਦ ਪਾਰਸ ਹੈ ਜੋ ਸਿਖ ਚਹੁੰ ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਚਹੁੰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵੀਚਾਰਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦਿਕ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹੈਨ ਪਰੁ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਿਚ ਜਾਇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ। ਤਾਂ<noinclude></noinclude> 66un5ww8ses4h5g3y25u12zvlauechx 239395 239145 2026-10-09T10:50:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|12||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''{{larger|ਪਉੜੀ ਸਤਵੀਂ ਚਲੀ॥੭॥}}'''}} {{center|'''{{larger|ਏਕਤਾ ਪਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ}}'''}} {{Block center|<poem>'''ਚਾਰਿ ਵਰਨ ਇਕ ਵਰਨ ਕਰਿ ਵਰਨ ਅਵਰੁਨ ਤਮੋਲ ਗੁਲਾਲੇ।''' '''ਅਸਟ ਧਾਤੁ ਇਕੁ ਧਾਤੁ ਕਰਿ ਵੇਦ ਕਤੇਬ ਨ ਭੇਦੁ ਵਿਚਾਲੇ।''' '''ਚੰਦਨ ਵਾਸੁ ਵਣਾਸੁਪਤਿ ਅਫਲ ਸਫਲ ਵਿਚਿ ਵਾਸੁ ਬਹਾਲੇ।''' '''ਲੋਹਾ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇਕੈ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇ ਸੁਗੰਧਿ ਵਿਖਾਲੇ।''' '''ਸੁਇਨੇ ਅੰਦਰਿ ਰੰਗ ਰਸ ਚਰਣਾਂਮ੍ਰਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮਤਵਾਲੇ।''' '''ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਸੁਇਨਿਅਹੁ ਜਗਮਗ ਜੋਤਿ ਹੀਰੇ ਪਰਵਾਲੇ।''' '''ਦਿਬ ਦੇਹਿ ਦਿਬ ਦਿਸਟੀ ਹੋਇ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਦਿਬ ਜੋਤਿ ਉਜਾਲੇ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਰਸਕ ਰਸਾਲੇ॥੭॥'''</poem>}} {{center|'''{{larger|-ਤਿਸਦਾ ਵੀਚਾਰ-}}'''}} '''ਸਤਿਗੁਰਾਂ''' ਨੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਕਰ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਵਰਨ ਥੀਂ ਇਕੁ ਵਰਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਉਂ ਕਰ ਚੂਨਾ ਉਜਲਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਥੁ ਭੂਸਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਚਿਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਾਨ ਸਾਵਾ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਬੀੜਾ ਖਾਈਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰੰਗੁ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਬ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚਾਰੋਂ ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨ। ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਟ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਜੋ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈਨ ਤਾਂ ਪਾਰਸ ਦੇ ਪਰਸਨ ਕਰ ਸਭੇ ਸਵਰਨ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹੈਨ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹੋਰਨਾਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹੈਨ; ਪਰ ਮੁੱਲ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰਾਂ ਕਾ ਸ਼ਬਦ ਪਾਰਸ ਹੈ ਜੋ ਸਿਖ ਚਹੁੰ ਵਰਨਾਂ ਤੇ ਚਹੁੰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵੀਚਾਰਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦਿਕ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹੈਨ ਪਰੁ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਿਚ ਜਾਇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ। ਤਾਂ<noinclude></noinclude> eywh62mhdrhy2a6j17urou6qa5wtm7t 250 75046 239211 237623 2026-10-09T00:56:31Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh| 14||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਅੱਠਵੀਂ ਚਲੀ॥੮॥'''}}}} {{center|'''ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਰਣਨ'''}} {{Block center|<poem>'''ਪਿਰਮ ਪਿਆਲਾ ਸਾਧ ਸੰਗ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਅਨਹਦ ਲਿਵ ਲਾਈ।''' '''ਧਿਆਨੀ ਚੰਦ ਚਕੋਰ ਗਤਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਵਰਸਾਈ।''' '''ਘਨਹਰ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਮੋਰ ਜਿਉ ਅਨਹਦ ਧੁਨਿ ਸੁਣਿ ਪਾਇਲ ਪਾਈ।''' '''ਚਰਣ ਕਵਲ ਮਕਰੰਦ ਰਸਿ ਸੁਖ ਸੰਪੁਟ ਹੁਇ ਭਵਰੁ ਸਮਾਈ।''' '''ਸੁਖ ਸਾਗਰ ਵਿਚਿ ਮੀਨ ਹੋਇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਚਾਲਿ ਨ ਖੋਜ ਖੁਜਾਈ।''' '''ਅਪਿਓ ਪੀਅਣੁ ਨਿਝਰ ਝਰਣ ਅਜਰੁ ਜਰਣ ਨਾ ਅਲਖੁ ਲਖਾਈ।''' '''ਵੀਹ ਇਕੀਹ ਉਲੰਘਿਕੈ ਗੁਰਸਿਖ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਪਾਈ।''' '''ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਡੀ ਵਡਿਆਈ॥੮॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਏਹੁ''' ਸਬਦੁ ਘਰਿ ਬੈਠ ਕੇ ਭੀ ਪੜੀਦਾ ਹੈ। ਪਰੁ ਜੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਜਾਇਕੈ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨੁ ਸੁਣੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਓਥੇ ਪਿਰਮ ਰਸੁ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਪੀਵੀਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਅਨਹਦ ਸਬਦੁ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੈਸੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨੁ ਲਾਇਕੇ ਚਕੋਰੁ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਿਰਣਾਂ ਪੀਂਵਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਗਨਿ ਭੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਜਦ ਸਬਦ ਦਾ ਧਿਆਨੁ ਕਰਕੇ ਸਮਝਦੇ ਹੈਨ ਤਦ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਭੀ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਸ੍ਵਾਰਥ ਕਰਕੇ ਸੁਖ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਮੋਰ ਮੇਘ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਕੈ ਪਾਇਲ ਪਾਇਦਾ ਹੈ ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੁ ਪਇਆ ਪਾਇਲਾਂ ਪਾਇੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭਵਰ ਕਵਲ ਦੀਆਂ ਤੁਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵਾਸਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਸਾਂ ਦਾ ਬਨੁ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਸਿਖ ਸਬਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰਨ ਵਿਚ ਮਨ ਦੇਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਨੇਤ੍ਰ ਤੇ ਕਰਨ ਸਬਦ ਦੇ ਸਾਮੁਹੇ ਰਖਦੇ ਹੈਨ, ਤਾਂ ਬਾਹਰਿ ਦੀ ਗੱਲ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜੈਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਦੀ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਲਖੀ<noinclude></noinclude> npw3o8kqxai2d87rrj6n354m393sp6o 239397 239211 2026-10-09T10:51:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh| 14||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਅੱਠਵੀਂ ਚਲੀ॥੮॥'''}}}} {{center|'''ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਰਣਨ'''}} {{Block center|<poem>'''ਪਿਰਮ ਪਿਆਲਾ ਸਾਧ ਸੰਗ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਅਨਹਦ ਲਿਵ ਲਾਈ।''' '''ਧਿਆਨੀ ਚੰਦ ਚਕੋਰ ਗਤਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਵਰਸਾਈ।''' '''ਘਨਹਰ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਮੋਰ ਜਿਉ ਅਨਹਦ ਧੁਨਿ ਸੁਣਿ ਪਾਇਲ ਪਾਈ।''' '''ਚਰਣ ਕਵਲ ਮਕਰੰਦ ਰਸਿ ਸੁਖ ਸੰਪੁਟ ਹੁਇ ਭਵਰੁ ਸਮਾਈ।''' '''ਸੁਖ ਸਾਗਰ ਵਿਚਿ ਮੀਨ ਹੋਇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਚਾਲਿ ਨ ਖੋਜ ਖੁਜਾਈ।''' '''ਅਪਿਓ ਪੀਅਣੁ ਨਿਝਰ ਝਰਣ ਅਜਰੁ ਜਰਣ ਨਾ ਅਲਖੁ ਲਖਾਈ।''' '''ਵੀਹ ਇਕੀਹ ਉਲੰਘਿਕੈ ਗੁਰਸਿਖ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਪਾਈ।''' '''ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਡੀ ਵਡਿਆਈ॥੮॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਏਹੁ''' ਸਬਦੁ ਘਰਿ ਬੈਠ ਕੇ ਭੀ ਪੜੀਦਾ ਹੈ। ਪਰੁ ਜੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਜਾਇਕੈ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨੁ ਸੁਣੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਓਥੇ ਪਿਰਮ ਰਸੁ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਪੀਵੀਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਅਨਹਦ ਸਬਦੁ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੈਸੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨੁ ਲਾਇਕੇ ਚਕੋਰੁ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਿਰਣਾਂ ਪੀਂਵਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਗਨਿ ਭੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਜਦ ਸਬਦ ਦਾ ਧਿਆਨੁ ਕਰਕੇ ਸਮਝਦੇ ਹੈਨ ਤਦ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਭੀ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਸ੍ਵਾਰਥ ਕਰਕੇ ਸੁਖ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਮੋਰ ਮੇਘ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਕੈ ਪਾਇਲ ਪਾਇਦਾ ਹੈ ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੁ ਪਇਆ ਪਾਇਲਾਂ ਪਾਇੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭਵਰ ਕਵਲ ਦੀਆਂ ਤੁਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵਾਸਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਂਸਾਂ ਦਾ ਬਨੁ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਸਿਖ ਸਬਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰਨ ਵਿਚ ਮਨ ਦੇਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਨੇਤ੍ਰ ਤੇ ਕਰਨ ਸਬਦ ਦੇ ਸਾਮੁਹੇ ਰਖਦੇ ਹੈਨ, ਤਾਂ ਬਾਹਰਿ ਦੀ ਗੱਲ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜੈਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਦੀ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਲਖੀ<noinclude></noinclude> cysemqey3m57s9cyk89xy48cjlwizjo 250 75047 239389 239047 2026-10-09T10:46:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||7}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|ਪਉੜੀ ਚਉਥੀ ਚਲੀ॥੪॥}}}} {{center| ਗੁਰਮੁਖ}}{{Block center|<poem>''' ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਲਿਵਲੀਣ ਹੋਇ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਸਚਿ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇਆ।''' '''ਹੁਕਮ ਰਜਾਈ ਚਲਣਾ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਨ ਆਪੁ ਜਣਾਇਆ।''' '''ਗੁਰ ਉਪਦੇਸੁ ਆਵੇਸੁ ਕਰਿ ਪਰਉਪਕਾਰਿ ਅਚਾਰਿ ਲੁਭਾਇਆ।''' '''ਪਿਰਮ ਪਿਆਲਾ ਅਪਿਉ ਪੀ ਸਹਜ ਸਮਾਈ ਅਜਰੁ ਜਰਾਇਆ।''' '''ਮਿਠਾ ਬੋਲਣੁ ਨਿਵਿ ਚਲਣੁ ਹਥਹੁ ਦੇ ਕੈ ਭਲਾ ਮਨਾਇਆ।''' '''ਇਕ ਮਨਿ ਇਕੁ ਅਰਾਧਣਾ ਦੁਬਿਧਾ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਮਿਟਾਇਆ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਨਿਜ ਪਦੁ ਪਾਇਆ॥੪॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਬਹੁਰੋ''' ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਨੇਤ੍ਰ ਭੀ ਤੇ ਸ੍ਰਵਨ ਭੀ ਸਬਦਿ ਵਲਿ ਰਖਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਰਿਦਾ ਸਬਦਿ ਦੀ ਵੀਚਾਰ ਵਲਿ ਰਖ ਕੇ ਲਿਵ ਦੇ ਵਿਚ ਲੀਣੁ ਮਨੁ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹੈਨ। ਮਨ ਨੂੰ ਸਬਦਿ ਦਾ ਮੇਲੀ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਾ ਹੁਕਮੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਿਵੈ ਤਿਵੈ ਮਿੱਠਾ ਮੰਨ ਕੇ ਕਮਾਵਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਵਿਚੋਂ ਆਪਾ ਘਟਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ। ਆਖਦੇ ਹੈਨਿ ਜੁ ਇਹੁ ਸਭ ਵਡਿਆਈਆਂ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੈਨ, ਅਸੀਂ ਮਹਾ ਨੀਚ ਹਾਂ, ਜੋ ਇਸ ਸਰੀਰ ਛਿਣ ਭੰਗਰ ਥੀਂ ਪਰਉਪਕਾਰ ਹੋਇ ਆਵੈ ਸੋਈ ਸਾਨੂੰ ਲਾਭ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਾ ਸਬਦੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਾ ਪਿਆਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਜੋਗ ਵੈਰਾਗ ਇਸੇ ਵਿਚ ਹੈਨਿ। ਇਸ ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ ਤੇ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਰਦੇ ਹੈਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਫਿੱਕਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ। ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਠਾ ਬੋਲਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਨਿਵ ਚਲਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਵੰਡ ਖਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੋਚ ਕੇ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਬਦੁ ਸੁਣ ਕੇ ਪੜਦੇ ਹੈਨਿ। ਕਿਸੇ ਨਾਲਿ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਦੁਬਿਧਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰ ਮੂਰਤਿ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇਖਦੇ ਹੈਨਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸੇਖ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਜੋ ਮਨ<noinclude></noinclude> 1hiezbwph6k1762zjnjg13uel5yrtdl 250 75048 239089 237439 2026-10-08T13:09:35Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||13}} {{rule}}</noinclude>ਸਿਖਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜੀ ਚਾਰ ਵਰਨ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੌਣ ਹੈਨ? ਤਾਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਖਤ੍ਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੂਦ, ਵੈਸ਼ ਚਾਰ ਵਰਣ ਹੈਨਿ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ, ਬਾਨਪ੍ਰਸਤੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਏ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈਨ। ਏਹੁ ਅਸ਼ਟਧਾਤ ਹੈਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਬਦੁ ਪਾਰਸੁ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਚੰਦਨ ਅਫਲ ਸਫਲ ਬਨਾਸਪਤੀ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਓਹ ਸੋਨਾਂ ਹੋਰਸ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਸਿਖ ਗੁਰਾਂ ਥੀ ਸਬਦੁ ਗੁਰਮਤਿ ਰੂਪੀ ਵਾਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਧਰਮੀਆਂ ਸਭਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣੁ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਚਰਨਾਂਮ੍ਰਿਤ ਜੋ ਪੀਂਵਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਭੀ ਹੀਰੇ ਪਰਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਸਭੇ ਅਮੋਲਕ ਹੋਂਦੇ ਹੈਨ। ਜੈਸੇ ਸਿਪ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬੂੰਦ ਪੀ ਕੇ ਅਮੋਲਕ ਮੋਤੀ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਸਬਦ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰਿਕੈ ਨਾਮ ਤੇ ਗਿਆਨ ਅਮੋਲਕ ਮੋਤੀ ਮੂੰਹੋਂ ਕਢਦੇ ਹੈਨ, ਗੁਰਾਂ ਕਾ ਸਬਦ ਸਮਝ ਕਰ ਦਿਬ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਆਤਮ ਰਾਮ ਜਾਣਿਕੈ ਸਬਦਿ ਦਾ ਰਸੁ ਮਾਣਦੇ ਹੈਨ॥੭॥ {{nop}}<noinclude></noinclude> 72epc8xkhrjk08o5xi8tfhuiafrdp2a 239396 239089 2026-10-09T10:51:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||13}} {{rule}}</noinclude>ਸਿਖਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜੀ ਚਾਰ ਵਰਨ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੌਣ ਹੈਨ? ਤਾਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਖਤ੍ਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੂਦ, ਵੈਸ਼ ਚਾਰ ਵਰਣ ਹੈਨਿ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ, ਬਾਨਪ੍ਰਸਤੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਏ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈਨ। ਏਹੁ ਅਸ਼ਟਧਾਤ ਹੈਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਬਦੁ ਪਾਰਸੁ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਚੰਦਨ ਅਫਲ ਸਫਲ ਬਨਾਸਪਤੀ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਓਹ ਸੋਨਾਂ ਹੋਰਸ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਸਿਖ ਗੁਰਾਂ ਥੀ ਸਬਦੁ ਗੁਰਮਤਿ ਰੂਪੀ ਵਾਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਧਰਮੀਆਂ ਸਭਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣੁ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਚਰਨਾਂਮ੍ਰਿਤ ਜੋ ਪੀਂਵਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਭੀ ਹੀਰੇ ਪਰਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਸਭੇ ਅਮੋਲਕ ਹੋਂਦੇ ਹੈਨ। ਜੈਸੇ ਸਿਪ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬੂੰਦ ਪੀ ਕੇ ਅਮੋਲਕ ਮੋਤੀ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਸਬਦ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰਿਕੈ ਨਾਮ ਤੇ ਗਿਆਨ ਅਮੋਲਕ ਮੋਤੀ ਮੂੰਹੋਂ ਕਢਦੇ ਹੈਨ, ਗੁਰਾਂ ਕਾ ਸਬਦ ਸਮਝ ਕਰ ਦਿਬ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਆਤਮ ਰਾਮ ਜਾਣਿਕੈ ਸਬਦਿ ਦਾ ਰਸੁ ਮਾਣਦੇ ਹੈਨ॥੭॥ {{nop}} {{center|◀■▶}}<noinclude></noinclude> 8kipwsewasoskxd0byyy10ewnjgqoub 250 75049 239387 239045 2026-10-09T10:45:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||5}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਤੀਜੀ ਚਲੀ॥੩॥'''}}}} {{center|'''ਗੁਰਸਿਖ ਕਉਣ ਸਦਾਵੇ'''}} {{Block center|<poem>'''ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਨਮ ਸਕਾਰਥਾ ਗੁਰਸਿਖ ਮਿਲਿ ਗੁਰਸਰਣੀ ਆਇਆ।''' '''ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਆਦੇਸੁ ਕਰਿ ਸਫਲ ਮੂਰਤਿ ਗੁਰ ਦਰਸਨੁ ਪਾਇਆ।''' '''ਪਰਦਖਣਾ ਡੰਡਉਤ ਕਰਿ ਮਸਤਕੁ ਚਰਣ ਕਮਲ ਗੁਰ ਲਾਇਆ।''' '''ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੁਰਖ ਦਇਆਲ ਹੋਇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਚੁ ਮੰਤ੍ਰ ਸੁਣਾਇਆ।''' '''ਸਚੁ ਰਾਸਿ ਰਹਰਾਸਿ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈ ਜਗੁ ਪੈਰੀ ਪਾਇਆ।''' '''ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਵਿਰੋਧੁ ਹਰਿ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਅਹੰਕਾਰੁ ਤਜਾਇਆ।''' '''ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਦਇਆ ਧਰਮੁ ਨਾਮੁ ਦਾਨੁ ਇਸਨਾਨੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ।''' '''ਗੁਰਸਿਖਿ ਲੈ ਗੁਰਸਿਖੁ ਸਦਾਇਆ॥੩॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਮਨੁਖ ਜਨਮੁ ਸਫਲ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਦੁਆਰੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਟੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਬਦ ਅਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕਰਿ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦਰਸਨੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਪੱਖੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟਹਿਲ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਗੁਰੂ ਕੇ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਦਖਣਾ ਕਰ ਕੇ ਚਰਨ ਧੂਰਿ ਮਸਤਕਿ ਤੇ ਲਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼ਬਦ ਧ੍ਯਾਨੁ ਲਾਇਕੇ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਸਚੀ ਰਹੁਰਾਸ ਸੁਣਨ ਦਾ ਨੇਮ ਕਰਦੇ ਹੈਨ। ਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਪੈਰੀਂ ਪੈਂਵਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਧੰਨ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੈ ਜੋ ਅਸਾਨੂੰ ਸਬਦ ਦੇ ਲੜ ਲਾਇਕੇ ਉਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈਸੁ। ਓਨਾਂ ਦੀ ਸਚੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤੁ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਰੀ ਪਵਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰੁ ਕਿਧਰੇ ਧਿਆਨੁ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨ ਜੋ ਕ੍ਰੋਧੁ ਚੰਡਾਲੁ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਛੁਹਿਆ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭੀ ਕਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ, ਅਗੋਂ ਮਿਠਾ ਬੋਲਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਹੰਕਾਰ<noinclude></noinclude> mcota2ap3j52gw32oqx0sv25kxnnbt8 250 75050 239175 237441 2026-10-08T15:48:49Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|18||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਦਸਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੦॥'''}}}} {{center|'''ਗੁਰ ਸਿੱਖ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਖਤਾ'''}} '''ਚੰਦਨੁ ਵਾਸ ਵਣਾਸਪਤਿ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨਿ ਚੰਦਨ ਹੋਈ।''' ਫਲ ਵਿਣੁ ਚੰਦਨੁ ਬਾਵਨਾ ਆਦਿ ਅਨਾਦਿ ਬਿਅੰਤ ਸਦੋਈ। ਚੰਦਨੁ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨਹੁ ਚੰਦਨ ਵਾਸੁ ਨ ਚੰਦਨੁ ਕੋਈ ਅਸਟੁਧਾਤੁ ਇਕੁ ਧਾਤੁ ਹੋਇ ਪਾਰਸ ਪਰਸੇ ਕੰਚਨ ਜੋਈ। ਕੰਚਨੁ ਹੋਇ ਨ ਕੰਚਨਹੁਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਰਤੈ ਸਭਿ ਲੋਈ। ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਗੰਗ ਸੰਗਿ ਸਾਗਰੁ ਸੰਜਮਿ ਖਾਰਾ ਸੋਈ ਬਗੁਲਾ ਹੰਸੁ ਨ ਹੋਵਈ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਜਾਇ ਖਲੋਈ। ਵੀਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਓਹੀ॥੧੦॥ -ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ- ਐਸੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਹੈਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਏਹ ਲੱਖਣ ਹੈਨ ਇਕੁ ਇਕੁ ਭੀ ਜਿਸ ਦੇਸ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਸਿਖੀ ਦਾਨੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਸਭਸ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਜੈਸੇ ਜਿਸ ਬਨ ਮੇਂ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨੁ ਹੋਤਾ ਹੈ ਸੋ ਸਭੇ ਰੁਖ ਸਫਲ ਅਫਲ ਚੰਦਨ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਪਰੁ ਆਪ ਚੰਦਨ ਨਿਫਲ ਹੈ। ਤਿਵੇਂ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਤੇ ਪਾਪੀ ਪੁੰਨੀ ਸਭ ਸਬਦ ਬਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ। ਸਭਨਾ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਬਾਵਨ ਥੀਂ ਜੇਹੜਾ ਚੰਦਨ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਹੋਰ ਬਿਰਖਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਥੀਂ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਂਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਕਰਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਹੋਰੁ ਅਸਟ ਧਾਤੁ ਜੋ ਪਾਰਸ ਨੂੰ ਪਰਸਦਾ ਹੈ ਸੋ ਸਭ ਸੋਨਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੰਚਨ ਹੋਰਸ ਧਾਤ ਨੂੰ ਕੰਚਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੇ ਜੇਹੜੇ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਰਲ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ, ਰੀਗਾ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਦੀ ਹੈ, ਪਰੁ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਣੀ ਫੇਰ ਖਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਗੁਲਾ ਹੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੰਸੁ ਨਹੀਂ<noinclude></noinclude> izli9mmyfltypy8l5pxufold8nqlvyz 239218 239175 2026-10-09T01:09:25Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|18||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਦਸਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੦॥'''}}}} {{center|'''ਗੁਰ ਸਿੱਖ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਖਤਾ'''}} {{Block center|<poem>'''ਚੰਦਨੁ ਵਾਸ ਵਣਾਸਪਤਿ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨਿ ਚੰਦਨ ਹੋਈ।''' '''ਫਲ ਵਿਣੁ ਚੰਦਨੁ ਬਾਵਨਾ ਆਦਿ ਅਨਾਦਿ ਬਿਅੰਤ ਸਦੋਈ।''' '''ਚੰਦਨੁ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨਹੁ ਚੰਦਨ ਵਾਸੁ ਨ ਚੰਦਨੁ ਕੋਈ''' '''ਅਸਟੁਧਾਤੁ ਇਕੁ ਧਾਤੁ ਹੋਇ ਪਾਰਸ ਪਰਸੇ ਕੰਚਨ ਜੋਈ।''' '''ਕੰਚਨੁ ਹੋਇ ਨ ਕੰਚਨਹੁਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਰਤੈ ਸਭਿ ਲੋਈ।''' '''ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਗੰਗ ਸੰਗਿ ਸਾਗਰੁ ਸੰਜਮਿ ਖਾਰਾ ਸੋਈ''' '''ਬਗੁਲਾ ਹੰਸੁ ਨ ਹੋਵਈ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਜਾਇ ਖਲੋਈ।''' '''ਵੀਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਓਹੀ॥੧੦॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਐਸੇ''' ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਹੈਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਏਹ ਲੱਖਣ ਹੈਨ ਇਕੁ ਇਕੁ ਭੀ ਜਿਸ ਦੇਸ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਸਿਖੀ ਦਾਨੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਸਭਸ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਜੈਸੇ ਜਿਸ ਬਨ ਮੇਂ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨੁ ਹੋਤਾ ਹੈ ਸੋ ਸਭੇ ਰੁਖ ਸਫਲ ਅਫਲ ਚੰਦਨ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਪਰੁ ਆਪ ਚੰਦਨ ਨਿਫਲ ਹੈ। ਤਿਵੇਂ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਤੇ ਪਾਪੀ ਪੁੰਨੀ ਸਭ ਸਬਦ ਬਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ। ਸਭਨਾ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਬਾਵਨ ਥੀਂ ਜੇਹੜਾ ਚੰਦਨ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਹੋਰ ਬਿਰਖਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਥੀਂ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਂਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਕਰਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਹੋਰੁ ਅਸਟ ਧਾਤੁ ਜੋ ਪਾਰਸ ਨੂੰ ਪਰਸਦਾ ਹੈ ਸੋ ਸਭ ਸੋਨਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੰਚਨ ਹੋਰਸ ਧਾਤ ਨੂੰ ਕੰਚਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੇ ਜੇਹੜੇ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਰਲ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ, ਰੀਗਾ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਦੀ ਹੈ, ਪਰੁ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਣੀ ਫੇਰ ਖਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਗੁਲਾ ਹੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੰਸੁ ਨਹੀਂ<noinclude></noinclude> 2svf883ojbmqfrkbue5zx8820dwkrzw 250 75051 239214 237628 2026-10-09T01:02:42Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|16||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{larger|'''ਪਉੜੀ ਨਾਵੀਂ ਚਲੀ॥੯॥'''}} {{center|'''ਗੁਰੂ ਪ੍ਰੀਤੀ'''}} ਕਛੂ ਆਂਡਾ ਧਿਆਨੁ ਧਰਿ ਕਰਿ ਪਰਪਕੁ ਨਦੀ ਵਿਚ ਆਣੈ। ਕੂੰਜ ਰਿਦੈ ਸਿਮਰਣੁ ਕਰੈ ਲੈ ਬਚਾ ਉਡਦੀ ਅਸਮਾਣੈ। ਬਤਕ ਬਚਾ ਤੁਰਿਰਾ ਜਲ ਥਲ ਵਰਤੈ ਸਹਜਿ ਵਿਡਾਣੈ॥ ਕੋਇਲ ਪਾਲੈ ਕਾਵਣੀ ਮਿਲਦਾ ਜਾਇ ਕੁਟੰਬ ਸਿਞਾਣੈ। ਹੰਸ ਵੰਸੁ ਵਸਿ ਮਾਨਸਰਿ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਚੋਗ ਚੁਗਾਣੈ। ਗਿਆਨਿ ਧਿਆਨਿ ਸਿਮਰਣਿ ਸਦਾ ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਖੁ ਰਖੈ ਨਿਰਬਾਣੈ॥ ਭੂਤ ਭਵਿਖਹੁਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸੋਝੀ ਮਾਣੁ ਨਿਮਾਣੈ। ਜਾਤੀ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ ਨ ਜਾਣੈ॥੯॥ {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਹੋਰੁ''' ਜੋ ਗੁਰੂ ਹੈਨ ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਹੀ ਸਿਖ ਦੇ ਕੈ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਬਾਰੁ ਛੁਡਾਇਕੈ ਵੈਰਾਗੁ ਦੱਸਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ ਹੈ ਜੁ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੋ ਤੇ ਦੁਇ ਵੇਲੇ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨੁ ਸੁਣਿਆ ਕਰੋ, ਤੁਸਾਡੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਸਹਜੇ ਉਦਾਸੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੈਸੇ ਕਛੂ ਨਦੀ ਵਿਚ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬਰੇਤੀ ਵਿਚ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਕਰ ਪਰਪੱਕ ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਆਂਵਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਕੂੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਕੂੰਜ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੇ ਹੈਨ, ਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਡਦੀ ਹੈ। ਬਤਕ ਦੇ ਆਂਡੇ ਕੁਕੜੀ ਦਿਆਂ ਆਂਡਿਆਂ ਵਿਚ ਰਲਾਇ ਰਖਦੇ ਹੈਨ, ਜਾਂ ਬਚੇ ਟੂਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਬਤਕ ਪਾਸ ਆਇ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬਤਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗ ਟੁਰਦੇ ਹੈਨ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਕੜੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਭੀ ਲਗ ਟੁਰਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਪਿਛੇ ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਥੇ ਤਲਾਉ ਕਿ ਨਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਤਕ ਜਲ ਦੇ ਵਿਚ ਤਰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਬਤਕ ਦੇ ਭੀ ਵਿਚ ਠਿੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਫੇਰ ਆਇਕੈ ਕੱਲਰ ਨੂੰ ਫੋਲਣ ਲਗ<noinclude></noinclude> cmd8y28yckujyep27sro0wb9uwkjl4i 239215 239214 2026-10-09T01:04:18Z Kaur.gurmel 192 239215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|16||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{larger|'''ਪਉੜੀ ਨਾਵੀਂ ਚਲੀ॥੯॥'''}} {{center|'''ਗੁਰੂ ਪ੍ਰੀਤੀ'''}} '''ਕਛੂ ਆਂਡਾ ਧਿਆਨੁ ਧਰਿ ਕਰਿ ਪਰਪਕੁ ਨਦੀ ਵਿਚ ਆਣੈ।''' '''ਕੂੰਜ ਰਿਦੈ ਸਿਮਰਣੁ ਕਰੈ ਲੈ ਬਚਾ ਉਡਦੀ ਅਸਮਾਣੈ।''' '''ਬਤਕ ਬਚਾ ਤੁਰਿਰਾ ਜਲ ਥਲ ਵਰਤੈ ਸਹਜਿ ਵਿਡਾਣੈ॥''' '''ਕੋਇਲ ਪਾਲੈ ਕਾਵਣੀ ਮਿਲਦਾ ਜਾਇ ਕੁਟੰਬ ਸਿਞਾਣੈ।''' '''ਹੰਸ ਵੰਸੁ ਵਸਿ ਮਾਨਸਰਿ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਚੋਗ ਚੁਗਾਣੈ।''' '''ਗਿਆਨਿ ਧਿਆਨਿ ਸਿਮਰਣਿ ਸਦਾ ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਖੁ ਰਖੈ ਨਿਰਬਾਣੈ॥''' '''ਭੂਤ ਭਵਿਖਹੁਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸੋਝੀ ਮਾਣੁ ਨਿਮਾਣੈ।''' '''ਜਾਤੀ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ ਨ ਜਾਣੈ॥੯॥''' {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਹੋਰੁ''' ਜੋ ਗੁਰੂ ਹੈਨ ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਹੀ ਸਿਖ ਦੇ ਕੈ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਬਾਰੁ ਛੁਡਾਇਕੈ ਵੈਰਾਗੁ ਦੱਸਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ ਹੈ ਜੁ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੋ ਤੇ ਦੁਇ ਵੇਲੇ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨੁ ਸੁਣਿਆ ਕਰੋ, ਤੁਸਾਡੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਸਹਜੇ ਉਦਾਸੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੈਸੇ ਕਛੂ ਨਦੀ ਵਿਚ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬਰੇਤੀ ਵਿਚ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਕਰ ਪਰਪੱਕ ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਆਂਵਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਕੂੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਕੂੰਜ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੇ ਹੈਨ, ਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਡਦੀ ਹੈ। ਬਤਕ ਦੇ ਆਂਡੇ ਕੁਕੜੀ ਦਿਆਂ ਆਂਡਿਆਂ ਵਿਚ ਰਲਾਇ ਰਖਦੇ ਹੈਨ, ਜਾਂ ਬਚੇ ਟੂਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਬਤਕ ਪਾਸ ਆਇ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬਤਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗ ਟੁਰਦੇ ਹੈਨ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਕੜੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਭੀ ਲਗ ਟੁਰਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਪਿਛੇ ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਥੇ ਤਲਾਉ ਕਿ ਨਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਤਕ ਜਲ ਦੇ ਵਿਚ ਤਰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਬਤਕ ਦੇ ਭੀ ਵਿਚ ਠਿੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਫੇਰ ਆਇਕੈ ਕੱਲਰ ਨੂੰ ਫੋਲਣ ਲਗ<noinclude></noinclude> ezjj7fofb3mkr6wu3d26u5b6npljk2h 239216 239215 2026-10-09T01:04:52Z Kaur.gurmel 192 239216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|16||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{larger|'''ਪਉੜੀ ਨਾਵੀਂ ਚਲੀ॥੯॥'''}} {{center|'''ਗੁਰੂ ਪ੍ਰੀਤੀ'''}} {{Block center|<poem>'''ਕਛੂ ਆਂਡਾ ਧਿਆਨੁ ਧਰਿ ਕਰਿ ਪਰਪਕੁ ਨਦੀ ਵਿਚ ਆਣੈ।''' '''ਕੂੰਜ ਰਿਦੈ ਸਿਮਰਣੁ ਕਰੈ ਲੈ ਬਚਾ ਉਡਦੀ ਅਸਮਾਣੈ।''' '''ਬਤਕ ਬਚਾ ਤੁਰਿਰਾ ਜਲ ਥਲ ਵਰਤੈ ਸਹਜਿ ਵਿਡਾਣੈ॥''' '''ਕੋਇਲ ਪਾਲੈ ਕਾਵਣੀ ਮਿਲਦਾ ਜਾਇ ਕੁਟੰਬ ਸਿਞਾਣੈ।''' '''ਹੰਸ ਵੰਸੁ ਵਸਿ ਮਾਨਸਰਿ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਚੋਗ ਚੁਗਾਣੈ।''' '''ਗਿਆਨਿ ਧਿਆਨਿ ਸਿਮਰਣਿ ਸਦਾ ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਖੁ ਰਖੈ ਨਿਰਬਾਣੈ॥''' '''ਭੂਤ ਭਵਿਖਹੁਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸੋਝੀ ਮਾਣੁ ਨਿਮਾਣੈ।''' '''ਜਾਤੀ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ ਨ ਜਾਣੈ॥੯॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਹੋਰੁ''' ਜੋ ਗੁਰੂ ਹੈਨ ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਹੀ ਸਿਖ ਦੇ ਕੈ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਬਾਰੁ ਛੁਡਾਇਕੈ ਵੈਰਾਗੁ ਦੱਸਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ ਹੈ ਜੁ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੋ ਤੇ ਦੁਇ ਵੇਲੇ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨੁ ਸੁਣਿਆ ਕਰੋ, ਤੁਸਾਡੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਸਹਜੇ ਉਦਾਸੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੈਸੇ ਕਛੂ ਨਦੀ ਵਿਚ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬਰੇਤੀ ਵਿਚ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਕਰ ਪਰਪੱਕ ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਆਂਵਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਕੂੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਕੂੰਜ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੇ ਹੈਨ, ਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਡਦੀ ਹੈ। ਬਤਕ ਦੇ ਆਂਡੇ ਕੁਕੜੀ ਦਿਆਂ ਆਂਡਿਆਂ ਵਿਚ ਰਲਾਇ ਰਖਦੇ ਹੈਨ, ਜਾਂ ਬਚੇ ਟੂਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਬਤਕ ਪਾਸ ਆਇ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬਤਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗ ਟੁਰਦੇ ਹੈਨ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਕੜੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਭੀ ਲਗ ਟੁਰਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਪਿਛੇ ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਥੇ ਤਲਾਉ ਕਿ ਨਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਤਕ ਜਲ ਦੇ ਵਿਚ ਤਰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਬਤਕ ਦੇ ਭੀ ਵਿਚ ਠਿੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਫੇਰ ਆਇਕੈ ਕੱਲਰ ਨੂੰ ਫੋਲਣ ਲਗ<noinclude></noinclude> n42c0486m8d04bubt7opc1anmn1lx5h 250 75052 239161 237443 2026-10-08T15:25:11Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|22||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਜੀ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਜਿਵੇਂ ਤੁਸਾਂ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਲਜੁਰਾ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਡੇ ਤਪ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਾਧੇ ਜਾਂਦੇ, ਏਡੇ ਜੋਗ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਏਡੇ ਜੱਗ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਅਜੇਹੇ ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਭਗਤ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਦੁਰਲਭ ਹੈਨ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਵਚਨੁ ਕੀਤਾ, ਜੈਸੇ ਸੁਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਨਗਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਾਧ ਪਰਾਹੁਣਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਓਸ ਦੀ ਵਡੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਕਰ ਕਰੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਜੇ ਅੰਨ ਦੇ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਪਾਣੀ ਜੁਗਤਿ ਨਾਲ ਭੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਓਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੁ ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਅਸਾਡੀ ਟਹਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੈਸੇ ਹੋਰਨਾਂ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਜੱਗ, ਹੋਮ, ਤਪ, ਜੋਗ ਸਭ ਕਰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਬਰਸਾਂ ਤੀਕ ਜਗ ਤੇ ਤਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਕਲਜੁਗ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ ਵੰਡ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਅਗਨਿ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਦਗਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਟੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਰਖਦੇ ਹੈਨਿ, ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੁਰਤ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਦੇ ਕੇ ਉਧਾਰੁ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਔਤਾਰ ਜਗਤ ਦੇ ਉਧਾਰ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਹੋਆ ਹੈ। ਜੇਹੜੇ ਤਾਂ ਰਿਖੀਸਰੁ ਮੁਨੀਸੁਰ ਗੋਸਟਾਂ ਕਰਕੇ ਉਧਾਰੁ ਕੀਤੇ ਹੈਨਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਜਿਤਨੇ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੋਆ ਹੈ, ਤੇ ਓਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਸਭ ਦੇਸ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੋਆ ਹੈ ਓਹੁ ਭੀ ਸਭੇ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਪਰੁ ਜੇਹੜੇ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਹੈਨ ਤਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਥਾਉਂ ਮੈਂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਉਚਾਰੁ ਕਰ ਕੇ ਸੁਣਾਂਵਦਾ ਹਾਂ॥੧੨॥<noinclude></noinclude> ad8k3w26ybww2u0ehx7gk3h60nsypsh 239219 239161 2026-10-09T01:10:52Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|22||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਜੀ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਜਿਵੇਂ ਤੁਸਾਂ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਲਜੁਰਾ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਡੇ ਤਪ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਾਧੇ ਜਾਂਦੇ, ਏਡੇ ਜੋਗ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਏਡੇ ਜੱਗ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਅਜੇਹੇ ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਭਗਤ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਦੁਰਲਭ ਹੈਨ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਵਚਨੁ ਕੀਤਾ, ਜੈਸੇ ਸੁਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਨਗਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਾਧ ਪਰਾਹੁਣਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਓਸ ਦੀ ਵਡੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਕਰ ਕਰੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਜੇ ਅੰਨ ਦੇ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਪਾਣੀ ਜੁਗਤਿ ਨਾਲ ਭੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਓਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੁ ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਅਸਾਡੀ ਟਹਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੈਸੇ ਹੋਰਨਾਂ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਜੱਗ, ਹੋਮ, ਤਪ, ਜੋਗ ਸਭ ਕਰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਬਰਸਾਂ ਤੀਕ ਜਗ ਤੇ ਤਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਕਲਜੁਗ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ ਵੰਡ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਅਗਨਿ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਦਗਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਟੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਰਖਦੇ ਹੈਨਿ, ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੁਰਤ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਦੇ ਕੇ ਉਧਾਰੁ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਔਤਾਰ ਜਗਤ ਦੇ ਉਧਾਰ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਹੋਆ ਹੈ। ਜੇਹੜੇ ਤਾਂ ਰਿਖੀਸਰੁ ਮੁਨੀਸੁਰ ਗੋਸਟਾਂ ਕਰਕੇ ਉਧਾਰੁ ਕੀਤੇ ਹੈਨਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਜਿਤਨੇ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੋਆ ਹੈ, ਤੇ ਓਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਸਭ ਦੇਸ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੋਆ ਹੈ ਓਹੁ ਭੀ ਸਭੇ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਪਰੁ ਜੇਹੜੇ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਹੈਨ ਤਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਥਾਉਂ ਮੈਂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਉਚਾਰੁ ਕਰ ਕੇ ਸੁਣਾਂਵਦਾ ਹਾਂ॥੧੨॥ {{dhr|3em}} {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 0y3brfc75g22fmbo3ywzvsxaarbi5ob 250 75053 239171 237593 2026-10-08T15:40:26Z Kaur.gurmel 192 239171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|20||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|}}ਪਉੜੀ ਯਾਰਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੧॥ {{center|ਤਥਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ}} '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਇਕੀ ਪੌੜੀਆਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਨਿਜ ਘਰਿ ਭੋਈ।''' '''ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਹੈ ਸਹਜ ਘਰਿ ਸਿਮਰਣੁ ਦਰਸਿ ਪਰਸਿ ਗੁਣ ਗੋਈ।''' '''ਲੋਹਾ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇਕੈ ਸੁਇਨਿਅਹੁਂ ਸੁਇਨਾ ਜਿਉਂ ਅਵਿਲੋਈ।''' '''ਚੰਦਨੁ ਬੋਹੈ ਨਿੰਮੁ ਵਣੁ ਨਿੰਮਹੁ ਚੰਦਨੁ ਬਿਰਖੁ ਪਲੋਈ।''' '''ਰੀਗੋਦਕ ਚਰਣੋਦਕਹੁਂ ਗੰਗੋਦਕ ਮਿਲਿ ਗੰਗਾ ਹੋਈ।''' '''ਕਾਗਹੁਂ ਹੰਸੁ ਸੁਵੰਸੁ ਹੋਇ ਹੰਸਹੁਂ ਪਰਮ ਹੰਸੁ ਵਿਰਲੋਈ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੰਸੀ ਪਰਮਹੰਸੁ ਕੂੜ ਸਚੁ ਨੀਰੁ ਖੀਰੁ ਵਿਲੋਈ।''' '''ਗੁਰ ਚੇਲਾ ਚੇਲਾ ਗੁਰ ਹੋਈ॥੧੧'''{{Block center|<poem></poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਤ੍ਰਿਹਾਂ''' ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਜੋ ਹੈ ਵੀਹ ਵਿਸਵੇ ਬਹੁਤ ਹੈ ਤੇ ਚੌਥੇ ਗੁਣ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਵਿਰਲੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਕੇਹੜੇ ਹੈਨ ? ਜਾਗਤ ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਸਾਂਤਕੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸ੍ਵਪਨ ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸੁਖੋਪਤ ਜੋ ਹੈ ਤਾਮਸੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸਮਾਧਿ ਜੋ ਹੈ ਤੁਰੀਆ ਹੈ; ਸੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸਮਾਧਿ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਜੋਗੀਆਂ ਦੀ ਹਠ ਸਮਾਧਿ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਸਮਾਧਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰੁ ਜੇ ਉਤਰਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰਸਾਂ ਵਿਚ ਪਚ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਹਿਜ ਸਮਾਧਿ' ਅਠੈ ਪਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹੈਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ੍ਵਾਸ ਬ੍ਰਿਥਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਓਹੁ ਇਕੀਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਸੋ ਭੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਕਾਂਗ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਕੈ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਚੁਗਦੇ। ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਕੀਤਿਆਂ ਨਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪੀ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਆਹਾਰੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਥ ਹੀ ਸਚੁ ਅਰੁ ਝੂਠ ਕਾ ਨਿਰਨਉ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਸਿਖ ਭੀ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਇਕੈ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਜੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ॥੧੧॥<noinclude></noinclude> a8n4hbndjb1jndrnusfc1velnu34nxv 239173 239171 2026-10-08T15:42:20Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|20||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|}}ਪਉੜੀ ਯਾਰਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੧॥ {{center|ਤਥਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ}} {{Block center|<poem>'''ਗੁਰਮੁਖਿ ਇਕੀ ਪੌੜੀਆਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਨਿਜ ਘਰਿ ਭੋਈ।''' '''ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਹੈ ਸਹਜ ਘਰਿ ਸਿਮਰਣੁ ਦਰਸਿ ਪਰਸਿ ਗੁਣ ਗੋਈ।''' '''ਲੋਹਾ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇਕੈ ਸੁਇਨਿਅਹੁਂ ਸੁਇਨਾ ਜਿਉਂ ਅਵਿਲੋਈ।''' '''ਚੰਦਨੁ ਬੋਹੈ ਨਿੰਮੁ ਵਣੁ ਨਿੰਮਹੁ ਚੰਦਨੁ ਬਿਰਖੁ ਪਲੋਈ।''' '''ਰੀਗੋਦਕ ਚਰਣੋਦਕਹੁਂ ਗੰਗੋਦਕ ਮਿਲਿ ਗੰਗਾ ਹੋਈ।''' '''ਕਾਗਹੁਂ ਹੰਸੁ ਸੁਵੰਸੁ ਹੋਇ ਹੰਸਹੁਂ ਪਰਮ ਹੰਸੁ ਵਿਰਲੋਈ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੰਸੀ ਪਰਮਹੰਸੁ ਕੂੜ ਸਚੁ ਨੀਰੁ ਖੀਰੁ ਵਿਲੋਈ।''' '''ਗੁਰ ਚੇਲਾ ਚੇਲਾ ਗੁਰ ਹੋਈ॥੧੧'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਤ੍ਰਿਹਾਂ''' ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਜੋ ਹੈ ਵੀਹ ਵਿਸਵੇ ਬਹੁਤ ਹੈ ਤੇ ਚੌਥੇ ਗੁਣ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਵਿਰਲੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਕੇਹੜੇ ਹੈਨ ? ਜਾਗਤ ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਸਾਂਤਕੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸ੍ਵਪਨ ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸੁਖੋਪਤ ਜੋ ਹੈ ਤਾਮਸੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸਮਾਧਿ ਜੋ ਹੈ ਤੁਰੀਆ ਹੈ; ਸੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸਮਾਧਿ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਜੋਗੀਆਂ ਦੀ ਹਠ ਸਮਾਧਿ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਸਮਾਧਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰੁ ਜੇ ਉਤਰਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰਸਾਂ ਵਿਚ ਪਚ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਹਿਜ ਸਮਾਧਿ' ਅਠੈ ਪਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹੈਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ੍ਵਾਸ ਬ੍ਰਿਥਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਓਹੁ ਇਕੀਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਸੋ ਭੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਕਾਂਗ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਕੈ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਚੁਗਦੇ। ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਕੀਤਿਆਂ ਨਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪੀ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਆਹਾਰੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਥ ਹੀ ਸਚੁ ਅਰੁ ਝੂਠ ਕਾ ਨਿਰਨਉ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਸਿਖ ਭੀ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਇਕੈ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਜੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ॥੧੧॥<noinclude></noinclude> bo46yvxu6dfbjbgy2qqyc7vovvhf9r9 250 75054 239220 237445 2026-10-09T01:15:06Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੩॥'''}}}} '''ਸਿਖ ਨਾਮਾਵਲੀ''' ਤਾਰੂ ਪੋਪਟੁ ਤਾਰਿਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਾਲ ਸੁਭਾਇ ਉਦਾਸੀ। ਮੂਲਾ ਕੀੜੁ ਵਖਾਣੀਐ ਚਲਿਤੁ ਅਚਰਜ ਲੁਭਤਿ ਗੁਰਦਾਸੀ। ਪਿਰਥਾ ਖੇਡਾ ਸੋਇਰੀ ਚਰਣ ਸਰਣ ਸੁਖ ਸਹਜਿ ਨਿਵਾਸੀ। ਭਲਾ ਰਬਾਬ ਵਜਾਇਦਾ ਮਜਲਸ ਮਰਦਾਨਾ ਮੀਰਾਸੀ। ਪ੍ਰਿਥੀ ਮਲੁ ਸਹਗਲੁ ਭਲਾ ਰਾਮਾ ਡਿਡੀ ਭਗਤਿ ਅਭਿਆਸੀ। ਦਉਲਤ ਖਾਂ ਲੋਦੀ ਭਲਾ ਹੋਆ ਜਿੰਦ ਪੀਰੁ ਅਭਿਨਾਸੀ। ਮਾਲੋ ਮਾਂਗਾ ਸਿਖ ਦੁਇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰਸਿ ਰਸਿਕ ਬਿਲਾਸੀ। ਸਨਮੁਖਿ ਕਾਲੁ ਆਸ ਧਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਰਗਹ ਸਾਬਾਸੀ। ਗੁਰਮਤਿ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਪਰਗਾਸੀ॥੧੩॥ {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} {{center|'''ਸਾਖੀ ਪਹਿਲੀ ਚਲੀ {ਤਾਰੂ ਪੋਪਟ}'''}} '''ਤਾਰੂ''' ਪੋਪਟ ਸਿਖ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਬਰਸਾਂ ਦਸਾਂ ਦੀ ਆਰਜਾ ਉਸ ਦੀ ਹੈਸੀ। ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਇਆ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀਅਸ: ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ! ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਭੀ ਤੁਸਾਡੀ ਸਰਨਿ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਅਜੇ ਤੇਰੀ ਛੋਟੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਤੁਧ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਾਰ ਦਾ ਸੁਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਾਣਿਆ, ਤੈਨੇ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਥੋਂ ਜਾਤੀ ਹੈ? ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ: ਜੌ ਜੀ ਮੇਰੀ ਮਾਈ ਅਗਨਿ ਜਲਾਵਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਨਿ ਲਗੀ ਤਾਂ ਪਿਛੋਂ ਵਡੀਆਂ ਭੀ ਬਲੀਆਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭੌਂ ਆਇਆ ਜੋ ਮੈਂ ਭੀ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਭੀ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਮ੍ਰਿਤੂ ਦਾ ਵਿਸਾਹ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਕੀਤਾ: ਤਾਰੂ ਤੂੰ ਕੁਲਤਾਰੂ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ, ਤੇ ਜੋ ਸ੍ਵਾਸ ਅੰਦਰ<noinclude></noinclude> e92fd5gy740fp3kc0dnu1uqdgiyetin 239221 239220 2026-10-09T01:18:01Z Kaur.gurmel 192 239221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੩॥'''}}}} '''ਸਿਖ ਨਾਮਾਵਲੀ''' '''ਤਾਰੂ ਪੋਪਟੁ ਤਾਰਿਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਾਲ ਸੁਭਾਇ ਉਦਾਸੀ।''' '''ਮੂਲਾ ਕੀੜੁ ਵਖਾਣੀਐ ਚਲਿਤੁ ਅਚਰਜ ਲੁਭਤਿ ਗੁਰਦਾਸੀ।''' '''ਪਿਰਥਾ ਖੇਡਾ ਸੋਇਰੀ ਚਰਣ ਸਰਣ ਸੁਖ ਸਹਜਿ ਨਿਵਾਸੀ।''' '''ਭਲਾ ਰਬਾਬ ਵਜਾਇਦਾ ਮਜਲਸ ਮਰਦਾਨਾ ਮੀਰਾਸੀ।''' '''ਪ੍ਰਿਥੀ ਮਲੁ ਸਹਗਲੁ ਭਲਾ ਰਾਮਾ ਡਿਡੀ ਭਗਤਿ ਅਭਿਆਸੀ।''' '''ਦਉਲਤ ਖਾਂ ਲੋਦੀ ਭਲਾ ਹੋਆ ਜਿੰਦ ਪੀਰੁ ਅਭਿਨਾਸੀ।''' '''ਮਾਲੋ ਮਾਂਗਾ ਸਿਖ ਦੁਇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰਸਿ ਰਸਿਕ ਬਿਲਾਸੀ।''' '''ਸਨਮੁਖਿ ਕਾਲੁ ਆਸ ਧਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਰਗਹ ਸਾਬਾਸੀ।''' '''ਗੁਰਮਤਿ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਪਰਗਾਸੀ॥੧੩॥''' {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} {{center|'''ਸਾਖੀ ਪਹਿਲੀ ਚਲੀ {ਤਾਰੂ ਪੋਪਟ}'''}} '''ਤਾਰੂ''' ਪੋਪਟ ਸਿਖ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਬਰਸਾਂ ਦਸਾਂ ਦੀ ਆਰਜਾ ਉਸ ਦੀ ਹੈਸੀ। ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਇਆ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀਅਸ: ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ! ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਭੀ ਤੁਸਾਡੀ ਸਰਨਿ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਅਜੇ ਤੇਰੀ ਛੋਟੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਤੁਧ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਾਰ ਦਾ ਸੁਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਾਣਿਆ, ਤੈਨੇ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਥੋਂ ਜਾਤੀ ਹੈ? ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ: ਜੌ ਜੀ ਮੇਰੀ ਮਾਈ ਅਗਨਿ ਜਲਾਵਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਨਿ ਲਗੀ ਤਾਂ ਪਿਛੋਂ ਵਡੀਆਂ ਭੀ ਬਲੀਆਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭੌਂ ਆਇਆ ਜੋ ਮੈਂ ਭੀ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਭੀ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਮ੍ਰਿਤੂ ਦਾ ਵਿਸਾਹ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਕੀਤਾ: ਤਾਰੂ ਤੂੰ ਕੁਲਤਾਰੂ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ, ਤੇ ਜੋ ਸ੍ਵਾਸ ਅੰਦਰ<noinclude></noinclude> lj8nbs0ityvt7fvd2hcpt4wu078tb57 239222 239221 2026-10-09T01:18:51Z Kaur.gurmel 192 239222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੩॥'''}}}} {{center|'''ਸਿਖ ਨਾਮਾਵਲੀ'''}} {{Block center|<poem>'''ਤਾਰੂ ਪੋਪਟੁ ਤਾਰਿਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਾਲ ਸੁਭਾਇ ਉਦਾਸੀ।''' '''ਮੂਲਾ ਕੀੜੁ ਵਖਾਣੀਐ ਚਲਿਤੁ ਅਚਰਜ ਲੁਭਤਿ ਗੁਰਦਾਸੀ।''' '''ਪਿਰਥਾ ਖੇਡਾ ਸੋਇਰੀ ਚਰਣ ਸਰਣ ਸੁਖ ਸਹਜਿ ਨਿਵਾਸੀ।''' '''ਭਲਾ ਰਬਾਬ ਵਜਾਇਦਾ ਮਜਲਸ ਮਰਦਾਨਾ ਮੀਰਾਸੀ।''' '''ਪ੍ਰਿਥੀ ਮਲੁ ਸਹਗਲੁ ਭਲਾ ਰਾਮਾ ਡਿਡੀ ਭਗਤਿ ਅਭਿਆਸੀ।''' '''ਦਉਲਤ ਖਾਂ ਲੋਦੀ ਭਲਾ ਹੋਆ ਜਿੰਦ ਪੀਰੁ ਅਭਿਨਾਸੀ।''' '''ਮਾਲੋ ਮਾਂਗਾ ਸਿਖ ਦੁਇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰਸਿ ਰਸਿਕ ਬਿਲਾਸੀ।''' '''ਸਨਮੁਖਿ ਕਾਲੁ ਆਸ ਧਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਰਗਹ ਸਾਬਾਸੀ।''' '''ਗੁਰਮਤਿ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਪਰਗਾਸੀ॥੧੩॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} {{center|'''ਸਾਖੀ ਪਹਿਲੀ ਚਲੀ {ਤਾਰੂ ਪੋਪਟ}'''}} '''ਤਾਰੂ''' ਪੋਪਟ ਸਿਖ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਬਰਸਾਂ ਦਸਾਂ ਦੀ ਆਰਜਾ ਉਸ ਦੀ ਹੈਸੀ। ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਇਆ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀਅਸ: ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ! ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਭੀ ਤੁਸਾਡੀ ਸਰਨਿ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਅਜੇ ਤੇਰੀ ਛੋਟੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਤੁਧ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਾਰ ਦਾ ਸੁਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਾਣਿਆ, ਤੈਨੇ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਥੋਂ ਜਾਤੀ ਹੈ? ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ: ਜੌ ਜੀ ਮੇਰੀ ਮਾਈ ਅਗਨਿ ਜਲਾਵਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਨਿ ਲਗੀ ਤਾਂ ਪਿਛੋਂ ਵਡੀਆਂ ਭੀ ਬਲੀਆਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭੌਂ ਆਇਆ ਜੋ ਮੈਂ ਭੀ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਭੀ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਮ੍ਰਿਤੂ ਦਾ ਵਿਸਾਹ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਕੀਤਾ: ਤਾਰੂ ਤੂੰ ਕੁਲਤਾਰੂ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ, ਤੇ ਜੋ ਸ੍ਵਾਸ ਅੰਦਰ<noinclude></noinclude> 48vm38gmkc2fu20dfs5cgjtu3rxxxec 250 75055 239149 237446 2026-10-08T13:56:50Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||21}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਬਾਰਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੨॥}}'''}} {{center|'''ਗੁਰ ਸਿਖ ਸੰਧੀ'''}} {{Block center|<poem>'''ਕਛੁ ਬਚਾ ਨਦੀ ਵਿਚਿ ਗੁਰ ਸਿਖ ਲਹਰਿ ਨ ਭਉਜਲੁ ਬਿਆਪੈ।''' '''ਕੂੰਜ ਬਚਾ ਲੈਇ ਉਡਰੈ ਸੁੰਨਿ ਸਮਾਧਿ ਅਗਾਧਿ ਨ ਜਾਪੈ।''' '''ਹੰਸੁ ਵੰਸੁ ਹੈ ਮਾਨਸਰਿ ਸਹਜੁ ਸਰੋਵਰਿ ਵਡ ਪਰਤਾਪੈ।''' '''ਬਤਕ ਬਚਾ ਕੋਇਲੈ ਨੰਦ ਨੰਦਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਿਲਾਪੈ।''' '''ਰਵਿ ਸਸਿ ਚਕਵੀ ਤੇ ਚਕੋਰ ਸਿਵ ਸਕਤੀ ਲੰਘਿ ਵਰੈ ਸਰਾਪੈ।''' '''ਅਨਲ ਪੰਖਿ ਬਚਾ ਮਿਲੈ ਨਿਰਾਧਾਰ ਹੋਇ ਸਮਝੈ ਆਪੈ।''' '''ਗੁਰ ਸਿਖ ਸੰਧਿ ਮਿਲਾਵਣੀ ਸਬਦੁ ਸੁਰਤਿ ਪਰਚਾਇ ਪਛਾਪੈ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪੈ॥੧੨॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} ਜੈਸੇ ਕਛੂ ਬਚੇ ਨੂੰ ਬਰੇਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਪੱਕ ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲਿਆਂਵਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਉਜਲ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਿਆਪਦੀ। ਕੂੰਜ ਬਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਮਰਨਿ ਕਰਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲੈ ਉਡਦੀ ਹੈ। ਬਤਕ ਬਚੇ ਨੂੰ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਤੁਰਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਕੋਇਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਾਵਣੀ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਕੇ ਅੰਬ ਬਿਰਖ ਤੇ ਲੈ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਵੱਸਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੋਪਾਲ ਕਹਾਂਵਦੇ ਸਨ; ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਬਾਸਦੇਵ ਦਾ ਮਿਲਾਪੁ ਹੋਇਆ ਫੇਰ ਖੱਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਕਰਕੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸੋਝੀ ਦੇ ਕੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਪੱਕ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨ। ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤਿ ਹੋਇਕੈ ਬਿਚਰਦੇ ਹੈਨ। ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਵੰਡ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਮਾਣੇ ਹੋ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫੇਰ ਕਦੇ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਫੇਰ ਸਿਖਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ: ਜੋ ਐਸੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਜੀਵ ਮੁਕਤ ਹੋਇਕੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ, ਸੋ ਅਗਲਿਆਂ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਵਿਰਲੇ ਸੁਣੀਦੇ ਹੈਨ, ਇਸ ਕਲਜੁਗ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਦਰ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੇ? ਤਾਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ Sri Satguru Jagjit Singh Ji eLibrary NamdhariElibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> 8symr1vq9amc32cywaxizlrjdotp23k 239156 239149 2026-10-08T14:56:58Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||21}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਬਾਰਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੨॥}}'''}} {{center|'''ਗੁਰ ਸਿਖ ਸੰਧੀ'''}} {{Block center|<poem>'''ਕਛੁ ਬਚਾ ਨਦੀ ਵਿਚਿ ਗੁਰ ਸਿਖ ਲਹਰਿ ਨ ਭਉਜਲੁ ਬਿਆਪੈ।''' '''ਕੂੰਜ ਬਚਾ ਲੈਇ ਉਡਰੈ ਸੁੰਨਿ ਸਮਾਧਿ ਅਗਾਧਿ ਨ ਜਾਪੈ।''' '''ਹੰਸੁ ਵੰਸੁ ਹੈ ਮਾਨਸਰਿ ਸਹਜੁ ਸਰੋਵਰਿ ਵਡ ਪਰਤਾਪੈ।''' '''ਬਤਕ ਬਚਾ ਕੋਇਲੈ ਨੰਦ ਨੰਦਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਿਲਾਪੈ।''' '''ਰਵਿ ਸਸਿ ਚਕਵੀ ਤੇ ਚਕੋਰ ਸਿਵ ਸਕਤੀ ਲੰਘਿ ਵਰੈ ਸਰਾਪੈ।''' '''ਅਨਲ ਪੰਖਿ ਬਚਾ ਮਿਲੈ ਨਿਰਾਧਾਰ ਹੋਇ ਸਮਝੈ ਆਪੈ।''' '''ਗੁਰ ਸਿਖ ਸੰਧਿ ਮਿਲਾਵਣੀ ਸਬਦੁ ਸੁਰਤਿ ਪਰਚਾਇ ਪਛਾਪੈ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪੈ॥੧੨॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} ਜੈਸੇ ਕਛੂ ਬਚੇ ਨੂੰ ਬਰੇਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਪੱਕ ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲਿਆਂਵਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਉਜਲ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਿਆਪਦੀ। ਕੂੰਜ ਬਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਮਰਨਿ ਕਰਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲੈ ਉਡਦੀ ਹੈ। ਬਤਕ ਬਚੇ ਨੂੰ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਤੁਰਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਕੋਇਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਾਵਣੀ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਕੇ ਅੰਬ ਬਿਰਖ ਤੇ ਲੈ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਵੱਸਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੋਪਾਲ ਕਹਾਂਵਦੇ ਸਨ; ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਬਾਸਦੇਵ ਦਾ ਮਿਲਾਪੁ ਹੋਇਆ ਫੇਰ ਖੱਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਕਰਕੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸੋਝੀ ਦੇ ਕੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਪੱਕ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨ। ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤਿ ਹੋਇਕੈ ਬਿਚਰਦੇ ਹੈਨ। ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਵੰਡ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਮਾਣੇ ਹੋ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫੇਰ ਕਦੇ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਫੇਰ ਸਿਖਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ: ਜੋ ਐਸੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਜੀਵ ਮੁਕਤ ਹੋਇਕੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ, ਸੋ ਅਗਲਿਆਂ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਵਿਰਲੇ ਸੁਣੀਦੇ ਹੈਨ, ਇਸ ਕਲਜੁਗ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਦਰਿ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੇ? ਤਾਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ<noinclude></noinclude> jrzj20vujqs72mbo4x8igtnvuc034ob 250 75056 239160 237447 2026-10-08T15:20:20Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|24||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਆਵੈ ਸੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣਾ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਜਾਵੈ ਤਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣਾ, ਤੇ ਮਨੁ ਰਾਗ ਦਵੈਖ ਤੇ ਸ਼ੁਧ ਕਰਣਾ। ਏਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਟਕ ਦਾ ਮੰਦਰੁ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਦਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮੂਰਤਾਂ ਸੁਵਰਨ ਦੀਆਂ ਤੇ ਨਗਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਸੀ। ਤੇ ਇਕਨਾ ਨੇ ਦੂਜੀ ਦੀਵਾਰ ਘੋਟਸੁਧ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸਭੈ ਮੂਰਤਾਂ ਓਸੇ ਵਿਚ ਭਾਸਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਤਾਂ ਤੇ ਰਿਦੇ ਸੁਧ ਵਿਚ ਸਭੇ ਗੁਣ ਭਾਸਤੇ ਹੈਨਿ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਵਰਤੇ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇ ਤੇ ਸਦਾ ਭਜਨ ਕਰੇ ਤੇ ਆਇਆਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਤੁਰਨ ਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਇਕੈ ਪਹੁੰਚਾਇ ਆਵੈ। ਸਭਨਾਂ ਨਾਲ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਕਰੇ। ਤਿਸ ਦਾ ਉਧਾਰੁ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ॥੧॥ ਅਗੇ ਮੂਲੇ ਕੀੜ ਦੀ ਸਾਖੀ {ਸਾਖੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ} ਮੂਲਾ ਕੀੜ ਭੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਹੈ: “ਚੰਚਲੁ ਚੀਤੁ ਨ ਜਾਇ ਤਮਾਸੇ। ਜੂਏ ਜਾਇ ਨਾ ਖੋਲੇ ਪਾਸੇ। '''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-''' ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਜੋ ਅਗਲੇ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਜੂਆ ਰਾਜੇ ਸਾਰਖੇ ਖੇਲਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਆਦਿਕਾਂ ਦਾ ਭੌਤਕ ਦੇਖਦੇ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਮਰਿਜਾਦਾ ਸਿਖੀ ਦੀ ਠਹਿਰਾਈ ਹੈ, ਜੂਏ ਕਰ ਵਡੀਆਂ ਅਪਦਾ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹੈਨ। ਜੋ ਸਿਖੁ ਹੋਵੈ ਸੋ ਜੂਏ ਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਦਾ ਤਿਆਗੂ ਕਰੇ। ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੇਵ ਰੂਪ ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਤੇ ਸਬਦਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰੇ। ਰਾਗ ਪਾਇਕੈ ਸਬਦ ਨੂੰ ਗਾਵੇ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ਕਰ ਕੇ ਰੀਝਾਵੈ। ਕਈ ਸਿਖ ਦਿਨੇ ਆਵਨਿ ਕਈ ਸਿਖੁ ਰਾਤੀ ਆਵਨਿ। ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਰੀਝ ਨਾਲ ਛਕਾਵੈ, ਬਸਤ੍ਰ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਸਤ੍ਰ ਦੇਵੈ। ਇਕ ਠੱਗ ਸੀ ਓਹੁ ਸਬਦੁ ਬਾਣੀ ਬਹੁਤੀ ਕੰਠ ਕਰਕੇ ਮੂਲੇ ਦੇ ਘਰਿ ਆਇਆ। ਮੂਲੇ ਨੇ ਬਹੁਤੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਕੀਤੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> 6pgy8w4g4gxtva140a98geehkkwm9uv 239223 239160 2026-10-09T01:22:42Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|24||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਆਵੈ ਸੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣਾ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਜਾਵੈ ਤਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣਾ, ਤੇ ਮਨੁ ਰਾਗ ਦਵੈਖ ਤੇ ਸ਼ੁਧ ਕਰਣਾ। ਏਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਟਕ ਦਾ ਮੰਦਰੁ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਦਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮੂਰਤਾਂ ਸੁਵਰਨ ਦੀਆਂ ਤੇ ਨਗਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਸੀ। ਤੇ ਇਕਨਾ ਨੇ ਦੂਜੀ ਦੀਵਾਰ ਘੋਟਸੁਧ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸਭੈ ਮੂਰਤਾਂ ਓਸੇ ਵਿਚ ਭਾਸਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਤਾਂ ਤੇ ਰਿਦੇ ਸੁਧ ਵਿਚ ਸਭੇ ਗੁਣ ਭਾਸਤੇ ਹੈਨਿ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਵਰਤੇ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇ ਤੇ ਸਦਾ ਭਜਨ ਕਰੇ ਤੇ ਆਇਆਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਤੁਰਨ ਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਇਕੈ ਪਹੁੰਚਾਇ ਆਵੈ। ਸਭਨਾਂ ਨਾਲ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਕਰੇ। ਤਿਸ ਦਾ ਉਧਾਰੁ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ॥੧॥{{right|{ਸਾਖੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ}}} {{center|'''ਅਗੇ ਮੂਲੇ ਕੀੜ ਦੀ ਸਾਖੀ'''}} ਮੂਲਾ ਕੀੜ ਭੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਹੈ: {{Block center|<poem>'''“ਚੰਚਲੁ ਚੀਤੁ ਨ ਜਾਇ ਤਮਾਸੇ।''' '''ਜੂਏ ਜਾਇ ਨਾ ਖੋਲੇ ਪਾਸੇ।'''</poem>}} '''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-''' ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਜੋ ਅਗਲੇ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਜੂਆ ਰਾਜੇ ਸਾਰਖੇ ਖੇਲਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਆਦਿਕਾਂ ਦਾ ਭੌਤਕ ਦੇਖਦੇ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਮਰਿਜਾਦਾ ਸਿਖੀ ਦੀ ਠਹਿਰਾਈ ਹੈ, ਜੂਏ ਕਰ ਵਡੀਆਂ ਅਪਦਾ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹੈਨ। ਜੋ ਸਿਖੁ ਹੋਵੈ ਸੋ ਜੂਏ ਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਦਾ ਤਿਆਗੂ ਕਰੇ। ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੇਵ ਰੂਪ ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਤੇ ਸਬਦਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰੇ। ਰਾਗ ਪਾਇਕੈ ਸਬਦ ਨੂੰ ਗਾਵੇ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ਕਰ ਕੇ ਰੀਝਾਵੈ। ਕਈ ਸਿਖ ਦਿਨੇ ਆਵਨਿ ਕਈ ਸਿਖੁ ਰਾਤੀ ਆਵਨਿ। ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਰੀਝ ਨਾਲ ਛਕਾਵੈ, ਬਸਤ੍ਰ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਸਤ੍ਰ ਦੇਵੈ। ਇਕ ਠੱਗ ਸੀ ਓਹੁ ਸਬਦੁ ਬਾਣੀ ਬਹੁਤੀ ਕੰਠ ਕਰਕੇ ਮੂਲੇ ਦੇ ਘਰਿ ਆਇਆ। ਮੂਲੇ ਨੇ ਬਹੁਤੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਕੀਤੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> q8ck9j209lptlchutcrel220n5mbuz1 239224 239223 2026-10-09T01:24:34Z Kaur.gurmel 192 239224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|24||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਆਵੈ ਸੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣਾ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਜਾਵੈ ਤਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣਾ, ਤੇ ਮਨੁ ਰਾਗ ਦਵੈਖ ਤੇ ਸ਼ੁਧ ਕਰਣਾ। ਏਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਟਕ ਦਾ ਮੰਦਰੁ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਦਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮੂਰਤਾਂ ਸੁਵਰਨ ਦੀਆਂ ਤੇ ਨਗਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਸੀ। ਤੇ ਇਕਨਾ ਨੇ ਦੂਜੀ ਦੀਵਾਰ ਘੋਟਸੁਧ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸਭੈ ਮੂਰਤਾਂ ਓਸੇ ਵਿਚ ਭਾਸਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਤਾਂ ਤੇ ਰਿਦੇ ਸੁਧ ਵਿਚ ਸਭੇ ਗੁਣ ਭਾਸਤੇ ਹੈਨਿ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਵਰਤੇ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇ ਤੇ ਸਦਾ ਭਜਨ ਕਰੇ ਤੇ ਆਇਆਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਤੁਰਨ ਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਇਕੈ ਪਹੁੰਚਾਇ ਆਵੈ। ਸਭਨਾਂ ਨਾਲ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਕਰੇ। ਤਿਸ ਦਾ ਉਧਾਰੁ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ॥੧॥ {{right|{ਸਾਖੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ} }} {{center|'''ਅਗੇ ਮੂਲੇ ਕੀੜ ਦੀ ਸਾਖੀ'''}} ਮੂਲਾ ਕੀੜ ਭੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਹੈ: {{Block center|<poem>'''“ਚੰਚਲੁ ਚੀਤੁ ਨ ਜਾਇ ਤਮਾਸੇ।''' '''ਜੂਏ ਜਾਇ ਨਾ ਖੋਲੇ ਪਾਸੇ।'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਜੋ ਅਗਲੇ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਜੂਆ ਰਾਜੇ ਸਾਰਖੇ ਖੇਲਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਆਦਿਕਾਂ ਦਾ ਭੌਤਕ ਦੇਖਦੇ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਮਰਿਜਾਦਾ ਸਿਖੀ ਦੀ ਠਹਿਰਾਈ ਹੈ, ਜੂਏ ਕਰ ਵਡੀਆਂ ਅਪਦਾ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹੈਨ। ਜੋ ਸਿਖੁ ਹੋਵੈ ਸੋ ਜੂਏ ਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਦਾ ਤਿਆਗੂ ਕਰੇ। ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੇਵ ਰੂਪ ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਤੇ ਸਬਦਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰੇ। ਰਾਗ ਪਾਇਕੈ ਸਬਦ ਨੂੰ ਗਾਵੇ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ਕਰ ਕੇ ਰੀਝਾਵੈ। ਕਈ ਸਿਖ ਦਿਨੇ ਆਵਨਿ ਕਈ ਸਿਖੁ ਰਾਤੀ ਆਵਨਿ। ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਰੀਝ ਨਾਲ ਛਕਾਵੈ, ਬਸਤ੍ਰ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਸਤ੍ਰ ਦੇਵੈ। ਇਕ ਠੱਗ ਸੀ ਓਹੁ ਸਬਦੁ ਬਾਣੀ ਬਹੁਤੀ ਕੰਠ ਕਰਕੇ ਮੂਲੇ ਦੇ ਘਰਿ ਆਇਆ। ਮੂਲੇ ਨੇ ਬਹੁਤੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਕੀਤੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> 1d2n6yfjpntxme72qt68y1swuu81fec 250 75057 239096 237449 2026-10-08T13:21:23Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||25}} {{rule}}</noinclude>ਮੂਲੇ ਦੀ ਸਿਖਣੀ ਆਪਣੇ ਭੂਖਣ ਲਾਹ ਕੇ ਆਲੇ ਵਿਚ ਡੱਬਾ ਧਰਿਕੇ ਸੌਂ ਰਹੀ, ਤੇ ਮੂਲਾ ਭੀ ਸੌਂ ਰਹਿਆ। ਤਾਂ ਠਗੁ ਉਠ ਕੈ ਡਬਾ ਭੂਖਣਾ ਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉਠ ਚਲਿਆ। ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਬਾਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਨੂੰ ਤਾਲਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਤਾਲੀ ਮੂਲੇ ਪਾਸ ਹੈਸੀ, ਜਾਂ ਓਥੋਂ ਫੇਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਡੱਬਾ ਬਾਹਰ ਹੀ ਛਡ ਆਇਆ। ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਮੈਂ ਰਮਣੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁੰਜੀ ਦਿਓ। ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਕਹਿਆ ਬਾਹਰਿ ਨ ਜਾਵਹੁ ਏਥੇ ਹੀ ਰਮਣੇ ਫਿਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਮਣਾ ਮੈਂ ਸੁਟ ਘੱਤਾਂਗਾ, ਨਾਲੇ ਤੁਸਾਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਵਾਂਗਾ। ਤਾਂ ਓਸ ਆਖਿਆ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੁੰਜੀ ਦਿਓ। ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਨਾਲ ਹੋਇਕੈ ਤਾਲਾ ਖੋਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਡੱਬਾ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਿਆ। ਓਸ ਦੀ ਬਗਲ ਥੀਂ ਡੱਬਾ ਢਹਿ ਪਇਆ, ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੱਬਾ ਫੇਰ ਉਠਾਇ ਦਿਤਾ। ਝਲਾਂਘੁ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਦੀ ਸਿੱਖਣੀ ਉਨੀ ਤਾਂ ਵੇਖੇ ਭੂਖਣਾਂ ਦਾ ਡੱਬਾ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਨੂੰ ਲਗੀ ਪੁੱਛਣ, ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਆਖਿਆ ਰਾਤੀਂ ਚੋਰ ਅਸਾਡੇ ਘਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਓਹੁ ਭੂਖਣ ਲੈ ਗਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸਿਖੁ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਕੈ ਉਠਿ ਗਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਤ ਮੈਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੈ। ਤਾਂ ਓਸ ਤ੍ਰੀਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੂਖਣ ਘੜਾਇ ਦਿਤੇ। ਸਾਹਿਬ ਮੂਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਤੁਧ ਮੇਰਾ ਪੜਦਾ ਢਕਿਆ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪੜਦਾ ਗੁਰੂ ਢਕੇਗਾ। ਤੁਸਾਂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਰੂਪ ਜਾਣਨਾ! ਸਬਦੁ ਸਤਿਗੁਰ ਦਾ ਰਿਦਾ ਜਾਣ ਕੈ ਸ੍ਰਵਨ ਮਨਨ ਕਰਨਾ। ਤੁਸਾਡਾ ਉਧਾਰੁ ਹੋਵੇਗਾ॥੨॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਪ੍ਰਿਥਾ ਖੇੜਾ}'''}} ਪ੍ਰਿਥਾ ਤੇ ਖੇੜਾ ਸੋਇਨੀ ਜਾਤ ਦੇ ਖੱਤ੍ਰੀ ਹੈਸਨਿ, ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਆਏ। ਅਗੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਵੀਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਹਜੂਰ ਆਇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਦਾ ਮਨੁ ਇਕਾਗਰ ਹੋਇ ਗਇਆ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਜਿਸ ਕਾਮਨਾ ਵਾਸਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ ਸੌ ਮੰਗੋ। ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ! ਅਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨੀ ਰਖੀਏ ਤੇ ਏਹੁ ਦਾਨੁ ਦਿਚੋ ਜੁ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅਸਾਰ ਜਾਣਕੇ ਅਸੀਂ ਮੰਗੀਏ ਕਛੁ ਨਹੀਂ। ਬਚਨੁ ਹੈ:- “ਅਣਮੰਗਿਆ ਦਾਨੁ ਦੀਜੈ ਦਾਤੇ ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰਾ। {ਪੰਨਾ ੪੩੭} ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨਿਖੁਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਅਗੇ ਭੀ ਸਿਖ ਖਾਇਕੇ ਆਏ ਹੈਂ ਤੇ ਹੁਣ ਭੀ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਅਗੇ ਭੀ<noinclude></noinclude> 6755wbj1o75gmqy70u1ul5ohy7zwcme 239112 239096 2026-10-08T13:26:19Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||25}} {{rule}}</noinclude>ਮੂਲੇ ਦੀ ਸਿਖਣੀ ਆਪਣੇ ਭੂਖਣ ਲਾਹ ਕੇ ਆਲੇ ਵਿਚ ਡੱਬਾ ਧਰਿਕੇ ਸੌਂ ਰਹੀ, ਤੇ ਮੂਲਾ ਭੀ ਸੌਂ ਰਹਿਆ। ਤਾਂ ਠਗੁ ਉਠ ਕੈ ਡਬਾ ਭੂਖਣਾ ਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉਠ ਚਲਿਆ। ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਬਾਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਨੂੰ ਤਾਲਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਤਾਲੀ ਮੂਲੇ ਪਾਸ ਹੈਸੀ, ਜਾਂ ਓਥੋਂ ਫੇਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਡੱਬਾ ਬਾਹਰ ਹੀ ਛਡ ਆਇਆ। ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਮੈਂ ਰਮਣੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁੰਜੀ ਦਿਓ। ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਕਹਿਆ ਬਾਹਰਿ ਨ ਜਾਵਹੁ ਏਥੇ ਹੀ ਰਮਣੇ ਫਿਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਮਣਾ ਮੈਂ ਸੁਟ ਘੱਤਾਂਗਾ, ਨਾਲੇ ਤੁਸਾਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਵਾਂਗਾ। ਤਾਂ ਓਸ ਆਖਿਆ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੁੰਜੀ ਦਿਓ। ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਨਾਲ ਹੋਇਕੈ ਤਾਲਾ ਖੋਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਡੱਬਾ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਿਆ। ਓਸ ਦੀ ਬਗਲ ਥੀਂ ਡੱਬਾ ਢਹਿ ਪਇਆ, ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੱਬਾ ਫੇਰ ਉਠਾਇ ਦਿਤਾ। ਝਲਾਂਘੁ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਦੀ ਸਿੱਖਣੀ ਉਠੀ ਤਾਂ ਵੇਖੇ ਭੂਖਣਾਂ ਦਾ ਡੱਬਾ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਨੂੰ ਲਗੀ ਪੁੱਛਣ, ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਆਖਿਆ ਰਾਤੀਂ ਚੋਰ ਅਸਾਡੇ ਘਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਓਹੁ ਭੂਖਣ ਲੈ ਗਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸਿਖੁ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਕੈ ਉਠਿ ਗਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਤ ਮੈਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੈ। ਤਾਂ ਓਸ ਤ੍ਰੀਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੂਖਣ ਘੜਾਇ ਦਿਤੇ। ਸਾਹਿਬ ਮੂਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਤੁਧ ਮੇਰਾ ਪੜਦਾ ਢਕਿਆ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪੜਦਾ ਗੁਰੂ ਢਕੇਗਾ। ਤੁਸਾਂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਰੂਪ ਜਾਣਨਾ! ਸਬਦੁ ਸਤਿਗੁਰ ਦਾ ਰਿਦਾ ਜਾਣ ਕੈ ਸ੍ਰਵਨ ਮਨਨ ਕਰਨਾ। ਤੁਸਾਡਾ ਉਧਾਰੁ ਹੋਵੇਗਾ॥੨॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਪ੍ਰਿਥਾ ਖੇੜਾ}'''}} '''ਪ੍ਰਿਥਾ''' ਤੇ ਖੇੜਾ ਸੋਇਨੀ ਜਾਤ ਦੇ ਖੱਤ੍ਰੀ ਹੈਸਨਿ, ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਆਏ। ਅਗੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਵੀਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਹਜੂਰ ਆਇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਦਾ ਮਨੁ ਇਕਾਗਰ ਹੋਇ ਗਇਆ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਜਿਸ ਕਾਮਨਾ ਵਾਸਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ ਸੋ ਮੰਗੋ। ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ! ਅਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨੀ ਰਖੀਏ ਤੇ ਏਹੁ ਦਾਨੁ ਦਿਚੇ ਜੁ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅਸਾਰ ਜਾਣਕੇ ਅਸੀਂ ਮੰਗੀਏ ਕਛੁ ਨਹੀਂ। ਬਚਨੁ ਹੈ:- '''"ਅਣਮੰਗਿਆ ਦਾਨੁ ਦੀਜੈ ਦਾਤੇ ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰਾ।"''' {ਪੰਨਾ ੪੩੭} ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨਿਖੁਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਅਗੇ ਭੀ ਸਿਖ ਖਾਇਕੇ ਆਏ ਹੈਂ ਤੇ ਹੁਣ ਭੀ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਅਗੇ ਭੀ<noinclude></noinclude> qbah6o6p8rxey09p2bigwup2wck588t 250 75058 239142 237448 2026-10-08T13:44:07Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||19}} {{rule}}</noinclude>ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਜਾਇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਚੁਗਦਾ। ਹੰਸਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਬਗੁਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਰਾਂ ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਥੇ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਚੁਗਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਹੈਨਿ ਜੋ ਇਕੀਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਚ ਹੈਨਿ, ਤੁਰੀਆ ਗੁਣ ਵਿਚ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਜੇ ਕੁਸੰਗੀ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਕਰ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੇ ਵਿਖਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਭੀ ਹੈਨਿ ਤੇ ਓਥੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਰਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦਾ ਤਾਂ ਓਥੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਆਣਿ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨਿ। ਕੰਚਨ ਹੋਰਸ ਨੂੰ ਕੰਚਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਜੋ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹੈਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਨ ਕਰਿ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਿਵੇਂ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਂਸ ਦੇ ਵਿਚ ਚਾਰ-ਵਿਕਾਰ ਹੈਨਿ ਸੋ ਚੰਦਨ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦਾ। ਇਕੁ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵਿਚੋਂ ਪੋਲਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਵਿਚ ਗੰਢਾਂ ਹੈਨਿ, ਚੌਥਾ ਵਰਨ ਦੋਖੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਖਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਜਲਦੇ ਹੈਨ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਣਸਪਤੀ ਭੀ ਜਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰੁ ਗੁਰੂ ਸਿਖ ਚੈਤੰਨ ਹੈਨ, ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਜੋ ਸਾਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖੋਟੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਛੋਡ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੀ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਫੇਰ ਉਹ ਕੁਸੰਗ ਵਿਚ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ॥੧੦॥ Sri Satguru Jagjit Singh Ji eLibrary NamdhariElibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> etspyyp9phfi8ul4kz97vo8cq0mg9mw 239150 239142 2026-10-08T13:58:41Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||19}} {{rule}}</noinclude>ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਜਾਇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਚੁਗਦਾ। ਹੰਸਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਬਗੁਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਰਾਂ ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਥੇ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਚੁਗਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਹੈਨਿ ਜੋ ਇਕੀਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਚ ਹੈਨਿ, ਤੁਰੀਆ ਗੁਣ ਵਿਚ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਜੇ ਕੁਸੰਗੀ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਕਰ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੇ ਵਿਖਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਭੀ ਹੈਨਿ ਤੇ ਓਥੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਰਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦਾ ਤਾਂ ਓਥੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਆਣਿ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨਿ। ਕੰਚਨ ਹੋਰਸ ਨੂੰ ਕੰਚਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਜੋ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹੈਨਿ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਨ ਕਰਿ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਿਵੇਂ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਂਸ ਦੇ ਵਿਚ ਚਾਰ-ਵਿਕਾਰ ਹੈਨਿ ਸੋ ਚੰਦਨ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦਾ। ਇਕੁ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵਿਚੋਂ ਪੋਲਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਵਿਚ ਗੰਢਾਂ ਹੈਨਿ; ਚੌਥਾ ਵਰਨ ਦੋਖੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਖਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਜਲਦੇ ਹੈਨ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਣਸਪਤੀ ਭੀ ਜਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰੁ ਗੁਰੂ ਸਿਖ ਚੈਤੰਨ ਹੈਨ, ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਜੋ ਸਾਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖੋਟੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਛੋਡ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੀ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਫੇਰ ਉਹ ਕੁਸੰਗ ਵਿਚ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ॥੧੦॥ {{nop}}<noinclude></noinclude> agjmmlluzx4lytoa3obxazkulq7slug 250 75059 239094 237450 2026-10-08T13:19:59Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239094 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||17}} {{rule}}</noinclude>ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ, ਪਿਛਲਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸੁ ਹੋਂਦਾ ਹੈ, ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਤੇ ਮੀਰਾਂ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦੇ ਘਰਿ ਜਨਮੁ ਲੈਂਦੇ ਹੈਨ, ਪਰੁ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਓਹੁ ਭੀ ਚਰਨਾਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਕੇ ਸਿਖ ਹੋਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਸਬਦੁ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਅਵਿਦਿਆ ਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਤਰਦੇ ਹੈਨ ਪਰ ਵਿਖਾਈ ਫੇਰ ਵਿਖਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਕੋਇਲ ਆਂਡੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਣੀ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚ ਪਾਇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰੁ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਉਡਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਪਾਸ ਆਨ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਇਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕੋਇਲ ਨੂੰ ਜਾਇ ਮਿਲਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਸਬਦੁ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇ ਮਿਲਦੇ ਹੈਨਿ। ਤਿਵੇਂ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਬਗੁਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਡ ਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਰਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਓਥੇ ਓਨਾਂ ਦੀ ਚੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਮੋਤੀ ਆਣ ਚੁਗਦੇ ਹੈਨ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਵਿਖਈਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਤਿਆਗ ਕੇ ਫੇਰ ਸਬਦੁ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੈਸੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਬਣਾਇ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਨਿਤ ਸਿਖ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਸਿਮਰਣ ਕਰਦੇ ਹੈਨ, ਵਿਚੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਹੋ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਫਲ ਤਰੋਵਰ ਥੀਂ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੋ ਕੇ ਨਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿਖ ਜਗਤ ਤੋਂ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭੂਤ ਭਵਿਖ ਵਰਤਮਾਨ ਤ੍ਰਿਹਾਂ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਣਾਂਵਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਿਮਾਣੇ ਹੋ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਓਹੁ ਜਾਤੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈਨ, ਪਿਛਲਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਰਖਦੇ ਹੈਨਿ, ਪਰੁ ਲਖਾਂਵਦੇ ਨਹੀਂ॥੯॥ {{nop}}<noinclude></noinclude> rytsugjbimso11qd41vswfgk1lbhhvd 250 75060 239158 237451 2026-10-08T15:15:25Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|30||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਛੁਡਾਓ। ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਗੁਰ ਪੀਰ ਆਖਣਗੇ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਅਰੋਗ ਹੈਸਨਿ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਪੁਕਾਰਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਾਂ ਜੁ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਭਜਨੁ ਕਰਹੁ, ਪਰਮੇਸਰ ਨਮਿਤ ਦਾਨੁ ਦੇਵਹੁ, ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਹੁ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਅਸਾਡਾ ਕਹਿਆ ਮੰਨਦੇ ਨਹੀਂ ਸੇ ਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰ ਜਾਣਦੇ ਸੇ, ਹੁਣ ਭੀ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖੋ। ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬਾਏਂ ਪਾਸੇ ਦੇਖੋਗੇ, ਓਥੇ ਅਗੇ ਕੁਟੰਬੀ ਮਾਰੀਦੇ ਹੋਵਨਿਗੇ। ਤਾਂ ਓਹੁ ਆਖਣਗੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣਿਆਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਓਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਅਗੇ ਹੱਥ ਅਡੋਗੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੂੰ ਅਸਾਨੂੰ ਬਖਸ਼ੁ। ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ ਨੂੰ ਪਕੜਕੇ ਅਨ੍ਹੇਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਪਾਇ ਦੇਈਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸਾਂ ਕੀਂ ਰੋਜ਼ੇ ਬਰ੍ਤ ਕਰਾਈਅਨਿਗੇ। ਜੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਮਰਦਾਨਾ ਹੋਵੈਂ ਤਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗੁ ਕਰੈਂ, ਤੇ ਸਬਦੁ ਪਾਇਕੋ ਰਾਗ ਨੂੰ ਗਾਵੈਂ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਅਸੀਂ ਦੁਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਾਂਗੇ। ਤਾਂ ਉਸ ਆਖਿਆ: ਜੀ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸਾਡੀ ਰਜਾਇ ਹੋਵੈ। ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਤੇਰਾ ਨਾਉ ਅਸਾਂ ਮਰਦਾਨਾ ਰਖਿਆ ਹੈ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਭਜਨੁ* ਕਰੁ, ਤੇਰੇ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਦੀ ਭੀ ਤੇ ਤੇਰੀ ਭੀ ਅਸੀਂ ਖਬਰ ਲੇਵਾਂਗੇ। ਤਾਂ ਮਰਦਾਨਾ ਬਾਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਬੋਲਿਆ:- {{Block center|<poem>'''“ਪੰਜਿ ਨਿਵਾਜਾ ਵਖਤ ਪੰਜਿ ਪੰਜਾ ਪੰਜੇ ਨਾਉ ॥''' '''ਪਹਿਲਾ ਸਚੁ ਹਲਾਲ ਦੁਇ ਤੀਜਾ ਖੈਰ ਖੁਦਾਇ॥''' '''ਚਉਥੀ ਨੀਅਤਿ ਰਾਸਿ ਮਨੁ ਪੰਜਵੀਂ ਸਿਫਤਿ ਸਨਾਇ॥''' '''ਕਰਣੀ ਕਲਮਾ ਆਖਿ ਕੈ ਤਾ ਮੁਸਲਮਾਣੁ ਸਦਾਇ॥''' '''ਨਾਨਕ ਜੇਤੇ ਕੂੜਿਆਰ ਕੂੜੈ ਕੂੜੀ ਪਾਇ॥੩॥'''</poem>}} " {{right|{ਪੰਨਾ ੧੪੧}}} ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਆਖਿਆ ਮਰਦਾਨਿਆਂ ਪਹਿਲੀ ਨਿਵਾਜ ਸਚੁ ਕਮਾਵਣਾ। ਦੂਜੀ ਨਿਵਾਜ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਖਾਵਣੀ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰ ਕੁਹਣਾ, ਹਲਾਲੁ ਕਰਣਾ। ਤੀਜਾ ਸਭਸੇ ਦਾ ਭਲਾ ਚਿਤਵਣਾ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਨਮਿਤ ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ। ਚੌਥੇ ਸੁਧ ਮਨਸ ਰਖਣਾ, ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੇ। ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਜੈ ਸ੍ਵਾਸ ਹੈਨਿ ਸੋ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਸਿਫਤ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਫਤਿ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰਣੇ। ਆਯੂ ਭਲਿਆਂ * ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰ ਨਵੇਂ ਹਨ, ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।<noinclude></noinclude> iwh0soepax2wqnefkv7c54et5ithsnl 250 75062 239153 237453 2026-10-08T14:24:53Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||29}} {{rule}}</noinclude>ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲ ਕਰਨੀ। ਏਹੋ ਕਲਮਾਂ ਹੈਨਿ, ਜੇ ਇਉਂ ਵਰਤੇਂਗਾ ਤਾਂ ਦੋਜਕੁ ਨ ਜਾਵੇਗਾ॥੪॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਪ੍ਰਿਥੀ ਮੱਲੂ, ਰਾਮਾ ਡਿਡੀ}'''{{larger}}|}} '''ਪ੍ਰਿਥੀ''' ਮਲੁ ਸਹਗਲੁ ਤੇ ਰਾਮਾ ਡਿਡੀ ਏਹ ਭੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਜੀ ਥੀਂ ਵਰੁਸਾਣੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਓਸ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਦਰਸਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਏਨਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਸਾਂਨੂੰ ਇਜੇਹਾ ਸੁਖਾਲਾ ਰਾਹੂ ਦੱਸੋ ਜੋ ਅਸੀਂ ਬਿਸਨ ਨਾਲਿ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋਈਐ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿਆ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਤਪੁ ਹੈ ਜੋ ਨੰਗਾ ਰਹਿਣਾ, ਭੁੱਖਾ ਮਰਣਾ, ਜਲ ਵਿਚ ਬੈਠਣਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਭੀ ਜੋ ਸਹਕਾਮ ਹੈਨਿ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਧਾਂ ਸਿਧਾਂ ਫੁਰਦੀਆਂ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਜੋ ਨਿਹਕਾਮ ਹੈਨਿ, ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਦਾ ਸੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਥਮੇ, ਏਹੁ ਤਪੁ ਕਰਣਾ ਕਠਨ ਹੈ। ਬਹੁਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਫੁਰ ਆਂਵਦਾ ਹੈ। ਤਾਂਤੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਸੀ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਕਰੋ, ਤੁਸਾਡਾ ਤੁਰਤ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕਹਿਆ ਜੀ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਅਰੁ ਭਗਤਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਅੱਖੀ ਨੌਂ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ, ਤੇ ਕਰਨਾ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਉਸਤਤਿ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ, ਤੇ ਹਥਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਜਾਰੀ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਤੇ ਕੁਸੰਗ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ', ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਪੋਥੀਆਂ ਗਿਰੰਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ ਵਲਿ ਜੋੜਨਾ ਤੇ ਰਸਨਾ ਨੂੰ ਝੂਠ ਥੀਂ ਮੋੜਕੇ ਮਿਠੇ ਬੋਲਣ ਤੇ ਸਿਫਤ ਵਲਿ ਜੋੜਨਾ, ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲਿ ਜੋੜਨਾ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵਣਾ। ਏਹੁ ਰਾਜਸੀ ਤਪੁ ਹੈ। ਤੇ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਕਿਆ ਹੈ? ਜੋ ਪੁਰਖੁ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਨਾਮ ਵਲਿ ਕਿ ਬਾਣੀ ਵਲਿ ਧਿਆਨੁ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੁ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਵਾਸ਼ਨਾਂ ਵਲੋਂ ਬਾਰੰਬਾਰ ਹਟਾਇਕੈ ਤੇ ਨਾਮ ਵਲਿ ਜੋੜਨਾ ਤੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਥੱਕਣਾ ਜੇ ਮਨੁ ਤਾਂ ਜੁੜਤਾ ਨਹੀਂ। ਏਸੇ ਮਨ ਨੂੰ ਥਕਾਵਣਾ, ਜਿਉਂ ਕਰ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਸਾਲਾ ਖਵਾਵਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਓਹ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟ ਸੁੱਟ ਘੱਤਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਖੁਲਾਵਣ ਵਾਲਾ ਢਿੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਭਾਉ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹਥੁ ਪਾਈ ਰਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘੋੜਾ ਥੱਕ ਕੇ ਮਸਾਲਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਖੁਲਾਵਣ ਵਾਲਾ ਓਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਛੋਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘੋੜਾ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਭੀ ਸੁਟ ਘੱਤਦਾ Sri Satguru Jagjit Singh Ji eLibrary NamdhariElibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> 9inlt1tj191b671sknv4ig90gmcoswg 239154 239153 2026-10-08T14:26:02Z Kaur.gurmel 192 239154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||29}} {{rule}}</noinclude>ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲ ਕਰਨੀ। ਏਹੋ ਕਲਮਾਂ ਹੈਨਿ, ਜੇ ਇਉਂ ਵਰਤੇਂਗਾ ਤਾਂ ਦੋਜਕੁ ਨ ਜਾਵੇਗਾ॥੪॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਪ੍ਰਿਥੀ ਮੱਲੂ, ਰਾਮਾ ਡਿਡੀ}'''}} '''ਪ੍ਰਿਥੀ''' ਮਲੁ ਸਹਗਲੁ ਤੇ ਰਾਮਾ ਡਿਡੀ ਏਹ ਭੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਜੀ ਥੀਂ ਵਰੁਸਾਣੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਓਸ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਦਰਸਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਏਨਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਸਾਂਨੂੰ ਇਜੇਹਾ ਸੁਖਾਲਾ ਰਾਹੂ ਦੱਸੋ ਜੋ ਅਸੀਂ ਬਿਸਨ ਨਾਲਿ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋਈਐ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿਆ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਤਪੁ ਹੈ ਜੋ ਨੰਗਾ ਰਹਿਣਾ, ਭੁੱਖਾ ਮਰਣਾ, ਜਲ ਵਿਚ ਬੈਠਣਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਭੀ ਜੋ ਸਹਕਾਮ ਹੈਨਿ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਧਾਂ ਸਿਧਾਂ ਫੁਰਦੀਆਂ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਜੋ ਨਿਹਕਾਮ ਹੈਨਿ, ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਦਾ ਸੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਥਮੇ, ਏਹੁ ਤਪੁ ਕਰਣਾ ਕਠਨ ਹੈ। ਬਹੁਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਫੁਰ ਆਂਵਦਾ ਹੈ। ਤਾਂਤੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਸੀ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਕਰੋ, ਤੁਸਾਡਾ ਤੁਰਤ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕਹਿਆ ਜੀ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਅਰੁ ਭਗਤਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਅੱਖੀ ਨੌਂ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ, ਤੇ ਕਰਨਾ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਉਸਤਤਿ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ, ਤੇ ਹਥਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਜਾਰੀ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਤੇ ਕੁਸੰਗ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ', ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਪੋਥੀਆਂ ਗਿਰੰਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ ਵਲਿ ਜੋੜਨਾ ਤੇ ਰਸਨਾ ਨੂੰ ਝੂਠ ਥੀਂ ਮੋੜਕੇ ਮਿਠੇ ਬੋਲਣ ਤੇ ਸਿਫਤ ਵਲਿ ਜੋੜਨਾ, ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲਿ ਜੋੜਨਾ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵਣਾ। ਏਹੁ ਰਾਜਸੀ ਤਪੁ ਹੈ। ਤੇ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਕਿਆ ਹੈ? ਜੋ ਪੁਰਖੁ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਨਾਮ ਵਲਿ ਕਿ ਬਾਣੀ ਵਲਿ ਧਿਆਨੁ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੁ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਵਾਸ਼ਨਾਂ ਵਲੋਂ ਬਾਰੰਬਾਰ ਹਟਾਇਕੈ ਤੇ ਨਾਮ ਵਲਿ ਜੋੜਨਾ ਤੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਥੱਕਣਾ ਜੇ ਮਨੁ ਤਾਂ ਜੁੜਤਾ ਨਹੀਂ। ਏਸੇ ਮਨ ਨੂੰ ਥਕਾਵਣਾ, ਜਿਉਂ ਕਰ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਸਾਲਾ ਖਵਾਵਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਓਹ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟ ਸੁੱਟ ਘੱਤਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਖੁਲਾਵਣ ਵਾਲਾ ਢਿੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਭਾਉ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹਥੁ ਪਾਈ ਰਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘੋੜਾ ਥੱਕ ਕੇ ਮਸਾਲਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਖੁਲਾਵਣ ਵਾਲਾ ਓਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਛੋਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘੋੜਾ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਭੀ ਸੁਟ ਘੱਤਦਾ<noinclude></noinclude> nsa045hn0ly52sfb5e2xng68ca5saec 250 75066 239079 237457 2026-10-08T13:03:41Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|30||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਹੈ। ਪਰ ਮਸਾਲਾ ਖਵਾਇਕੇ ਜਾਂ ਕਾਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੋਗੁ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਰਵਾਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਹਟਾਂਵਦਾ ਤੇ ਸਬਦ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਜੋੜਦਾ ਰਹੇ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਮਝ ਦੇਵੈਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਰੋਗੁ ਕਾਟੀਐਗਾ। ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਨੇ ਏਹੋ ਬਚਨੁ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਲੀਤਾ ਜਿਥੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਹੋਵੈ ਤਿਥੇ ਤੁਰ ਜਾਵਨਿ। ਨਾਲੇ ਟਹਿਲ ਕਰਨੀ, ਸਾਥ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸੁ ਕਰਨਾ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਲਿਆਣ ਹੋਆ॥੫॥ {{center|'''ਅਗੇ ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ' {ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਂ ਲੋਦੀ}'''}} '''ਦੌਲਤ''' ਖਾਂ ਲੋਦੀ ਸੁਲਤਾਨ ਪੁਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਓਸ ਜਾਗਾ ਦਾ ਸਿਰਦਾਰੁ ਸੀ ਤੇ ਜੈਰਾਮ ਬਾਬੇ ਜੀ ਦਾ ਬਹਣੋਈ ਸੀ, ਓਸ ਦਾ ਮੋਦੀ ਖਾਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਓਥੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਗਏ ਤਾਂ ਜੈਰਾਮ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੋਦੀ ਖਾਨੇ ਦਾ ਕੰਮੁ ਬਾਬੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਆ। ਬਾਬੇ ਦੇ ਅਗੇ ਸਭੇ ਵਟੇ ਆਣਿ ਰਖੇ। ਜਦ ਬਾਬੇ ਪਾਉ ਦਾ ਵੱਟਾ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਧੰਨੁ ਏਹੁ ਵੱਟਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹ ਆਪ ਨੂੰ ਘੱਟਿ ਸਦਾਇਆ ਹੈ। ਪੈਰ ਜੋ ਸਭਨਾ ਅੰਗਾਂ ਥੀਂ ਨੀਵੇਂ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਹੋਰਨਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਤੇ ਜੋ ਸਾਧ ਸੰਤ ਓਸ ਸ਼ਹਰ ਆਵਨਿ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਤੇ ਬਸਤ੍ਰਾਂ ਤੀਕ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਦਉਲਤ ਖਾਂ ਦੇ ਖਰਚ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਨਮਿਤ ਖ਼ੈਰਾਇਤ ਬਹੁਤ ਹੋਵੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਖਾਨ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਜੋ ਹੈਸੀ ਜਾ ਕੈ ਖਾਨ ਪਾਸ ਪੁਕਾਰਿਆ: ਜੀ ਜੈਰਾਮ ਦਾ ਜੋ ਸਾਲਾ ਇਕੁ ਆਇਆ ਹੈ; ਅਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਧਨੁ ਜੋ ਹੈਸੀ ਸਭ ਫਕੀਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁਟਾਇ ਦਿਤਾ ਹੈ ਸੁ। ਸਿਪਾਹ ਦਾ ਖਰਚੁ ਸੌ ਰੁਪਯਾ ਰੋਜ਼ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੈਰਾਇਤ ਪੰਜ ਪੰਜ ਸੈ ਰੁਪਯਾ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਜਾ ਖਾਨ ਨੇ ਜੈਰਾਮ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਧ ਅਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਧਨੁ ਖਰਚੁ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਦਿਵਾਨ ਨਾਲ ਲੇਖਾ ਕਰੋ, ਜੈਰਾਮ ਨੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਖਾਨੁ ਲੇਖਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਕਹਿਆ: ਮੈਂ ਲੇਖਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਤਾਂ ਜਬ ਬਾਬੇ ਪਾਸੋਂ ਲੇਖਾ ਲੀਤਾ ਤਾਂ ਦਸੂਣੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭੇ ਘਰਿ ਵਿਚ ਭੀ ਪਏ ਹੈਨਿ ਤੇ ਜਿਤਨੀ ਖਾਨ ਥੀਂ ਮਾਇਆ ਲੀਤੀ ਹੈ ਓਹੁ ਭੀ ਖਾਨ ਦੇ ਖਰਚ ਲਗੀ ਹੈ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੱਯਾ ਵਧੀਕ ਭੀ ਖਾਨ ਵਲਿ<noinclude></noinclude> ii7eachhqf2yyru6i78ryfm8kjn6qwf 239080 239079 2026-10-08T13:04:22Z Tamanpreet Kaur 606 239080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|30||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਹੈ। ਪਰ ਮਸਾਲਾ ਖਵਾਇਕੇ ਜਾਂ ਕਾਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੋਗੁ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਰਵਾਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਹਟਾਂਵਦਾ ਤੇ ਸਬਦ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਜੋੜਦਾ ਰਹੇ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਮਝ ਦੇਵੈਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਰੋਗੁ ਕਾਟੀਐਗਾ। ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਨੇ ਏਹੋ ਬਚਨੁ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਲੀਤਾ ਜਿਥੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਹੋਵੈ ਤਿਥੇ ਤੁਰ ਜਾਵਨਿ। ਨਾਲੇ ਟਹਿਲ ਕਰਨੀ, ਸਾਥ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸੁ ਕਰਨਾ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਲਿਆਣ ਹੋਆ॥੫॥ {{center|'''ਅਗੇ ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਂ ਲੋਦੀ}'''}} '''ਦੌਲਤ''' ਖਾਂ ਲੋਦੀ ਸੁਲਤਾਨ ਪੁਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਓਸ ਜਾਗਾ ਦਾ ਸਿਰਦਾਰੁ ਸੀ ਤੇ ਜੈਰਾਮ ਬਾਬੇ ਜੀ ਦਾ ਬਹਣੋਈ ਸੀ, ਓਸ ਦਾ ਮੋਦੀ ਖਾਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਓਥੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਗਏ ਤਾਂ ਜੈਰਾਮ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੋਦੀ ਖਾਨੇ ਦਾ ਕੰਮੁ ਬਾਬੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਆ। ਬਾਬੇ ਦੇ ਅਗੇ ਸਭੇ ਵਟੇ ਆਣਿ ਰਖੇ। ਜਦ ਬਾਬੇ ਪਾਉ ਦਾ ਵੱਟਾ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਧੰਨੁ ਏਹੁ ਵੱਟਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹ ਆਪ ਨੂੰ ਘੱਟਿ ਸਦਾਇਆ ਹੈ। ਪੈਰ ਜੋ ਸਭਨਾ ਅੰਗਾਂ ਥੀਂ ਨੀਵੇਂ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਹੋਰਨਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਤੇ ਜੋ ਸਾਧ ਸੰਤ ਓਸ ਸ਼ਹਰ ਆਵਨਿ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਤੇ ਬਸਤ੍ਰਾਂ ਤੀਕ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਦਉਲਤ ਖਾਂ ਦੇ ਖਰਚ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਨਮਿਤ ਖ਼ੈਰਾਇਤ ਬਹੁਤ ਹੋਵੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਖਾਨ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਜੋ ਹੈਸੀ ਜਾ ਕੈ ਖਾਨ ਪਾਸ ਪੁਕਾਰਿਆ: ਜੀ ਜੈਰਾਮ ਦਾ ਜੋ ਸਾਲਾ ਇਕੁ ਆਇਆ ਹੈ; ਅਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਧਨੁ ਜੋ ਹੈਸੀ ਸਭ ਫਕੀਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁਟਾਇ ਦਿਤਾ ਹੈ ਸੁ। ਸਿਪਾਹ ਦਾ ਖਰਚੁ ਸੌ ਰੁਪਯਾ ਰੋਜ਼ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੈਰਾਇਤ ਪੰਜ ਪੰਜ ਸੈ ਰੁਪਯਾ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਜਾ ਖਾਨ ਨੇ ਜੈਰਾਮ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਧ ਅਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਧਨੁ ਖਰਚੁ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਦਿਵਾਨ ਨਾਲ ਲੇਖਾ ਕਰੋ, ਜੈਰਾਮ ਨੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਖਾਨੁ ਲੇਖਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਕਹਿਆ: ਮੈਂ ਲੇਖਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਤਾਂ ਜਬ ਬਾਬੇ ਪਾਸੋਂ ਲੇਖਾ ਲੀਤਾ ਤਾਂ ਦਸੂਣੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭੇ ਘਰਿ ਵਿਚ ਭੀ ਪਏ ਹੈਨਿ ਤੇ ਜਿਤਨੀ ਖਾਨ ਥੀਂ ਮਾਇਆ ਲੀਤੀ ਹੈ ਓਹੁ ਭੀ ਖਾਨ ਦੇ ਖਰਚ ਲਗੀ ਹੈ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੱਯਾ ਵਧੀਕ ਭੀ ਖਾਨ ਵਲਿ<noinclude></noinclude> mp27zc50rnloib13rlgju1azty00wnw 239157 239080 2026-10-08T15:09:28Z Kaur.gurmel 192 239157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|30||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਹੈ। ਪਰ ਮਸਾਲਾ ਖਵਾਇਕੇ ਜਾਂ ਕਾਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੋਗੁ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਰਵਾਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਹਟਾਂਵਦਾ ਤੇ ਸਬਦ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਜੋੜਦਾ ਰਹੇ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਮਝ ਦੇਵੈਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਰੋਗੁ ਕਾਟੀਐਗਾ। ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਨੇ ਏਹੋ ਬਚਨੁ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਲੀਤਾ ਜਿਥੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਹੋਵੈ ਤਿਥੇ ਤੁਰ ਜਾਵਨਿ। ਨਾਲੇ ਟਹਿਲ ਕਰਨੀ, ਸਾਥ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸੁ ਕਰਨਾ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਲਿਆਣ ਹੋਆ॥੫॥</poem>}} {{center|'''ਅਗੇ ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਂ ਲੋਦੀ}'''}} '''ਦੌਲਤ''' ਖਾਂ ਲੋਦੀ ਸੁਲਤਾਨ ਪੁਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਓਸ ਜਾਗਾ ਦਾ ਸਿਰਦਾਰੁ ਸੀ ਤੇ ਜੈਰਾਮ ਬਾਬੇ ਜੀ ਦਾ ਬਹਣੋਈ ਸੀ, ਓਸ ਦਾ ਮੋਦੀ ਖਾਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਓਥੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਗਏ ਤਾਂ ਜੈਰਾਮ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੋਦੀ ਖਾਨੇ ਦਾ ਕੰਮੁ ਬਾਬੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਆ। ਬਾਬੇ ਦੇ ਅਗੇ ਸਭੇ ਵਟੇ ਆਣਿ ਰਖੇ। ਜਦ ਬਾਬੇ ਪਾਉ ਦਾ ਵੱਟਾ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਧੰਨੁ ਏਹੁ ਵੱਟਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹ ਆਪ ਨੂੰ ਘੱਟਿ ਸਦਾਇਆ ਹੈ। ਪੈਰ ਜੋ ਸਭਨਾ ਅੰਗਾਂ ਥੀਂ ਨੀਵੇਂ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਹੋਰਨਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਤੇ ਜੋ ਸਾਧ ਸੰਤ ਓਸ ਸ਼ਹਰ ਆਵਨਿ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਤੇ ਬਸਤ੍ਰਾਂ ਤੀਕ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਦਉਲਤ ਖਾਂ ਦੇ ਖਰਚ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਨਮਿਤ ਖ਼ੈਰਾਇਤ ਬਹੁਤ ਹੋਵੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਖਾਨ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਜੋ ਹੈਸੀ ਜਾ ਕੈ ਖਾਨ ਪਾਸ ਪੁਕਾਰਿਆ: ਜੀ ਜੈਰਾਮ ਦਾ ਜੋ ਸਾਲਾ ਇਕੁ ਆਇਆ ਹੈ; ਅਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਧਨੁ ਜੋ ਹੈਸੀ ਸਭ ਫਕੀਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁਟਾਇ ਦਿਤਾ ਹੈ ਸੁ। ਸਿਪਾਹ ਦਾ ਖਰਚੁ ਸੌ ਰੁਪਯਾ ਰੋਜ਼ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੈਰਾਇਤ ਪੰਜ ਪੰਜ ਸੈ ਰੁਪਯਾ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਜਾ ਖਾਨ ਨੇ ਜੈਰਾਮ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਧ ਅਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਧਨੁ ਖਰਚੁ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਦਿਵਾਨ ਨਾਲ ਲੇਖਾ ਕਰੋ, ਜੈਰਾਮ ਨੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਖਾਨੁ ਲੇਖਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਕਹਿਆ: ਮੈਂ ਲੇਖਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਤਾਂ ਜਬ ਬਾਬੇ ਪਾਸੋਂ ਲੇਖਾ ਲੀਤਾ ਤਾਂ ਦਸੂਣੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭੇ ਘਰਿ ਵਿਚ ਭੀ ਪਏ ਹੈਨਿ ਤੇ ਜਿਤਨੀ ਖਾਨ ਥੀਂ ਮਾਇਆ ਲੀਤੀ ਹੈ ਓਹੁ ਭੀ ਖਾਨ ਦੇ ਖਰਚ ਲਗੀ ਹੈ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੱਯਾ ਵਧੀਕ ਭੀ ਖਾਨ ਵਲਿ<noinclude></noinclude> paah5wnpp7pgaporzk6ahcmvc7i3n17 250 75068 239091 237459 2026-10-08T13:10:42Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|13||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਖਾਵਨਿਗੇ। ਅਸਾਨੂੰ ਏਹੁ ਦਾਨੁ ਦਿਚੈ ਜੁ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਅਸਾਨੂੰ ਮਿਠਾ ਲਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਣ ਦੀ ਆਸਾ ਨਿਵਿਰਤ ਹੋਵੈ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਰਹੀਏ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਅਸਾਡੇ ਚਰਨ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ, ਤੁਸਾਂ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਧਰਮਸਾਲਾ ਦੁਇ ਵੇਲੇ ਟੁਰ ਜਾਵਣਾ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਪਰਮੇਸਰ ਵਿਚ ਭੇਦੁ ਨਹੀਂ ਜਾਨਣਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਅਥਿਤਾਂ ਸਿਖਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਹੋ, ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ ਸਰਗੁਣ ਹੈ ਤੇ ਸਬਦੁ ਮੇਰਾ ਰਿਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਗੁਣ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲਿ ਮਿਲੋਗੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਭੀ ਵਿਛੁੜੋਗੇ ਤੇ ਜੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਮਿਲੋਗੇ ਤਾਂ ਵਿਛੜੋਗੇ ਨਹੀਂ॥੩॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਮਰਦਾਨਾ}'''}} ਇਕ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਰਾਇ ਭੋਏਂ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਇਕ ਡੂੰਮ ਆਇਕੈ ਰਬਾਬੁ ਵਜਾਇਆ ਤੇ ਰਾਗੁ ਅਲਾਪਿਆ, ਤਿਸ ਦਾ ਰਾਗੁ ਸੁਣਿ ਕੈ ਮਨੁ ਇਕਾਗਰ ਹੋਇਆ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਭਾਈ ਤੇਰਾ ਨਾਉਂ ਕਿਆ ਹੈ? ਤਾਂ ਓਸ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਜੀ ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ ਦਾਨਾ ਮੀਰਾਸੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਤੂੰ ਰਬਾਬੂ ਭਲੀ ਵਜਾਇੰਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਭਲੀ ਸੋਝੀ ਹੈ, ਪਰੁ ਜੇ ਤੂੰ ਅਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਕਰੇਂ ਤੇ ਏਹ ਰਾਗ ਸਬਦ ਪਾਇਕੈ ਗਾਵੈਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਵਿਚ ਉਧਾਰ ਕਰੀਏ। ਤਾਂ ਓਸ ਆਖਿਆ: ਜੀ ਅਸੀਂ ਧਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਗ ਸੁਣਾਇਕੈ ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਲਿਆਂਵਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਧੀਆਂ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਪੰਜ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੀਹ ਰੋਜੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਨੂੰ ਰਖਦੇ ਹਾਂ, ਅਸਾਡਾ ਦੀਨ ਦਾ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਦਾਸੀ ਕੀਤੀ ਚਾਹਨਾ ਹੈਂ ਅਸੀਂ ਜੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲਿ ਲਗਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜੋ ਕੁਟੰਬੀ ਹੈਨਿ, ਸੋ ਸਭ ਭੁਖ ਨਾਲਿ ਮਰ ਜਾਵਨਿਗੇ ਤੇ ਅਗੋਂ ਨਿਵਾਜ ਰੋਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੀਨ ਭੀ ਤੇ ਦੁਨੀ ਭੀ ਅਸਾਡੇ ਦੋਵੈਂ ਜਾਵੈਂਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਧਾਰੁ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋਗੇ? ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨ ਕੀਤਾ: ਦਾਨਿਆਂ ਤੂੰ ਦਿਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਏਹੁ ਦਿਵਾਨਿਆਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਤਿ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰੂ ਚੁੱਕ ਲੀਤਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਭਨਾਂ<noinclude></noinclude> 0aqqld2ebrs8ww7ta8890efn3wub8d5 239093 239091 2026-10-08T13:15:25Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|13||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਖਾਵਨਿਗੇ। ਅਸਾਨੂੰ ਏਹੁ ਦਾਨੁ ਦਿਚੈ ਜੁ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਅਸਾਨੂੰ ਮਿਠਾ ਲਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਣ ਦੀ ਆਸਾ ਨਿਵਿਰਤ ਹੋਵੈ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਰਹੀਏ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਅਸਾਡੇ ਚਰਨ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ, ਤੁਸਾਂ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਧਰਮਸਾਲਾ ਦੁਇ ਵੇਲੇ ਟੁਰ ਜਾਵਣਾ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਪਰਮੇਸਰ ਵਿਚ ਭੇਦੁ ਨਹੀਂ ਜਾਨਣਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਅਥਿਤਾਂ ਸਿਖਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਹੋ, ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ ਸਰਗੁਣ ਹੈ ਤੇ ਸਬਦੁ ਮੇਰਾ ਰਿਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਗੁਣ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲਿ ਮਿਲੋਗੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਭੀ ਵਿਛੁੜੋਗੇ ਤੇ ਜੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਮਿਲੋਗੇ ਤਾਂ ਵਿਛੜੋਗੇ ਨਹੀਂ॥੩॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਮਰਦਾਨਾ}'''}} '''ਇਕ''' ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਰਾਇ ਭੋਏਂ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਇਕ ਡੂੰਮ ਆਇਕੈ ਰਬਾਬੁ ਵਜਾਇਆ ਤੇ ਰਾਗੁ ਅਲਾਪਿਆ, ਤਿਸ ਦਾ ਰਾਗੁ ਸੁਣਿ ਕੈ ਮਨੁ ਇਕਾਗਰ ਹੋਇਆ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਭਾਈ ਤੇਰਾ ਨਾਉਂ ਕਿਆ ਹੈ? ਤਾਂ ਓਸ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਜੀ ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ ਦਾਨਾ ਮੀਰਾਸੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਤੂੰ ਰਬਾਬੁ ਭਲੀ ਵਜਾਇੰਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਭਲੀ ਸੋਝੀ ਹੈ, ਪਰੁ ਜੇ ਤੂੰ ਅਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਕਰੇਂ ਤੇ ਏਹ ਰਾਗ ਸਬਦ ਪਾਇਕੈ ਗਾਵੈਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਦੀਨ ਦੂਨੀ ਵਿਚ ਉਧਾਰ ਕਰੀਏ। ਤਾਂ ਓਸ ਆਖਿਆ: ਜੀ ਅਸੀਂ ਧਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਗ ਸੁਣਾਇਕੈ ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਲਿਆਂਵਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਧੀਆਂ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਪੰਜ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੀਹ ਰੋਜੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਨੂੰ ਰਖਦੇ ਹਾਂ, ਅਸਾਡਾ ਦੀਨ ਦਾ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਦਾਸੀ ਕੀਤੀ ਚਾਹਨਾ ਹੈਂ ਅਸੀਂ ਜੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲਿ ਲਗਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜੋ ਕੁਟੰਬੀ ਹੈਨਿ, ਸੋ ਸਭ ਭੁਖ ਨਾਲਿ ਮਰ ਜਾਵਨਿਗੇ ਤੇ ਅਗੋਂ ਨਿਵਾਜ ਰੋਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੀਨ ਭੀ ਤੇ ਦੁਨੀ ਭੀ ਅਸਾਡੇ ਦੋਵੈਂ ਜਾਵੈਂਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਧਾਰੁ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋਗੇ? ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨ ਕੀਤਾ: ਦਾਨਿਆਂ ਤੂੰ ਦਿਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਏਹੁ ਦਿਵਾਨਿਆਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਤਿ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰੁ ਚੁੱਕ ਲੀਤਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਭਨਾਂ<noinclude></noinclude> gmjodycvp3ldetm20xwp72t5vzcor0k 239159 239093 2026-10-08T15:16:49Z Kaur.gurmel 192 239159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|26||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਖਾਵਨਿਗੇ। ਅਸਾਨੂੰ ਏਹੁ ਦਾਨੁ ਦਿਚੈ ਜੁ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਅਸਾਨੂੰ ਮਿਠਾ ਲਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਣ ਦੀ ਆਸਾ ਨਿਵਿਰਤ ਹੋਵੈ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਰਹੀਏ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਅਸਾਡੇ ਚਰਨ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ, ਤੁਸਾਂ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਧਰਮਸਾਲਾ ਦੁਇ ਵੇਲੇ ਟੁਰ ਜਾਵਣਾ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਪਰਮੇਸਰ ਵਿਚ ਭੇਦੁ ਨਹੀਂ ਜਾਨਣਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਅਥਿਤਾਂ ਸਿਖਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਹੋ, ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ ਸਰਗੁਣ ਹੈ ਤੇ ਸਬਦੁ ਮੇਰਾ ਰਿਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਗੁਣ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲਿ ਮਿਲੋਗੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਭੀ ਵਿਛੁੜੋਗੇ ਤੇ ਜੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਮਿਲੋਗੇ ਤਾਂ ਵਿਛੜੋਗੇ ਨਹੀਂ॥੩॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਮਰਦਾਨਾ}'''}} '''ਇਕ''' ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਰਾਇ ਭੋਏਂ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਇਕ ਡੂੰਮ ਆਇਕੈ ਰਬਾਬੁ ਵਜਾਇਆ ਤੇ ਰਾਗੁ ਅਲਾਪਿਆ, ਤਿਸ ਦਾ ਰਾਗੁ ਸੁਣਿ ਕੈ ਮਨੁ ਇਕਾਗਰ ਹੋਇਆ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਭਾਈ ਤੇਰਾ ਨਾਉਂ ਕਿਆ ਹੈ? ਤਾਂ ਓਸ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਜੀ ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ ਦਾਨਾ ਮੀਰਾਸੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਤੂੰ ਰਬਾਬੁ ਭਲੀ ਵਜਾਇੰਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਭਲੀ ਸੋਝੀ ਹੈ, ਪਰੁ ਜੇ ਤੂੰ ਅਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਕਰੇਂ ਤੇ ਏਹ ਰਾਗ ਸਬਦ ਪਾਇਕੈ ਗਾਵੈਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਦੀਨ ਦੂਨੀ ਵਿਚ ਉਧਾਰ ਕਰੀਏ। ਤਾਂ ਓਸ ਆਖਿਆ: ਜੀ ਅਸੀਂ ਧਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਗ ਸੁਣਾਇਕੈ ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਲਿਆਂਵਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਧੀਆਂ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਪੰਜ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੀਹ ਰੋਜੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਨੂੰ ਰਖਦੇ ਹਾਂ, ਅਸਾਡਾ ਦੀਨ ਦਾ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਦਾਸੀ ਕੀਤੀ ਚਾਹਨਾ ਹੈਂ ਅਸੀਂ ਜੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲਿ ਲਗਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜੋ ਕੁਟੰਬੀ ਹੈਨਿ, ਸੋ ਸਭ ਭੁਖ ਨਾਲਿ ਮਰ ਜਾਵਨਿਗੇ ਤੇ ਅਗੋਂ ਨਿਵਾਜ ਰੋਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੀਨ ਭੀ ਤੇ ਦੁਨੀ ਭੀ ਅਸਾਡੇ ਦੋਵੈਂ ਜਾਵੈਂਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਧਾਰੁ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋਗੇ? ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨ ਕੀਤਾ: ਦਾਨਿਆਂ ਤੂੰ ਦਿਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਏਹੁ ਦਿਵਾਨਿਆਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਤਿ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰੁ ਚੁੱਕ ਲੀਤਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਭਨਾਂ<noinclude></noinclude> mym12kx7cezzk0x42qdnb45zqdyobtm 250 75069 239118 237460 2026-10-08T13:29:05Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||27}} {{rule}}</noinclude>ਜੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਦੂਜਾ ਤੁਧ ਕਹਿਆ ਜੋ ਨਿਵਾਜ ਰੋਜਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੈਗਾ, ਤਾਂ ਆਖ ਵੇਖਾਂ ਨਿਮਾਜ਼ ਤੇ ਰੋਜੇ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤਨੇ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾ ਜਗਤ ਵਿਚ ਆਂਵਦਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਉਸ ਡੂਮ ਆਖਿਆ ਜੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਰੋਜ਼ੇ ਦਾ ਅਰਥ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪਰ ਇਤਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੰਜ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਨਿਤ ਆਂਵਦੀ ਹੈ, ਇਕੁ ਮਹੀਨਾ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਰੋਜ਼ੇ ਨਿਤ ਵਰਸ ਦੇ ਵਰਸ ਜਗਤੁ ਵਿਚ ਆਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਹੋਰਸ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਤੇ ਰੋਜ਼ੇ ਕਿਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਉਸ ਆਖਿਆ ਜੀ ਓਹੁ ਖੁਦਾਇ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦਾ ਘਰੁ ਕੌਨੁ ਹੈ? ਓਸ ਆਖਿਆ ਜੀ ਮੈਂ ਡਿਠਾ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਖ਼ੁਦਾਇ ਦਾ ਘਰੁ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਰਿਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਤ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹੈਨਿ; ਜੋ ਤ੍ਰਾਸ ਸ੍ਵਾਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹੈਨਿ ਸਦਾ ਨਿਮਾਜ਼ ਓਨਾਂ ਦੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਸੰਤ ਜੋ ਸਦਾ ਸੰਜਮ ਨਾਲਿ ਅਹਾਰੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਸਦਾ ਰੋਜੇ ਓਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮੁ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਚਨ ਹੋਆ<ref>ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਮੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਰੋਜ਼ੇ ਤੋਂ ਕੱਢਕੇ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਵਲ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ 'ਪੰਜ ਨਿਵਾਜਾਂ' ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਚਲ ਕੇ ਕਰਨਗੇ।</ref>: ਦਾਨਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪੁਛਨਿਗੇ, ਤੁਸਾਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁਖਾ ਜਨਮੁ ਦਿਤਾ ਸੀ ਤੇ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਦਿਤੇ ਸਨ ਤੇ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ੍ਵਾਸ ਅਜਾਂਈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੁਸਾਂ ਭਜਨੁ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਨਮਿਤ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿਤੇ? ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖ ਨ ਸਕੋਗੇ ਤੇ ਹਥ ਦੋਨੋਂ ਕਮਰ ਤੇ ਰਖਕੇ ਖੜੇ ਰਹੋਗੇ। ਤਾਂ ਫਰੇਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇਗੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਤਾਂ ਮਾਰੀਦੇ ਹੋਏ ਗੋਡਿਆਂ ਪਰਨੇ ਡਿਗ ਪਵੋਗੇ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਫਰੇਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੋਵੈਗੀ; ਫੇਰ ਓਹੁ ਮਾਰਨਿ ਲਗਨਿਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰ ਦੇ ਪਰਨੇ ਡਿਗ ਪਵੋਗੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਠ ਖੜਾ ਕਰਨਗੇ। ਫੇਰ ਪੁਛਨਗੇ ਤੁਸੀਂ ਆਰਜਾ ਬਿਰਥੀ ਕਿਉਂ ਗਵਾਈ? ਜਦ ਦੋਇ ਤਿੰਨ ਵੇਰੀ ਮਾਰ ਕੇ ਉਠਾਈਓਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖੋਗੇ। ਉਥੇ ਗੁਰ ਪੀਰ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਪੈਕੰਬਰ ਖੜੋਤੇ ਹੋਵਨਿਗੇ, ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਅਗੇ ਤੁਸੀਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋਗੇ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੁਸਾਡੇ ਸਿਖ ਮੁਰੀਦ ਹੋਏ ਸਾਂ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਅਸਾਨੂੰ<noinclude></noinclude> 1u8au27hoagtzumacm2bhyyitgt2h7w 239141 239118 2026-10-08T13:37:27Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||27}} {{rule}}</noinclude>ਜੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਦੂਜਾ ਤੁਧ ਕਹਿਆ ਜੋ ਨਿਵਾਜ ਰੋਜਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੈਗਾ, ਤਾਂ ਆਖ ਵੇਖਾਂ ਨਿਮਾਜ਼ ਤੇ ਰੋਜੇ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤਨੇ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾ ਜਗਤ ਵਿਚ ਆਂਵਦਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਉਸ ਡੂਮ ਆਖਿਆ ਜੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਰੋਜ਼ੇ ਦਾ ਅਰਥ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪਰ ਇਤਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੰਜ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਨਿਤ ਆਂਵਦੀ ਹੈ, ਇਕੁ ਮਹੀਨਾ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਰੋਜ਼ੇ ਨਿਤ ਵਰਸ ਦੇ ਵਰਸ ਜਗਤੁ ਵਿਚ ਆਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਹੋਰਸ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਤੇ ਰੋਜ਼ੇ ਕਿਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਉਸ ਆਖਿਆ ਜੀ ਓਹੁ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦਾ ਘਰੁ ਕੌਨੁ ਹੈ? ਓਸ ਆਖਿਆ ਜੀ ਮੈਂ ਡਿਠਾ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਖ਼ੁਦਾਇ ਦਾ ਘਰੁ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਰਿਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਤ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹੈਨਿ; ਜੋ ਤ੍ਰਾਸ ਸ੍ਵਾਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹੈਨਿ ਸਦਾ ਨਿਮਾਜ਼ ਓਨਾਂ ਦੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਸੰਤ ਜੋ ਸਦਾ ਸੰਜਮ ਨਾਲਿ ਅਹਾਰੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਸਦਾ ਰੋਜੇ ਓਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮੁ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਚਨ ਹੋਆ<ref>ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਮੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਰੋਜ਼ੇ ਤੋਂ ਕੱਢਕੇ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਵਲ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ 'ਪੰਜ ਨਿਵਾਜਾਂ' ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਚਲ ਕੇ ਕਰਨਗੇ।</ref>: ਦਾਨਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪੁਛਨਿਗੇ, ਤੁਸਾਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁਖਾ ਜਨਮੁ ਦਿਤਾ ਸੀ ਤੇ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਦਿਤੇ ਸਨਿ ਤੇ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ੍ਵਾਸ ਅਜਾਂਈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੁਸਾਂ ਭਜਨੁ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਨਮਿਤ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿਤੇ? ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖ ਨ ਸਕੋਗੇ ਤੇ ਹਥ ਦੋਨੋਂ ਕਮਰ ਤੇ ਰਖਕੇ ਖੜੇ ਰਹੋਗੇ। ਤਾਂ ਫਰੇਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇਗੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਤਾਂ ਮਾਰੀਦੇ ਹੋਏ ਗੋਡਿਆਂ ਪਰਨੇ ਡਿਗ ਪਵੋਗੇ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਫਰੇਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੋਵੈਗੀ; ਫੇਰ ਓਹੁ ਮਾਰਨਿ ਲਗਨਿਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰ ਦੇ ਪਰਨੇ ਡਿਗ ਪਵੋਗੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਠ ਖੜਾ ਕਰਨਿਗੇ। ਫੇਰ ਪੁਛਨਗੇ ਤੁਸੀਂ ਆਰਜਾ ਬਿਰਥੀ ਕਿਉਂ ਗਵਾਈ? ਜਦ ਦੋਇ ਤਿੰਨ ਵੇਰੀ ਮਾਰ ਕੇ ਉਠਾਈਓਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖੋਗੇ। ਉਥੇ ਗੁਰ ਪੀਰ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਪੈਕੰਬਰ ਖੜੋਤੇ ਹੋਵਨਿਗੇ, ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਅਗੇ ਤੁਸੀਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋਗੇ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੁਸਾਡੇ ਸਿਖ ਮੁਰੀਦ ਹੋਏ ਸਾਂ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਅਸਾਨੂੰ<noinclude></noinclude> lgd2g7x80c2x28gi3qvfnukle319r0o 250 75132 239327 238946 2026-10-09T10:09:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||105}} {{rule}}</noinclude>ਹੋਇਆ: ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਸ੍ਰਵਨਿ ਕਰੈ ਬਹੁੜ ਮਨਨ ਕਰੈ ਅਰੁ ਬਹੁੜੋ ਨਿਧਿਆਸਨ ਕਰੈ। ਜੇ ਤਿੰਨੇ ਇਕਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰਵਣ ਦੁਇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ: ਇਕੁ ਤਾਂ ਏਹੁ ਸ੍ਰਵਣ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁ ਹੋਰ ਧਿਰ ਹੋਵੈ ਤੇ ਸ੍ਰਵਨਿ ਕਰੀਐ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਅਗਨਿ ਸਮਾਨਿ ਹੈ। ਕਛੁਕ ਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰੁ ਸਰਬਦਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਦਗਧ ਹੁੰਦੇ। ਤੇ ਇਕ-ਮਨਿ ਹੋਇਕੇ ਸੁਣਿਆਂ ਜੈਸੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਗਨਿ ਸਭ ਕਾਰਜ ਸਵਾਰਤੀ ਹੈ ਤੈਸੇ ਸਭ ਕਾਰਜ ਸਵਾਰਤਾ ਹੈ, ਪਰੁ ਜੇ ਬਹੁੜੋ ਓਸ ਪਰ ਜਲੁ ਪਾਇ ਦੇਈਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਬਹੁੜ ਆਪਣਿਆਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਪਇਆਂ ਨਾਮੁ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ੍ਰਵਨ ਨਾਲ ਮੰਨਣ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਬਿਜੁਲੀ ਦੀ ਅਗਨਿ ਅਸੰਖ ਜਲਾਂ ਵਿਚ ਬੀ ਬੁਝਦੀ ਨਹੀਂ। ਤੈਸੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਫੇਰਿ ਵੀਚਾਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭੁੱਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਦਾ ਚਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਔਰ ਨਿਧਯਾਸਨ ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਸੁਣਿਆਂ ਵੀਚਾਰਿਆਂ ਫੇਰ ਕਮਾਵਣ ਵਿਚ ਲਿਆਈਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਦੀ ਬੜਵਾਨਲ ਕੀ ਨਿਆਈਂ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰਤੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਇਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸੁ ਕਰਤਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨੁ ਇਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਸਾਖ੍ਯਾਤਕਾਰ ਕੀਤਿਆਂ ਜੋ ਗੁਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਕਰਕੈ ਸਾਖ੍ਯਾਤੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਅਸਥਾਨ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਆਂਵਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਕੀ ਅਗਨਿ ਸਮਾਨਿ ਹੈ। ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਦਗਧ ਕਰ ਆਪ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਵਨ ਮਨਿਨ ਨਿਧਯਾਸਨ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਸਾਖਿਆਤੁਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਫੇਰ ਤੁਸਾਨੂੰ ਜਨਮ ਮਰਨ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੀਵਨ ਮੁਕਤਿ ਹੋਕੇ ਵਿਚਰੋਗੇ। ਜੈਸੇ ਪ੍ਰਲੈ ਕਾਲ ਕੀ ਅਗਨਿ ਸਭਸ ਨੂੰ ਜਲਾਇਕੈ ਆਪ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ॥੭੪॥ {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 1j2wprj21bqt2epcuxo23dvhlehybkn 250 75135 239325 238625 2026-10-09T10:08:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||101}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਲਟਕਣ ਘੂਰਾ ਆਦਿ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਲਟਕਣ ਘੂਰਾ ਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਤਾ ਤੇ ਕਟਾਰਾ ਸਰਾਫੁ ਤੇ ਭਾਈ ਭਗਵਾਨਾਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਏ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਕੌਨਸਾ ਨਾਮੁ ਜਪੀਐ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਨਾਮ ਸਭੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਉਧਾਰ ਕਰਤੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਤੁਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਚਤੁਰ ਵਯੂਹ ਸੈਨ ਦੇ ਚਾਰ ਅਖਰ ਕੀਤੇ ਹੈਨ, ਜੋ 'ਵਾਹਿਗੁਰੂ' ਦਾ ਜਾਪੁ ਜਪਣਗੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰੁ ਹੋਵੈਗਾ। ਇਹ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਜਹਾਜੁ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਤਮੁ ਜਾਤਾ ਹੈ, ਓਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ॥੭੦॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਮੁਰਾਰੀ ਧੌਣ}'''}} '''ਮੁਰਾਰੀ''' ਧੌਣ ਰਵਤਾਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਇਆ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ; ਜੋ ਜੀ ਸਦੀਵ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਭੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਸੁਣਦੇ ਭੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਵੀਚਾਰਦੇ ਭੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸਾਡੀ ਦੁਰਮਤਿ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਇਹ ਕੀ ਵਾਸਤਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਜੋ ਬਸਤ੍ਰ ਉਜਲ ਨੂੰ ਰੰਗੁ ਤੁਰਤ ਚੜ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤੇ ਮਲੀਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੜਤਾ, ਪਰ ਜੇ ਮਲੀਨ ਬਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਧੋਈਐ, ਉਜਲੁ ਕਰੀਐ ਤਾਂ ਪਿਛੋਂ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ: ਮਨੁ ਤਾਂ ਸੂਖਮ ਹੈ, ਇਸ ਨੋ ਕਿਉਂ ਕਰ ਧੋਈਐ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸਿਧਾਂ ਭੀ ਏਹੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਥੀਂ ਪੁਛਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਆਗਿਆ ਹੋਈ ਸੀ: '''"ਭਰੀਐ ਹਥੁ ਪੈਰੁ ਤਨੁ ਦੇਹ॥ ਪਾਣੀ ਧੋਤੈ ਉਤਰਸੁ ਖੇਹ॥ ਮੂਤ ਪਲੀਤੀ ਕਪੜੁ ਹੋਇ॥ ਦੇ ਸਾਬੂਣੁ ਲਈਐ ਓਹੁ ਧੋਇ॥ ਭਰੀਐ ਮਤਿ ਪਾਪਾ ਕੈ ਸੰਗਿ॥ ਓਹੁ ਧੋਪੈ ਨਾਵੈ ਕੈ ਰੰਗਿ॥"''' {ਜਪੁਜੀ ਪੰਨਾ ੪} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਜੈਸੇ''' ਅਸਥੂਲ ਸਰੀਰੁ ਅਸਥੂਲ ਜਲ ਸਾਥਿ ਧੋਈਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਸਤ੍ਰ ਭੀ ਅਸਥੂਲ ਹੈਨਿ ਤੇ ਜਲ ਸਾਬਣ ਅਸਥੂਲ ਕਰ ਹੀ ਹੋਈਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਤ ਸੂਖਮ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪ ਭੀ ਸੂਖਮ ਹੈਨਿ; ਪਾਪਾਂ ਕਰ ਮਨੁ ਨੂੰ ਮੈਲੁ ਲਗੀ ਹੈ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮੁ ਭੀ ਸੂਖਮ ਹੈ, ਨਾਮੁ ਇਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਮੈਲੁ ਨੂੰ ਧੋਂਦਾ<noinclude></noinclude> nsmyx8n34xi0lbeew7lizo0nl843vl6 250 75136 239326 238626 2026-10-09T10:09:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|104||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਹੈ ਤੇ ਬਹੁੜੋ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਰੰਗੁ ਲਾਂਵਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਸੁਣਦੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੋ; ਪ੍ਰਿਥਮੈਂ ਤੁਸਾਡੀ ਮੈਲੁ ਕਟੀਐਗੀ, ਫੇਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਭਗਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੈਗੀ॥੭੧॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ (ਆਡਿਤ ਸੁਇਨੀ}'''}} '''ਆਡਿਤੁ''' ਸੁਇਨੀ ਸੂਰਮਾਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਬੰਧਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਜੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਸਾਡਾ ਉਧਾਰੁ ਕਿਉਂ ਕਰਿ ਹੋਵੈਗਾ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਤੁਸਾਂ ਜੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧਿਆਨੁ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਸਾਰੰਗ ਧਨੁ ਕਰਕੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰੂ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਜੁੱਧ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਰੰਞਾਣੇ ਓਸ ਨਾਲਿ ਜੁਧ ਕਰਨਾ। ਜਿਸਦਾ ਲੂਣ ਖਾਵਣਾ ਓਸ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸਰ ਰੂਪ ਕਰਿ ਜਾਨਣਾ, ਤੁਸਾਡੀ ਬਿਜੈ ਭੀ ਹੋਵੈਗੀ ਤੇ ਮੁਖ ਭੀ ਉਜਲਾ ਹੋਵੈਗਾ॥੭੨॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਚੂਹੜ, ਲਾਲਾ, ਨਿਹਾਲੂ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਚੂਹੜ ਤੇ ਸਾਈਂ ਤੇ ਲਾਲਾ ਸੇਠੀ ਤੇ ਭਾਈ ਨਿਹਾਲੂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸਰਨਿ ਆਏ ਤੇ ਸਬਦਿ ਨੂੰ ਲਿਵ ਲਾਇਕੇ ਗਾਵਨਿ, ਤੇ ਗਿਆਨੁ ਕਰਨਿ ਲਿਵ ਲਾਇਕੇ, ਤੇ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨਿ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਮਨਿ ਕੋਮਲ ਹੋ ਜਾਵਨਿ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਇਆ ਸਭਨਾਂ ਤੇ ਪੈ ਜਾਵੇ। ਮਹਾਂ ਖੋਟੇ ਭੀ ਖਰੇ ਹੋਵਨਿ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਭਾਈ! ਭਲੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹੈਨਿ। ਜੈਸਾ ਮੁਖੋਂ ਪੜਦਾ ਹੈ ਜੇ ਤੇਹੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਓਸ ਦੀ ਛਾਇਆ ਸਭਨਾਂ ਪਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। '''"ਪਹਿਲੋ ਦੇ ਜੜ ਅੰਦਰਿ ਜੰਮੇ ਤਾ ਊਪਰਿ ਹੋਵੈ ਛਾਉ"'''{ਪੰਨਾ ੧੨੮੮} ਤਾਂ ਤੇ ਜੋ ਪੜ ਕੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਮਾਉਂਦੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਇਆ ਨਹੀਂ ਪਉਂਦੀ॥੭੩॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਰਾਮਾ, ਹੇਮੂ, ਜੱਟੂ}'''}} '''ਰਾਮਾ''' ਝੰਝੀ ਤੇ ਹੇਮੂ ਸੋਇਨੀ ਤੇ ਜਟੂ ਭੰਡਾਰੀ ਸ਼ਾਹਦਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਏ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ! ਨਾਮ ਸੁਣਦੇ ਤਾਂ ਹਾਂ ਪਰ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦਾ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ<noinclude></noinclude> 1bme5o577ak7er6r58ecauhrdkgs35r 250 75140 239335 238938 2026-10-09T10:11:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||113}} {{rule}}</noinclude>ਤੇ ਵਹੀ ਤੇ ਨਾਵਾਂ ਲਿਖਣੋਂ ਭੁੱਲ ਗਏ। ਤਾਂ ਓਹ ਪੰਜਾਂ ਬਰਸਾਂ ਪਿਛੋਂ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਹਰਾਂ ਮੰਗੀਆਂ: ਮੇਰੀ ਇਕੌਤ੍ਰ ਸੌ ਮੁਹਰ ਹੈ ਵਾਸਨੀ ਵਿਚ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਭਾਵੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਹੀਆਂ ਸਭੇ ਹੀ ਦੇਖੀਆਂ, ਕਿਸੈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਓਸ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਝਗੜਦੇ ਨਵਾਬ ਪਾਸ ਗਏ। ਨਵਾਬ ਨੇ ਕੜਾਹਾ ਤੇਲ ਦਾ ਤਪਾਇਆ ਤੇ ਕਹਿਆ ਦੋਨੋਂ ਹੱਥੁ ਪਾਵਹੁ। ਤਾਂ ਸਿਖ ਪੰਜ ਮੁਹਰਾਂ ਗੁਰੂ ਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦੁ ਮੰਨੀਆਂ। ਦੋਨੋਂ ਨੇ ਹੱਥ ਕੜਾਹੇ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਤੇ ਮੁਗਲ ਦਾ ਹੱਥ ਸੜ ਗਇਆ ਤੇ ਸਿਖ ਦਾ ਹਥੁ ਸਲਾਮਤ ਨਿਕਲਿਆ। ਤਾਂ ਮੁਗਲ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਝੂਠਾ ਕਰਿਕੈ ਨਿਕਾਲ ਦਿਤਾ। ਭਾਈ ਭੀਵਾ ਸਚਾ ਹੋਇਕੈ ਘਰਿ ਆਇਆ, ਤੇ ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਥੀਂ ਪੁਛਿਆ: ਇਕ ਵਾਸਨੀ ਦਾ ਦਾਵਾ ਮੁਗਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਸੋ ਝੂਠਾ ਹੋਇਆ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਕਹਿਆ ਅਸੀਂ ਭੀ ਅੰਦਰਿ ਦੇਖੀਐ। ਜਾਂ ਵੇਖਣ ਲਗੇ ਤਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਸੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚੋਂ ਵਾਸਨੀ ਨਿਕਲਿ ਆਈ। ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਵਾਸਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਿਥੇ ਮੁਗਲ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤਿਥੇ ਗਏ, ਓਸ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਏਹੂ ਵਾਸਨੀ ਆਪਣੀ ਤੂੰ ਲੈ। ਤਾਂ ਮੁਗਲ ਕਹਿਆ ਤੁਸਾਂ ਗੁਰੂ ਕੀ ਭੇਟ ਕੀ ਮੰਨੀ ਸੀ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ: ਪੰਜ ਮੁਹਰਾਂ। ਤਾਂ ਮੁਗਲ ਕਹਿਆ: ਤੁਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਮੈਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਚਾਹਨਾ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਓਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਹਜ਼ੂਰ ਲਿਆਏ। ਤਾਂ ਓਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨੁ ਕੀਤਾ: ਜੀ ਏਹੁ ਝੂਠੇ ਸਚ ਹੋਏ ਤੇ ਮੈਂ ਸੱਚਾ ਝੂਨਾ ਹੋਇਆ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕਸ ਗੁਰੂ ਤੇ ਨਿਸਚਾ ਸੀ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਬਹੁਤਿਆਂ ਪੀਰਾਂ ਤੇ ਨਿਸਚਾ ਸੀ। ਇਕ ਭਰਤੇ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ॥੮੪॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ 'ਚਲੀ {ਭਾਈ ਪਰਤਾਪੂ ਸੂਰਮਾ}'''}} ਭਾਈ ਪਰਤਾਪੁ ਵਡਾ ਸੂਰਮਾ ਹੈਸੀ। ਓਸ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੋ ਅਸਾਡੀ ਬ੍ਰਿਤ ਤਾਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਚਲਾਵਣ ਦੀ ਹੈ, ਅਸਾਡਾ ਉਧਾਰੁ ਹੋਵੈ, ਸੋ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਜੋ ਕਾਲ ਆਂਵਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਰੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕਾਲੁ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦਾ ਤਾਂ ਕਾਲੂ ਆਪ ਰਾਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਤੇ ਸੂਰਮੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਜੁੱਧ ਕਰੈ। ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਾਸ ਹੋਵੈ ਸੋ ਦਾਨੁ ਕਰੈ। ਦਾਨ ਕਰਨ ਕਰ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਬਰਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਸੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਸੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਪਜਸੁ ਬਿਖ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥੮੫॥<noinclude></noinclude> jvc6xmqih2iqyiyk76zga8bfhckgn0k 250 75141 239332 238941 2026-10-09T10:10:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|110||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਕਰਿ ਜੁ ਮੁਜੰਗੀ ਗਇਆ ਤਾਂ ਭਾਈ ਕਿਸਨਾ ਤੇ ਸੇਠ ਮੰਗੀਣਾ ਸਾਰੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ਸਦੀਵ ਟਹਲ ਕਰਨਿ, ਹਥ ਜੋੜਕੇ ਖੜੋਤੇ ਰਹਨਿ, ਨਾਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਕਥਾ ਹੋਵੈ। ਹੋਰੁ ਸਾਰਾ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ਕੀਰਤਨੁ ਹੋਵੈ। ਸਾਰੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਈ। ਸਭ ਵੰਡ ਖਾਵਨਿ ਲਗੇ॥੮੦॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਮੂਲਾ, ਤੀਰਥ ਆਦਿ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਮੂਲਾ ਬੇਰੀ, ਤੇ ਭਾਈ ਤੀਰਥੁ ਤੇ ਭਾਈ ਮੁਕੰਦਾ ਤੇ ਭਾਈ ਨਿਹਾਲੂ ਸੁਨਿਆਰਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸਰਨਿ ਆਏ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਜੀ ਇਕਨਾ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਰਸਨਾ ਥੀਂ ਸਬਦ ਦਾ ਵੀਚਾਰੁ ਸੁਣਕੇ ਮਨੁ ਦਰ੍ਵ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕਨਾ ਦੇ ਮੁਖ ਥੀਂ ਸੁਣਿਆਂ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਹੀਰੇ ਦਾ ਤੇ ਫਟਕ ਦਾ ਇਕੋ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਛਾਣੂ ਕਿਉਂ ਕਰਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਸਭਨਾਂ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਹੀਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋਤਾ ਹੈ ਤੇ ਫਟਕ ਦੇ ਪਾਸ ਜਹਾਂ ਰੰਗ ਰਖੀਐ ਤੇਹੋ ਜਿਹਾ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਭਾਸਤਾ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੈਨਿ ਭਾਵੈਂ ਕੈਸੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਜਾਇ ਬਹਨਿ; ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਜੁ ਸਚ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਭਾਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਝੂਠੇ ਦੇ ਉਪਰ ਕੁਸੰਗੀਆਂ ਦਾ ਬਲੁ ਪ੍ਰਬਲ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਚਨੁ ਹੈ; ''' 'ਪਹਿਲੋ ਦੇ ਜੜ ਅੰਦਰਿ ਜੰਮੈ ਤਾ ਉਪਰਿ ਹੋਵੈ ਛਾਉ॥' ''' {ਪੰਨਾ ੧੨੮੮} ਜੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿਖ ਦੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਸਬਦੁ ਪ੍ਰਵੇਸੁ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਰੂਪੀ ਤਪਤ ਥੀਂ ਸਾਂਤਿ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਰਨੀ ਜੋ ਆਪਣੀਂ ਬੁਧਿ ਵਿਚ ਵਡੇ ਹੋਵਨਿ ਤੇ ਬਚਨ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਸਾਵਣ 'ਵਕਰਤੰ ਨਈਵ ਗਛੰਤ ਦੋਖੇਣ ਸਾਧਵਾ। ਵਿਸਟੰ ਮਹਾ ਸਰਪੀਹ ਚੰਦਨੋ ਨ ਵਿਸਾਯਤੇ'। {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਕੈਸੇ ਕੁਸੰਗੀ ਹੋਵਨਿ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਕਰ ਸੁਧ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਜੈਸੇ ਬ੍ਰਿਛ ਤਾਂ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨ ਸੰਗ ਚੰਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਪ ਭੀ ਸੀਤਲੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥੮੧॥ {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> ij178r7mdgiq6ms5ru8ynv3q0sracbx 250 75142 239330 238943 2026-10-09T10:10:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|108||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਪਿੱਲਾ ਰਹਿਆ। ਤਾਂ ਓਸ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਥੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਮੈਂ ਕੜਾਹ ਭੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਦਸਵੰਧ ਭੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਆਵਾ ਪਿੱਲਾ ਰਹਿਆ ਹੈ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਭਾਈ ਲਖੂ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਤੁਸਾਂ ਓਸ ਦਾ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਓਸਦੇ ਪਾਸ ਜਾਹੋ। ਤਾਂ ਬੁਧੂ ਕਹਿਆ ਕੋਈ ਸਿਖੁ ਨਾਲਿ ਮਿਲੇ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਲਧੇ ਨੂੰ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਤੂੰ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕਰੁ, ਭਾਈ ਲਖੂ ਥੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਾਇ ਲਿਆਉ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਲੱਧਾ ਆਇਆ: ਭਾਈ ਲਖੂ! ਤੁਸਾਨੂੰ ਕਰੋਧ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਰੋਧੁ ਅਗਨਿ ਹੈ, ਤਪੁ ਦਾ ਨਾਮੁ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਲਖੂ ਕਹਿਆ ਜੋ ਆਵਾ ਪਕਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰੁ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਬਰਸਾਤ ਬਹੁਤ ਲਗੈਗੀ, ਪਿਲੀਆਂ ਇਟਾਂ ਪਕੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿਕਣਗੀਆਂ॥੭੭॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਕਾਲੂ, ਨਾਨੂ, ਹਾੜੀ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਕਾਲੂ ਤੇ ਭਾਈ ਨਾਨੂ ਤੇ ਭਾਈ ਹਾੜੀ ਕੋਹਲੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣਿ ਆਏ ਜੋ ਜੀ ਇਕ ਸਬਦ ਸਿਖ ਸੁਣ ਪੜ੍ਹਕੇ ਭਲੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਇਕੁ ਸਗੋਂ ਸਬਦੁ ਪੜ੍ਹਕੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਸਬਦੁ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜੋ ਭਾਵਨੀ ਕਰਿ ਸਬਦੁ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨਿ, ਜੋ ਅਸਾਡਾ ਜਨਮ ਮਰਨੁ ਕਟੀਐ, ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਨ ਤੇ ਵਿਖੇ ਭੋਗਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਬਦੁ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੈਨਿ, ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣੁ ਕਿਉਂ ਕਰਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜੈਸੇ ਸਰਪ ਮਣਿ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲਿ ਕਿਰਮਾਂ ਨੂੰ ਭਛਦਾ ਹੈ ਤੈਸੇ ਦੁਸਟ ਮਨੁੱਖ ਸਬਦੁ ਪੜ੍ਹਕੇ ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਖਾਉ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਵਿਖੇ ਭੋਗਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਜੋ ਇਕ ਮਨ ਹੋਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥੭੮॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਕਲ੍ਯਾਣ ਸੂਦ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਕਲਿਆਣੁ ਸੂਦ ਬਡਾ ਸੂਰਮਾ ਹੈਸੀ। ਜਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣਿ ਆਇਆ ਤਾਂ ਓਸ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੀ ਮੈਂ ਦਲਾਂ ਵਿਚ ਜਾਇ ਪਊਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਉ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਹਾਠਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਮਾਰਕੇ ਫੇਰ<noinclude></noinclude> cqxxlr9r5mz54f7stzlx83w6kk28vu6 250 75143 239333 238940 2026-10-09T10:11:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||111}} {{rule}}</noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{center|'''{{x-larger|ਪਉੜੀ ਛਬੀਸਵੀਂ ਚਲੀ॥੨੬॥}}'''}} {{center|'''ਦੇਸ਼ਾਂਤਰੀ ਸੰਗਤ'''}} '''ਭਾਨਾ ਮਲਣੁ ਜਾਣੀਐ ਕਾਬਲਿ ਰੇਖਰਾਉ ਗੁਰਭਾਈ।''' '''ਮਾਧੋ ਸੋਢੀ ਕਾਸਮੀਰ ਗੁਰ ਸਿਖੀ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਾਈ।''' '''ਭਾਈ ਭੀਵਾ ਸੀਹਰੰਦ ਰੂਪਚੰਦੁ ਸਨਮੁਖੁ ਸਤ ਭਾਈ।''' '''ਪਰਤਾਪੂ ਸਿਖੁ ਸੂਰਮਾ ਨੰਦੈ ਵਿਠੜਿ ਸੇਵ ਕਮਾਈ।''' '''ਸਾਮੀਦਾਸ ਵਛੇਰੁ ਹੈ ਥਾਨੇਸਰ ਸੰਗਤਿ ਬਹਲਾਈ।''' '''ਗੋਪੀ ਮਹਤਾ ਜਾਣੀਐ ਤੀਰਥੁ ਨਥਾ ਗੁਰ ਸਰਣਾਈ।''' '''ਭਾਊ ਮੋਕਲੁ ਆਖੀਅਹਿ ਢਿਲੀ ਮੰਡਲਿ ਗੁਰਮਤਿ ਪਾਈ।''' '''ਜੀਵੰਦੁ ਜਗਸੀ ਫਤੇ ਪਰਿ ਸੇਠ ਤਿਲੋਕੇ ਸੇਵ ਕਮਾਈ।''' '''ਸਤਿਗੁਰ ਦੀ ਵਡੀ ਵਡਿਆਈ॥੨੬॥''' ''' {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਭਾਨਾ ਮਲਣ ਆਦਿ}'''}}'''</poem>}} '''ਭਾਈ''' ਭਾਨਾ ਮਲਣੁ ਤੇ ਰੇਖ ਰਾਉ ਦੋਨੋਂ ਸਿਖ ਕਾਬਲ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨਵਾਬ ਦਾ ਮੋਦੀਖਾਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੱਟਕ ਹੋਵੈ ਸੋ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਲ ਦੇਵਨਿ। ਕਿਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੁਗਲੀ ਨਵਾਬ ਦੇ ਅਗੇ ਕੀਤੀ: ਜੋ ਏਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਟਾ ਕੱਸਾ ਘਟਿ ਹੈ, ਏਨੂੰ ਪੰਜ ਬਰਸ ਮੋਦੀ ਖਾਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਏ ਹੈਨਿ, ਏਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁੰਮੇ ਦਸ ਹਜਾਰ ਰੁਪਯਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਨਵਾਬ ਵੱਟਾ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਗਾਇਆ ਤੇ ਤੋਲਣ ਲਗਾ। ਤੇ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਪੰਜ ਪੈਸੇ ਅਰਦਾਸ ਕਿਸੇ ਸਿਖ ਆਣਿ ਰਖੇ ਹੈਸਨਿ। ਤਾਂ ਸਿਖਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ ਅਸਾਡੀ ਪੈਜ ਰੱਖਣੀ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਪੈਸੇ ਦਾਏਂ ਥੀਂ ਬਾਏਂ ਹੱਥ ਤੇ ਰਖਣ ਤੇ ਬਾਏਂ ਥੀਂ ਦਾਏਂ ਹੱਥ ਤੇ ਰਖਣ। ਤਾਂ ਸਿਖਾਂ ਪੁਛਿਆ: ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ ਜੀ! ਬਾਰੰਬਾਰ ਕਿਉਂ ਰਖਦੇ ਹੋ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਵੱਟਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਓਸ ਦੀ ਪੈਜ ਰਖੀ ਹੈ। ਜੋ ਮੇਰੈ ਨਮਿਤ ਦੇਵੈਗਾ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਜ ਅਸੀਂ ਰਖਾਂਗੇ॥੮੨॥<noinclude></noinclude> 4395968pv1ykdo1ozkgjgw5scjro54r 250 75144 239336 238937 2026-10-09T10:11:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|114||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ (ਭਾਈ ਨੰਦਾ ਵਿੱਠੜ, ਸਾਮੀ ਦਾਸ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਨੰਦਾ ਵਿੱਨੜ ਤੇ ਭਾਈ ਸਾਮੀ ਦਾਸੁ ਵਛੇਰੂ ਥਨੇਸਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲ ਕਰਨ ਤੇ ਕਿਰਤ ਜੋ ਕਰਨਿ ਸੋ ਇਕੁ ਬਚਨੁ ਬੋਲਨਿ, ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਉਂ 'ਇਕ ਸੁਖਨੀਆ' ਪਇਆ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਭਾਈ ਤੁਸਾਡਾ ਏਸੇ ਸਚ ਥੀਂ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋਇਆ ਹੈ: “ਸਚੁ ਬਰਾਬਰਿ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਝੂਠ ਬਰਾਬਰਿ ਪਾਪੁ॥ ਅਸੁਮੇਧ ਸਮ ਜਗੁ ਨਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਤਿਆ ਸੰਤਾਪੁ॥” ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦੁ ਛਕਾਵਨਿ ਤੇ ਸੀਤ ਕਾਲ ਬਿਖੇ ਬਸਤ੍ਰ ਪਹਿਰਾਵਨਿ ਤੇ ਆਪ ਪੈਰ ਧੋਵਨ ਤੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਭੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਕਰਨ ਤੇ ਘਰਿ ਵਿਚ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਪੜਨਿ॥੮੬॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਗੋਪੀ, ਤੀਰਥ, ਨੱਥਾ ਆਦਿ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਗੋਪੀ ਮਹਿਤਾ ਤੇ ਭਾਈ ਤੀਰਥੁ ਤੇ ਭਾਈ ਨੱਥਾ ਤੇ ਭਾਈ ਭਾਊ ਮੋਕਲੁ ਤੇ ਭਾਈ ਢਿੱਲੀ ਮੰਡਲ ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਏ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਤੇ ਭੈ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਿਥੀਮਲੁ ਤੇ ਮਹਾਂਦੇਉ ਤੇ ਹੋਰ ਸੋਢੀਆਂ ਬਾਣੀ ਕਰਕੈ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਅਭਿਮਾਨ ਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ! ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਅਗੇ ਜੋ ਹੋਵਨਗੇ ਸੋ ਪਛਾਣਨਗੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਕੌਨ ਹੈ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਦੀ ਬਾਣੀ ਕੌਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇ ਸਭ ਬਾਣੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦੀ ਬੀੜ ਕੀਚੈ ਤੇ ਅਖਰ ਭੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸੁਗਮ ਕੀਚਨ। ਸਭ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਾਚਣ ਵਿਚ ਸੁਗਮ ਆਵਨਿ। ਤਾਂ ਕੋਠੇ ਵਿਚ ਸਭੇ ਬਾਣੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਤੂੰ ਮੋਹਣ ਪਾਸੋਂ ਪੋਥੀਆਂ ਲੈ ਆਉ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਕਹਿਆ: ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ! ਓਹੁ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਂਵਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਜਾਹੋਗੇ ਤਾਂ ਦੇਵਨਗੇ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਗਏ। ਜਾਂ ਮੋਹਣ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਚੌਬਾਰਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰਿ ਬੈਠ ਰਹਿਆ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਚੌਬਾਰੇ ਦੇ ਹੇਠ ਬੈਠ ਕਰਿ ਰਾਗੁ ਪਾਇ ਕਰਿ ਸਬਦੁ ਅਲਾਪਿਆ:- {{nop}}<noinclude></noinclude> i4edrh5gdpzvorpcgyk6oo8u8j1z3ja 250 75145 239331 238942 2026-10-09T10:10:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||109}} {{rule}}</noinclude>ਆਪਣੇ ਦਲ ਵਿਚ ਆ ਮਿਲਦਾ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਏਨ੍ਹਾਂ ਹਾਠਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਮਾਰਨੇ ਸੁਗਮ ਹੈਂ, ਪਰ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਜੋ ਹਾਨ ਹੈ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਲੋਭ ਮੋਹੁ, ਏਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜੋ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਸਬਦੁ ਵਾਹਿਕੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਸੋ ਸੂਰਮਾ ਕਹੀਤਾ ਹੈ। {{Block center|<poem>'''ਸਲੋਕ ਸਹਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਹਲਾ ੫॥''' '''“ਸੈਨਾ ਸਾਧ ਸਮੂਹ ਸੂਰ ਅਜਿਤੰ ਸੰਨਾਹੀ ਤਨਿ ਨਿਮ੍ਰਤਾਹ॥''' '''ਆਵਧਹ ਗੁਣ ਗੋਬਿੰਦ ਰਮਣੰ ਓਟ ਗੁਰ ਸਬਦ ਕਰ ਚਰਮਣਹ॥''' '''ਆਰੂੜਤੇ ਅਸ੍ਵ ਰਥ ਨਾਗਹ ਬੁਝੈਤੇ ਪ੍ਰਭ ਮਾਰਗਹ॥''' '''ਬਿਚਰਤੇ ਨਿਰਭਯੰ ਸਤ੍ਰੁ ਸੈਨਾ ਧਾਯੰਤੇ ਗੋਪਾਲ ਕੀਰਤਨਹ॥''' '''ਜਿਤਤੇ ਬਿਸ੍ਵ ਸੰਸਾਰਹ ਨਾਨਕ ਵਸ੍ਰੇ ਕਰੋਤਿ ਪੰਚ ਤਸਕਰਹ॥੨੯॥}}''' (ਪੰ. ੧੩੫੬} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}}</poem>}} '''ਸਾਧ''' ਸੰਗਤਿ ਜਗਿਆਸੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਹੈ। ਕੈਸੇ ਸੂਰਮੇ ਹੈਨਿ ਜੋ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਜਿਰਹ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਰੂਪੀ ਪਹਿਰੀ ਹੈ ਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਰਮਣਾ ਏਹੁ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਸਬਦੁ ਬਿਖਿਆ ਦੇ ਫੁਰਣ ਸਮੇਂ ਢਾਲ ਧਾਰਣੀ ਤੇ ਨੌਧਾ ਭਗਤਿ ਕਰਣੀ ਏਹ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਚੜਨਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮਾ ਭਗਤਿ ਰਥਾਂ ਦਾ ਚੜ੍ਹਨਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਾ ਭਗਤਿ ਹਾਥੀ ਦੀ ਅਸਵਾਰੀ ਹੈ। ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਦਾ ਰਾਹੁ ਪੁੱਛਣਾ ਜੇ ਨਿਰਭਉ ਹੋਇਕੈ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਸੈਨਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ, ਸੋ ਸੂਰਮੇ ਹੈਨਿ। ਸਾਰੀ ਵਸ {ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜੀਤੋਗੇ ਤਾਂ ਸੂਰਮੇ ਹੋਵੇਗੇ॥੭੯॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਨੂੰ ਭਗਤ}'''}} ਭਾਈ ਭਾਨੂੰ ਭਗਤ ਸਬਦ ਦਾ ਵੀਚਾਰੁ ਕਰਦਾ ਹੈਸੀ। ਜੋ ਸਬਦ ਵਿਖੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੈ ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਆਪ ਕਮਾਵੈ ਤੇ ਬਹੁੜੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸੁ ਕਰੈ। ਜੋ ਸਿਖ ਉਸ ਦੀ ਰਸਨਾਂ ਥੀਂ ਕਥਾ ਸੁਣਨਿ ਸੋ ਸਭੇ ਭਗਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵਨ। ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਕਹਿਆ, ਮੁਹਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਟ ਬਹੁਤ ਹੈਨਿ, ਗੁਰੂ वे ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਭਾਨੂੰ ਆਗਿਆ ਗੁਰੂ ਕੀ ਲੈ<noinclude></noinclude> 4ozqcfo12adlpfo15j06lc7sy8xizz8 250 75146 239338 238936 2026-10-09T10:12:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||115}} {{rule}}</noinclude>{{Block center|<poem>''' '''ਗਉੜੀ ਮਹਲਾ ੫॥''' '''ਮੋਹਨ ਤੇਰੇ ਊਚੇ ਮੰਦਰ ਮਹਲ ਅਪਾਰਾ॥''' '''ਮੋਹਨ ਤੇਰੇ ਸੋਹਨਿ ਦੁਆਰ ਜੀਉ ਸੰਤ ਧਰਮ ਸਾਲਾ॥''' '''ਧਰਮ ਸਾਲ ਅਪਾਰੁ ਦੈਆਰ ਠਾਕੁਰ ਸਦਾ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਵਹੇ॥''' '''ਜਹ ਸਾਧ ਸੰਤ ਇਕਤ੍ਰ ਹੋਵਹਿ ਤਹਾ ਤੁਝਹਿ ਧਿਆਵਹੇ'''॥ '''ਕਰਿ ਦਇਆ ਮਇਆ ਦਇਆਲ ਸੁਆਮੀ ਹੋਹੁ ਦੀਨ ਕ੍ਰਿਪਾਰਾ॥''' '''ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਦਰਸ ਪਿਆਸੇ ਮਿਲਿ ਦਰਸਨ ਸੁਖ ਸਾਰਾ॥੧॥''' {ਪੰਨਾ ੨੪੮}</poem>}} {{gap}}ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ ਗਾਵੀਂ ਤਾਂ ਮੋਹਣ ਚੌਬਾਰਾ ਖੋਲਿਆ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਪੌੜੀ ਗਾਵੀਂ ਤਾਂ ਤਲੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਪਉੜੀਆਂ ਦਾ ਖੋਲਿਆ। ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਪਉੜੀ ਗਾਵੀਂ ਤਾਂ ਉੱਠਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਜਾਂ ਚੌਥੀ ਪਉੜੀ ਗਾਵੀਂ ਤਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭੇ ਆਇ ਚਰਨੀ ਲੱਗਾ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਪੋਥੀਆਂ ਸਭ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੀਆਂ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਲਿਖਿਆ। ਤਾਂ ਕਬੀਰ ਆਦਿਕ ਸਭੇ ਭਗਤਿ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੂੰ ਆਨਿ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਤਾ ! ਅਸਾਡੀਆਂ ਵੀ ਬਾਣੀਆਂ ਸਾਖ ਵਾਸਤੇ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਗੁਰੂ ਕੇ ਹਜ਼ੂਰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਨਾਂ ਥੀਂ ਨਉਤਨ ਬਾਣੀਆਂ ਉਚਾਰ ਕਰਵਾਇਕੇ ਚੜਾਵਨੀਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦਾ ਭੋਗੁ ਪਾਵਣਾ। {{gap}}ਭਾਈ ਜੀਵੰਦਾ ਤੇ ਜਗਸੀ ਸੇਠ ਤਿਲੋਕਾ ਫਤੇ ਪੁਰੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਏ। ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਜੀ! ਅਗੇ ਹੀ ਭਗਤਿ ਹੋ ਗੁਜਰੇ ਹੈਨਿ ਕਿ ਹੁਣ ਭੀ ਕੋਈ ਭਗਤੁ ਹੈ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ, ਆਦਿ ਜੁਗਾਦਿ ਭਗਤਿ ਹੁੰਦੇ ਆਏ ਹੈਨਿ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸਬਦ ਦੀ ਛਾਯਾ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸੌ ਪੂਰਣ ਭਗਤ ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਹੁਕਮ ਲਿਖੋ :- ਕਾਨਾ ਭਗਤੁ, ਛੱਜੂ ਭਗਤੁ; ਪੀਲੋ ਭਗਤੁ, ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਭਗਤੁ, ਲਾਹੌਰੁ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ ਓਹੁ ਭੀ ਦਰਸਨ ਨੂੰ ਆਵਨਿ। ਜਾਂ ਸਭਨਾਂ ਭਗਤਾਂ ਨੋ ਹੁਕਮ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਕਾਨਾ ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਹੈਸੀ ਤੇ ਜੋਗ ਸਾਧਨਾ ਕਰ ਪੰਜ ਸੈ ਬਰਖ ਓਸ ਸਰੀਰੁ ਰਖਿਆ ਸੀ, ਪਰੁ ਗਰਬੁ ਉਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਟਿਆ, ਸੋ ਤਾਂ ਰਥ ਪਰ ਆਰੂੜ ਹੋਕੈ ਆਇਆ ਤੇ ਹੋਰੁ ਭਗਤਿ ਸਭ ਚਰਨੀ ਟੁਰਦੇ<noinclude></noinclude> jt3njq8q3xolw14lw585bsq5vqf06og 250 75147 239328 238945 2026-10-09T10:09:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|106||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude> {{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਪੰਜੀਸਵੀਂ ਚਲੀ॥੨੫॥'''}}}} {{center|'''ਲਾਹੌਰ ਮੁਜੰਗੀ ਸੰਗਤ'''}} {{Block center|<poem> '''ਸਨਮੁਖਿ ਸਿਖ ਲਹੌਰ ਵਿਚਿ ਸੋਢੀ ਆਇਣੁ ਤਾਇਆ ਸੰਹਾਰੀ।''' '''ਸਾਈਂ ਦਿਤਾ ਝੰਝੀਆ ਸੈਦੋ ਜਟੁ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰੀ।''' '''ਬੁਧੂ ਮਹਿਤਾ ਜਾਣੀਅਹਿ ਕੁਲ ਕੁਮ੍ਹਿਆਰ ਭਗਤਿ ਨਿਰੰਕਾਰੀ।''' '''ਲਖੂ ਵਿਚਿ ਪਟੋਲੀਆ ਭਾਈ ਲਧਾ ਪਰਉਪਕਾਰੀ।''' '''ਕਾਲੂ ਨਾਨੋ ਰਾਜ ਦੁਇ ਹਾੜੀ ਕੋਹਲੀਆ ਵਿਚਿ ਭਾਰੀ।''' '''ਸੂਦੁ ਕਲਿਆਣਾ ਸੂਰਮਾ ਭਾਨੂੰ ਭਗਤੁ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰੀ।''' '''ਮੂਲਾ ਬੇਰੀ ਜਾਣੀਐ ਤੀਰਥ ਅਤੈ ਮੁਕੰਦੁ ਅਪਾਰੀ।''' '''ਕਹੁ ਕਿਸਨਾ ਮੁਹਜੰਗੀਆ ਸੇਠ ਮੰਗੀਣੇ ਨੋ ਬਲਿਹਾਰੀ।''' '''ਸਨਮੁਖੁ ਸੁਨਿਆਰਾ ਭਲਾ ਨਾਉ ਨਿਹਾਲੁ ਸਪਰਵਾਰੀ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਕਰਣੀ ਸਾਰੀ॥੨੫॥''' {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਸੰਹਾਰੀ}'''}}</poem>}} '''ਭਾਈ''' ਸੰਹਾਰੀ ਸੋਢੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਭਿਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈਸਨ। ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਤਾਇਆ ਹੈਸੀ, ਪਰ ਅਕਰੂਰ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਰਿਦਾ ਉਸ ਦਾ ਭਗਤੁ ਹੈਸੀ। ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਗੁਰੂ ਕੇ ਹਜੂਰ ਕੀ ਕਰੇ, ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਸਨਾਨੁ ਕਰਾਵੈ ਤੇ ਚਰਨ ਧੋਵੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਤਾਇਆ ਜੀ ! ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਭਤੀਜੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਟਹਿਲ ਕਰੀਏ। ਤਾਂ ਓਸ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ; ਤੂੰ ਮਹਾਂਪੁਰਖੁ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਕਰਿ ਵੰਚੁ ਨਹੀਂ। ਏਹੋ ਮੈਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਹ, ਤੇਰੀ ਸਿਖੀ ਜੇਹਾ ਹੋਰੁ ਮਰਾਤਬਾ ਨਹੀਂ ਅਸਾਨੂੰ ਸਿਖੀ ਦਾ ਦਾਨੁ ਬਖਸ਼ੋ ਜੀ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇ ਕੈ ਕਹਿਆ: ਤਾਇਆ ਜੀ! ਤੁਸਾਡਾ ਮਨੁ ਨੀਵਾਂ ਹੈ, ਤੁਸਾਨੂੰ ਸਿਖੀ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਈ ਹੈ॥੭੫॥<noinclude></noinclude> 3f7ipk7g33rnyv1oq5h8dnz47cg8510 250 75148 239334 238939 2026-10-09T10:11:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|112||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਮਾਧੋ ਸੋਢੀ}'''}} '''ਸਿਖਾਂ''' ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਜੀ! ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਜੋ ਪੰਡਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ, ਸੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ: ਜੋ ਸਹੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇਵ ਬਾਣੀ ਹੈ ਤੇ ਭਾਖਾ ਮਨੁੱਖ ਬਾਣੀ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿਤ ਨਮਿਤ ਕਰਮ ਛੋਡ ਦਿਤੇ ਹੈਨਿ; ਅਸੀਂ ਤੁਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵਰਤਣਿ ਨਹੀਂ ਰਖਦੇ। ਤਾਂ ਮਾਧੋ ਸੋਢੀ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੋਈ: ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਬਲੁ ਪਾਇਆ ਹੈ ਤੂੰ ਜਾਇਕੈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਗੁਰਸਿਖੀ ਦੀ ਰੀਤਿ ਚਲਾਇ। ਤਾਂ ਮਾਧੋ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਓਹੁ ਕਰਮ ਕਾਂਡੀ ਹੈਨਿ, ਉਪਾਸਨਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ ਪਰੁ ਕਮਾਂਵਦੇ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕਮਾਵਨਗੇ। ਜੈਸੇ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਬਦੁ ਗੁਰੂ ਕਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਮਾਧੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗਇਆ; ਗੁਰੂ ਬਾਣੀ ਦੀ ਕਥਾ ਲਗਾ ਕਰਣੇ। ਤਾਂ ਪੰਡਤਾਂ ਕਹਿਆ। ਅਸੀਂ ਭਾਖਾ ਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਮਾਧੋ ਕਹਿਆ, ਘ੍ਰਿਤੁ ਭਾਵੈਂ ਧਾਤ ਦੇ ਬਾਸਨ ਮੈਂ ਹੋਵੈ, ਭਾਵੇਂ ਮਾਟੀ ਦੇ ਬਾਸਨ ਮੈ ਹੋਵੈ, ਘ੍ਰਿਤੁ ਕੇ ਲੇਣੇ ਵਾਲਾ ਬਾਸਨੁ ਨਹੀ ਵੇਖਦਾ, ਤੈਸੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮੁ ਔ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਭਾਵੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਹੋਵੈ, ਭਾਵੇਂ ਭਾਖਾ ਵਿਚ ਹੋਵੈ, ਏਹੁ ਨਾਮੁ ਸਰਬ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਭਾਖਾ ਵਿਚ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਂਦੇ ਹੋ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ: ਅਸੀਂ ਮੋਟੀ ਬੁਧਿ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਮਾਧੋ ਕਹਿਆ: ਗੁਰੂ ਜੀ ਭੀ ਕਲਜੁਗ ਦੇ ਜੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਭਾਖਾ ਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਕਰਕੇ ਚਤੁਰਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਕਰਕੈ ਮਨ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਖੀ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਧਰਮਸਾਲਾ ਬਣਾਈ, ਦੁਇ ਵੇਲੇ ਕਥਾ ਹੋਵੈ, ਉਪਰੰਤ ਕੀਰਤਨੁ ਹੋਵੈ। ਸਿਖੀ ਦੀ ਰੀਤਿ ਚਲੀ॥੮੩॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਭੀਵਾ, ਰੂਪ ਚੰਦ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਭੀਵਾ ਤੇ ਰੂਪ ਚੰਦ ਸਰਹੰਦ ਵਿਚ ਹੈਸਨਿ; ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੈ ਸਿਖਾਂ ਨਾਲਿ ਵੰਡ ਖਾਵਨਿ ਤੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ਕਰਨ। ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਉਤਮ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਛਕਾਵਣ। ਇਕ ਦਿਨ ਇਕੁ ਮੁਗਲ ਵਾਸਨੀ ਮੁਹਰਾਂ ਦੀ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਗਇਆ, ਜੋ ਮੈਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਫੇਰ ਆਇਕੈ ਤੁਸਾਂ ਥੀਂ ਲੇਵਾਂਗਾ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਰਖ ਛੋਡੀ<noinclude></noinclude> csyy9cv9jpweg5h5276yzmxkjjiwxd1 250 75149 239329 238944 2026-10-09T10:10:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||107}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਸਾਈਂ ਦਿਤਾ, ਸੈਦੋ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਸਾਈਂ ਦਿਤਾ ਝੰਝੀ ਤੇ ਸੈਦੋ ਜਟੁ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸਾਹਿਬ ਤੀਸਰੀ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਨੂੰ ਸਿਖ ਸਰਧਾ ਨਾਲਿ ਲਾਹੌਰ ਲੈ ਗਏ ਤੇ ਵਡੀ ਆਉ ਭਗਤਿ ਕੀਤੀ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਕਹਿਆ: ਮੈਂ ਤੁੱਠਾ ਹਾਂ, ਕਿਛੁ ਮੰਗੋ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ ਜੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਸਾਬ ਪੁਰਾ ਦੇਖ ਕੈ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਮਹਲਾ ੧॥ "ਲਾਹੌਰ ਸਹਰੁ ਜਹਰੁ ਕਹਰੁ ਸਵਾ ਪਹਰੁ॥" {ਪੰਨਾ ੧੪੧੨} ਤਾਂਤੇ ਸਭੇ ਸਿਖ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਜੋ ਏਹੁ ਬਚਨੁ ਬਖਸੀਏ। ਮਹਲਾ ੩॥ "ਲਾਹੌਰ ਸਹਰੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੁ ਸਿਫਤੀ ਦਾ ਘਰੁ॥" {ਪੰਨਾ ੧੪੧੨} ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤੀਕਰ ਬਜਾਰ ਹੋਵਨਿਗੇ ਤੇ ਸਬਦ ਰੂਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਵੰਡੀਐਗਾ, ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰੁ ਸਿਫਤੀ ਦਾ ਘਰੁ ਹੋਵੈਗਾ। ਤੇ ਸੈਦੋ ਨੂੰ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਸਬਦ ਦਾ ਵੀਚਾਰੁ ਕੀਤਾ ਕਰੁ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਿਰਗੁਣ ਸਰਗੁਣ ਇਕ ਕਰ ਜਾਣੁ। ਜੋ ਤੇਰੀ ਰਸਨਾ ਥੀਂ ਬਚਨ ਸੁਣੇਗਾ ਓਸ ਦਾ ਭੀ ਮਨੁ ਦ੍ਰਵ ਜਾਵੈਗਾ। ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਸਿਖ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਢਹਿ ਪਏ : ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਤੁਸਾਨੂੰ ਗਿਆਨੁ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਵਿਚ ਨਾ ਆਵੋਗੇ॥੭੬॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਬੁੱਧੂ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਸਾਧੂ ਮਹਤਾ ਕੁਲ ਕੁਮ੍ਹਿਆਰ ਦੀ ਵਿਚੋਂ ਹੈਸੀ ਤੇ ਬੁਧੂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਹੈਸੀ ਤੇ ਭਗਤੁ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ ਹੈਸੀ ਤੇ ਲਹੌਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨਿ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਏ ਜੋ ਅਸਾਨੂੰ ਉਪਦੇਸੁ ਕੀਜੈ, ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜੋ ਕਾਰਜ ਅਰੰਭ ਕਰਨਾ ਸੌ ਪਹਿਲੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ ਕੜਾਹੁ ਕਰਨਾ ਤੇ ਜੋ ਲਾਹਾ ਵਿਚੋਂ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਦਸਵੰਧ ਗੁਰੂ ਕੇ ਨਮਿਤ ਦੇਵਣਾ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਬੁਧੂ ਆਵਾ ਇਟਾਂ ਦਾ ਚਾੜਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦੁ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਸੰਗਤਿ ਆਣਿ ਜੁੜੀ, ਤਾਂ ਭਾਈ ਲਖੂ ਪਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਓਹੁ ਗਇਆ ਅਗੇ ਦਰਵਾਜਾ ਬੰਦ ਹੈਸੀ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਲਖੂ ਬਾਹਰਿ ਰਹਿ ਗਇਆ। ਅੰਦਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਸੰਗਤਿ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਆਵਾ ਪੱਕਾ, ਤਾਂ ਭਾਈ ਲਖੂ ਬਾਹਰੁ ਬੋਲਿਆ ਜੋ ਆਵਾ ਕੱਚਾ, ਤਾਂ ਆਵਾ<noinclude></noinclude> 36lc5j4sofbz2670yt7jwv5kuq6qg8n 250 75150 239348 238927 2026-10-09T10:14:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||125}} {{rule}}</noinclude>ਜੋਗ ਦੀ ਕਲਾ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਜੋਗੁ ਕਿਨ ਸਾਧਣਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਪੋਥੀ ਪਾੜਕੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਅਨਿੰਨ ਭਗਤਿ ਦੀ ਬਾਣੀ ਲਿਖੀ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਵਿਚ, ਜੋ ਚਿਤ ਲਾਇਕੈ ਸੁਣੇਗਾ ਉਸ ਦਾ ਉਧਾਰੁ ਹੋਵੈਗਾ ਤੈ ਭਾਈ ਪੈੜਾ ਮੋਖ ਹੋਇਆ॥੯੮॥ {{center|'''(ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਜੀ ਦੇ ਸਿਖ)'''</br> '''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਦਰਗਹ ਭੰਡਾਰੀ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਦਰਗਹ ਭੰਡਾਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੁਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਰੁਨ ਆਇਆ, ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ ਜੀ! ਕਈ ਸਿਖ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਆਪ ਵਿਚ ਬੋਲ ਉਠਦੇ ਹੈਨਿ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁਇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨਿ ਤੇ ਦੁਇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤਿਆਗਨਿ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਦਰਗਹਿ ਪੁੱਛਿਆ: ਜੀ ਕੌਨ ਕੌਨ ਚਰਚਾ ਹੈਨਿ? ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਇਕੁ ਵਾਦੁ ਚਰਚਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀਦਾ ਸੌ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਥੀਂ ਵਿਸ਼ੇਖ ਬੁਧਿ ਵਾਲੇ ਥੀਂ ਪੁਛਿਕੈ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਧਾਰ ਲੈਣੀ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਹੇਤ ਚਰਚਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਬੁਧਿ ਵਿਚ ਆਵੈ ਸੋ ਕਰ ਸੁਣਾਵਣਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਬੁਧਿ ਵਿਚ ਆਵੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰ ਸੁਣ ਲੇਵਣਾ, ਵੀਚਾਰ ਕੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਖ ਹੋਵੈ ਸੋ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਧਾਰਣਾ। ਜੈਸੇ ਏਕ ਦੀਪਕ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਦੂਜਾ ਦੀਪਕੁ ਜਗਾਈਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰੁ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਕੁ ਦੀਪਕੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚਾਂਦਨਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰੁ ਆਪਣੇ ਪਿਛੇ ਅੰਧੇਰਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਹੋਰਸ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਤਿਸ ਨੂੰ ਗਰਬੁ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਤੇ ਇਕੁ ਜਲਪ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਕਰ ਪਾਲਨਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਹੋਰਸ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤਾਂ ਕਰ ਖੰਡਣਾ। ਏਹ ਭੀ ਚਰਚਾ ਸਿਖ ਤਿਆਗਦੇ ਹੈਨਿ ਜੋ ਮਨੁ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੇ ਇਕੁ ਵਿਡੰਡਾ ਚਰਚਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਤੇ ਹੋਰਸ ਦਾ ਬਚਨੁ ਮੰਨਦਾ ਨਹੀਂ। ਏਹ ਭੀ ਚਰਚਾ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਤਿਆਗਦੇ ਹੈਨਿ, ਜਿਸ ਕਰ ਮਨੁ ਨੀਵਾਂ ਹੋਵੈ ਸੋਈ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਨੁ ਨਹੀਂ ਦੁਖਾਵਣਾ, ਹਰਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਕਰਣੀ॥੯੯॥<noinclude></noinclude> ies5wgtgg51iv915q9jqltfeg98ufmf 250 75151 239344 238929 2026-10-09T10:13:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||121}} {{rule}}</noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਅਨਬੀਸਵੀਂ ਚਲੀ॥੨੮॥'''}}}} {{center|'''ਹਜ਼ੂਰੀ ਸਿੱਖ'''}} '''ਸੀਗਾਰੁ ਜੈਤਾ ਭਲਾ ਸੂਰਬੀਰ ਮਨਿ ਪਰਉਪਕਾਰਾ।''' '''ਜੈਤਾ ਨੰਦਾ ਜਾਣੀਐ ਪੁਰਖੁ ਪਿਰਾਗਾ ਸਬਦਿ ਅਧਾਰਾ।''' '''ਤਿਲਕੁ ਤਿਲੋਕਾ ਪਾਠਕ<ref>ਸ਼ਿਰੋਮਨ ਪਾਠਕ। </ref> ਸਾਧੂ ਸੰਗਤਿ ਸੇਵਾ ਹਿਤਕਾਰਾ।''' '''ਤੋਤਾ ਮਹਿਤਾ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਸਬਦੁ ਪਿਆਰਾ।''' '''ਜੜੀਆ ਸਾਂਈਦਾਸੁ ਹੈ ਸਭ ਕੁਲੁ ਹੀਰੇ ਲਾਲ ਅਪਾਰਾ।''' '''ਮੁਲਕ ਪੈੜਾ ਹੈ ਕੋਹਲੀ ਦਰਗਹੁ ਭੰਡਾਰੀ' ਅਤਿ ਭਾਰਾ।''' '''ਮੀਆਂ ਜਮਾਲੁ ਨਿਹਾਲੁ ਹੈ ਭਗਤੂ ਭਗਤ ਕਮਾਵੈ ਕਾਰਾ।''' '''ਪੂਰਾ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਵਰਤਾਰਾ॥੨੮॥''' {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਸੀਗਾਰੂ, ਜੈਤਾ}'''}}</poem>}} '''ਭਾਈ''' ਸੀਗਾਰੂ ਤੇ ਜੈਤਾ ਹੈਸਨਿ ਬਡੇ ਸੂਰਬੀਰ ਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ, ਸਾਹਿਬ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸਾਹੀ ਦੇ ਪਾਸ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸੌਂਪੇ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਅਸਾਂ ਜੋ ਸਸਤ੍ਰ ਪਕੜਨੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੁਬਿੰਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿ ਕਰ ਪਕੜਨੇ ਹੈਨਿ। ਸਮਾਂ ਕਲਿਜੁਗ ਦਾ ਵਰਤਣਾ ਹੈ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਕਰ ਮੀਰ ਦੀ ਮੀਰੀ ਖਿੱਚ ਲੈਣੀ ਹੈ ਤੇ ਸਬਦ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਸਮਝ ਕਰ ਪੀਰ ਦੀ ਪੀਰੀ ਲੈ ਲੈਣੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਛਿਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਰਹਿਣਾ। ਇਕ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਲੂਣ ਕੋਈ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਓਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰੁ ਸੌਂਪੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸਾਨੂੰ ਸਾਥ ਹੀ ਮੁਕਤਿ ਸਾਥ ਹੀ ਜੁਗਤਿ; ਜੀਵਨ ਮੁਕਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵਹੁਗੇ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਜੋਗੀ ਪਾਰਾ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਇਕੁ ਰਤੀ ਮਣ ਤਾਂਬੇ ਵਿਚ ਪਾਈਐ ਤਾਂ ਮਣੁ ਸੁਇਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਇਕੁ ਚਾਵਲ ਭਰੁ ਕੋਈ ਮਾਨੁਖ ਖਾਵੈ ਤਾਂ ਸਵਾ ਮਣ ਦੀ ਓਸ ਨੂੰ ਖੁਧਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਰੁ ਹਸਤੀ ਕਾ ਉਸ<noinclude></noinclude> 2brf68ojlsdaxlzcjod9u1udva4lqok 250 75152 239340 238934 2026-10-09T10:12:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||117}} {{rule}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{center| {{larger|'''ਪਉੜੀ ਸਤਾਈਸਵੀਂ ਚਲੀ॥੨੭॥'''}}}} {{center|'''ਆਗਰੇ ਦੀ ਸੰਗਤ'''}} '''ਮਹਤਾ ਸਕਤੂ ਆਗਰੈ ਚਢਾ ਹੋਆ ਨਿਹਾਲੁ ਨਿਹਾਲਾ''' '''ਗੜ੍ਹੀਆਲੁ ਮਥਰਾ ਦਾਸੁ ਹੈ ਸਪਰਵਾਰਾ ਲਾਲੁ ਗੁਲਾਲਾ।''' '''ਗੰਗਾ ਸਹਗਲੁ ਸੂਰਮਾ ਹਰਵੰਸ ਤਪੇ ਟਹਲ ਮਸਾਲਾ।''' '''ਅਣਦੁ ਮੁਰਾਰੀ ਮਹਾਂਪੁਰਖੁ ਕਲਿਆਣਾ ਕੁਲਿ ਕਵਲੁ ਰਸਾਲਾ।''' '''ਨਾਨੋ ਲਟਕਣੁ ਬਿੰਦਰਾਉ ਸੇਵਾ ਸੰਗਤਿ ਪੂਰਣ ਘਾਲਾ।''' '''ਹਾਂਡਾ ਆਲਮਚੰਦੁ ਹੈ ਸੈਂਸਾਰਾ ਤਲਵਾੜ ਸੁਖਾਲਾ।''' '''ਜਗਨਾ ਨੰਦਾ ਸਾਧ ਹੈ ਭਾਨੂ ਸੁਹੜੁ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਢਾਲਾ।''' '''ਗੁਰ ਭਾਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ॥੨੭॥''' {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਸਕਤੂ ਤੇ ਨਿਹਾਲੂ}'''}}</poem>}} '''ਮਹਿਤਾ''' ਸਕਤੂ ਤੇ ਨਿਹਾਲੂ ਚੱਢਾ ਦੋਨੋਂ ਆਗਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸਰਨਿ ਆਏ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੋ ਕਰਮ ਕਾਂਡੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ, ਕਰਮ ਸ਼ੁਭ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਨਿਤ ਕਰਮ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਤਰਪਣ ਆਦਿਕ, ਤੇ ਨਮਿਤ ਕਰਮ ਪਿੰਡ ਪਤਲ ਦਸ ਗਾਤ੍ਰ ਸਿਰਾਧ ਖਿਆਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨੁ ਗਤਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ ਗਿਆਨ ਹੀ ਕਰਿ ਗਤਿ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਸਰੀਰ ਅਨਿਤ ਹੈ ਤੈਸੇ ਕਰਮ ਅਨਿਤ ਹੈਨਿ, ਗਿਆਨ ਹੀ ਕਰ ਗਤਿ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੌਨ ਸੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰੀਏ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਜੈਸੇ ਦੁਭਾਸ਼ੀਆ ਜਹਾਜਾਂ ਵਿਚ ਸੌਦਾ ਕਰਵਾਇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਭਾਸ਼ੀਆ ਹੈ। ਨਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਕੀ ਗਤਿ ਕਰ ਦੇਤਾ ਹੈ, ਨਾਲੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਓਂ ਕੀ ਗਤਿ ਕਰ ਦੇਤਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਕਾ ਗਿਆਨ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਦੇਤਾ ਹੈ। ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਿਹਕਾਮ ਕਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਦੇਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਅਗਿਆਨ ਕਾਲ ਸੁਭ ਕਰਮ ਨਿਹਕਾਮ ਕੀਤੇ ਅੰਤਹਕਰਣ ਸੁਧ ਹੋਤੇ ਹੈਨਿ। ਤੁਸਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਨਾਮ ਕਾ ਜਾਪੁ ਕਰਣਾ॥੮੮॥<noinclude></noinclude> 9lemluwq9bd0ieopmlmjfl15vfjj5tb 250 75153 239345 238885 2026-10-09T10:13:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|122||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਕੇ ਪਾਸ ਬਲੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਕੇ ਪਾਸ ਤੁਸੀਂ ਲੈ ਜਾਵਹੁ। ਜਬ ਸਾਹਿਬ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਮਨ ਰੂਪੀ ਪਾਰਾ ਮਾਰਿਆ ਹੈ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰ ਪਾਰੇ ਸਾਥ ਕਿਆ ਪਰੋਜਨ ਹੈ! ਮਾਰਿਆ ਪਾਰਾ ਤਾਂਬੇ ਨੂੰ ਸੁਵਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁ ਮਾਰਿਆ ਜੀ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਰਕੈ ਇਕੁ ਚਾਵਲ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਇਕੁ ਚਾਵਲੁ ਸਾਹਿਬ ਪਾਨ ਤੇ ਪਾਇ ਕਰ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਰਹਿੰਦਾ ਬਿਲੂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਡਾਲ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਕੇ ਤਾਂਈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰਖਿਆ॥੯੪॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਜੈਤਾ, ਨੰਦਾ ਆਦਿ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਜੈਤਾ ਤੇ ਭਾਈ ਨੰਦਾ ਤੇ ਭਾਈ ਪਿਰਾਗਾ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਦੇ ਹਜੂਰਿ ਆਏ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਅਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਐਸਾ ਉਪਦੇਸੁ ਦੇਈਏ ਜੋ ਅਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਕਰਤੇਂਤੁ ਕਰਨਾ ਕਿਛੁ ਨਾ ਰਹੇ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੋਚ ਕੇ ਤੁਸਾਂ ਸ੍ਵਾਸ ਸ੍ਵਾਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਭਜਨੁ ਕਰਨਾ ਤੇ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਤ ਬਾਹਰਿ ਆਵੈ ਤਿਸੁ ਸਮੇਂ ਸਬਦ ਦਾ ਪਰਚਾ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨਾ। ਤਾਂ ਓਹੁ ਏਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਲਗੇ ਵਰਤਣ। ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਆ ਤੁਸਾਂ ਨਿਤ ਨਮਿਤ ਕਰਮ ਛਡ ਦਿਤੇ ਹੈਨਿ, ਤੁਸੀਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਏ ਹੋ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਜੋ ਅਸਾਨੂੰ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਘਰ ਸੂਤਕ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਿਸਦੇ ਕਰਮ ਲੇਖੇ ਨਹੀਂ ਪਉਂਦੇ ਤੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਦੇ ਅਸੀਂ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੋ ਮਿਲੇ ਹਾਂ ਅਗਿਆਨ ਜੇਹਾ ਪਿਤਾ ਅਸਾਡਾ ਮ੍ਰਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਸਾਰਖਾ ਪੁਤ੍ਰ ਅਸਾਡੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਕਰਮ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ ਸੂਤਕ ਤਾਂ ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਓਨਾਂ ਕਹਿਆ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਆਗਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਤ੍ਰਾਸ ਨਾਭਿ ਥੀਂ ਉਪਜਤਾ ਹੈ ਸੋ ਜਨਮਤਾ ਹੈ ਸ੍ਵਾਸ ਨਾਸਕਾ ਦੁਆਰੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ ਸੋ ਮਰਤਾ ਹੈ। ਤੁਸਾਂ ਸ੍ਵਾਸ ਸ੍ਵਾਸ ਨਾਮ ਦਾ ਅਧਾਰੁ ਰਖਣਾ, ਅਸਾਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੋਈ ਨਾਹੀਂ ਹਥ ਆਂਵਦਾ, ਤਾਂਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਸਟ ਹੋਇ ਰਹੇ॥੯੫॥<noinclude></noinclude> lqmj304baa1xgv87dg5403myyducd5d 250 75154 239346 238928 2026-10-09T10:13:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||123}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਤਿਲੋਕਾ, ਤੋਤਾ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਤਿਲੋਕਾ ਪਾਰਕਾ ਤੇ ਭਾਈ ਤੋਤਾ ਮਹਿਤਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੇ ਹਜੂਰ ਆਏ: ਜੀ ਤੁਸਾਂ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਤੁਸੀਂ ਨਰਕ ਨਾ ਜਾਵੋਗੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ: ਅਸੀਂ ਸਭੇ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰੁ ਨਰਕ ਨ ਜਾਵੈਗਾ, ਤਾਂ ਨਰਕਾਂ ਸੁਰਗਾਂ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੈਨਿ? ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜਪਦੇ ਤਾਂ ਸਭੇ ਹੈਨਿ ਪਰ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲੇ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁ ਇਕਾਗਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਪਰਤੀਤ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਇਕਾਗਰ ਤੇ ਪਰਤੀਤ ਬਿਨਾਂ ਕਲਿਆਣੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸਾਂ ਕਹਿਣਾ ਜੋ ਬਾਬੇ ਜੀ ਨੂੰ ਤੇ ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਕਉਡਾ ਰਾਖਸੁ ਲੈ ਗਇਆ ਸੀ ਤੇ ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੇ ਤਪਤ ਕੜਾਹੇ ਵਿਚ ਪਾਵਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮਰਦਾਨੇ ਕਹਿਆ: ਬਾਬਾ ਜੀ ਏਸੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲਿ ਰਖਿਆ ਹੈਸੀ ਜੋ ਕੜਾਹੇ ਵਿਚ ਤਲਾਇੰਦਾ ਹੈਂ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਮਰਦਾਨਿਆਂ! ਤੂੰ ਕਹਾੜੇ ਵਿਚ ਹਥ ਡਾਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਆਖ ਕੇ। ਜਬ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਰਦਾਨੇ ਹਥੁ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਤੇਲੁ ਠੰਢਾ ਹੋਇ ਗਇਆ। ਰਾਖਸੁ ਚਰਨੀਂ ਆਣਿ ਲਗਾ। ਤਾਂ ਓਹ ਸ਼ੰਕਾਮਾਨ ਹੋਏ ਜੇ ਤਪਤ ਕੜਾਹੇ ਵਿਚ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਹਿਕੈ ਤੁਸੀਂ ਅਸੀਂ ਭੀ ਹਥੁ ਪਾਈਐ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜਗਤ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਦਾ ਕੜਾਹਾ ਤਪਤ ਹੈ। "ਤਪਤ ਕੜਾਹਾ ਬੁਝਿ ਗਇਆ ਗੁਰਿ ਸੀਤਲ ਨਾਮੁ ਦੀਓ।" {ਪੰਨਾ ੧੦੦੨} ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੈ ਤੇ ਨਾਮੁ ਜਪ ਕੈ ਸਭ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਿਵਿਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ॥੯੬॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਸਾਈਂ ਦਾਸ ਜੜੀਆ}'''}} ਭਾਈ ਸਾਈਂ ਦਾਸੁ ਜੜੀਆ ਸਭ ਕੁਲ ਕੁਟੰਬ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੋ ਸਬਦੁ ਸੁਣਨੈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਠਹਿਰਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਤੁਸਾਡਾ ਬਚਨੁ ਹੈ ਜੋ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਕਰ ਸਬਦੁ ਸੁਣਨਾ ਪੜ੍ਹਨਾ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਮਨ ਦਾ ਸਾਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਮਨੁ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ਤੇ ਹੁਣ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਆਵਣ ਕਰ ਤੈਨੂੰ ਸੋਝੀ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਧਰ ਤੇਰਾ ਮਨੁ ਚਲੈਗਾ ਓਸ ਦਾ ਫਲੁ ਅਨਿਤ ਦਿਖਾਇਕੈ ਫੇਰ ਮਨ ਨੂੰ ਸਬਦਿ ਵਿਚ ਜੋੜਨਾ। ਜਿਵੈਂ ਅੜੀਅਲੁ ਘੋੜਾ<noinclude></noinclude> kvg0ov0xe33poov69v4ah4wvhff2ipc 250 75155 239342 238932 2026-10-09T10:12:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||119}} {{rule}}</noinclude>ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਓਸ ਨੇ ਸਾਹਿਬ ਥੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੋ ਜੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪੜਿਆ ਕਰੀਏ ਕਿ ਨਾ ਪੜਿਆ ਕਰੀਐ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰੀਕਾ ਕਰਿਕੈ ਬਾਣੀਆਂ ਉਚਾਰੀਆਂ ਹੈਨਿ ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਬਦ ਦੀ ਛਾਇਆ ਨਹੀ ਲੀਤੀ, ਓਸ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਬਰਜਿਆ ਹੈ ਤੇ ਭਾਈ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਤਾਂ ਮਾਨੋਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਟੀਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੇ ਸਿਖੀ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦਾ ਰਿਦਾ ਗ੍ਯਾਨ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਰਿਦਾ ਸਬਦੁ ਹੈ ਜੋ ਸਿਖ ਦਾ ਰਿਦਾ ਸਬਦ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੈ ਸੋ ਬਿਸ਼ੱਕ ਓਹੁ ਪੜ੍ਹਨਾ॥੯੧॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਮੁਰਾਰੀ ਅਣਦ ਆਦਿ}'''}} ਮੁਰਾਰੀ ਅਣਦੁ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖੁ ਹੈਸੀ ਤੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨੀ ਸੀ ਤੇ ਭਾਈ ਕਲਿਆਣਾ ਤੇ ਭਾਈ ਨਾਨੋ ਲਟਕਣ ਤੇ ਜਾਤ ਬਿੰਦਰਾਓ ਤੇ ਆਲਮਚੰਦੁ ਹਾਂਡਾ ਤੇ ਸੈਸਾਰੂ ਤਲਵਾੜ ਜਗਿਆਸੀ ਹੈਸਨਿ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਏ ਤੇ ਕਹਿਆ: ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ ਜੀ! ਅਸਾਡਾ ਉਧਾਰੁ ਕੀਚੈ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਸਬਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ: ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ ਜੀ! ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਸਬਦੁ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਤਿਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਮਨੁ ਨੀਵਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਚ ਪਉਂਦੇ ਹਾਂ ਤਿਸ ਸਮੇਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਅਜੇ ਤੁਸਾਡਾ ਅਭਿਆਸ ਦ੍ਰਿੜੁ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵਿਉਹਾਰ ਦਾ ਤੇ ਦੁਰਮਤਿ ਦਾ ਅਭਿਆਸੂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਚਲਿਆ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਬਾਣੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸੁ ਏਸ ਜਨਮ ਪਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਓਹ ਭੀ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸੁ ਨਿਤ ਸ੍ਰਵਣ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋਇਆ। ਓਸ ਅਭਿਆਸੁ ਦੁਆਰੇ ਅਣਹੁੰਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਗਇਆ ਹੈ ਤੇ ਏਹ ਭੀ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸੁ ਨਿਤ ਸ੍ਰਵਣ ਦੁਆਰੈ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਇਹ ਸਚਾ ਅਭਿਆਸ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋਇਆਂ, ਓਹ ਅਭਿਆਸੁ ਵਿਸਿਮਰਣ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜੈਸੇ ਨਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੋਰ ਧਿਹ ਪਾਈਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਬੰਧੁ ਦ੍ਰਿੜੁ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਨੁ ਜੋ ਨੀਵਾਣੁ ਕੀਤਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਾਹੁ ਪਇਆਂ ਹੋਇਆਂ ਫੇਰ ਜਤਨੁ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸੁ ਦੁਆਰੇ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋਇਆ, ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋਈ॥੯੨॥<noinclude></noinclude> pknc1b8apeqfnpcli0flnlmfudp4xw0 250 75156 239347 238964 2026-10-09T10:14:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|124||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੇ ਦਉੜਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਾਰ ਅਸਵਾਰੁ ਓਸ ਨੂੰ ਅੱਗਾ ਵਿਖਾਇਕੈ ਤੇ ਮੋੜ ਲਿਅਵਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਗਾਂ ਤੇ ਮੋੜਦਿਆਂ ਸੁਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮਨੁ ਆਪਣਾ ਫੇਰਿ ਫੇਰਿਕੈ ਵਿਚ ਸਬਦ ਦੇ ਜੋੜਨਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਆਵੈਗਾ॥੯੭॥ {{center| '''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਪੈੜਾ ਕੋਹਲੀ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਪੈੜਾ ਕੋਹਲੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਸੀ। ਤੇ ਇਕ ਪੰਡਤੁ ਕਾਂਸ਼ੀ ਥੀਂ ਅਣਵਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਕਥਾ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਤੇ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸੁਣਾਇੰਦਾ ਸੀ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹੋਰ ਵੇਦਾਂਤ ਪੁੱਛਿਆ। ਤਾਂ ਓਸ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਕਾਂਸੀਂ ਥੀਂ ਆਪਣਾ ਪੁਤ੍ਰ ਭੇਜਕੇ ਅਣਵਾਇ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਪੰਡਤੁ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨਿੰਨ ਭਗਤੁ ਕਹਾਂਵਦਾ ਸੀ। ਇਕੁ ਦਿਨ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਪੰਡਤ! ਜੈਸੇ ਇਹ ਅਨਿੰਨ ਭਗਤਿ ਹੈਨਿ ਸਿਖ, ਤੈਸੇ ਹੋਰ ਥੋੜੇ ਹੈਨ। ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਸਾਇਤ ਭਲੀ ਗਿਣਕੈ ਲਗਨ ਸਗਨਿ ਮਨਾਇਕੇ ਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਜਕੇ, ਤੇ ਸਾਹਿਬ ਥੀਂ ਖਰਚ ਵਾਸਤੇ ਪੰਜ ਸੈ ਰੁਪਯਾ ਦਿਵਾਇਆ ਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤੋਰਿਆ। ਅਗੇ ਥੀਂ ਸਨਮੁਖ ਗਧਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਏਹੁ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਇਆ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ. ਤੁਸੀਂ ਅਨਿੰਨ ਭਗਤ ਕਹਾਂਵਦੇ ਹੋ ਤੇ ਗਧੇ ਦੇ ਸਗਨ ਥੀਂ ਮੁੜ ਆਏ ਹੋ? ਹੁਣ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਅਨਿੰਨ ਭਗਤਿ ਵੇਖੋ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਭਾਈ ਸਿਖੋ ! ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਰਾਜੇ ਸ਼ਿਵਨਾਭ ਦੀ ਨਗਰੀ ਪ੍ਰਾਣ ਸੰਗਲੀ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਛਡਿ ਆਏ ਹੈਨਿ, ਕੋਈ ਓਥੋਂ ਲੈ ਆਵੈ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਪੈੜਾ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਰਾਹਮੁਕਾਮ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਸੁਣਾਈ, ਲਿਖ ਦਿਤੀ ਤੇ ਪੰਜ ਪੈਸੇ ਕੋਈ ਸਿਖੁ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ ਅਰਦਾਸ, ਸੋ ਓਸ ਨੂੰ ਖਰਚ ਵਾਸਤੇ ਦਿਤੇ, ਓਸੇ ਰਾਹ ਉਠ ਤੁਰਿਆ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਹੇ ਪੰਡਿਤਾ! ਐਸੇ ਅਨਿੰਨ ਭਗਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ ਜੋ ਥਿਤ ਵਾਰ ਗ੍ਰਿਹ ਨਿਛਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਪੁਛਦੇ, ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੈ ਤੁਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਓਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਸੰਗਲੀ ਦੇ ਪੋਥੀ ਲੈਣ ਗਇਆ। ਸੰਗਲਾ ਦੀਪ ਵਿਚ ਜਾਇਕੈ ਪ੍ਰਾਣ ਸੰਗਲੀ ਦੇ ਸਾਥ ਹੀ ਬਹੁਤੇ ਪਦਾਰਥ ਭੇਟ ਲੈ ਆਇਆ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਚਰਨੀਂ ਆਇ ਲਗਾ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਭਾਈ ਪੈੜਾ! ਤੂੰ ਮੋਖ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਅਨਿੰਨ ਭਗਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਸੰਗਲੀ ਵਾਚੀ ਤਾਂ ਸਭ<noinclude></noinclude> 4wei0alj7aiahv1ec5nnd7huo9957xn 250 75157 239341 238933 2026-10-09T10:12:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|118||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਗੜੀਅਲੁ, ਮਥਰਾਦਾਸ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਗੜੀਅਲ ਤੇ ਭਾਈ ਮਥੁਰਾਦਾਸੂ ਦੋਵੇਂ ਪੰਡ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਲਿਆਂਵਦੇ ਹੈਸਨਿ ਤੇ ਪਰਵਾਰ ਵਾਲੇ ਸੇ। ਪੁਤ੍ਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਉਨ ਕੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਕਰਨਿ, ਰੁਗ ਛਕਾਵਨਿ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਜੈਸੇ ਅਸਾਡੀ ਟਹਿਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜੇ ਅਸੀਂ ਪਾਸ ਨ ਹੋਵੀਐ ਤਾਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਟਹਲ ਕਰਨੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਭੀ ਸਭੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲ ਸੇਵਾ ਕਰੀਏ; ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਪਰਸੰਨਤਾ ਲਈਏ। ਤਬ ਆਇਆਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਟਹਿਲ ਕਰਿਆ ਕਰਨ। ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਖ ਚਲੀ ਤਾਂ ਓਹ ਹਜ਼ੂਰ ਆਏ, ਬਡੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਏਸੇ ਕਰ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋਇਆ॥੮੯॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਗੰਗਾ ਸਹਗਲ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਗੰਗਾ ਸਹਗਲੁ ਬਡਾ ਸੂਰਮਾ ਹੈਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸਰਨ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਤੁਸੀਂ ਮਲੇਛਾ ਦੀ ਜੋ ਚਾਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹਰਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸ ਰਹਿਆ ਕਰੋ। ਤੁਸਾਡੀ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਾ ਭੀ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਨਾਮੁ ਤੇ ਗਿਆਨੁ ਭੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੈਗਾ। ਨਾਲੇ ਦੀਨ ਵਿਖੇ ਤੁਸਾਡਾ ਮੁਖ ਉਜਲਾ ਹੋਵੈਗਾ; ਨਾਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਕੇ ਕਾਜ ਪੂਰੇ ਹੋਵਨਿਗੇ। ਸਾਹਿਬ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਦੇ ਪਾਸ ਗੰਗਾ ਸਹਗਲੁ ਰਹਿਆ ਤੇ ਜੁਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਨਮੁਖ ਰਹੇ। ਏਸੇ ਕਰ ਓਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋਇਆ॥੯੦॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਹਰਵੰਸ ਤਪਾ}'''}} '''ਹਰਿਵੰਸੁ''' ਤਪਾ ਧਰਮਸਾਲ ਦੀ ਟਹਿਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜੋ ਸਿਖੁ ਭੁਖਾ ਆਵੈ ਓਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦੁ ਖੁਲਾਵੈ, ਜੋ ਥੱਕਾ ਆਵੈ ਓਸਦੇ ਗਰਮੁ ਪਾਣੀ ਨਾਲਿ ਪੈਰ ਧੋਵੈ, ਰੁਗ ਛਕਾਵੈ<ref>ਮੁਠੀਆਂ ਭਰੇ।</ref>। ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਰ ਭੂਰੇ ਪਾਇ ਦੇਵੈ। ਪਾਣੀ ਗਰਮੁ ਕਰਕੈ ਇਸਨਾਨੁ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤਿ ਕਰਾਏ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪੜੈ ਤੇ ਤੀਸਰੇ ਪਹਿਰ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਪੜੈ। ਤਾਂ ਸਿਖਾਂ ਕਹਿਆ ਸਾਹਿਬ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਜਾਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਹੋਰੁ ਬਾਣੀਆਂ ਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ<noinclude></noinclude> m3d55pfod8brkljvj4w6h05l2973m4a 250 75158 239343 238930 2026-10-09T10:13:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|120||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਜਗਨਾ ਨੰਦਾ ਆਦਿ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਜਗਨਾ ਤੇ ਭਾਈ ਨੰਦਾ ਤੇ ਭਾਈ ਭਾਨਾ ਸੁਹੜ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਏ। ਅਸੀਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਕੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਰੋਕਕੇ ਭਜਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰੁ ਕੋਈ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਆਵਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸਾਡਾ ਮਨੁ ਚਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਮਨੋਨਾਸ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾਂ ਖੈ ਤੇ ਤਤੁ ਗਿਆਨ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਏਕੱਠੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰੋ, ਜੈਸੇ ਸੋਦਰ ਦਾ ਛੱਕਾ ਪੜੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫਲੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਤਿੰਨਾਂ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸੂ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸਾਡਾ ਮਨੁ ਚਲਾਇਮਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: ਜੋ ਜੀ ਅਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੈ ਵਚਨੁ ਕੀਚੈ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਮਨੋਨਾਸ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਰੋਕਣ ਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣ ਮਨ ਦਾ ਘੋੜਾ ਹੈਨਿ। ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਕੁਟੀ ਬਿਖੈ ਰੋਕ ਰਖੋਗੇ ਤਾਂ ਮਨੋਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਖੈ ਜਗਤ ਦੇ ਝੂਠ ਜਾਣਨ ਕਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਝੂਠੇ ਮ੍ਰਿਗ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੀ ਨਿਆਈਂ ਝੂਠੇ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਵਾਸ਼ਨਾ ਖੈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤਤੁ ਗਿਆਨੁ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਸਬਦੁ ਸਭ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਜੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤਤੁ ਗਿਆਨ ਦ੍ਰਿੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਸਪਰ ਤਿੰਨੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਹੈਨਿ। ਮਨੋਨਾਸ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਖੈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਖੈ ਤੇ ਮਨੋਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਤੁ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਖੈ ਤੇ ਮਨੋਨਾਸ ਦੋਨੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੈਸੇ ਕੋਈ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਪਾਸੋਂ ਇਕੁ ਸਿਰੰਦ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਤੇ ਇਕੁ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਤੇ ਇਕੁ ਕਾਬਲ ਦਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਤੁਰੇ ਤੋ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਸਿਰੰਦ ਦਾ ਠਾਣਾ ਤਕੜਾ ਕਰ ਜਾਵਣਾ ਤੇ ਬਹੁੜੋ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਠਾਣਾ ਤਕੜਾ ਕਰ ਜਾਵਣਾ ਤੇ ਬਹੁੜੋ ਕਾਬਲ ਦਾ ਠਾਣਾ ਤਕੜਾ ਕਰਣਾ, ਜੋ ਮੁਦਈ ਤੁਸਾਡੇ ਜਬਰ ਹੈਨਿ, ਇਕਸ ਇਕਸ ਥੀਂ ਜਿੱਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਤੈਸੇ ਅਗਿਆਨ ਜੈਸਾ ਵੈਰੀ ਹੈ ਤੇ ਤਤੁ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾਂ ਖੈ ਤੇ ਮਨੋਨਾਸ ਤਿੰਨੇ ਅਭਿਆਸ ਹੋਵਨਿ ਤਉ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਸ ਸਾਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣਾ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਜਾਣਨਾ॥੯੩॥ {{center|◀■▶}}<noinclude></noinclude> p5erhyievxbx743rw0w1vjefll6yuoo 250 75159 239339 238935 2026-10-09T10:12:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|116||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਆਏ। ਆਨਿ ਦਰਸਨੁ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦਾ ਕੀਤਾ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਉਚਾਰੋ। ਤਾਂ ਕਾਹਨਾ ਬੋਲਿਆ: “ਓਹੀ ਰੇ ਮੈਂ ਓਹੀ ਰੇ। ਜਾ ਕਉ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਸਭ ਗਾਵਹਿ ਖੋਜਤ ਖੋਜ ਨ ਕੋਈ ਰੇ। ਜਾਕਉ ਨਾਰਦ ਸਾਰਦ ਸੇਵਹਿ, ਸੇਵਹਿ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾ ਰੇ। ਬ੍ਰਹਮੇ ਬਿਸਨ ਮਹੇਸ ਅਰਾਧਹਿ ਸਭ ਕਰਦੇ ਜਾਂਕੀ ਸੇਵਾ ਰੇ।” ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕਾ: ਅਬ ਕਲਜੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਏਨ੍ਹਾਂ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਸਭ ਲੋਕ ਵਿਖਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਵਿਰਤ ਹੋ ਜਾਵਨਗੇ। ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਕਾਹਨੇ ਸਰਾਪੁ ਦਿਤਾ। ਤੁਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਬਿਨਸੇਗਾ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਥੋਂ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਅਨਿਤ ਹੈਨਿ ਬਿਨਸਿਆਈ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਤਮਾਂ ਤਾਂ ਸਤਿ ਹੈ ਓਹ ਤਾਂ ਬਿਨਸਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਦੇਹਿ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਤਾਂ ਛਜੂ ਬੋਲਿਆ “ਕਾਗਦ ਸੰਦੀ ਪੁਤਰੀ ਤਊ ਨ ਤ੍ਰਿਯਾ ਨਿਹਾਰ। ਇਉਂ ਹੀ ਮਾਰ ਲੇ ਜਾਇਗੀ ਜਿਉਂ ਬਲੋਚਾਂ ਦੀ ਧਾੜਿ।" ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ, ਛਜੂ! ਏਹੁ ਗ੍ਰਿਸਤਿ ਵਿਚ ਪੰਥੁ ਚਲਾਇਆ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਵੀਚਾਰੁ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਏਹੁ ਵਚਨੁ ਅਤੀਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗ੍ਰਿਸਤੀ ਨੂੰ ਬਿਗਾਨੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਿਆਗੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਪੀਲੋ ਬੋਲਿਆ, “ਪੀਲੋ ਅਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੇ ਭਲੇ ਜੰਮਦਿਆਂ ਜੋ ਮੁਏ। ਓਨਾ ਚਿਕੜ ਪਾਵ ਨਾ ਡੋਬਿਆ ਨਾ ਆਲੂਦ ਭਏ।” ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਪੀਲੋ, ਜੰਮਣ ਮਰਣਾ ਪਰਵਾਣ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਸੁਖ ਦੁਖ ਹੈ। ਆਪ ਸੰਤ ਆਪਣਾ ਅਭਿਮਾਨ ਮਾਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਸਾਹੁ ਹੁਸੈਨ ਬੋਲਿਆ: “ਬੋਲਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾਇ ਵੇ ਅੜਿਆ। ਚੁਪ ਵੇ ਅੜਿਆ ਚੁਪ ਵੇ"! ਤੂੰ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਤੇਰੇ ਅਗੇ ਚੁਪ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਕਹਿਆ ਤਾਂ ਹਛਾ ਹਈ, ਪਰੁ ਚੁਪ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ॥੮੭॥ {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 34q2ivd4n6qn2cju4s449yqji0803kl 250 75160 239356 239010 2026-10-09T10:19:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|132||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਪਉੜੀ ਤੀਸਵੀਂ ਚਲੀ॥੩੦॥'''}}}} {{Block center|<poem>'''ਛਟਮ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿੱਖ'''}} '''ਲਸ਼ਕਰ ਭਾਈ ਤੀਰਥਾ ਗੁਆਲੀਏਰ ਸੁਇਨੀ ਹਰਿਦਾਸੁ।''' '''ਭਾਵਾ ਧੀਰੁ ਉਜੈਨ ਵਿਚਿ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਗੁਰੁ ਸਬਦਿ ਨਿਵਾਸ।''' '''ਮੇਲ ਵਡਾ ਬੁਰਹਾਨ ਪੁਰਿ ਸਨਮੁਖ ਸਿਖ ਸਹਜ ਪਰਗਾਸ।''' '''ਭਗਤ ਭਈਆ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਨਾਲ ਬੋਦਲਾ ਘਰੇ ਉਦਾਸ।''' '''ਮਲਕ ਕਟਾਰੂ ਜਾਣੀਐ ਪਿਰਥੀ ਮਲੁ ਜਰਾ ਖਾਸ।''' '''ਭਗਤੂ ਛੁਰਾ ਵਖਾਣੀਐ ਡਲੁ ਰੀਹਾਣੈ ਸਾਬਾਸ।''' '''ਸੁੰਦਰ ਸੁਆਮੀ ਦਾਸ ਦੁਇ ਵੰਸ ਵਧਾਵਣ ਕਵਲ ਵਿਰਾਸ''' '''ਗੁਜਰਾਤੇ ਵਿਚਿ ਜਾਣੀਐ ਭੇਖਾਰੀ ਭਾਬੜਾ ਲਾਸ''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਰਹਿਰਾਸੁ॥੩੦॥'''</poem>}} {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਤੀਰਥਾ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਤੀਰਥਾ ਲਸਕਰ ਬਾਦਿਸਾਹ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ. ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤਿ ਵਿਚ ਰੁੱਧੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਅਸਾਡਾ ਉਧਾਰੁ ਕਿਉਂ ਕਰ ਹੋਵੇਗਾ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਤੁਸਾਂ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲ ਕਰਨੀ। ਜੋ ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਘਾਸੁ ਖਵਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੈਸੇ ਜੋ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਕਰਕੈ ਗਿਆਨੁ ਤੇ ਭੁਗਤਿ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੈਨਿ, ਸੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਓਸ ਕਹਿਆ: ਅਸੀਂ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਰ ਪਛਾਣੀਐ ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਇਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਮੰਤ੍ਰੀ ਕਹਿਆ: ਜੋ ਹੰਸਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਨ ਜਾਈਐ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਥੀਂ ਖੋਜੁ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਦਾ, ਪਰੁ ਇਕੁ ਉਪਾਉ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਤਲਾਉ ਜਲ ਕਰ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੈ, ਉਪਰਿ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਪੰਖੀਆਂ ਦੀ ਚੋਗ ਡਾਲੀਐ ਤੇ ਰਾਖੇ ਉਪਰਿ ਬੈਠਣਿ ਜੋ ਬਿੱਲੀ ਕੋਈ ਆਵਣੀ ਨਾ ਪਾਵੈ। ਤਾਂ ਓਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਐਸੇ<noinclude></noinclude> e4gcb0xqqu5tmvrg0wkwte179v8ib9s 250 75161 239351 238926 2026-10-09T10:15:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||127}} {{rule}}</noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਉਨੱਤੀਸਵੀਂ ਚਲੀ॥੨੯॥'''}}}} {{center|'''ਛਟਮ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮ'''}} '''ਆਨੰਤਾ ਕੋ ਭਲੇ ਸਭ ਵਧਾਵਣ ਹਨਿ ਸਿਰਦਾਰਾ॥''' '''ਇਟਾ ਰੋੜਾ ਜਾਣੀਐ ਨਵਲੁ ਨਿਹਾਲੁ ਸਬਦ ਵੀਚਾਰਾ॥''' '''ਤਖਤੂ ਧੀਰ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਦਰਗਹੁ ਤੁਲੀ ਜਪੈ ਨਿਰੰਕਾਰਾ॥''' '''ਮਨਸਾ ਧਾਰੁ ਅਥਾਹੁ ਹੈ ਤੀਰਥੁ ਉਪਲੁ ਸੇਵਕ ਸਾਰਾ॥''' '''ਕਿਸਨਾ ਝੰਝੀ ਆਖੀਐ ਪੰਮੂ ਪੁਰੀ ਗੁਰੂ ਕਾ ਪਿਆਰਾ॥''' '''ਧਿੰਗੜੁ ਮੱਦੂ ਜਾਣੀਅਨਿ ਵਡੇ ਸੁਜਾਨ ਤਖਾਣ ਅਪਾਰਾ॥''' '''ਬਨਵਾਲੀ ਤੇ ਪਰਸਰਾਮ ਬਾਲ ਵੈਦ ਹਉ ਤਿਨਿ ਬਲਿਹਾਰਾ॥''' '''ਸਤਿਗੁਰ ਪੁਰਖੁ ਸਵਾਰਨ ਹਾਰਾ॥੨੯॥''' {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਅਨੰਤਾ ਤੇ ਕੁੱਕੋ}'''}}</poem>}} '''ਭਾਈ''' ਅਨੰਤਾ ਤੇ ਭਾਈ ਕੁਕੋ ਵਧਾਵਣ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਏ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਜੋ ਕੜਾਹੁ ਪ੍ਰਸਾਦੁ ਆਪਣੀ ਭੇਟ ਠਹਿਰਾਈ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਪ੍ਰੋਜਨ ਕਿਆ ਹੈ? ਹੋਰਨਾਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜੈਸੇ ਕੜਾਹ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵਸਤ ਸੁਟਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ: ਤੈਸੇ ਗੁਰ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਥੀਂ ਕਾਈ ਕਥਾ ਸੁਟਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ: ਤੈਸੇ ਜੋ ਸਿਖੁ ਆਪਣੀ ਖਸਲਤ ਕਿਰਤਿ ਖਰੀਆਂ ਕਰਨਿ ਜੁ ਕਾਈ ਸੁਟਣ ਵਾਲੀ ਨਾ ਹੋਵੈਗੀ ਸੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵਨਿਗੇ, ਐਸਾ ਮਹਾਰਾਜੁ ਦਾ ਨਾਮੁ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕਾਲ ਵਿਖੇ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥੧੦੧॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਨਿਵਲਾ ਨਿਹਾਲੂ}'''}} ਭਾਈ ਨਿਵਲਾ ਤੇ ਭਾਈ ਨਿਹਾਲੂ ਗੁਰੂ ਹਰ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਏ: ਅਸਾਡਾ ਉਧਾਰੁ ਹੋਵੈ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜੈਸੇ ਕਾਸਟ ਮੈਂ ਅਗਨਿ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੇ ਮਥੇ ਬਿਨਾਂ ਨਿਕਸਤੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਾਸਟ ਨੂੰ ਸੇਕੁ ਭੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਪਰ<noinclude></noinclude> 6pkcwqztzp8lqiihb81yseb78yy3ue3 250 75162 239352 238995 2026-10-09T10:17:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|128||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਜਬ ਮਥਨ ਵਾਲੇ ਬੈਠਕੇ ਮਥਤੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਅਗਨਿ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕਾਸਟ ਅਗਨਿ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਤੇ ਦੁਧ ਵਿਚ ਘ੍ਰਿਤ ਹੈ ਪਰ ਸੰਜਮ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਸਤਾ, ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਮਥ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਘਿਉ ਨਿਕਸਤਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਪਾਠ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਰ ਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰੁ ਗਿਆਨੁ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨੇ ਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਨਿਵਲਾ ਤੇ ਨਿਹਾਲੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਨ। ਜੋ ਸ੍ਰੋਤਾ ਸਰਧਾ ਕਰਕੈ ਸੁਣੈ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭੈ ਆਵੈ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ। ਆਪ ਭੀ ਜੀਵਨਿ ਮੁਕਤਿ ਹੋਏ ਤੇ ਹੋਰ ਭੀ ਜੋ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੇ ਸੌ ਭੀ ਜੀਵਨਿ ਮੁਕਤਿ ਹੋਵੈ॥੧੦੨॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਤਖਤੂ ਧੀਰ ਆਦਿ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਤਖਤੂ ਧੀਰ, ਭਾਈ ਦਰਗਹ ਤੁਲੀ ਤੇ ਭਾਈ ਮਨਸਾ ਧਾਰ ਤੇ ਭਾਈ ਤੀਰਥ ਉਪਲ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੁਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਏ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੋ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਜੀ! ਜੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਥੀਂ ਵੀਚਾਰ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੀ ਤੇ ਭਾਈ ਨਿਵਲੇ ਤੇ ਨਿਹਾਲੂ ਦੇ ਮੁਖ ਥੀਂ ਸੁਣ ਕੈ ਮਨ ਵਿਚ ਭੈ ਆਂਵਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੁਰਮਤਿ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਸ਼ਬਦੁ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਵਕਤੇ ਵਿਚ ਚੌਦਹਿ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸ੍ਰੋਤੇ ਵਿਚ ਭੀ ਚੌਦਹ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਤੁਰਤ ਹੀ ਗਿਆਨੁ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਥੋੜੇ ਗੁਣ ਸ੍ਰੋਤੇ ਵਕਤੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਢਿੱਲ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਵਕਤੇ ਵਿਚ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਸਹਜੇ ਸ੍ਰੋਤੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਪੁਛਿਆ: ਜੀ! ਓਹੁ ਕੌਣ ਗੁਣ ਹੈਨਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਸੁਣਾਈਐ-</br> {{gap}}ਸਲੋਕ- ਵਾਗਮੀ ੧॥ ਵਿਆਸ ੨॥ ਸਮਾਸਵਿਤ ੩॥ ਪ੍ਰਿਅ ਕਥਾ ਸਥਾਵ ੪॥ ਸਤਿ ਵਾਕੁ ੫॥ ਸੰਦੇਹ ਛਿਦ ੬॥ ਅਸੇਖ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਕੁਸ਼ਲੋ ੭॥ ਨਖਿਆਤ ਵਿਖੇਪਕਿਤ ੮॥ ਅਵਿੰਗੋ ੯॥ ਜਨਰੰਜਕੋ ੧੦॥ ਜਿਤੁ ਸਭੋ ੧੧॥ ਨ ਹੰਕ੍ਰਿਤ ੧੨॥ ਧਾਰਮਕ ੧੩॥ ਸੰਤੋਖੀ ੧੪॥ ਚਤੁਰ ਦਸ ਗੁਣਾ ਉਤਮੁ ਵਕਤਾ ਪ੍ਰਾਣੀਤਾਇਐ" ॥</br> {{gap}}ਇਤਨੇ ਗੁਣ ਵਕਤੇ ਵਿਚ ਹੋਵਨਿ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਕੈ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਤਾਂ ਵਾਗਮੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਦ ਸਮਝੇ, ਜਿਤਨੇ ਸ੍ਰੋਤੇ ਹੋਵਨਿ {{nop}}<noinclude></noinclude> 8ayl7h7oo3e5k7p6akhospogjpnl3jz 250 75163 239358 239012 2026-10-09T10:21:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|134||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਬਾਦਸਾਹਿ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਤਾਂ ਬਾਦਿਸਾਹਿ ਏਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸਨੁ ਕਰਕੈ ਬਹੁਤ ਪਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਕਹਿਆ ਏਨਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ ਬਾਗ ਵਿਚ ਦੇਹੋ। ਤਾਂ ਚੰਦੂ ਦੇ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਆਈ। ਤਾਂ ਜੋੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ, ਓਨ੍ਹਾਂ ਬਾਦਸਾਹਿ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਤੁਸਾਡੀ ਸਾਇਤ ਬੁਰੀ ਹੈ; ਜੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਗੁਆਲੇਰ ਵਿਚ ਜਾਇ ਤਪਸਿਆ ਕਰੈ ਤਬ ਤੁਸਾਨੂੰ ਸੁਖ ਹੋਵੈਗਾ। ਤਾਂ ਬਾਦਿਸਾਹਿ ਬਾਗ ਵਿਚ ਜਾਇਕੈ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਲੀ ਦਿਨ ਗੁਆਲੇਰ ਵਿਚ ਬੈਠਕੇ ਤਪੁ ਕਰੋ। ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਤੁਰਤ ਤੁਸਾਨੂੰ ਸੱਦ ਲੇਵਾਂਗੇ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਗੁਆਲੇਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਭਾਈ ਹਰਿਦਾਸ ਸੁਇਨੀ ਆਦਿ ਦਰਸਨੁ ਕੀਤਾ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਤੁਸਾਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਿ ਅਸੀਂ ਏਥੇ ਆਏ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਚੰਦੂ ਗੁਆਲੇਰ ਦੇ ਰਾਖਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਭੇਜਿਆ ਤੁਸਾਨੂੰ ਮੈਂ ਵਡਾ ਧਨੁ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਔਖੀ ਜਾਗਾ ਰਖਣਾ, ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਿ ਲਿਖਿਆ ਏਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਰਖਣਾ ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹੀ ਗੁਆਲੇਰ ਦੇ ਰਹਨਿ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਲਨਿ। ਤੇ ਭਾਈ ਹਰਿਦਾਸ ਪੰਜੀਸ ਮਣ ਰੋਜ਼ ਆਟਾ ਤੇ ਪੰਜ ਮਣ ਘਿਉ, ਤੇ ਪੰਜ ਮਣ ਖੰਡੁ ਹੋਰੁ ਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਹੋਵਨ ਹਿਤ ਭੇਜੇ। ਜਿਤਨੇ ਬੰਦੀ ਵਿਚ ਹੈਸਨਿ ਸਭ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਜਬ ਚਾਲੀਸ ਦਿਨ ਬੀਤੇ ਤਾਂ ਭਾਈ ਜੇਠੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਰੂਪ ਕਰਿਕੈ ਬਾਦਿਸਾਹਿ ਨੂੰ ਭੈਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਤਾਂ ਬਾਦਿਸਾਹਿ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਜੋ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੈ ਖਾਇਆ ਹੈ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਜੇਠੇ ਆਇਕੈ ਕਹਿਆ ਹੈ: ਜੋ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਹੁਗੇ ਤਾਂ ਭੈ ਤੁਸਾਡਾ ਦੂਰਿ ਹੋਵੈਗਾ। ਜਬ ਬਾਦਿਸਾਹਿ ਫੇਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜੇ ਸਭ ਦੀ ਬੰਦ ਖਲਾਸ ਕਰੋ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਂਵਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਬਾਦਿਸਾਹਿ ਸਭ ਦੀ ਬੰਦ ਖਲਾਸ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਭਾਈ ਹਰਿਦਾਸ ਨੂੰ ਭੀ ਸਾਥਿ ਲਿਆਏ। ਤਾਂ ਬਾਦਸਾਹਿ ਨੂੰ ਸਾਹਿਬ ਇਕੁ ਅਮੋਲਕ ਮੌਤੀ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਬਾਦਸਾਹੁ ਘਰਿ ਲੈ ਗਇਆ, ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਜਾਇ ਦਿਤਾ ਤਾਂ ਬੇਗਮ ਕਹਿਆ: ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮੋਤੀ ਹੋਵੈ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੇ ਗਲਿ ਅਠੋਤਰੀ ਮਾਲਾ ਐਸੇ ਹੀ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਹੈਸੀ, ਚੰਦੂ ਦੇ ਘਰਿ ਸਾਹਿਬ ਸਰੀਰੁ ਛੋਡਿਆ ਹੈ ਉਸ ਥੋਂ ਪੁੱਛੋ। ਤਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪੁਛਿਆ: ਓਹੁ ਮੁਕਰਿਆ, - ਮੈਥੇ ਮੋਤੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿਆ, ਇਸਦੀ ਬਾਂਹ ਅਸਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰੋ, ਏਹ ਅਸਾਡਾ ਖੂਨੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਥੀਂ ਮੋਤੀ ਲੈ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਤਾਂ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਚੰਦੂ<noinclude></noinclude> i70flnbmfsz5yrwmthkrlxtf7f90x7q 250 75164 239355 238922 2026-10-09T10:19:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||131|}} {{rule}}</noinclude>ਜੋ ਰਾਹੁ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਪੁੱਛਦਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਉਲਟਾ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਹੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਤੈਸੇ ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਥੀਂ ਪੁਛਦਾ ਨਹੀਂ ਓਹ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ॥੧੦੪॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਧਿੰਗੜ ਤੇ ਮੱਦੂ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਧਿੰਗੜ ਤੇ ਭਾਈ ਮਦੂ ਤਿਖਾਣੁ ਬਡੇ ਸੁਜਾਣ ਹੈਸਣਿ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨੀ ਆਏ ਤੇ ਲੰਗਰ ਦੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਚੀਰਨਿ, ਚੌਂਕੀਆਂ ਤੇ ਮੰਜੇ ਬਣਾਂਵਦੇ ਰਹਣ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਜੋ ਕੰਮ ਹੋਵੈ ਸੋ ਕਰ ਦੇਵਨ ਤੇ ਕਥਾ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸਭ ਕੰਮ ਵਿਸਾਰ ਕੈ ਕਥਾ ਸੁਣਨਿ ਤੇ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤੀਂ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨਾਨੁ ਕਰਾਇਨ ਤੇ ਆਪ ਭੀ ਇਸਨਾਨੁ ਕਰਨਿ ਤੇ ਬਾਣੀ ਜਪਨਿ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਸਮਾਂ ਹੋਇਆ ਗੁਰੂ ਕੀ ਚਰਨੀ ਆਇ ਲਗੇ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੈ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਆਪਣੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਦਿਆਂ ਪ੍ਰਾਣ ਛੋਡੇ! ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿਖਾ ਤੇ ਜਾਇ ਖੜੋਤੇ॥੧੦੫॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ (ਭਾਈ ਬਨਵਾਲੀ ਤੇ ਪਰਸਰਾਮ}'''}} ਭਾਈ ਬਨਵਾਲੀ ਤੇ ਪਰਸਰਾਮ ਬਾਲ ਵੈਦ ਹੈਸਨਿ। ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਖੁ ਸਾਧ ਰੋਗੀ ਹੋਵੈ ਓਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸੋਂ ਔਖਧਿ ਦੇਵਨਿ ਤੇ ਤੁਰਕੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਿ ਭੀ ਜਾਵਨਿ। ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਭੀ ਗਾਵਨਿ। ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਓਨ੍ਹਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਜੀ! ਕਲਿਆਣੁ ਤਾਂ ਸਭਸੇ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾਂ ਇਤਨੀ ਕਿਉਂ ਲਿਖੀ ਹੈ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ, ਔਖਪਿ ਤੁਸਾਡੇ ਘਰ ਸਭਣਾਂ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਹੈਨਿ, ਪਰੁ ਕੈ ਤੁਸੀ ਕੈ ਤੁਸਾਡਾ ਕੋਈ ਸ਼ਗਿਰਦ, ਜੋ ਰੋਗੀ ਦੀ ਨਾਟਕਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਦੀ ਕਫ ਨੂੰ ਪਛਾਣਕੇ ਔਖਧਿ ਦੇਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਸੰਜਮ ਦਸਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਰੋਗੁ ਕਟੀਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੁ ਜੇ ਔਖਧਿ ਭੀ ਕੋਲ ਹੀ ਹੋਵਨਿ ਤੇ ਰੋਗੀ ਭੀ ਹੋਵਨਿ ਤਉ ਭੀ ਵੈਦ ਬਿਨਾਂ ਰੋਗੁ ਨਹੀਂ ਕਟੀਦਾ। ਤੈਸੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋ ਹੈਨਿ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵੇਖ ਕਰਿ ਸਬਦੁ ਦਾ ਉਪਦੇਸੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥੧੦੬॥ {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 0t9ye807rdp0uyargo3qea1pndwctsw 250 75165 239359 239019 2026-10-09T10:22:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||135}} {{rule}}</noinclude>ਨੂੰ ਲਿਆਏ ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਾਲਿ ਓਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਕੈ ਨਿਕਾਸ ਦਿੱਤਾ ਜੀਉ ਓਸਦਾ, ਤੇ ਬੰਦੁ ਬੰਦੁ ਕਰਿਕੈ ਗੰਦੀ ਖਾਈ ਵਿਚ ਪਾਇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਅਮੋਲਕ ਮੋਤੀ ਬਾਦਿਸਾਹਿ ਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰੁ ਲਸ਼ਕਰ ਚੀਰਕੇ ਬਾਦਿਸਾਹਿ ਦੇ ਤੰਬੂ ਨੂੰ ਆਇਆ, ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਤੀਰ ਮਾਰਿ ਕੈ ਓਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਬਾਦਸਾਹਿ ਦੇਖਕੈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਕਹਿਆ: ਕਿਛੁ ਮੰਗੋ। ਏਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ: ਅਸਾਨੂੰ ਰੁਖਸਦੁ ਕੀਚੈ। ਵਿਦਾ ਹੋਕੇ ਤੇ ਹਰਿਦਾਸ ਨੂੰ ਭੀ ਵਿਦਾ ਕੀਆ, ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਸਦਾ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲ ਕਰਨੀ॥੧੦੮॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਧੀਰੋ ਉਜੈਨੀ}'''}} ਭਾਈ ਧੀਰੋ ਉਜੈਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸੋ ਸਾਰਾ ਦਿਨੁ ਜਿਥੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨੁ ਹੋਵੈ ਸੋ ਸੁਣੈ ਤੇ ਰਾਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦੁ ਖਾਇਕੈ ਪਹਰਿ ਰਾਤਿ ਜਾਂਦੇ ਲਗਿ ਆਪਿ ਕੀਰਤਨੁ ਕਰੇ ਤੇ ਪਹਰਿ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੇ ਉਠਕੈ ਇਸਨਾਨੁ ਕਰਕੈ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪੜੈ ਤੇ ਛੇਵੀਂ ਮਹੀਨੀਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਵੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਓਸ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਥੀਂ ਪੁਛਿਆ: ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਜੀ! ਸਾਧ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲਛਣਾਂ ਕਰਿ ਜਾਣੀਦੇ ਹੈਨ? ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਸਲੋਕ-'''“ਮਤ੍ਰੰ ਰਾਮ ਰਾਮ ਨਾਮੰ ਧ੍ਰਾਨੰ ਸਰਬਤ੍ਰ ਪੂਰਨਹ॥ ਗ੍ਰਾਨੰ ਸਮ ਦੁਖ ਸੁਖ ਜੁਗਤਿ ਨਿਰਮਲ ਨਿਰਵੈਰਣਹ॥ ਦਯਾਲੰ ਸਰਬਤ੍ਰ ਜੀਆ ਪੰਚ ਦੋਖ ਬਿਵਰਜਿਤਹ॥ ਭੋਜਨੰ ਗੋਪਾਲ ਕੀਰਤਨੀ ਅਲਪ ਮਾਯਾ ਜਲ ਕਮਲ ਰਹਤਹ॥ ਉਪਦੇਸੰ ਸਮ ਮ੍ਰਿਤ ਸਤਹ ਭਗਵੰਤ ਭਗਤਿ ਭਾਵਨੀ॥ ਪਰ ਨਿੰਦਾ ਨਹ ਸ੍ਰੋਤਿ ਸ੍ਰਵਣੈ ਆਪੁ ਤ੍ਗਿ ਸਗਲ ਰੇਣੁਕਹ॥ ਖਟ ਲਖ ਪੂਰਨ ਪੁਰਖਹ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਸਾਧ ਸ੍ਹਜਹਨ'''॥੪੦॥{ਪੰਨਾ ੧੩੫੭} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਏਨ੍ਹਾਂ''' ਛੇਆਂ ਲਖਣਾਂ ਦੁਆਰੇ ਸਾਧ ਸਿਖ ਜਾਣੀਦੈ ਹੈਨਿ। ਮੰਤ੍ਰ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਹੈ, ਤੇ ਧਿਆਨੁ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਮੁ ਚੀਟੀ ਪਰਜੰਤ ਇਕ ਚੇਤਨ ਸੱਤਿਆ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਦੁਖ ਤੇ ਸੁਖ ਤੇ ਗਿਆਨੁ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮ ਭਾਸਤਾ ਹੈ, ਹਰਖ ਸੋਗੁ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ। ਸਭ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇ ਭੇਜੇ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਅਸਾਡਿਆਂ {{center|<poem></poem>}}<noinclude></noinclude> 72v875hhana881u64v5tjejulhwef90 250 75166 239353 238923 2026-10-09T10:17:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||129}} {{rule}}</noinclude>ਤੈਸੀ ਹੀ ਧੁਨਿ ਕਰੈ। ਜੈਸੀ ਛੰਦ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੋਵੈ ਤੈਸੀ ਪੜੈ। ਵਿਆਸ ਸਮਾਸਵਿਤ- ਜਿਥੇ ਰਸ ਦਾ ਅਸਥਾਨੁ ਹੋਵੈ ਤੇ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਤਿ ਠਹਿਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੈ ਓਥੈ ਵਿਸਤਾਰੁ ਕਰੈ, ਜਿਥੈ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਤਿ ਉਦਾਸ ਹੋਵੈ ਓਥੇ ਸੰਛੇਪ ਹੀ ਕਰੈ। ਤੇ ਕਥਾ ਅਜੇਹੀ ਮਿੱਠੀ ਕਰੈ ਜੋ ਸਭਨਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਲਗੇ ਤੇ ਵਚਨੁ ਸਚਾ ਕਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨੁ ਕੈ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕੈ ਕਰਮੁ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਰਿਦਾ ਹੋਵੈ ਸੋਈ ਅਰਥੁ ਕਰੈ। ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਹਿਸਾ ਹੋਵੈ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੈ ਉਸ ਦਾ ਸੰਸਾ ਨਿਵਿਰਤ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤੇ ਜੇਹਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਹੋਵੈ ਤੇਹੀ ਹੀ ਸਾਖੀ ਲਿਆਵੈ, ਜੇਹੇ ਸ੍ਰੋਤੇ ਹੋਵਨਿ ਤੈਸਾ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸਟਾਂਤ ਦੇਵੈ ਤੇ ਸਭਨਾਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਥਾ ਵਿਚ ਵਿਖੇਪ ਨਾ ਕਰੈ। ਜੌ ਕਥਾ ਹੋਰ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਭਾਊ ਦੀ ਨ ਕਰੈ। ਤੇ ਸਰੀਰ ਕਰਕੇ ਭੀ ਸੂਧਾ ਹੋ ਬੈਸੇ, ਤੇ ਮਨ ਕਰਕੈ ਭੀ ਸਰਲ ਹੋਵੈ। ਤੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਕਥਾ ਸ੍ਰੋਤੇ ਸੁਣਨਿ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਰੰਗ ਚੜਦਾ ਜਾਵੈ ਤੇ ਸਾਰੀ ਸਭਾ ਜੀਤੀ ਜਾਵੈ ਤੇ ਨੇਤ੍ਰ ਤੇ ਸ੍ਰਵਣ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਵਕੜੇ ਦੇ ਮੁਖਿ ਧਿਰ ਹੀ ਹੋਵਨਿ, ਆਪਣਾ ਮਨੁ ਨੀਵਾਂ ਰਖੇ ਤੇ ਜੋ ਕਥਾ ਕਰੇ ਸੋ ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਆਪਿ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਧਾਰ ਲੇਵੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਸੰਤੋਖੀ ਰਖੈ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਨ ਕਰੈ। ਮੰਗੈ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਦੇਵੈ ਸੋ ਲੈ ਲੇਵੈ ਰਾਜੀ ਹੋਕੇ। ਏਹੁ ਚੌਦਾਂ ਗੁਣ ਜਿਸ ਵਕਤੇ ਵਿਚ ਹੋਵਨਿ, ਉਸ ਥੀਂ ਕਥਾ ਸੁਣੇ। ਅਗੇ ਸ੍ਰੋਤੇ ਨੂੰ ਚੌਦਹ ਗੁਣ ਏਹ ਚਾਹੀਦੇ ਹੈਨਿ:</br> {{gap}}ਸਲੋਕੁ- "ਭਗਤੋ ਵਕਤਰੇ ਅਗਰਬਤਾ ਸੁਤ ਰੁਚਹ ਚੰਚਲ ਹੀਨ ਪਟਹ। ਪ੍ਰਸਨ ਅਖਸਚ ਬਹੁਤੋ ਅਨਾਲਸੋ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਜਿਤੀ ਸੁਤਹ। ਦਾਤਾਤਿ ਪਕਤ ਕਥੰਤਰਾ ਸੁਚੈਵ ਪਰ ਦੰਭੋ ਜਿਤਾ ਸ੍ਰਬਦਾ। ਏਤੇ ਯਸਵ ਸੰਤ ਨਿਰਮਲ ਗੁਣਾ ਵੈਕੁੰਠੋ ਪ੍ਰਸਸਤਾ ਸਦਾ"।</br> {{gap}}ਏਹੁ ਚੌਦਹ ਗੁਣ ਸ੍ਰੋਤੇ ਦੇ ਹੈਨਿ। ਜੋ ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਕਰਿ ਵਕਤੇ ਦੀ ਭਗਤਿ ਕਰੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗਰਬੁ ਨ ਕਰੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਹਾਂ। ਤੀਜਾ, ਕਥਾ ਦੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਧਾ ਹੋਵੈ। ਚੌਥੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤੇ ਵਚਨਾਂ ਦੀ ਭੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾ ਕਰੈ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਚਤੁਰ ਹੋਵੈ ਤੇ ਛਠਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਸਪਤਮਾ ਬਹੁਤੁ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਸੁਣੇ ਹੋਵਨਿ ਤੇ ਅਠਵਾਂ ਆਲਸੁ ਨ ਕਰੈ ਤੇ ਨਾਵਾਂ ਕਥਾ ਦੇ ਵੇਲੇ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਨਾ ਕਰੈ। ਦਸਵਾਂ {{nop}}<noinclude></noinclude> iymco3anqqy388apcyy72tagcpxikjg 250 75167 239350 238977 2026-10-09T10:15:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|126||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਮੀਆਂ ਜਮਾਲ}'''}} '''ਮੀਆਂ''' ਜਮਾਲ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੁਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਇਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਆਇਕੇ ਲੀਤਾ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਤੇ ਕਹਿਆ ਜੋ ਜੀ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਸਿਖੁ ਕਰੀਏ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਸਿਦਕ ਨਾਲਿ ਪੜ੍ਹਣੀ। ਏਹੁ ਸਰੀਰ ਜਿਤਨੇ ਹੈਨਿ ਸਭ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸਭਨਾਂ ਵਿਚ ਚੇਤੰਨ ਇਕੁ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਚੇਤੰਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਓਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੋ ਇਕੋ ਚੇਤੰਨ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਖਾਵਣ ਕਰ ਸਭ ਕੋਈ ਰੱਜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ? ਤੇ ਇਕਸ ਦੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਅਗਿਆਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜੈਸੇ ਘਟ ਮਟ ਮੈਂ ਅਕਾਸੁ ਏਕੁ ਹੀ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਘਟ ਮੇਂ ਪਦਾਰਥੁ ਪਾਈਤਾ ਹੈ ਤਿਸ ਹੀ ਤੇ ਨਿਕਲਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਟ ਮੇਂ ਦੀਪਕੁ ਪ੍ਰਕਾਸਤਾ ਹੈ ਤਿਸਕਾ ਅੰਧੇਰੁ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਭੋਜਨੁ ਖਾਣਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਕਾ ਧਰਮੁ ਹੈ, ਅਰੁ ਗਿਆਨ ਕਾ ਸਮਝਣਾ ਮਨ ਕਾ ਧਰਮੁ ਹੈ ਤੇ ਆਤਮਾ ਸਰਬਦਾ ਸਾਖੀ ਹੈ। ਸੁਜਾਤੀ ਵਿਜਾਤੀ ਸੁਗਤਿ ਤੀਨੋਂ ਭੇਦਾਂ ਤੇ ਨਿਆਰਾ ਹੈ। ਸਜਾਤੀ ਭੇਦੁ ਕਹੀਐ ਇਕੁ ਆਤਮਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਚੇਤੰਨ ਹੋਰ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਮਨੁਖ ਕੇ ਸਾਥ ਦੂਸਰਾ ਮਾਨੁਖ ਹੋਵੈ ਸੋ ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਿਜਾਤੀ ਭੇਦੁ ਕਹੀਐ ਇਕੁ ਆਤਮਾ ਚਿਤੰਨੁ ਹੈ ਅਰੁ ਦੂਜਾ ਜਗਤੁ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਮਨੁਖ ਕੇ ਸਾਥ ਬ੍ਰਿਛੁ ਕਹੀਐ ਸੋ ਤਾਂ ਜਗਤੁ ਭਰਮ ਕਰ ਭਾਸਤਾ ਹੈ। ਅਰੁ ਸੁਗਤਿ ਭੇਦੁ ਕਹੀਐ ਜੈਸੇ ਮਨੁਖ ਕੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਤਿ ਅੰਗ ਹੈ, ਸੋ ਤੋ ਆਤਮਾ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਦੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਤਿ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਤਾਂ ਤੇ ਆਤਮਾ ਐਸਾ ਕਹਿਆ ਹੈ। '''"ਸਭ ਕੇ ਮਧ ਸਭ ਹੂੰ ਤੇ ਨਿਆਰੋ॥ ਜਿਉ ਜਲ ਭੀਤਰਿ ਦੀਸਤ''' '''ਤਾਰੋ"'''। ਸਰੀਰ ਮਟਕੇ ਨਿਆਈਂ ਹੈ! ਤੇ ਆਤਮਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਨਿਆਈਂ, ਵਿਚ ਭੀ ਭਾਸਤਾ ਹੈ ਤੇ ਨਿਆਰਾ ਬੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਸੋਈ ਸਿਖੁ ਹੈ॥੧੦੦॥ {{center|◀■▶}}<noinclude></noinclude> 3prf9gy8dihv1ecqy65vq0ptog28r3v 250 75168 239357 239018 2026-10-09T10:19:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||133}} {{rule}}</noinclude>ਹੀ ਕੀਆ। ਸਭ ਪੰਖੀ ਆਵਨਿ ਤੇ ਚੁਗ ਚੁਗ ਜਾਵਨਿ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਸ਼ੋਭਾ ਜਾਇ ਕਰਨ। ਇਕਨਾ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਮਾਨਸਰ ਪਰ ਜਾਇ ਸ਼ੋਭਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਹੰਸਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ, ਅਸੀਂ ਓਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਇਕੈ ਸ਼ਰਧਾ ਵਧਾਈਐ ਜੋ ਸਦਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਹੈ। ਤਾਂ ਇਕ ਜੋੜੀ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਉੱਡਕੈ ਓਨ੍ਹਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਥਿ ਲੈਕੇ ਉਸ ਤਲਾਉ ਤੇਂ ਆਇ ਬੈਠੀ, ਹੋਰ ਚੋਗ ਚੁਗਨਿ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਰਾਖਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਾਇ ਕਹਿਆ: ਜੋ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਆਈ ਹੈ, ਮਹਾਂ ਉਜਲ ਹੈਨਿ ਤੇ ਹੋਰੁ ਚੋਗੁ ਨਹੀਂ ਚੁਗਦੇ। ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੁੱਧ ਅਰੁ ਮੋਤੀ ਸਾਥ ਲਿਆਇਆ; ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਵਿਛਾਏ ਤੇ ਜਲ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਿਆਰਾ ਕਰਕੈ ਖਾਧਾ ਤੇ ਅਮੋਲਕ ਮੋਤੀ ਉਗਲਕੇ ਕੱਢੇ ਤੇ ਉਡਿ ਗਏ, ਜਬ ਓਹੀ ਮੋਤੀ ਜੌਹਰੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਏ ਤਾਂ ਇਕੁ ਇਕੁ ਅਮੋਲਕ ਮੋਤੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮਾਨਿ ਹੈ। ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਤੈਸੇ ਤੂੰ ਸਭਨਾਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਹੁ। ਕੋਈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਮੋਲਕ ਵਚਨ ਜੋ ਹੈਨਿ ਸੋ ਤੈਨੂੰ ਵਿਚਾਰੁ ਸੁਣਾਇਕੈ ਉਧਾਰ ਕਰਿ ਜਾਵੇਗਾ॥੧੦੭॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਹਰਿਦਾਸ ਸੁਇਨੀ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਹਰਿਦਾਸੁ ਸੁਇਨੀ ਗੁਆਲੀਏਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਸਭ ਸਿਖਾਂ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਨ ਬਚ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਚੰਦੂ ਸਾਹੀ ਮਹਾਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਿ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚੁਗਲੀ ਖਾਧੀ, ਸੋ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਜੀ ਦੇ ਬੇਟੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਆਪ ਨੂੰ ਸਚਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਕਹਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ। ਅਗੇ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਪਾਸ ਉਸ ਨੇ ਬੇਟੀ ਦੀ ਸਗਾਈ ਛਿਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਹਿਤ ਭੇਜੀ ਸੀ ਤੇ ਸਾਹਿਬ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੇ ਬਾਦਿਸਾਹਿ ਦੇ ਅੱਗੇ ਉਸ ਨੇ ਚੁਗਲੀ ਕਰਕੈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈਸੀ ਤੇ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਸਰੀਰੁ ਤਿਆਗਿਆ ਸੀ। ਉਸੇ ਬਾਦਸਾਹਿ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਜੋ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਦਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ; ਤਾਂ ਬਾਦਸਾਹਿ ਦੇ ਆਦਮੀ ਬੁਲਾਵਨ ਆਏ। ਤਾਂ ਸਿਖ ਕਹਿਆ: ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ! ਮਲੇਛ ਬੁਰੇ ਹਨ। ਤੇ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਅਜ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਹੋਇਕੈ ਦਰਸਨੁ ਦੇਵਾਂਗੇ ਤੇ ਚੰਦੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਰਣੀ ਦਾ ਫਲੁ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਜੀ ਜਾਇ<noinclude></noinclude> qrvnxz0g5rqoh9cyu2ugs2qb8udx0qk 250 75169 239354 239002 2026-10-09T10:18:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|130||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਜੋ ਸੁਣੇ ਸੋ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਯਾਰਵਾਂ ਵੰਡ ਖਾਵੈ ਤੇ ਬਾਰਵਾਂ ਜੋ ਕਥਾ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਥੀਂ ਵਿਪਰਜੈ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗੁ ਕਰੈ। ਤੇਰਵਾਂ ਸਰੀਰ ਭੀ ਸੁਚ ਰਖੇ। ਚੌਧਵਾਂ ਦੰਭੁ ਨ ਕਰੈ ਰਿਦੇ ਕਰਿ ਸੁਣੇ। ਏਹੁ ਚੌਦਾਂ ਗੁਣ ਸ਼੍ਰੋਤੇ ਵਿਚ ਹੋਵਨਿ, ਤਾਂ ਓਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੁ ਤੁਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਭਾਈ ਨਿਹਾਲੂ ਵਿਚ ਸਭੇ ਗੁਣ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੁਸਾਂ ਭੀ ਨਿਹਾਲੂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਕਰਨੀ। ਓਸ ਦੇ ਮਿਲਨ ਕਰਿ ਸਭੇ ਗੁਣ ਕਿਉਂ ਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵਨਗੇ॥੧੦੩॥ {{center|''' ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਕਿਸ਼ਨਾ ਝੰਝੀ ਪੰਖੂਪੁਰੀ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਕਿਸ਼ਨਾ ਝੰਝੀ ਤੇ ਭਾਈ ਪੰਮੂ ਪੁਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੁਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਏ : ਜੋ ਅਸਾਡਾ ਉਧਾਰ ਕਰੋ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ : ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਨਾਮ ਵਡਾ ਜਹਾਜੂ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਨਾਮ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਪਰ ਚੜਿ ਬੈਠੋ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਉਚਾਰ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ! ਕਈ ਸਿਖ ਸਬਦ ਪੜ ਸੁਣ ਕੇ ਖੋਟੇ ਕਰਮ ਛੋਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਕਈ ਸਿਖ ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਗੁਰੂ ਕਾ ਸ਼ਬਦੁ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰੁ ਸਮਾਂ ਪਾਇਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕੁ ਗਿਆਨ ਬਧ ਦਾ ਕਲਿਆਣੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ? ਜੋ ਅਗਿਆਨੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਓਸ ਦੇ ਪਾਪ ਕਟੀਦੇ ਹੈਨਿ, ਅਗੇ ਜਗਿਆਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਗਿਆਸੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨੁ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਦਾ ਗਿਆਨੁ ਦ੍ਰਿੜੁ ਹੋਤਾ ਹੈ ਪਰੁ ਜੋ ਗਿਆਨ ਬਧ ਹੈ ਓਹ ਆਪਣੇ ਮਾਨ ਵਾਸਤੇ ਪਾਠੁ ਸੁਣ ਕੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋਇ ਬੈਠਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਵਾਸਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦ੍ਰਿੜ ਹੈ। ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਓਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗਿਆਨੁ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ। ਜੈਸੇ ਕਿਸੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਣਾ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਰਾਹੁ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਤਾਂ ਪੁੱਛਕੇ ਚਲਿਆ ਜਾਂਵਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਓਹ ਅਗਿਆਨੀ ਭੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੰਗਤਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਤੁਰੀ ਹੋਈ ਮਿਲੀ ਹੈ ਤੇ ਓਹੁ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲਿ ਚਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਓਹੁ ਜਗਿਆਸੀ ਭੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਰਾਹੁ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਓਹੁ ਗਿਆਨੀ ਭੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਪਰ<noinclude></noinclude> e5xgrw3h88rk8wdlfd1z0gj6co1s316 250 75170 239362 239016 2026-10-09T10:23:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|138||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਹੀ ਰਹਿਆ। ਤਾਂ ਓਸ ਸਿਖ ਪੁਛਿਆ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸੌ ਜੋ ਅਸਾਡਾ ਪੁਤ੍ਰ ਸਹੀ ਮਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸਾਂ ਇਸਦਾ ਵਿਵਾਹ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਤਾਂ ਓਸ ਕਹਿਆ: ਮੇਰਾ ਪੁਤ੍ਰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਰਿਖੀ ਹੈਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਏਹ ਜੋ ਬਹੂ ਹੈ ਸੋ ਵੇਸਵਾ ਹੈਸੀ, ਏਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸਾਦੁ ਆਨਕੇ ਅੱਗੇ ਰਖਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਖਿ ਦਾ ਧਿਆਨੁ ਵੇਸਵਾ ਵੱਲ ਆਇਆ, ਤੇ ਵੇਸਵਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਿਖਿ ਵਲ ਆਇਆ। ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰੁ ਅੰਤੁ ਹੋਇਆ। ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਘਰਿ ਜਨਮੁ ਲੀਤਾ। ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਕੀਤੀ, ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਲੜਕੀ ਭੀ ਏਥੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ, ਸ਼ਬਦੁ ਸੁਣੇਗੀ, ਮੁਕਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੈਗੀ। ਤਾਂ ਉਸ ਕਹਿਆ ਜੇ ਤੁਸਾਨੂੰ ਇਤਨੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈਸੀ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਥੀਂ ਪੁਤ ਦੀ ਆਰਜਾ ਵਧਾ ਲੈਂਦੇ। ਤਾਂ ਉਸ ਕਹਿਆ: ਗੁਰੂ ਥੀਂ ਝੂਠੇ ਪਦਾਰਥ ਕਿਆ ਮੰਗਣੇ ਹੈਨਿ; ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿਣਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਧਰਮੁ ਹੈ॥੧੧੧॥ {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 0irt5eamltxynbww7f41ytb6e9feryk 250 75171 239361 239015 2026-10-09T10:22:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||129}} {{rule}}</noinclude>ਥੀਂ ਪੁੱਛਿਆ: ਜੋ ਕੂਪੁ ਕਿਉਂਕਰ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਹੋਵੈ? ਤਾਂ ਓਸ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਬਿੱਲੀ ਬਾਹਰਿ ਕੱਢਣੀ, ਬਹੁਰੋ ਹਜਾਰੂ ਡੋਲੁ ਜਲ ਦਾ ਕੱਢਣਾ ਕੂਪ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਹੋਵੈਗਾ। ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬਿੱਲੀ ਕੱਢਣੀ ਭੁੱਲ ਗਈ ਤੇ ਹਜਾਰੂ ਡੋਲੂ ਕੱਢਿਆ। ਫੇਰ ਪੰਡਤ ਦੇ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: ਡੋਲ ਜਲ ਦੇ ਭੀ ਕੱਢੇ ਹੈਨਿ, ਕੂਪ ਪਵਿਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਕਹਿਆ ਲਖ ਡੋਲੁ ਕਢੋ। ਤਾਂ ਉਸ ਲਖੁ ਡੋਲੂ ਕੱਢਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਕਹਿਆ: ਹੁਣ ਭੀ ਕੂਪ ਪਵਿਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂ ਜੋ ਬਿੱਲੀ ਵਿਚ ਪਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਪੰਡਤ ਕਹਿਆ: ਜੋ ਲਗੁ ਬਿੱਲੀ ਨਾਂ ਕਢੋਗੇ ਤਉ ਲਗ ਪਵਿਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੈਸੇ ਜਉ ਲਗੁ ਹਉਮੈ ਨਾ ਨਿਵਿਰਤ ਹੋਵੈ ਤਉ ਲਗ ਕੋਈ ਕਰਮੁ ਨਹੀਂ ਫਲ ਦੇਤਾ। ਤੁਸਾਂ ਹਉਮੈ ਨਿਵਿਰਤ ਕਰਨੀ। ਤੁਸਾਡਾ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋਵੈਗਾ॥੧੧੦॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਭਿਖਾਰੀ ਭਾਬੜਾ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਭੇਖਾਰੀ ਭਾਬੜਾ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਜਿਥੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਭਗਤਿ ਹੋਵਨਿ ਸਿੱਖ ਸਾਧ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਮੇਸੁਰ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਪੋਖਨਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਚਰਚਾ ਕਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹੇ। ਇਕਸ ਦਿਨ ਇਕ ਸਿਖ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਥੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ: ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਕਿਸੇ ਸਿਖ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਵਹੁ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਤੁਸੀਂ ਗੁਜਰਾਤ ਜਾਵਹੁ। ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਖ ਭਾਈ ਭਿਖਾਰੀ ਪਾਸ ਆਇਆ। ਅਗੇ ਭਾਈ ਭਿਖਾਰੀ ਓਸ ਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਗਇਆ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਦੇਖੇ ਤਾਂ ਓਸ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਦਾ ਵਿਵਾਹੁ ਹੈ। ਭੂਖਣ ਬਣਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਬਸਤ੍ਰ ਸੀਵਾਈਦੇ ਹੈਨਿ। ਹੋਰੁ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੰਗ ਰਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਇਕਸ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਕਾਠੀਆਂ ਦਾ ਬਿਬਾਨੁ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾ ਬਣਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਤਾਂ ਓਸ ਸਿਖ ਪੁਛਿਆ: ਏਹੁ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾ ਸਮਿਆਨੁ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਭਲਕੇ ਤੁਸਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੇ। ਜਦ ਰਾਤਿ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਦਾ ਵਿਵਾਹੁ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਕੀਤੇ ਤੇ ਬਹੂ ਨੂੰ ਘਰਿ ਲੈ ਆਇਆ ਤਾਂ ਸੂਲ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਮ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਓਹੋ ਗੌਣ ਗਾਵਨਿ ਵਾਲੇ ਮਾਰੂ ਗਾਵਨਿ ਲਗੇ। ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਕਾਠੀਆਂ ਤੇ ਉਹੀ ਬਿਬਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਇ ਕੇ ਚਿਖਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸਿਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪਰਸੰਨ<noinclude></noinclude> 4fg88hhpxylg32vkqrn8op9joqu2ods 250 75172 239360 239014 2026-10-09T10:22:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|136||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਕਰਮਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈਨ। ਤੇ ਨਿਰਵੈਰ ਸਰਬ ਜੀਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਉਪਦੇਸੁ ਸਮ ਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਭੀ ਤੇ ਸਤੂ ਨੂੰ ਭੀ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਗਵੰਤ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਭਸ ਨੂੰ ਭਗਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੇ। ਤੇ ਸਰਬ ਜੀਆਂ ਤੇ ਦਇਆਲੁ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਭਜਨੁ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨੁ ਦਾ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਅਲੇਪ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਅਨਿੱਤ ਕਰ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਦਇਆਲੁ ਸਭਨਾਂ ਜੀਆਂ ਤੇ ਹੈਨਿ। ਪੰਚ ਦੋਖਾਂ ਥੀਂ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਤੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਾ ਕਰਿ ਸੁਣਦੇ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਏਨ੍ਹਾਂ ਖਟ ਲੱਖਣਾਂ ਦੇ ਦੁਆਦਸ ਗੁਣ ਹੈਨਿ। ਏਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਜੋ ਪੂਰਨ ਹੈਨਿ ਸੋਈ ਸਾਧ ਹੈਨਿ। ਜੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਏਹੁ ਗੁਣ ਹੈਨ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਖ ਹੈ, ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਗੁ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਏਹੁ ਗੁਣ ਭੀ ਆਂਵਦੇ ਹੈਨਿ॥੧੦੯॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ, ਕਟਾਰੂ ਆਦਿ}'''}} '''ਬੁਰਹਾਨ''' ਪੁਰ ਵਿਚ ਭਗਤਿ ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਤੇ ਭਾਈ ਬੋਦਲਾ ਮਲਕ ਕਟਾਰੂ ਪ੍ਰਿਥੀਮਲੁ ਜਰਾਂਦੀ ਹੋਰੁ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਿਖ ਹੈਸਨਿ। ਤੇ ਭਗਤੁ ਛੁਰਾ ਭਾਈ ਡਲੂ ਰਿਹਾਣੁ ਭਾਈ ਸੁੰਦਰ ਭਾਈ ਦਾਸ ਵਧਾਵਣੁ, ਸਭੇ ਸਿਖ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣਿ ਆਏ: ਅਸਾਡਾ ਉਧਾਰੁ ਕਰੋ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ, ਤੁਸਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਧਰਮਸਾਲਾ ਬਣਾਵਣੀ, ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਕੀ ਚਰਚਾ ਕਰਣੀ, ਤੇ ਆਰਤੀ ਚਰਨ ਕਵਲ ਪੜਿਕੈ ਭੋਗੁ ਪਾਵਣਾ। ਰਹਿਰਾਸਿ ਪੜਨੀ, ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਛਕਿਕੈ ਪਹਰਿ ਰਾਤਿ ਜਾਂਦੀ ਤੀਕਰੁ ਕੀਰਤਨੁ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਕੀਰਤਨੁ ਸੋਹਿਲਾ ਪੜਿਕੈ ਰਾਤੀਂ ਜਾਇ ਸਉਣਾ, ਤੇ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਇਸਨਾਨੁ ਕਰਕੈ ਕੰਠਿ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪੜਨੀ। ਜੋ ਸਿਖ ਪ੍ਰਸਾਦੁ ਦਾ ਅਰਥੀ ਹੋਵੈ ਤਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦੁ ਛਕਾਵਣਾ, ਜੋ ਬਸਤ੍ਰ ਦਾ ਅਰਥੀ ਹੋਵੈ ਤਿਸਨੂੰ ਬਸਤ੍ਰ ਦੇਵਣਾ। ਹੋਰ ਸੰਗ੍ਰਾਂਦਿ ਉਮਸਿਆ ਗੁਰਪੁਰਬ ਉਤੇ ਦੀਪਮਾਲਾ ਵਿਸਾਖੀ ਉਪਰ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੋਵੈ ਰੁਪਯਾ ਮੋਹਰ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਿਕੈ ਕੜਾਹ ਕਰਨਾ, ਜੋੜੁ ਕਰਨਾ; ਤੇ ਮਨ ਨੀਵਾਂ ਰਖਣਾ; ਹਉਮੈ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰਿ ਵਿਚ ਕੂਪ ਹੈਸੀ, ਤਿਸ ਵਿਚ ਬਿੱਲੀ ਪਈ ਸੀ, ਓਸ ਨੇ ਪੰਡਤ<noinclude></noinclude> 1yjy68p7lq6mc75zla8xnzdtqumpwbd 250 75173 239369 239030 2026-10-09T10:25:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|144||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਭਾਨੂੰ ਬਹਿਲ}'''}} ਭਾਈ ਭਾਨੂੰ ਬਹਿਲੁ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਕਰੈ ਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਣ ਕਰੈ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਛਿਵੇਂ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਪਾਸ ਓਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ: ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ! ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦਾ ਮਤੁ ਹੈ ਜੋ ਤਪ ਤੇ ਤੀਰਥ ਵਿਸ਼ੇਖ ਹੈਨਿ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਤੁ ਹੈ ਬਰਤ ਤੇ ਨੇਮ ਵਿਸ਼ੇਖ ਹੈਨਿ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਵਿਸੇਖ ਕਹਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਕਾਈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂਤੇ ਐਸਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੋਵੈ ਜੋ ਸਭਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਆਵੈ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ : ਇਕ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਭ ਜੀਅ ਜੰਤ ਉਤਪਤਿ ਕੀਤੇ ਤੇ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਭੀ ਉਤਪਤਿ ਕੀਤੇ। ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਜੋ ਕਿਸੈ ਨੂੰ ਲੋਚਾ ਹੋਵੈ ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਲੇਹੋ। ਤਾਂ ਵਿਖਈਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਭੋਗ ਧਨੁ ਲੀਤਾ, ਅਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਗਿਆਨੁ ਲੀਤਾ, ਧਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਧਿਆਨੁ ਲੀਤਾ ਅਰੁ ਯੁਗੀਸਰਾਂ ਨੇ ਸਮਾਧਿ ਲੀਤੀ, ਅਰ ਤਪਸੀਆਂ ਨੇ ਤਪ ਲੀਤਾ, ਅਰ ਤੀਰਥ ਬਾਸੀਆਂ ਨੇ ਤੀਰਥ ਲੀਤੇ ਅਰ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਨਿਤ ਨਮਿਤ ਕਰਮ ਲੀਤੇ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਚਿੰਤਾਮਣਿ ਪੁਰਾਣੇ ਬਸਤ੍ਰ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਮੇਂ ਲਪੇਟ ਰਖਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਜੋ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮੁ ਲੀਤਾ। ਤਾਂ ਨਾਮੁ ਬੋਲਿਆ: ਜੇ ਕਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਕਰਾ ਦੇਵਾਂ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ: ਅਸਾਡਾ ਮਹਾਰਾਜ ਹੋਵੈ, ਤਾਂ ਨਾਮ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਜੋ ਗਰੀਬੀ ਰਖਣੀ, ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੋਗੇ॥੧੧੮॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਬਦਲੀ ਸੋਢੀ, ਸੇਠ ਗੁਪਾਲ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਬਦਲੀ ਸੌਢੀ ਤੇ ਸੇਠ ਗੁਪਾਲ ਗੁਰੂ ਕੇ ਹਜ਼ੂਰ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਦੇ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਨੁ ਕੀਤਾ: ਅਸੀਂ ਕੌਨਸਾ ਧਰਮੁ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰੀਏ? ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਿਵ ਚਲਣਾ। ਜਿਤਨਾ ਫੁਹਾਰੇ ਦਾ ਜਲੂ ਨੀਵਾਣ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਤਨਾ ਹੀ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਥਮੀ ਜੋ ਸਭ ਥੀਂ ਨੀਵੀਂ ਹੈ ਸੋ ਸਭਨਾ ਦੇ ਉਪਰਿ ਆਂਵਦੀ ਹੈ, ਨਿੱਕੀ ਅੰਗੁਲੀ ਜੋ ਆਪਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਹਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੱਲਾ ਛਾਪ ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਈਦਾ ਹੈ। ਬਾਵਨ ਚੰਦਨ ਜੋ ਨੀਵਾਂ ਹੈ ਸੋ ਸਭਨਾਂ ਬਿਰਛਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿ<noinclude></noinclude> gayoszw0888jkel2fv8i98h6i50me98 250 75174 239368 239024 2026-10-09T10:25:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||143}} {{rule}}</noinclude>ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ, ਜੈਸੇ ਅਕਾਸੁ ਸਰਬ ਘਟਾਂ ਮਟਾਂ ਵਿਚ ਵਿਰਾਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਐਸੇ ਜਾਣ ਕੇ ਬਹੁੜੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਜਪਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦ੍ਰਿੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਭੂਮਕਾ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਭਗਤਿ ਹੈਨਿ ਜੋ ਨਾਮੁ ਜਪਣਾ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਮਨੁ ਨੀਵਾਂ ਰਖਣਾ। ਤੁਸਾਡਾ ਏਸੇ ਕਰਿ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੈਗਾ॥੧੧੬॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਸੇਠ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਜੈਤਾ ਸੇਠ ਗੁਰੂ ਕੇ ਦੁਆਰੇ ਰਹੇ ਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਓਸ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਥੀਂ ਪੁਛਿਆ: ਜੋ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਜੀ! ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ ਜੋ ਗਿਆਨੁ ਜਿਸਨੂੰ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਭਗਤਿ ਕਿਆ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਹੀ ਇਸਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਗਿਆਨੁ ਭਗਤਿ ਥੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ ਪਾਂਵਦਾ, ਪਿੰਗੁਲਾ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਘ੍ਰਿਤ ਬਾਸਨ ਨੂੰ ਭੀ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭੀ ਸਨਿਗਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਨਿਰਾ ਘਿਉ ਪੀਚੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਫਿਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁੜੋ ਜੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪੀਵਣ ਕਰ ਉਦਰੁ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਤਾ ਹੈ; ਜੁਲਾਬੂ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਜੇ ਕਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਖਾਂਸੀ ਤੇ ਛਾਤੀ ਪਰ ਬੋਝ ਉਤਪਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰ ਔਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਜੇ ਮਿਸਰੀ ਨਾਲਿ ਮਿਲਾਇਕੇ ਖਾਈਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਭੀ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖਾਂਸੀ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਪੇਟੁ ਭੀ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ਤੇ ਛਾਤੀ ਤੇ ਬੋਝ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੈਸੇ ਰੂਖਾ ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ; ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ ਪਾਂਵਦਾ ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਰਕ ਸੁਰਗ ਝੂਠ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਖਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਖਿਆਂ ਵਿਚ ਨਿਰਭੈ ਹੋਕੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਪਾਪੂ ਕਰਨ ਲਗਦਾ ਹੈ; ਏਹੁ ਉਦਰ ਦਾ ਖੁਲਿ ਜਾਵਣਾ ਹੈ। ਤੇ ਜੇ ਕੱਚਾ ਗਿਆਨੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਹਉਮੈਂ ਰੂਪੀ ਖਾਂਸੀ ਕਰਿ ਢਾਹਿ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਛਾਤੀ ਦਾ ਬੋਝ ਇਹੁ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਭਗਤਿ ਰੂਪੀ ਮਿਸਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਸਭੇ ਵਿਘਨ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਿਤਾਪ੍ਰਤਿ ਵਧਦਾ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜਾਇ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥੧੧੭॥<noinclude></noinclude> t2tutmncz4mc8g1ce13kw16mmycweg8 250 75175 239370 239025 2026-10-09T10:25:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||145}} {{rule}}</noinclude>ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸਾਂ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਰਹਿਣਾ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਜੀਤਿਆਂ ਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਏਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਜੀਤਦਾ ਹੈ, ਜੈਸੇ ਫਿਰੰਗ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੈਨਿ। ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਊਚਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਸੋ ਨੀਚੇ ਉਤਰਦਾ ਆਂਵਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਨੀਵਾਂ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਸੋ ਉਚਾ ਚਲਿਆ ਆਂਵਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਜੀਤੇ ਤਿਸੁ ਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਹਾਰੇ ਤਿਸੁ ਜੀਤ ਹੈ ਤੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਚਲਣਾ “ਹਾਰ ਚਲੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਗੁ ਜੀਤਾ"॥੧੧੯॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਸੁੰਦਰ ਚੱਢਾ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਸੁੰਦਰ ਚੱਢਾ ਆਗਰੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਭਨਾਂ ਧਰਮਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਭਜਨੁ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵ, ਹਜ਼ੂਰ ਭੀ ਤੇ ਹੋਰ ਥੇ ਭੀ ਸਭਨਾਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਕਰੇ। ਇਕ ਸਮੇਂ ਸਾਹਿਬ ਛਿਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਥੀਂ ਭਾਈ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਛਿਆ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ? ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਤਿਗੁਰ ਹੈਨਿ ਪਰੁ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਚੌਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇਵਣ ਵਾਲੇ ਹੈਨਿ। ਇਕ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਗੁਰੂ ਹੈਨਿ, ਜੋ ਭਿੰਗੀ ਨਿਕੀ ਕੀੜੀ ਨੂੰ ਲਿਆਇਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰਖਕੇ ਤੇ ਦੁਆਰੇ ਤੇ ਆਪ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਓਸ ਦੇ ਧਿਆਨ ਕਰਿ ਕੀੜੀ ਭਿੰਗੀ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ, ਪਰੁ ਇਕੁ ਜਾਤ ਦੀ ਕੀੜੀ ਨੂੰ ਭਿੰਗੀ ਕਰਤੀ ਹੈ, ਸਭ ਕੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਇਕ ਪਾਰਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਗੁਰੂ ਹੈਨਿ, ਜੋ ਧਾਤੁ ਨੂੰ ਪਰਸੁ ਕਰਨਿ ਤੇ ਸੁਵਰਨਿ ਕਰ ਦੇਤੇ ਹੈਨਿ, ਪਰੁ ਪਾਰਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤੇ ਇਕੁ ਬਾਵਨ ਗੁਰੂ ਹੈਨਿ, ਜੋ ਸਭ ਬਿਰਛਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਪਰੁ ਰੁਤ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਤੇ ਇਕ ਦੀਪਕ ਗੁਰੂ ਹੈਨਿ, ਸਭ ਦੀਪਕ ਆਪ ਸਮਾਨ ਕਰ ਲੈਤੇ ਹੈਨਿ ਪਰੁ ਬੱਟੀ ਤੇਲ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਐਸੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹੈਨਿ: ਕੋਈ ਸਿਖ ਹੋਵੈ ਜੋ ਸਰਧਾ ਕਰਿ ਨਿਤਾਪ੍ਰਤ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੈ ਓਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਕੈ ਆਪ ਭੀ ਨਿਰੰਕਾਰ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਗਿਆਨੁ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰੁ ਕੋਈ ਸਾਧਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਕੁ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਦਾ ਮੇਲੁ ਹੀ ਕਲਿਆਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।੧੨੦॥<noinclude></noinclude> cjkq5ptrq45gxo63zxmpoygv6meqven 250 75176 239365 239020 2026-10-09T10:24:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|140||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਸੋ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਜੋ ਨਿਰਚਾਹ ਹਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਸੁਖ ਝੂਠੇ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਨਿਰਜਾਚਿਆ ਪਦਾਰਥੁ ਲੈਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਜੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਭੇਜਿਆ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਓਸ ਵਿਚੋਂ ਭੀ ਵੰਡ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਜੋ ਕੀਰਤਨੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਆਪਣੇ ਕਲਿਆਣ ਵਾਸਤੇ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਥੋਹੜੇ ਬਹੁਤੇ ਤੇ ਰਾਜੀ ਹੈਨਿ ਸੋ ਭੀ ਨਿਹਕਾਮ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੇ ਜੇਹੜਾ ਕਾਮਨਾਂ ਥੀਂ, ਲੋਭ ਥੀਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਓਹੁ ਭੀ ਗੰਧ੍ਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਫੇਰ ਮਾਨੁਖ ਜਨਮੁ ਪਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ। ਸੋ ਏਸੇ ਲੋਕ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿਹਕਾਮ ਕੀਰਤਨੁ ਕਰਦੇ ਰਹੋ, ਪਰਮੇਸਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵਹੁਗੇ॥੧੧੨॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਚੂਹੜ ਚਉਝੜ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਚੂਹੜ ਚਉਝੜ ਲਖਣਊ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਟੁਰਦਿਆਂ ਫਿਰਦਿਆਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮੁ ਜਪਦਾ ਰਹੇ। ਛਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਪਾਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ: ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ! ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਮੂਲੁ ਕਿਆ ਹੈ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਮਨ ਨੀਵਾਂ। ਸਿਖੀ ਦੇ ਟਾਸ ਕਉਣ ਹੈਨਿ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ। ਸਿਖੀ ਪੜ੍ਹ ਕੌਣ ਹੈਨਿ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ! ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ। ਸਿਖੀ ਦਾ ਫਲੁ ਕੌਣ ਹੈ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਸ਼ਬਦ ਸਮਝਣਾਂ, ਇਹ ਸਿਖੀ ਦਾ ਫਲੁ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤੇ ਆਤਮਾ ਸਤਿ ਜਾਤਾ ਹੈ, ਸੋਈ ਸਿਖੁ ਹੈ॥੧੧੩॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਭਾਨਾ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਭਾਨਾ ਸਨਮੁਖਿ ਸਿਖੁ ਪਿਰਾਗ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਸੋ ਤਿਸ ਨੇ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਪਾਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਮੇਰਾ ਕਲਿਆਣੁ ਕਰੋ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਸਦਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਨਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨੀ। ਤਾਂ ਓਸ ਕਹਿਆ: ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਜੀ! ਕਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ ਜੋ ਬਾਰੰਬਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਵਦਾ ਹੈ ਸੋ ਤਾਂ ਉਸ ਪਰ ਖਿਝਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਬਾਰੰਬਾਰ ਰਾਮ ਰਾਮ ਨਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਕਿਆ ਫਲੁ ਹੋਵੈਗਾ? ਤਾਂ<noinclude></noinclude> 1t6e1nse4z7lmvmgzskfmqceaum1403 250 75177 239366 239023 2026-10-09T10:25:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||141}} {{rule}}</noinclude>ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਜੈਸੇ ਕੋਈ ਆਜਿਜ਼ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਵੈਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਤਾਂ ਓਹੁ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨਾਮੁ ਲੈ ਕਰਿ ਪੁਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਵੈਰੀ ਆਪ ਹੀ ਭੈ ਕਰਿ ਛੋਡ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰੁ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕੋਈ ਨੌਕਰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਛਡਾਇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਪਾਸ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਛਡਾਇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਜੋ ਪੁਰਖ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿਕ ਵੈਰੀਆਂ ਥੀਂ ਭੈਮਾਨ ਹੋ ਕਰਿ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮੁ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਓਹ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹਚਾ ਦੇ ਕੇ ਪਾਪਾਂ ਥੀਂ ਰਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰਿ ਮਹਾਰਾਜ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਨਿਸਤਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਤਰਕੀਆਂ ਨਿੰਦਕਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਨਾਮ ਦਾ ਤਿਆਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਫਲੁ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਰਸੁ ਸਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਪਰਪੱਕ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਮਿਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਅੰਧੀ ਕਰ ਫਲੁ ਗਿੜ ਜਾਤਾ ਹੈ ਸੋ ਗੰਦਾ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਜੇ ਸਿਖ ਸਬਦ ਨੂੰ ਤੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਉਚਾਰਨ ਤੇ ਵਣ ਨਿਤ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਗਿਆਨ ਕਰ ਪਰਪੱਕ ਗਿਆਨੀ ਹੋ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਤੇ ਮਿਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਜੋ ਨਿੰਦਕਾਂ ਦੇ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੈ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਛੋਡਤੇ ਹੈਨਿ ਸੋ ਜਨਮ ਮਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ॥੧੧੪॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਜਟਾ ਤਪਾ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਜਟਾ 'ਤਪਾ ਸਜੋਣਪੁਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਆਇਆ, ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਮੇਰਾ ਕਲਿਆਣੁ ਕਰੋ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ। ਤੁਸਾਂ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਕਰਨਾ ਤੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਉਚਾਰੂ ਕਰਨਾ। ਤਾਂ ਓਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹ ਜੀ ਕਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ ਗਿਆਨ ਬਿਨਾਂ ਗਤਿ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਇਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰਿ ਚਾਰ ਦੁਆਰੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ, ਜੈਸੇ ਹਰਿ ਮੰਦਰਿ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਦੁਆਰੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਸ ਦੁਆਰੇ ਓਹੁ ਅੰਦਰਿ ਪ੍ਰਵੇਸੁ ਕਰੇ 'ਸੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸੇਖ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਨਾਮ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰ ਹੋਰੁ ਚਾਰੇ ਗੁਣ ਆਂਵਦੇ ਹੈਨਿ। ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਤਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗੂ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤਾਂ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਔਰ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੈ ਜਪਦਾ<noinclude></noinclude> hatrovwfqolgxg16pchpb3umu3x3u6w 250 75178 239367 239029 2026-10-09T10:25:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|142||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਹੈ ਤਾਂ ਜੋਗ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਟੁਰਦੇ ਜਾਵਨਿ ਕਰਿ ਚਰਣ ਚਰਣ ਵਿਚ ਅਸਮੇਧ ਜਗ ਦਾ ਫਲੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਚਨਾਂ ਦੇ ਸੁਣਨ ਤੇ ਮਨੁ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਏਹੁ ਉਪਾਸਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤਿ ਦਾ ਜੋ ਜਾਗਣਿ ਕਰਦਾ ਹੈ ਏਹੁ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜੋ ਗਿਆਨੁ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਏਹੁ ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੇਹਿ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਸੋ ਮੈਂ ਦੇਹਿ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਦੇਹਿ ਤਾਂ ਏਥੇ ਹੀ ਛੱਡਣੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਹ ਦੇ ਉਪਜਣ ਨੂੰ ਭੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਸਾਥ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਬਿਨਸਣ ਨੂੰ ਭੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਸਭ ਕਿਛੂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਰਿ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥੧੧੫॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਨਵਲਾ, ਨਿਹਾਲਾ}'''}} ਭਾਈ ਨਵਲਾ ਤੇ ਭਾਈ ਨਿਹਾਲਾ ਪਟਣੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸਚੁ ਹੀ ਬੋਲਣਾ ਤੇ ਸਚੁ ਹੀ ਕਮਾਵਣਾ ਤੇ ਝੂਠ ਕਦੇ ਨਾ ਬੋਲਣਾ, ਤੇ ਜੋ ਸਿਖ ਗੁਰੂ ਕੇ ਭਜਨ ਵਾਲੇ ਹੋਵਨਿ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਓਨ੍ਹਾਂ ਛਿਵੀਂ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਥੀਂ ਪੁਛਿਆ: ਜੀ ਓਹੁ ਕੀ ਕਰਮੁ ਹੈਨਿ ਜਿਨ੍ਹਾ ਕਰਿ ਫੇਰ ਹੋਰ ਕਰਨਾ ਕਛੁ ਨ ਰਹੇ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ' ਨਾਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਆ: ਕਈ ਇਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਂ ਜੋ ਉਪਾਸਨਾ ਤਾਂ ਦੈਤ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਤਾਂ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਨਿ, ਓਹ ਕਿਸ ਦੀ ਭਗਤਿ ਕਰਨਿ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭਗਤਿ ਹੈਨਿ: ਇਕ ਕਾਮੀ ਭਗਤਿ ਹੈਨ ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਕਰਕੈ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮੁ ਜਪਦੇ ਹੈਨਿ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜੁ ਭੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਭੀ ਹੋਇ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਆਰਤਿ ਭਗਤਿ ਹੈਨਿ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੁਖ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਭੈ ਕਰਿ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਗੁ ਭੀ ਕਟੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਧ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਇਕੁ ਉਪਾਸਨਾ ਵਾਲੇ ਭਗਤਿ ਹੈਨਿ, ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਖੁ ਜਾਣਦੇ ਹੈਨਿ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੁਆਮੀ ਕਰਤਾ ਜਾਣ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮੁ ਜਪਦੇ ਹੈਨਿ, ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨੁ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕੁ ਗਿਆਨੀ ਭਗਤਿ ਹੈਨਿ ਜੋ ਸਰਬ ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ<noinclude></noinclude> qo22kffulpdi88sb73ke83jb2z98q5m 250 75179 239363 239017 2026-10-09T10:23:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||139}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਇਕਤੀਸਵੀਂ ਚਲੀ॥੩੧॥'''}}}} {{center|'''ਛਟਮ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿੱਖ'''}} {{Block center|<poem>'''ਸੁਹੰਡੈ ਮਾਈਆ ਲੰਬ ਹੈ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਗਾਵੈ ਗੁਰਬਾਣੀ।''' '''ਚੂਹੜ ਚਉਝੜੁ ਲਖਨਊ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀ।''' '''ਸਨਮੁਖ ਸਿੱਖੁ ਪਿਰਾਗ ਵਿਚ ਭਾਈ ਭਾਨਾ ਵਿਰਤੀ ਹਾਣੀ।''' '''ਜਟੂ ਤਪਾ ਸੁ ਜੌਨਪੁਰਿ ਗੁਰਮਤਿ ਨਿਹਚਲ ਸੇਵ ਕਮਾਣੀ।''' '''ਪਟਣੈ ਸਭਰਵਾਲ ਹੈ ਨਵਲੁ ਨਿਹਾਲਾ ਸੁਧ ਪਰਾਣੀ।''' '''ਜੈਤਾ ਸੇਠ ਵਖਾਣੀਐ ਵਿਣੁ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਹੋਰ ਨ ਜਾਣੀ।''' '''ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਭਾਨੂ ਬਹਿਲੁ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਮਨਿ ਭਾਣੀ।''' '''ਸਨਮੁਖੁ ਸੋਢੀ ਬਦਲੀ ਸੇਠਿ ਗੁਪਾਲੈ ਗੁਰਮਤਿ ਜਾਣੀ।''' '''ਸੁੰਦਰ ਚੱਢਾ ਆਗਰੈ ਢਾਕੈ ਮੋਹਣਿ ਸੇਵ ਕਮਾਣੀ।''' '''ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਟਹੁ ਕੁਰਬਾਣੀ॥੩੧॥'''</poem>}} {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਮਾਈਆ ਲੰਬ}'''}} '''ਮਾਈਆ''' ਲੰਬੁ ਸੁਹੰਡੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਦੀਵ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਦੁਇ ਸਮੇਂ ਤੁਰ ਜਾਵੈ ਤੇ ਗੁਰਾਂ ਕੇ ਸ਼ਬਦਿ ਦਾ ਸਦਾ ਕੀਰਤਨੁ ਕਰੈ। ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਓਸਨੇ ਛਵੀਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਪਾਸ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹ ਜੀ! ਇਕ ਗੁਰੂ ਕੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਾਮਨਾ ਦੇ ਨਮਿਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਜੋ ਏਥੋਂ ਪਦਾਰਥ ਲੈਕਰਿ ਆਪਣੇ ਅਹਾਰੁ ਵਿਵਹਾਰੁ ਕਰਾਂਗੇ। ਤੇ ਇਕੁ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤਿ ਕਰਕੈ ਵੰਡ ਭੀ ਖਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਭੀ ਕੀਰਤਨੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਗੁਰੂ ਕੀ ਪਰਸੰਨਤਾ ਵਾਸਤੇ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੁਕਮੁ ਹੋਵੈ ਜੋ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੋ ਕਿਆ ਫਲੁ ਹੈ ਤੇ ਨਿਹਕਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲੁ ਹੈ? ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸਹਕਰਮ ਹੋਕੈ ਕੀਰਤਨੁ ਕਰਤੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੈ ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਗੰਧਰਬ ਲੋਕ ਜਾਤੇ ਹੈਨਿ, ਬਹੁੜ ਗੰਧਰਬਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਹੀ ਮੁਕਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ,<noinclude></noinclude> rbngaiu51vd0au8jgqkgiu88aanlrj1 250 75183 239372 238393 2026-10-09T10:26:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||147}} {{rule}}</noinclude>ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਅਰੁ ਭੁੰਨਾ ਦਾਣਾ ਭੀ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਉਗਵਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਉਸ ਦੇ ਉਪਰਿ ਖੰਡ ਦਾ ਗਲੇਫ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਉਗਵਤਾ ਅਰ ਭੋਗਣ ਕਰਿ ਭੀ ਰਸੀਲਾ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਗਿਆਨ ਭੀ ਮੁਕਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਭਗਤਿ ਨਾਲਿ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਰਸੀਲੀ॥੧੨੧॥ {{center|'''ਟੀਕਾ ਵਾਰ ਯਾਰ੍ਹਵੀਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।'''}} '''ਗੁਰੂ''' ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਅਨੇਕਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਸਾਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੇ, ਪਰ ਜੇਹੜੇ ਸਿਖ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਗਿਣੇ ਹੈਨਿ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਕਾ ਜੋ ਅਸਾਡੀ ਬੁਧਿ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈਸੀ ਸੋ ਹੋਈ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{center|-ਇਤਿ-}}</noinclude> 16lam7do1u8k890w4kf401qgcxqytmg 250 75186 239371 239027 2026-10-09T10:26:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|146||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਭਾਈ ਮੋਹਣ}'''}} '''ਭਾਈ''' ਮੋਹਣ ਢਾਕੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਾਹਿਬ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਪਾਸ ਆਇਆ; ਦਰਸਨੁ ਕੀਤਾ, ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹ ਜੀ! ਤੁਸਾਡਾ ਔਤਾਰੁ ਅਸਾਂ ਜੀਆਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਵਾਸਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਸਾਡਾ ਜਨਮੁ ਮਰਨੁ ਕੱਟੀਐ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਭਾਈ ਮੋਹਣ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੂੰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਗ਼ਰੀਬ ਨਿਵਾਜ! ਆਪਣਾ ਸੂੰਹਾ ਤਾਂ ਸਭ ਕੋਈ ਹੈ। ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ, ਤੁਸਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਕੀਹ ਪਛਾਤਾ ਹੈ? ਸਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ! ਤੇਰੇ ਸਿਖ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਹੋਇਆ: ਏਹੁ ਸਰੀਰੁ ਤੁਸਾਡਾ ਜੀ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰੁ ਭੀ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰੁ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਤੇ ਸਿਖ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਨਾ ਜਨਮਿਆ ਹੈ ਨਾਂ ਮੁਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇ ਮਨ ਦਾ ਭੇਦ ਹੈ। ਸੁਧੁ ਮਨੁ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਅਸੁਧ ਮਨੁ ਸਿਖ ਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਮਨੁ ਸਬਦ ਹੈ ਤੇ ਸਬਦ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖ ਦਾ ਮਨੁ ਉਜਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਸੋਝੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਤੇ ਲੱਖ ਜੀਵ ਦਾ ਤੇ ਈਸਰ ਦਾ ਸਤਿ ਚਿਤ ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਹੈ ਪਰ ਵਾਚ ਭਿੰਨ ਹੈ। ਜੀਵ ਦਾ ਵਾਚ ਅਲਪਗੁ ਹੈ ਤੇ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦਾ ਵਾਚ ਸਰਬਗੁ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਸੁਧ ਤਾਲ ਵਿਖੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਉੱਜਲ ਭਾਸਤਾ ਹੈ ਤੇ ਮੈਲੇ ਜਲ ਵਿਖੇ ਮੈਲਾ ਭਾਸਦਾ ਹੈ ਤੈਸੇ ਮਾਇਆ ਵਿਖੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਹੈ ਸੋਈ ਈਸ਼੍ਵਰ ਹੈ ਤੇ ਅਵਿਦਿਆ ਵਿਖੇ ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਆਇਆ ਹੈ ਸੋਈ ਜੀਵ ਹੈ। ਖਟ ਗੁਣ ਕਰਕੇ ਮਾਇਆ ਕਹੀਤੀ ਹੈ, ਖਟ ਵਿਕਾਰ ਕਰਕੈ ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਕਹੀਤੀ ਹੈ। ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਖਟ ਗੁਣ ਕੌਣ ਹੈਨਿ? ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ, ਧਰਮੁ ਅਰੁ ਜਸੁ, ਗਿਆਨ ਅਰੁ ਵੈਰਾਗ, ਸ੍ਰਿਆ ਅਰੁ ਸਮਤਾ ਏਹ ਖਟ ਗੁਣ ਹੈਨਿ। ਖੁਧਿਆ ਅਰੁ ਪਿਆਸਾ, ਹਰਖੁ ਅਰੁ ਸੋਗ, ਜਨਮ ਅਰੁ ਮ੍ਰਿਤ ਏਹੁ ਖਟ ਵਿਕਾਰ ਹੈਨਿ। ਅਰੁ ਬ੍ਰਹਮੁ ਸਰਬ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪੁ ਹੈ, ਐਸੇ ਨਿਰਲੇਪ ਜਾਣਕੈ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਤਾਂ ਸਿਖ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ: ਤੁਸਾਂ ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਹਿਆ ਹੈ ਏਹੋ ਨਾਮੁ ਹੀ ਸਭ ਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਮੁਕਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਬ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ:- ਜੋ ਗਿਆਨ ਕਰਿਕੈ ਗਤਿ ਮੁਕਤਿ ਹੈ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਜੈਸੇ ਭੁਜਾ ਦੇ ਬਲਿ ਕਰਿਕੈ ਭੀ ਨਦੀ ਥੀਂ ਪਾਰ ਉਤਰਦੇ ਹੈਨਿ ਅਰੁ ਜਹਾਜਾਂ ਕਰਕੇ ਭੀ ਪਾਰ ਉਤਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਪਰ ਭੁਜਾ ਦੇ ਬਲਿ ਕਰ ਕੋਈ ਸਮਰਥੁ ਪਾਰ ਉਤਰਦਾ ਹੈ ਪਰੁ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਕਰ ਸਭ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਾਲਿ ਪਾਰ ਹੈ<noinclude></noinclude> hz7gauj19e09ijciilk90582esk9h6m 250 75268 239250 238477 2026-10-09T04:48:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੭)}}</noinclude>ਹੋਇ॥ ਗੁਰੂ ਕੀ ਆਗਿਆ ਪਾਇਕੇ ਦੋਨੋ ਭੁਜਾਂ ਪਸਾਰ॥ ਗੋਪੀਚੰਦ ਰਾਜਾ ਮਿਲੈ ਮਿਲੀਯੋ ਸਭ ਸੰਸਾਰ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਮਿਲੀਯੋ ਸਬ ਸੰਸਾਰ ਬ੍ਰਿਹਸੇ ਰੋਨ ਮਿਲਾਈ॥ ਕਰ ਜੋਰੈ ਇਕ ਪਾਇ ਬੈਹਨ ਅਪਨੀ ਸਮਝਾਈ॥ ਬੀਬੀ ਜੀ ਜਾਉ ਅਪਨੇ ਘਰ ਬੈਠ ਭਈ ਸੋ ਰਬ ਨੈ ਚਾਹੀ॥ ਹਮ ਕੋ ਹੋਤ ਅਵੇਰ ਲਿਖੀ ਕਰਮਨ ਕੀ ਪਾਈ॥ਦੋ:॥ਬੈਠ ਰਹੋ ਇਸ ਮਹਲ ਮੈਂ ਤੋਹਿ ਕਿਆ ਲਗਾ ਵਿਯੋਗ॥ ਧੂੰਨੀ ਦੂੰਗੀ ਡਾਰਕ ਤੋ ਬੈਠੇ ਸਾਧੋ ਜੋਗ॥ਚੌ:॥ ਭਈਆ ਰੇ ਬੈਠੇ ਸਾਧੋ ਜੋਗ ਸ ਤੁਮ ਹਮ ਕੋ ਦੀਜੈ ॥ ਬੂਟੀ ਦੂੰਗੀ ਛਾਂਨ ਬੈਠ ਕਰ ਯਹਾਂ ਧੁਵੀਜੈ॥ ਸੇਵਾ ਕਰੂੰ ਬਨਾਇ ਸੋਚ ਮਨ ਮਹਿ ਨਹਿ ਕੀਜੈ॥ ਜੋ ਤੁਮ ਟਿਕਤੇ ਨਾਹਿ ਸੰਗ ਮੈਂ ਹਮ ਕੋ ਲੀਜੈ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੰਦ੍ਰ ਤੇਰਾ ਕਾਂਚ ਕਾ ਕਾਸ ਧੂਆ ਲਗ ਜਾਇ॥ ਧੂੰਨੀ ਡਾਰੂ ਮੈਹਲ ਮੈਂ ਤੌ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਰਸਾਇ ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬਾਈ ਜੀ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਰਸਾਇ ਕਹਾਂ ਸੇ ਜੋਗੀ ਆਏ॥ ਗਾਲੀ ਤੁਮਕੋ ਦੇਉ ਹਾਲ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾਏ ॥ਬੀਬੀ ਰੀ ਹਮ ਕੋ ਆਤੀ ਲਾਜ ਨਾਹਕ ਮੈਂ ਨਾਮ ਧ੍ਰਾਏ॥ ਤੁਮ ਘਰ ਭੋਗੋ ਰਾਜ ਹਮੈਂ ਅਬ ਜੋਗ ਸੁਹਾਏ॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਰਾਜਾ ਕੋ ਸਮਝਾਇਦੂੰ ਸੇਵਾ ਕਰੂੰ ਬਨਾਇ॥ ਆਠ ਪੈਹਰ ਤੇਰੇ ਢਿਗ ਰਹੋਂ ਭੋਜਨ ਦੇਉਂ ਜਮਾਇ॥ ਦੇਸ ਦੇਸ ਰਮਤੇ ਫਿਰੈਂ ਸਾਤ ਦੀਪ ਨੌ ਖੰਡ॥ ਫਿਰ ਕਰ ਪੀਛਾ ਦੇਖਤੀ ਅਗਨੀ ਭਈ ਪ੍ਰਚੰਡ॥ ਚੌਬੋਲਾ॥ ਬੀਬੀਰੀ ਅਗਨੀ ਭਈ ਪ੍ਰਚੰਡ ਮੈਹਲ ਕੀ ਜਲਤ ਅਟਾਰੀ॥ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਰਿਸਾਇ ਭਈ ਕੰਚਨ<noinclude></noinclude> rfgq7aa495fus0js5e07my5xetmbnl6 250 75269 239319 238571 2026-10-09T09:39:54Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 239319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੩੮)}}</noinclude>ਸਭ ਕਾਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਬੈਹਨ ਨੇ ਕੀਏ ਸੰਗਤੋ ਛਲ ਕੀਏ॥ ਐਸੇ ਭਾਰੀ॥ ਰੋਵਤ ਛੋਡੀ ਬੈਹਨ ਮਿਟੀ ਦੋਊ ਸੂਰਤ ਪਿਆਰੀ ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲੰਘ੍ਰ ਸਮੇਰ ਕੇ ਗਏ ਮੜੀ ਕੇ ਪਾਸ॥ ਲਛਮਨ ਕੀ ਅਧੀਨਤੀ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ ਆਸ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ ਆਸ ਮਿਲੇ ਜਬ ਸਤਗੁਰ ਸਾਂਚੇ॥ ਕਥਾ ਸੁਨੀ ਚਿਤ ਲਾਇ ਰਹੇ ਨਾਂ ਭੁਖੇ ਪਿਆਸੇ॥ ਮਾਤਾ ਜੀ ਧਰਮ ਸੁਰਸਤੀ ਮਾਇ ਸੋਈ ਹਿਰਦੇ ਪ੍ਰਗਾਸੇ॥ ਲਛਮਨ ਹੈ ਅਧੀਨ ਮਿਟੈ ਸਭ ਸੰਕਟ ਸਾਸੇ॥ ਇਤਿ ਚੌਬੋਲੇ ਸੰਪੂਰਨੰ॥ ਕਬਿੱਤ ॥ ਘੋਰ ਘੋਰ ਘਨ ਆਏ ਛਾਏ ਰਹੇ ਚਹੁੰ ਓਰ ਕੌਨ ਹੇਤ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਥ ਸੂਰਤ ਬਿਸਾਰੀ ਹੈ। ਦਾਮਨੀ ਦਮਕ ਜੈਸੇ ਜਲੂੰ ਕੀ ਚਮਕ ਤੈਸੇ ਨਭ ਮੇਂ ਵਿਛਾਲ ਬੰਕ ਪੰਗਤੀ ਸ੍ਵਾਰੀ ਹੈ। ਐਸੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਜ ਕੰਦ ਧੀਰਨ ਧਰਤ ਨੈਕ ਵਿਰਹ ਵਿਖਾਤ ਹੋਤ ਵਿਆਕੁਲ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਪਿਆਰੇ ਨੰਦ ਲਾਲ ਬਿਨ ਹਾਇ ਯੇਹ ਸਾਵਨ ਕੀ ਰਾਤ ਕਿਧੋ ਦ੍ਰੋਪਤੀ ਕੀ ਸਾਰੀ ਹੈ॥੧॥ ਐਸੀ ਝਰੀ ਬੂੰਦਨ ਮੈਂ ਦੂਤੀਨੇ ਉਠਾਯੋ ਕਾਂਮ ਸੁਖੇ ਮੁਖ ਪਿਆਰੀ ਬੜੀ ਬੂੰਦੇ ਮੁਖ ਬਹਿਰ ਕੇ॥ ਕਹੇ ਕਬ ਸਿਵ ਨਾਥ ਗੁਨ ਗਾਜਤ ਹੈ ਸਾਵਨ ਬਹੈ ਰਸ ਲੈਹਰੀ ਸੈਹਰ ਕੇ॥ ਉਨਰੀ ਸੰਕਜ ਦੂਤੀ ਦੂਨਰੀ ਗਤ ਬਾੜੀ ਹੁੰਨਰੀ ਕੈਹਤ ਸਾਂਸ ਜੂਨਰੀ ਗੈਹਰਿਕੇ॥ ਊਠਰੀ ਘਟਾ ਪੈਗੋਰੀ ਤੂਨਰੀ ਅਤਾ ਪੈਦੌਰੀ ਖੂਨਰੀ ਕਰੇਗੀ ਲਾਲ ਉਨਰੀ ਪਹਰਕੇ॥ ਜੋਬਨ ਪਰਵੇਸ ਮੇਂ ਵਿਦੇਸ ਮਦਨ ਸੂਦਨ ਜੀ ਨਿਪਟ<noinclude></noinclude> 5glb7nti4ggbht51l74bkl1gfnud0lp 250 75270 239320 238291 2026-10-09T09:45:52Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 239320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੩੯)}}</noinclude>ਅੰਧੇਰੀ ਕਾਰੀ ਸਾਵਨ ਕੀ ਜਾਮਨੀ॥ ਏਕ ਟੁਕ ਰਵੰਤ ਪਪੀਹਾ ਪਿਕ ਨੀਲਕੰਠ ਹੋਏ ਚਮਕਤ ਦਮਕ ਜਿਮਿ ਦਾਮਨੀ॥ ਸੂਨੀ ਛੇਜ ਮੰਦ੍ਰ ਮੈ ਸੁੰਦ੍ਰੀ ਵਿਸਾਰੇ ਬੈਨੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੁਜਾਨ ਬਿਨ ਕੈਸੇ ਜੀਏ ਭਾਮਨੀ॥ ਨੈਨ ਭਰ ਭਾਰੇ ਟਰੇ ਮੁਖ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਰੇ ਉਛਰ ਉਛਰ ਪਰੇ ਕਾਂਮ ਭਰੀ ਕਾਮਨੀ॥੩॥ ਕਰਤ ਅਪਰਾਧ ਪਾਪ ਛਾਪ ਜਨ ਦੇਤ ਸਦਾ ਹਾਥ ਨਿਜ ਜੁਰਾਤ ਤਾਹਿ ਮਹਾ ਰਾਮ ਕਹਿਯੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਪੰਡਿਤ ਸੇ ਦੀਖਤ ਹੈ ਗੰਡਤ ਸੇ ਚਿਹਨ ਮਧ ਸਘਨ ਫਲ ਦੇਤ ਫਿਰਤ ਝੂਠ ਵਾਕੋ ਸੈਹਨੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਕਰਤ ਵੇ ਅਨੀਤ ਬਾਤ ਬੋਲਤ ਬਿਪ੍ਰੀਤ ਜਾਨ ਰਾਖਤ ਨਿਜ ਜੀਨ ਹਾਥ ਮੌਨ ਕਰ ਰਹਿਨੋ ਪਯੋ॥ ਪੁਰਖੋਤਮ ਦਾਸ ਕਹੈ ਕਰਮਨ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਏਹ ਬੜੇ ਬੜੇ ਅਧਰਮਨ ਕੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਕਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ॥੧॥ ਧਰਮਕੀ ਨਾਂ ਗਤ ਜਾਨੈ ਅਪਨੀ ਤਕਰੀਰ ਠਾਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕੀ ਨ ਰੀਤ ਮਾਨੇ ਬਨਤਾਈ ਕੋ ਸਹਨੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਸਾਧਨ ਕੋ ਬਿਆਧੀ ਜਾਨ ਬ੍ਰਹਮਨ ਕੋ ਉਪਾਧੀ ਮਾਂਣ ਈਸ੍ਵਰ ਕੋ ਪਾਖਾਣ ਠਾਣ ਤਾਂਹਿ ਸੋ ਲਹਾਨੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਤੀਰਥ ਕੋ ਪਾਨੀ ਕਹੈ ਸਾਸਤ੍ਰ ਕੋ ਕਹਾਨੀ ਕਹੈ ਗੁਰੂ ਜਨ ਨਾਦਾਨੀ ਕਹੈ ਐਸੇ ਮਨ ਮੇ ਰਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਪੁਰਖੋਤਮ ਦਾਸ ਕਹੈ ਲਖਮੀ ਕੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਮਾਨ ਬੜੇ ਬੜੇ ਮੂਰਖਨ ਕੋ ਚਤੁਰਾ ਕਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ॥੨॥ ਆਜ ਕੀਨ ਕਹੀ ਬਾਤ ਕਾਲਕੀ ਨਾ ਰਹੀ ਸਾ ਤੁਰਤ<noinclude></noinclude> hfzk1js7hprppzb5sgg7stymcv2gwnf 250 75271 239321 238292 2026-10-09T09:52:57Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 239321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੪੦)}}</noinclude>ਕਹੀ ਵਿਸ ਐਸੇ ਨ ਕੋ ਚਾਹਨੋ ਪੜਿਯੋ ॥ ਬੀਸ `ਰ ਦੇਨੀ ਕਹੀ ਮਾਂਗੀ ਤਬ ਰਹੀ ਨਹੀਂ ਤੁਮ ਤੋ ਫਿਰ ਆਇ ਨਹੀਂ ਉਲੈਹਨਾ ਸੋਹਨੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਨਿਤ ਗਹੋ ਪ੍ਰੀਤ ਘਟੈ ਨਹਿ ਗਯੋ ਯਾਦਰ ਮਾਂਗਨ ਸੇ ਭਾਵ ਘਟੈ ਜਗਤ ਮੇਂ ਰਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ। ਪੁਰਖੋਤਮ ਦਾਸ ਕਰ ਮਨ ਮੇਂ ਲਿਖੀ ਬਾਤ ਬੜੇ ਬੜੇ ਅਧਰਮਾਂ ਕੋ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਕਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ॥੩॥ ਪੰਡਿਤ ਕੋ ਮਾਨ ਨਾਹ ਗਿਆਨਨ ਸਨਮਾਨ ਨਹਿ ਦੀਨਨ ਕੋ ਦਾਨ ਨਹਿ ਅਗਿਆਨ ਗਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ ॥ ਗੁਣਨਿ ਰੁਜਗਾਰ ਨਹਿ ਮੁਨਿਨ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਸੁਨਨਿ ਐਸਾ ਕਹੀ ਹਿਸਾਬ ਦੇਨੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਸਾਚ ਕਹਿਤ ਖਿਜਜਾਤ ਝੂਠ ਕਹਿਤ ਰੀਝਤ ਬੜੇ ਕਹਿਤ ਭੀਜਤ ਮੈਂ ਰਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਪੁਰਖੋਤਮ ਦਾਸ ਕਹੈ ਲਛਮੀ ਕੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਮਾਨ ਬੜੇ ਬੜੇ ਮੂਰਖਨ ਕੋ ਚਤੁਰਾ ਕਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ॥੪॥ {{center|<poem>ਸੰਪੂਰਨੰ ਸੰਮਤ ਨਾਨਕ ਜੀ ੪੪੭ ਸੰਨ ਈਸਵੀ ੧੯੧੫ ਸੰਮਤ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ੧੯੭੨</poem>}}<noinclude></noinclude> tti1oah1l92623spfforetmd4p9d71l 239322 239321 2026-10-09T09:53:46Z Taranpreet Goswami 2106 239322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" />{{center|(੪੦)}}</noinclude>ਕਹੀ ਵਿਸ ਐਸੇ ਨ ਕੋ ਚਾਹਨੋ ਪੜਿਯੋ ॥ ਬੀਸ `ਰ ਦੇਨੀ ਕਹੀ ਮਾਂਗੀ ਤਬ ਰਹੀ ਨਹੀਂ ਤੁਮ ਤੋ ਫਿਰ ਆਇ ਨਹੀਂ ਉਲੈਹਨਾ ਸੋਹਨੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਨਿਤ ਗਹੋ ਪ੍ਰੀਤ ਘਟੈ ਨਹਿ ਗਯੋ ਯਾਦਰ ਮਾਂਗਨ ਸੇ ਭਾਵ ਘਟੈ ਜਗਤ ਮੇਂ ਰਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ। ਪੁਰਖੋਤਮ ਦਾਸ ਕਰ ਮਨ ਮੇਂ ਲਿਖੀ ਬਾਤ ਬੜੇ ਬੜੇ ਅਧਰਮਾਂ ਕੋ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਕਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ॥੩॥ ਪੰਡਿਤ ਕੋ ਮਾਨ ਨਾਹ ਗਿਆਨਨ ਸਨਮਾਨ ਨਹਿ ਦੀਨਨ ਕੋ ਦਾਨ ਨਹਿ ਅਗਿਆਨ ਗਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ ॥ ਗੁਣਨਿ ਰੁਜਗਾਰ ਨਹਿ ਮੁਨਿਨ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਸੁਨਨਿ ਐਸਾ ਕਹੀ ਹਿਸਾਬ ਦੇਨੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਸਾਚ ਕਹਿਤ ਖਿਜਜਾਤ ਝੂਠ ਕਹਿਤ ਰੀਝਤ ਬੜੇ ਕਹਿਤ ਭੀਜਤ ਮੈਂ ਰਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ॥ ਪੁਰਖੋਤਮ ਦਾਸ ਕਹੈ ਲਛਮੀ ਕੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਮਾਨ ਬੜੇ ਬੜੇ ਮੂਰਖਨ ਕੋ ਚਤੁਰਾ ਕਹਿਨੋ ਪੜਿਯੋ॥੪॥ {{center|<poem>ਸੰਪੂਰਨੰ ਸੰਮਤ ਨਾਨਕ ਜੀ ੪੪੭ ਸੰਨ ਈਸਵੀ ੧੯੧੫ ਸੰਮਤ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ੧੯੭੨</poem>}}<noinclude></noinclude> kxbuvcyhm3t1713h42ihk8j3ypijmnr 250 75311 239147 238730 2026-10-08T13:53:08Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਜੀਵਨ_ਕਿਰਨਾਂ_-_ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ_ਗੰਗਾ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 505 |cWidth = 568 |cHeight = 830 |oTop = -1 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> 9yp6e9r5qzhcyf4xnzpd5ngqbfz2ptn 250 75312 239225 238731 2026-10-09T01:30:36Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{right|{{x-larger|'''ਸੁਕਰਾਤ'''}}}}{{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕੌਮਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲੈ ਕੇ ਜਗਤ ਨੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸੁਖੈਨ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਢੰਗ ਸਿੱਖੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਯੂਨਾਨੀ ਇਕ ਉੱਘੀ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀ ਕੰਮ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਦੀਨੀ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਸਤਾਦ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਹੀ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਮੂਲ ਜੋ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚ-ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਨਾਮ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਰਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਦ ਅਸੀਂ ਏਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸੱਚ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਇਕ ਦਰਿਆ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇ ਉਛਾਲੇ ਨਾਲ, ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੰਜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਲਾ ਪੁਰਖ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਵਾਸਤੇ ਐਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਕਰਾਟੀਜ਼ ਅਰਥਾਤ 'ਨਿਆਇ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ' ਪੈ ਗਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੈਫਰਨੈਫ਼ਿਸ, ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਬੁੱਤ-ਘਾੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿਚ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਆਮਦਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਪੁਰਾਣਿਕ ਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹਰ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬੜੀ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ; ਪਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਅਗੰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਇਸ ਬੁੱਤ-ਘਾੜੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਤੋਂ ਨਿਰਾ ਇਹ ਕੰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਛੁਡਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਸਗੋਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੁੱਤ-ਘਾੜਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲੀ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਪਰ ਗ਼ਰੀਬ ਕਾਰੀਗਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਾ<noinclude></noinclude> mq2f58xqr8nqmuafwur9ohoh96erro7 239255 239225 2026-10-09T04:52:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{right|{{x-larger|'''ਸੁਕਰਾਤ'''}}}}{{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕੌਮਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲੈ ਕੇ ਜਗਤ ਨੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸੁਖੈਨ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਢੰਗ ਸਿੱਖੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਯੂਨਾਨੀ ਇਕ ਉੱਘੀ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀ ਕੰਮ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਦੀਨੀ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਸਤਾਦ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਹੀ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਮੂਲ ਜੋ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚ-ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਨਾਮ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਰਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਦ ਅਸੀਂ ਏਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸੱਚ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਇਕ ਦਰਿਆ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇ ਉਛਾਲੇ ਨਾਲ, ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੰਜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਲਾ ਪੁਰਖ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਵਾਸਤੇ ਐਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਕਰਾਟੀਜ਼ ਅਰਥਾਤ 'ਨਿਆਇ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ' ਪੈ ਗਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੈਫਰਨੈਫ਼ਿਸ, ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਬੁੱਤ-ਘਾੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿਚ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਆਮਦਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਪੁਰਾਣਿਕ ਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹਰ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬੜੀ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ; ਪਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਅਗੰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਇਸ ਬੁੱਤ-ਘਾੜੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਤੋਂ ਨਿਰਾ ਇਹ ਕੰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਛੁਡਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਸਗੋਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੁੱਤ-ਘਾੜਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲੀ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਪਰ ਗ਼ਰੀਬ ਕਾਰੀਗਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਾ<noinclude></noinclude> acfdjyh3gd0uv5a71q1a6w49vd6bhk3 250 75320 239148 238768 2026-10-08T13:55:55Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|8|ਜਾਣ-ਪਛਾਣ||}} {{rule}}</noinclude>ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦੇ ਆਪ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਹਨ ਤੇ ਇਸੇ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸਨੇਹ ਭਾਵਨਾ ਤਹਿਤ ਆਪ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। {{gap}}ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੁਧਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੁਧਾਈ ਦੇ ਇਸ ਬਿਖਮ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ-ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ ਪਦਮ ਜੀ ਦੇ ਹਾਰਦਿਕ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ। {{right|—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ}} {{nop}}<noinclude></noinclude> fsdz0k6w1f9z5j3wzrimvx27cfa33ps 239251 239148 2026-10-09T04:50:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|8|ਜਾਣ-ਪਛਾਣ||}} {{rule}}</noinclude>ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦੇ ਆਪ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਹਨ ਤੇ ਇਸੇ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸਨੇਹ ਭਾਵਨਾ ਤਹਿਤ ਆਪ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। {{gap}}ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੁਧਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੁਧਾਈ ਦੇ ਇਸ ਬਿਖਮ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ-ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ ਪਦਮ ਜੀ ਦੇ ਹਾਰਦਿਕ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ। {{right|—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 185ooxz5e1973q0vywuuegf6jbtdwlx 250 75324 239155 239001 2026-10-08T14:53:56Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਜੀਵਨ_ਕਿਰਨਾਂ_-_ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ_ਗੰਗਾ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 121 |bSize = 572 |cWidth = 553 |cHeight = 885 |oTop = -1 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> as4rcdnj8yf7ry84nzdguiktsj9safc 250 75325 239151 2026-10-08T14:03:01Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|10|ਭੂਮਿਕਾ|}}</noinclude>ਨੌਜੁਆਨ ਮਜ਼ਹਬ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ''ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ'' ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਮੁਤੱਸਬੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਭੰਡੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਜੋ ਵੀ ਸਤਿਪੁਰਖ ਜਗਤ ਵਿਚ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਲਾਭ ਪੁੱਜਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ 'ਜੀਵਨ' ਸਰੂਪ ਦੀਆਂ 'ਕਿਰਨਾਂ' ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਜਾਲੇ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਹੱਕ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਮਨੁੱਖ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਤਅੱਸਬ ਦੇ ਰੋਗ ਤੋਂ, ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਖ਼ਲਾਸੀ ਪਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਯਤਨ ਸਫਲ ਸਮਝਾਂਗਾ। {{right|ਦਾਸ-</br> ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ}}<noinclude></noinclude> 06snjo82bgj968tsnec42sez1gkb4ky 239152 239151 2026-10-08T14:03:21Z Tamanpreet Kaur 606 239152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|10|ਭੂਮਿਕਾ|}} {{rule}}</noinclude>ਨੌਜੁਆਨ ਮਜ਼ਹਬ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ''ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ'' ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਮੁਤੱਸਬੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਭੰਡੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਜੋ ਵੀ ਸਤਿਪੁਰਖ ਜਗਤ ਵਿਚ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਲਾਭ ਪੁੱਜਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ 'ਜੀਵਨ' ਸਰੂਪ ਦੀਆਂ 'ਕਿਰਨਾਂ' ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਜਾਲੇ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਹੱਕ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਮਨੁੱਖ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਤਅੱਸਬ ਦੇ ਰੋਗ ਤੋਂ, ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਖ਼ਲਾਸੀ ਪਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਯਤਨ ਸਫਲ ਸਮਝਾਂਗਾ। {{right|ਦਾਸ-</br> ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ}}<noinclude></noinclude> lqq824yvp7ssmhfuuvzzdr2j9be2y6l 239254 239152 2026-10-09T04:52:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|10|ਭੂਮਿਕਾ|}} {{rule}}</noinclude>ਨੌਜੁਆਨ ਮਜ਼ਹਬ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ''ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ'' ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਮੁਤੱਸਬੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਭੰਡੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਜੋ ਵੀ ਸਤਿਪੁਰਖ ਜਗਤ ਵਿਚ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਲਾਭ ਪੁੱਜਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ 'ਜੀਵਨ' ਸਰੂਪ ਦੀਆਂ 'ਕਿਰਨਾਂ' ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਜਾਲੇ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਹੱਕ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਮਨੁੱਖ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਤਅੱਸਬ ਦੇ ਰੋਗ ਤੋਂ, ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਖ਼ਲਾਸੀ ਪਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਯਤਨ ਸਫਲ ਸਮਝਾਂਗਾ। {{right|ਦਾਸ-</br> ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ}}<noinclude></noinclude> m4vvt6pncyn6u0qi3c6ijjsaxtvppvf 250 75326 239192 2026-10-08T23:57:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਕਵਰ}}</noinclude>{{Css image crop |Image = ਪੈਂਤੀ.pdf |Page = 105 |bSize = 450 |cWidth = 394 |cHeight = 647 |oTop = 9 |oLeft = -10 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> rdsahid97gdowihb11377714lrxikv8 250 75327 239193 2026-10-09T00:00:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਅੰਗਹੀਣ_ਸੂਰਮੇ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 84 |bSize = 548 |cWidth = 455 |cHeight = 728 |oTop = 24 |oLeft = 110 |Location = center |Description = }}<noinclude>{{rh||-}}</noinclude> 0e8z7gbbupq9rhozauh4421s1gje8dx 239194 239193 2026-10-09T00:01:40Z Harchand Bhinder 2624 239194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਅੰਗਹੀਣ_ਸੂਰਮੇ_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 84 |bSize = 548 |cWidth = 455 |cHeight = 728 |oTop = 24 |oLeft = 60 |Location = center |Description = }}<noinclude>{{rh||-}}</noinclude> m9qh504ipf9yx63yo1blf4beyja030u 250 75328 239195 2026-10-09T00:07:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮੇਰਾ ਫਿਰ ਰੋਣਾ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਦੇ ਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੰਢਾਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਮੈਂ ਹੁਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰਾ ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਸਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿਚ ਚੈਂਬਰ ਨੰ. 5 ਵਿਚ ਹੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਮਾਂ-ਪੁੱਤ ਜਿਉਂਦੇ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੇ, ਇਥੇ ਤਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੀ ਇਹ ਤਮੰਨਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ !</br> {{gap}}ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਚੋਂ ਹੀ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਮਮਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹਾਲਾਤ ਵਸ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਤੇ ਮੌਲ੍ਹਮ ਲਗਾਉਂਦਾ, ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ। ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਕਰਦਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਰਾ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਤੁਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖੇਗੀ ! ਭਰਾ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਦਾ ਫ਼ਲ ਜ਼ਰੂਰ ਭੁਗਤ ਲਵੇਗਾ। ਮਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਬਣਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਭਾਵੇਂ ਵੇਚੇ ਭਾਵੇਂ ਰੱਖੇ, ਹੁਣ ਮਮਤਾ ਵਾਲੀ ਉਹ ਮਾਂ ਮਰ ਗਈ ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ "ਨਹੀਂ ਬੱਚੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਨੀਂ ਵੇਚਿਆ ਕਰਦੇ, ਇਹ ਤਾਂ ਜੱਟ ਦੀ ਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਐ।” ਹੁਣ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਮਰਨ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਹੋ ਜਾਣ। ਉਹ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ। ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਬੜੇ ਵਧੀਆ ਨੰਬਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਦਸਦੀ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਟ੍ਰੀਮ ਲੈਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਫੀਸ ਅਤੇ ਟਿਊਸ਼ਨ ਤੇ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ। 10+1 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੀਮ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਲਾਸ ਪਾਸ ਤਾਂ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਡੰਮੀ ਐਡਮਿਸ਼ਨ ਸੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤਾਂ ਟਿਊਸ਼ਨ ਤੇ ਕਰਦਾ ਸੀ। 10+2 ਵਿਚ ਵੀ ਵਧੀਆ ਨੰਬਰ ਨਾ ਆਏ ਸਗੋਂ ਕੈਮਿਸਟੀ ਵਿਚ ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆ ਗਈ। JEEE ਦਾ ਟੈਸਟ, ਜੋ ਕਿ 10+2 ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨਾ ਦਿਖਾਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ 10+1 ਵਿਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਸਜ਼ੂਕੀ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ ਜੋ 4-5 ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ 4-5 ਵਾਰ ਚਲਾ ਕੇ ਘਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੁਲੇਟ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਜੂਕੀ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘਰੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਸਦੀ ਰੀਸੇਲ ਕੀਮਤ ਘਟ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿਚ {{nop}}<noinclude>{{rh||75}}</noinclude> q2rkgyhkv6ignpowvdvycdvwdqrcypj 250 75329 239196 2026-10-09T00:24:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਟਾਈਟਲ}}</noinclude>{{center|<poem>{{dhr|3em}} {{xxx-larger|ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ}} {{x-larger|ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ}} {{dhr|13em}} ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ {{dhr|13em}}</poem>}} {{Css image crop |Image = ਪੰਜਾਬੀ_ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,_ਪਟਿਆਲਾ_(ਅੱਖੀਂ_ਡਿੱਠਾ)_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 3 |bSize = 450 |cWidth = 100 |cHeight = 87 |oTop = 348 |oLeft = 171 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> 70qyazdp5wv92wlbgs1hno8yal0tn8j 239197 239196 2026-10-09T00:26:41Z Harchand Bhinder 2624 239197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਟਾਈਟਲ}}</noinclude>{{center|<poem>{{dhr|3em}} {{xx-larger|ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ}} {{larger|ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ}} {{dhr|13em}} ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ {{dhr|13em}}</poem>}} {{Css image crop |Image = ਪੰਜਾਬੀ_ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,_ਪਟਿਆਲਾ_(ਅੱਖੀਂ_ਡਿੱਠਾ)_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 3 |bSize = 450 |cWidth = 100 |cHeight = 87 |oTop = 348 |oLeft = 171 |Location = center |Description = }} {{dhr|3em}}<noinclude></noinclude> 3m7a2xwthdux2197u046qy08q7zlor8 250 75330 239198 2026-10-09T00:33:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਕੋਲੋਫੋਨ}}</noinclude>{{center|<poem>{{dhr|2em}} {{xx-larger|PUNJABI UNIVERSITY, PATIALA AKHIN DITHA}} by Shingara Singh Mob : 9914220048, 9463054824 email : sherryshergill@gmail.com {{dhr|3em}} © Author {{dhr|3em}} Edition : 2023 {{dhr|4em}} Published by Gracious Books 23 Shalimar Plaza Opp. Punjabi University, Patiala. 9786433008, 9815616558 graciousbooks@gmail.com www.graciousbooks.in Printed At : Trident Enterprises, Noida {{dhr|5em}} Type Setting Shingara Singh Patiala, Mob : 9914220048, 9463054824 </poem>}}<noinclude></noinclude> ozj0rrrjntzhzvkpasioh403khd9lr6 239199 239198 2026-10-09T00:34:08Z Harchand Bhinder 2624 239199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਕੋਲੋਫੋਨ}}</noinclude>{{center|<poem>{{dhr|2em}} {{x-larger|PUNJABI UNIVERSITY, PATIALA AKHIN DITHA}} by Shingara Singh Mob : 9914220048, 9463054824 email : sherryshergill@gmail.com {{dhr|3em}} © Author {{dhr|3em}} Edition : 2023 {{dhr|4em}} Published by Gracious Books 23 Shalimar Plaza Opp. Punjabi University, Patiala. 9786433008, 9815616558 graciousbooks@gmail.com www.graciousbooks.in Printed At : Trident Enterprises, Noida {{dhr|5em}} Type Setting Shingara Singh Patiala, Mob : 9914220048, 9463054824 </poem>}}<noinclude></noinclude> lsyeuhz1c79f2canz6nqajwnxc9x5tn 250 75331 239200 2026-10-09T00:38:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸਮਰਪਣ}}</noinclude>{{dhr|13em}} {{border|maxwidth=250px|padding=20px|{{center|<poem>{{larger|ਸਮਰਪਣ}} ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ</poem>}}}} {{dhr|13em}}<noinclude></noinclude> 5xjg8q577h7lv8j429l6mr6pjuvjtxx 250 75332 239201 2026-10-09T00:38:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 239201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Harchand Bhinder" />{{rh||-}}</noinclude><noinclude></noinclude> 8gkubnrhh1ztl1im076ud2bucq78jxs 250 75333 239226 2026-10-09T01:36:17Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /> ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ{{rh|12|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਬਣ ਸਕਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਦਾਨੀ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਮਾਇਕੀ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰੇਤੋ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿਚ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ-ਬਲ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਕੋਲੋਂ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਘਾ ਹਕੀਮ ਸੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿੱਦਿਆ (ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ) ਦੀ ਬੜੀ ਕਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮਾਨ ਪੂਜਦੇ ਸਨ। ਸੰਗਰਾਮ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਫ਼ਲਸਫਾ-ਦਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਇਕ ਬੜਾ ਸੁਭ ਸ਼ਗਨ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਚੱਲੇ | ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਤਾਂ ਧੁੱਪੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਆ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੋ, ਸਦਾ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ?" {{gap}}“ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਫ਼ੁਰਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਝੱਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}"ਫੁਰਸਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਹਲੀਮੀ ਨਾਲ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}“ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ੈਅ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਜੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹਰ ਗੱਲ ਦੇ ਦਾਤੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰ ਨਾ ਛੱਡਦਾ।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਤਨਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}“ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ।” ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੜਤਾਲਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਰਈਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ<noinclude></noinclude> i6zc9tf705gw3wzx3p40ymwko7dpbpc 239227 239226 2026-10-09T01:37:28Z Kaur.gurmel 192 239227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /> {{rh|12|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਬਣ ਸਕਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਦਾਨੀ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਮਾਇਕੀ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰੇਤੋ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿਚ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ-ਬਲ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਕੋਲੋਂ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਘਾ ਹਕੀਮ ਸੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿੱਦਿਆ (ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ) ਦੀ ਬੜੀ ਕਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮਾਨ ਪੂਜਦੇ ਸਨ। ਸੰਗਰਾਮ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਫ਼ਲਸਫਾ-ਦਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਇਕ ਬੜਾ ਸੁਭ ਸ਼ਗਨ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਚੱਲੇ | ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਤਾਂ ਧੁੱਪੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਆ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੋ, ਸਦਾ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ?" {{gap}}“ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਫ਼ੁਰਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਝੱਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}"ਫੁਰਸਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਹਲੀਮੀ ਨਾਲ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}“ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ੈਅ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਜੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹਰ ਗੱਲ ਦੇ ਦਾਤੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰ ਨਾ ਛੱਡਦਾ।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਤਨਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}“ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ।” ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੜਤਾਲਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਰਈਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ<noinclude></noinclude> tkb4jqr92m7bz00dam285uxtkysjjz0 239234 239227 2026-10-09T02:35:02Z Kaur.gurmel 192 239234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /> {{rh|12|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਬਣ ਸਕਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਦਾਨੀ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਮਾਇਕੀ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰੇਤੋ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿਚ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ-ਬਲ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਕੋਲੋਂ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਘਾ ਹਕੀਮ ਸੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿੱਦਿਆ (ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ) ਦੀ ਬੜੀ ਕਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮਾਨ ਪੂਜਦੇ ਸਨ। ਸੰਗਰਾਮ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਫ਼ਲਸਫਾ-ਦਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਇਕ ਬੜਾ ਸੁਭ ਸ਼ਗਨ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਚੱਲੇ | ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਤਾਂ ਧੁੱਪੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਆ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੋ, ਸਦਾ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ?" {{gap}}“ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਫ਼ੁਰਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਝੱਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}"ਫੁਰਸਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਹਲੀਮੀ ਨਾਲ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}“ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ੈਅ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਜੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹਰ ਗੱਲ ਦੇ ਦਾਤੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰ ਨਾ ਛੱਡਦਾ।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਤਨਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}“ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ।” ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੜਤਾਲਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?" ਰਾਜੇ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਰਈਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ<noinclude></noinclude> epxoeod4cfkpndroewv4udes8pmvprk 239256 239234 2026-10-09T04:53:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /> {{rh|12|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਬਣ ਸਕਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਦਾਨੀ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਮਾਇਕੀ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰੇਤੋ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿਚ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ-ਬਲ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਕੋਲੋਂ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਘਾ ਹਕੀਮ ਸੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿੱਦਿਆ (ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ) ਦੀ ਬੜੀ ਕਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮਾਨ ਪੂਜਦੇ ਸਨ। ਸੰਗਰਾਮ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਫ਼ਲਸਫਾ-ਦਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਇਕ ਬੜਾ ਸੁਭ ਸ਼ਗਨ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਚੱਲੇ | ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਤਾਂ ਧੁੱਪੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਆ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੋ, ਸਦਾ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ?" {{gap}}“ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਫ਼ੁਰਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਝੱਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}"ਫੁਰਸਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਹਲੀਮੀ ਨਾਲ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}“ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ੈਅ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਜੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹਰ ਗੱਲ ਦੇ ਦਾਤੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰ ਨਾ ਛੱਡਦਾ।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਤਨਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}“ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ।” ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੜਤਾਲਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?" ਰਾਜੇ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਰਈਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ<noinclude></noinclude> pig4h1nwkn2q7xkruaxfevzj8d4zyo7 239259 239256 2026-10-09T04:57:02Z Harchand Bhinder 2624 239259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /> {{rh|12|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਬਣ ਸਕਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਦਾਨੀ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਮਾਇਕੀ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰੇਤੋ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿਚ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ-ਬਲ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਕੋਲੋਂ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਘਾ ਹਕੀਮ ਸੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿੱਦਿਆ (ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ) ਦੀ ਬੜੀ ਕਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮਾਨ ਪੂਜਦੇ ਸਨ। ਸੰਗਰਾਮ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਫ਼ਲਸਫਾ-ਦਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਇਕ ਬੜਾ ਸੁਭ ਸ਼ਗਨ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਚੱਲੇ | ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਤਾਂ ਧੁੱਪੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਬੱਬ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਆ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਸੁਕਰਾਤ ਵੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।</br> {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੋ, ਸਦਾ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ?"</br> {{gap}}“ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਫ਼ੁਰਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਝੱਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}"ਫੁਰਸਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।</br> {{gap}}“ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਹਲੀਮੀ ਨਾਲ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}“ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ੈਅ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਜੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹਰ ਗੱਲ ਦੇ ਦਾਤੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰ ਨਾ ਛੱਡਦਾ।” ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਤਨਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}“ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ।” ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੜਤਾਲਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ।</br> {{gap}}“ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ।</br> {{gap}}"ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?" ਰਾਜੇ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਰਈਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> hhdsokoy1og78br8m7gyw1qrscw6if3 250 75334 239228 2026-10-09T01:40:47Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਸੁਕਰਾਤ|13}}</noinclude>ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਦੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹਾਨੀ ਦਾ ਡਰ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੀ ਪਾਲਨਾ ਪੋਸਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ। {{gap}}“ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ੈਅ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੈ?" ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਹਾਂ, ਹੈ।” ਸੁਕਰਾਤ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ। {{gap}}“ਉਹ ਲੋੜ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਉਹ ਲੋੜ ਤੁਹਾਡੇ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਇਥੇ ਖਲੋਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਧੁੱਪ ਰੁਕਦੀ ਹੈ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬੜੀ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਠਕ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਸੰਵਾਦ ਤੋਂ ਪਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਪੁਰਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਕਿਤਨਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ-ਭਗਤੀ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਕਿਤਨਾ ਮਗਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਭੈ ਵੱਲੋਂ ਕਿਤਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਦਾਤ ਦੇ ਅਨੰਤ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸ਼ੈਅ, ਧੁੱਪ ਨਾਲ, ਇਤਨਾ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵੇਲੇ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆਂ ਰਤਾ ਮਾਤ੍ਰ ਭੈਅ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤਖ਼ਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਕਦੀ ਵੀ ਅਯੋਗ ਖ਼ੁਸ਼ਾਮਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਈਸ਼ਵਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਿੰਜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਕ ਵੇਲਾ ਉਹ ਵੀ ਆ ਗਿਆ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਛਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਰਤਮ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਮਹਾਂ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੱਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਤ-ਘਾੜੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੇਤਨ ਸੱਤਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਾਦਰਸ਼ਤਾ ਦੇਣੀ ਬੜੇ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕੀ, ਧਰਮ, ਇਖ਼ਲਾਕ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਏਕਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸਦੇ ਅੰਤਮ ਕਾਲ ਤਕ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਕ ਪੁੱਜ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਮਲੂਕ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਦਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।<noinclude></noinclude> d8qelb79k1z30n9wk4n9jjgppi4o9ab 239235 239228 2026-10-09T03:21:19Z Kaur.gurmel 192 239235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਸੁਕਰਾਤ|13}}</noinclude>ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਦੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹਾਨੀ ਦਾ ਡਰ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੀ ਪਾਲਨਾ ਪੋਸਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ। {{gap}}“ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ੈਅ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੈ?" ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਹਾਂ, ਹੈ।” ਸੁਕਰਾਤ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ। {{gap}}“ਉਹ ਲੋੜ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਉਹ ਲੋੜ ਤੁਹਾਡੇ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਇਥੇ ਖਲੋਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਧੁੱਪ ਰੁਕਦੀ ਹੈ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬੜੀ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਪਾਠਕ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਸੰਵਾਦ ਤੋਂ ਪਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਪੁਰਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਕਿਤਨਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ-ਭਗਤੀ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਕਿਤਨਾ ਮਗਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਭੈ ਵੱਲੋਂ ਕਿਤਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਦਾਤ ਦੇ ਅਨੰਤ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸ਼ੈਅ, ਧੁੱਪ ਨਾਲ, ਇਤਨਾ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵੇਲੇ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆਂ ਰਤਾ ਮਾਤ੍ਰ ਭੈਅ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤਖ਼ਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਕਦੀ ਵੀ ਅਯੋਗ ਖ਼ੁਸ਼ਾਮਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਈਸ਼ਵਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਿੰਜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਕ ਵੇਲਾ ਉਹ ਵੀ ਆ ਗਿਆ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਛਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਰਤਮ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਮਹਾਂ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੱਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਤ-ਘਾੜੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੇਤਨ ਸੱਤਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਾਦਰਸ਼ਤਾ ਦੇਣੀ ਬੜੇ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕੀ, ਧਰਮ, ਇਖ਼ਲਾਕ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਏਕਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸਦੇ ਅੰਤਮ ਕਾਲ ਤਕ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਕ ਪੁੱਜ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਮਲੂਕ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਦਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।<noinclude></noinclude> jqswpl6sh7qn1o5r13fd70kyivaoak5 239257 239235 2026-10-09T04:54:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸੁਕਰਾਤ|13}}</noinclude>ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਦੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹਾਨੀ ਦਾ ਡਰ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੀ ਪਾਲਨਾ ਪੋਸਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ।</br> {{gap}}“ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ੈਅ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੈ?" ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।</br> {{gap}}“ਹਾਂ, ਹੈ।” ਸੁਕਰਾਤ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ।</br> {{gap}}“ਉਹ ਲੋੜ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?'' ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}ਉਹ ਲੋੜ ਤੁਹਾਡੇ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਇਥੇ ਖਲੋਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਧੁੱਪ ਰੁਕਦੀ ਹੈ।" ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬੜੀ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਪਾਠਕ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਸੰਵਾਦ ਤੋਂ ਪਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਪੁਰਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਕਿਤਨਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ-ਭਗਤੀ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਕਿਤਨਾ ਮਗਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਭੈ ਵੱਲੋਂ ਕਿਤਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਦਾਤ ਦੇ ਅਨੰਤ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸ਼ੈਅ, ਧੁੱਪ ਨਾਲ, ਇਤਨਾ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵੇਲੇ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆਂ ਰਤਾ ਮਾਤ੍ਰ ਭੈਅ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤਖ਼ਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਕਦੀ ਵੀ ਅਯੋਗ ਖ਼ੁਸ਼ਾਮਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਈਸ਼ਵਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਿੰਜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਕ ਵੇਲਾ ਉਹ ਵੀ ਆ ਗਿਆ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਛਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਰਤਮ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਮਹਾਂ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁੱਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਤ-ਘਾੜੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੇਤਨ ਸੱਤਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਾਦਰਸ਼ਤਾ ਦੇਣੀ ਬੜੇ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕੀ, ਧਰਮ, ਇਖ਼ਲਾਕ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਏਕਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸਦੇ ਅੰਤਮ ਕਾਲ ਤਕ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਕ ਪੁੱਜ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਮਲੂਕ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਦਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 29dhqunivrdusgut3toj8c1tncazken 250 75335 239229 2026-10-09T01:42:18Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|14|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੀ ਕਥਾ ਬੜੀ ਸੁਆਦਲੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਇਕ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਸਿੱਖ ਸੀ; ਉਹ ਜਦ ਕਦੀ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਰਾਹ ਗਲੀ ਜਾਂਦਾ ਮਿਲ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਟ ਕੇ ਖਲੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ, “ਲੋਕ ਦੌੜ। ਆਓ।” ਜਦ ਲੋਕੀਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਪੁੱਛਦੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਐਨਾ ਰੌਲਾ ਮਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਤਰ ਦੇਂਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਸ ਬੁੱਢੇ (ਸੁਕਰਾਤ) ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਖੁਣੋਂ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਪਏ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਛੱਡ ਆਓ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਬਾਬਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀ ਰਹਿਣੀ-ਬਹਿਣੀ ਤੇ ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਵੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਚਾਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਲੀ ਕੂਚਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਚਾਨਣ ਹੋਣ ਤੇ ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਉਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਵੇਚ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਝੂਠੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਦੀ ਅਗਨੀ ਭਾਂਬੜ ਮਾਰ ਉੱਠੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਥਿਆ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇਸ ਸਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜਦ ਇਸ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਨਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਪਾਖੰਡ ਦੇ ਬੱਦਲ ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਾ ਲੁਕਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ । ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਹਾਕਮ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੁੱਤ-ਪੂਜ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪੁਤਲੀਆਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਗੇਂਦ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁੰਦੀ। {{gap}}ਵੱਡੇ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਉੱਤੇ ਇਕ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ ਸੁਕਰਾਤ ਉੱਤੇ ਥਾਪੇ ਗਏ। {{gap}}ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਜਨੀਕ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਨੌਜੁਆਨ ਲੜਕਿਆਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਤ ਤੋਂ ਗਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਤੀਜਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਰਈਅਤ ਦੇ ਦੋ ਧੜੇ ਕਰ ਕੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਸਫ਼ਾਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਭਾਵੇਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਜਾਤੀ ਰਾਇ ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਪਰਜਾ ਦੀ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ | ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ<noinclude></noinclude> 79up0trgc2w6ftm7ifyo2how12ixoip 239236 239229 2026-10-09T03:23:24Z Kaur.gurmel 192 239236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|14|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੀ ਕਥਾ ਬੜੀ ਸੁਆਦਲੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਇਕ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਸਿੱਖ ਸੀ; ਉਹ ਜਦ ਕਦੀ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਰਾਹ ਗਲੀ ਜਾਂਦਾ ਮਿਲ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਟ ਕੇ ਖਲੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ, “ਲੋਕ ਦੌੜ। ਆਓ।” ਜਦ ਲੋਕੀਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਪੁੱਛਦੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਐਨਾ ਰੌਲਾ ਮਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਤਰ ਦੇਂਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਸ ਬੁੱਢੇ (ਸੁਕਰਾਤ) ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਖੁਣੋਂ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਪਏ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਛੱਡ ਆਓ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਬਾਬਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀ ਰਹਿਣੀ-ਬਹਿਣੀ ਤੇ ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਵੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਚਾਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਲੀ ਕੂਚਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਚਾਨਣ ਹੋਣ ਤੇ ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਉਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਵੇਚ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਝੂਠੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਦੀ ਅਗਨੀ ਭਾਂਬੜ ਮਾਰ ਉੱਠੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਥਿਆ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇਸ ਸਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜਦ ਇਸ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਨਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਪਾਖੰਡ ਦੇ ਬੱਦਲ ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਾ ਲੁਕਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ । ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਹਾਕਮ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੁੱਤ-ਪੂਜ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪੁਤਲੀਆਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਗੇਂਦ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁੰਦੀ। {{gap}}ਵੱਡੇ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਉੱਤੇ ਇਕ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ ਸੁਕਰਾਤ ਉੱਤੇ ਥਾਪੇ ਗਏ। {{gap}}ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਜਨੀਕ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਨੌਜੁਆਨ ਲੜਕਿਆਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਤ ਤੋਂ ਗਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਤੀਜਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਰਈਅਤ ਦੇ ਦੋ ਧੜੇ ਕਰ ਕੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਸਫ਼ਾਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਭਾਵੇਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਜਾਤੀ ਰਾਇ ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਪਰਜਾ ਦੀ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ<noinclude></noinclude> l6z90p1gsy7ffrngdmkvyq0o2mfl015 239261 239236 2026-10-09T04:59:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|14|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੀ ਕਥਾ ਬੜੀ ਸੁਆਦਲੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਇਕ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਸਿੱਖ ਸੀ; ਉਹ ਜਦ ਕਦੀ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਰਾਹ ਗਲੀ ਜਾਂਦਾ ਮਿਲ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਟ ਕੇ ਖਲੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ, “ਲੋਕ ਦੌੜ। ਆਓ।” ਜਦ ਲੋਕੀਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਪੁੱਛਦੇ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਐਨਾ ਰੌਲਾ ਮਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਤਰ ਦੇਂਦਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਸ ਬੁੱਢੇ (ਸੁਕਰਾਤ) ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਖੁਣੋਂ ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਪਏ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਛੱਡ ਆਓ।</br> {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਸੁਕਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਬਾਬਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੀ ਰਹਿਣੀ-ਬਹਿਣੀ ਤੇ ਵਰਤੋਂ-ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਵੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਚਾਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਲੀ ਕੂਚਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਚਾਨਣ ਹੋਣ ਤੇ ਬੁੱਤ ਪੂਜਾ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਉਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਵੇਚ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਝੂਠੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਦੀ ਅਗਨੀ ਭਾਂਬੜ ਮਾਰ ਉੱਠੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਥਿਆ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇਸ ਸਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜਦ ਇਸ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਨਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਪਾਖੰਡ ਦੇ ਬੱਦਲ ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਾ ਲੁਕਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ । ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਹਾਕਮ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੁੱਤ-ਪੂਜ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪੁਤਲੀਆਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ਗੇਂਦ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁੰਦੀ।</br> {{gap}}ਵੱਡੇ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਉੱਤੇ ਇਕ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ ਸੁਕਰਾਤ ਉੱਤੇ ਥਾਪੇ ਗਏ।</br> {{gap}}ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਜਨੀਕ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਨੌਜੁਆਨ ਲੜਕਿਆਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਤ ਤੋਂ ਗਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਤੀਜਾ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਰਈਅਤ ਦੇ ਦੋ ਧੜੇ ਕਰ ਕੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਸਫ਼ਾਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਭਾਵੇਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਜਾਤੀ ਰਾਇ ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਪਰਜਾ ਦੀ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ {{nop}}<noinclude></noinclude> f3z3c5uoyxbgjrbm7skbkwf9wm34uqa 250 75336 239230 2026-10-09T01:45:13Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|ਸੁਕਰਾਤ|15}}</noinclude>ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਪੀਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ? ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ-ਪੂਰਵਕ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਮੌਤ ਕਬੂਲਣ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਸਜ਼ਾ ਤਾਂ ਫ਼ੌਰਨ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਈਦ ਦਾ ਪੁਰਬ ਸੀ। ਇਹ ਈਦ ਇਕ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮੁੱਦਤ ਤੱਕ ਸਪਾਰਟਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਹੀ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਤਾ 'ਅਪੋਲੋ' ਦਾ ਬੁੱਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹਰ ਸਾਲ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਦਾ ਕਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਈਦ ਦੋ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਹਨੇਰੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤਕ ਤੁਰ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਬੰਦੀਖਾਨੇ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਵਿਚ ਚਾਰ ਕੁ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਇਕ ਚੇਲੇ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਕਚਿਉਤਿਊਨ ਸੀ, ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਦਰੋਗੇ ਨਾਲ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਸੌ ਦਿਮ ਦੇ ਦਿਆਗੇ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਨੂੰ ਨੱਸ ਜਾਓ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਭੈਅ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਪਰਾਲਾ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਛਿਪਣ ਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਦੂਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਿਸ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਚੂੰਕਿ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਰਚਾਰ ਸੱਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਰ ਥਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਯੋਗ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬਦਲੇ ਜੋ ਡੰਨ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਭਰਾਂ ਤਾਕਿ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ, ਮੇਰੇ ਮਗਰੋਂ, ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ, ਸੁਦੇਸ਼ੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਲਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹੋਣ; ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਗਰੋਂ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਵੀ ਬਹੁਤ<noinclude></noinclude> tcmjwx3l6ngzadv7yv544oxzbtq478y 239238 239230 2026-10-09T04:16:58Z Kaur.gurmel 192 239238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਸੁਕਰਾਤ|15}}</noinclude>ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਪੀਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ? ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ-ਪੂਰਵਕ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਮੌਤ ਕਬੂਲਣ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਸਜ਼ਾ ਤਾਂ ਫ਼ੌਰਨ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਈਦ ਦਾ ਪੁਰਬ ਸੀ। ਇਹ ਈਦ ਇਕ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮੁੱਦਤ ਤੱਕ ਸਪਾਰਟਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਹੀ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਤਾ 'ਅਪੋਲੋ' ਦਾ ਬੁੱਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹਰ ਸਾਲ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਦਾ ਕਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਈਦ ਦੋ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਹਨੇਰੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤਕ ਤੁਰ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਬੰਦੀਖਾਨੇ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਵਿਚ ਚਾਰ ਕੁ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਇਕ ਚੇਲੇ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਕਚਿਉਤਿਊਨ ਸੀ, ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਦਰੋਗੇ ਨਾਲ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਸੌ ਦਿਮ ਦੇ ਦਿਆਗੇ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਨੂੰ ਨੱਸ ਜਾਓ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਭੈਅ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਪਰਾਲਾ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਛਿਪਣ ਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਦੂਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਿਸ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਚੂੰਕਿ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਰਚਾਰ ਸੱਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਰ ਥਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਯੋਗ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬਦਲੇ ਜੋ ਡੰਨ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਭਰਾਂ ਤਾਕਿ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ, ਮੇਰੇ ਮਗਰੋਂ, ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ, ਸੁਦੇਸ਼ੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਲਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹੋਣ; ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਗਰੋਂ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਵੀ ਬਹੁਤ<noinclude></noinclude> d0cdqt5p6l52cde90cv3kbirkbaoxae 239262 239238 2026-10-09T05:01:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸੁਕਰਾਤ|15}}</noinclude>ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਪੀਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ? ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ-ਪੂਰਵਕ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਮੌਤ ਕਬੂਲਣ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਸਜ਼ਾ ਤਾਂ ਫ਼ੌਰਨ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਈਦ ਦਾ ਪੁਰਬ ਸੀ। ਇਹ ਈਦ ਇਕ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮੁੱਦਤ ਤੱਕ ਸਪਾਰਟਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹਿ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਹੀ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਤਾ 'ਅਪੋਲੋ' ਦਾ ਬੁੱਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹਰ ਸਾਲ ਨਜ਼ਰਾਨਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਆਦਿਕ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਦਾ ਕਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਈਦ ਦੋ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਹਨੇਰੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤਕ ਤੁਰ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਬੰਦੀਖਾਨੇ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਵਿਚ ਚਾਰ ਕੁ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਇਕ ਚੇਲੇ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਕਚਿਉਤਿਊਨ ਸੀ, ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਦਰੋਗੇ ਨਾਲ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰ ਸੌ ਦਿਮ ਦੇ ਦਿਆਗੇ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਨੂੰ ਨੱਸ ਜਾਓ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਭੈਅ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਪਰਾਲਾ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਛਿਪਣ ਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਦੂਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਿਸ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਚੂੰਕਿ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਰਚਾਰ ਸੱਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਰ ਥਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਯੋਗ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬਦਲੇ ਜੋ ਡੰਨ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਭਰਾਂ ਤਾਕਿ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ, ਮੇਰੇ ਮਗਰੋਂ, ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ, ਸੁਦੇਸ਼ੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਲਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹੋਣ; ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਗਰੋਂ ਮੇਰੀ ਸੰਤਾਨ ਵੀ ਬਹੁਤ {{nop}}<noinclude></noinclude> by6g5ohzowp89jbprpkdvjmq4rlbe5d 250 75337 239231 2026-10-09T01:48:14Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|16|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਦੁਖੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਚਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤ-ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲ ਏਸੇ ਮੌਤੇ ਮਾਰਨਾ ਹੈ।” {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਸਵੇਰ ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਢੋਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ। ਜਦ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੁਖ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬੇੜੀਆਂ ਦੇ ਉਤਾਰਨ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬੇੜੀਆਂ ਨਾ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ; ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਦੁਖ, ਸੁਖ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਦਿਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਹਟਾ ਦਿਓ।” ਉਸ ਨੂੰ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ‘ਸੀਮਸ' ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, “ਹੇ ਉਸਤਾਦ ! ਤੂੰ ਅੱਜ ਐਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਜਦ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸ਼ੋਕਮਈ ਚਲਾਣੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਡਰ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ?' ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਦੇਖ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ! ਕਿਰਸਾਨ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪੱਕ ਕੇ ਘਰ ਆ ਗਈ, ਹੁਣ ਉਸ ਅੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਛਕਣ ਲੱਗਾ ਜੇ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਚਤਰ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਮੂਰਖ {{gap}}ਸੀਮਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਲੋਕ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਸਮੇਂ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।” {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ, “ਬਸ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਮੌਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ ਤਾਂ ਮੂਰਖ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।” {{gap}}ਸੀਮਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, “ਕੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਉਂ " {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਜਦ ਤਕ ਸਾਡੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਦੇਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਰਵਿਰਤੀ ਮਾਰਗ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ ਇਕ- ਰਸ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਨਿਮਗਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਰਤੀ ਦੀ ਆਖੰਡ ਸਮਾਧੀ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਖ਼ਲਾਸੀ ਪਾਈ ਜਾਵੇ।” {{gap}}ਸੀਮਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਖ਼ਲਾਸੀ ਪਾਉਣਾ ਹੀ ਫਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਤਮ-ਘਾਤ ਹੀ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ?" {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗਾ, “ਜਿਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਇਸ ਮਤਲਬ ਲਈ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਮਿੱਠੇ ਰਾਗ ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਪੋਸਣਾ ਭੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਪੰਛੀ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਨਮਕ NamdhariElibrary@gmail.com Sri Satguru Jagjit Singh JeLibrary<noinclude></noinclude> a8xazz8swu6qm2qyc24stsjjbsry6ve 239263 239231 2026-10-09T05:02:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|16|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਦੁਖੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਚਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤ-ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲ ਏਸੇ ਮੌਤੇ ਮਾਰਨਾ ਹੈ।”</br> {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਸਵੇਰ ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਢੋਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ। ਜਦ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੁਖ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬੇੜੀਆਂ ਦੇ ਉਤਾਰਨ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਬੇੜੀਆਂ ਨਾ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ; ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਦੁਖ, ਸੁਖ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਦਿਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਹਟਾ ਦਿਓ।” ਉਸ ਨੂੰ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ‘ਸੀਮਸ' ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, “ਹੇ ਉਸਤਾਦ ! ਤੂੰ ਅੱਜ ਐਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਜਦ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸ਼ੋਕਮਈ ਚਲਾਣੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਡਰ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ?' ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਦੇਖ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ! ਕਿਰਸਾਨ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪੱਕ ਕੇ ਘਰ ਆ ਗਈ, ਹੁਣ ਉਸ ਅੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਛਕਣ ਲੱਗਾ ਜੇ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਚਤਰ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਮੂਰਖ</br> {{gap}}ਸੀਮਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਲੋਕ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਸਮੇਂ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।”</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ, “ਬਸ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਮੌਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ ਤਾਂ ਮੂਰਖ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।”</br> {{gap}}ਸੀਮਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, “ਕੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਉਂ "</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਜਦ ਤਕ ਸਾਡੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਦੇਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਰਵਿਰਤੀ ਮਾਰਗ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ ਇਕ- ਰਸ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਨਿਮਗਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਰਤੀ ਦੀ ਆਖੰਡ ਸਮਾਧੀ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਖ਼ਲਾਸੀ ਪਾਈ ਜਾਵੇ।”</br> {{gap}}ਸੀਮਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਖ਼ਲਾਸੀ ਪਾਉਣਾ ਹੀ ਫਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਤਮ-ਘਾਤ ਹੀ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ?"</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗਾ, “ਜਿਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਇਸ ਮਤਲਬ ਲਈ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਮਿੱਠੇ ਰਾਗ ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਪੋਸਣਾ ਭੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਪੰਛੀ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਨਮਕ {{nop}}<noinclude></noinclude> 64mdr75httbp5fbxeig0unykb4b1cxw 250 75338 239232 2026-10-09T02:03:55Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>'''ਭੂਮਿਕਾ'''{{larger|{{center|}}}} {{gap}}ਰੱਬੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ: {{Block center|<poem>'''ਸਭ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ॥''' '''ਤਿਸਦੈ ਚਾਨਣਿ ਸਭ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਇ॥''</poem>}}' {{gap}}ਜੋਤਿ ਸ੍ਰੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਜੀ ਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਿਰਨ ਸਤਿਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਕ ਹਿਰਦਿਆਂ ਥਾਣੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਉਸੇ ਜੋਤਿ ਦੇ ਸੂਰਜ ਸਨ। ਉਹ ਜੋਤਿ ਆਪਣੀ ਕਿਰਨ ਹਰ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਹਰ ਕੌਮ ਵਿਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਤਿਪੁਰਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਚਾਨਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਰਸਾਤਲ ਵਿਚੋਂ ਉਠ, ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪੈਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਤਿਪੁਰਖ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਰੌਸ਼ਨ ਸਿਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਧ- ਗਹੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਰਾਹ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਜ਼ਹਬ, ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਸਤਿਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਾਕਤ ਬਹੁਤ ਵੇਰਾਂ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿੱਦਾਂ ਅੰਗੂਰ ਜਿਹਾ ਮਿੱਠਾ, ਸੁਆਦਲਾ ਤੇ ਰਸਦਾਇਕ ਮੇਵਾ ਤ੍ਰੱਕ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਰਸ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਵਸਤੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਹੀ ਹਾਲ ਮਜ਼ਹਬ ਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਵਾ ਬੜਾ ਸੁਆਦਲਾ ਤੇ ਰਸਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ, ਅਕਲ ਦੀ ਡਾਲੀ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਅੱਸਬ ਦੇ ਮੱਟਾਂ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਰੂੜੀਆਂ ਵਿਚ ਦੱਬਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਸ਼ੈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅੱਜ ਕੁੱਲ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਦਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤਅੱਸਬ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਭਾੜੇ 'ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਸਤਿਪੁਰਖ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਬਣ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਬਣਾਈ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਹੀ ਸਾਡੇ<noinclude></noinclude> brarthlrxt2zlte7euve0ozpyuk0xaj 239233 239232 2026-10-09T02:13:20Z Kaur.gurmel 192 239233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਭੂਮਿਕਾ'''}}}} {{gap}}ਰੱਬੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ: {{Block center|<poem>'''ਸਭ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ॥''' '''ਤਿਸਦੈ ਚਾਨਣਿ ਸਭ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਇ॥'''</poem>}} {{gap}}ਜੋਤਿ ਸ੍ਰੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਜੀ ਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਿਰਨ ਸਤਿਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਕ ਹਿਰਦਿਆਂ ਥਾਣੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਉਸੇ ਜੋਤਿ ਦੇ ਸੂਰਜ ਸਨ। ਉਹ ਜੋਤਿ ਆਪਣੀ ਕਿਰਨ ਹਰ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਹਰ ਕੌਮ ਵਿਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਤਿਪੁਰਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਚਾਨਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਰਸਾਤਲ ਵਿਚੋਂ ਉਠ, ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪੈਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਤਿਪੁਰਖ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਰੌਸ਼ਨ ਸਿਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਧ- ਗਹੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਰਾਹ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਜ਼ਹਬ, ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਸਤਿਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਾਕਤ ਬਹੁਤ ਵੇਰਾਂ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿੱਦਾਂ ਅੰਗੂਰ ਜਿਹਾ ਮਿੱਠਾ, ਸੁਆਦਲਾ ਤੇ ਰਸਦਾਇਕ ਮੇਵਾ ਤ੍ਰੱਕ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਰਸ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਵਸਤੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਹੀ ਹਾਲ ਮਜ਼ਹਬ ਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਵਾ ਬੜਾ ਸੁਆਦਲਾ ਤੇ ਰਸਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ, ਅਕਲ ਦੀ ਡਾਲੀ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਅੱਸਬ ਦੇ ਮੱਟਾਂ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਰੂੜੀਆਂ ਵਿਚ ਦੱਬਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਸ਼ੈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅੱਜ ਕੁੱਲ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਦਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤਅੱਸਬ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਭਾੜੇ 'ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਸਤਿਪੁਰਖ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਬਣ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਬਣਾਈ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਹੀ ਸਾਡੇ<noinclude></noinclude> tk4g174ki6qth6ncwh9r1hy6slbih41 239253 239233 2026-10-09T04:51:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਭੂਮਿਕਾ'''}}}} {{gap}}ਰੱਬੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ: {{Block center|<poem>'''ਸਭ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ॥''' '''ਤਿਸਦੈ ਚਾਨਣਿ ਸਭ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਇ॥'''</poem>}} {{gap}}ਜੋਤਿ ਸ੍ਰੀ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਜੀ ਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਿਰਨ ਸਤਿਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਕ ਹਿਰਦਿਆਂ ਥਾਣੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਉਸੇ ਜੋਤਿ ਦੇ ਸੂਰਜ ਸਨ। ਉਹ ਜੋਤਿ ਆਪਣੀ ਕਿਰਨ ਹਰ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਹਰ ਕੌਮ ਵਿਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਤਿਪੁਰਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਚਾਨਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਰਸਾਤਲ ਵਿਚੋਂ ਉਠ, ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪੈਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਤਿਪੁਰਖ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਰੌਸ਼ਨ ਸਿਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਧ- ਗਹੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਰਾਹ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਜ਼ਹਬ, ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਸਤਿਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਾਕਤ ਬਹੁਤ ਵੇਰਾਂ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿੱਦਾਂ ਅੰਗੂਰ ਜਿਹਾ ਮਿੱਠਾ, ਸੁਆਦਲਾ ਤੇ ਰਸਦਾਇਕ ਮੇਵਾ ਤ੍ਰੱਕ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਰਸ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਵਸਤੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਹੀ ਹਾਲ ਮਜ਼ਹਬ ਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਵਾ ਬੜਾ ਸੁਆਦਲਾ ਤੇ ਰਸਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ, ਅਕਲ ਦੀ ਡਾਲੀ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਅੱਸਬ ਦੇ ਮੱਟਾਂ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਰੂੜੀਆਂ ਵਿਚ ਦੱਬਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਸ਼ੈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅੱਜ ਕੁੱਲ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਦਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤਅੱਸਬ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਭਾੜੇ 'ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਸਤਿਪੁਰਖ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਬਣ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਬਣਾਈ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਹੀ ਸਾਡੇ<noinclude></noinclude> 43z0sz2lu0is3117iryu23weu9p41mp 250 75339 239237 2026-10-09T03:24:35Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਬੁੱਧ ਮਤ|33}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਬੁੱਧ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਗਿਆਸੂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਤੌਰ ਭਿਖਸ਼ੂ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਵਿਚ ਭੇਜ ਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ ਭਿਖਸ਼ੂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਗ੍ਰਿਹੀ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਲਗ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਬੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਮਰਦ ਤੋਂ ਔਰਤ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅਲਗ ਅਲਗ ਸੰਘ ਤੇ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਹਫਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵੇਰ ਭਿਖਿਆ ਲਈ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮਰਦ ਰੋਜ਼ਾਨਾ। ਬੁੱਧ ਭਿਖਸ਼ੂ, ਭਿਖਿਆ ਨੂੰ ਗਏ, ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜੋਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕਾਸੇ ਲਈ, ਮਸਤਾਨਾਵਾਰ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਭਿਖਿਆ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਖੜੋਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਬੁੱਧ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬੜਾ ਤਿਤਿਖਿਆ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਲਾਭ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕਰਕੇ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕਰਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬੋਧੀ ਜਨਤਾ, ਬੁੱਧ ਮਤ ਵਿਚ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ।<noinclude></noinclude> d8rx9x98dujmix0zsttkgmywdgp1rrk 250 75340 239239 2026-10-09T04:21:48Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /> {{rh||ਸੁਕਰਾਤ|17}}</noinclude>ਨੂੰ ਹਲਾਲ ਕਰੋ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਇਕ ਛਿਣ ਭਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉੱਡ ਜਾਏਗਾ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਆਤਮ-ਪੰਛੀ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ ਨੇ, ਇਸ ਸਰੀਰਕ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੰਸਾਰ-ਰੂਪੀ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਧੁਰ ਮਧੁਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਗਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕੈਦ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮਾਲਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦੋਵੇਂ, ਇਸ ਪਿੰਜਰੋ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੋਣਾ, ਹੁਕਮ ਅਦੂਲੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਸੋ ਆਤਮ-ਘਾਤ ਇਕ ਪਾਪ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਂ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਪਰਵਾਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ‘ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” {{gap}}ਸੀਮਸ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, “ਜਿਹੜਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੈ ?" {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋਧਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ।” {{gap}}ਸੀਮਸ ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, “ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ?" {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋਧਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਰਣ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਬੜਾ ਭੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜਿੱਤਣ ਜਾਂ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਦੀ ਬੜੀ ਆਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋ, ਉਹ ਨਿੰਦਿਆ ਦੇ ਭੈ ਅਤੇ ਉਸਤਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਉਸਤਤ-ਨਿੰਦਾ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਅਲਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।” {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਉਹ ਪਿਆਲਾ ਗਟਾ ਗੁਟ ਪੀ ਲਿਆ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਸਤ-ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਮਿਟਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਵੱਲੋਂ ਮੁਰਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ, ਸੁਕਰਾਤ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਰਹੇਗਾ। {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਛੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਪਲੈਟੋਨਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਆਧਾਰ<noinclude></noinclude> 18dld01azzo5b3t7mmnpluo5m6ovucf 239240 239239 2026-10-09T04:22:28Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /> {{rh||ਸੁਕਰਾਤ|17}}</noinclude>ਨੂੰ ਹਲਾਲ ਕਰੋ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਇਕ ਛਿਣ ਭਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉੱਡ ਜਾਏਗਾ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਆਤਮ-ਪੰਛੀ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ ਨੇ, ਇਸ ਸਰੀਰਕ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੰਸਾਰ-ਰੂਪੀ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਧੁਰ ਮਧੁਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਗਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕੈਦ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮਾਲਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦੋਵੇਂ, ਇਸ ਪਿੰਜਰੋ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੋਣਾ, ਹੁਕਮ ਅਦੂਲੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਸੋ ਆਤਮ-ਘਾਤ ਇਕ ਪਾਪ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਂ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਪਰਵਾਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ‘ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” {{gap}}ਸੀਮਸ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, “ਜਿਹੜਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੈ ?" {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋਧਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ।” {{gap}}ਸੀਮਸ ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, “ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ?" {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋਧਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਰਣ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਬੜਾ ਭੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜਿੱਤਣ ਜਾਂ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਦੀ ਬੜੀ ਆਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋ, ਉਹ ਨਿੰਦਿਆ ਦੇ ਭੈ ਅਤੇ ਉਸਤਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਉਸਤਤ-ਨਿੰਦਾ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਅਲਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।” {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਉਹ ਪਿਆਲਾ ਗਟਾ ਗੁਟ ਪੀ ਲਿਆ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਸਤ-ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਮਿਟਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਵੱਲੋਂ ਮੁਰਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ, ਸੁਕਰਾਤ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਰਹੇਗਾ। {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਛੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਪਲੈਟੋਨਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਆਧਾਰ<noinclude></noinclude> d17w8di6bmrgptlu3rnvx4jux341smt 250 75341 239241 2026-10-09T04:24:31Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|18|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>’ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਜਾਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸਦੇ ਪੁਸਤਕਾਲੇ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਵਡਮੁੱਲੇ ਲੇਖ ਸਾਂਭ ਕੇ ਨਾ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹੋਣ। {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਆਵਾਗਉਣ ਦਾ ਵੀ ਕਾਇਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਲੀਲ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿਤਨਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਿਸੇ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜਰਨ ਦਾ ਮਾਦਾ ਕਿਤਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਯੁਵਾ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਬਦਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਲੜਾਕੀ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮੇਰੇ ਗਿਆਨੀ ਮਨ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਦਾ ਪਰਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਸ ਅਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਤੀਵੀਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ।<noinclude></noinclude> hjl4x5zw9u8fely1m4oxegk1g8ryn7g 250 75342 239242 2026-10-09T04:26:46Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{right|{{x-larger|'''ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ'''}}}} {{rule}} '''{{rule}}''' {{gap}}ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਵਕਤ ਅਨੇਕ ਮਤ ਮਤਾਂਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸਲਾਮ, ਈਸਾਈ ਮਤ ਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਹੈ। ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਬੁੱਧ ਮਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ, ਲੰਕਾ ਤੇ ਮਲਾਇਆ ਆਦਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਚਾਲੀ ਕੂੜ ਬੰਦੇ ਇਸ ਮੁੜ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਨਾਮੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਬਾਲ ਗੰਗਾ ਨਾਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੁੱਧਦਨ ਨੇ ਦੋ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ—ਪਹਿਲੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਗੌਤਮੀ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਹੀ ਉਦਾਸ ਤੇ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਏਸੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸਦੀ ਜਵਾਨੀ ਲੰਘ ਗਈ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚ ਦਖਸ਼ਣਾਇਣ ਉਤਸਵ ਦਾ ਪਰਬ ਆ ਗਿਆ। ਏਸ ਪੁਰਬ ਨੂੰ ਸਾਕਿਆ (ਰਾਜਾ ਦੀ ਕੌਮ) ਲੋਕ ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਣੀ ਨੇ ਵੀ ਖ਼ੂਬ ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਹਫ਼ਤਾ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਇਕ ਅਸਚਰਜ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ, 'ਚਾਰ ਸਵਰਗੀ ਦੇਵਤੇ ਉਸਦੀ ਨਰਮ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਸੇਜਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਸਵਰਨ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਬਿਰਛ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਆਪ ਦੂਰ ਜਾ ਖਲੋਤੇ ਰਾਣੀ ਨੇ ਤਲਾਅ ਵਿਚੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਵਰਗੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸਵਰਗੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਸੌਂ ਗਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਹਾਥੀ ਆਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਸੁੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਪਦਮ ਸੀ; ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਆਣ ਕੇ ਬੜਾ ਗੱਜਿਆ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੀਸ ਨੂੰ ਫੇਰਿਆ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦੀ ਖੱਬੀ ਵੱਖੀ ਪਾੜ ਕੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਏਸ ਬਾਰੇ<noinclude></noinclude> 6f5jvfkjiljxk6fmuk1p58ftp2o1mp1 250 75343 239243 2026-10-09T04:29:23Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|20|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਆਪਦੇ ਘਰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਜਿਹੜਾ ਜੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇ ਸਾਧੂ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਾਕ ਠੀਕ ਨਿਕਲਿਆ। ਰਾਣੀ ਦੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲਗ ਪਏ। ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਦੇਵਦਾ ਨਗਰ ਚਲਿਆ ਜਾਣਾ ਸੋਭਨੀਕ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦਾ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਤੋਂ ਦੇਵਦਾ ਨਗਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਲਭਨੀ ਨਾਮ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਬਸਤੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਣੀ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹਿਆ ਗਿਆ; ਫਲਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵੇਂ ਹੋਏ ਬਿਰਛ, ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਭਵਰਾਂ ਦੀ ਗੁੰਜਾਰ, ਬੁਲਬੁਲ ਅਤੇ ਕੋਕਲਾਂ ਦੇ ਮਧੁਰ ਬੈਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਥੋਂ ਹੀ ਉਤਰ ਪਈ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਫਿਰਦਿਆਂ ਹੀ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜਦ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਅਤੇ ਦੋਵਦਾ ਨਗਰ ਦੀ ਪਰਜਾ ਨੇ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕ ਉੱਧਰ ਨੂੰ ਭੱਜੇ ਆਏ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਅਜੇ ਅੱਠ ਦਿਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲੰਘੇ ਕਿ ਕਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਵੇਖਣ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਲ-ਵੱਸ ਹੋਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਏਸ ਬੱਚੇ ਦੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਪਾਲਨ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੰਮ ਇਸਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਤਾ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਸੰਬੰਧੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 557 ਸਾਲ ਈਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਬੱਚਾ ਪਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਉਸਨੇ ਸੁਰਤ ਸੰਭਾਲੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਭਗਤੀ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਬੜਾ ਬੈਰਾਗੀ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਕਾਲ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਾਕਯ ਬੰਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੋ ਆਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਇਸਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬੜਾ ਕਠਿਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਘੱਲ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਕਦੀ ਨਵਿਰਤੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਨ<noinclude></noinclude> 9hw1rfha5ritfzfb7i45rpd5let3tpj 250 75344 239244 2026-10-09T04:31:50Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ|21}}</noinclude>ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਮਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਬਣ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਧਾਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚੀ ਕੁੱਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਏਗਾ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਬਣਾਏਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਰਮ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਗੁਣ ਹੋਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁਲ ਦੀ ਹੋਵੇ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨਿਆ ਲੱਭਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਫਿਰਨ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਕੇ ਭਰਾ ਦੰਡਪਾਣੀ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਯੋਗ ਸਮਝਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਂਡ ਵੰਡਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਸੱਦ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਦੰਡਪਾਣੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਕੰਨਿਆ ਗੋਪਾ (ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦੂਸ਼ਰ ਭੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ) ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਪਲੌੜੀ ਤਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਹੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਮਨ ਗੋਪਾ ਦੇ ਰਸਭਿੰਨੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਸਦਾ ਲਈ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਂਡ ਦੇ ਯੋਗ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪਣੀ ਅੰਗੂਠੀ ਵੀ ਲਾਹ ਕੇ ਗੋਪਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨੇੜਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਗੋਪਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਗੋਪਾ ਬੜੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕੰਨਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਪਤਿਤਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਘੁੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਢਿਆ ਕਰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਗੋਪਾਂ ਬੜੀ ਬੇ-ਹਯਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤੀਵੀਂਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਬੰਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਭਲੋ ਹੋਣ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਵੀ ਰਹਿਣ, ਸਦਾ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਰੂਪ ਹੋਣ, ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕੁੱਲੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸ੍ਵੈ-ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਘੁੰਡ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਬਿਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਘੜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਚਾਰ ਘੱਟ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਹੈ ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਦੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਬ੍ਰਤਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਘੁੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। {{gap}}ਸਿੱਧਾਰਥ ਅਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪਿਆਰ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਚਿੱਤ ਆਪਣੇ ਘਰ<noinclude></noinclude> ovq6ovjw7hfisnq6lzseapayv9jv54v 250 75345 239245 2026-10-09T04:32:21Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਮੁਹੰਮਦ|35}} {{rule}}</noinclude>ਇਸ ਕੰਮ 'ਤੇ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈ। ਉਹ ਛੇਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਕੇ ਫਿਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਦੋ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦੁੱਧ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਆਮਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠਾਂ ਪਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਮਰ ਛੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਆਮਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਮਦੀਨੇ ਲੈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਬੋਹਾ ਨਾਮੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬੀਬੀ ਆਮਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਦਾਦਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਹਿੱਟਰ ਪੋਤਰੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਰੱਬ ਦੀ ਕਰਨੀ! ਅਜੇ ਮੁੰਡਾ ਅੱਠਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਬਿਰਧ ਬਾਬਾ ਭੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ। ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਦੇ ਚਾਚਾ ਅਬੂਤਾਲਬ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ। {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਪਲਿਆ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ 25 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਏਹੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੀ ਇਥੇ ਲਿਖੀ ਜਾਵੇ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਯਮਨ ਵੱਲ ਕਈ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀ ਭਲਮਾਣਸੀ ਤੇ ਨੇਕੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਾਦਕ' ਤੇ 'ਅਮੀਨ' ਦੀ ਪਦਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਅਮੀਰ ਵਿਧਵਾ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨਾਮੀ ਇਸਤਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਨਿਕਾਹ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਪਿਛਲਾ ਕੰਤ ਬੜਾ ਧਨੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਖ਼ਦੀਜਾ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਕਾਰਿੰਦੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਮੁਹੰਮਦ ਮੇਰਾ ਨੌਕਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੂਣੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਸਿਆਮ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਖ਼ਦੀਜਾ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਐਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੀ ਉਮਰ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ; ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਇਤਨਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੇ ਜਿਊਂਦੇ ਜੀਅ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੇ ਪੇਟੋਂ ਚਾਰ ਲੜਕੀਆਂ ਤੇ ਚਾਰ ਲੜਕੇ ਹੋਏ। ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਾਸਿਮ, ਅਬਦੁੱਲਾ, ਤਾਹਿਰ ਤੇ ਤੈਬ ਸਨ ਤੋਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਫ਼ਾਤਮਾ, ਜ਼ੈਨਬ, ਕਲਯੂਮ ਤੇ ਰਕੀਆ ਸਨ। ਖ਼ੁਦੀਜਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਗਰੋਂ 15 ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਊਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਗੁਜ਼ਰੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੌਂ ਤੋ ਕਈ ਗਿਆਰਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆਇਸ਼ਾ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਆਪ ਬੜੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਆਇਸ਼ਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਯਾ ਹਜ਼ਰਤ! ਆਪ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ?" ਤਾਂ ਆਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ<noinclude></noinclude> f2mdko35uh770fisjy36vsssxkvfbpp 250 75346 239246 2026-10-09T04:33:14Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|22|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude><noinclude></noinclude> clog615kxlrc44c41038itxfpxs8g37 239247 239246 2026-10-09T04:34:13Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|22|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਨਿਵਿਰਤੀ ਮਾਰਗ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਕਦੀ ਘੱਟ ਹੀ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ-ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਬਾਣੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਹੋਰ ਭੀ ਪੱਕੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਦ ਉਸਦੇ ਘਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਹੁਲ ਰੱਖਿਆ। ਗੱਪਾਂ ਹੁਣ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਪਤੀ ਦੀ ਮਨ-ਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸ ਵੱਲੋਂ ਮੋੜਨ ਵਾਸਤੇ ਜਿਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਸਾਂ, ਹੁਣ ਰਾਹੁਲ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਭੀ ਮੇਰਾ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਹੀ ਰਾਜਰਾਣੀ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ| ਪਰ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭਾਉਂਦਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਜਗਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਅਜਿਹਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਭਾਵ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਦੋ ਬੀਮਾਰੀ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਜਰਾ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿਚ ਜਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਟਕ ਤੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਮਨ-ਵਾਸ਼ਨਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਭੋਗ, ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਫਿਰ ਬੈਰਾਗ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਪਿਆਰੀ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸੋ ਅਤੇ ਕਥਨ ਕਰਨ ਸਮੇਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰ ਕੇ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਮਨ ਵੀ ਪੰਘਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਜਾਣ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਦੀ ਵੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਪਾਵਾਂਗੀ। ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਆ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਐਸਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਸਦਾ ਲਈ ਉਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਜੀਵਨ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋ ਇਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਥਾਣੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਪਰਮੋਦ ਕਾਨਨ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਕ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰੋਂ ਮਾੜੇ ਅਤੇ ਦੰਦਹੀਣ ਬਿਰਧ ਪੁਰਬ ਨੂੰ ਸੋਟੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰਥਵਾਨ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਬੁੱਢਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਰਾ ਅਵਸਥਾ ਨੇ ਇਸਦੇ ਜੋਬਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੀ ਬੁਢਾਪਾ ਇਸ ਤੇ ਹੀ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਵਾਪਰੇਗਾ? ਰਥਵਾਨ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਜਰਾ ਉਚ-ਨੀਚ, ਅਮੀਰ-ਗ਼ਰੀਬ, ਚਤਰ-ਮੂਰਖ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤ ਉੱਤੇ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕ ਇਸਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ<noinclude></noinclude> 7lskwr4e718sn2rzjqw7ai3vz759o4e 250 75347 239248 2026-10-09T04:34:35Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਓਦੋਂ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਜਦ ਕੁਰੈਸ (ਆਪਦਾ ਘਰਾਣਾ) ਦਾ ਬੱਚਾ ਬੱਚਾ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਸੀ। {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਤੁਰਤਾ ਦੀ ਸਮਝ ਇਕ ਹੀ ਸਾਖੀ ਤੋਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਅਰਬੀਆਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|36|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ||}} {{rule}}</noinclude>ਓਦੋਂ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਜਦ ਕੁਰੈਸ (ਆਪਦਾ ਘਰਾਣਾ) ਦਾ ਬੱਚਾ ਬੱਚਾ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਸੀ। {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਤੁਰਤਾ ਦੀ ਸਮਝ ਇਕ ਹੀ ਸਾਖੀ ਤੋਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਅਰਬੀਆਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਫ਼ਸਾਦ ਸਮੇਂ ਹੋਈ। ਗੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਾਅਬੇ ਦਾ ਮੰਦਰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤਾਂ ਮੱਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ ਸੰਗੋ ਅਸਵਦ (ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕਾਲਾ ਪੱਥਰ ਹੈਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਧਰਨ ਉੱਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ ਹੋ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਬ ਦਾ ਹਰ ਜਥਾ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰਨ ਵਿਚ ਬੜਾ ਮਾਣ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਹ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਕੇ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਹੋ ਹੀ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰੇ। ਸਵੇਰੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਆਏ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਕ ਚਾਦਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਇਕ ਇਕ ਬੰਦਾ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਚੁੱਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਨੇ ਉਸ ਫੋਟੋ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪਟਾਇਆ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਖ਼ੁਦੀਜਾ ਦੇ ਇਕ ਗ਼ੁਲਾਮ (ਮੁੱਲ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨੌਕਰ) ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੂਆ ਦੀ ਧੀ ਜ਼ੈਨਬ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਗਿਰੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੇ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦਾ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ‘ਹਿਰਾ ਨਾਮੀ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 40 ਬਰਸ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਜਦ ਉਹ ਸਦਾ ਵਾਂਗੂੰ ਹਿਰਾ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਪਈ ਕਿ ਹੈ ਮੁਹੰਮਦ। ਪੜ੍ਹ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜਬਰਾਈਲ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ। ਤਦ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਇਹ ਆਇਤ ਕਹੀ, ਪੜ੍ਹ ਆਪਣੇ ਪਰਵਰਦਗਾਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕਰਤਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਲਹੂ ਵਿਚੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਰਗਾ ਅਸਚਰਜ ਵਿਅਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।” ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਘਬਰਾ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੁੱਸਾ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਘਾਬਰੇ ਹੋਏ ਘਰ ਆਏ ਤੋ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਖਦੀਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਹੋ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਮੈਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ।” ਬਸ ਉਸ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਖਦੀਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਤੇ ਫਿਰ ਅਬੂਬਕਰ ਸਦੀਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਅਲੀ ਤੇ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੂੰ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> bxdpqyiphscb4qdj6j8zd5ou8utxzws 239249 239248 2026-10-09T04:42:11Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|36|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ||}} {{rule}}</noinclude>ਓਦੋਂ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਜਦ ਕੁਰੈਸ (ਆਪਦਾ ਘਰਾਣਾ) ਦਾ ਬੱਚਾ ਬੱਚਾ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਸੀ।" {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਤੁਰਤਾ ਦੀ ਸਮਝ ਇਕ ਹੀ ਸਾਖੀ ਤੋਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਅਰਬੀਆਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਫ਼ਸਾਦ ਸਮੇਂ ਹੋਈ। ਗੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਾਅਬੇ ਦਾ ਮੰਦਰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤਾਂ ਮੱਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ 'ਸੰਗੋ ਅਸਵਦ' (ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕਾਲਾ ਪੱਥਰ ਹੈਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਧਰਨ ਉੱਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ ਹੋ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਬ ਦਾ ਹਰ ਜਥਾ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰਨ ਵਿਚ ਬੜਾ ਮਾਣ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਹ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਕੇ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਹੋ ਹੀ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰੇ। ਸਵੇਰੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਆਏ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਕ ਚਾਦਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਇਕ ਇਕ ਬੰਦਾ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਚੁੱਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਨੇ ਉਸ ਟੰਟੇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪਟਾਇਆ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੇ ਇਕ ਗ਼ੁਲਾਮ (ਮੁੱਲ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨੌਕਰ) ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੂਆ ਦੀ ਧੀ ਜ਼ੈਨਬ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਗਿਰੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੇ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦਾ ਇਕ ਮਹੀਨਾ 'ਹਿਰਾ' ਨਾਮੀ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 40 ਬਰਸ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਜਦ ਉਹ ਸਦਾ ਵਾਂਗੂੰ ਹਿਰਾ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਪਈ ਕਿ 'ਹੇ ਮੁਹੰਮਦ। ਪੜ੍ਹ।' ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜਬਰਾਈਲ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ। ਤਦ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਇਹ ਆਇਤ ਕਹੀ, "ਪੜ੍ਹ ਆਪਣੇ ਪਰਵਰਦਗਾਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕਰਤਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਲਹੂ ਵਿਚੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਰਗਾ ਅਸਚਰਜ ਵਿਅਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਘਬਰਾ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੁੱਸਾ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਘਾਬਰੇ ਹੋਏ ਘਰ ਆਏ ਤੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਹੋ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਮੈਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ।" ਬਸ ਉਸ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਖ਼ਦੀਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਤੇ ਫਿਰ ਅਬੂਬਕਰ ਸਦੀਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਅਲੀ ਤੇ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੂੰ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> nkxh59xssxgd75acrfm97sr12gfsos0 250 75348 239252 2026-10-09T04:50:32Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਮੁਹੰਮਦ|41}} {{rule}}</noinclude>ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਦਗ਼ਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੰਡ ਦੇ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਫਿਰ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ੰਦਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਰੈਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨ, ਰੂਮ, ਹਬਸ਼ ਤੋਂ ਯਮਨ (ਈਰਾਨ ਦਾ ਇਕ ਸੂਬਾ) ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਪਾਸ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੇ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇਹ ਸਨ: "ਇਹ ਖ਼ਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਬੰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਹੈ; ਫਲਾਣੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ ਕਿ ਈਸ਼ਵਰ-ਏਕਤਾ ਦੇ ਮਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੇ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਮਤ ਵੱਲ ਸੱਦਦਾ ਹਾਂ; ਜੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਓਗੇ।" ਈਰਾਨ ਤੇ ਯਮਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕੀਤਾ। ਬਾਕੀ ਦਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮਤ ਤਾਂ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਪਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਖ਼ੰਦਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਣ ਕਰਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਾਅਬੇ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ 360 ਬੁੱਤ ਢਾਹ ਕੇ ਤੇ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖੁਰਚਵਾ ਕੇ, ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖ਼ਰ 63 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਆਯੂ ਵਿਚ ਨਮੂਨੀਏ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। {{nop}}<noinclude></noinclude> h0bw251wit3hx3pg1ttvse7spjtposm 250 75349 239258 2026-10-09T04:55:56Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਮੂਸਾ|55}} {{rule}}</noinclude>ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੁਆਬ ਭੀ ਲੈ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਜੋ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਇਤਨਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਤੂੰ ਕਦੀ ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਭੀ ਹੈ? ਤਾਂ ਮੂਸਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬੜਾ ਖ਼ਿਆਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਉਹ ਫੇਰ ਕਹੇ-ਤੂਰ (ਉਹ ਪਹਾੜ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੂਸਾ ਖ਼ੁਦਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ) 'ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੇ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ! ਤੂੰ ਜੋ ਰੋਜ਼ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਦੇ। ਤਾਂ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੂਸਾ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਂਗਾ; ਸਿਰਫ਼ ਗੱਲ ਬਾਤ ਹੀ ਕਰਿਆ ਕਰ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉੱਤਰ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਮੂਸਾ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੀਦਾਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੱਠ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ, ਮੈਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ; ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਰ ਲੈ। ਜਦ ਮੂਸਾ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਸੱਤ ਪਰਦੇ ਉਠੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਜਲਾਲ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੋਇਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨੂਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮੂਸਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧਿਆ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਸੜ ਗਿਆ। ਕਈ ਪੁਰਾਣਿਕ ਮਤ ਵਾਲੇ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਅਕੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਾੜ ਸੜ ਕੇ ਸੁਰਮਾ ਬਣ ਗਿਆ। {{nop}}<noinclude></noinclude> j477ppkp0ib7fyni158hegpac0ev74p 250 75350 239260 2026-10-09T04:58:44Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|66|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਫੁਲਵਾੜੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਇਸ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਿਦਕ ਇਤਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤਕ ਥਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਵਿਚ ਹੋ ਗੁਜ਼ਰੇ ਨਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਖਲੀਲਉੱਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ—ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ। ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਜੋ ਕਾਅਬਾ ਨਾਮੀ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਹੀ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਪਿੱਛੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅੱਡ ਅੱਡ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤਾ। {{nop}}<noinclude></noinclude> kkh19vkw145lnodw8w2rtbpuvljtcoh 250 75351 239264 2026-10-09T05:03:34Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|72|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅਫ਼ਰਾਸਿਆਬ ਦੇ ਪੋਤੇ ਅਰਜਾਸਪ ਨੇ ਜੋ ਤਾਤਾਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਈਰਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਨਵੇਂ ਮਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ। ਆਪਸ ਵਿਚ ਕਈ ਵੈਰ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਹੋਈ; ਆਖ਼ਰ ਤਾਤਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹਾਰ ਖਾਧੀ ਤੇ ਅਰਜਾਸਪ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਦੀ ਉਮਰ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦੇਹੁਰਾ ਰੂਸ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਾਕੂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। {{gap}}ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਬੜਾ ਜਾਣੂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ-ਆਜ਼ਮ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਰਬ ਦੇ ਲੋਕ ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈਆਂ ਸਫਰੰਗੋਮਨਾਤੀਰ ਨਾਮੀ ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਰਸੀ ਮਤ ਦੀ ਇਕ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 3r711r2src3v68lzdoksk3lxo9444v8 250 75352 239265 2026-10-09T05:08:19Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|76|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਹੋਣਾ, ਵਹਿਮੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਪਰ-ਤ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਮੈਲੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਹੈ। {{gap}}ਪਾਰਸੀ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜਿਹਾ ਮਰਤਬਾ ਹੈ। ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਐ ਵਹੁਟੀਓ ਤੇ ਗਭਰੂਓ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਰਹੋ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਅਦਾ ਕਰੋ, ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹੋ, ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਲੋ, ਤਾਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਸੁਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਸਕੋਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਏਕਤਾ 'ਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਸੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਕਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। {{gap}}ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਦਬਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਨਾਲੇ ਵਿਚ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਉੱਚਾ ਮੁਨਾਰਾ ਤੇ ਇਕ ਡੂੰਘਾ ਖੂਹ ਬਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਰਦੇ ਨੂੰ ਮੁਨਾਰੇ ਉਪਰ ਰੱਖ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਦ ਮਾਸ ਗਿਲਝਾਂ ਆਦਿ ਜਾਨਵਰ ਨੋਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। {{nop}}<noinclude></noinclude> reaajbz1c519hyxru5wwya6d07mble3 250 75353 239266 2026-10-09T05:14:44Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਈਸਾਈ ਮਤ|97}} {{rule}}</noinclude>ਨੂੰ ਪਾਉਣੀ ਅੱਛੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹੀ ਟੁਕੜੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ ਤੋਂ ਡਿਗਦੇ ਹਨ। ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐ ਔਰਤ! ਤੇਰਾ ਈਮਾਨ ਬੜਾ ਪੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਦਕੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੋ ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਹ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨੀਅਤ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਕੁਸੰਗ ਨਾ ਕਰ, ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਪਰ-ਤ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਕੁਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (ਖੋਟੀ ਨੀਅਤ) ਨਾਲ ਦੇਖ ਵੀ ਨਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਵੀ ਸਦੈਵੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਆਪਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਰਵਾ (ਉਚਿਤ) ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਜਿਸਮ ਹੋਣਗੇ। ਬਸ ਉਹ ਦੋ ਨਹੀਂ ਇਕ ਜਿਸਮ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਨੇ ਜੋੜਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਜੁਦਾ ਨਾ ਕਰੇ। {{gap}}''ਨੋਟ'': ਉਪਰ ਦੱਸੇ ਅਸੂਲ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਸੂਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਤਭੇਦ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਨ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਗਿਆਤ ਲਈ ਈਸਾਈਅਤ ਦੇ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ-ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਇਕ ਹਾਲ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> ld0wnngixw7osumu13j992bnk5577ya 250 75354 239267 2026-10-09T05:21:23Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|100|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰਨ ਲੱਗੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰਾਹ ਦਾ ਤੋਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਬੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਬੰਧ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਵਿਚ ਤਲਾਕ ਨੂੰ ਤਸਲੀਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਮੀ ਜੁਦਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਕਪੜੇ ਦੀ ਸਾਂਝ ਤੋੜਨੀ ਹੀ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਹਾਂ, ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬੇ-ਕਾਇਦਗੀ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਨਾ-ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਆਦਿ, ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜਤਾਲ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਨਸੂਖ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਵਿਚ ਮਸੀਹ, ਕੰਵਾਰੀ ਮਰੀਅਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੇ ਸਲੀਬ ਆਦਿ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਬੜੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇ ਅੱਛੀ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਰੱਬ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਪੂਜਦੇ, ਬਲਕਿ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਮਤ ਦੇ ਲੋਕ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਅਤੇ ਪੋਪ ਨੂੰ ਅਭੁੱਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਸ ਦਾ ਨਾਇਬ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। {{nop}}<noinclude></noinclude> olj2w15zm46d4u02ve57o9m45fzbvwp 250 75355 239268 2026-10-09T05:24:44Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ|103}} {{rule}}</noinclude>5. ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰਦ ਔਰਤ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।</br> 6. ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਵੇਂ ਅਹਿਦਨਾਮਿਆਂ ਦਾ ਹਰ ਮੁਲਕ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਯੂਨਾਨੀ ਤੇ ਲੇਟਿਨ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੇਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ)। {{nop}}<noinclude></noinclude> le04345vy4wcaybjfkl14xtfgqevkn1 250 75356 239269 2026-10-09T05:28:10Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|118|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਅਰਬ ਦੇ ਨਬੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਭੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਦਾਬਾਦ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਕੱਤੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਅਣਬਣ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਨਿਸਬਤ ਉਹ ਤਸਲੀਸ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੱਖਦਾ ਅਤ ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਮਸੀਹ ਵੀ ਦੂਜੇ ਨਬੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕ ਫ਼ਾਨੀ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਅਕ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਇਤਨਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਬੰਗਲਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਯੂਨਾਨੀ, ਲਾਤੀਨੀ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਆਦਿਕ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਬੜਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਸਤਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਵੀ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 5uunc7mkidqe2nye7u1nn6iz0iqv3wj 250 75357 239270 2026-10-09T05:31:52Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ। ਇਕ ਦਿਨ ਚਾਣਚੱਕ ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਅਬੂਤਾਲਬ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਭਤੀਜੇ ! ਤੇਰਾ ਕੀ ਮਤ ਹੈ ?'' ਮੁਹੰਮਦ ਸਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਮੁਹੰਮਦ|37}} {{rule}}</noinclude>ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ। ਇਕ ਦਿਨ ਚਾਣਚੱਕ ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਅਬੂਤਾਲਬ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਭਤੀਜੇ ! ਤੇਰਾ ਕੀ ਮਤ ਹੈ ?'' ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਤ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ, ਉਸਦੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ, ਉਸਦੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਬੰਦਾ ਤੇ ਰਸੂਲ ਹਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਸੱਚੇ ਦੀਨ ਵਿਚ ਆ ਜਾਓ।" ਅਤਾਲਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਮਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਸਦਾ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੁਝ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੜਾ ਰਸ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਈ। ਇਹਦੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਠੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਹੁਣ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਆਪਣੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਹੁੰਦਾ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਰੈਸ਼ ਬੜੇ ਤੰਗ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਬੂਤਾਲਬ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਦੇ ਇਸ ਮੂਰਖ ਤੇ ਪਾਗਲ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦੇਂਦੇ; ਜੋ ਤੂੰ ਵੀ ਇਹਦਾ ਹੀ ਪੱਖ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਾਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤਲਵਾਰ ਕਰੇਗੀ।” ਅਬੂਤਾਲਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਗਰੋਂ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਵਧੇਰੇ ਸਹਾਇਤਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਜੁਆਬ ਦੇ ਦੇਣ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਾਂਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਈਸ਼ਵਰ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਛਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਨੇਤਰਾਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਵਗ ਤੁਰਿਆ। ਇਹਦਾ ਅਸਰ ਚਾਚੇ 'ਤੇ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਬਚਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ | ਹੁਣ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਤਿੱਖੀ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਸੜਦੀ ਰੇਤ ਉਪਰ ਨੰਗੇ ਲਿਟਾ ਦੇਂਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਨਿਆਂ 'ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਲਾਂ ਰੱਖ ਦੇਂਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਕਈ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਆਤ ਹੋ ਕੇ ਨਵੇਂ ਦੀਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾ ਪਾ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਦਿਓ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ<noinclude></noinclude> 2x48q0a5nvvfafdtsjp7t9wda0ozt5f 250 75358 239271 2026-10-09T05:34:08Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਨਜਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਬੀਸੀਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਜਾਓ। ਇਸ ਮਤੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਕਈ ਜਥੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਅਬੀਸੀਨੀਆ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਰੈਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹਬਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸਿਖਾਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਮੁਸਲ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|38|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ||}}</noinclude>ਨਜਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਬੀਸੀਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਜਾਓ। ਇਸ ਮਤੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਕਈ ਜਥੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਅਬੀਸੀਨੀਆ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਰੈਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹਬਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸਿਖਾਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਜਾਫ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਪਦਾ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਅਜਿਹੇ ਦਰਦ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਾਈ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ 'ਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ? ਜਾਫ਼ਰ ਨੇ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਈਸਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਈਸਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਬੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਈਸਾਈ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਬਚ ਗਏ ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਬੂਜੌਹਲ ਤੇ ਉਮਰ ਸਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਅਬੂਜੋਹਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਸੌ ਊਠ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਹੜਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਲਿਆਵੇਗਾ?" ਉਮਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਅਰਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਰਮਾ ਸੀ, ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਭੈਣ ਆਪ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡੰਡ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ। ਉਮਰ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਲੜਕੀ ਨੇ ਭਰਾ ਦਾ ਖ਼ੂਨੀ ਚਿਹਰਾ ਤੱਕਿਆ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਤਾਲੀਮ ਸੁਣ ਲੈ, ਫਿਰ ਜੋ ਜੀ ਚਾਹੇ ਕਰੀਂ। ਜਦ ਕੁੜੀ ਨੇ ਕੁਰਾਨ ਸੁਨਾਉਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਨਿਕਲ ਆਏ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਸਨ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੋਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਭੈਭੀਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਿਓ।” ਜਦ ਉਮਰ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਬੋਲੇ, “ਉਮਰ! ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਤਕ ਖ਼ੁਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਸੂਲ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਹੇਂਗਾ?" ਉਮਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਲਮਾ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਲੁਕ ਛਿਪ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ਰੇਆਮ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਮਰ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਖ ਨਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਰੋਕੇ। ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਇਸ ਸੂਰਮੇ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਮੁੜ ਆਏ। ਭਾਵੇਂ ਉਮਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਕੁਝ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ<noinclude></noinclude> 47j6quvg1zk2vn83oycd33ygysycqdv 239399 239271 2026-10-09T11:35:44Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|38|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ||}}</noinclude>ਨਜਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਬੀਸੀਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਜਾਓ। ਇਸ ਮਤੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਕਈ ਜਥੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਅਬੀਸੀਨੀਆ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਰੈਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹਬਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸਿਖਾਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਜਾਫ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਪਦਾ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਅਜਿਹੇ ਦਰਦ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਾਈ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ 'ਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ? ਜਾਫ਼ਰ ਨੇ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਈਸਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਈਸਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਬੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਈਸਾਈ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਬਚ ਗਏ ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਬੂਜੇਹਲ ਤੇ ਉਮਰ ਸਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਅਬੂਜੇਹਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸੌ ਊਠ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਹੜਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਲਿਆਵੇਗਾ?" ਉਮਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਅਰਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਰਮਾ ਸੀ, ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਭੈਣ ਆਪ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡੰਡ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ। ਉਮਰ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਲੜਕੀ ਨੇ ਭਰਾ ਦਾ ਖ਼ੂਨੀ ਚਿਹਰਾ ਤੱਕਿਆ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਤਾਲੀਮ ਸੁਣ ਲੈ, ਫਿਰ ਜੋ ਜੀ ਚਾਹੇ ਕਰੀਂ। ਜਦ ਕੁੜੀ ਨੇ ਕੁਰਾਨ ਸੁਨਾਉਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਨਿਕਲ ਆਏ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਸਨ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੋਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਭੈਭੀਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਿਓ।" ਜਦ ਉਮਰ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਬੋਲੇ, "ਉਮਰ! ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਤਕ ਖ਼ੁਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਸੂਲ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਹੇਂਗਾ?" ਉਮਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਲਮਾ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਲੁਕ ਛਿਪ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ਰੇਆਮ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਮਰ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਖ ਨਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਰੋਕੇ। ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਇਸ ਸੂਰਮੇ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਮੁੜ ਆਏ। ਭਾਵੇਂ ਉਮਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਕੁਝ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ<noinclude></noinclude> kun63niirommzgnyb57v8u5thlr55us 250 75359 239274 2026-10-09T05:52:51Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ|23}}</noinclude>ਰਾਜ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵੀ ਇਕ ਦਿਨ ਇਸ ਦੀ ਝਪਟ ਵਿਚ ਆ ਜਾਣਗੇ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਮਨ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਹੋਇਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਇਕ ਬੀਮਾਰ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਇਕ ਮੋਏ ਹੋਏ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਅਰਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕੋਚਵਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਪੁੱਛੇ ਅਤੇ ਉਹੀ ਉੱਤਰ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਗੋਤੇ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਇਕ ਭਿਖਸ਼ੂ ਨੂੰ ਗੌਰਵੇ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸ਼ਾਂਤ-ਰਸ ਵਿਚ ਮਗਨ ਜਾਂਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਚਵਾਨ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ? ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਭਿਖਸ਼ੂ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ, ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਹ ਇਕ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਰਣਵਾਸ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਛੰਦਕ ਨਾਮੀ ਸਾਈਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਘੋੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਜੁੱਤੀ ਪਈ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਹੁਲ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਘੁੰਮਣ-ਘੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤਕ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਖੀਰ ਨੇਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰਲ ਪਰਲ ਅੱਥਰ ਕੋਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਲਜੇ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਤੇ ਬਾਹਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਘਰ ਬਨ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਛੰਦਕ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮੰਗੇ। ਛੰਦਕ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ-ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਛੰਦਕ ਦਾ ਮਨ ਪਤੀਜ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਾਪਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਰੇ ਰਾਜ-ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਪੁੱਜਣ 'ਤੇ ਬੜਾ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ। ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਮਾਮਲੀ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਏ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਭੂਤ ਲਗਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ-ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਕਟਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਕੇਸ ਕੱਟ ਸੁੱਟੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਅਨਯਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਨੁਪਰੀਆਂ ਦੇ ਬਿਰਛ ਹੇਠਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਲੰਘਾਏ । ਉਹ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਕੇ ਬੜਾ ਆਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੋ ਬੰਧਨ ਕੱਟਣ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਕੀ, ਪਦਮਾ, ਰੋਵਤ ਆਦਿ ਬ੍ਰਹਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਮਾਂ ਵਿਚ ਠਹਿਰਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਬਮਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਥੇ ਅਰਾੜਾਕਲਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਪੰਡਿਤ<noinclude></noinclude> ld04w5qvgd1k4dvfulh41ug9ljzfkrt 250 75360 239275 2026-10-09T05:54:24Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|24|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਸੰਨਿਆਸੀ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਚੇਲਿਆਂ ਸਣੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਗੱਭਰੂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੀ ਅਸਚਰਜਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੜਾ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਇਸਨੂੰ ਉਹ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੀ ਢੂੰਡ ਵਿਚ ਇਸਨੇ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਅਰਾੜਾਕਲਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਜ-ਗ੍ਰਹਿ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲਾਗੇ ਹੀ ਪਾਂਡੂ ਨਾਮੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਇਕ ਨਿਰਜਨ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਸੰਝ ਸਵੇਰੇ ਰਾਜ-ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਇਸਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਗਨਤਾ ਦੀ ਧੁੰਮ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮਚ ਗਈ। ਓੜਕ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਨਾਮੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਨੇ ਜਿਉਂ ਹੀ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਤਨੋ ਮਨੋ ਸੇਵਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਏਥੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਰੁਦਰਕ ਨਾਮੀ ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਸੱਤ ਸੌ ਚੇਲੇ ਸਨ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਯੋਗ ਸਾਧਨਾ ਵੱਲ ਇਸਦੀ ਰੁਚੀ ਬਹੁਤੀ ਵਧ ਗਈ। ਇਸ ਨੇ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਪਾਪ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਉਖੜ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਸਾਧਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਠਿਨ ਤਪਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਣ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਐਧਰ ਓਧਰ ਵਿਰਨ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਅਰਬਲੁ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਦੀ ਨਈਰੋਜਨ ਨਾਮੀ ਨਦੀ ਬੜੀ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਨਦੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਅ ਉਪਜਿਆ। ਇਸ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉਸਨੇ ਸਮਾਧੀ ਲਾਉਣੀ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁੰਡਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੜਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸਦੇ ਚੇਲੇ ਆ ਬਣੇ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦਮ ਆਦਿਕ ਯੋਗ ਦੀਆਂ ਸਾਧਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਹਾਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਦੀ ਇਕ ਚੰਨ ਅਤੇ ਕਦੀ ਤਿਲ ਦਾ ਇਕ ਦਾਣਾ ਖਾ ਲਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਿਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਅੱਖੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹ ਲਈਆਂ। ਸੂਰਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਹਠ ਯੋਗ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਛੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਆਤਮ-ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਾਧਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਿਤਾਪ੍ਤੀ<noinclude></noinclude> 9kkqycskdewl6io50bm06w8hznbgejw 250 75361 239276 2026-10-09T05:56:45Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਧ ਨਾਮੀ ਇਕ ਗਰੀਬ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਕਪੜਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧੋ ਕੇ ਪਹਿਨ ਲਿਆ। ਜਦ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹਠ ਯੋਗ ਦੇ ਬੜੇ ਪੱਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ|25}}</noinclude>ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਧ ਨਾਮੀ ਇਕ ਗਰੀਬ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਕਪੜਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧੋ ਕੇ ਪਹਿਨ ਲਿਆ। ਜਦ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹਠ ਯੋਗ ਦੇ ਬੜੇ ਪੱਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ, ਇਸਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਤਨੀ ਕਠਿਨ ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਮਨੋਰਥ ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੜੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਛਾ ਗਈ। ਉਹ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 'ਮਾਰ' (ਬੁੱਧ ਮਤ ਵਿਚ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ) ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਐ ਸ਼ਾਕਯ ਪੁੱਤਰ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ? ਸਰੀਰ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਜੁੱਸਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ। ਇਸ ਕਰਮ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਬੜਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਦਾ ਵਿਅਰਥ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ, ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹੋ ਹੀ ਤੇਰੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" {{gap}}ਫਿਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਏਥੋਂ ਵੀ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਨਗਰੂਪ ਬਿਰਛ ਦੇ ਥੱਲੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਉਥੇ ਇਕ ਸੁਜਾਤਾ ਨਾਮੀ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੀ ਪੂਰਨਾ ਨਾਮੀ ਦਾਸੀ ਪਾਸੋਂ ਖੀਰ ਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਂਡਾ ਢੁਕਵਾ ਕੇ ਲਿਆਈ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਖੀਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਨਈਰੰਜਨ ਨਦੀ ਵਿਚ ਛੇਆਂ ਸਾਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਖੀਰ ਖਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸੁਸਤ ਨਾਮੀ ਘਸਿਆਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਆਸਣ ਵਿਛਵਾ, ਬੀਰ ਆਸਨ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਆਤਮ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਗ਼ੈਰ ਨਹੀਂ ਉਠਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ। {{gap}}ਜਦ ਮਾਰ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਰਾਗ ਬਿਰਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਮੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਜੋਗ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਦੂ ਸਿੱਧਾਰਥ 'ਤੇ ਨਾ ਚਲ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ, ਪਰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਖਾਧੀ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੂੰ ਨਿਰਬਾਣ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਬਿਰਛ ਦੇ ਥੱਲੇ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ‘ਬੁੱਧ-ਦਮ' ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਬੁੱਧ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਤੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਮੰਡਲੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਖੀ ਗੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ। ਬੁੱਧ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕੇ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਿਟਿਕ (ਤਿੰਨ ਪਟਾਰੀਆਂ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਈਆਂ।<noinclude></noinclude> bmvio3s70gwobc4g33fkk46bbs9rpth 239278 239276 2026-10-09T06:02:25Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ|25}}</noinclude>ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਧ ਨਾਮੀ ਇਕ ਗਰੀਬ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਕਪੜਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧੋ ਕੇ ਪਹਿਨ ਲਿਆ। ਜਦ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹਠ ਯੋਗ ਦੇ ਬੜੇ ਪੱਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ, ਇਸਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਤਨੀ ਕਠਿਨ ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਮਨੋਰਥ ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੜੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਛਾ ਗਈ। ਉਹ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 'ਮਾਰ' (ਬੁੱਧ ਮਤ ਵਿਚ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ) ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਐ ਸ਼ਾਕਯ ਪੁੱਤਰ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ? ਸਰੀਰ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਜੁੱਸਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ। ਇਸ ਕਰਮ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਬੜਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਦਾ ਵਿਅਰਥ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ, ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹੋ ਹੀ ਤੇਰੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" {{gap}}ਫਿਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਏਥੋਂ ਵੀ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਨਗਰੂਪ ਬਿਰਛ ਦੇ ਥੱਲੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਉਥੇ ਇਕ ਸੁਜਾਤਾ ਨਾਮੀ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੀ ਪੂਰਨਾ ਨਾਮੀ ਦਾਸੀ ਪਾਸੋਂ ਖੀਰ ਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਂਡਾ ਚੁਕਵਾ ਕੇ ਲਿਆਈ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਖੀਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਨਈਰੰਜਨ ਨਦੀ ਵਿਚ ਛੇਆਂ ਸਾਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਖੀਰ ਖਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸੂਸਤ ਨਾਮੀ ਘਸਿਆਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਆਸਣ ਵਿਛਵਾ, ਬੀਰ ਆਸਨ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਆਤਮ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਗ਼ੈਰ ਨਹੀਂ ਉਠਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ। {{gap}}ਜਦ ਮਾਰ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਰਾਗ ਬਿਰਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਮੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਜੋਗ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਦੂ ਸਿੱਧਾਰਥ 'ਤੇ ਨਾ ਚਲ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ, ਪਰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਖਾਧੀ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੂੰ ਨਿਰਬਾਣ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਬਿਰਛ ਦੇ ਥੱਲੇ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ 'ਬੁੱਧ-ਦ੍ਰਮ' ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਬੁੱਧ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਤੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਮੰਡਲੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਖੀ ਗੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ। ਬੁੱਧ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕੇ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਿਟਿਕ (ਤਿੰਨ ਪਟਾਰੀਆਂ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਈਆਂ।<noinclude></noinclude> 8mdqnwrwnazqp8zso2c121smqziyqy9 239312 239278 2026-10-09T08:08:22Z Kaur.gurmel 192 239312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ|25}}</noinclude>ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਧ ਨਾਮੀ ਇਕ ਗਰੀਬ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਕਪੜਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧੋ ਕੇ ਪਹਿਨ ਲਿਆ। ਜਦ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹਠ ਯੋਗ ਦੇ ਬੜੇ ਪੱਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ, ਇਸਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਤਨੀ ਕਠਿਨ ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਮਨੋਰਥ ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੜੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਛਾ ਗਈ। ਉਹ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 'ਮਾਰ' (ਬੁੱਧ ਮਤ ਵਿਚ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ) ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਐ ਸ਼ਾਕਯ ਪੁੱਤਰ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ? ਸਰੀਰ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਜੁੱਸਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ। ਇਸ ਕਰਮ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਬੜਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ।" {{gap}}ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਦਾ ਵਿਅਰਥ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ, ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹੋ ਹੀ ਤੇਰੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" {{gap}}ਫਿਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਏਥੋਂ ਵੀ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਨਗਰੂਪ ਬਿਰਛ ਦੇ ਥੱਲੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਉਥੇ ਇਕ ਸੁਜਾਤਾ ਨਾਮੀ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੀ ਪੂਰਨਾ ਨਾਮੀ ਦਾਸੀ ਪਾਸੋਂ ਖੀਰ ਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਂਡਾ ਚੁਕਵਾ ਕੇ ਲਿਆਈ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਖੀਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਨਈਰੰਜਨ ਨਦੀ ਵਿਚ ਛੇਆਂ ਸਾਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਖੀਰ ਖਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸੂਸਤ ਨਾਮੀ ਘਸਿਆਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਆਸਣ ਵਿਛਵਾ, ਬੀਰ ਆਸਨ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਆਤਮ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਗ਼ੈਰ ਨਹੀਂ ਉਠਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ। {{gap}}ਜਦ ਮਾਰ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਰਾਗ ਬਿਰਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਮੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਜੋਗ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਦੂ ਸਿੱਧਾਰਥ 'ਤੇ ਨਾ ਚਲ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ, ਪਰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਖਾਧੀ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੂੰ ਨਿਰਬਾਣ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਬਿਰਛ ਦੇ ਥੱਲੇ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ 'ਬੁੱਧ-ਦ੍ਰਮ' ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਬੁੱਧ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਤੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਮੰਡਲੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਖੀ ਗੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ। ਬੁੱਧ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕੇ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਿਟਿਕ (ਤਿੰਨ ਪਟਾਰੀਆਂ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਈਆਂ।<noinclude></noinclude> 58ib0qm1a5n8g4nhzur4cxxtqryvgnu 250 75362 239277 2026-10-09T05:59:38Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "3. ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਰਥਾਤ ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦਾ ਕੱਟੜ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।</br> 4. ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|120|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>3. ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਰਥਾਤ ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦਾ ਕੱਟੜ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।</br> 4. ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਨੂੰ ਤੋੜ ਆਪੋ ਵਿਚ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।</br> 5. ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਖਾਨ ਪਾਨ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹਲਾਲ ਜਾਂ ਹਰਾਮ ਗੋਬਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ।</br> 6. ਹਰ ਇਕ ਨਬੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਚਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚੀ ਤਾਲੀਮ ਦੇਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ | 7. ਹਰ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕ (ਕਲਾਮੇਂ ਇਲਾਹੀ) ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਸੱਚੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਬੀ ਜਾਂ ਅਵਤਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜੋ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤਰੱਕੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕਰ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।</br> 8. ਆਵਾਗਉਣ (Transmigration of Soul) ਦਾ ਮਸਲਾ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਨਵੇਂ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਝਲਕ ਦੇਖੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਉ ਈਸਾਈ ਮਤ ਵੱਲੋਂ ਹਟ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਏਧਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮੁ ਸਮਾਜੀ ਬਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੂਓਂ ਈਸਾਈ ਬਣਨ ਲਈ ਚੂੰਕਿ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕੀਂ ਈਸਾਈ ਬਣੇ ਹਿੰਦੂ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਏਧਰ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਾਜੀ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਆਜ਼ਾਦ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਕੇਬ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਤਮਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸੁਆਮੀ ਰਾਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੇਦਾਂਤੀ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਵਿਵੇਕਾ ਨੰਦ (ਨਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਗੁਪਤਾ) ਸੀ। ਸੁਆਮੀ ਵਿਵੇਕਾ ਨੰਦ ਨੇ ਬੜੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਖਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਆਦਮੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਮਤ ਦਾ ਪੈਗਾਮ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਾਜ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਜ਼ਹਬ ਨਹੀਂ, ਸੁਸਾਇਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਚੂੰਕਿ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਥਾਪ ਸਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮਰਕਜ਼ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੱਚਾਈ ਮੰਨਣ।<noinclude></noinclude> l5k7a4lr2xu2p229imuusfyzswqthrf 239279 239277 2026-10-09T06:03:35Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|120|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>3. ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਰਥਾਤ ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦਾ ਕੱਟੜ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।</br> 4. ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਨੂੰ ਤੋੜ ਆਪੋ ਵਿਚ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।</br> 5. ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਖਾਨ ਪਾਨ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹਲਾਲ ਜਾਂ ਹਰਾਮ ਗੋਬਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ।</br> 6. ਹਰ ਇਕ ਨਬੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਚਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚੀ ਤਾਲੀਮ ਦੇਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।</br> 7. ਹਰ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕ (ਕਲਾਮੇਂ ਇਲਾਹੀ) ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਸੱਚੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਬੀ ਜਾਂ ਅਵਤਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤਰੱਕੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕਰ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।</br> 8. ਆਵਾਗਉਣ (Transmigration of Soul) ਦਾ ਮਸਲਾ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਨਵੇਂ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਝਲਕ ਦੇਖੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਉ ਈਸਾਈ ਮਤ ਵੱਲੋਂ ਹਟ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਏਧਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜੀ ਬਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੂਓਂ ਈਸਾਈ ਬਣਨ ਲਈ ਚੂੰਕਿ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕੀਂ ਈਸਾਈ ਬਣੇ ਹਿੰਦੂ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਏਧਰ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜੀ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਆਜ਼ਾਦ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਕੇਸ਼ਬ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਤਮਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸੁਆਮੀ ਰਾਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੇਦਾਂਤੀ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਵਿਵੇਕਾ ਨੰਦ (ਨਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਗੁਪਤਾ) ਸੀ। ਸੁਆਮੀ ਵਿਵੇਕਾ ਨੰਦ ਨੇ ਬੜੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਖਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਆਦਮੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਮਤ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਜ਼ਹਬ ਨਹੀਂ, ਸੁਸਾਇਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਚੂੰਕਿ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਥਾਪ ਸਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮਰਕਜ਼ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੱਚਾਈ ਮੰਨਣ।<noinclude></noinclude> k9dbk96xsu7clpb62skna64sr2geket 250 75363 239311 2026-10-09T07:41:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਭੂਮਿਕਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆਂ ਲੱਖਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ।ਖ਼ਿਆਲ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਗੇ ਹਨ । ਪਰ ਅਜੇ ਮਨੁਖ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚੋਂ ਓਨੀ ਸਚਾਈ ਨਹੀਂ ਲੱਭੀ ਜਿੰਨੀ ਇਹ ਏਨੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਆਸ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਭੂਮਿਕਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆਂ ਲੱਖਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ।ਖ਼ਿਆਲ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਗੇ ਹਨ । ਪਰ ਅਜੇ ਮਨੁਖ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚੋਂ ਓਨੀ ਸਚਾਈ ਨਹੀਂ ਲੱਭੀ ਜਿੰਨੀ ਇਹ ਏਨੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲਭ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕਾਰਨ ਇਹ, ਕਿ ਮਨੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਏਸ ਅਕੀਦੈ ਕਰ ਕੇ ਮਹਿਦੂਦ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਸਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੈ, ਅਸਲੀਅਤ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਏਸ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਟੋਹ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰੂ ਅਵਤਾਰ ਤੇ ਪੀਰ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਹੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੇਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ । ਜੋ ਕੁਝ ਇਹ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਦਸਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਮਨੁਖ ਲਈ ਸਚਾਈ ਦਾ ਗਜ਼ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਤੇ ਇਹ ਗਜ਼ ਵੀ ਹਰ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਦਾ ਵਡਾ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਏਨੇ ਭੁਲੇਖੇ ਕਢਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਿੰਨੇ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਯਕੀਨ ਹੈ, ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਸਭ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾਇਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਚਾਈ # ਹੈ । ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਝੂਠ ਵੀ ਸਚ ਦਾ ਹੀ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਏਸ ਮਹਾਨ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਣਵੇਂ, ਟਾਵੇਂ ਤੇ ਯੁਗ ਯੁਗ ਤੇ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਬੀ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਇਹ ਸਚਾਈ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮਸਾਂ ਥੋੜੀ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ । ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ<noinclude></noinclude> ffipoyb9r87c0qlazqqqct8q1h2tjmh 250 75364 239313 2026-10-09T08:23:13Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਬੁੱਧ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦਸ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ: 1. ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ; 2. ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ; 3. ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਗਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; 4.ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ; 5. ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿਣਾ; 6. ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਛਕਣਾ: 7, ਨਾਚ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਿਆਂ ਭੌਤਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ; 8. ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੀਆਂ; 9. ਚੰਗੇ ਵਸਤਰ ਤੋਂ ਮੰਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ; 10. ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ। {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਅਸੂਲ ਕੇਵਲ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ। ਉਸਦੇ ਮਤ ਵਿਚ ਨਿਰਬਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਰਥਾਤ ਬੁੱਧ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਤਵ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭੇਦ, ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਕਾਇਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਆਵਾਗਵਣ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਬੁੱਧ ਨੇ 45 ਸਾਲ ਤਕ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਪੱਤੂ ਅਤੇ ਲਗਾਨ ਦੇ ਜਥੇ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਬਣੇ। 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਰੋਗ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੰਦਾ ਨਾਮੀ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਆਪ ਪਾਵਾ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਨੰਦਾ ਨੇ ਇਕ ਬਿਰਛ ਥੱਲੇ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਸਦਾ ਦੀ ਨੀਂਦੇ ਸੌ ਗਿਆ। ਕੁਮੀਰਾ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਿਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੀ ਰਾਖ਼ ਨੂੰ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬੋਧੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਇਕ ਦੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦਾ ਇਕ 30 ਫੁਟ ਲੰਮਾ ਬੁੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੰਬਾਈ ਠੀਕ ਸੀ।<noinclude></noinclude> tc0butjnqx8mqi91n8pgc7snhw408sa 239314 239313 2026-10-09T08:25:12Z Kaur.gurmel 192 239314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|24|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਬੁੱਧ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦਸ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ: 1. ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ; 2. ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ; 3. ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਗਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; 4.ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ; 5. ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿਣਾ; 6. ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਛਕਣਾ: 7, ਨਾਚ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਿਆਂ ਭੌਤਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ; 8. ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੀਆਂ; 9. ਚੰਗੇ ਵਸਤਰ ਤੋਂ ਮੰਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ; 10. ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ। {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਅਸੂਲ ਕੇਵਲ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ। ਉਸਦੇ ਮਤ ਵਿਚ ਨਿਰਬਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਰਥਾਤ ਬੁੱਧ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਤਵ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭੇਦ, ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਕਾਇਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਆਵਾਗਵਣ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਬੁੱਧ ਨੇ 45 ਸਾਲ ਤਕ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਪੱਤੂ ਅਤੇ ਲਗਾਨ ਦੇ ਜਥੇ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਬਣੇ। 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਰੋਗ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੰਦਾ ਨਾਮੀ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਆਪ ਪਾਵਾ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਨੰਦਾ ਨੇ ਇਕ ਬਿਰਛ ਥੱਲੇ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਸਦਾ ਦੀ ਨੀਂਦੇ ਸੌ ਗਿਆ। ਕੁਮੀਰਾ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਿਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੀ ਰਾਖ਼ ਨੂੰ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬੋਧੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਇਕ ਦੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦਾ ਇਕ 30 ਫੁਟ ਲੰਮਾ ਬੁੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੰਬਾਈ ਠੀਕ ਸੀ।<noinclude></noinclude> fmdncphrofhj6lyqmqgigncdx58vfjh 239315 239314 2026-10-09T08:26:04Z Kaur.gurmel 192 239315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|26|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਬੁੱਧ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦਸ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ: 1. ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ; 2. ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ; 3. ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਗਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; 4.ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ; 5. ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿਣਾ; 6. ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਛਕਣਾ: 7, ਨਾਚ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਿਆਂ ਭੌਤਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ; 8. ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੀਆਂ; 9. ਚੰਗੇ ਵਸਤਰ ਤੋਂ ਮੰਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ; 10. ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ। {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਅਸੂਲ ਕੇਵਲ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ। ਉਸਦੇ ਮਤ ਵਿਚ ਨਿਰਬਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਰਥਾਤ ਬੁੱਧ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਤਵ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭੇਦ, ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਕਾਇਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਆਵਾਗਵਣ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਬੁੱਧ ਨੇ 45 ਸਾਲ ਤਕ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਪੱਤੂ ਅਤੇ ਲਗਾਨ ਦੇ ਜਥੇ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਬਣੇ। 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਰੋਗ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੰਦਾ ਨਾਮੀ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਆਪ ਪਾਵਾ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਨੰਦਾ ਨੇ ਇਕ ਬਿਰਛ ਥੱਲੇ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਸਦਾ ਦੀ ਨੀਂਦੇ ਸੌ ਗਿਆ। ਕੁਮੀਰਾ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਿਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੀ ਰਾਖ਼ ਨੂੰ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬੋਧੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਇਕ ਦੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦਾ ਇਕ 30 ਫੁਟ ਲੰਮਾ ਬੁੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੰਬਾਈ ਠੀਕ ਸੀ।<noinclude></noinclude> cymplsyga7ppibf2ovq1sr9jyul86wx 250 75365 239316 2026-10-09T08:35:49Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />ਬੁੱਧ ਮਤ</noinclude>{{right|{{x-larger|'''ਬੁੱਧ ਮਤ'''}}}} {{rule}} {{rule}} {{gap}}ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪਿਟਿਕ (ਪਟਾਰੀਆਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ‘ਪਾਲੀ” ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਭਾਵੇਂ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਚਲਨ ਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਲਿਜਾਣ ਵਿਚ ਬੜਾ ਸਹਾਈ ਹੈ। ਨਿਰਾ ਏਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਵੀ ਹੋਂਦ ਮਾਤ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ‘ਹੁੰਦੀ’ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਤ ਕਾਲ ਤੋਂ ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਵਿਚ ਰੂਹਾਨੀ ਤੇ ਖਾਦੀ ਵੰਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ (Matter) ਹੀ ਅਨਾਦੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਤੋਂ ਹੀ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਹੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਮਾਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਜਗਤ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਹੱਦ ਵਾਪਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਪਰਿਣਾਮੀ (Changeable) ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕੀੜੀ ਤੇ ਇਕ ਅਵਤਾਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਹੋਂਦ, ਮਾਦੇ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸੰਜੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵਿਜੋਗ ਕਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਜੋਗ ਦਾ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਨਾਲ ਹੀ, ਹਰ ਇਕ ਵਿਜੋਗ ਸਮੇਂ ਦੂਸਰੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਸਤੀ ਇਸ ਛਿਣ ਵਿਚ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਸੇ ਛਿਣ ਤੋਂ ਘਟਣੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਰ ਇਕ ‘ਆਦ', ‘ਅੰਤ’ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਘਟਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਛਿਣ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਯੂ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜ ਸਰੂਪ ਮਾਦੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਬੇਅੰਤ ਬੁੱਢੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੱਕ ਤੁਰੀ ਜਾਵੇਗੀ।<noinclude></noinclude> pstc0ynmer4cfqc7xg1efjvgpmuvmh0 239317 239316 2026-10-09T08:53:01Z Taranpreet Goswami 2106 239317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />ਬੁੱਧ ਮਤ</noinclude>{{right|{{x-larger|'''ਬੁੱਧ ਮਤ'''}}}} {{rule}} {{rule}} {{gap}}ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪਿਟਿਕ (ਪਟਾਰੀਆਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ‘ਪਾਲੀ” ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਭਾਵੇਂ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਚਲਨ ਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਲਿਜਾਣ ਵਿਚ ਬੜਾ ਸਹਾਈ ਹੈ। ਨਿਰਾ ਏਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਵੀ ਹੋਂਦ ਮਾਤ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ‘ਹੁੰਦੀ’ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਤ ਕਾਲ ਤੋਂ ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਵਿਚ ਰੂਹਾਨੀ ਤੇ ਖਾਦੀ ਵੰਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ (Matter) ਹੀ ਅਨਾਦੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਤੋਂ ਹੀ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਹੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਮਾਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਜਗਤ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਹੱਦ ਵਾਪਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਪਰਿਣਾਮੀ (Changeable) ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕੀੜੀ ਤੇ ਇਕ ਅਵਤਾਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਹੋਂਦ, ਮਾਦੇ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸੰਜੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵਿਜੋਗ ਕਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਜੋਗ ਦਾ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਹਰ ਇਕ ਵਿਜੋਗ ਸਮੇਂ ਦੂਸਰੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਸਤੀ ਇਸ ਛਿਣ ਵਿਚ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਸੇ ਛਿਣ ਤੋਂ ਘਟਣੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਰ ਇਕ ‘ਆਦ', ‘ਅੰਤ’ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਘਟਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਛਿਣ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਯੂ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜ ਸਰੂਪ ਮਾਦੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਬੇਅੰਤ ਬੁੱਢੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੱਕ ਤੁਰੀ ਜਾਵੇਗੀ।<noinclude></noinclude> ejr6jax58lojpsunbff2tuwupydxs9m 239318 239317 2026-10-09T09:26:55Z Taranpreet Goswami 2106 239318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{right|{{x-larger|'''ਬੁੱਧ ਮਤ'''}}}} {{rule}} {{rule}} {{gap}}ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪਿਟਿਕ (ਪਟਾਰੀਆਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ‘ਪਾਲੀ” ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਭਾਵੇਂ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਚਲਨ ਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਲਿਜਾਣ ਵਿਚ ਬੜਾ ਸਹਾਈ ਹੈ। ਨਿਰਾ ਏਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਵੀ ਹੋਂਦ ਮਾਤ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ‘ਹੁੰਦੀ’ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਤ ਕਾਲ ਤੋਂ ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਵਿਚ ਰੂਹਾਨੀ ਤੇ ਮਾਦੀ ਵੰਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ (Matter) ਹੀ ਅਨਾਦੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਤੋਂ ਹੀ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਹੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਮਾਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਜਗਤ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਾਪਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਪਰਿਣਾਮੀ (Changeable) ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕੀੜੀ ਤੇ ਇਕ ਅਵਤਾਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਹੋਂਦ, ਮਾਦੇ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸੰਜੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵਿਜੋਗ ਕਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਜੋਗ ਦਾ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਹਰ ਇਕ ਵਿਜੋਗ ਸਮੇਂ ਦੂਸਰੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਸਤੀ ਇਸ ਛਿਣ ਵਿਚ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਸੇ ਛਿਣ ਤੋਂ ਘਟਣੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਰ ਇਕ ‘ਆਦ', ‘ਅੰਤ’ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਘਟਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਛਿਣ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਯੂ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜ ਸਰੂਪ ਮਾਦੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਬੇਅੰਤ ਬੁੱਢੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੱਕ ਤੁਰੀ ਜਾਵੇਗੀ।<noinclude></noinclude> 7ye71bfmwazn1fg68sku6owpq39vx6e 250 75366 239400 2026-10-09T11:37:34Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਮੁਹੰਮਦ|39}} {{rule}}</noinclude>ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸੇ ਹੀ ਸਾਲ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੋਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਖ਼ਦੀਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਾਚਾ ਅਬੂਤਾਲਬ ਦੋਵੇਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਏ। {{gap}}ਅਬੂਤਾਲਬ ਦੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਕੁਰੈਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਮੱਕੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਾਇਫ਼ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਸਕੀਫ਼ ਕਬੀਲੇ ਦੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਦ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਟਾਂ, ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਇਹ ਤਾਇਫ਼ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪੂੰਝਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਇਕ ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਥੱਲੇ ਬਹਿ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਅੱਗੇ ਬੜੀ ਅਧੀਨਗੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤੂੰ ਐਸ ਬਿਪਤਾ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ। ਜਦ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤਾਇਫ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਠਹਿਰਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਬੂਬਕਰ ਦੀ ਧੀ ਆਇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਛੇ ਆਦਮੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮੱਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੜੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚੋਂ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ ਗਿਆ: (1) ਅਸੀਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਸੁਦਰਸ਼ਤਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੁੱਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗੇ; (2) ਚੋਰੀ, ਵਿਕਾਰ, ਝੂਠ, ਠੱਗੀ ਸਦਾ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗੇ; (3) ਲੜਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗੇ; (4) ਸਦਾ ਹੀ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿਆਂਗੇ। {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਮਦੀਨੇ ਨੂੰ ਮੁੜਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਨਸਬ ਬਿਨ ਅਸੀ ਨਾਮੀ ਇਕ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਰਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਕਈ ਸੌ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਕੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵੱਸੋਂ ਉੱਜੜ ਗਈ ਤੇ ਕੁਰੈਸ਼ਾਂ ਨੇ ਤੰਗ ਆ ਕੇ (ਦਾਰੁਲ ਨਦੋਹ) ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਾਗਮ ਕਰ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਰਾਤ ਪਈ ਕੁਝ ਕੁਰੈਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖਲੋ ਗਏ ਕਿ ਜਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤਾਂ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਇਕ ਨੌਕਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਵਲੋ ਸਿਰ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੋ ਹੀ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਪਿਛਵਾੜਿਓਂ ਟੱਪ ਕੇ ਅਬਕਰ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਭੱਜ ਕੇ ਸੌਰ ਨਾਮੇ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਜਾ ਲੁਕੇ। ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਵਾਹਰ ਮਗਰ ਭੱਜੀ ਤੇ ਉਸ ਕੰਦਰਾ ਤੀਕ ਵੀ ਗਈ, ਪਰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਣ `ਤੇ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜ ਆਈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਇਉਂ ਭੀ ਲਿਖਿਆ<noinclude></noinclude> 0mi4277oxzyorcx9kxkeakfmnk5kdu6 239401 239400 2026-10-09T11:42:07Z Tamanpreet Kaur 606 239401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਮੁਹੰਮਦ|39}} {{rule}}</noinclude>ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸੇ ਹੀ ਸਾਲ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੋਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਖ਼ਦੀਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਾਚਾ ਅਬੂਤਾਲਬ ਦੋਵੇਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਏ। {{gap}}ਅਬੂਤਾਲਬ ਦੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਕੁਰੈਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਮੱਕੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਾਇਫ਼ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਸਕੀਫ਼ ਕਬੀਲੇ ਦੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਦ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਟਾਂ, ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਇਹ ਤਾਇਫ਼ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪੂੰਝਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਇਕ ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਥੱਲੇ ਬਹਿ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਅੱਗੇ ਬੜੀ ਅਧੀਨਗੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤੂੰ ਐਸ ਬਿਪਤਾ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ। ਜਦ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤਾਇਫ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਠਹਿਰਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਬੂਬਕਰ ਦੀ ਧੀ ਆਇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਛੇ ਆਦਮੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮੱਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੜੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚੋਂ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ ਗਿਆ: (1) ਅਸੀਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਸਦਰਸ਼ਤਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੁੱਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗੇ; (2) ਚੋਰੀ, ਵਿਕਾਰ, ਝੂਠ, ਠੱਗੀ ਸਦਾ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗੇ; (3) ਲੜਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗੇ; (4) ਸਦਾ ਹੀ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿਆਂਗੇ। {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਮਦੀਨੇ ਨੂੰ ਮੁੜਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਨਸਬ ਬਿਨ ਅਸੀ ਨਾਮੀ ਇਕ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਰਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਕਈ ਸੌ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਕੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵੱਸੋਂ ਉੱਜੜ ਗਈ ਤੇ ਕੁਰੈਸ਼ਾਂ ਨੇ ਤੰਗ ਆ ਕੇ (ਦਾਰੁਲ ਨਦੋਹ) ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਾਗਮ ਕਰ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਰਾਤ ਪਈ ਕੁਝ ਕੁਰੈਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖਲੋ ਗਏ ਕਿ ਜਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤਾਂ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਇਕ ਨੌਕਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੇ ਹੀ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਪਿਛਵਾੜਿਓਂ ਟੱਪ ਕੇ ਅਬੂਬਕਰ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਭੱਜ ਕੇ ਸੌਰ ਨਾਮੇ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਜਾ ਲੁਕੇ। ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਵਾਹਰ ਮਗਰ ਭੱਜੀ ਤੇ ਉਸ ਕੰਦਰਾ ਤੀਕ ਵੀ ਗਈ, ਪਰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜ ਆਈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਇਉਂ ਭੀ ਲਿਖਿਆ<noinclude></noinclude> lg1i9289x89zrgaq8u98p7meinyraeh 250 75367 239402 2026-10-09T11:43:13Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਹੈ ਕਿ ਮੱਕੜੀ ਨੇ ਉਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਜਾਲਾ ਤਾਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਇਸ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਵੜਿਆ। ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|40|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਹੈ ਕਿ ਮੱਕੜੀ ਨੇ ਉਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਜਾਲਾ ਤਾਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਇਸ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਵੜਿਆ। ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਊਠਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਨੂੰ ਚਾਲੇ ਪਾ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਦ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਵੀ ਉਥੇ ਪੁੱਜ ਗਏ। ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਆਓ-ਭਗਤ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਇਕ ਇਹੋ ਲੋੜਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਘਰ ਠਹਿਰਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਊਠਣੀ ਦੀ ਮੁਹਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਥੇ ਇਹ ਠਹਿਰੇਗੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗੇ। ਉਠਣੀ ਅਸੀਂ ਅਯੂਬ ਅਨੁਸਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਕੇ ਠਹਿਰੀ। ਇਥੇ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਸੀਤ ਬਣਵਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਪਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਫ਼ਾਤਮਾ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਨਿਕਾਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਬੜੀਆਂ ਸਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਦੋ ਹਥਿਆਰ, ਇਕ ਚੱਕੀ, ਦੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਇਕ ਬਿਸਤਰਾ। {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੀ ਬੜੀਆਂ ਥੋੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੀਬੀ ਆਇਸ਼ਾ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, “ਅਸੀਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬੱਧੀ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਬਾਲਦੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਖਜੂਰਾਂ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਡੰਗ ਟਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਜਣ ਸਾਡੇ ਘਰ ਮਾਸ ਘੱਲ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਰਿੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਜੋ ਰੋਟੀ ਦਾ ਆਟਾ ਮਿਲ ਜਾਏ ਤਾਂ ਪੱਕਦੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਾਸ ਹੀ ਖਾ ਛਡਦੇ ਹਾਂ।" ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਜੌਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਊਠਣੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਝਾੜੂ ਆਪ ਦਿੰਦੇ, ਅੱਗ ਆਪ ਬਾਲਦੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਆਪ ਸੀਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਕੁਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਯਹੂਦੀ ਤੇ ਕੁਝ ਈਸਾਈ ਸਨ, ਇਕ ਨਿਯਮ-ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਕੌਮ ਸਮਝੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਲੜੋ। ਇਧਰ ਕੁਰੈਸ਼ਾਂ ਨੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਰ ਕੇ ਮਦੀਨੇ 'ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਮਦੀਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਬਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ। ਮੱਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਹੋਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਬੂਜੋਹਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਦਾ ਨਾਮ ਜੰਗੇ-ਬਦਰ ਹੈ। ਕੁਰੈਸ਼ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰ ਖਾ ਕੇ ਫੇਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਅਬਸਫ਼ਿਆਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਪਾਹੀ ਲੈ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਲਾਗੇ ਅਹਿਮ ਨਾਮੇ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਡੇਰਾ ਜਾ ਜਮਾਇਆ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਆਏ। ਘਰ ਸੰਗਰਾਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋਧਾ ਅਮੀਰ ਹਮਜ਼ਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵੀ ਇਕ ਤੀਰ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਦੰਦ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ<noinclude></noinclude> o1reucqam1mzjxefcqcjy0lh6vhj0zl 239403 239402 2026-10-09T11:51:42Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|40|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਹੈ ਕਿ ਮੱਕੜੀ ਨੇ ਉਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਜਾਲਾ ਤਾਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਇਸ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਵੜਿਆ। ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਊਠਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਨੂੰ ਚਾਲੇ ਪਾ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਦ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਵੀ ਉਥੇ ਪੁੱਜ ਗਏ। ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਆਓ-ਭਗਤ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਇਕ ਇਹੋ ਲੋੜਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਘਰ ਠਹਿਰਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਊਠਣੀ ਦੀ ਮੁਹਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਥੇ ਇਹ ਠਹਿਰੇਗੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗੇ। ਊਠਣੀ ਅਬੀ ਅਯੂਬ ਅਨਸਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਕੇ ਠਹਿਰੀ। ਇਥੇ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਸੀਤ ਬਣਵਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਪਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਫ਼ਾਤਮਾ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਨਿਕਾਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਬੜੀਆਂ ਸਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਦੋ ਹਥਿਆਰ, ਇਕ ਚੱਕੀ, ਦੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਲੋਟਾ ਅਤੇ ਇਕ ਬਿਸਤਰਾ। {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੀ ਬੜੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੀਬੀ ਆਇਸ਼ਾ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, "ਅਸੀਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬੱਧੀ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਬਾਲਦੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਖਜੂਰਾਂ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਡੰਗ ਟਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਜਣ ਸਾਡੇ ਘਰ ਮਾਸ ਘੱਲ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਰਿੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਰੋਟੀ ਦਾ ਆਟਾ ਮਿਲ ਜਾਏ ਤਾਂ ਪੱਕਦੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਾਸ ਹੀ ਖਾ ਛਡਦੇ ਹਾਂ।" ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਜੌਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਊਠਣੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਝਾੜੂ ਆਪ ਦਿੰਦੇ, ਅੱਗ ਆਪ ਬਾਲਦੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਆਪ ਸੀਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਕੁਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਯਹੂਦੀ ਤੇ ਕੁਝ ਈਸਾਈ ਸਨ, ਇਕ ਨਿਯਮ-ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਕੌਮ ਸਮਝੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਲੜੋ। ਇਧਰ ਕੁਰੈਸ਼ਾਂ ਨੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਰ ਕੇ ਮਦੀਨੇ 'ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਮਦੀਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਬਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ। ਮੱਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਹੋਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਬੂਜੇਹਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਦਾ ਨਾਮ ਜੰਗੇ-ਬਦਰ ਹੈ। ਕੁਰੈਸ਼ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰ ਖਾ ਕੇ ਫੇਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਅਬੂਸਫ਼ਿਆਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਪਾਹੀ ਲੈ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਲਾਗੇ ਅਹਿਮ ਨਾਮੇ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਡੇਰਾ ਜਾ ਜਮਾਇਆ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਆਏ। ਘੋਰ ਸੰਗਰਾਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋਧਾ ਅਮੀਰ ਹਮਜ਼ਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵੀ ਇਕ ਤੀਰ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਦੰਦ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ<noinclude></noinclude> t2wjmxyk2qateecw4etqxuymvjzlw44