ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 3307 239473 236546 2026-10-09T15:34:27Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਭੁੱਲੜ_ਜੱਟ.pdf |Page = 1 |bSize = 550 |cWidth = 383 |cHeight = 613 |oTop = 38 |oLeft = 80 |Location = center |Description = }} <noinclude></noinclude> 3sdfcjki7rqdkkw2ad5wfe9mvkrzc9y 250 7138 239465 233861 2026-10-09T15:23:26Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem> © Traslator {{dhr|1em}} Gainde Play by Eugène Ionesco Translated in Punjabi by Balram {{dhr|1em}} ISBN: 978-93-85670- Year: 2018 Price: 150 (PB) 200 (HB) {{dhr|9em}} Published By '''Gracious Books''' Office: LIG-13 Phase-1 Urban Estate, Patiala. SCO:23 Shalimar Plaza Opp. Punjabi University, Patiala. Ph-91-175-5017642, 91-175-5007643 graciousbooks@yahoo.co.in www.graciousbooks.in {{dhr|1em}} Printed At : D. K. Fine Art Press</poem>}}<noinclude>{{right|2}}</noinclude> dims0u2e74orugflm6shfxap0pewqwe 250 10482 239456 37563 2026-10-09T14:40:47Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਦੁਆਲੇ ਬਿਨਾ ਡਰ, ਬਿਨਾ ਖੌਫ਼ ਤਕੇਗਾ ਤੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸੜਕ -ਚੌੜੀ ਤੇ ਸਿਧੀ ਤੇ ਸਭ ਲਈ ਖੁਲ੍ਹੀ - ਉਤਲੇ ਫਾਟਕ ਖੋਲ ਦੇਵੇਗਾ, ਨਵੇਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇਗਾ-ਇਹ ਦਿਨ ਸਭ ਲਈ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ। ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਹੋਵੇਗਾ - ਸਚਾਈ ਦਾ ਜੀਵਨ, ਇਨਸਾਫ਼ ਤੇ ਸਭ ਲਈ ਚੰਗਿਆਈ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੋਵੇਗਾ!" {{nop}}<noinclude>{{rh|੧੯੮||}}</noinclude> 4nq5bkvhfwwod94tyl2swqjwanabhrj 250 15706 239695 190354 2026-10-10T10:52:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਬਾਈਕਾਟ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸਤਿਆਗ੍ਰਹ ਰਾਹੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ<ref>"Rowlatt Report, p. 144.</ref>। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਰਟ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਅਜੇ ਤਕ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਫੌਜੀ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਗਾਵਤ ਰਾਹੀਂ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਅਮਲੀ ਪਲੈਨ ਜਾਂ ਸਕੀਮ ਬਣਾਈ। ਪਰ ਇਹ ਐਨ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ ਕਿ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਅਨਸਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕੜ ਦੁਕੜ ਜਰਮਨ ਵੀ ਹੋਣ, ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਸਿਰਫ ਇਤਨੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਖਿਚ ਖਿਚਾ ਕੇ ਇਹ ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਜਰਮਨ ਏਜੰਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਕਿਸੇ ਸਕੀਮ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਇਸ ਲੜੀ ਜੋੜਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਬੂਤ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਰੋਧੀ ਵਜ਼ਨੀ ਦਲੀਲਾਂ ਹਨ। {{gap}}ਇਨਕਲਾਬੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀਚਾਰ ਬਹੁਤ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ<ref>ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋਣ ਪਿਛੋਂ Forty four months in Germany and Turkey ਨਾਮੀ ਕਿਤਾਬ ਛਪੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਅਰਸੇ ਲਈ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਉੱਤੇ ਜੋਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ . ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇਤਨੀ ਤਾਰੀਫ ਅਤੇ ਜਰ ਨਾਂ ਦੀ ਇਤਨੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਫਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਸਦਾ ਕਰਤਾ ਕਦੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।</ref>, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਟ ਵਰਤੀ ਭਾ: ਪਰਮਾਨੰਦ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਹਿੰਦ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਿਥਿਆ ਹੈ<ref>Modern Review, Calcutta, July, 1911,pp. 1-11.</ref>) ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ<ref>Bh. Parmanand, p. 61.</ref>।ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨਾ ਤਾਂ ਸਿੱਧੇ ਅਮਰੀਕਾ ਆਏ ਅਤੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸਕੀਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਰਾਜਸੀ ਮੁਹਿਮ ਚਲਾਉਣ। ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਕਿਵੇਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਅਲਜੋਰੀਆ (ਅਫੀਕਾ) ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਲਜੇਰੀਆ ਦਾ ਮਹੌਲ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਫਰਾਂਸ ਆ ਗਏ। ਓਥੋਂ ਫਿਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਾਰਟਨੀਕ (Martinique) ਨਾਮੀਂ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ<ref>Jsemonger, p. 2.</ref>।ਜਦ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਥੇ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਮਜ਼੍ਹਬ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣ ਉੱਤੇ ਲਾ; ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਛੱਡ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਨਸਲ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਖਾਤਰ ਹਾਰਵਰਡ (ਅਮਰੀਕਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਹਾਰਵਰਡ ਦਾ ਪਉਣ ਪਾਣੀ ਮੁਆਫਕ ਨਾ ਆਉਣ {{multicol-break}} ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੋ: ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਗਏ। ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ (ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਵੀਚਾਰਾਂ ਦਾ ਫਿਰ ਜ਼ੋਰ ਪੈਜਾਣ ਕਰਕੇ ਓਥੋਂ ਹੋਨੋਲੂਲੂ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੋਨੋਲੂਲੂ ਤੋਂ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਫਿਰ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ (ਮੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ) ਆ ਗਏ<ref>Bh. Parmanand, pp. 4660.</ref>। {{gap}}ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਮੂਨ (ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ੨੮ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੧੧ ਨੂੰ ਬਰਕਲੇ ਤੋਂ ਲਿਖਿਆ) ਤੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਨਸਕ ਅਵੱਸਥਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਗਰਮ ਆਬੋਹਵਾ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਖਾਤਰ ਫੂਡ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ:-“ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਓਥੋਂ (ਹਰਦਵਾਰ ਅਤੇ ਰਿਖੀਕੇਸ਼) ਦੀ ਸੁਖਦਾਈ ਹਵਾ ਦੇ ਸਾਹ ਅਤੇ ਵੀਚਾਰ-ਉਕਸਾਊ, ਚਿੰਤਾ-ਨਿਵਾਰੂ ਅਤੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਕਾਂਤ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ, ਜੋ ਉਸ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਹਰ ਇਕ ਨੁਕਰ ਵਿਚ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਢੂੰਢਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਿਥੇ ਮੈਂ ਸ੍ਵੈ-ਪਰਫੁਲਤਾ (Self development) ਦੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਸਿਰਫ ਨਿੱਘੀ ਅਤੇ ਸਾਮਾਨ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ......... ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਦਖਣੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਮਨ ਦਾ ਉਹ ਅਸਥਾਨ ਲਭ ਸਕਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਦੇਰ ਤੋਂ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਹਿੰਦ ਵਰਗੀ ਰੁਤ ਬੇ-ਅੱਟਕਾ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਾਰ ਸਮਾਧੀ ਲਾਉਣੀ ਮੁਮਕਿਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਖੋਜੀ ਨੂੰ ਸਚੇ ਸੱਨਿਆਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ<ref>Modern Review, July, 1911, pp. 1-11.</ref>।” {{gap}}ਜੇ ਇਹ ਫਰਜ਼ ਵੀ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਏ ਕਿ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਜਰਮਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਾਜ਼ ਬਾਜ਼ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪੈਂਤੜਾ ਬਦਲ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਭਾ: ਪਰਮਾਨੰਦ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਾਸ ਹੋਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਅਲਜੋਰੀਆ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਫਿਰਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਉਪਰੋਕਤ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਭੇਜੀ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦੀ ਕਿ ਜਦ ਉਹ ਬਰਕਲੇ (ਅਮਰੀਕਾ) ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਕ ਅਵੱਸਥਾ ਉਸ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੀਯਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚਾੜਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਭਾਈ ਪਰਮਾ ਨੰਦ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਹੋਨੋਲੂਲੂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਅਮਰੀਕਾ ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਭਾ: ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੇ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ<ref>Bh. Parmanand, p. 60.</ref>। {{gap}}ਉਪਰੋਕਤ ਵੀਚਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਡੀ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਕੜ ਦੁਕੜ ਵਿਯੱਕਤੀ ਜਾਂ ਗਰੁਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਦੂਸਰੀ ਵਡੀ ਗਲਤ ਫਹਿਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨਾ ਨਾ ਕੇਵਲ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਜਰਮਨਾਂ ਨਾਲ ਲਾ; ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਬਣਾਈ ਸਕੀਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਨਿਰਣਯ ਬਿਨਾਂ {{multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੪੧}} <references/></noinclude> pb7ubw2mpbnkhyos26fmo3sit8ojieb 250 16362 239404 191399 2026-10-09T12:03:19Z Taranpreet Goswami 2106 239404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> hont on revolution and bloodshed...... *)। ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਨੇ ਹਿੰਦ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚ ਤਕਰੀਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੪ ਤੋਂ ਹਰ ਇਕ ਜਹਾਜ਼, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਧੁਰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਇਆ, ਵਿਚ ਦਰਜਨਾਂ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ, ਐਸੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਥੀ ਚੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ (“desperate revolutionaries'); ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਕਤਾਬ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਇਸ ਸਿਰਲੱਥ ਜੱਥੇ ਦੇ ਅਸਲੇ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ੭੩ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਖਤਰਨਾਕ ਸਮਝਕੇ (ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ) ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਨੂੰ ਪਿਛੋਂ ਹੋਈਆਂ ਗਦਰੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਬਦਲੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਛੇ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ....!”। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਮੁਲਤਾਨ ਜੇਲ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਕਿ ਓਹ ਅਗੇ ਵਧੇ ਜਿਹੜਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ ਉਸ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਗਦਰੀ ਅਗਾਂਹ ਵੱਧ ਗਏ, ਅਤੇ ਗੱਵਰਨਰ ਸੜ ਬਲ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਜੱਦ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ‘ਠਠਗੜ੍ਹ’ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਤੋਬਾ ਮਾਰੂ’ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਵਡੇ ਵਡੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਕਿ ਤੈਥੋਂ ਵਡੇ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਸਨ* ਸਵਾਏ ਮਾਂਡਲੇ ਕੇਸ ਦੇ, ਹੋਰ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚੰਦ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਥਾਵਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਏਜ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਅੱਡ ਅੱਡ ਗਦਰੀ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਝੱਰਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਕੇ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮਾਂਡਲੇ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਕਾਹਰੀ ਸਾਰੀ', ਸ਼੍ਰੀ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਦਿਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ‘ਪਾਬਕ’ ਅਤੇ ‘ਭਾਈ’ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦੱਸਤੀ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ufian†)। ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਾਬ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਓਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਦੱਈ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਉਤੇ ਮਾਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਰਹਿਮ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਵਿਖਾਏ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ;"। ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਹੀ *Rowlatt Report, p. 180. +Proceedings of the Imperial Legislative Council, Vol. LVii, p. 336. O'Dwyer, p. 195. *Isemonger and Sluttery, p. 122, †Mandlay Case, Judgement, pp. 285-293. First Case, Individual Case of Kartar Singh. ਖਤਰਨਾਕ ਅਪਰਾਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ *" '। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚੇ ਆਚੱਰਨ ਬਾਬਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ‘ਮਹਾਤਮਾ’ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਹੈ) ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਗਏ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਨਾਲ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਘੋਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਦੋਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਨਾ ਪਏ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਲੰਗੇਰੀ’ ਹੱਥ ਵਿਚ ਟੱਕਊਵਾ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਘੋੜ ਚੜ੍ਹੀ ਪੁਲਸ ਦਾ ਕਈ ਮੀਲ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਪੁਲਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਿਛੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕੇ§; ਅਤੇ ਜਦ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਟੁੰਡੀ ਲਾਟ’ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਕਰੀਰਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ [। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਝ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਆ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਦੱਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਤਖਤੀ ਲਟਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ੧੫੭ ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ (ਪਿੰਡ ਨਾਰੰਗਵਾਲ) ਬਾਰੇ ਦੂਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਉਹ ਮੁਕੰਮਲ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੀਤੀ ਉੱਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਕਿਆ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਦਲੇਰੀ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਹੈ ਵੀ ਠੀਕ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੁਤਫਿਕ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿਚ ਜਕੜੇ ਹੋਏ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਪੁਰ ਬੀਰਤਾ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਸੋਭਾ ਝਲਕਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਸੱਜਣ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਭ ਇਕ ਦੱਖ ਮੁਗਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਪਰਮਾ ਨੰਦ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਲ ਨਾਲ ਤੁਲਣਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਬਹੁਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ) ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਪਿੱਰਟ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਝੱਰਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ, ਐਸੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਉਮਰ ਦੇ ਛੋਕਰੇ ਵਿਚ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ।...ਉਹ ਵਡੇ ਅਫਸਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮਾਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਡਰਦਾ।... ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ (ਜੇਹਲ ਦਾ) ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ ਬੜੇ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਓਹ ਕਈ ਵੇਰ ਕਹਿੰਦਾ “ਤੁਸਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਤਾਂ ਦੇ ਹੀ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਐਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰੋ......। *First Case, Individual Case of Nidhan †First Case, Individual Case of Pirthi Singh. Singh. Singh. First Case, Individual Case of Piara First Case, Individual Cases, of Nidhan Singh and Rur Singh. First Case, Individual Cases, of Kartar Singh, Jagat Singh and Harnam Singh. *Second Case, Judgement, p. 309. ਬਿੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਦੂਜਾ, ਪੰਨਾ ੩੦. Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 19eiv50goa5nkukws662s6mcbokhvve 239406 239404 2026-10-09T12:05:08Z Taranpreet Goswami 2106 239406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> hont on revolution and bloodshed...... *)। ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਨੇ ਹਿੰਦ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚ ਤਕਰੀਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੪ ਤੋਂ ਹਰ ਇਕ ਜਹਾਜ਼, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਧੁਰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਇਆ, ਵਿਚ ਦਰਜਨਾਂ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ, ਐਸੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਥੀ ਚੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ (“desperate revolutionaries'); ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਕਤਾਬ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਇਸ ਸਿਰਲੱਥ ਜੱਥੇ ਦੇ ਅਸਲੇ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ੭੩ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਖਤਰਨਾਕ ਸਮਝਕੇ (ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ) ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਨੂੰ ਪਿਛੋਂ ਹੋਈਆਂ ਗਦਰੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਬਦਲੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਛੇ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ....!”। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਮੁਲਤਾਨ ਜੇਲ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਕਿ ਓਹ ਅਗੇ ਵਧੇ ਜਿਹੜਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ ਉਸ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਗਦਰੀ ਅਗਾਂਹ ਵੱਧ ਗਏ, ਅਤੇ ਗੱਵਰਨਰ ਸੜ ਬਲ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਜੱਦ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ‘ਠਠਗੜ੍ਹ’ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਤੋਬਾ ਮਾਰੂ’ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਵਡੇ ਵਡੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਕਿ ਤੈਥੋਂ ਵਡੇ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਸਨ* ਸਵਾਏ ਮਾਂਡਲੇ ਕੇਸ ਦੇ, ਹੋਰ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚੰਦ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਥਾਵਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਏਜ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਅੱਡ ਅੱਡ ਗਦਰੀ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਝੱਰਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਕੇ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮਾਂਡਲੇ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਕਾਹਰੀ ਸਾਰੀ', ਸ਼੍ਰੀ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਦਿਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ‘ਪਾਬਕ’ ਅਤੇ ‘ਭਾਈ’ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦੱਸਤੀ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ufian†)। ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਾਬ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਓਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਦੱਈ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਉਤੇ ਮਾਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਰਹਿਮ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਵਿਖਾਏ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ;"। ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਬਹੁਤ *Rowlatt Report, p. 180. +Proceedings of the Imperial Legislative Council, Vol. LVii, p. 336. O'Dwyer, p. 195. *Isemonger and Sluttery, p. 122, †Mandlay Case, Judgement, pp. 285-293. First Case, Individual Case of Kartar Singh. ਖਤਰਨਾਕ ਅਪਰਾਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ *" '। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚੇ ਆਚੱਰਨ ਬਾਬਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ‘ਮਹਾਤਮਾ’ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਹੈ) ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਗਏ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਨਾਲ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਘੋਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਦੋਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਨਾ ਪਏ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਲੰਗੇਰੀ’ ਹੱਥ ਵਿਚ ਟੱਕਊਵਾ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਘੋੜ ਚੜ੍ਹੀ ਪੁਲਸ ਦਾ ਕਈ ਮੀਲ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਪੁਲਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਿਛੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕੇ§; ਅਤੇ ਜਦ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਟੁੰਡੀ ਲਾਟ’ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਕਰੀਰਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ [। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਝ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਆ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਦੱਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਤਖਤੀ ਲਟਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ੧੫੭ ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ (ਪਿੰਡ ਨਾਰੰਗਵਾਲ) ਬਾਰੇ ਦੂਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਉਹ ਮੁਕੰਮਲ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੀਤੀ ਉੱਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਕਿਆ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਦਲੇਰੀ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਹੈ ਵੀ ਠੀਕ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੁਤਫਿਕ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿਚ ਜਕੜੇ ਹੋਏ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਪੁਰ ਬੀਰਤਾ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਸੋਭਾ ਝਲਕਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਸੱਜਣ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਭ ਇਕ ਦੱਖ ਮੁਗਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਪਰਮਾ ਨੰਦ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਲ ਨਾਲ ਤੁਲਣਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਬਹੁਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ) ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਪਿੱਰਟ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਝੱਰਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ, ਐਸੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਉਮਰ ਦੇ ਛੋਕਰੇ ਵਿਚ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ।...ਉਹ ਵਡੇ ਅਫਸਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮਾਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਡਰਦਾ।... ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ (ਜੇਹਲ ਦਾ) ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ ਬੜੇ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਓਹ ਕਈ ਵੇਰ ਕਹਿੰਦਾ “ਤੁਸਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਤਾਂ ਦੇ ਹੀ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਐਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰੋ......। *First Case, Individual Case of Nidhan †First Case, Individual Case of Pirthi Singh. Singh. Singh. First Case, Individual Case of Piara First Case, Individual Cases, of Nidhan Singh and Rur Singh. First Case, Individual Cases, of Kartar Singh, Jagat Singh and Harnam Singh. *Second Case, Judgement, p. 309. ਬਿੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਦੂਜਾ, ਪੰਨਾ ੩੦. Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> ogd4kijs1nxftqfoue8sok2po9q3x6y 239452 239406 2026-10-09T14:29:37Z Taranpreet Goswami 2106 239452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} hont on revolution and bloodshed...... <ref>Rowlatt Report, p. 180.</ref>")। ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਨੇ ਹਿੰਦ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚ ਤਕਰੀਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੪ ਤੋਂ ਹਰ ਇਕ ਜਹਾਜ਼, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਧੁਰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਇਆ, ਵਿਚ ਦਰਜਨਾਂ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ, ਐਸੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਥੀ ਚੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ<ref>Proceedings of the Imperial Legislative Council, Vol. LVii, p. 336.</ref> (“desperate revolutionaries'); ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਕਤਾਬ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਇਸ ਸਿਰਲੱਥ ਜੱਥੇ ਦੇ ਅਸਲੇ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ੭੩ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਖਤਰਨਾਕ ਸਮਝਕੇ (ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ) ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਨੂੰ ਪਿਛੋਂ ਹੋਈਆਂ ਗਦਰੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਬਦਲੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਛੇ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ....<ref>O'Dwyer, p. 195.</ref>”। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਮੁਲਤਾਨ ਜੇਲ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਕਿ ਓਹ ਅਗੇ ਵਧੇ ਜਿਹੜਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ ਉਸ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰ ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਗਦਰੀ ਅਗਾਂਹ ਵੱਧ ਗਏ, ਅਤੇ ਗੱਵਰਨਰ ਸੜ ਬਲ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਜੱਦ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ‘ਠਠਗੜ੍ਹ’ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਤੋਬਾ ਮਾਰੂ’ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਵਡੇ ਵਡੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਕਿ ਤੈਥੋਂ ਵਡੇ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਸਨ<ref>Isemonger and Sluttery, p. 122.</ref>। {{gap}}ਸਵਾਏ ਮਾਂਡਲੇ ਕੇਸ ਦੇ, ਹੋਰ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗਦਰੀ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚੰਦ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਥਾਵਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਏਜ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਅੱਡ ਅੱਡ ਗਦਰੀ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਝੱਰਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਕੇ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮਾਂਡਲੇ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਕਾਹਰੀ ਸਾਰੀ', ਸ਼੍ਰੀ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਦਿਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ‘ਪਾਬਕ’ ਅਤੇ ‘ਭਾਈ’ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦੱਸਤੀ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ufian<ref>Mandlay Case, Judgement, pp. 285-293.</ref>)। ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਾਬ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਓਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਦੱਈ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਉਤੇ ਮਾਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਰਹਿਮ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਵਿਖਾਏ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ<ref>First Case, Individual Case of Kartar Singh.</ref>"। ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਬਹੁਤ {{Multicol-break}} ਖਤਰਨਾਕ ਅਪਰਾਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ<ref>First Case, Individual Case of Nidhan Singh.</ref>"। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚੇ ਆਚੱਰਨ ਬਾਬਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ‘ਮਹਾਤਮਾ’ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਹੈ) ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਗਏ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਨਾਲ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਘੋਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਦੋਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਨਾ ਪਏ<ref>First Case, Individual Case of Pirthi Singh.</ref>; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਲੰਗੇਰੀ’ ਹੱਥ ਵਿਚ ਟੱਕਊਵਾ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਘੋੜ ਚੜ੍ਹੀ ਪੁਲਸ ਦਾ ਕਈ ਮੀਲ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਗਏ<ref>First Case, Individual Case of Piara Singh.</ref>। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ਪੁਲਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਿਛੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕੇ<ref>First Case, Individual Cases, of Nidhan Singh and Rur Singh.</ref>; ਅਤੇ ਜਦ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਟੁੰਡੀ ਲਾਟ’ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਕਰੀਰਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ<ref>First Case, Individual Cases, of Kartar Singh, Jagat Singh and Harnam Singh.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਝ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਆ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਦੱਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਤਖਤੀ ਲਟਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ (ਪਿੰਡ ਨਾਰੰਗਵਾਲ) ਬਾਰੇ ਦੂਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਉਹ ਮੁਕੰਮਲ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੀਤੀ ਉੱਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਕਿਆ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ<ref>Second Case, Judgement, p. 309.</ref>"। ਅਰਥਾਤ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਦਲੇਰੀ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਹੈ ਵੀ ਠੀਕ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੁਤਫਿਕ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਸਾਨਿਯਾਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿਚ ਜਕੜੇ ਹੋਏ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਪੁਰ ਬੀਰਤਾ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਸੋਭਾ ਝਲਕਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਸੱਜਣ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਭ ਇਕ ਦੱਖ ਮੁਗਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ<ref>ਬਿੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਦੂਜਾ, ਪੰਨਾ ੩੦.</ref>। ਭਾਈ ਪਰਮਾ ਨੰਦ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਲ ਨਾਲ ਤੁਲਣਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਬਹੁਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ) ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਪਿੱਰਟ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਝੱਰਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ, ਐਸੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਉਮਰ ਦੇ ਛੋਕਰੇ ਵਿਚ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ।...ਉਹ ਵਡੇ ਅਫਸਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮਾਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਡਰਦਾ।... ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ (ਜੇਹਲ ਦਾ) ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ ਬੜੇ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਓਹ ਕਈ ਵੇਰ ਕਹਿੰਦਾ “ਤੁਸਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਤਾਂ ਦੇ ਹੀ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਐਥੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੰਗ ਕਰੋ......। {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੧੫੭}}</noinclude> myoeq8rdpb63fmw8s4x7ouva5y177t2 250 16367 239652 191400 2026-10-10T08:51:22Z Taranpreet Goswami 2106 239652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} ਕਚੈਂਬਰੀ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਦੇਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਫ ਸਾਫ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਇਸੇ ਖਾਤਰ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਤ ਲਈ ਕੋਈ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਯੋਗ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੋਚਿਆ<ref>Bh. Parmanand, pp, 83-85. ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਬਿਆਨ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਨੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦ ਮੋਹਲਤ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਓਹੋ ਬਿਆਨ ਦਿਤਾ।</ref>"। {{gap}}ਜਦ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਕ ਇਨਕਲਾਬੀ (ਸ਼ੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਠਟੀਆਂ'), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਤਲਬ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ ‘ਧੰਨਵਾਦ’, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਆਖਿਆ ‘ਬੱਸ, ਇਹੋ। ਕਈਆਂ (ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ‘ਭਕਨਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ‘ਠਠਗੜ੍ਹ’, ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ' ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਸਿਆਲਕੋਟੀ’), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ ਜੇਹਲ ਦੇ ਪੁਛਣ ਉਤੇ ਰਹਿਮ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕਰਨੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਿਆਂ ਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ਉਤੇ ਅਪੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ<ref>Ibid, p. 89.</ref>। {{gap}}ਫਾਂਸੀ ਦੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਇਹ ਨਕਸ਼ਾ ਖਿਚਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਤੀ ਗਰਜ਼ ਵਾਸਤੇ ਡਾਕੇ ਮਰਵਾਏ ਸਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਿਘਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸਨ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਦੀ ਇਨ ਬਿਨ ਉਹ ਹਾਲਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਕਹਾਵਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਅਕੱਠਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਜਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਗਲ ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਿਚ ਇਹ ਗਲ ਆ ਸਕੇਗੀ, ਕਿ ਅਸੀਂ ਐਸੀ ਮਸਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸਾਂ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਇਕ ਮਿੰਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਵਾਲਾ ਗੀਤ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾ, ਜਿਹੜੀ ਜੇਲ੍ਹ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਜਾਂ ਪਿਛੋਂ ਆਕੇ ਰਚੀ ਗਈ ਸੀ, ਨਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਮਖੌਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਰਾਤ ਗਈ ਤਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਓਦੋਂ ਤਕ ਗਲ ਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰਖੀ ਜਾਂਦੀ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਚੂਰ ਹੋਕੇ ਸੌ ਜਾਂਦੇ। ਸਾਡੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਸਾਡੀ ਹਾਲਤ ਉਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਕਈ ਵੇਰ ਪੁਛਦੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮੌਤ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਂ ਜਾਂ ਜੰਝ ਚੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਾਂ ...... ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਪਿੱਰਟ ਦੂਸਰਿਆਂ ਵਿਚ ਭਰਦਾ। ਓਹ ਕਹਿੰਦਾ ‘ਸਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਫਾਂਸੀ ਲਗੇ, ਤਾਕਿ ਅਸੀਂ ਜਲਦੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਓਥੋਂ ਕਰੀਏ ਜਿਥੇ ਅਸੀਂ ਛੱਡ ਚਲੇ ਹਾਂ<ref>Bhai Parmanand, pp. 91-92.</ref>। {{gap}}ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਯੁਗੰਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿਨ ਵਡੇ ਇਹ ਸਨ: (ੳ) ਸਾਰੀ ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਖਾਤਰ {{Multicol-break}} ਅਰਪਨ ਕਰ ਦੇਣੀ। {{gap}}(ਅ) ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਕਫ ਕਰ {{gap}}(ੲ) ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ, ਰੰਗ, ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਬਿਨਾ ਉਤੇ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀਂ ਤੋਂ ਤਰਕ ਨਾ ਕਰਨੀ<ref>First Case, Statement of Jagat Ram, dated 22nd June, 1915.</ref>। {{gap}}ਅਰਥਾਤ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ਉਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਦਾ ਲਈ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ' ਦੇ ਆਦਰੱਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਪਨ ਕਰ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਬਹੁਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਪੂਰਨ ਆਪਾ ਵਾਰਨ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਿਆ। ਲਹਿਰ ਦੇ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਕਰੜੇ ਪ੍ਰਣ ਉਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਤਨੀ ਗਿਣਤੀ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਿਲਸਲੇ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਵੀਹ ਵੀਹ ਸਾਲ, ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਦੀਆਂ ਸਖਤ ਕੈਦਾਂ ਭੁਗਤਣ ਪਿਛੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਗਨ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਦਿਤਾ, ਇਹ ਇਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮੇਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਸਰ ਮਾਇਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਇਸਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਟੁੱਟੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਯੂ. ਪੀ. ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ<ref>o' Dwyer, p. 203.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨੇ ਬਥੇਰਾ ਵਰਜਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿੰਗਲੇ ਆਪਣੀ ਧੁਨ ਤੋਂ ਨਾ ਟਲੇ<ref>ਬੰਦੀ ਜੀਵਨ, ਭਾਗ ਦੂਜਾ, ਪੰਨਾ ੩੬.</ref>। ਓਹ ਨਿਹਾਇਤ ਖਤਰਨਾਕ ਬੰਬ ਲੈਕੇ ਮੇਰਠ ਛਾਵਣੀ ਵਿਚ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਫੇਦਾਰ ਨੇ ਵਿਸਾਹ ਘਾਤ ਕਰਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜਵਾ ਦਿਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਉਤੇ ਲਟਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਉਣੀ ਪਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ‘ਸੁਰਸਿੰਗ' ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਟੁੰਡੀ ਲਾਟ' ਦੇਸੋਂ ਬਾਹਰ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ<ref>ਪਹਿਲੇ ਮੁਕਦੱਮੇਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਜਿਕਰਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਮੁੜਕੇ ਓਹ ਸਰਗੋਧੇ ਆਏ (First Case,, Individual Case of Jagat Singh)</ref>। ਓਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ‘ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ' ਦੀ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ, ‘ਬਣੀਂ ਸਿਰ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਕੀ ਜਾਣਾ ਭੜੱਕੇ'। ਇਤਨੇ ਨਾਲ ਅਗੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀਚਾਰ ਬਦਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਬਣੀਂ ਕਿ ਬੰਦੂਕਾਂ ਲੈਕੇ ਫੜੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ ਜਾਏ। ਇਸ ਨੀਯਤ ਨਾਲ ਦੇਸ ਪਰਤੇ ਅਤੇ ਚੱਕ ਨੰਬਰ ਪੰਜ (ਸਰਗੋਧਾ) ਬਾਈਵੇਂ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਇਕ ਰਿਸਾਲਦਾਰ ਨੇ ਤਿਨਾਂ ਨੂੰ ੨ ਮਾਰਚ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਫੜਵਾ ਦਿਤਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਪਰੇਮ ਸਿੰਘ ‘ਸੁਰਸਿੰਗ' ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਗਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਕ ਸੱਜਣ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਓਹ ਗੁਪਤ ਆਕੇ ਟਿਕਦੇ ਰਹੇ, ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਖੋਤੇ ਗਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਭਰ ਲਏ, ਅਤੇ ਘੁਮਿਆਰ ਦਾ ਭੇਸ ਕਰਕੇ ਲਾਹੌਰ {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੧੫੮}}</noinclude> h82qmf893wkfn3pvqkt6qbyb0s9yakm 250 16376 239672 191402 2026-10-10T09:45:11Z Taranpreet Goswami 2106 239672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} ਤੋਂ ਦਿਲੀ ਤੱਕ ਗਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਵੰਡਦੇ ਵੰਡਦੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾਉਣ ਹਿੱਤ ਕਪੂਰਥਲੇ ਆਦਿ ਹੋਈਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਤੇਈਵੇਂ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅੱਗ ਧੁਖਦੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਹ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਪਰੇਮ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੇ ਅਫਸਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਉਹ ਸਿਰਲੱਥ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁਚਾਣ ਦੀ ਉਸ ਵਿਚ ਬੇਹੱਦ ਰੁਚੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸੱਭ ਵਡੇ ਸਾਥੀ ਛੜੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਚੁਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਵਿਖਾਈ<ref>Isemonger and Slattery, p. 121.</ref>”। {{gap}}ਰੂਸ ਵਿਚ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਹੋਣ ਪਿਛੋਂ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੋੜ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ<ref>Political India, Sir John Cumming, p. 232. </ref>; ਅਤੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਈਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਭੁਗਤਣ ਪਿਛੋਂ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦੇ ਗਏ, ਓਹ ਇਸ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਗਏ।‘ਭਾਈ’ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ (ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤ੍ਰ) ਰੂਸ ਤੋਂ ਹੋਕੇ ਹਿੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਰਹੱਦ ਉਤੇ ਫੜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ ਰਿਹਾਈ ਪਿਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਕਿਰਤੀ’ ਰਿਸਾਲਾ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਕਿਰਤੀ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਭਾਈ’ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਉਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨੋਂ ਇਤਨਾ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦੇ ਰਹੇ (ਕਈ ਵੇਰ ਭੁੰਨੇ ਛੋਲੇ ਚਬੱਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ) ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਰ ਤਪਦਿਕ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸੇ ਬੀਮਾਰੀ ਹਥੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ‘ਲਲਤੋਂ’, ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਅੰਡੇਮਾਨ ਤੋਂ ਆਕੇ ਹਿੰਦ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੱਜ ਨਿਕਲਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਤਿਨੇ ਅਫਗਾਨਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਨੂੰ ਅੱਡਾ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਯਤਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਜੁਟੇ ਰਹੇ। ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਖਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵੇਰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮੰਤਵ ਲਈ ਹਿੰਦ ਫੇਰੀਆਂ ਪਾਈਆਂ। ਸ਼੍ਰੀ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਲਾਲਚੀ ਪਠਾਣ ਹਥੋਂ ਗੋਲੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਏ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ‘ਲਲਤੋਂ’ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਕਿਤਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦੇਂਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਂ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੀ ਸੰਨ ੧੯੩੬ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰੀਪੋਟ (ਪੰਨਾਂ ੨੬) ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ੧੯੧੪-੧੫ ਦੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਦੇ ਮੁਕਦੱਮੇ ਵਿਚ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ੧੯੨੩ ਵਿਚ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ”। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਤਕ ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਵਰਕਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੀ ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਭਕਨਾ’, ਅਤੇ ਮੀਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਠਟੀਆਂ' ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ‘ਠਠਗੜ’, ਨੇ ਜੇਲੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ {{Multicol-break}} ਲਗੇ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਇਕ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਵੇਰ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਠਦੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕਿਸਾਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ‘ਠਠਗੜ੍ਹ’ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਕਿਸਾਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ‘ਚੂਹੜ ਚੱਕ' ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਨ ੧੯੩੪ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ, ਸੰਨ ੧੯੩੮ ਤੇ ਸੰਨ ੧੯੩੯ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿਚ ਮਾਲੀਏ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਈਆਂ ਐਜੀਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜਨ ਸਮੇਂ ਹੋਈਆਂ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀਆਂ ਸਮੇਂ, ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਖਾਸ ਕਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਨ। ਸੰਨ ੧੯੩੯ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੀ ਰੀਪੋਟ (ਪੰਨਾ ੨੩) ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “(ਕਿਸਾਨ) ਕਮੇਟੀ ਉਤੇ ਪਿਛੇ ਵੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਯਾਫਤਾ ਤਰਾਸਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਗੱਲਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਰੂਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਲੈਨ, ਆਰਥਕ, ਚੋਣਾਂ, ਫਿਰਕੂ, ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਅਤੇ ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਬਨਾਵਟੀ ਅਤੇ ਠੀਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਛਾਣ ਬੀਣ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਹੈ”। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਪਿਛੋਂ ਸੱਭ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਲਿਖਤ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਚੋਣਵੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਕੇਵਲ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ-ਪਸੰਦ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਪੁੱਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਿਭਾਇਆ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਸੱਚੀ ਲੱਗਨ ਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਪਰਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹੋਕੇ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤਕ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਉਹਦੇ ਵਾਰੀਆਂ ਵਲ ਇਤਨਾ ਘਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਉਹਦੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਦੇਠੋਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ (ਵੇਖੋ ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧)। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਉੱਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਵੀ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਭ ਚੀਦਾ ਵਰਕਰ ਤੇ ਉਹਜ਼ੇਦਾਰ ਹਿੰਦ ਅਤੇ ਸਿਆਮ-ਬਰਮਾ ਦੀਆਂ ਗ਼ਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੇ ਮੁਹਰੇ ਲੱਗਕੇ ਆ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ‘ਪੰਡਤ’ ਰਾਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਉਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਿਆ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨੋਂ ਕਲੱਬੀ ਸੰਕੋਚ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਹਿੰਦ ਵਿਚਲੀ ਗਦ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਲੀਡਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੂਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਕਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਸੰਭ’ ਰੰਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਯੂ ੩੮ ਸਾਲ ਸੀ, ਬੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਠੋਕਰੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ*। ਜੱਜ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਮਝ ਸਕੇ ਕਿ ਗਦਰੀ {{Multicol-end}} •Second Case; Judgement, p. 294.<noinclude>{{rule}} {{center|੧੫੯}}</noinclude> kv7sp9g4h7wj9ekll5d75j56v3p2hgb 239696 239672 2026-10-10T11:01:22Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 239696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Multicol}} ਤੋਂ ਦਿਲੀ ਤੱਕ ਗਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਵੰਡਦੇ ਵੰਡਦੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾਉਣ ਹਿੱਤ ਕਪੂਰਥਲੇ ਆਦਿ ਹੋਈਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਤੇਈਵੇਂ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅੱਗ ਧੁਖਦੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਹ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਪਰੇਮ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੇ ਅਫਸਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, “ਉਹ ਸਿਰਲੱਥ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁਚਾਣ ਦੀ ਉਸ ਵਿਚ ਬੇਹੱਦ ਰੁਚੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸੱਭ ਵਡੇ ਸਾਥੀ ਫੜੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਚੁਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਵਿਖਾਈ<ref>Isemonger and Slattery, p. 121.</ref>”। {{gap}}ਰੂਸ ਵਿਚ ਬਾਲਸ਼ਵਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਹੋਣ ਪਿਛੋਂ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੋੜ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ<ref>Political India, Sir John Cumming, p. 232. </ref>; ਅਤੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਈਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਭੁਗਤਣ ਪਿਛੋਂ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦੇ ਗਏ, ਓਹ ਇਸ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਗਏ।‘ਭਾਈ’ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ (ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤ੍ਰ) ਰੂਸ ਤੋਂ ਹੋਕੇ ਹਿੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਰਹੱਦ ਉਤੇ ਫੜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ ਰਿਹਾਈ ਪਿਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਕਿਰਤੀ’ ਰਿਸਾਲਾ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਕਿਰਤੀ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਭਾਈ’ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਉਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨੋਂ ਇਤਨਾ ਸੰਕੋਚ ਕਰਦੇ ਰਹੇ (ਕਈ ਵੇਰ ਭੁੰਨੇ ਛੋਲੇ ਚਬੱਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ) ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਰ ਤਪਦਿਕ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸੇ ਬੀਮਾਰੀ ਹਥੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ‘ਲਲਤੋਂ’, ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਅੰਡੇਮਾਨ ਤੋਂ ਆਕੇ ਹਿੰਦ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੱਜ ਨਿਕਲਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਤਿਨੇ ਅਫਗਾਨਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਨੂੰ ਅੱਡਾ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਯਤਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਜੁਟੇ ਰਹੇ। ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਖਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵੇਰ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮੰਤਵ ਲਈ ਹਿੰਦ ਫੇਰੀਆਂ ਪਾਈਆਂ। ਸ਼੍ਰੀ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਲਾਲਚੀ ਪਠਾਣ ਹਥੋਂ ਗੋਲੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਏ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ‘ਲਲਤੋਂ’ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਕਿਤਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦੇਂਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੀ ਸੰਨ ੧੯੩੬ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰੀਪੋਟ (ਪੰਨਾਂ ੨੬) ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ੧੯੧੪-੧੫ ਦੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਦੇ ਮੁਕਦੱਮੇ ਵਿਚ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ੧੯੨੩ ਵਿਚ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ”। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਤਕ ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਵਰਕਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੀ ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਭਕਨਾ’, ਅਤੇ ਮੀਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਠਟੀਆਂ' ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ‘ਠਠਗੜ’, ਨੇ ਜੇਲੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵਿਰੋਧੀ {{Multicol-break}} ਲਗੇ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਇਕ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਵੇਰ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਠਟੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕਿਸਾਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ‘ਠਠਗੜ੍ਹ’ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਕਿਸਾਨ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ‘ਚੂਹੜ ਚੱਕ' ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਨ ੧੯੩੪ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ, ਸੰਨ ੧੯੩੮ ਤੇ ਸੰਨ ੧੯੩੯ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿਚ ਮਾਲੀਏ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਈਆਂ ਐਜੀਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜਨ ਸਮੇਂ ਹੋਈਆਂ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀਆਂ ਸਮੇਂ, ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਖਾਸ ਕਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਨ। ਸੰਨ ੧੯੩੯ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੀ ਰੀਪੋਟ (ਪੰਨਾ ੨੩) ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “(ਕਿਸਾਨ) ਕਮੇਟੀ ਉਤੇ ਪਿਛੇ ਵੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਯਾਫਤਾ ਤਰਾਸਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਗੱਲਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਰੂਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਲੈਨ, ਆਰਥਕ, ਚੋਣਾਂ, ਫਿਰਕੂ, ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਅਤੇ ਕਮੀਊਨਿਸਟ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਬਨਾਵਟੀ ਅਤੇ ਠੀਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਛਾਣ ਬੀਣ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਹੈ”। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਪਿਛੋਂ ਸੱਭ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਲਿਖਤ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਚੋਣਵੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਕੇਵਲ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ-ਪਸੰਦ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਪ੍ਰੱਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਿਭਾਇਆ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਸੱਚੀ ਲੱਗਨ ਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਪਰਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹੋਕੇ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤਕ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਉਹਦੇ ਵਾਰੀਆਂ ਵਲ ਇਤਨਾ ਘਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਉਹਦੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਦੇ ਕੇ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ (ਵੇਖੋ ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੧)। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਉੱਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਵੀ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਭ ਚੀਦਾ ਵਰਕਰ ਤੇ ਉਹਜ਼ੇਦਾਰ ਹਿੰਦ ਅਤੇ ਸਿਆਮ-ਬਰਮਾ ਦੀਆਂ ਗ਼ਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਲੱਗਕੇ ਆ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ‘ਪੰਡਤ’ ਰਾਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਉਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਿਆ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨੋਂ ਕਤੱਈ ਸੰਕੋਚ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਹਿੰਦ ਵਿਚਲੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਲੀਡਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੂਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਟਿਚਕਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਸੰਤ’ ਰੰਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਯੂ ੩੮ ਸਾਲ ਸੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਛੋਕਰੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ<ref>Second Case; Judgement, p. 294.</ref>। ਜੱਜ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿੱਰਟ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਮਝ ਸਕੇ ਕਿ ਗਦਰੀ {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੧੫੯}}</noinclude> tdgwb2t0wjti5dw39h115gniclwkqrj 250 43015 239464 105713 2026-10-09T15:19:06Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>“ਚਲੋ!" ਓਲੇਨਿਨ ਕੜਕਿਆ।</br> {{gap}}"ਅਲਵਿਦਾ, ਜਵਾਨਾ! ਅਲਵਿਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਵਿਸਰਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾ।" ਯੋਰੋਸ਼ਕਾ ਕੂਕਿਆ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪਿਛੇ ਵਲ ਤਕਿਆ। ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਖ ਹੀ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਗਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਨਾ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਤਕਿਆ ਤੇ ਨਾ ਕੁੜੀ ਨੇ। {{nop}} {{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 5 |bSize = 464 |cWidth = 155 |cHeight = 185 |oTop = 165 |oLeft = 147 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> 8f768no0ehh7asjskcnvu8iiw5b6tq2 252 44572 239554 219433 2026-10-10T05:04:23Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239554 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141680653 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਸਮਰਪਣ" 4="ਤਤਕਰਾ" 209="ਤਸਵੀਰ" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf/4}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} il1a22undxzex1jusqs4emt2c90mp57 239700 239554 2026-10-10T11:04:43Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239700 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141680653 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਸਮਰਪਣ" 4="ਤਤਕਰਾ" 209="ਤਸਵੀਰ" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf/4}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} srfnkyur0a23lag13ftqx4ndze8zd3i 250 44662 239481 233850 2026-10-09T15:43:08Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{dhr|13em}} {{center|ਸ਼ਹਾਦਤ}}<noinclude></noinclude> k7j943rx47hajaok82roakz19b5fs14 250 44828 239586 150576 2026-10-10T05:43:10Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਲਿਆ। ‘ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ’ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੱਤਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਲਿਖ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਤੇ, ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਇਕਾਂਤ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਜੋ ਪੈਰ-ਪੈਰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਏ. ਸਾਹ ਸਾਹ ਸਾਥ ਨਿਭਾਅ ਰਹੀ ਏ। ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਪੀੜਾਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਰਮਾਇਆ ਅਤੇ ਕਲਮ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ। {{right|<poem>(ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ) ਹਾਲ ਪਿੰਡ ਰੋੜ ਡਾ. ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਜਿਲਾ ਪਟਿਆਲਾ।</poem>}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 0gqjrprfj5m2xe6he9c3t54qm3q6hhc 250 44829 239588 150577 2026-10-10T05:45:02Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ'''}}}} {{gap}}ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਪੱਕੀ ਵੰਡ’ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਗਿਆਰਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉਤੇ ਨਰੂਲਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਆਰੰਭਕ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਪਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਸਮੁੱਚੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਢੁਕਵੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। {{gap}}ਪਾਠਕ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਪੜਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ। ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪਾਠਕ ਦਾ ਮੱਲੋਮੱਲੀ ਜੀਅ ਕਰੇ - ਇਹ ਪਾਪਤੀ ਘੱਟ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਇਸ ਕਸਵੱਟੀ ਤੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਰੁਲੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਕੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਗੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲ ਬਿਨਾ ਸ਼ੱਕ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਪੱਕੀ ਕੰਧ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆ ਨਿਰੋਲ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਲਾਂ ਅਤੇ ਹਲਟਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਧੜਕ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਜੀਵ ਝਲਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਧਾਰਣ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਨਿੱਕੇ ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ-ਕਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਜੋਰ ਤੇ ਇਸ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਮਾਨਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਮਿਹਨਤ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖੁਦ ਲੇਖਕ ਦੇ ਇਹਨਾ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਡੂੰਘੇ ਤੇ ਅਡਿੱਗ ਅਤੇ ਅਡਿੱਗ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਤੇ ਉਸਰੇ ਜੀਵਨ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਝਲਕ ਹਰੇਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਹਰੇਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿਚੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||8}}</noinclude> kr0weufmwn4753b5zlk57l0pvup5zhv 250 44833 239589 150580 2026-10-10T05:45:37Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਇਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਤੇ ਆਗੂ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਰੈਣੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬਦਖੋਈਆਂ ਦੀ ਉਹਨੂੰ ਰਤਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ। ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਰੰਚ ਮਾਤਰ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਵੰਡ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨਫਰਤਾਂ ਦੇ ਲੂਸੇ ਜ਼ਜਬੇ ਮੋਹ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਪਿਆਸੇ ਸਨ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਮਰੱਥ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ‘ਐਕਸੀਡੈਂਟ’ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੋਹਨ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਰਿਣੀ ਹੈ। ਸ਼ੀਲਾ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਬਣਾਉਣਾ ਲੋਚਦੀ ਹੈ, ਉਧਰ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਵਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਉਸਦੀ ਦੋਚਿੱਤੀ ਐਸੇ ਭਲੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਦੋਚਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਬਖੇਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੇਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨਰੂਲੇ ਦੀ ਹਰੇਕ ਕਹਾਣੀ ਉਭਾਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਗਸਣਾ ਵੱਡੀ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੇ ਜੀਵਨ ਨੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਤਾਂ। {{gap}}ਨਰੂਲੇ ਦੀ ਹਰੇਕ ਕਹਾਣੀ ਇਕ ਰਵਾਇਤੀ ਜਿਹੇ ਲਗਦੇ ਬਾਹਰੀ ਚੌਖਟੇ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਹ ਚੌਖਟੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਅਮੀਰ ਅੰਤਰਵਸਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਆੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। {{gap}}‘ਅਧਿਕਾਰ’ ਵਿਚ ਨਵਾਬ ਬੇਗਮ ਭਾਵੇਂ ਆਪ ਅਣਜੋੜ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਝੱਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨਾਲ ਉਸ ਜਿਲ਼ਣ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਅੱਬੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਉਹੀ ਗਲਤੀ ਕਰ ਬੈਠਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ੈਹਨਾਜ਼ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਗਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕੋਰਦੀ ਅਤੇ ਅਫਲਾਤੂਨੀ ਪਿਆਰ ਫਲਸਫੇ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਉਲਝੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਧੱਕ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਵੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਗਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||11}}</noinclude> tqyr0zfdn8agnheboa3ksitvsrb9y2x 250 44835 239590 150582 2026-10-10T05:46:00Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਸਾਥੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਸੇ ਰਾਤ ਕਾਦਰ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ' ਇਕ ਲੰਮੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਮਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਰਗੇ ਅਦਭੁਤ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ, ਗੁੱਜਰ ਅਤੇ ਬਲੋਚ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਆਜ਼ਾਦ ਤਬੀਅਤ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਅਤੇ ਜਾਨਦਾਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਜੜਤ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੋਹ-ਪਿਆਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਵਿਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬਹੁਤ ਬੁਲੰਦ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਛੋਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}'ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ' ਵਿੱਚ ਇਕ ਬੱਚੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਨੇ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਭਰਪੂਰ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੇਕ ਲਈ ਭਰਪੂਰ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ ਇਸ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਘਾਟ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਾਸਤੇ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। {{rh|ਮਿਤੀ: 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2001||'''ਚਰਨ ਗਿੱਲ,'''}} {{right|ਪਟਿਆਲਾ।}} {{nop}}<noinclude>{{rh||13}}</noinclude> p2pwkslkvmqa6tdval4dja39dky0pk3 250 44840 239596 150585 2026-10-10T05:54:06Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਮੁੱਢ ਹੀ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆਂ ਹੀ ਖੁਹ ਖੇਤ ਜਾਂਦੇ। ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਜੇ ਕਦੇ ਬਸ਼ੀਰਾਂ ਆਖ ਦਿੰਦੀ, “ਵੇ ਸ਼ਦੀਕ ਹੁਣ ਖੇਤ ਬੰਨੇ ਦਾ ਵੀ ਕੁੱਝ ਖਿਆਲ ਕਰੋ” ਤਾਂ ਕਾਦਰੀ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਦੀ। ਕੰਢੇ ਲੂਹਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ। ਉਂਝ ਵੀ ਜੇਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਲੜਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀ ਅਤੇ ਬਾਤ ਦਾ ਬਤੰਗੜ ਖੜਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ। ਬਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਪੈ ਜਾਵੇ ਇਸ ਲਈ ਬਸ਼ੀਰਾਂ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਉਤਾਹ ਨਾ ਕਰਦੀ ਤੇ ਦਰ ਗੁਜਰ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ। ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਅ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਾਦਰੀ ਦੀ ਕੌੜੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ। {{gap}}ਪਰ ਤੂੰਮੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸਿੰਚ, ਕੁੜਿਤ ਨਾ ਜਾਇ। {{gap}}ਆਖਰ ਤੰਮਾਂ ਤਾਂ ਹੁੰਮਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੰਡ ਪਾਇਆਂ ਉਹਦੀ ਕੌੜ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਾਦਰੀ ਦੇ ਕੌੜੇ ਕੁਰੱਖਤ ਬੋਲ ਉਮਰੇ ਦੇ ਕੰਨੀ ਪੈ ਗਏ। ਉਸ · ਦੂਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਦੀਕ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਖੇਤ ਦੀ ਵੱਟ ਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ: {{gap}}“ਵੇਖੋ ਵੀਰੋ, ਘਰ ਤੁਹਾਡਾ, ਬਾਹਰ ਤੁਹਾਡਾ, ਸਾਡਾ ਦੋਹਾਂ ਜੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਏ। ਅੱਜ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟੀਆਂ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਦਿਨ। ਪਰ ਤੁਸੀ ਜਰਾ ਕਾਦਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉ। ਜਿੱਨਾ ਹੁੰਦਾ ਏ, ਜਿੱਨਾ ਦਿਲ ਮੰਨੇ ਕਰੇ ਪਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਨਾ ਪਾਵੇ। ਕਲੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਘਰ 'ਚੋਂ ਬਰਕਤ ਉਡ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਨਾਲੇ ਬਸ਼ੀਰਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਵਰਗੀ ਏ।” {{gap}}ਦੁਲੇ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਡੱਕੇ ਨਾਲ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚੀ ਤੇ ਡੱਕਾ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਸੋਟਾ ਗੱਲ ਵਾਹੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਵੇਖ ਭਾ, ਭਾਬੀ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਨਿੱਤ ਟੋਕਾ ਟਾਕੀ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏਂ। ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਗੱਲ ਸਿੱਧੀ ਏ। ਭਾਬੀ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਠੀਕ। ਨਾਲੇ ਸੌ ਹੱਥ ਰੱਸਾ ਸਿਰੇ ਤੇ ਗੰਢ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖੱਪਦੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅੱਡ ਕਰ ਦਿਓ।” {{gap}}ਉਮਰੇ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਤਰੇਲੀ ਆ ਗਈ। ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੱਤ ਚੇਤਾ ਵੀ<noinclude>{{rh||16}}</noinclude> 7f7445womtuiazj76acw7mpiok1cgbs 250 44841 239597 150586 2026-10-10T05:54:47Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਬੁਰਕੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਪਾਲੇ ਹੋਏ ਭਰਾ ਮੂੰਹ ਪਾੜ ਬੋਲਣਗੇ। ਉਸ ਉਡਦੇ ਹਵਾਸ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ਦੀਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਕਿਉਂ ਸਦੀਕ ਮੈਂ ਕੋਈ ਕੋੜੀ ਫਿਕੀ ਗਲ ਕੀਤੀ ਏ?” {{gap}}“ਪਰ ਦੁਲੇ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਮਾੜੀ ਆਖੀ ਏ? ਨਹੀਂ ਕੱਟਦੀ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅੱਡ ਕਰ ਦਿਉ। ਸਾਲ ਛਿਮਾਹੀ ਮੇਰਾ ਵੀ ਟੱਬਰ ਆਉਣਾ ਏ। ਭਾਬੀ ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕੀ ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਝੱਲੇਗੀ।” ਸ਼ਦੀਕ ਇੱਕ ਸਾਹੇ ਗੱਲ ਸਿਰੇ ਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਅਤੇ ਦੁੱਲੇ ਨੇ ਗੱਲ ਟੱਕ ਲਈ, “ਨਾਲੇ ਭਾ, ਸਦੋ ਸਦੀ ਕਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਲੰਘੀ ਏ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ, ਕੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਆਇਆ ਏ, ਮੁੱਢ ਕਦੀਮ ਤੋਂ।” {{gap}}ਉਮਰਾ ਕੁੱਝ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਿਆ। ਹੂੰ ਨਾ ਹਾਂ। ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਅੰਦਰੇ-ਅੰਦਰ ਡੋਬੂ ਜਿਹਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੱਧਿਆ ਮਿਲਿਆ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਗੇ ਹਨੇਰੇ ਸਾਏ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਬਸ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਮਰੇ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। “ਬਸ਼ੀਰਾਂ, ਬਗਾਨੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਦਈਏ। ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਹੀ ਕੁਰਾਹੇ ਪੈ ਰਹੇ ਨੇ।” {{gap}}ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਤੀ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਬਸ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਬੰਨੇ। {{gap}}“ਵੇ ਵਾਸਤਾ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡ ਵਡੇਰੇ ਦਾ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਰੇੜ ਨਾ ਪਾਉ। ਪਾਟੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਖੁਦਾ ਰਸੂਲ ਵੀ ਕਹਿਰ ਨਾਜ਼ਲ ਕਰਦਾ ਏ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਚਰਚਾ ਦਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਏਕੇ ਵਿੱਚ ਬਰਕਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਸਾਲ ਨਾ ਛਮਾਹੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਰਮਜਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਲੈਣ ਦਿਉ।” {{gap}}ਪਰ ਉਹਨਾ ਤਿੰਨਾਂ ਹੀ ਇਕ ਸੁਰ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਕਾਦਰੀ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਈ। {{gap}}“ਬੱਸ-ਬੱਸ ਬੀਬੀ। ਘਰ ਖੇਤ ਅਸੀਂ ਖਪੀਏ ਤੇ ਚੌਧਰਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਕ ਸੁਆਣੀ ਕਰੋ।” {{nop}}<noinclude></noinclude> eyylec0m4v2lvl8gn28jwlwqbixv40y 250 44842 239598 150587 2026-10-10T05:55:13Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}“ਨੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਂਭੋ ਚੌਧਰਾਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕੰਮ। ਪਰ ਵਾਸਤਾ ਮੰਨੋ ਘਰ ਨਾ ਪਾੜੋ। ਮੁੱਠੀ ਬੰਦ ਹੀ ਚੰਗੀ ਜੇ।” {{gap}}ਪਰ ਅੜੀਅਲ ਖੋਤੇ ਤੇ ਸਵਾਰ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਅੜੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਤਰਲੇ ਕੀਤੇ ਪਰ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਗਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਕਾਦਰੀ ਦੀ ਜੁਬਾਨ ਖੁੱਲਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਮਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}“ਬੱਸ-ਬੱਸ ਭਾਈ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈ। ਆਉ ਇੱਧਰ।” ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲਾ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸੋਲਾਂ ਘੁੰਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦੋ ਟੁੱਕ ਬਣਾਏ। “ਲਉ ਭਾਈ, ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਤਾਂ ਦੋ ਟੱਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨ ਮਰਜੀ ਦਾ ਟੱਕ· ਸਾਂਭ ਲਉ”। {{gap}}ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ ਟੱਕ ਮੱਲ ਲਿਆ। “ਦੋਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਘਰ ਲੈ ਲਉ।” {{gap}}ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਹਰਲਾ ਘਰ ਮੱਲ ਲਿਆ ਜਿਹੜਾ ਕਾਫੀ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮੋਕਲਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਬਲਦਾਂ ਚੋਂ ਚੰਗੀ ਜੋੜੀ ਮੱਲ ਲਈ। ਮੱਝਾਂ ਝੋਟੀਆਂ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਸਾਂਭੀਆਂ। {{gap}}ਉਮਰੇ ਨੇ ਬਸ਼ੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਲੈ ਬਸ਼ੀਰਾਂ, ਖੇਤ ਬੰਨਾ, ਡੰਗਰ, ਵੱਛਾ, ਘਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਏ। ਹੁਣ ਘਰ ਦਾ ਸਮਾਨ ਤੂੰ ਵੰਡਦੇ।” {{gap}}ਅਤੇ ਬਸ਼ੀਰਾਂ, ਨੇ ਬੂਹੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ, “ਲੈ ਜਾਉ ਜਿਸਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਏ।” {{gap}}ਅਤੇ ਬੁਰੀ ਬੁੱਧ ਹੋਈ ਜਿਸਨੂੰ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਦਿਸੀ ਹੱਥ ਧਰਿਆ ਤੇ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਇੱਕ, ਘਰ ਦੇ ਦੋ ਘਰ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਉਮਰਾ ਤਾਂ ਸ਼ਮੀ ਸੰਝ ਹੀ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਉਹਦਾ ਜਾਨ ਲੇਵਾ ਰੋਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਸਵੇਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਗੁੰਮ-ਸੁੰਮ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਸਾਰੇ ਘਰ ਤੇ ਸੋਗ ਭਰੀ ਉਦਾਸੀ ਸੀ। ਨਾ ਚੁਲੇ ਅੱਗ ਨਾ ਮੱਘੇ ਪਾਣੀ। {{gap}}ਘਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜੀਅ ਉਦਾਸੀ ਵੱਸ ਸਨ। ਉਮਰਾ ਤਾਂ ਪਲੋ ਪਲ<noinclude>{{rh||18}}</noinclude> 5cay094onug1eowa1c6fn1jb2fphq5p 250 44850 239599 150592 2026-10-10T05:55:56Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਛੁਪਾਉਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ, “ਭਾਈ, ਫਸਲ ਤਾਂ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹੀ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਖੇਤ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਨੇ, ਮਾੜੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ।” ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਖੇਤ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ ਤੇ ਟੱਕ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ ਛਾਂਟਿਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਰਮਜਾਨ ਤਾਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਟੁੱਟ ਟੁੱਟ ਮਰਦਾ ਏ। ਨਾ ਧੁੱਪ ਵੇਖੇ ਨਾਂ ਮੀਂਹ, ਪਾਲਾ ਨਾਂ ਗਰਮੀ ਪਰ ਦੁੱਲੇ ਹੋਰੀਂ ਤਾਂ ਅਸਲੋਂ ਹੀ ਹੱਡ ਹਰਾਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਪੱਠਾ ਦੱਥਾ ਕੀਤਾ ਕਾਦਰੀ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਤਾਂ ਤਿੰਨੇ ਬੇਰੀ ਹੇਠ ਬੈਠ ਦਿਹਾੜੀ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੇ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਬੇਰੀ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੇ ਸਨ ਕਿ ਜਾਹਨੇ ਨੇ ਹੱਲ ਛੱਡ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾ ਕਹੀ ਫੜੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੀ ਵੱਟ ਵੱਢਣ ਲੱਗਾ। ਦੁੱਲਾ ਤੇ ਸ਼ਦੀਕ ਦੋਵੇਂ ਉਠ ਕੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਏ, “ਜਾਹਨਿਆ, ਵੱਟ ਨਾ ਵੱਢੀ,” ਦੁੱਲੇ ਨੇ ਕੁਰੱਖਤ ਜਿਹੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਜਾਹਨੇ ਨੇ ਲੱਕ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, ”ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਖੇਤ ਮੇਰਾ। ਵੱਟ ਮੇਰੀ। ਵੱਟ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਵੱਢਦਾਂ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋਈ” {{gap}}ਸ਼ਦੀਕ ਨੇ ਚਮਕ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਖੇਤ ਤੇਰੇ ਕਿਧਰੋਂ ਹੋ ਗਏ? ਅਸੀਂ ਪੱਕੀ ਵੰਡ ਕਰਾਣੀ ਏ ਪਟਵਾਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ।” ਜਹਾਨੇ ਨੇ ਕਹੀ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਵੰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜਾ ਕੱਚੀ ਹੋਈ ਏ। ਟੱਕ ਤੁਸਾਂ ਆਪ ਮੱਲਿਆ, ਖੇਤਾਂ ਨਾਲ ਖੇਤ ਨੇ। ਵਾਹੀ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਮੰਗਦੀ ਏ। ਦਾਤੀਆਂ ਵਟਾਇਆਂ ਵਾਢੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।” ਅਤੇ ਉਸ ਦੋ ਟੁੱਕ ਕਹੀ ਦੇ ਮਾਰੇ। {{gap}}ਸ਼ਦੀਕ ਨੇ ਖਿੱਝ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਏ ਨਾਂ, ਵੱਟ ਨਾਂ ਵੱਢ। ਤੂੰ ਬੰਦੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੱਟਣਾ ਏ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾਈਏ।” {{gap}}ਜਾਹਨੇ ਨੇ ਇੱਕ ਟੱਕ ਹੋਰ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਜਾਉ, ਜਾਉ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰੋ। ਬੇਰੀ ਉਡੀਕਦੀ ਜੇ।” {{nop}}<noinclude>{{rh||23}}</noinclude> o5u7w578i2vv7s0x0jxvfbe92pnsxhf 250 44868 239600 150602 2026-10-10T05:56:55Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਨੂਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਤੀਰ ਚੱਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਐਨੀ ਛੇਤੀ ਚਲ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਜਾਹਨਾ ਖਿੱਚਿਆ ਚਲਿਆ ਆਏਗਾ। ਉਹ ਭਾਂਡੇ ਛੱਡ ਕੇ ਉਠ ਖਲੋਤੀ, “ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਸਦਕੇ ਜਿੰਨੀ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰਾ ਦਿਉਰ ਰਾਜਾ ਚੱਲ ਕੇ ਆਇਆ ਏ। ਲੰਘ ਆ। ਨਹੀਂ ਠਹਿਰ, ਮੈਂ ਤੇਲ ਚੋਵਾਂ” ਤੇ ਹਰਫਲੀ ਜਿਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇਲ ਦਾ ਕੁੱਜਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆਈ। ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਤੇਲ ਦੇਹਲੀ ਉਤੇ ਚੋਇਆ। “ਲੰਘ ਆ, ਭਾਬੀ ਸਦਕੇ।” {{gap}}ਦੁੱਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਦੀਕ ਵੀ ਉਠਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। {{gap}}ਜਾਹਨੇ ਨੇ ਥਾਂ ਖਲੋਤੇ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ, “ਨੂਰੀ ਕਿੱਥੇ ਏ?” {{gap}}“ਭਾਬੀ ਵਾਰੀ। ਘਰੇ ਈ ਏ।” ਕਾਦਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣੇ ਖੇਤੋਂ ਸਾਗ ਤੋੜ ਕੇ ਆਈ ਏ। ਅੰਦਰ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲਦੀ ਏ।” ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਵਾਜ ਮਾਰੀ, “ਨੀ ਨੂਰਾਂ, ਬਾਹਰ ਆ। ਵੇਖ ਸਾਡੇ ਵਿਹੜੇ ਚੰਨ ਅਕਾਸ਼ੋਂ ਉਤਰ ਆਇਆ ਏ।” ਫਿਰ ਜਾਹਨੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਲੰਘ ਆ, ਭਾਬੀਆਂ ਵਾਰੀ। ਪਾ ਸਾਡੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਪੈਰ। ਸ਼ਾਲਾਂ! ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ।” {{gap}}ਗੂੜੇ ਹੇ ਮੁਕਲਾਵੇ ਵਾਲੇ ਸੂਟ ਵਿੱਚ ਸਜੀ ਧਜੀ ਨੂਰਾਂ ਕਾਦਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਖਲੋਤੀ। {{gap}}ਜਾਹਨੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਨੂਰੀ, ਕੀ ਮਰਜ਼ੀ ਏ ਤੇਰੀ?” {{gap}}“ਮੇਰੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਤੇਰੀ ਉਹ ਨੂਰੀ ਦੀ।” {{gap}}ਜਾਹਨੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਟ ਪੈਰ ਫੇਰ?” {{gap}}ਪੈਰ ਦੀ ਪੰਜ਼ੇਬ ਛਣਕੀ, ਨੂਰੀ ਨੇ ਪੈਰ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ, ਹੋਰ ਹੁਕਮ, ਮੇਰੇ ਰਾਜਾ।” {{gap}}ਕਾਦਰੀ ਵਿੱਚੇ ਵਿਚ ਗਦ-ਗਦ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਨੂਰੀ ਨੇ ਦੂਜਾ ਪੈਰ ਵੀ ਦਹਿਲੀਜੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਜਾਹਨੇ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਖਲੋਤੀ। {{gap}}“ਹੋਰ ਹੁਕਮ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਚੰਨਾਂ।” {{nop}}<noinclude>{{rh||33}}</noinclude> dod4mlbu7hs9q845adxn3yhjmb2dw7h 250 44869 239601 150603 2026-10-10T05:57:32Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239601 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}“ਹੋਰ ਅੱਗੇ।” {{gap}} ਅਤੇ ਨੂਰਾਂ ਚਾਰ ਕਦਮ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਫਿਰ ਜਾਹਨੇ ਨੇ ਕਾਦਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਭਾਬੀ, ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਪੱਕੀ ਵੰਡ ਕਰਨੀ ਏਂ। ਅੱਜ ਹੋ ਗਈ ਜੇ ਪੱਕੀ ਵੰਡ। ਤਿੰਨ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅਸੀਂ। ਫਿਰ ਨਾਂ ਆਖਿਓ ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਨੂਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲਿਆਂ।” {{gap}}ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਗਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਏ। {{gap}}ਕਾਦਰੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਟੱਡਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤੇਲ ਵਾਲਾ ਕੁੱਜਾ ਤਿਲਕ ਕੇ ਡਿੱਗਾ ਤੇ ਚਕਨਾਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੱਕੀ ਬੱਕੀ ਨੇ ਦੁੱਲੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਵੇ ਨੂਰੀ ਗਈ!” {{gap}}ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਸੌ ਘੜੇ ਪਾਣੀ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਦੋਵੇਂ ਪਜ਼ਲ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਖਲੋ ਜਾਹਨੇ ਨੇ ਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। “ਭਾਬੀ ਮਾਂ, ਲਿਆ ਪਾਣੀ ਵਾਰ” {{gap}}ਅਤੇ ਬਸ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਰ ਕੇ ਪੀਤਾ ਤੇ ਨੂਰੀ ਨੂੰ ਘੱਟਕੇ ਛਾਤੀ ਲਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਦੁੱਲੇ ਹੋਰਾਂ ਸਵੇਰੇ ਪੰਚਾਇਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਸ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਕੁਚਾਲਾਂ ਨੰਗੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਕ ਵੀ ਮੋੜ, ਦੁੱਲੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਆਇਆ। {{gap}}ਪਰ੍ਹੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, “ਸਬਰ ਕਰੋ ਭਾਈ, ਮੀਆਂ ਬੀਬੀ ਰਾਜੀ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੇਗਾ ਕਾਜੀ।” {{gap}}ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸ਼ਦੀਕ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਗਈ ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਕੰਮ ਹੱਡ ਭੰਨ ਕੇ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। {{nop}}<noinclude>{{rh||34}}</noinclude> jd448nklkorbx8h6dl3nphf6zmy7nz5 250 44895 239602 150605 2026-10-10T05:58:10Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239602 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਨੀਵੀਂ ਪੱਧਰ ਦਾ ਏ। ਸਾਥੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਜਾਣਾ। ਰਹੀ ਕੁੜੀ। ਸੱਚ ਪੁਛੋਂ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।" {{gap}}ਕਿਉਂ?" {{gap}}"ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਂ, ਕੁੜੀ ਫੈਸ਼ਨਏਬਲ ਏ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਲੇਸ਼ ਜਾਗੇ। ਜਿਹੜਾ ਸਾਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ।" {{gap}}ਮਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਵਰ ਘਰ ਰੋਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਰਹੀ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਗੱਲ। ਉਹ ਤਾਂ ਜਮਾਨੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁੰਦੀ ਈ ਏ, ਰਹੀ ਬਰ ਸਰ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ। ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਮੀਨ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਏ। ਦੋ ਖੇਤ ਵੇਚ ਦਿਆਂਗੇ। ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਸਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਏ। ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਰੁੱਖੜਾ ਦਮ ਦਾ ਕੀ ਵਸਾਹ। ਫਿਰ ਬੜੇ ਦੁੱਖ ਝੱਲੇ ਨੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ। ਚਾਰ ਦਿਨ ਮੈਂ ਵੀ ਨੂੰਹ ਦਾ ਸੁੱਖ ਵੇਖ ਲੈਂਦੀ। ਕੀ ਪਤਾ ਕਦੋਂ ਜੀਵਨ ਡੋਰ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ?" {{gap}}ਗੁਰਜੀਤ ਨੂੰ ਮਾਂ ਤੇ ਤਰਸ ਆ ਗਿਆ, "ਮਾਂ ਤੂੰ ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋ। ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਨਾਂਹ ਕਰ ਆਇਆ। ਪਸੰਦ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਚਲਣੀ ਏ। ਤੂੰ ਪੰਜ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲੀ ਜਾਈਂ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ਹੋਈ ਕਰ ਆਈਂ।" {{gap}}ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਮਾਂ ਗਦ-ਗਦ ਹੋ ਗਈ। ਪੁੱਤਰ ਮਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਅੱਜ ਈ। ਕਿ ਮੈਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਗੱਲ ਤੋਰੀ ਰੱਖਣ। ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਹਫਤੇ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਹੱਥ ਹੇਠ ਆ ਜਾਣ। ਮੈਂ ਸਭ ਨਜਿੱਠ ਆਵਾਂਗੀ। ਭਾਵੇਂ ਦੋ ਖੇਤ ਵੇਚਣੇ ਹੀ ਨਾ ਪੈ ਜਾਣ। ਆਖਰ ਜਾਇਦਾਦ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਨਾਲੇ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਭੁੱਲ ਈ ਗਈ। ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਇਕ ਤੇਰਾ ਦੋਸਤ ਆਇਆ ਸੀ। ਭਲਾ ਜਿਹਾ ਨਾਂ ਸੀ। ਮੀਤਾ। ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, "ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਏ। ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਮਿਲੇ।' {{gap}}ਗੁਰਜੀਤ ਇਕ ਦਮ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਜੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, "ਸੱਚ, ਮਾਂ, ਮੀਤਾ ਆਇਆ ਸੀ?" {{nop}}<noinclude>{{rh||36}}</noinclude> pl2zvuzg8cyffp0wp538u7ull5rgjur 250 44896 239603 150606 2026-10-10T05:58:32Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239603 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}"ਹਾਂ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜੇ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਪਰ ਉਹਨੇ ਚਾਹ ਵੀ ਨਾ ਪੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬੜਾ ਸਾਊ ਜਿਹਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ।" {{gap}}ਗੁਰਜੀਤ ਨੇ ਪੱਗ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਚੰਗਾ ਮਾਂ, ਮੈਂ ਹੋ ਆਵਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆਂ ਵੀ ਪੰਜ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਨੇ।" {{gap}}ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬੇਟਾ, ਹੁਣ ਦਿਨ ਥੋੜਾ ਏ। ਸਵੇਰੇ ਜਾਈਂ। ਹੁਣ ਲਗਦੇ ਹੱਥ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਦੇ।" {{gap}}ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ-ਕਹਿੰਦਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, "ਮਾਂ, ਮੈਂ ਹੋ ਆਵਾਂ। ਚਿੱਠੀ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਆ ਕੇ ਲਿਖਾਂਗਾ।" {{gap}}ਗੁਰਜੀਤ ਅਤੇ ਮੀਤੇ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਕੋਈ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਤੀਜੇ ਪਹਿਰ ਕਣਕ ਦਾ ਥੈਲਾ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕੀ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚੱਕੀ ਤੇ ਆਟਾ ਪਿਹਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚੱਕੀ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡੋਂ ਕੋਈ ਦੋ ਪੌਣੇ ਦੋ ਮੀਲ ਹਟਵਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹੱਦ ਇਕ ਡੂੰਘੀ ਨਦੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤਾ ਪਾਣੀ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਨਦੀ ਡੂੰਘੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਗਲਾਂ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਤਾਂ ਹੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਦਲ-ਦਲ ਲੇਹਲੀ ਤੇ ਚਿੱਕੜ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਉਸ ਥੈਲਾ ਸਿਰੋਂ ਲਾਹਿਆ ਅਤੇ ਘਾਹ ਤੇ ਬੈਠ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਚਿੱਕੜ ਧੋਤਾ ਅਤੇ ਪੈਰ ਪੂੰਝੇ ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਪਾਈ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਪਰ ਢਾਹੇ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਕੁ ਪੈਲੀ ਹਟਵੇਂ ਖਲੋਤੇ ਇਕ ਮਲਵਈ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਵਾਜ ਮਾਰੀ, "ਬਾਈ ਸਿਆਂ, ਆਹ ਭਾਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਤਾਂ ਪਵਾਈਂ 'ਕੇਰਾਂ।" {{gap}}ਅਤੇ ਉਹ ਥੈਲਾ ਘਾਟ ਤੇ ਹੀ ਛੱਡ ਢਾਹਾ ਚੜ੍ਹਕੇ ਉਧਰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਪੱਠਿਆਂ ਦੀ ਪੰਡ ਘਾਟ ਤੋਂ ਦੋ ਕਿਲੇ ਹਟਵੀਂ ਸੀ ਤੇ ਮਲਵਈ ਮੁੰਡਾ ਅੱਧਾ ਕਿੱਲਾ ਅੱਗੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਗੁਰਜੀਤ ਨੇੜੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਲਵਈ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਾਈ ਸਿਆਂ, ਜਣੋਂ ਦਾਣੇ ਪਿਸਾਉਣ ਚੱਲਿਆ ਆਂ?" {{nop}}<noinclude>{{rh||37}}</noinclude> q6dayt8vvcgg40s7ek20sjsgwz7fr2s 250 44907 239604 150617 2026-10-10T05:59:07Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239604 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}"ਕਿਉਂ?" {{gap}}"ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮੈਥੋਂ ਕਲ਼ ਕੁਝ ਬੇ-ਰੁੱਖੀ ਹੋਈ। ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਭਾਂਵੇਂ ਤੂੰ ਬੁਰਾ ਹੀ ਮਨਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇਂ। ਫਿਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਟੁੱਟੀ ਤੋਂ ਮੈਂ ਰੇਹੜੀ ਜੋੜ ਖੇਤ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਹਲ੍ਹ ਆ ਜੋੜਿਆ। ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਨੂੰ ਜੋਤਾ ਲਗ ਗਿਆ। ਮਸਾਂ ਹੀ ਪਹੁ ਫੁੱਟੀ।" {{gap}}ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਮੀਤੇ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਨਿਕੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸੀਤੋ ਤੇ ਕੰਤੀ ਚਾਹ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਈਆਂ। {{gap}}ਮੀਤਾ ਉਠਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਚਲ ਜੀਤ, ਚਾਹ ਪੀਈਏ। ਮੈਂ ਬਲਦ ਪੰਜਾਲੀਉਂ ਕੱਢ ਆਵਾਂ। ਹੁਣ ਸੁਹਾਗੀ ਪਿਛਲੇ ਜੋਤੇ ਹੀ ਦੇਵਾਂਗਾ।" {{gap}}ਪਰ ਗੁਰਜੀਤ ਵੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਾਹਣ ਵਿਚੋਂ ਹੋ ਤੁਰਿਆ। ਮੀਤੇ ਨੇ ਬਲਦ ਛੱਡ ਕੇ ਛਾਵੇਂ ਬੱਧੇ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਤੁਰੇ। ਉਥੇ ਆ ਗਏ ਜਿਥੇ ਸੀਤਾ ਤੇ ਕੰਤੀ ਰੋਟੀ ਚਾਹ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਮੀਤੇ ਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੀਤਾ, ਇਹ ਹੈ ਗੁਰਜੀਤ।" {{gap}}ਨਿੱਕੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਸੱਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁਲਾਈ ਤੇ ਬੜੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਗੁਰਜੀਤ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੰਤੋ, ਚਲ ਆਪਾਂ ਪੱਠੇ ਵੱਢ ਕੇ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਆਈਏ।" ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਪੱਠਿਆਂ ਵੱਲ ਹੋ ਤੁਰੀਆਂ ਤਾਂ ਮੀਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੀਤਾ ਥੱਬਾ ਕੁ ਵੱਢ ਕੇ ਪਾ ਆਓ, ਬਾਕੀ ਫਿਰ ਵੱਢਾਂਗੇ ਦੁਪਹਿਰ ਪਿਛੋਂ।" {{gap}}ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲਗਿਆਂ ਥੋੜੀ ਨਾਂਹ ਨੁਕਰ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮੀਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲਈ। ਕੰਤੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾ ਆਈਆਂ। ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਚਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਤੇ ਕੰਡੀ ਭਾਂਡੇ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤੁਰ ਗਈਆਂ। {{gap}}ਮੀਤੇ ਨੇ ਦਾਤੀ ਚੁੱਕੀ, "ਚੰਗਾਂ ਜੀਤ, ਤੂੰ ਬੈਠ ਮੈਂ ਦੋ ਭਾਰ ਪੱਠੇ ਵੱਢ ਆਵਾਂ, ਫਿਰ ਸੁਹਾਗੀ ਦੇਣੀ ਐ।" {{nop}}<noinclude>{{center|47}}</noinclude> igp0crlc1liwbfwa7k9ix4bpkepp8sx 250 44909 239605 150622 2026-10-10T05:59:39Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239605 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਲਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।" {{gap}}ਪਰ ਮੀਤਾ ਕਹਿੰਦਾ, "ਜਾ ਸੀਤਾ, ਤੂੰ ਛੱਡ ਆ।" {{gap}}ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰਨ ਚੀਜ ਲਜਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ। ਸੀਤਾ ਤੇ ਕੰਤੀ ਵੀ ਗੁਰਜੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬੜਾ ਹਿੱਤ ਕਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਜ ਹੀ ਘਰ ਚਲਣ ਦੀ ਜ਼ਿਦ ਕਰਦੀਆਂ। ਪਰ ਉਹ ਰੋਜ ਹੀ ਕੋਈ ਪੱਜ ਪਾਉਂਦਾ। ਕਲ੍ਹ ਨੂੰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਕਹਿ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਗੁਰਜੀਤ ਨੂੰ ਫੂਕ ਤਾਪ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਾ ਆ ਸਕਿਆ। ਮੀਤਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੰਮ ਛੱਡ ਘਾਟ ਤੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਘਰ ਲਈ ਪੱਠੇ ਵੱਢੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਏ। ਕੰਤੀ ਹੋਰੀਂ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ ਪਰ ਉਸ ਰੋਟੀ ਵੀ ਨਾਂਹ ਵਾਂਗ ਹੀ ਖਾਧੀ। ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ ਪਰ ਗੁਰਜੀਤ ਨਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮੀ ਗੁਰਜੀਤ ਦਾ ਬੁਖਾਰ ਤਾਂ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਪਰ ਨਾਨਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਛੇਤੀ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਗੁਰਜੀਤ ਇਕ ਦਿਨ ਅਟਕ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਮਾਂ ਨੇ ਧੱਕੋ ਧੱਕੀ ਸਵੇਰੇ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਦੋ, ਤਿੰਨ, ਫਿਰ ਚਾਰ ਦਿਨ ਗੁਰਜੀਤ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੀਤਾ ਰਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਕੰਮ ਦਾ ਡੱਕਾ ਨਾ ਤੋੜ ਸਕਿਆ। ਸੀਤਾ ਤੇ ਕੰਤੀ ਹੀ ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਮੀਤੇ ਨੇ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਘਾਟ ਤੇ ਹੀ ਕੱਟਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਉਹ ਨਦੀ ਪਾਰ ਗੁਰਜੀਤ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਿਆ। ਪੁੱਛ ਪਛਾਅ ਉਹ ਗੁਰਜੀਤ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਬਿਰਧ ਮਾਤਾ ਨੇ ਨਿੱਘਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਚਾਹ ਰੱਖੀ। {{gap}}ਮੀਤੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਾਤਾ ਜੀ, ਗੁਰਜੀਤ?" ਤਾਂ ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ, "ਬੇਟਾ ਉਹ ਤਾਂ ਨਾਨਕੇ ਗਿਆ ਏ।" {{gap}}"ਕਦੋਂ ਆਵੇਗਾ?" {{gap}}"ਜੇ ਬੇਟਾ, ਇਕ ਇਕ ਰਾਤ ਵੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਪੰਜ ਛੇ ਦਿਨ ਹੋਰ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ।" {{nop}}<noinclude>{{center|49}}</noinclude> fe2r2kcqiw8rg18o9ga9zu5xccmo236 250 44914 239606 150627 2026-10-10T06:00:14Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239606 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਅਵਾਜ ਪਈ। ਜਦ ਕੰਤੀ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੀਤਾ, ਜੀਤ ਬਾਈ ਆਇਆ ਸੀ। ਕਿਧਰ ਗਿਆ?" {{gap}}ਅਤੇ ਗੁਰਜੀਤ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਅਡੋਲ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਉਹਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈਆਂ?" {{gap}}ਅਤੇ ਮੀਤਾ ਨਾਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰਜੀਤ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਕਰ ਏ! ਤੂੰ ਆ ਗਿਆ। ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮਿਲਕੇ, ਦਸਕੇ ਤਾਂ ਜਾਣਾ ਸੀ।" {{gap}}ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਬੈਠੇ। ਕੰਤੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਵੀ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈਆਂ। ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਹੀ ਕਾਫੀ ਗਿਲਾ ਅਤੇ ਉਲਾਂਭੇ ਦਿੱਤੇ। ਗੁਰਜੀਤ ਨੂੰ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਹਦਾ ਦਿਮਾਗ ਤਾਂ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੀ ਪਰੀ ਚਿਹਰਾ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਗੋਰਖ ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਉਲਝ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਰ- ਵਾਰ ਬੂਹੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ। {{gap}}ਕਿਤੇ ਉਹ ਮੁਟਿਆਰ ਈ ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਏ। ਆਪਣੀ ਸਫਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਐਨਾ ਹੀ ਕਿਹਾ, "ਦੋ ਦਿਨ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਨੇ ਦੱਬੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਨਾਨਕੇ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਫਤੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੀਜੀ ਰਾਤ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਧਰ ਆਂ ਗਿਆ।" {{gap}}ਚੁਸਤ ਕੰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸਾਂ ਤੈਨੂੰ ਘਾਟ ਲੰਘਦਿਆਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪੱਠਿਆਂ ਵਿਚ ਲੰਬੀਆਂ ਪੈ ਗਈਆਂ।" {{gap}}"ਕਿਉਂ?" {{gap}}ਅਸਾਂ ਸੋਚਿਆ, ਜੇ ਕੋਈ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਆਪੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਏਂਗਾ।" {{gap}}"ਜੇ ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ?" {{gap}}ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਫਿਰ ਅਸਾਂ ਪੱਠਿਆਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਰੋਕ ਲੈਣਾ ਸੀ। {{nop}}<noinclude>{{center|54}}</noinclude> nl68few3ipwkg4pqldgqqsdwas0jxmi 250 44934 239607 150635 2026-10-10T06:00:50Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239607 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਹੀ, ਕਿੱਕਰ, ਹਾਂਸ, ਚੱਕ ਸਭ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਲਮਕਦੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਤੀਜੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਦੋਹੀਂ ਘਰੀਂ ਰੌਣਕਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਵਧਾਈਆਂ ਬੱਝੀਆਂ, ਸ਼ਗਨ ਸਾਮਣ ਹੋਏ। ਸਹਿਨਾਈ ਤੇ ਢੋਲ ਵੱਜੇ। ਫਿਰ ਠੀਕ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਕੱਚੇ ਦੁਪਹਿਰੇ ਹਾਲੀ ਨੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਹਲ ਖਲਾਰ ਖੂਹ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਗਨਾ ਵਾਲੇ ਸੂਹੇ ਸੂਟ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੀ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਉਸ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵੇਖ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਬੇ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਜੀ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਛੇ ਸਨ। {{nop}}<noinclude></noinclude> aionds2oth7yqqivrdnpkzn4t0h4pbh 250 44973 239610 150643 2026-10-10T06:04:52Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239610 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਹਿੱਕ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹਨੂੰ ਆਜੜੀ ਕੋਈ ਨਾ ਦਿਸਿਆ। ਮੁੜਕੋ-ਮੁੜਕੀ ਬੇਰੀ ਵਲ ਵੱਧਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਛਾਵੇਂ ਦਮ ਮਾਰੇ। ਪਰ ਇਕ ਦਮ ਧੜਕ ਗਿਆ, "ਇਹ ਰੂਪ, ਸਹਿਜ਼ਾਦੀ ਕੌਣ ਏ?" ਉਹਨੂੰ ਇੰਝ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਨਾਲੋਂ ਟੁਕੜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਲੱਥਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਫ ਸੰਗਮਰਮਰੀ ਰੂਪ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕੀ ਅਤੇ ਟਿਕੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ "ਕੋਣ ਏ .? ਕੋਈ ਪਰੀ ਜਾਂ ਹੂਰ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਅਕਾਸ਼ੋਂ ਉਤਰ ਅਤੇ ਬੇਰੀ ਹੇਠਾਂ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਆ ਗਈ।" ਉਹਦੀ ਆਂਗਸ ਜਿਵੇਂ ਜਵਾਬ ਦੇ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਸੁਨਿਹਿਰੀ ਕਿਰਨਾਂ ਧੱਕੋ-ਧੱਕੀ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪਲੰਮਪਲੰਮ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਤੇ ਮਾਨਕ ਮੋਤੀ ਜੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਸਲੀਮ ਸਾਹ-ਸਤ ਹੀਨ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਰੁਪ ਦੀ ਜਕੜ ਵਿਚ ਜਕੜਿਆ ਕੀਲਿਆ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਸ਼! ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਏਥੇ ਹੀ ਜਾਮ ਹੋ ਜਾਏ ਅਤੇ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵੇ। ਫਿੱਕੇ ਨੀਲ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਸੂਰਜ ਦਾ ਗੋਲਾ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕ ਜਾਏ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਰੂਪ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤਕ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਖੜਾ ਰਹਾਂ। ਉਹ ਸਾਹ ਰੋਕੀਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਬੇਖਬਰ ਇਕ-ਟਿਕ ਭੱਖਦੇ ਰੁਪ ਦਾ ਦਰਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਧੜਕਦੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਪੋਲੇ ਪੈਰੀਂ ਸ਼ੈਹਨਾਜ਼ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਉਹਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸੁੱਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਜਾਂ ਵਿਛਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਸਲੀਮ ਚੌਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਤੀਜੇ ਥਾਂ ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲੋਂ ਪਾਸ ਕਰ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਦਰ_ਸੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੋਰਡਿੰਗ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਇਕ ਵੱਧ ਛੈਲ ਛਬੀਲੇ ਗੱਭਰੂ ਅਤੇ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਸਨ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਮੁਟਿਆਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁੰਦਰ ਰੁਪ ਨੇ ਸਲੀਮ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਧੜਕਾਇਆ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਟੀਲੀ ਜਾਂ ਮੱਧਮਸਤ ਅੱਖ ਨੇ ਖਿੱਚ ਨਹੀ ਪਾਈ ਪਰ ਅੱਜ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਬੇਖਬਰ ਸ਼ੈਹਨਾਜ਼ ਦੇ ਰੁਪ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਪੈਰਾਂ ਵਲ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਸੀ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 2js5i1vd5iqc382vw8ls3jtdrc8dap1 250 44974 239612 150645 2026-10-10T06:05:59Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239612 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਸੂਰਜ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਸਰਕਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਸੁਨਿਹਰੀ ਕਿਰਨ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਲੰਮ ਪਈ ਅਤੇ ਸ਼ੈਹਨਾਜ਼ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਲੇਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਰੂਪ ਦੀ ਨੀਂਦ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਕੰਵਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਠੀਆਂ। ਚਾਰ ਸੁੰਦਰ ਖੁਮਾਰ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਡ-ਅੱਡ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦੋ ਹੱਥ ਅਦਾਬ ਵਜੋਂ ਮੱਥੇ ਤਕ ਚਲੇ ਗਏ। {{gap}}ਸ਼ੈਹਨਾਜ਼ ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਪਰ ਉੱਠਣ ਲੱਗਿਆਂ ਮੁਲਾਇਮ ਨਾਜੁਕ ਕੂਲਾ ਹੱਥ ਸਲੀਮ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਦਿਲ ਧੜਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਮੁਗਧ ਹੋ ਗਏ। ਚੰਦਰਮਾਂ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਤੇ ਮੁੜਕੇ ਦੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਮੋਤੀ ਉਭਰੇ। ਮੱਧ ਮਸਤ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਗੁਲਾਬੀ ਪੀਘਾਂ ਲਹਿਰਾ ਗਈਆਂ। ਇਕ ਅਦਿੱਖ ਤੀਰ ਦੋ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿੰਨ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ-ਮਿੱਠਾ ਦਰਦ ਦੇ ਗਿਆ। {{gap}}"ਗੁਸਤਾਖੀ ਨਾ ਸਮਝੋ ਤਾਂ ਹੱਥ ਚੁੰਮਣ ਦਾ ਸ਼ਰਫ ਬਖਸ਼ੋ।" ਸਲੀਮ ਨੇ ਕੰਬਦੀ ਜਬਾਨ ਨਾਲ ਸਰਗੋਸ਼ੀ ਕੀਤੀ। {{gap}}"ਜਦੋਂ ਹੱਥ ਹੱਥ ਵਿਚ ਆ ਹੀ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੁਛਣਾ ਕੀ?" ਸ਼ੈਹਨਾਜ਼ ਨੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਪਰ ਹੱਥ ਖਿਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨੀਵੀਂ ਕਰ ਲਈ ਜੋ ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। {{gap}}ਸਲੀਮ ਨੇ ਹੱਥ ਮੱਥੇ ਤੇ ਘੁਟਿਆ ਫਿਰ ਪਿਆਸੇ ਤਪਦੇ ਹੋਂਠ ਹੱਥ ਤੇ ਧਰ ਦਿੱਤੇ। ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਮਿੱਠੀ ਜਿਹੀ ਪੀੜ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ। ਦੋ ਅਨਜਾਣ ਮੁਸਾਫਿਰ ਪਿਆਰ ਪੰਧ ਪੈ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਖੁਮਾਰ ਭਰੀਆਂ ਮੱਦਮਾਤੀ, ਸਰਬਤੀ ਅਤੇ ਨੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ-ਜਨਮ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸਨ। ਚਾਰ ਚੁਫੇਰਿਉਂ ਬੇਖਬਰ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਗਵਾਚ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਰਸ਼ੀਦਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਭੇਡਾਂ ਮੋੜ ਕੇ ਲੈ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}ਸੂਰਜ ਨੇ ਤੀਜੇ ਪਹਿਰ ਦਾ ਪੰਧ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਛਿਪਦੇ ਵਲ ਤਿਲਕਣ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। {{nop}}<noinclude>{{center|71}}</noinclude> 4iimnw0rkgzpopv3okr2yp93bmedgjz 250 45035 239613 150651 2026-10-10T06:06:27Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239613 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਮਿਧਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਕਰੜਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਛਾ ਬੇਟਾ, ਮੈਨੂੰ ਸੋਚ ਲੈਣ ਦਿਉ।" {{gap}}ਸ਼ੈਹਨਾਜ਼ ਉੱਠ ਕੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਚੌਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਠਹਿਰੋ ਬੇਟੀ, ਰਲਿਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਰੁੱਸ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਈਦਾ। ਨੂੰਹ ਧੀ ਇੱਜਤ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਏ।" {{gap}}ਅਗਲੇ ਪਲ ਸ਼ੈਹਨਾਜ਼ ਦਾ ਸਿਰ ਮਹੁੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਪਿਤਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਅਸੀਸ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੋਲ ਖਲੋਤੀ ਰਸ਼ੀਦਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਫਤੇਹ ਦੇ ਮੋਤੀ ਸਮੇਟ ਰਹੀ ਸੀ। "ਜੁਗ-ਜੁਗ ਜੀਉ! ਬੇਟਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰ ਸਲਾਮਤ ਰਹੇ।" {{gap}}ਜਦੋਂ ਸ਼ੈਹਨਾਜ਼ ਘਰ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ 'ਕੱਲੀ ਰਸ਼ੀਦਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰਹਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗਵਾਂਢਣਾਂ ਵੀ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਪਿਆਰ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਗਨ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਸੀ। ਫਿਰ ਨਵਾਬ ਬੇਗਮ ਕੰਮ ਕਾਰ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਸਲੀਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, "ਬੇਟਾ, ਸਾਂਭੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਥੱਕ ਗਈ ਹਾਂ।" {{nop}}<noinclude>{{center|77}}</noinclude> h5u9f7in7tc2r0dpkccy5uzn0pd3uj7 250 45051 239611 150663 2026-10-10T06:05:42Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239611 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਹੋਂਠ, ਮੂੰਹ, ਮੱਥਾ ਚੁੰਮ ਗਏ। ਕਪਾਹ ਦੇ ਡੱਢਲੂ ਖਿੜ-ਖਿੜ ਹੱਸ ਪਏ। ਦੋ ਖੂਬਸੂਰਤ ਜਵਾਨ, ਦਿਲ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧੜਕੇ ਤੇ ਇਕ ਮਿਕ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਫਿਰ ਰੋਜ ਡੁੱਢਲੂ ਹਸਦੇ ਰਹੇ। ਖਿੜਦੇ ਰਹੇ। ਤੇ ਹੁਣ ਬਾਂਡਾ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡੋਂ ਤੁਰਦਾ ਤਾਂ ਸੋਨਾਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਤੁਰਦੀ, ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ। ਘੁੰਡ ਉਹ ਵਾਂਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕੱਢਦੀ। ਜਦੋਂ ਆਉਂਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸੋਹਣ ਕੋਲ ਆ ਬੈਠਦੀ। ਦੂਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਵਾਂਡਾ ਮੱਥੇ ਦਾ ਮੁੜਕਾ ਪੂੰਝ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਪਾਸੇ ਟਲ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਸੋਹਣ ਨੇ ਕੰਨੀ ਲਿਆ। ਮਨਭਰੀ ਬਾਂਡੇ ਨੂੰ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ, "ਜਰਾ ਨਿਗ੍ਹਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਸੋਨਾਂ ਦੇ ਚਾਲੇ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ?" {{gap}}"ਕਿਉਂ?" {{gap}}"ਉਹ ਸੋਹਣ ਦੇ ਬੜਾ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੀ ਬਹਿੰਦੀ ਏ।" {{gap}}ਅੱਗੋਂ ਬਾਂਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾਏ ਕਮਲੀ ਨੀ ਤਾਂ। ਜੇ ਮਹਾਰਾਜ ਕਿਤੇ ਓਹੋ ਦੇ ਦੇਵੇ।" {{gap}}ਮਨਭਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਓਹੋ ਕੀ?". .... {{gap}}ਬਾਂਡੇ ਨੇ ਬੜੇ ਠਰੰਮੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, " ਜੇ ਰਾਮ ਜੀ ਮਿਹਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਕ ਓਹੋ ਦੇ ਦੇਵੇ ਨਿਆਣਾ। ਆਪੇ ਉਹਦੇ ਧਿਆਨ ਲਗ ਜਾਏਗੀ। ਕੀ ਉਹ ਹੋ ਚੱਲਿਆ ਏ।" {{nop}}<noinclude>{{center|90}}</noinclude> hse3gp8c7x03r0ryg896blfcjghnvi0 250 45053 239616 150665 2026-10-10T06:11:35Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239616 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਭੈਣ ਸੀ। ਪਿੱਛੇ ਵਾਲੀ ਵਾਰਸ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਰਤਾਰੋ ਦੀ ਮਾਸੀ ਨੇ ਦਿੱਤੂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਨੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਪਿਆਰੋ ਵੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣੀ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਹੋਈ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਸਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸ ਆਪਣਾ ਮੁੰਡਾ ਵੀ ਸਾਂਤਰ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਜੱਟ ਨਾਲ ਡੰਗਰਾਂ ਦਾ ਪਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਂ ਸੀ ਛੱਜੂ। {{gap}}ਦਿੱਤੂ ਬੜਾ ਸਾਊ-ਸੁਭਾਅ ਸੀ। ਕਰਤਾਰੋ ਅਤੇ ਪਿਆਰੋ ਦਾ ਪਿਓ ਇੱਕ ਸੀ। ਪਰ ਮਾਵਾਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਸਨ। ਕਰਤਾਰੋ ਦੀ ਮਾਂ ਮਰ ਗਈ ਤਾਂ ਪਿਓ ਨੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਦੁਜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿਆਰੋ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਿਉ ਮਰ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਪਿਆਰੋ ਅਜੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਿਆਰੋ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਮਰ ਗਈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਯਤੀਮ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਤਾਰੋ ਦੀ ਮਾਸੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕਰਤਾਰੋ ਦੇ ਹੱਥ ਪੀਲੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿੱਤੁ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰੋ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਦਿੱਤੁ ਸੀਰ ਸਪੱਟਾ ਜਾਂ ਦਿਹਾੜੀ ਦੱਪਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰੋ ਦੇ ਚਾਰ ਘਰਾਂ ਦੇ ਗੋਹੇ ਕੂੜੇ ਦੀ ਸੇਪ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪਿਆਰੋ ਪੱਖੋਂ ਉਹ ਬੜੀ ਹੀ ਕੁਰੱਖਤ ਸੀ। ਪਰ ਦਿੱਤੁ ਪਿਆਰੋ ਨਾਲ ਬੜਾ ਮੋਹ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚਾਰੀ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਉਲਾਂਭਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਉਹ ਔਖਾ ਸੌਖਾ ਪਿਆਰੋ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵੀ ਪੜਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕਰਤਾਰੋ ਪਿਆਰੋ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਟੋਕਰੀ ਚੁਕਾ ਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਤੁਰਦੀ ਅਤੇ ਰੂੜੀਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਵਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ।, ਦਿੱਤੂ ਟੋਕਦਾ, "ਕਰਤਾਰੋ, ਕਿਉਂ ਇਸ ਮਾਮ ਯਤੀਮ ਦੀ ਬਦ-ਦੁਆ ਲੈਂਦੀ ਏਂ? ਕੁਝ ਤਰਸ ਕਰਿਆ ਕਰ।" {{gap}}ਪਰ ਕਰਤਾਰੋ ਬੜੀ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਜਿੱਦਣ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, "ਜੇ ਇਹ ਮਾਂ ਮਿੱਟਰ ਏ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਾਂ ਮਿੱਟਰ? ਇਹ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਥੇਰਾ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਗਿਣ-ਗਿਣ ਕੇ ਇਹਦੇ ਤੋਂ ਬਦਲੇ ਲੈਣੇ ਨੇ। ਨਾਲੇ ਵਿਹਲੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਕਰਕੇ ਖੁਆਵੇ। ਹੱਡ ਹਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਕਰੇ ਤੇ ਖਾਵੇ।" {{nop}}<noinclude>{{center|92}}</noinclude> jf2uvcjet2folsyihpgh3p3f5rptndj 250 45058 239617 150670 2026-10-10T06:12:11Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239617 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਹੀ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਦਿੱਤੁ ਭੱਜਕੇ ਅੱਗੇ ਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਕਰਤਾਰੀ ਨੇ ਦੁਹਾਈ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। "ਬਚਾਈਂ ਵੇ ਹਾੜਾ, ਇਸ ਮੇਮਣੀ ਤੋਂ।" {{gap}}ਦਿੱਤੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬੱਸ ਬੱਸ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈ ਸੂ।" ਅਤੇ ਉਸ ਕਰਤਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੋਣੀ ਈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹੋ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ।" {{gap}}ਦਿੱਤੂ ਤੇ ਜੈਨੀ ਦੀ ਨਿੱਖਰੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਗਈ ਏ। {{gap}}ਕਰਤਾਰੋ ਨੇ ਰਾਤ ਰੋਟੀ ਨਾ ਖਾਧੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਰੀਕ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਅੱਡੀ ਦੀ ਸੱਟ ਉਹਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਰੜਕ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਪਾਦਰੀ ਅਤੇ ਜੈਨੀ ਦਾ ਮੰਗੇਤਰ ਆਏ ਤਾਂ ਕਰਤਾਰੀ ਨੇ ਝੱਟ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਜੈਨੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਤੇ।" {{gap}}ਪਰ ਕਰਤਾਰੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਗਈ। ਦਿੱਤੂ ਹੀ ਗਿਆ। {{gap}}ਕਰਤਾਰੀ ਮਗਰੋਂ ਕਹਿੰਦੀ ਫਿਰੇ, "ਪਿਆਰੋ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਜੂ ਲੜ ਲਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਮੈਂ ਹੀ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਛੱਜੂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰ ਬੂਟਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਏ ਅਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਉੱਥੇ ਰੋਜ਼ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ।" {{nop}}<noinclude></noinclude> jf3fwz9cprrbiekud3aemqpru4u6ks1 250 45120 239618 150679 2026-10-10T06:12:33Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239618 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ।" {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਨੜੀ ਸਹਾਰ ਧਾਰ ਕੱਢ ਹਟੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਦਾਰਾਂ? ਪੁੱਤਰ ਰੋਟੀ ਲਿਆਓ! ਚੌਧਰੀ ਆਇਆ ਏ। {{gap}}ਦਾਰਾਂ ਨੇ ਮੱਝ ਥਲੇ ਕੱਟੀ ਛੱਡੀ ਅਤੇ ਟੋਕਣੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਚੁਲੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਧੋ ਰੋਟੀਆਂ ਚੋਪੜਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਫਿਰ ਬੜੇ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਪਰੋਸ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਨਾਂਹ-ਨਾਂਹ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਤਰ ਬਤਰ ਰੋਟੀ ਖਾਣੀ ਪਈ। ਮਾਈ ਅੱਗੇ ਰੋਟੀ ਰੱਖ ਦਾਰਾਂ ਨੇ ਹਾਸ਼ਮ ਨੂੰ ਚੱਕ ਲਿਆ। ਦੋ ਵਾਰ ਲਾਡ ਨਾਲ ਉਛਾਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਥੋੜਾ ਹਟਵਾਂ ਬੈਠ ਗਈ। {{gap}}ਫਿਰ ਮਾਝੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਭਰੇ ਛੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਇਧਰ ਉਧਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚੱਲ ਪਈਆਂ। ਬੁੱਢੇ ਗੁੱਜਰ ਨੇ ਨਵਾਬ ਤੋਂ ਕੁਰੇਦ-ਕੁਰੇਦ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਈ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਗੁੱਜਰ ਪਰਿਵਾਰ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਤਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਭਲੇ ਲੋਕੋ, ਰਾਤ ਚੋਖੀ ਲੰਘ ਗਈ ਏ। ਕੋਈ ਡੰਗਰ ਈ ਨਾ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ।" ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਮੁੰਡਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦਾਰਾਂ ਵਲ ਹੱਥ ਵਧਾਏ। {{gap}}ਦਾਰਾਂ ਨੇ ਘੂਕ ਸੁੱਤੇ ਹਾਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਘੁੱਟਿਆ, ਚੁੰਮਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੇਦਿਲੀ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਨਵਾਬ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਨਵਾਬ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗੋਸ਼ੀ ਟਕਰਾਈ। {{gap}}"ਇਹਨੂੰ ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦੇ।" {{gap}}ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਮਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ,"ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਬੋਟ ਨਹੀਂ ਬਿਨਾਂ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਲਦੇ। ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਲੱਭ ਕੇ ਇਹਨੂੰ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦੀ ਦਾ ਨਿੱਘ ਦੇ।" {{gap}}ਪਰ ਨਵਾਬ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ-ਕਹਿੰਦਾ ਤੁਰ ਪਿਆ, "ਮਾਂ ਜੀ, ਇਕ ਧੱਕਾ ਖਾ ਬੈਨਾਂ। ਕੀ ਪਤਾ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਮਿਲੇ ਕਿ ਅਗਲੇ ਹਾਲੋਂ ਵੀ ਜਾਵਾਂ।" {{gap}}<noinclude>{{c|106}}</noinclude> 98ahr4g08puaqcaw620y3390ddf7pab 239619 239618 2026-10-10T06:13:01Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239619 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ।" {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਨੜੀ ਸਹਾਰ ਧਾਰ ਕੱਢ ਹਟੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਦਾਰਾਂ? ਪੁੱਤਰ ਰੋਟੀ ਲਿਆਓ! ਚੌਧਰੀ ਆਇਆ ਏ। {{gap}}ਦਾਰਾਂ ਨੇ ਮੱਝ ਥਲੇ ਕੱਟੀ ਛੱਡੀ ਅਤੇ ਟੋਕਣੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਚੁਲੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਧੋ ਰੋਟੀਆਂ ਚੋਪੜਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਫਿਰ ਬੜੇ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਪਰੋਸ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਨਾਂਹ-ਨਾਂਹ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਤਰ ਬਤਰ ਰੋਟੀ ਖਾਣੀ ਪਈ। ਮਾਈ ਅੱਗੇ ਰੋਟੀ ਰੱਖ ਦਾਰਾਂ ਨੇ ਹਾਸ਼ਮ ਨੂੰ ਚੱਕ ਲਿਆ। ਦੋ ਵਾਰ ਲਾਡ ਨਾਲ ਉਛਾਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਥੋੜਾ ਹਟਵਾਂ ਬੈਠ ਗਈ। {{gap}}ਫਿਰ ਮਾਝੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਭਰੇ ਛੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਇਧਰ ਉਧਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚੱਲ ਪਈਆਂ। ਬੁੱਢੇ ਗੁੱਜਰ ਨੇ ਨਵਾਬ ਤੋਂ ਕੁਰੇਦ-ਕੁਰੇਦ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਜਦ ਆਪਣੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾਈ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਗੁੱਜਰ ਪਰਿਵਾਰ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਤਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਭਲੇ ਲੋਕੋ, ਰਾਤ ਚੋਖੀ ਲੰਘ ਗਈ ਏ। ਕੋਈ ਡੰਗਰ ਈ ਨਾ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਦਾ ਹਾਂ।" ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਮੁੰਡਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦਾਰਾਂ ਵਲ ਹੱਥ ਵਧਾਏ। {{gap}}ਦਾਰਾਂ ਨੇ ਘੂਕ ਸੁੱਤੇ ਹਾਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਘੁੱਟਿਆ, ਚੁੰਮਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੇਦਿਲੀ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਨਵਾਬ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਨਵਾਬ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗੋਸ਼ੀ ਟਕਰਾਈ। {{gap}}"ਇਹਨੂੰ ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦੇ।" {{gap}}ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਮਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ,"ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਬੋਟ ਨਹੀਂ ਬਿਨਾਂ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਲਦੇ। ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਲੱਭ ਕੇ ਇਹਨੂੰ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦੀ ਦਾ ਨਿੱਘ ਦੇ।" {{gap}}ਪਰ ਨਵਾਬ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ-ਕਹਿੰਦਾ ਤੁਰ ਪਿਆ, "ਮਾਂ ਜੀ, ਇਕ ਧੱਕਾ ਖਾ ਬੈਨਾਂ। ਕੀ ਪਤਾ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਮਿਲੇ ਕਿ ਅਗਲੇ ਹਾਲੋਂ ਵੀ ਜਾਵਾਂ।" {{nop}}<noinclude>{{c|106}}</noinclude> qbcntegrb7bz3wnd62djmjiz9r91ih3 250 45122 239620 150680 2026-10-10T06:14:15Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239620 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਅਤੇ ਉਹ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਵਿਚ ਡੇਰਿਓਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਚਾਦਰ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਹਾਸ਼ਮ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਾਇਆ। ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਡੇ ਸਨ। ਹਾਸ਼ਮ ਫਿਰ ਟਿਆਂਕ ਪਿਆ। ਉਸ ਝੁੱਗੀ ਵਿੱਚ ਆ ਦੀਵਾ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਕੋਸਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੋਤਲੀ ਜ਼ਬਾਨ ਨਾਲ ਤੋਤਕੜੇ ਗਾਏ। ਪਰ ਰਾਤ ਅੱਧੀ ਹੋ ਗਈ। ਰੋਂਦੇ ਬਾਲ ਦੀਆਂ ਘਗਾਂ ਬੈਠ ਗਈਆਂ। ਰਗਾਂ ਖੁਸ਼ਕ ਪਰ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਲਾਲ ਹੋਂਠ ਪੀਲੇ ਕਾਲੇ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। {{gap}}ਨਵਾਬ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜ ਪਿੜ ਬੰਨ ਖਲੋਤੀ। ਉਬਾਲ ਉੱਠਿਆ, ਡੇਰੇ ਦਾਰਾ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂ। ਪਰ ਕੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾਂਗਾ? ਉਹ ਕੀ ਸੋਚਣਗੇ? ਉਹ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਹਿਸਾਨ ਥੱਲੇ ਦੱਬਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਫੁੱਲ ਤਾਂ ਪਲੋ ਪਲ ਮੁਰਝਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਿਆਸ ਨਾ ਹੋਵੇ?' ਘੜੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਇਆ। ਸੁੱਕਾ ਕਪਾਹ ਪਾਨ ਜੋਗਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਖੂਹ ਤੋਂ ਟਿੰਡ ਭਰ ਲਿਆਵਾਂ। ਟਿਆਂਕਦਾ ਬਾਲ ਮੰਜੇ ਤੇ ਲਿਟਾ ਉਹ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਨੂੰ ਹੋ ਤੁਰਿਆ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਟਿੰਡ ਭਰਕੇ ਕੱਢੀ। ਜਦ ਮੁੜਕੇ ਕੁਲੀ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਬਾਲ ਦੀ ਅਵਾਜ ਨਾ ਆਈ। ਜਾਹ ਜਾਂਦੀਏ! ਲੱਤਾਂ ਫੁੱਲ ਗਈਆਂ। ਦਿਲ ਫੱਟੜ ਪੱਛੀ ਵਾਂਗ ਫੜਕਿਆ। ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੀ ਵੇਖਾਂਗਾ? ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਾਂ ਤੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਮਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਲਵਾਂ। ਮੁੜ ਪਿਆ। ਚਾਰ ਕਦਮ ਪੁੱਟੇ। ਖੜਕਦੇ ਬਰਤਨ ਦੀ ਆਵਾਜ ਆਈ। ਪਿੱਛੇ ਕੰਨ ਲਾਇਆ। ਕੋਈ ਬਿੜਕ ਨਾ ਹੋਈ। ਵੇਖ ਤਾਂ ਲਵਾਂ। ਹੌਂਸਲਾ ਕਰ ਮੁੜ ਪਿਆ। ਝਗੀ ਦੇ ਬੂਹੇ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਬੂਹੇ ਵਿਚ ਹੀ ਪੈਰ ਜਕੜੇ ਗਏ। ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਕੀ ਮੈਂ ਖਾਬ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ? ਦਾਰਾਂ ਪੀੜੀ ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ਮ ਉਹਦੀ ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਗਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਤਾਲ ਨਾਲ ਚਿਪਕੀ ਜਬਾਨ ਪੂਰੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਲਾਹੀ। ਥੱਕ ਨਿਗਲ ਸੰਘ ਤਰ ਕੀਤਾ। {{nop}}<noinclude>{{center|107}}</noinclude> i680hzvbgg6vpj3c57vrosnehsutpzv 250 45190 239621 150692 2026-10-10T06:14:54Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239621 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਚਰਚਾ ਸੀ ਪਈ ਬਲੋਚ ਸਰਦਾਰ ਹਾਸ਼ਮ ਖਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਮਕਬਰੇ ਤੇ ਅਤੇ ਖਰਾਇਤ ਵਿਚ ਖਰਚੇ। ਫਿਰ ਆਏ ਸਾਲ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਰਿਹਾ। ਨੱਜੋ ਦੇ ਖੂਹ ਦਾ ਮੇਲਾ। ਅਤੇ ਕਾਫਲੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਗੁੱਜਰ ਆਉਂਦੇ ਪਰ ਬਲੋਚ ਕਾਫਲਾ ਕਦੀ ਨਾ ਆਇਆ। {{nop}}<noinclude></noinclude> om8qxs5t3xabgypozvdh6kut68kfhdx 250 45309 239626 150693 2026-10-10T06:18:11Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239626 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਐਕਸੀਡੈਂਟ'''}}}} {{gap}}"ਸੁੱਖ ਵਸਦੀ ਰਹੇ! ਰਾਮ ਦਾਸ ਗੁਰੂ ਤੇਰੀ ਨਗਰੀ, ਧੰਨ-ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ। ਰਾਮਦਾਸ ਤੇਰੀ ਆਸ।" ਵਾਹਿਗੁਰੂ-ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਰੋਟੀ ਦਾ ਡੱਬਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੀ ਉਹ ਗਿਲਵਾਲੀ ਗੇਟ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਚਾਟੀਵਿੰਡ ਗੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਚੌਕ ਮੋਨੀ ਵਿਚ ਬੰਦ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਥੜੇ ਉੱਤੇ ਆ ਬਹਿੰਦਾ। ਉਦੋਂ ਅਜੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਚਾਰ ਹੀ ਵੱਜੇ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਮੋਹਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਗਦਾ। {{gap}}ਮੋਹਨ ਸਦਾ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਲੇਟ ਆਉਂਦਾ। ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਰੋਟੀ ਦੇ ਡੱਬੇ ਫੜੀ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ। ਧੰਨਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ, ਗੁਰੂ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਬਾਬਾ ਅਟਲ, ਕੌਲਸਰ ਬਾਬੇ ਚੌਂਕ, ਪਾਪੜਾ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਕਾਠੀਆਂ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਕਰਮੋ ਡਿਉੜੀ, ਅਮਰਤ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਰਾਮ ਬਾਗ ਗੇਟ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਏ ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ ਤੇ ਠੰਡੀ ਖੂਹੀ, ਲਾਰੰਸ ਰੋਡ ਤੱਕ ਉਹ ਕੱਠੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਜਿਸ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਸੀ, ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਥੋੜਾ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਮੋਹਨ ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਅੱਗੇ ਦੁਨੀ ਚੰਦ ਰੋਡ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਛੜਨ ਲਗਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮੋਹਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੋਹਨ ਬੇਟਾ, ਕੰਮ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਲਾ ਕੇ ਕਰੋ। ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲੋ।" {{gap}}ਫਿਰ ਪੰਜ ਵਜੇ ਜਦੋ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਘੁਗੂ ਚੀਖ ਕੇ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿੰਦੇ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਲਾਰੰਸ ਰੋਡ ਤੇ ਆ ਬਹਿੰਦਾ ਤੇ ਅੱਧਾ ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮੋਹਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਦੋਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਜਿਨਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮੋਨੀ ਚੌਕ ਵਿਚ ਵਿਛੜਨ ਲਗਦੇ ਤਾਂ ਗਲੀ ਨੰਬਰ ਇਕ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੋਹਨ ਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਖਲੋ ਕੇ ਸਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੀਹਦਾ, "ਅੱਛਾ ਬੇਟਾ ਮਹਨ, ਸ਼ੁਭ ਰਾਤਰੀ। ਦੱਬ ਕੇ ਖਾਓ ਅਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਨੀਂਦ ਲਵੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖੋ"। {{nop}}<noinclude>{{center|120}}</noinclude> dp352ncnjl0aw5qodkvn2l6htjnqbk8 250 45311 239628 150694 2026-10-10T06:18:33Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239628 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਹੀ ਅਮਲ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮੋਹਨ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਤੋਂ ਬੜੀ ਕੋਫਤ ਹੋਈ। ਨਾਲ ਤੁਰਦਿਆਂ ਉਹਦਾ ਦਮ ਘੁਟਦਾ। ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਜਦ ਉਹ ਮੂੰਹ ਹਨੇਰੇ ਨਿਕਲ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਚੌਂਕ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਉਹਦਾ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਸੀ। ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਮੋਹਨ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਨਦਾਮਤ ਹਾਵੀ ਸੀ। ਮੋਹਨ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਤੇ ਕਰੋਧ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੋਵੇ। ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬੋਲੇ ਉਹ ਲਾਰੰਸ ਰੋਡ ਤੱਕ ਤੁਰੇ ਗਏ। ਕਦੀ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਕਦੀ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ। ਜਦੋਂ ਵਿਛੜਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, "ਕਾਕਾ ਕਿੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ?" {{gap}}"ਜੀ, ਜੀ ਮੈਂ ਦੁਨੀ ਚੰਦ ਰੋਡ ਤੇ ਵੀ ਮਹਾਰਾਜ ਵੀਵਿੰਗ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ"। ਮੋਹਨ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਵਲ ਦੇਖੇ ਦੱਸਿਆ। {{gap}}"ਕੀ ਕੰਮ?" {{gap}}"ਜੀ, ਮੈਂ ਬੁਨਕਰ ਹਾਂ।" {{gap}}"ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਦੇ ਹੋ? {{gap}}"ਜੀ ਮੋਨੀ ਚੌਂਕ, ਗਲੀ ਨੰਬਰ ਇਕ ਤੋਂ।" {{gap}}ਫਿਰ ਉਹ ਲਾਰੰਸ ਰੋਡ ਟੱਪ ਦੋਵੇਂ ਨਿਖੜ ਗਏ। ਮੋਹਨ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਪਛਤਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, "ਭਲਾ ਸਾਰਾ ਅਤਾ ਪਤਾ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਨਾ ਜਾਨੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗਲਤ ਗਲ ਹੋ ਜਾਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਜੇ ਕਾਰਖਾਨਿਉਂ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਮੁੜਿਆ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਲਾਰੰਸ ਰੋਡ ਤੇ ਬੈਠਾ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। 'ਆ ਗਏ ਕਾਕਾ' ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਪੂਰਾ ਪੰਧ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲੇ ਤੁਰਦੇ ਗਏ। ਜਦ ਮੌਨੀ ਚੌਂਕ ਵਿਚ ਵਿਛੜਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, "ਕਾਕਾ ਇੱਥੇ ਏ ਤੁਹਾਡਾ ਘਰ?" {{nop}}<noinclude>{{center|121}}</noinclude> bnm211w56ianstf19z8lijyak7loo4l 250 45328 239629 150704 2026-10-10T06:19:08Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239629 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਨਾਲ ਪੜਿਆ, "ਕਿਰਨ ਬੱਤਰਾ।" ਅੱਛਾ ਨਾ ਏ। ਕਿਰਨ, ਚੰਦ ਦੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝੋ। ਉਹ ਰੰਗ ਰੂਪ ਤੋਂ ਚਮਕਦੀ ਕਿਰਨ ਹੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਉਸਨੂੰ ਬਹਾਨਾ ਹੱਥ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਦੋ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਦਾ। ਉਹ ਕੁੱਝ ਤਿੱਖੇ ਪੈਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਲਉ ਕਿਰਨ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਤਾਬ।" {{gap}}ਅਤੇ ਉਹ ਚੌਂਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਧੜਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਵਲ ਵੇਖੇ ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਈ। ਰਿਕਸ਼ਾ ਤੁਰਨ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਸ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਰਨ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਤਾਬ।" {{gap}}ਲੜਕੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਸੰਕਟ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਸਾਏ ਉੱਡੇ ਅਤੇ ਹੋਠਾਂ ਉਤੇ ਮਧੁਰ ਮੁਸਕਾਨ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਕਿਤਾਬ ਫੜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਧੰਨਵਾਦ, ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਸ਼ੀਲਾ ਵਰਮਾ ਏ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮੇਰੀ ਸਹੇਲੀ ਦੀ ਏ।" {{gap}}ਅਤੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਲ ਗਈ। ਉਹ ਬੁੱਤ ਬਣਿਆ ਖਲੋਤਾ ਰਿਹਾ। ਰਿਕਸ਼ਾ ਦੂਰ ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬਲਬਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਦਿਸਦੀ ਰਹੀ। ਅਤੇ ਜਦ ਰਿਕਸ਼ਾ ਨਜ਼ਰੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਸਦੇ ਕੰਨਾ ਦੁਆਲੇ ਰਸ ਘੋਲਦੇ ਬੋਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। "ਧੰਨਵਾਦ, ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਸ਼ੀਲਾ ਵਰਮਾ ਏ", ਜਿੰਨੀ ਸੁੰਦਰ ਲੜਕੀ ਉਨਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਉਨੀ ਹੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼। ਉਹ ਪੌਣੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਲੇਟ ਲਾਰੰਸ ਰੋਡ ਤੇ ਆਇਆ। ਪਰ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਥੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। {{gap}}ਮੋਹਨ ਬੇਟਾ, ਇਨਾਂ ਲੰਬਾ ਓਵਰ ਟਾਈਮ। ਮੈਂ ਤਾ ਸੋਚਿਆਂ ਅੱਜ ਰਾਤ ਇੱਥੇ ਹੀ ਕੱਟਣੀ ਪਵੇਗੀ।" {{gap}}ਜੀ, ਜੀ ਹਾਂ, ਬਾਡਰ ਖੁੱਲਾ ਏ ਨਾ। ਦੋ ਘੰਟੇ ਦਾ ਉਵਰ ਟਾਇਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।" {{gap}}"ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੇਟਾ ਪੌਣਾਂ ਘੰਟਾ ਹੋਰ ਵਾਧੂ ਲਾ ਆਇਆ ਏਂ।" {{gap}}ਮੋਹਨ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦਸਦਾ ਹੋਇਆ ਚੁੱਪ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਲੇਟ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਏ ਆਂ, ਰਿਕਸ਼ਾ ਕਰ ਲਈਏ।" {{nop}}<noinclude>{{center|131}}</noinclude> d2xjnp2e1ka9o0sb42lhrdx493eo7d6 250 45354 239630 150720 2026-10-10T06:19:54Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239630 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੋਹਨ ਆ ਗਿਆ।" {{gap}}ਸਾਊ ਸੁਭਾ ਜਾਨਕੀ ਆਈ। ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਜੀ ਆਇਆਂ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਸਦਕੇ!" ਅਤੇ ਉਸ ਮੋਹਨ ਦਾ ਸਿਰ ਮੱਥਾ ਚੁੰਮਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਬੜੀ ਕਾਹਲੇ ਜੇ। ਬਾਹਰ ਦਹਲੀਜ਼ ਤੇ ਖੜਾਂਦੇ। ਮੈਂ ਤੇਲ ਤਾਂ ਚੋ ਲੈਂਦੀ।" {{gap}}ਫਿਰ ਜਾਨਕੀ ਰਸੋਈ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਗਦ ਗਦ ਦੋਹਾਂ ਜੀਆਂ ਵਿਚ ਕਮਲ ਜਿਹਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਬਾਹਰੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਨ ਲੈਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੋਹਨ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}ਹੁਣ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕੈਦੀ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਮੈਂ ਸ਼ੀਲਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦਾ ਪਤਾ ਪੁੱਛ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਨੱਠ ਕੇ ਉਸ ਘਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਖਲੋਂਦਾ ਜਾਂ ਇਸ ਘਰ ਬਾਰੇ ਦਸ ਕੇ, ਇਥੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਹੀ ਨਾ ਖਲੋਣ ਦਿੰਦਾ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਖਿਝ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਪੈਸੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ? ਜਦ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਟੁੱਟੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਮਰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮੇਰਾ ਫਰਜ ਵੀ ਸੀ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੀਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਹੁਣ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਉਹ ਤਾਂ ਫਸ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੀਲਾ ਬਾਹਰ ਲਭਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜੇ ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਅੰਦਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਉਡੀਕ ਕੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਕੀ ਬਣੇਗਾ? ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਆਵਾਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਠੁਕਰਾ ਦੇਣਗੇ। ਉਹੀ ਗਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਨਾ ਘਰ ਜੋਗਾ ਨਾ ਘਾਟ ਜੋਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉਬਾਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਉੱਠਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੀਲਾ ਨੇ ਬੂਹੇ ਤੋਂ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਪਾਇਆ। ਮੋਹਨ ਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਹ ਵੀ ਸੁਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮੋਹਨ ਨੇ ਥਿੜਕਦੀ ਜਬਾਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਸੀਲਾ, ਮਾਫ ਕਰਨਾ ਮੈਂ ਜ਼ਰਾ...." {{nop}}<noinclude>{{center|147}}</noinclude> 5usiw3tn25bic1i04sj0iuzu12y4n8y 250 45355 239632 150721 2026-10-10T06:20:14Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਪਰ ਸ਼ੀਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੋਹਨ, ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਬੈਠੋ।" ਅਤੇ ਉਹ ਰਸੋਈ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਲ ਉਹ ਜਾਨਕੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਆਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੋਹਨ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁਛਿਆ, "ਮਾਤਾ ਜੀ, ਪਿਤਾ ਜੀ ....?" {{gap}}"ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਬੇਟੀ, ਬਜਾਰੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਨ ਲੈਣ ਗਏ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਬੈਠੋ। ਚਾਹ ਬਣ ਗਈ ਏ। ਮੈਂ ਲੈ ਆਵਾਂ।" ਜਾਨਕੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਸੋਈ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਮੋਹਨ ਗੁੰਮ ਸੁੰਮ ਬੈਠਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੀਲਾ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, "ਮੋਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਏਨੇ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਪਿਤਾ ਜੀ ਆ ਜਾਣ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।" {{gap}}ਪਰ ਮੋਹਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ੀਲਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਗਲ ਦਾ ਅਚੰਭਾ ਉਹਦੀ ਸਮਝ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੀਲਾ ਹੀ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਏ। {{gap}}ਮੋਹਨ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਸ਼ੀਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੋਹਨ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ?" {{gap}}ਮੋਹਨ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਸ਼ੀਲਾ, ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੀ ਏ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬਾਬੇ ਦਾ ਹੀ ਬਚਨ ਬੱਧ ਸਾਂ। ਗਲਤੀ ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਥੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਾਕਫੀ ਨਾ ਲਈ।" {{gap}}ਫਿਰ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਸ਼ਫ਼ਕਤ ਦਾ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। {{nop}}<noinclude>{{dhr|3em}}{{center|148}}</noinclude> 0hujngs1btp459u7gruel4suam8gg8j 250 45506 239634 150724 2026-10-10T06:20:45Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239634 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਗਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਕਾਦਰ ਨੂੰ ਇੰਨਾਂ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਸਾਦਗੀ ਧਾਰ ਗਿਆ। ਸਾਦਾ ਸਾਊ ਸੁਭਾਅ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੀ। ਖੱਦਰ ਦਾ ਕੁੱੜਤਾ, ਖੱਦਰ ਦੀ ਤਹਿਮਤ, ਧੌੜੀ ਦੀ ਜੁੱਤੀ, ਖੱਦਰ ਦੇ ਲੰਮੇਂ ਪੌਣੇ ਦੀ ਪਤਲੀ ਪੱਗ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਅੱਧੀ ਸਿਰ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੰਬਾ ਲੜ ਛੱਡ ਮੋਢੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਠੋਡੀ ਹੇਠੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਲੈਂਦਾ। ਅਤੇ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਪੱਗ ਪਰਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਲੈਂਦਾ। ਲਾਲ ਖਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਡੰਗਰ-ਵੱਛਾ ਵੇਚ ਕੇ ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਠੱਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜ਼ਮੀਨ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪ ਇਕੋ ਮੱਝ ਰੱਖ ਲਈ। ਮੱਝ ਲਈ ਪੱਠੇ ਬਟਾਵੇ ਸੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਹੁਸੈਨ ਬੀਬੀ ਵਢਾ ਕੇ ਲੈ ਆਉਂਦੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਗੁਰਦੌਰੀ ਵੇਲੇ ਜਦ ਕਾਦਰ ਪਟਵਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਉਸਦੀ ਖੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੇਖ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜਗੀਰਦਾਰ ਕਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਦਰ ਨੂੰ ਮਹਸਲ ਯਾਨੀ ਮੁਨਸ਼ੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੁਨਸ਼ੀ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਯਾਨੀ ਮੁਨਸ਼ੀ ਗੁਲਾਮ ਕਾਦਰ। {{gap}}ਮੁਹਸਲ ਬਣ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਮੁਹਸਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਬੋ ਨਾ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਜਾਰਿਆਂ ਤੇ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਫਸਰ ਸੀ। ਨਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਹਸਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਗੇੜਾ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਚਰਬ-ਜ਼ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਆਕੜ ਲਿਆਂਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਨਾ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਛੱਡੀ। ਉਹ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਲੰਬੇ ਚੌੜੇ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਪੈਰੀਂ ਹੀ ਤੁਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਸੀ ਕਿ ਜਗੀਰਦਾਰ ਦਾ ਹਰ ਮੁਜਾਰਾ ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਨਸ਼ੀ ਕਾਦਰ ਹਰ ਮੁਜਾਰੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਹਿੱਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੁਖਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖਿਆ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਕਾਦਰ ਦਿਲ ਦਾ ਸਾਫ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਰ ਇਕ ਤੇ ਇਤਬਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਮੁਹਸਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਬੋਹਲਾਂ ਤੇ ਠੱਪੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਮੁਜਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਦੇਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਾਰਦਾ। {{nop}}<noinclude>{{center|151}}</noinclude> 2c99y0fub2yatuojbp7c8hqhdw5kiaf 250 45521 239636 150736 2026-10-10T06:21:16Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਮੇਰੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਹੇਠਾਂ ਆਹ ਕਾਗਜ ਲੈ ਕੇ ਹਨੇਰ-ਹਨੇਰ ਤਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਆਵੀਂ।" {{gap}}ਅਤੇ ਜਦੋ ਪਹਿਰ ਦੇ ਤੜਕੇ ਹੁਸੈਨ ਬੀਬੀ ਸਿਰਹਾਣੇ ਹੇਠੋਂ ਕਾਗਜ ਕੱਢਣ ਲੱਗੀ ਉਹਨੂੰ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਨੀਵੀਂ ਹੋ ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਚੁੰਮਿਆ। ਸਿਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੱਥੇ ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਮੱਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋਵੇ। ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ ਤਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਡਾਡਾਂ ਨਿਕਲ ਗਈਆਂ। ਕਾਦਰ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਢੇਰ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਕੀ ਹੋਇਆ, ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਤ੍ਰਾਹ-ਤ੍ਰਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੁਸੈਨ ਬੀਬੀ ਨੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਹੇਠੋ ਕਾਗਜ ਕੱਢੇ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਪੜੇ ਉਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕਾਦਰ ਨੇ ਸਾਰੀ ਅਚਲ ਅਤੇ ਚਲ ਜਾਇਦਾਦ, ਜ਼ਮੀਨ ਘਰ ਤਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵਸੀਅਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ: ਕਾਸ਼ ਕਿਤੇ ਤਾਲਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਕਾਤਿਲ ਗਰਦਾਨਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕਾਤਲ ਸਮਝ ਕੇ ਮਾਫ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। {{gap}}ਪੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਹੁਸੈਨ ਬੀਬੀ ਪਿੱਟ ਉੱਠੀ "ਵੇ ਕਾਦਰਾ, ਤੇਰੀ ਕਾਤਿਲ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਵੇ ਤਾਲਿਆਂ ਤਾਂ ਕਲ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਅਖੇ ਮੈਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਕਾਦਰ ਦੇ ਲੜ ਲਾ ਅਤੇ ਹਾਕਮ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਆਈ। ਤੇ ਇਹੋ ਰਟ ਲਾਉਦੀ ਰਹੀ। ਮੈਂ ਇਹੋ ਗੱਲ ਦਸਣ ਲਈ ਤਾਂ ਰਾਤ ਦੋ ਵਾਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਪਰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਸਵੇਰੇ ਚਾੜ੍ਹੇਗੀ। ਮੈਂ ਤੱਤੀ ਜੇ ਕਿਤੇ ਰਾਤ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀ।" {{gap}}ਉਧਰ ਤਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗਸ਼ ਤੇ ਗਸ਼ ਪੈ ਰਹੇ ਸਨ। "ਵੇ ਚੰਨਾਂ, ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਏਨਾ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਮੈਂ ਆਉਂਦੇ ਨਾਲ ਸਿਧੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ।" {{gap}}ਪਰ ਜੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿਆਹੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਹੁਣ ਪਛਤਾਏ ਕਿਆ ਹੋਵਤ ਹੈ, ਜਦ ਚਿੜੀਆ ਚੁਗ ਗਈ ਖੇਤ। {{nop}}<noinclude>{{center|163}}</noinclude> 6l0gy2uby40yt17tfdb7fyoh0p5lpty 250 45536 239643 150748 2026-10-10T06:25:34Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239643 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਏ, ਪੈਸਾ ਕੋਲ ਤਾਂ ਕਿਹਦੇ ਹੁੰਦਾ ਏ? ਤੂੰ ਮੈਤੋਂ ਫੜ, ਮੈਂ ਤੈਤੋਂ ਫੜ, ਕਿਤੋਂ ਅਸਾਂ ਵੀ ਤਾਂ ਵਿਆਜ ਤੇ ਹੀ ਫੜਨੇ ਨੇ। ਪਤਾ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਆਂ, ਪਰ ਮਿਲਣਗੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਹੀ।" {{gap}}ਨਰੈਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੈਹਲੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਧਾ ਲਓ।" {{gap}}ਪਰ ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਕੰਨਾਂ ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਲਏ, "ਊਂ ਹੂੰ, ਉਸ ਪੈਲੀ ਤੇ ਤਾਂ ਕਮਲਿਆ ਪੈਹਲਾਂ ਈ ੳ ਜਿੰਨੀ ਰਕਮ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਏ।" {{gap}}ਪਰ ਨਰੈਣ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, "ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਦਿਆਂਗੇ ਤੇ ਛੁਡਾਵਾਂਗੇ ਨਾ।" {{gap}}ਪਰ ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, "ਰੈਂਹਦੇ ਦੋ ਘੁਮਾਂ ਗੋਹਣੇ ਕਰਦੇ, ਔਖੇ ਸੌਖੇ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਧੱਕ ਦੇਂਦੇ ਆਂ।" {{gap}}ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਨਰੈਣੇ ਨੂੰ ਤਰੇਲੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ, ਨਸ਼ੇ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਬੜੀ ਮਿਨਤ ਸਮਾਜਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤੁਲਸੀ ਆਪਣੀ ਗਲ ਤੇ ਅੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਹਾਰ ਕੇ ਨਰੈਣਾ ਝੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਚੰਗਾ ਲਾਲਾ, ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਮੰਨ ਤੇ ਖੁਹ ਵਾਲਾ ਸੇਂਜੂ ਖੇਤ ਰੱਖ ਲੈ, ਬਰਾਨੀ ਟਿੱਬਾ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਰੈਹਣ ਦੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੀਣ ਜੋਗੇ ਰੈਹ ਜਾਈਏ।" {{gap}}ਪਰ ਤੁਲਸੀ ਐਨਾ ਨਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖੀ ਅੜਿਆ ਰਿਹਾ, "ਉਂ, ਹੂੰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਨਰੈਣ, ਕਮਲੀਆਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਏਂ, ਜ਼ਰਾ ਸੋਚ, ਦੋ ਵਿਆਹ ਤੇ ਉਤੋਂ ਤੇਰਵਾਂ ਮਹੀਨਾ, ਫਿਰ ਭਾਈ ਬੁੱਕੀ ਵੜੇ ਨਹੀਂ ਪੱਕਣੇ।" {{gap}}ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਘਗਿਆਈ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ਾਹ ਜੀ, ਦੋਵੇਂ ਖੇਤ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜੀ ਕੀ ਕਰਾਂਗੇ?" {{gap}}ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਰੁਖ ਅਜੇ ਵੀ ਰੁੱਖਾ ਸੀ, "ਇਹ ਤਾਂ ਭਈ ਤੂੰ ਸੋਚ, ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਏ ਤੇ ਫਿਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਂਦੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਰੈਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਕੇਹੜਾ ਕਾਰਜ ਨੀ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਿੰਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਨੇ।" {{nop}}<noinclude>{{center|175}}</noinclude> p7ne7ffkh5vy6482yqo23xupkp7t0w6 250 45537 239644 150749 2026-10-10T06:26:19Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਨਰੈਣੇ ਦੋ ਅੰਦਰੇ ਈ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਚੋਰੀ ਚਕਾਰੀ ਦਾ ਮੇਹਣਾ ਏਂ, ਮੇਹਨਤ ਮਜ਼ੂਰੀ ਕੋਈ ਮੇਹਣਾ ਨੀ। ਨਾਲੇ ਭਾਈ, ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਤੇਰੇ ਖੇਤੀਂ ਆਪ ਹਲ ਵਾਹੁਣਾ ਏਂ, ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਹਿੱਸਾ ਠੇਕਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ। ਤੂੰ ਦੇਈ ਜਾਈਂ। ਤੂੰ ਕਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਸਦੇ ਬੀ ਨੀ।" {{gap}}ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਫੜੀ ਨਸਵਾਰ ਦੀ ਡੱਬੀ ਕੰਬੀ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਭਰੀ ਹੋਈ ਚੁਟਕੀ ਉਹ ਨਾਸ ਤੱਕ ਨਾ ਲਿਜਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਮੈਲੀ ਦਰੀ ਤੇ ਚੁਟਕੀ ਘਸਾ ਦਿਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਦਸਾ ਦਸਾ ਬੀਸਾ ਬੀਸਾ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਵਿਆਜ-ਪੜ-ਵਿਆਜ ਜੋੜ ਕੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤ ਹਥਿਆ ਲਏ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਵੀ ‘ਤੂੰ ਹੀ ਬੀਜੀ, ਇਹੋ ਗੱਲ ਆਖੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਹਿਲੀ ਛਿਮਾਹੀ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਫੇਰ ਲਈਆਂ। {{gap}}"ਭਾਈ ਚੌਧਰੀ, ਤੇਤੋਂ 'ਕੱਲੇ ਕਲਾਪੇ ਤੋਂ ਕੇਹੜਾ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਸਾਨੂੰ ਹਿਸੇ ’ਚੋਂ ਕੀ ਆਵੇਗਾ? ਸਾਨੂੰ ਬਟਾਈ ਨੀ ਪੁੱਗਦੀ, ਠੇਕੇ ਤੇ ਵਾਹੁਣਾ ਵੇਂ ਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਲੈ, ਠੇਕਾ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਣਾ। {{gap}}ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਠੇਕਾ ਦੇਣ ਜੋਗੀ ਹਿੰਮਤ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਗਹਿਣੇ ਕਿਉਂ ਧਰਦਾ। ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਤਿੰਨੇ ਘੁਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਲਾਦੋ ਨੂੰ ਵਹਾ ਦਿਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਫਿਰ ਉਹੀ ਗਲ ਉਹੀ ਮੂੰਹ। ਨਰੈਣਾ ਅੰਦਰੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਬੁਝ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ: {{gap}}"ਜਾਹ ਨਰੈਣ ਸਿਆਂ, ਘਰ ਲਾਣੇਦਾਰਨੀ ਨਾਲ ਰੈ ਕਰ ਲੈ। ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਦਿਨ ਥੋੜੇ ਰੈਹ ਗਏ ਨੇ, ਖੜੇ ਪੈਰ ਸਾਥੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ, ਅਸਾਂ ਕੇ ਹੜਾ ਘਰੋਂ ਕੱਢਣੇ ਨੇ, ਕਿਤੋਂ ਪੁੱਛਾ ਕਰਾਂਗੇ, ਮਗਰੋਂ ਸਾਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਵੇਂ।" {{gap}}ਨਰੈਣਾ ਬਿਨਾਂ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਧਿਆ ਮਧੋਲਿਆ ਜਿਹਾ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਮਣਾਂ ਮੂੰਹੀ ਪੀੜਾ ਸਨ। ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਖਿਲਰਦਾ ਜਾਪਿਆਂ। {{nop}}<noinclude>{{center|176}}</noinclude> qzdwj3ju42v0939a6t148m2rs27n74o 250 45541 239646 150753 2026-10-10T06:26:46Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਤੁਰਦੇ ਤੁਰਦੇ ਨਰੈਣ ਨੇ ਹਰੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਕਿਹਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਦਿਲ ਤੇ ਪਏ ਬੋਝ ਨੂੰ ਜਾਂ ਬੋਝ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ। {{gap}}ਲਾਦੋ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਜਿਆਂ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਨਿਹਾਲੀ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਪੁਛਿਆ, "ਸੁਣਾਓ ਭਾਈਆ, ਕਿਵੇਂ ਆਏ ਓ?" {{gap}}ਨਰੈਣ ਦੀ ਕੁਝ ਹਿੰਮਤ ਬੱਝੀ ਤੇ ਉਸ ਗਲ ਵਿਚ ਅੜੀ ਜਲਬ ਨੂੰ ਘਰੋਕੇ ਖੰਘੂਰਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ, ਕੀ ਆਉਣਾ ਤੇ ਕੀ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਡੁੱਬੀ ਤਾਂ ਜੇ ਸਾਹ ਨਾ ਆਇਆ। ਕੈਂਹਦੇ ਨੇ ਭੱਜੀਆਂ ਬਾਹਾ ਗਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ।" ਨਰੈਣਾਂ ਅਖਾਣ ਪਾਈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਅਸਲ ਗੱਲ ਵਲ ਆਉਣ ਨੂੰ ਉਹਨੂੰ ਰਾਹ ਨਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਤਾਂ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਔਜੜਿਆ ਦੇਖ ਨਿਹਾਲੀ ਨੇ ਗੱਲ ਟੁੱਕ ਲਈ, "ਭੈਣ ਔਣਾ ਆਣਾ ਕਾਹਦਾ, ਸੌ ਹੱਥ ਰੱਸਾ ਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਗੰਢ, ਵਿਆਹ ਧਰ ਬੈਠੇ ਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਧੀ ਦਾ, ਦਿਨ ਰੈਹ ਗਏ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਤੇ ਫਿਰ ਅਜੇ ਘਰ ਤੰਦ ਨਾ ਤਾਣੀ। ਪੈਹਲਾਂ ਤੁਲਸੀ ਲਾਰਾ ਲਾਈ ਗਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੌਕੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ਜੁਆਬ ਗਿਆ। ਪੈਹਲਾਂ ਤਾਂ ਅਸਲੋਂ ਮੰਨੇ ਹੀ ਨਾ ਤੇ ਜੇ ਮੰਨਿਆਂ ਤਾਂ ਆਖੇ ਦੋਵੇਂ ਰੈਂਹਦੇ ਖੇਤ ਦੇ ਦਿਓ। ਅਸਾਂ ਉਹਨੂੰ ਇਕੋ ਖੂਹ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਟਿੱਬੇ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮੰਗਦਾ ਏ। ਸੋਚਦੇ ਸਾਂ, ਚਲੋ ਸਿਰੋਂ ਭਾਰ ਲੈਹ ਜਾਏ, ਪੱਲੇ ਇੱਕ ਖੇਤ ਰਹਿ ਜਾਏ, ਥੋੜੇ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਜੋਗੇ ਤਾਂ ਰਹਿ ਜਾਈਏ। ਕਿਤੇ ਜਾ ਮੋਟੇ ਛੋਲੇ ਛਮਕੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਆਖਰ ਅਸਾਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ?' ਹੁਣ ਭੈਣਾਂ, ਅਸੀਂ ਸੋਚਿਆ, ਜੇ ਦੇਹਾਂ ਖੇਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਰਦਾ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦੇ ਲਈਏ।" {{gap}}ਨਰੈਣ ਨੇ ਗੱਲ ਟੁਕ ਲਈ, "ਸੋਚਿਆ ਸੁਰਜੀਤ ਕੁਰੇ, ਹਿੱਸੇ ਠੇਕੇ ਤੇ ਕੇ ਵੀ ਤਾਂ ਵਾਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਪਣੇ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਵੇਖੀਏ।" {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਵਰਤੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਹ ਲਾਲਟੈਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਲਾਦੋ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਪਰਖਦੇ ਰਹੇ। {{nop}}<noinclude>{{center|180}}</noinclude> nqthn3s63f3qgcay8gzs5nwtol0nyj1 250 45546 239647 150757 2026-10-10T06:27:13Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਮਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਤੇ ਅਮਲ ਕਰਾਂ। ਅਖੀਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਜਿਹੇ ਦਿਨ ਨਰੈਣ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲੇ ਮਿਥੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਬੂਹੇ ਵਿਚ ਖਲੋ ਘਰ ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀ। ਹੌਕਾ ਭਰਿਆ, ਅੱਛਾ ਭਾਈ, ਰੱਬ ਰਾਖਾ। ਉਹਨੇ ਪਿਠ ਭਵਾਂਈ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਨਿਹਾਲੀ ਨੇ 'ਵਾਜ ਮਾਰ ਦਿਤੀ: {{gap}}"ਅਮਰੋ ਦੇ ਬਾਪੂ, ਕਿੱਧਰ ਚੱਲਿਆ ਏਂ?" {{gap}}ਪਰ ਨਰੈਣ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋੜ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਬਿਨਾਂ ਮੂੰਹ ਬੱਲੇ ਜਾਂ ਪਿਛਾਂਹ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਗਲੀ ਦਾ ਮੋੜ ਮੜ ਗਿਆ। ਨਿਹਾਲੀ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਨਰੈਣੇ ਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਿਥੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉੱਤੇ ਅਮਨ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਇਕਾਂਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੋਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ, "ਅਮਰੋ, ਤੂੰ ਵੇਖ ਤੇਰਾ ਬਾਪੂ ਕਿਧਰ ਜਾਂਦਾ ਏ ਤੇ ਛੋਟੀ ਤੂੰ ਪਤਾ ਕਰ ਤੇਰੀ ਚਾਚੀ ਆਈ ਕਿ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਪਈਆਂ। ਨਿਹਾਲੀ ਨੇ ਰੱਸਾ ਚੁੱਕ ਛੱਤ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ, ਘੁੰਡੀ ਬਣਾ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਇਆ, ਉਹਦਾ ਸਾਰਾ ਜੁੱਸਾ ਲਾ ਤ੍ਰੇਲੀਓ ਤੇਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੰਜੀ ਤੋਂ ਪੈਰ ਛਡਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ। ਇਕ ਝੂਟਾ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਕੌਣ ਤੇ ਮੈਂ ਕੌਣ? ਪੈਰ ਛੱਡਣ ਹੀ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਜੈਲੇ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਜੈਲਾ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨੂੰ ਗਲੀ ਵਾਟੇ ਹੀ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਹਾਲੀ ਦੇ ਹੱਥ ਕੰਬੇ, ਰੱਸਾ ਲਾਹਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਦਮ ਬਾਹਰ ਆਈ। {{gap}}ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਖਲੋਤੇ ਜੈਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤਾਈ. ਤਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਨੇ ਬੁਲਾਇਆ ਏ।" {{gap}}ਨਿਹਾਲੀ ਜਿਹੜੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਇਕ ਛਿਣ ਉਤਾਂਹ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ ਅਜੇ ਵੀ ਘਾਬਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਪਸੀਨਾ ਪੰਝਿਆ ਤੇ ਮਨ ਦਾ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਬੁਲਾਣ ਦਾ ਕੀ ਫੈਦਾ ਸੀ।" ਅਤੇ ਉਸ ਮੌਤ ਦੇ ਮਿਥੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਤ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖ ਲਿਆ। {{nop}}<noinclude>{{center|184}}</noinclude> 2z7542k4i9f1eah1z6eq1qnfrjqimi0 250 45568 239648 150763 2026-10-10T06:27:39Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਗੈਹਣੇ ਵਾਲੀ ਤਿੰਨ ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਖਲਾਸ ਹੋ ਗਈ ਆਂ।" {{gap}}ਪਰ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਗਜ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਾਦੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਕੈਲੇ ਦਾ ਸਿਰ ਪਲੋਸਦੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਰਜੀਤ ਕੁਰੇ, ਜਿਉਂਦੇ ਰੈਹਣ ਸਾਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੇ।" {{gap}}ਨਿਹਾਲੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਵੇਗ ਵਿਚ ਭਿੱਜੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ, ਘਰ ਦੀ ਕਰਤੀ ਧਰਤੀ ਤਾਈ ਨਿਹਾਲੀ ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਲਾਣੇਦਾਰ ਤਾਇਆ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ। ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਮੁੰਡੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਲਾਦੋ ਨੇ ਕਹਿਣਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਬੇਟਾ, ਤਾਈ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ। ਬੇਟਾ, ਤਾਏ ਨੂੰ ਕਹੋ। {{gap}}ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਮੋਹ ਮਮਤਾ ਭਰਿਆ ਤੇ ਸੁਖਾਵਾਂ ਸੀ। ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨਿਹਾਲੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਹਿਰ ਬਹਿਰ ਸੀ। ਅੰਨ, ਦੁੱਧ ਧੰਨ, ਘਿਓ, ਗੁੜ, ਸ਼ੱਕਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੋ ਤੇ ਛੋਟੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਕੈਲੇ ਤੇ ਜੈਲੇ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲੈ ਆਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਕੁੜਮ ਵੀ ਸਰਦੇ ਪੁਜਦੇ ਜਿਨਾਂ ਅੱਧੇ ਅੱਧੇ ਤੋਲੇ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਨਰੈਣ ਹੱਥ ਪਾਈਆਂ ਸਨ। ਛਾਪਾਂ ਦੇ ਨਗਾਂ ਦੀ ਡਲਕ ਵੇਖ ਕੇ ਨਰੈਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਫਿਰ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਦਿਸਿਆ। {{nop}}<noinclude></noinclude> n5e7yv4bxh831ngjajwfixty3tos89t 250 45588 239697 150770 2026-10-10T11:03:14Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਟੋਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਤਾਂ ਚਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅੱਬਾ, ਹਾਂ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਏ।" {{gap}}ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੋਹਾ ਲਾਖ ਸੀ ਇਕ ਦਮ ਤਪ ਗਿਆ ਪਰ ਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਜਬਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਠੰਡਿਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਮਤ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਸ਼ਾਕਰ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਆਂ। ਜੇ ਹੁਣ ਤੁਸਾਂ ਨਾਂਹ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਹੱਸਣਗੇ। ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਫਿਰ ਕੇ ਵੇਖੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਹਿ ਰਹੇ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਕਰੋ ਤੇ ਚੰਗੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਈ ਰਹਿਣ ਦਿਓ।" {{gap}}ਫਿਰ ਜਿਸ ਸੁਣਿਆ ਅੱਲਾ ਰੱਖੇ ਦੇ ਘਰ ਭੱਜਾ ਆਇਆ "ਆਹ ਤਾਂ ਅੱਲਾ ਰੱਖਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਬੜਾ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਕੀਤਾ ਏ।" {{gap}}ਅੱਗੋਂ ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਕੈਂਹਦਾ, "ਅਸਾਂ ਸੋਚਿਆ ਮੁੰਡਾ ਚੰਗਾ ਏ। ਜ਼ਮੀਨ ਜੈਦਾਤ ਚੰਗੀ ਏ, ਹਾਣ ਪਰਵਾਣ ਏ। ਚੰਗੇ ਘਰ ਲੱਭਣ ਗਿਆਂ ਕਿਹੜੇ ਲੱਭਦੇ ਨੇ।" {{gap}}ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਰੱਖੀ ਨੈਣ ਕੁੜਮਾਈ ਦੇ ਲੱਡੂ ਵੰਡ ਰਹੀ ਸੀ। {{nop}}<noinclude></noinclude> jorgk0fgpaboy7at1pnfx9n0bq7btc0 250 45597 239698 150778 2026-10-10T11:03:32Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਏ ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਠੀਕ ਠਿਕਾਣਾ ਲੱਭ ਜਾਏ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿਆਂਗੇ। ਸਭ ਰੋਗ ਉਡ ਜਾਣਗੇ।" {{gap}}ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਉਸ ਪਹਿਰੇ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। "ਖਬਰਦਾਰ! ਜੇ ਕੁੜੀ ਦੇਹਲੀਉਂ ਪੈਰ ਭੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ।" ਅਤੇ ਆਪ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਰ ਕੱਢ ਸੇਠ ਲੱਧਾ ਮੱਲ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਬਿਉਪਾਰ ਲੱਖਾਂ ਤੋਂ ਟੱਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ, ਜ਼ਮੀਨ, ਹਵੇਲੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਸਿਰੇ ਸੀ। ਦੋ ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਰਥ ਤੇ ਰਥਵਾਨ ਤੇ ਦੋ ਮਨੀਮ ਲੈ ਉਹ ਦੂਰ ਸਾਮੀਆ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰਜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ, ਵਹੀਆਂ ਤੇ ਦੁਪੱਤਰੇ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਸਭ ਗੜਬੋਲੀ ਵਿਚ ਹੀ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ। ਚਿੱਟੇ ਮੋਟੇ ਸਰਾਣੇ ਲਾ ਲੱਧਾ ਮੱਲ ਸ਼ਾਹੀ ਠਾਠ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਮਨੀਮ ਲੇਖੇ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੇ। ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਟੱਲੀਆਂ ਟੁਨਕੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗੱਡੀਵਾਨ ਰੱਥ ਹਿੱਕੀ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਵਸਾਵਾ ਮੱਲ ਨੇ ਨਾਈ ਅਤੇ ਪੰਡਤ ਬੁਲਾ ਕੇ ਲੱਧਾ ਮੱਲ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਰੱਕਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਲੱਧਾ ਮੱਲ ਨੇ ਦਸ ਦਿਨ ਦੀ ਮੋਹਲਤ ਮੰਗੀ। ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਾਂਹ ਲਈ ਆਪੇ ਪਤਾ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗੇ। {{gap}}ਘਰ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨੋ ਨੂੰ ਭੀ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ। ਗਿਆਨੋਂ ਨੇ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਦੋ ਅੱਖਰ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਜਸਵੰਤ ਅੱਗੇ ਤਰਲਾ ਮਾਰਿਆ। ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਤੇ ਬੱਧੇ ਹੱਥ ਦੇਖ ਭਰਾ ਦਾ ਦਿਲ ਪੰਘਰ ਪਾਣੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਰਾ ਨੇ ਤਰਸ ਖਾਧਾ ਤੇ ਭੈਣ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਰੱਕਾ ਅਵਤਾਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਫਿਰ ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਪੁਲ ਤੋਂ ਦੋ ਸਵਾਰ ਇਕ ਘੋੜੀ ਤੇ ਚੜੇ। ਚਾਰ ਕੋਹ ਪੈਂਡਾ ਘੋੜੀ ਨੇ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਖਿਚ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਲੱਧਾ ਮੱਲ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਦਾ ਜਾ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਇਆ। ਬੂਹਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਨੌਕਰ ਨੇ ਲੱਧਾ ਮੱਲ ਨੂੰ ਇਤਲਾਹ ਕੀਤੀ ਲਾਲਾ ਜੀ, ਕੋਈ ਲੜਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਏ।" {{nop}}<noinclude>{{center|205}}</noinclude> e4i7gzag21o6myn3k69id0e0k5erntm 250 45600 239699 150781 2026-10-10T11:04:08Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਤੁਸਾਂ ਮੁੰਡਾ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ 'ਅਸਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਾਹ ਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਸਾਕ ਕਰਨਾ ਏ ਫਿਰ ਮੁੰਡਾ ਕੋਈ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਸਲਾਮਤ ਏ। ਅਵਤਾਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ ਕੇ ਵਿਆਹਿਆ ਏ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਧੀ ਮੇਰੀ ਨੂੰਹ ਏ।" {{gap}}ਵਸਾਵਾ ਰਾਮ ਜਦੋਂ ਲਾਜਵਾਬ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਬੇਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆ ਕੇ ਬਾਹੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਹਸਦੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਓ ਸ਼ਾਹ ਜੀ, ਬੈਠੋ।" ਤੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਮਨਾ ਦਾਸ, ਲਿਆ ਮੰਜਾ, ਸਾਡੇ ਸੰਬੰਧੀ ਆਏ ਨੇ।" {{gap}}ਪਰ ਵਸਾਵੇ ਨੂੰ ਨਦਾਮਤ ਹੋਈ ਜਦ ਮੰਜੀ ਉਤੇ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਧੀ ਜਵਾਈ ਆ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਏ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿਓ।" {{gap}}ਵਸਾਵਾ ਮੱਲ ਦੀਆ ਅੱਖਾਂ ਸਿੰਮ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮਮਤਾ ਜਾਗੀ ਸੀ, ਦਿਲ ਪੰਘਰਿਆਂ ਸੀ ਜਾਂ ਬੇਬਸੀ ਮਜ਼ਬਰੀ ਸੀ, ਨਦਾਮਤ ਜਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਵਾਂ ਵਿਚ ਵਲਕੇ ਧੀ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾ ਲਿਆ। {{nop}}<noinclude>{{c|208}}</noinclude> nv4jcv1u4jhy9d0fa6o5e8f5fttjx5v 250 55116 239460 233894 2026-10-09T15:11:08Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|[[ਤਸਵੀਰ:Phailsufian - Page 15.png|400px]]}}<noinclude></noinclude> rmydrh5ts1jcpncar6mujctnaao8o70 250 58087 239579 188273 2026-10-10T05:38:25Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਤਰਤੀਬ'''}}}} {|style="margin:auto; width:75%" |- | || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ]] ||{{...|20}} || 5 - 7 |- | || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ|ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ]] ||{{...|20}} || 8 - 13 |- | 1. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਪੱਕੀ ਵੰਡ|ਪੱਕੀ ਵੰਡ]] ||{{...|20}} || 14 - 34 |- | 2. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਦਿਸਹੱਦਾ|ਦਿਸਹੱਦਾ]] ||{{...|20}} || 35 - 61 |- | 3. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਅਧਿਕਾਰ|ਅਧਿਕਾਰ]] ||{{...|20}} || 62 - 77 |- | 4. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਉਲਝਣ|ਉਲਝਣ]] ||{{...|20}} || 78 - 90 |- | 5. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ|ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ]] ||{{...|20}} || 91 - 97 |- | 6. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ|ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ]] ||{{...|20}} || 98 - 119 |- | 7. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਐਕਸੀਡੈਂਟ|ਐਕਸੀਡੈਂਟ]] ||{{...|20}} || 120 - 148 |- | 8. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਜੇ ਕਿਤੇ|ਜੇ ਕਿਤੇ]] ||{{...|20}} || 149 - 163 |- | 9. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਲਾਦੋ ਨਾਂ|ਲਾਦੋ ਨਾਂ]] ||{{...|20}} || 164 - 190 |- | 10. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਰਿਸ਼ਤਾ|ਰਿਸ਼ਤਾ]] ||{{...|20}} || 191 - 197 |- | 11. || [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ/ਪਿਆਸੇ|ਪਿਆਸੇ]] ||{{...|20}} || 198 - 208 |} {{border|bthickness=5px|bstyle=double|maxwidth=60%|style=border-radius:5px|padding=5px|{{gap|3em}}'''ਛਪਾਈ ਅਧੀਨ ਲੇਖਕ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ''' * {{gap|3em}}ਮੌਲੂ ਮਲੰਗ * {{gap|3em}}ਕੁਝ ਪੀੜਾ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ}} {{nop}}<noinclude>{{c|4}}</noinclude> gdm7v6g3dbgqckkkpbptlxdos9zqfeq 250 58158 239575 188272 2026-10-10T05:35:36Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{center|<poem>{{xxx-larger|'''ਰੂਹ ਦਿਲੋਂ''' '''ਅਪਣਾਏ''' '''ਸੰਦੀਪ ਭੋਗਲ ਦੀ''' '''ਬੇਟੀ ਸੁਮਨ ਦੇ ਨਾਂਅ'''}}</poem>}} {{dhr|6em}} {{nop}}<noinclude></noinclude> o64ia1idq1fz81dxba0jwronfvs78z3 250 58159 239577 188276 2026-10-10T05:36:04Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{center|<poem>{{x-larger|'''PAKKI VAND (Collection of Short Stories)'''}} '''by Harnam Singh Narula''' '''V. Paraur P.O. Bhunerheri''' '''Distt. Patiala''' '''Ed. by Charan Gill, 35 Desi Mehmandari, Patiala''' '''© ਲੇਖਕ''' ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ: ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ: ਪਨੋਰਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਪਟਿਆਲਾ Copies : 500 ਮੁੱਲ: ਪੇਪਰਬੈਕ: 50 ਰੁਪਏ ਸਜਿਲਦ: 80 ਰੁਪਏ {{dhr|8em}} {{rh|''Laser Type Setting by:''||Printed at:}} {{rh|'''APNA Computers''' PATIALA CITY</br>Ph. [tel://207328 207328]||'''SHAHEED-E-AZAM PRINTING PRESS''' PATIALA CITY Ph. [tel://357981 357981] (O) Fax: 0175- 362807}}</poem>}} {{nop}}<noinclude></noinclude> lyikr7ww9ktvvmvyez0iepztprp2e2v 250 58160 239578 188271 2026-10-10T05:37:04Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{center|<poem>{{xxx-larger|'''ਪੱਕੀ ਵੰਡ'''}} (ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) {{dhr|3em}} <span style="background-color:black; color:white; padding:5px; border-radius: 5px">'''ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ'''</span> ਸੰਪਾਦਕ : ਚਰਨ ਗਿੱਲ {{dhr|3em}} {{xx-larger|'''ਪਨੋਰਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਪਟਿਆਲਾ'''}} ਸੰਪਰਕ : ਚਰਨ ਗਿੱਲ, 35 ਦੇਸੀ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ, ਪਟਿਆਲਾ। ਫੋਨ : [tel://219254 219254]</poem>}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 0yktwp1p2r9ul4v5zp75dqpuuze0all 250 62077 239487 191589 2026-10-09T15:53:01Z Tamanpreet Kaur 606 239487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|'''{{x-larger|ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ}}'''}} {{c|{{m-larger|ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ}}}} {{gap}}ਅਸੀਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ<ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਬਿਆਲਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1976, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (03.01.1977 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ) “ਪ੍ਰਭੁਤਾਧਾਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਗਣਰਾਜ" ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਰੱਖੇ ਗਏ।</ref>[ਪ੍ਰਭੁਤਾਧਾਰੀ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੇਖ, ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ] ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ: {{gap}}ਸਮਾਜਕ, ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਆਂ {{gap}}ਵਿਚਾਰ, ਪ੍ਰਗਟਾਉ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ; {{gap}}ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਅਵਸਰ ਦੀ ਸਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਉਣ ਲਈ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ {{gap}}ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਗੌਰਵ ਅਤੇ <ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਬਿਆਲਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1976, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (03.01.1977 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ) “ਕੌਮ ਦੀ ਏਕਤਾ” ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਰੱਖੇ ਗਏ</ref>[ਕੌਮ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ] ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਰਾਤਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ; {{gap}}ਦ੍ਰਿੜਮਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ, 1949, ਦੇ ਛੱਬੀਵੇਂ ਦਿਨ, ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਐਕਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਪਦੇ ਹਾਂ। {{dhr|4em}}<noinclude>{{bar}} {{reflist}} {{rh||41}}</noinclude> bc3gjdxmdm6a41cpk6rfms8bljgvaxn 250 62083 239472 191584 2026-10-09T15:34:03Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{dhr|4em}} {{C|[[File:Emblem of India.svg|80px|class=skin-invert]]}} {{dhr|2em}} {{center|{{x-larger|'''ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ'''}}}} {{dhr|2em}} {{center|'''ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰਾਲਾ'''}} {{dhr|2em}} {{center|{{xx-larger|'''ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ'''}}}} {{dhr|2em}} {{center|(ਮਈ, 2024 ਤੱਕ ਸੋਧੇ ਅਨੁਸਾਰ)}} {{nop}}<noinclude></noinclude> nzrme0mfpyf2ci3j6dzuk3aa33wciyz 250 67485 239453 237808 2026-10-09T14:37:06Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਸਾਹਿਤਕ_ਕਲੀਆਂ.pdf |Page = 1 |bSize = 548 |cWidth = 457 |cHeight = 751 |oTop = 2 |oLeft = 16 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> 27e8ki9vkfnrsj9ofvslza09rbjctc3 250 67486 239484 237812 2026-10-09T15:49:18Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>'''''Sahitak Kaliyan''''' Bhai Vir Singh {{dhr|7em}} © ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ, 2007 {{dhr|7em}} ''ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ:'' ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ {{dhr|2em}} ''ਪ੍ਰਿੰਟਰ:'' ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੈਸ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਗੋਲ ਮਾਰਕਿਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮੁੱਲ: 30/-ਰੁਪਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> h0h8iaotdzcsx680num1167c6iixl5v 239485 239484 2026-10-09T15:49:54Z Tamanpreet Kaur 606 239485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>'''''Sahitak Kaliyan''''' Bhai Vir Singh {{dhr|7em}} © ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ. 2007 {{dhr|7em}} ''ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ:'' ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ {{dhr|2em}} ''ਪ੍ਰਿੰਟਰ:'' ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੈਸ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਗੋਲ ਮਾਰਕਿਟ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮੁੱਲ: 30/-ਰੁਪਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> 4k45b1kpgiboa5l3iyd07tqgva4ewst 250 67488 239486 237814 2026-10-09T15:51:16Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ 'ਚੋਂ ''''ਸਾਹਿਤਕ ਕਲੀਆਂ'''' ਨੂੰ ਕੰਮਪਿਊਟਰਾਈਜ਼ ਕਰਕੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਵਿਖੇ ਲੱਗੀ ਆਫਸੈਟ ਪ੍ਰੈਸ ਰਾਹੀਂ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਛਾਪਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਆਸ ਹੈ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਸੰਦ ਆਵੇਗੀ। ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕ ‘'''ਸਿੱਕਾਂ ਸੱਧਰਾਂ'''' ਨੂੰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਦਵਾਰਾ ਛਾਪ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।</br> {{Float right|ਸੁਰਬੀਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਛਤਵਾਲ}}</br> {{Float right|ਪ੍ਰਬੰਧਕ}}</br> {{Float left|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ }}</br> {{Float left|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ}}</br> {{nop}}<noinclude></noinclude> 1jeg3rm3jslw7vabnl3e0tsj896okyb 0 68449 239585 202951 2026-10-10T05:42:32Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239585 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = | previous = [[ਪੱਕੀ ਵੰਡ]] | next = [[../ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ|ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=5 to=7/> p2s8d16019qb4rncfr2vn9s4u3o53j0 0 68450 239587 202952 2026-10-10T05:44:36Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239587 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ | previous = [[../ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ]] | next = [[../ਪੱਕੀ ਵੰਡ|ਪੱਕੀ ਵੰਡ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=8 to=13/> bgkrx1p4kmd5qdo3jzrhev9bbzuv2m9 250 69709 239479 237768 2026-10-09T15:41:54Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{dhr|7em}}{{right|<poem>{{larger|'''ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ'''}} '''(ਕਾਵਿ-ਚਿੱਤਰ)''' {{dhr|27em}} </poem>}}<noinclude></noinclude> iza0fal1mt9cy1ubbnf0cgzg4wb9lc2 239480 239479 2026-10-09T15:42:18Z Tamanpreet Kaur 606 239480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{dhr|7em}}{{right|<poem>{{larger|'''ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ'''}} (ਕਾਵਿ-ਚਿੱਤਰ) {{dhr|27em}} </poem>}}<noinclude></noinclude> he1kexgmeui2ob1luu82fa4tjwju0hn 250 69711 239483 237784 2026-10-09T15:47:59Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem>{{x-larger|'''VARNAN DE VANJARE'''}} (Poetic Pen-Portraits) by '''Ravinder Bhathal''' 90-F, Shaheed Bhagat Singh Nagar, Pakhowal Road, Ludhiana-13 Ph. 98780-11557 ISBN 978-93-49708-55-6 © Author Edition - First 2025 Price Rs. 200/- {{larger|'''Published by :''' '''Preet Publication'''}} Thuhi Road, 40 No. Phatak, Nabha-147201 Mob. 98141-01312, 98551-00712 Email : preetpublication16@gmail.com Printed & Bound at: {{larger|Daffodils Printers, Patiala}}</poem>}} {{center|''All rights reserved''}} {{gap}}{{x-smaller|This book is sold subject to the condition that it shall not, by way of trade or otherwise, be lent, resold, hired out, or otherwise circulated without the publisher's prior written consent in any form of binding or cover other than that in which it is published and without a similar condition including this condition being imposed on the subsequent purchaser and without limiting the rights under copyright reserved above, no part of this publication may be reproduced, stored in or introduced into a retrieval system, or transmitted in any form or by any means(electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise), without the prior written permission of both the copyright owner and the above-mentioned publisher of this book.}} {{nop}}<noinclude></noinclude> o227tctt1giw5nhwiramvhdzmfrx68g 250 69712 239482 237781 2026-10-09T15:44:50Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{dhr|17em}} {{center|<poem>{{larger|'''ਸਮਰਪਣ'''}} ਪਿਆਰੀਆਂ-ਪਿਆਰੀਆਂ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਬਿਖੇਰਦੀ ਆਪਣੀ ਬਾਲੜੀ ਦੋਹਤੀ ਅੰਬਰੀਨ ਦੇ ਨਾਂ</poem>}} {{dhr|16em}}<noinclude></noinclude> e36xzxv0tmqulbdd0yaz1a08sv37bg2 250 71581 239461 234872 2026-10-09T15:14:07Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Block center|<poem>Sākār Essays and poems in Punjabi on photographs by Amarjit Chandan Cover: Gurvinder Singh © Author The moral rights of the author have been asserted ISBN: 978-81-935225-8-5 First published in India in 2020 by Sachal Parkashan, Amritsar M: +91 9815550999, 9988453725, 9501103911 E: sachalparkashan@gmail.com Distributor: Harnoor Graphics, Amritsar Printer: Printwell, Amritsar Price: ₹ 500/-</poem>}}<noinclude></noinclude> 2nxk5sn5fet9ot0tpngtqo15rupdswt 250 74003 239455 234881 2026-10-09T14:39:06Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Nishani.pdf |Page = 115 |bSize = 548 |cWidth = 536 |cHeight = 754 |oTop = 2 |oLeft = -17 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> cozpd9fme3ud1p6k634aweify51ju92 250 74104 239470 236000 2026-10-09T15:32:10Z Tamanpreet Kaur 606 239470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਪੰਜਾਬੀ_ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,_ਪਟਿਆਲਾ_(ਅੱਖੀਂ_ਡਿੱਠਾ)_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 1 |bSize = 450 |cWidth = 450 |cHeight = 587 |oTop = 0 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> trzzn06dhifa0svsj4d13lfzhxwvxev 250 74159 239467 236341 2026-10-09T15:27:14Z Tamanpreet Kaur 606 239467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{center|<poem>{{x-larger|'''ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ''' '''ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ 'ਚ ਫਸੀ''' '''ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ'''}}</poem>}}<noinclude></noinclude> ghonxu08kt0uxwpwmuwd8gtp41cia0i 250 74169 239477 236553 2026-10-09T15:39:53Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{dhr|13em}}{{border|maxwidth=250px|padding=25px|{{rule|height=6px}}{{center|<poem>{{larger|'''ਸਮਰਪਣ'''}} ਸਮੂਹ ਪੀੜ੍ਹਤਾਂ ਨੂੰ</poem>}}}}{{dhr|10em}}<noinclude></noinclude> l7t4vvps9asqzmn07g0uyh4pdiyhrc0 250 74170 239462 236547 2026-10-09T15:15:37Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem>{{dhr|3em}}{{x-larger|'''UNGHEEN SURMEY'''}} {{dhr|3em}} by {{dhr|3em}} '''Shingara Singh''' Mob : 9914220048, 9463054824 email : sherryshergill@gmail.com {{dhr|3em}} © Author {{dhr|3em}} Edition : 2017 {{dhr|3em}} Published by {{dhr|7em}} '''Type Setting''' Shingara Singh Patiala, Mob : 9914220048, 9463054824 {{dhr|10em}} </poem>}}<noinclude></noinclude> tw96e5giji8e1ry01q1tnk6u5053v4s 250 74171 239463 236548 2026-10-09T15:16:27Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{dhr|13em}}{{border|maxwidth=300px|padding=20px|{{rule|height=8px}}{{center|<poem>{{larger|'''ਸਮਰਪਣ'''}} ਜੁਝਾਰੂ, ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੌਸਲਾਵਾਨ ਅੰਗਹੀਣ ਸਾਥੀ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ</poem>}}}} {{dhr|13em}}<noinclude></noinclude> 8fo81p7jhc6yvrpuxex8hw7ttwb67tf 250 74172 239478 236550 2026-10-09T15:40:21Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem>{{dhr|2em}} {{x-larger|'''ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ'''}} {{dhr|14em}} '''ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ''' {{dhr|16em}}</poem>}}<noinclude></noinclude> dkcwb1d8bh5lqtlan96mcsfcqimaepp 250 74174 239476 236552 2026-10-09T15:38:39Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem>{{dhr|3em}} {{x-larger|'''TIN SAU PENHAT CHALITTAR'''}} {{dhr|4em}} by {{dhr|4em}} '''Shingara Singh''' Mob : 9914220048, 9463054824 email : sherryshergill@gmail.com {{dhr|4em}} © Author {{dhr|4em}} Edition : 2017 {{dhr|4em}} Published by {{dhr|7em}} '''Type Setting''' Shingara Singh Patiala, Mob : 9914220048, 9463054824 {{dhr|6em}}</poem>}}<noinclude></noinclude> kmcfmk3kjnse0sezfxe5m1190x0s5co 250 75031 239443 237422 2026-10-09T13:09:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ੲ||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}}</noinclude> {{center|{{larger|ਸੰਖੇਪ ਸੂਚੀ}}}} {{center|<poem>{{rh|1. ਗੁਰਸਿਖੀ ਲੱਛਣ....................................................||23}} {{rh|2. ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||23}} {{rh|3. ਦੂਜੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||45}} {{rh|4. ਤੀਜੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||54}} {{rh|5. ਚੌਥੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||57}} {{rh|6. ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||61}} {{rh|7. ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||125}} {{rh|8. ਸਿਖ ਨਾਮਾਵਲੀ, ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ....................................................||148}} </poem>}}<noinclude></noinclude> it56khmw1rrq56t0w3ri71qzb67z49a 239655 239443 2026-10-10T09:02:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ੲ||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}}</noinclude> {{center|{{larger|ਸੰਖੇਪ ਸੂਚੀ}}}} {{center|<poem>{{rh|1. ਗੁਰਸਿਖੀ ਲੱਛਣ....................................................||23}} {{rh|2. ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||23}} {{rh|3. ਦੂਜੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||45}} {{rh|4. ਤੀਜੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||54}} {{rh|5. ਚੌਥੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||57}} {{rh|6. ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||61}} {{rh|7. ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਿਖ....................................................||125}} {{rh|8. ਸਿਖ ਨਾਮਾਵਲੀ, ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ....................................................||148}} </poem>}}<noinclude></noinclude> srcf8u9g26yy0l2brz4qy74dttij1cv 250 75038 239439 237429 2026-10-09T12:58:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Multicol}} {{Block center|<poem>Sikhan Di Bhagat Mala Shaheed Bhai Mani Singh Edited by Bhai Vir Singh ISBN # 978-93-80-854-29-8 © ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਮਾਰਚ 2011 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ aft fest-110001 ਪ੍ਰਿੰਟਰ : Jaipaul & Brothers 8986/14-B, Shidi Pura Karol Bagh, New Delhi-110005 (0)011-23524061 ਮੁੱਲ : 60/- ਰੁਪਏ</poem>}} {{Multicol-break}} {{center|<poem>{| class="wikitable" |+ ਛਪਾਈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ |- | ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ|| ਅਗਸਤ || 1912 |- | ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ || ਜੂਨ || 1950 |- | ਤੀਸਰੀ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ|| 1955 |- | ਚਊਥੀ ਵਾਰ, || ਅਕਤੂਬਰ || 1966 |- | 5 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਜੁਲਾਈ || 1979 |- | 6 ਵੀਂ ਵਾਰ,|| ਸਤੰਬਰ || 1986 |- | 7 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ || 1992 |- | 8 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਅਕਤੂਬਰ || 1996 |- | 9 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ ||2004 |- | 10ਵੀਂ ਵਾਰ, ||ਅਪ੍ਰੈਲ || 2007 |- | 11 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਮਾਰਚ || 2011 |}</poem>}} {{Multicol-end}}<noinclude></noinclude> m6zph1xqbci5eysjds167uxgd31ih9a 239444 239439 2026-10-09T13:10:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Multicol}} {{Block center|<poem>Sikhan Di Bhagat Mala Shaheed Bhai Mani Singh Edited by Bhai Vir Singh ISBN # 978-93-80-854-29-8 © ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਮਾਰਚ 2011 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ aft fest-110001 ਪ੍ਰਿੰਟਰ : Jaipaul & Brothers 8986/14-B, Shidi Pura Karol Bagh, New Delhi-110005 (0)011-23524061 ਮੁੱਲ : 60/- ਰੁਪਏ</poem>}} {{Multicol-break}} {{center|<poem>{| class="wikitable" |+ ਛਪਾਈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ |- | ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ|| ਅਗਸਤ || 1912 |- | ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ || ਜੂਨ || 1950 |- | ਤੀਸਰੀ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ|| 1955 |- | ਚਊਥੀ ਵਾਰ, || ਅਕਤੂਬਰ || 1966 |- | 5 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਜੁਲਾਈ || 1979 |- | 6 ਵੀਂ ਵਾਰ,|| ਸਤੰਬਰ || 1986 |- | 7 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ || 1992 |- | 8 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਅਕਤੂਬਰ || 1996 |- | 9 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ ||2004 |- | 10ਵੀਂ ਵਾਰ, ||ਅਪ੍ਰੈਲ || 2007 |- | 11 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਮਾਰਚ || 2011 |}</poem>}} {{Multicol-end}}<noinclude></noinclude> jowauqyhx9sjzybun74p7n8sjh4iukx 239445 239444 2026-10-09T13:11:19Z Harchand Bhinder 2624 239445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Multicol}}{{dhr|13em}} {{Block center|<poem>Sikhan Di Bhagat Mala Shaheed Bhai Mani Singh Edited by Bhai Vir Singh ISBN # 978-93-80-854-29-8 © ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਮਾਰਚ 2011 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ aft fest-110001 ਪ੍ਰਿੰਟਰ : Jaipaul & Brothers 8986/14-B, Shidi Pura Karol Bagh, New Delhi-110005 (0)011-23524061 ਮੁੱਲ : 60/- ਰੁਪਏ</poem>}} {{Multicol-break}} {{center|<poem>{| class="wikitable" |+ ਛਪਾਈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ |- | ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ|| ਅਗਸਤ || 1912 |- | ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ || ਜੂਨ || 1950 |- | ਤੀਸਰੀ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ|| 1955 |- | ਚਊਥੀ ਵਾਰ, || ਅਕਤੂਬਰ || 1966 |- | 5 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਜੁਲਾਈ || 1979 |- | 6 ਵੀਂ ਵਾਰ,|| ਸਤੰਬਰ || 1986 |- | 7 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ || 1992 |- | 8 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਅਕਤੂਬਰ || 1996 |- | 9 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ ||2004 |- | 10ਵੀਂ ਵਾਰ, ||ਅਪ੍ਰੈਲ || 2007 |- | 11 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਮਾਰਚ || 2011 |}</poem>}} {{Multicol-end}}<noinclude></noinclude> sbbfoux3y2c0tmowoje75f3ivmsx70a 239653 239445 2026-10-10T09:02:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Multicol}}{{dhr|13em}} {{Block center|<poem>Sikhan Di Bhagat Mala Shaheed Bhai Mani Singh Edited by Bhai Vir Singh ISBN # 978-93-80-854-29-8 © ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਵੀਂ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਮਾਰਚ 2011 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ : ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਸਦਨ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ aft fest-110001 ਪ੍ਰਿੰਟਰ : Jaipaul & Brothers 8986/14-B, Shidi Pura Karol Bagh, New Delhi-110005 (0)011-23524061 ਮੁੱਲ : 60/- ਰੁਪਏ</poem>}} {{Multicol-break}} {{center|<poem>{| class="wikitable" |+ ਛਪਾਈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ |- | ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ|| ਅਗਸਤ || 1912 |- | ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ || ਜੂਨ || 1950 |- | ਤੀਸਰੀ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ|| 1955 |- | ਚਊਥੀ ਵਾਰ, || ਅਕਤੂਬਰ || 1966 |- | 5 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਜੁਲਾਈ || 1979 |- | 6 ਵੀਂ ਵਾਰ,|| ਸਤੰਬਰ || 1986 |- | 7 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ || 1992 |- | 8 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਅਕਤੂਬਰ || 1996 |- | 9 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਫਰਵਰੀ ||2004 |- | 10ਵੀਂ ਵਾਰ, ||ਅਪ੍ਰੈਲ || 2007 |- | 11 ਵੀਂ ਵਾਰ, || ਮਾਰਚ || 2011 |}</poem>}} {{Multicol-end}}<noinclude></noinclude> 9frrs7d5kckdvwgxg01izxv4pnbtifb 250 75043 239407 239146 2026-10-09T12:05:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||15}} {{rule}}</noinclude>ਜਾਂਦੀ; ਤੈਸੇ ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੁ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਸਿਖਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਕੋਈ ਲਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਨੂੰ ਪੀਂਵਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਨ੍ਹੇ ਰੂਪੀ ਝਰਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ, ਜੋ ਰਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਚਾਰੁ ਭੀ ਕਰਦੇ ਹੈਨ, ਸੋਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਝਰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ ਅਜਰ ਨੂੰ ਜਰਦੇ ਹੈਨ ਅਰੁ ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲਖਾਂਵਦੇ ਨਹੀਂ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਚ ਕਹਾਂਵਦੇ ਹੈਨਿ। ਵੀਹ ਵਿਸਵੇ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਹੈਨ ਤੇ ਇਕੀਹ ਤੁਰੀਆ ਪਦੁ ਹੈ, ਪਰੁ ਸਿੱਖ ਤੁਰੀਆ ਥੀਂ ਭੀ ਅਤੀਤ ਹੋ ਕੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਜਾਪੁ ਮਨ ਕਰਕੇ ਜਪਣਾ ਏਹੁ ਤੁਰੀਆ ਵਡੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ॥੮॥ {{nop}} {{center|◀■▶}}<noinclude></noinclude> th3yydl1ta1b158wksed8z5znmeh2lw 250 75050 239410 239218 2026-10-09T12:07:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|18||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਦਸਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੦॥'''}}}} {{center|'''ਗੁਰ ਸਿੱਖ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਖਤਾ'''}} {{Block center|<poem>'''ਚੰਦਨੁ ਵਾਸ ਵਣਾਸਪਤਿ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨਿ ਚੰਦਨ ਹੋਈ।''' '''ਫਲ ਵਿਣੁ ਚੰਦਨੁ ਬਾਵਨਾ ਆਦਿ ਅਨਾਦਿ ਬਿਅੰਤ ਸਦੋਈ।''' '''ਚੰਦਨੁ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨਹੁ ਚੰਦਨ ਵਾਸੁ ਨ ਚੰਦਨੁ ਕੋਈ''' '''ਅਸਟੁਧਾਤੁ ਇਕੁ ਧਾਤੁ ਹੋਇ ਪਾਰਸ ਪਰਸੇ ਕੰਚਨ ਜੋਈ।''' '''ਕੰਚਨੁ ਹੋਇ ਨ ਕੰਚਨਹੁਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਰਤੈ ਸਭਿ ਲੋਈ।''' '''ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਗੰਗ ਸੰਗਿ ਸਾਗਰੁ ਸੰਜਮਿ ਖਾਰਾ ਸੋਈ''' '''ਬਗੁਲਾ ਹੰਸੁ ਨ ਹੋਵਈ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਜਾਇ ਖਲੋਈ।''' '''ਵੀਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਓਹੀ॥੧੦॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਐਸੇ''' ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਹੈਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਏਹ ਲੱਖਣ ਹੈਨ ਇਕੁ ਇਕੁ ਭੀ ਜਿਸ ਦੇਸ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਸਿਖੀ ਦਾਨੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਸਭਸ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ। ਜੈਸੇ ਜਿਸ ਬਨ ਮੇਂ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨੁ ਹੋਤਾ ਹੈ ਸੋ ਸਭੇ ਰੁਖ ਸਫਲ ਅਫਲ ਚੰਦਨ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਪਰੁ ਆਪ ਚੰਦਨ ਨਿਫਲ ਹੈ। ਤਿਵੇਂ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਤੇ ਪਾਪੀ ਪੁੰਨੀ ਸਭ ਸਬਦ ਬਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ। ਸਭਨਾ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਬਾਵਨ ਥੀਂ ਜੇਹੜਾ ਚੰਦਨ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਹੋਰ ਬਿਰਖਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਥੀਂ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਂਦੇ ਹੈਨ ਸੋ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਕਰਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਹੋਰੁ ਅਸਟ ਧਾਤੁ ਜੋ ਪਾਰਸ ਨੂੰ ਪਰਸਦਾ ਹੈ ਸੋ ਸਭ ਸੋਨਾ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੰਚਨ ਹੋਰਸ ਧਾਤ ਨੂੰ ਕੰਚਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੇ ਜੇਹੜੇ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਰਲ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ, ਰੀਗਾ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਦੀ ਹੈ, ਪਰੁ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਣੀ ਫੇਰ ਖਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਗੁਲਾ ਹੰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੰਸੁ ਨਹੀਂ<noinclude></noinclude> 8zl6whxtvzwiivgscdxwvjqib4pyoil 250 75051 239408 239216 2026-10-09T12:06:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|16||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਨਾਵੀਂ ਚਲੀ॥੯॥'''}}}} {{center|'''ਗੁਰੂ ਪ੍ਰੀਤੀ'''}} {{Block center|<poem>'''ਕਛੂ ਆਂਡਾ ਧਿਆਨੁ ਧਰਿ ਕਰਿ ਪਰਪਕੁ ਨਦੀ ਵਿਚ ਆਣੈ।''' '''ਕੂੰਜ ਰਿਦੈ ਸਿਮਰਣੁ ਕਰੈ ਲੈ ਬਚਾ ਉਡਦੀ ਅਸਮਾਣੈ।''' '''ਬਤਕ ਬਚਾ ਤੁਰਿਰਾ ਜਲ ਥਲ ਵਰਤੈ ਸਹਜਿ ਵਿਡਾਣੈ॥''' '''ਕੋਇਲ ਪਾਲੈ ਕਾਵਣੀ ਮਿਲਦਾ ਜਾਇ ਕੁਟੰਬ ਸਿਞਾਣੈ।''' '''ਹੰਸ ਵੰਸੁ ਵਸਿ ਮਾਨਸਰਿ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਚੋਗ ਚੁਗਾਣੈ।''' '''ਗਿਆਨਿ ਧਿਆਨਿ ਸਿਮਰਣਿ ਸਦਾ ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਖੁ ਰਖੈ ਨਿਰਬਾਣੈ॥''' '''ਭੂਤ ਭਵਿਖਹੁਂ ਵਰਤਮਾਨ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸੋਝੀ ਮਾਣੁ ਨਿਮਾਣੈ।''' '''ਜਾਤੀ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ ਨ ਜਾਣੈ॥੯॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਹੋਰੁ''' ਜੋ ਗੁਰੂ ਹੈਨ ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਹੀ ਸਿਖ ਦੇ ਕੈ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਬਾਰੁ ਛੁਡਾਇਕੈ ਵੈਰਾਗੁ ਦੱਸਦੇ ਹੈਨਿ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਕਹਿਆ ਹੈ ਜੁ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੋ ਤੇ ਦੁਇ ਵੇਲੇ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨੁ ਸੁਣਿਆ ਕਰੋ, ਤੁਸਾਡੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਸਹਜੇ ਉਦਾਸੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੈਸੇ ਕਛੂ ਨਦੀ ਵਿਚ ਹੋਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬਰੇਤੀ ਵਿਚ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਕਰ ਪਰਪੱਕ ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਆਂਵਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਕੂੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਕੂੰਜ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੇ ਹੈਨ, ਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਡਦੀ ਹੈ। ਬਤਕ ਦੇ ਆਂਡੇ ਕੁਕੜੀ ਦਿਆਂ ਆਂਡਿਆਂ ਵਿਚ ਰਲਾਇ ਰਖਦੇ ਹੈਨ, ਜਾਂ ਬਚੇ ਟੂਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਬਤਕ ਪਾਸ ਆਇ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬਤਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗ ਟੁਰਦੇ ਹੈਨ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਕੜੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਭੀ ਲਗ ਟੁਰਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਪਿਛੇ ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਥੇ ਤਲਾਉ ਕਿ ਨਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਤਕ ਜਲ ਦੇ ਵਿਚ ਤਰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਬਤਕ ਦੇ ਭੀ ਵਿਚ ਠਿੱਲ ਪੈਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਮੁਰਗੀ ਫੇਰ ਆਇਕੈ ਕੱਲਰ ਨੂੰ ਫੋਲਣ ਲਗ<noinclude></noinclude> f00ea090baayhei9ih8i791us37vj07 250 75052 239417 239219 2026-10-09T12:11:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|22||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਜੀ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਜਿਵੇਂ ਤੁਸਾਂ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਲਜੁਰਾ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਡੇ ਤਪ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਾਧੇ ਜਾਂਦੇ, ਏਡੇ ਜੋਗ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਏਡੇ ਜੱਗ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਅਜੇਹੇ ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਭਗਤ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਦੁਰਲਭ ਹੈਨ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਵਚਨੁ ਕੀਤਾ, ਜੈਸੇ ਸੁਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਨਗਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਾਧ ਪਰਾਹੁਣਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਓਸ ਦੀ ਵਡੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਕਰ ਕਰੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਜੇ ਅੰਨ ਦੇ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਪਾਣੀ ਜੁਗਤਿ ਨਾਲ ਭੀ ਸੇਵਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਓਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੁ ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਅਸਾਡੀ ਟਹਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੈਸੇ ਹੋਰਨਾਂ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਜੱਗ, ਹੋਮ, ਤਪ, ਜੋਗ ਸਭ ਕਰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਬਰਸਾਂ ਤੀਕ ਜਗ ਤੇ ਤਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਕਲਜੁਗ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ ਵੰਡ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਅਗਨਿ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਦਗਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਟੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਰਖਦੇ ਹੈਨਿ, ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੁਰਤ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਦੇ ਕੇ ਉਧਾਰੁ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਔਤਾਰ ਜਗਤ ਦੇ ਉਧਾਰ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਹੋਆ ਹੈ। ਜੇਹੜੇ ਤਾਂ ਰਿਖੀਸਰੁ ਮੁਨੀਸੁਰ ਗੋਸਟਾਂ ਕਰਕੇ ਉਧਾਰੁ ਕੀਤੇ ਹੈਨਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਜਿਤਨੇ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੋਆ ਹੈ, ਤੇ ਓਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਸਭ ਦੇਸ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੋਆ ਹੈ ਓਹੁ ਭੀ ਸਭੇ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਪਰੁ ਜੇਹੜੇ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਹੈਨ ਤਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਥਾਉਂ ਮੈਂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਉਚਾਰੁ ਕਰ ਕੇ ਸੁਣਾਂਵਦਾ ਹਾਂ॥੧੨॥ {{dhr|3em}} {{center|◀■▶}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 6m3m4xlkwabhadbudt2cwch86mq4c29 250 75053 239414 239173 2026-10-09T12:09:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|20||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|ਪਉੜੀ ਯਾਰਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੧॥}}}} {{center|'''ਤਥਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ'''}} {{Block center|<poem>'''ਗੁਰਮੁਖਿ ਇਕੀ ਪੌੜੀਆਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਨਿਜ ਘਰਿ ਭੋਈ।''' '''ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਹੈ ਸਹਜ ਘਰਿ ਸਿਮਰਣੁ ਦਰਸਿ ਪਰਸਿ ਗੁਣ ਗੋਈ।''' '''ਲੋਹਾ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇਕੈ ਸੁਇਨਿਅਹੁਂ ਸੁਇਨਾ ਜਿਉਂ ਅਵਿਲੋਈ।''' '''ਚੰਦਨੁ ਬੋਹੈ ਨਿੰਮੁ ਵਣੁ ਨਿੰਮਹੁ ਚੰਦਨੁ ਬਿਰਖੁ ਪਲੋਈ।''' '''ਰੀਗੋਦਕ ਚਰਣੋਦਕਹੁਂ ਗੰਗੋਦਕ ਮਿਲਿ ਗੰਗਾ ਹੋਈ।''' '''ਕਾਗਹੁਂ ਹੰਸੁ ਸੁਵੰਸੁ ਹੋਇ ਹੰਸਹੁਂ ਪਰਮ ਹੰਸੁ ਵਿਰਲੋਈ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੰਸੀ ਪਰਮਹੰਸੁ ਕੂੜ ਸਚੁ ਨੀਰੁ ਖੀਰੁ ਵਿਲੋਈ।''' '''ਗੁਰ ਚੇਲਾ ਚੇਲਾ ਗੁਰ ਹੋਈ॥੧੧'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਤ੍ਰਿਹਾਂ''' ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਜੋ ਹੈ ਵੀਹ ਵਿਸਵੇ ਬਹੁਤ ਹੈ ਤੇ ਚੌਥੇ ਗੁਣ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਵਿਰਲੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਕੇਹੜੇ ਹੈਨ ? ਜਾਗਤ ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਸਾਂਤਕੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸ੍ਵਪਨ ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸੁਖੋਪਤ ਜੋ ਹੈ ਤਾਮਸੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸਮਾਧਿ ਜੋ ਹੈ ਤੁਰੀਆ ਹੈ; ਸੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸਮਾਧਿ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਜੋਗੀਆਂ ਦੀ ਹਠ ਸਮਾਧਿ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਸਮਾਧਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰੁ ਜੇ ਉਤਰਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰਸਾਂ ਵਿਚ ਪਚ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਹਿਜ ਸਮਾਧਿ' ਅਠੈ ਪਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹੈਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ੍ਵਾਸ ਬ੍ਰਿਥਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਓਹੁ ਇਕੀਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਸੋ ਭੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਕਾਂਗ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਕੈ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਚੁਗਦੇ। ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਕੀਤਿਆਂ ਨਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪੀ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਆਹਾਰੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਥ ਹੀ ਸਚੁ ਅਰੁ ਝੂਠ ਕਾ ਨਿਰਨਉ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਸਿਖ ਭੀ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਇਕੈ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਜੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ॥੧੧॥ {{nop}}<noinclude></noinclude> dx0vnz0it8iqgu6h1v08ngdkl72ycq6 239415 239414 2026-10-09T12:10:19Z Harchand Bhinder 2624 239415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|20||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਯਾਰਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੧॥'''}}}} {{center|'''ਤਥਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ'''}} {{Block center|<poem>'''ਗੁਰਮੁਖਿ ਇਕੀ ਪੌੜੀਆਂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਨਿਜ ਘਰਿ ਭੋਈ।''' '''ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਹੈ ਸਹਜ ਘਰਿ ਸਿਮਰਣੁ ਦਰਸਿ ਪਰਸਿ ਗੁਣ ਗੋਈ।''' '''ਲੋਹਾ ਸੁਇਨਾ ਹੋਇਕੈ ਸੁਇਨਿਅਹੁਂ ਸੁਇਨਾ ਜਿਉਂ ਅਵਿਲੋਈ।''' '''ਚੰਦਨੁ ਬੋਹੈ ਨਿੰਮੁ ਵਣੁ ਨਿੰਮਹੁ ਚੰਦਨੁ ਬਿਰਖੁ ਪਲੋਈ।''' '''ਰੀਗੋਦਕ ਚਰਣੋਦਕਹੁਂ ਗੰਗੋਦਕ ਮਿਲਿ ਗੰਗਾ ਹੋਈ।''' '''ਕਾਗਹੁਂ ਹੰਸੁ ਸੁਵੰਸੁ ਹੋਇ ਹੰਸਹੁਂ ਪਰਮ ਹੰਸੁ ਵਿਰਲੋਈ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੰਸੀ ਪਰਮਹੰਸੁ ਕੂੜ ਸਚੁ ਨੀਰੁ ਖੀਰੁ ਵਿਲੋਈ।''' '''ਗੁਰ ਚੇਲਾ ਚੇਲਾ ਗੁਰ ਹੋਈ॥੧੧'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} '''ਤ੍ਰਿਹਾਂ''' ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਜੋ ਹੈ ਵੀਹ ਵਿਸਵੇ ਬਹੁਤ ਹੈ ਤੇ ਚੌਥੇ ਗੁਣ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਵਿਰਲੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਕੇਹੜੇ ਹੈਨ ? ਜਾਗਤ ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਸਾਂਤਕੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸ੍ਵਪਨ ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸੁਖੋਪਤ ਜੋ ਹੈ ਤਾਮਸੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਅਰੁ ਸਮਾਧਿ ਜੋ ਹੈ ਤੁਰੀਆ ਹੈ; ਸੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸਮਾਧਿ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਜੋਗੀਆਂ ਦੀ ਹਠ ਸਮਾਧਿ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਸਮਾਧਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰੁ ਜੇ ਉਤਰਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰਸਾਂ ਵਿਚ ਪਚ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਹਿਜ ਸਮਾਧਿ' ਅਠੈ ਪਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹੈਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ੍ਵਾਸ ਬ੍ਰਿਥਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਓਹੁ ਇਕੀਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਸੋ ਭੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ। ਕਾਂਗ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਕੈ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਚੁਗਦੇ। ਤੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਕੀਤਿਆਂ ਨਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪੀ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਆਹਾਰੁ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਥ ਹੀ ਸਚੁ ਅਰੁ ਝੂਠ ਕਾ ਨਿਰਨਉ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਸਿਖ ਭੀ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਇਕੈ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਜੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ॥੧੧॥ {{nop}}<noinclude></noinclude> ffd884nrlmq6f34puojr5lls4smlqtw 250 75054 239418 239222 2026-10-09T12:11:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੩॥'''}}}} {{center|'''ਸਿਖ ਨਾਮਾਵਲੀ'''}} {{Block center|<poem>'''ਤਾਰੂ ਪੋਪਟੁ ਤਾਰਿਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਾਲ ਸੁਭਾਇ ਉਦਾਸੀ।''' '''ਮੂਲਾ ਕੀੜੁ ਵਖਾਣੀਐ ਚਲਿਤੁ ਅਚਰਜ ਲੁਭਤਿ ਗੁਰਦਾਸੀ।''' '''ਪਿਰਥਾ ਖੇਡਾ ਸੋਇਰੀ ਚਰਣ ਸਰਣ ਸੁਖ ਸਹਜਿ ਨਿਵਾਸੀ।''' '''ਭਲਾ ਰਬਾਬ ਵਜਾਇਦਾ ਮਜਲਸ ਮਰਦਾਨਾ ਮੀਰਾਸੀ।''' '''ਪ੍ਰਿਥੀ ਮਲੁ ਸਹਗਲੁ ਭਲਾ ਰਾਮਾ ਡਿਡੀ ਭਗਤਿ ਅਭਿਆਸੀ।''' '''ਦਉਲਤ ਖਾਂ ਲੋਦੀ ਭਲਾ ਹੋਆ ਜਿੰਦ ਪੀਰੁ ਅਭਿਨਾਸੀ।''' '''ਮਾਲੋ ਮਾਂਗਾ ਸਿਖ ਦੁਇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰਸਿ ਰਸਿਕ ਬਿਲਾਸੀ।''' '''ਸਨਮੁਖਿ ਕਾਲੁ ਆਸ ਧਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਰਗਹ ਸਾਬਾਸੀ।''' '''ਗੁਰਮਤਿ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਪਰਗਾਸੀ॥੧੩॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} {{center|'''ਸਾਖੀ ਪਹਿਲੀ ਚਲੀ {ਤਾਰੂ ਪੋਪਟ}'''}} '''ਤਾਰੂ''' ਪੋਪਟ ਸਿਖ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਬਰਸਾਂ ਦਸਾਂ ਦੀ ਆਰਜਾ ਉਸ ਦੀ ਹੈਸੀ। ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਇਆ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀਅਸ: ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ! ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਭੀ ਤੁਸਾਡੀ ਸਰਨਿ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਅਜੇ ਤੇਰੀ ਛੋਟੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਤੁਧ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਾਰ ਦਾ ਸੁਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਾਣਿਆ, ਤੈਨੇ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਥੋਂ ਜਾਤੀ ਹੈ? ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ: ਜੌ ਜੀ ਮੇਰੀ ਮਾਈ ਅਗਨਿ ਜਲਾਵਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਨਿ ਲਗੀ ਤਾਂ ਪਿਛੋਂ ਵਡੀਆਂ ਭੀ ਬਲੀਆਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭੌਂ ਆਇਆ ਜੋ ਮੈਂ ਭੀ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਭੀ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਮ੍ਰਿਤੂ ਦਾ ਵਿਸਾਹ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਬਚਨ ਕੀਤਾ: ਤਾਰੂ ਤੂੰ ਕੁਲਤਾਰੂ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ, ਤੇ ਜੋ ਸ੍ਵਾਸ ਅੰਦਰ<noinclude></noinclude> 27ghjszmgq2bv25x33vlrvw4l9cuqbt 250 75055 239416 239156 2026-10-09T12:11:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||21}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਉੜੀ ਬਾਰਵੀਂ ਚਲੀ॥੧੨॥}}'''}} {{center|'''ਗੁਰ ਸਿਖ ਸੰਧੀ'''}} {{Block center|<poem>'''ਕਛੁ ਬਚਾ ਨਦੀ ਵਿਚਿ ਗੁਰ ਸਿਖ ਲਹਰਿ ਨ ਭਉਜਲੁ ਬਿਆਪੈ।''' '''ਕੂੰਜ ਬਚਾ ਲੈਇ ਉਡਰੈ ਸੁੰਨਿ ਸਮਾਧਿ ਅਗਾਧਿ ਨ ਜਾਪੈ।''' '''ਹੰਸੁ ਵੰਸੁ ਹੈ ਮਾਨਸਰਿ ਸਹਜੁ ਸਰੋਵਰਿ ਵਡ ਪਰਤਾਪੈ।''' '''ਬਤਕ ਬਚਾ ਕੋਇਲੈ ਨੰਦ ਨੰਦਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮਿਲਾਪੈ।''' '''ਰਵਿ ਸਸਿ ਚਕਵੀ ਤੇ ਚਕੋਰ ਸਿਵ ਸਕਤੀ ਲੰਘਿ ਵਰੈ ਸਰਾਪੈ।''' '''ਅਨਲ ਪੰਖਿ ਬਚਾ ਮਿਲੈ ਨਿਰਾਧਾਰ ਹੋਇ ਸਮਝੈ ਆਪੈ।''' '''ਗੁਰ ਸਿਖ ਸੰਧਿ ਮਿਲਾਵਣੀ ਸਬਦੁ ਸੁਰਤਿ ਪਰਚਾਇ ਪਛਾਪੈ।''' '''ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪੈ॥੧੨॥'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} ਜੈਸੇ ਕਛੂ ਬਚੇ ਨੂੰ ਬਰੇਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਪੱਕ ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲਿਆਂਵਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਉਜਲ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਿਆਪਦੀ। ਕੂੰਜ ਬਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਮਰਨਿ ਕਰਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲੈ ਉਡਦੀ ਹੈ। ਬਤਕ ਬਚੇ ਨੂੰ ਨਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਤੁਰਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਕੋਇਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਾਵਣੀ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਕੇ ਅੰਬ ਬਿਰਖ ਤੇ ਲੈ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੰਦ ਦੇ ਘਰ ਵੱਸਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੋਪਾਲ ਕਹਾਂਵਦੇ ਸਨ; ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਬਾਸਦੇਵ ਦਾ ਮਿਲਾਪੁ ਹੋਇਆ ਫੇਰ ਖੱਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਕਰਕੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸੋਝੀ ਦੇ ਕੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਪੱਕ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨ। ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤਿ ਹੋਇਕੈ ਬਿਚਰਦੇ ਹੈਨ। ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਵੰਡ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਦੇਹ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਮਾਣੇ ਹੋ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫੇਰ ਕਦੇ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਫੇਰ ਸਿਖਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ: ਜੋ ਐਸੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਜੀਵ ਮੁਕਤ ਹੋਇਕੇ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ, ਸੋ ਅਗਲਿਆਂ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਵਿਰਲੇ ਸੁਣੀਦੇ ਹੈਨ, ਇਸ ਕਲਜੁਗ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਦਰਿ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੇ? ਤਾਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ {{nop}}<noinclude></noinclude> c2d1x33fxjw7n5nydsx0x5rhva20n1o 250 75056 239420 239224 2026-10-09T12:13:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|24||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਆਵੈ ਸੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣਾ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਜਾਵੈ ਤਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਪਣਾ, ਤੇ ਮਨੁ ਰਾਗ ਦਵੈਖ ਤੇ ਸ਼ੁਧ ਕਰਣਾ। ਏਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਟਕ ਦਾ ਮੰਦਰੁ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਦਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮੂਰਤਾਂ ਸੁਵਰਨ ਦੀਆਂ ਤੇ ਨਗਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਸੀ। ਤੇ ਇਕਨਾ ਨੇ ਦੂਜੀ ਦੀਵਾਰ ਘੋਟਸੁਧ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸਭੈ ਮੂਰਤਾਂ ਓਸੇ ਵਿਚ ਭਾਸਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਤਾਂ ਤੇ ਰਿਦੇ ਸੁਧ ਵਿਚ ਸਭੇ ਗੁਣ ਭਾਸਤੇ ਹੈਨਿ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਵਰਤੇ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇ ਤੇ ਸਦਾ ਭਜਨ ਕਰੇ ਤੇ ਆਇਆਂ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਤੁਰਨ ਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਇਕੈ ਪਹੁੰਚਾਇ ਆਵੈ। ਸਭਨਾਂ ਨਾਲ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਕਰੇ। ਤਿਸ ਦਾ ਉਧਾਰੁ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ॥੧॥ {{right|{ਸਾਖੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ} }} {{center|'''ਅਗੇ ਮੂਲੇ ਕੀੜ ਦੀ ਸਾਖੀ'''}} ਮੂਲਾ ਕੀੜ ਭੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਹੈ: {{Block center|<poem>'''“ਚੰਚਲੁ ਚੀਤੁ ਨ ਜਾਇ ਤਮਾਸੇ।''' '''ਜੂਏ ਜਾਇ ਨਾ ਖੋਲੇ ਪਾਸੇ।'''</poem>}} {{center|'''-ਤਿਸ ਦਾ ਵੀਚਾਰ-'''}} ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ ਜੋ ਅਗਲੇ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਜੂਆ ਰਾਜੇ ਸਾਰਖੇ ਖੇਲਦੇ ਸਨ ਤੇ ਮੰਗਲਾਚਾਰ ਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਆਦਿਕਾਂ ਦਾ ਭੌਤਕ ਦੇਖਦੇ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਮਰਿਜਾਦਾ ਸਿਖੀ ਦੀ ਠਹਿਰਾਈ ਹੈ, ਜੂਏ ਕਰ ਵਡੀਆਂ ਅਪਦਾ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹੈਨ। ਜੋ ਸਿਖੁ ਹੋਵੈ ਸੋ ਜੂਏ ਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਦਾ ਤਿਆਗੂ ਕਰੇ। ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੇਵ ਰੂਪ ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਤੇ ਸਬਦਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰੇ। ਰਾਗ ਪਾਇਕੈ ਸਬਦ ਨੂੰ ਗਾਵੇ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰੇ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ਕਰ ਕੇ ਰੀਝਾਵੈ। ਕਈ ਸਿਖ ਦਿਨੇ ਆਵਨਿ ਕਈ ਸਿਖੁ ਰਾਤੀ ਆਵਨਿ। ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਰੀਝ ਨਾਲ ਛਕਾਵੈ, ਬਸਤ੍ਰ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਸਤ੍ਰ ਦੇਵੈ। ਇਕ ਠੱਗ ਸੀ ਓਹੁ ਸਬਦੁ ਬਾਣੀ ਬਹੁਤੀ ਕੰਠ ਕਰਕੇ ਮੂਲੇ ਦੇ ਘਰਿ ਆਇਆ। ਮੂਲੇ ਨੇ ਬਹੁਤੀ ਸੇਵਾ ਟਹਿਲ ਕੀਤੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ {{nop}}<noinclude></noinclude> 05up7qz0509gvyh1ak4ehfw4vdwb8fe 250 75057 239421 239112 2026-10-09T12:13:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||25}} {{rule}}</noinclude>ਮੂਲੇ ਦੀ ਸਿਖਣੀ ਆਪਣੇ ਭੂਖਣ ਲਾਹ ਕੇ ਆਲੇ ਵਿਚ ਡੱਬਾ ਧਰਿਕੇ ਸੌਂ ਰਹੀ, ਤੇ ਮੂਲਾ ਭੀ ਸੌਂ ਰਹਿਆ। ਤਾਂ ਠਗੁ ਉਠ ਕੈ ਡਬਾ ਭੂਖਣਾ ਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉਠ ਚਲਿਆ। ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਬਾਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਨੂੰ ਤਾਲਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਤਾਲੀ ਮੂਲੇ ਪਾਸ ਹੈਸੀ, ਜਾਂ ਓਥੋਂ ਫੇਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਡੱਬਾ ਬਾਹਰ ਹੀ ਛਡ ਆਇਆ। ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਮੈਂ ਰਮਣੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁੰਜੀ ਦਿਓ। ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਕਹਿਆ ਬਾਹਰਿ ਨ ਜਾਵਹੁ ਏਥੇ ਹੀ ਰਮਣੇ ਫਿਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਮਣਾ ਮੈਂ ਸੁਟ ਘੱਤਾਂਗਾ, ਨਾਲੇ ਤੁਸਾਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਵਾਂਗਾ। ਤਾਂ ਓਸ ਆਖਿਆ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੁੰਜੀ ਦਿਓ। ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਨਾਲ ਹੋਇਕੈ ਤਾਲਾ ਖੋਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਡੱਬਾ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਿਆ। ਓਸ ਦੀ ਬਗਲ ਥੀਂ ਡੱਬਾ ਢਹਿ ਪਇਆ, ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੱਬਾ ਫੇਰ ਉਠਾਇ ਦਿਤਾ। ਝਲਾਂਘੁ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਦੀ ਸਿੱਖਣੀ ਉਠੀ ਤਾਂ ਵੇਖੇ ਭੂਖਣਾਂ ਦਾ ਡੱਬਾ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਨੂੰ ਲਗੀ ਪੁੱਛਣ, ਤਾਂ ਮੂਲੇ ਆਖਿਆ ਰਾਤੀਂ ਚੋਰ ਅਸਾਡੇ ਘਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਓਹੁ ਭੂਖਣ ਲੈ ਗਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸਿਖੁ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਕੈ ਉਠਿ ਗਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਤ ਮੈਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੈ। ਤਾਂ ਓਸ ਤ੍ਰੀਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੂਖਣ ਘੜਾਇ ਦਿਤੇ। ਸਾਹਿਬ ਮੂਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਤੁਧ ਮੇਰਾ ਪੜਦਾ ਢਕਿਆ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪੜਦਾ ਗੁਰੂ ਢਕੇਗਾ। ਤੁਸਾਂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਰੂਪ ਜਾਣਨਾ! ਸਬਦੁ ਸਤਿਗੁਰ ਦਾ ਰਿਦਾ ਜਾਣ ਕੈ ਸ੍ਰਵਨ ਮਨਨ ਕਰਨਾ। ਤੁਸਾਡਾ ਉਧਾਰੁ ਹੋਵੇਗਾ॥੨॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਪ੍ਰਿਥਾ ਖੇੜਾ}'''}} '''ਪ੍ਰਿਥਾ''' ਤੇ ਖੇੜਾ ਸੋਇਨੀ ਜਾਤ ਦੇ ਖੱਤ੍ਰੀ ਹੈਸਨਿ, ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਆਏ। ਅਗੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਵੀਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਹਜੂਰ ਆਇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਦਾ ਮਨੁ ਇਕਾਗਰ ਹੋਇ ਗਇਆ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਜਿਸ ਕਾਮਨਾ ਵਾਸਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ ਸੋ ਮੰਗੋ। ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: ਜੀ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ! ਅਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨੀ ਰਖੀਏ ਤੇ ਏਹੁ ਦਾਨੁ ਦਿਚੇ ਜੁ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅਸਾਰ ਜਾਣਕੇ ਅਸੀਂ ਮੰਗੀਏ ਕਛੁ ਨਹੀਂ। ਬਚਨੁ ਹੈ:- '''"ਅਣਮੰਗਿਆ ਦਾਨੁ ਦੀਜੈ ਦਾਤੇ ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰਾ।"''' {ਪੰਨਾ ੪੩੭} ਤੇਰੀ ਭਗਤਿ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨਿਖੁਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਅਗੇ ਭੀ ਸਿਖ ਖਾਇਕੇ ਆਏ ਹੈਂ ਤੇ ਹੁਣ ਭੀ ਖਾਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਅਗੇ ਭੀ<noinclude></noinclude> o1yvkj12dw2k1qczict2h4tb7316eqm 250 75058 239412 239150 2026-10-09T12:08:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||19}} {{rule}}</noinclude>ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਜਾਇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਚੁਗਦਾ। ਹੰਸਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਬਗੁਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਰਾਂ ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਥੇ ਮੋਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਚੁਗਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਹੈਨਿ ਜੋ ਇਕੀਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਚ ਹੈਨਿ, ਤੁਰੀਆ ਗੁਣ ਵਿਚ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਜੇ ਕੁਸੰਗੀ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਕਰ ਕੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੇ ਵਿਖਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਭੀ ਹੈਨਿ ਤੇ ਓਥੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਰਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦਾ ਤਾਂ ਓਥੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਆਣਿ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨਿ। ਕੰਚਨ ਹੋਰਸ ਨੂੰ ਕੰਚਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਜੋ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹੈਨਿ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਨ ਕਰਿ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਿਵੇਂ ਬਾਵਨ ਚੰਦਨ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਂਸ ਦੇ ਵਿਚ ਚਾਰ-ਵਿਕਾਰ ਹੈਨਿ ਸੋ ਚੰਦਨ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦਾ। ਇਕੁ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵਿਚੋਂ ਪੋਲਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਵਿਚ ਗੰਢਾਂ ਹੈਨਿ; ਚੌਥਾ ਵਰਨ ਦੋਖੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਖਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਨੋਂ ਜਲਦੇ ਹੈਨ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਣਸਪਤੀ ਭੀ ਜਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰੁ ਗੁਰੂ ਸਿਖ ਚੈਤੰਨ ਹੈਨ, ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਜੋ ਸਾਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖੋਟੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਛੋਡ ਦੇਂਦੇ ਹੈਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੀ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਫੇਰ ਉਹ ਕੁਸੰਗ ਵਿਚ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ॥੧੦॥ {{nop}} {{center|◀■▶}}<noinclude></noinclude> 2vahwqbe7n71r5lb8jtqim3mn271mat 250 75059 239409 239094 2026-10-09T12:07:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||17}} {{rule}}</noinclude>ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ, ਪਿਛਲਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸੁ ਹੋਂਦਾ ਹੈ, ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਤੇ ਮੀਰਾਂ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦੇ ਘਰਿ ਜਨਮੁ ਲੈਂਦੇ ਹੈਨ, ਪਰੁ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਓਹੁ ਭੀ ਚਰਨਾਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਕੇ ਸਿਖ ਹੋਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਸਬਦੁ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਅਵਿਦਿਆ ਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਤਰਦੇ ਹੈਨ ਪਰ ਵਿਖਾਈ ਫੇਰ ਵਿਖਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਕੋਇਲ ਆਂਡੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਣੀ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚ ਪਾਇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰੁ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਉਡਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨ ਤਾਂ ਪਾਸ ਆਨ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਇਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕੋਇਲ ਨੂੰ ਜਾਇ ਮਿਲਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਸਬਦੁ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇ ਮਿਲਦੇ ਹੈਨਿ। ਤਿਵੇਂ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਬਗੁਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਡ ਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਰਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈਨ ਤੇ ਓਥੇ ਓਨਾਂ ਦੀ ਚੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਮੋਤੀ ਆਣ ਚੁਗਦੇ ਹੈਨ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿਖ ਵਿਖਈਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਤਿਆਗ ਕੇ ਫੇਰ ਸਬਦੁ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤੈਸੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਬਣਾਇ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਨਿਤ ਸਿਖ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਸਿਮਰਣ ਕਰਦੇ ਹੈਨ, ਵਿਚੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਹੋ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਜੈਸੇ ਫਲ ਤਰੋਵਰ ਥੀਂ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੋ ਕੇ ਨਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੈਸੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿਖ ਜਗਤ ਤੋਂ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭੂਤ ਭਵਿਖ ਵਰਤਮਾਨ ਤ੍ਰਿਹਾਂ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੋਝੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਣਾਂਵਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਿਮਾਣੇ ਹੋ ਵਰਤਦੇ ਹੈਨ। ਓਹੁ ਜਾਤੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈਨ, ਪਿਛਲਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਰਖਦੇ ਹੈਨਿ, ਪਰੁ ਲਖਾਂਵਦੇ ਨਹੀਂ॥੯॥ {{nop}} {{center|◀■▶}}<noinclude></noinclude> i1322nrwbk5y42jzvc28podg4zqzqti 250 75060 239426 239158 2026-10-09T12:19:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|28||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਛੁਡਾਓ। ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਗੁਰ ਪੀਰ ਆਖਣਗੇ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਅਰੋਗ ਹੈਸਨਿ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਸਾਨੂੰ ਪੁਕਾਰਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਾਂ ਜੁ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਭਜਨੁ ਕਰਹੁ, ਪਰਮੇਸਰ ਨਮਿਤ ਦਾਨੁ ਦੇਵਹੁ, ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਹੁ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਅਸਾਡਾ ਕਹਿਆ ਮੰਨਦੇ ਨਹੀਂ ਸੇ ਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰ ਜਾਣਦੇ ਸੇ, ਹੁਣ ਭੀ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖੋ। ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬਾਏਂ ਪਾਸੇ ਦੇਖੋਗੇ, ਓਥੇ ਅਗੇ ਕੁਟੰਬੀ ਮਾਰੀਦੇ ਹੋਵਨਿਗੇ। ਤਾਂ ਓਹੁ ਆਖਣਗੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣਿਆਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਓਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਅਗੇ ਹੱਥ ਅਡੋਗੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੂੰ ਅਸਾਨੂੰ ਬਖਸ਼ੁ। ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ ਨੂੰ ਪਕੜਕੇ ਅਨ੍ਹੇਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਪਾਇ ਦੇਈਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸਾਂ ਕੀਂ ਰੋਜ਼ੇ ਬਰ੍ਤ ਕਰਾਈਅਨਿਗੇ। ਜੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਮਰਦਾਨਾ ਹੋਵੈਂ ਤਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗੁ ਕਰੈਂ, ਤੇ ਸਬਦੁ ਪਾਇਕੋ ਰਾਗ ਨੂੰ ਗਾਵੈਂ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਅਸੀਂ ਦੁਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਾਂਗੇ। ਤਾਂ ਉਸ ਆਖਿਆ: ਜੀ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸਾਡੀ ਰਜਾਇ ਹੋਵੈ। ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਤੇਰਾ ਨਾਉ ਅਸਾਂ ਮਰਦਾਨਾ ਰਖਿਆ ਹੈ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਭਜਨੁ<ref>ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰ ਨਵੇਂ ਹਨ, ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।</ref> ਕਰੁ, ਤੇਰੇ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਦੀ ਭੀ ਤੇ ਤੇਰੀ ਭੀ ਅਸੀਂ ਖਬਰ ਲੇਵਾਂਗੇ। ਤਾਂ ਮਰਦਾਨਾ ਬਾਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਬੋਲਿਆ:- {{Block center|<poem>'''“ਪੰਜਿ ਨਿਵਾਜਾ ਵਖਤ ਪੰਜਿ ਪੰਜਾ ਪੰਜੇ ਨਾਉ ॥''' '''ਪਹਿਲਾ ਸਚੁ ਹਲਾਲ ਦੁਇ ਤੀਜਾ ਖੈਰ ਖੁਦਾਇ॥''' '''ਚਉਥੀ ਨੀਅਤਿ ਰਾਸਿ ਮਨੁ ਪੰਜਵੀਂ ਸਿਫਤਿ ਸਨਾਇ॥''' '''ਕਰਣੀ ਕਲਮਾ ਆਖਿ ਕੈ ਤਾ ਮੁਸਲਮਾਣੁ ਸਦਾਇ॥''' '''ਨਾਨਕ ਜੇਤੇ ਕੂੜਿਆਰ ਕੂੜੈ ਕੂੜੀ ਪਾਇ॥੩॥''' {{right|{ਪੰਨਾ ੧੪੧} }}</poem>}} ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਆਖਿਆ ਮਰਦਾਨਿਆਂ ਪਹਿਲੀ ਨਿਵਾਜ ਸਚੁ ਕਮਾਵਣਾ। ਦੂਜੀ ਨਿਵਾਜ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਖਾਵਣੀ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰ ਕੁਹਣਾ, ਹਲਾਲੁ ਕਰਣਾ। ਤੀਜਾ ਸਭਸੇ ਦਾ ਭਲਾ ਚਿਤਵਣਾ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਨਮਿਤ ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ। ਚੌਥੇ ਸੁਧ ਮਨਸ ਰਖਣਾ, ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੇ। ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਜੈ ਸ੍ਵਾਸ ਹੈਨਿ ਸੋ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਸਿਫਤ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਫਤਿ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰਣੇ। ਆਯੂ ਭਲਿਆਂ {{nop}} {{bar|3}}<noinclude></noinclude> t6vxyp6o91xk3z8gwtxnbajbqb18uq9 250 75061 239431 238682 2026-10-09T12:26:12Z Harchand Bhinder 2624 239431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||31}} {{rule}}</noinclude>ਲਹਿਣਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਖਾਨ ਆਖਿਆ: ਭਾਈ ਇਹ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਵਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਦਿਵਾਨਗੀ ਭੀ ਦਿਓ। ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਕਹਿਆ: ਮੈਂ ਤੁਸਾਡਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੇ ਵਿਸਾਹ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਮੋਦੀਖਾਨਾ ਸਭ ਛੋਡ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਜੇ ਸੰਤਾਂ ਪਾਸ ਜਾਏ ਤਾਂ ਓਥੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਰਹੇ। ਇਕਸ ਦਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਬਾਬੇ ਜੀ ਨੂੰ ਸਦਾਇ ਭੇਜਿਆ ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਜੀ ਦੇ ਬੈਠਿਆਂ ਕਾਜ਼ੀ ਭੀ ਆਇਆ, ਤੇ ਖਾਨ ਭੀ। ਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਪੜਨਿ ਲਗੇ, ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਦੇਖ ਕੇ ਹੱਸਿਆ। ਤਾਂ ਕਾਜੀ ਕਹਿਆ: ਦੇਖਿਆ ਖਾਨ! ਏਹੁ ਕਾਫਰੁ ਅਸਾਡੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਨੂੰ ਹਸਿਆ ਹੈ। ਤਾਂ ਖਾਨ ਪੁਛਿਆ: ਬਾਬਾ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਅਸਾਡੀ ਨਿਮਾਜ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹਸੇ ਹੋ? ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਹਿਆ: ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ ਉਜੂ ਕਰਦੇ ਸੇ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸਾਡਾ ਮਨੁ ਨਿਮਾਜ਼ ਵਲ ਹੈਸੀ, ਤਾਂ ਤੁਸਾਡੇ ਉਪਰ ਖੁਦਾਇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਨਿਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸਾਡੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਪਈ। ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਜੀ ਕਹਿਆ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂੰ: ਇਮਾਮੁ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਸੋ ਤੇਰੇ ਘਰ ਘੋੜੀ ਸੂਈ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਖੂਹ ਹੈਸੀ, ਤੇਰਾ ਧਿਆਨੁ ਓਧਰ ਗਇਆ ਸੀ, ਮਤੁ ਮੇਰੀ ਵਛੇਰੀ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੈ! ਜੇ ਇਮਾਮ ਦਾ ਮਨੁ ਰਹਿਆ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਕਿਥੋਂ ਕਬੂਲ ਪਵੇ? ਤਾਂ ਖਾਨ ਕਹਿਆ: ਕਾਜੀ ਏਹੁ ਕੋਈ ਵਲੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੈ। ਤਾਂ ਕਾਜੀ ਕਹਿਆ: ਜੇ ਵਲੀ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਅਸਾਡੀ ਸ਼ਰਾ ਦੀ ਆਨ ਮੰਨੇ। ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਬਾ ਜੀ ਵੇਈਂ ਵਿਚ ਨਾਵਣਿ ਗਇਆ; ਅੱਠ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾਧਿ ਲਾਇਕੇ ਜਲ ਰੂਪ ਹੋਇਕੇ ਬੈਠ ਰਹਿਆ। ਖਾਨ ਨੂੰ ਖਬਰ ਪਹੁੰਚੀ। ਖਾਨ ਓਥੇ ਮਹਾਂ ਜਾਲ ਪਾਇ ਰਹਿਆ, ਤਾਂ ਭੀ ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਾਹਰਿ ਨ ਨਿਕਸੇ। ਤਾਂ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਹਾੜੇ ਓਥੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲੇ; ਤਾਂ ਖਾਨ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਕਾਜੀ ਨਾਲਿ ਗਇਆ, ਤਾਂ ਕਾਜੀ ਕਹਿਆ: ਏਹੁ ਕੋਈ ਜਾਦੂ ਵਾਲਾ ਫਕੀਰੁ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਖਾਨ ਤੂੰ ਭੁੱਲਾ ਹੈਂ। ਤਾਂ ਕਾਜੀ ਪੁਛਿਆ: ਨਾਨਕ ਤੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈਂ? ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਬੋਲਿਆ: {{Block center|<poem>“'''ਕੋਈ ਆਖੈ ਭੂਤਨਾ ਕੋ ਕਹੈ ਬੇਤਾਲਾ॥''' '''ਕੋਈ ਆਖੈ ਆਦਮੀ ਨਾਨਕੁ ਵੀਚਾਰਾ॥''' '''ਭਇਆ ਦਿਵਾਨਾ ਸਾਹ ਕਾ ਨਾਨਕੁ ਬਉਰਾਨਾ॥''' '''ਹਉ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਨਾ॥'''” {{right|(ਪੰਨਾ ੯੯੧)}}</poem>}}<noinclude></noinclude> 9ex0oak6b1khd1s3v2h2go4axzyjxmk 239432 239431 2026-10-09T12:27:21Z Harchand Bhinder 2624 239432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||31}} {{rule}}</noinclude>ਲਹਿਣਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਖਾਨ ਆਖਿਆ: ਭਾਈ ਇਹ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਵਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਦਿਵਾਨਗੀ ਭੀ ਦਿਓ। ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਕਹਿਆ: ਮੈਂ ਤੁਸਾਡਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੇ ਵਿਸਾਹ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਮੋਦੀਖਾਨਾ ਸਭ ਛੋਡ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਜੇ ਸੰਤਾਂ ਪਾਸ ਜਾਏ ਤਾਂ ਓਥੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਰਹੇ। ਇਕਸ ਦਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਬਾਬੇ ਜੀ ਨੂੰ ਸਦਾਇ ਭੇਜਿਆ ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਜੀ ਦੇ ਬੈਠਿਆਂ ਕਾਜ਼ੀ ਭੀ ਆਇਆ, ਤੇ ਖਾਨ ਭੀ। ਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਪੜਨਿ ਲਗੇ, ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਦੇਖ ਕੇ ਹੱਸਿਆ। ਤਾਂ ਕਾਜੀ ਕਹਿਆ: ਦੇਖਿਆ ਖਾਨ! ਏਹੁ ਕਾਫਰੁ ਅਸਾਡੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਨੂੰ ਹਸਿਆ ਹੈ। ਤਾਂ ਖਾਨ ਪੁਛਿਆ: ਬਾਬਾ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਅਸਾਡੀ ਨਿਮਾਜ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹਸੇ ਹੋ? ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਹਿਆ: ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ ਉਜੂ ਕਰਦੇ ਸੇ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸਾਡਾ ਮਨੁ ਨਿਮਾਜ਼ ਵਲ ਹੈਸੀ, ਤਾਂ ਤੁਸਾਡੇ ਉਪਰ ਖੁਦਾਇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਨਿਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸਾਡੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਪਈ। ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਜੀ ਕਹਿਆ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂੰ: ਇਮਾਮੁ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਸੋ ਤੇਰੇ ਘਰ ਘੋੜੀ ਸੂਈ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਖੂਹ ਹੈਸੀ, ਤੇਰਾ ਧਿਆਨੁ ਓਧਰ ਗਇਆ ਸੀ, ਮਤੁ ਮੇਰੀ ਵਛੇਰੀ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੈ! ਜੇ ਇਮਾਮ ਦਾ ਮਨੁ ਰਹਿਆ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਕਿਥੋਂ ਕਬੂਲ ਪਵੇ? ਤਾਂ ਖਾਨ ਕਹਿਆ: ਕਾਜੀ ਏਹੁ ਕੋਈ ਵਲੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੈ। ਤਾਂ ਕਾਜੀ ਕਹਿਆ: ਜੇ ਵਲੀ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਅਸਾਡੀ ਸ਼ਰਾ ਦੀ ਆਨ ਮੰਨੇ। ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਬਾ ਜੀ ਵੇਈਂ ਵਿਚ ਨਾਵਣਿ ਗਇਆ; ਅੱਠ ਦਿਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾਧਿ ਲਾਇਕੇ ਜਲ ਰੂਪ ਹੋਇਕੇ ਬੈਠ ਰਹਿਆ। ਖਾਨ ਨੂੰ ਖਬਰ ਪਹੁੰਚੀ। ਖਾਨ ਓਥੇ ਮਹਾਂ ਜਾਲ ਪਾਇ ਰਹਿਆ, ਤਾਂ ਭੀ ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਾਹਰਿ ਨ ਨਿਕਸੇ। ਤਾਂ ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਹਾੜੇ ਓਥੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲੇ; ਤਾਂ ਖਾਨ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਕਾਜੀ ਨਾਲਿ ਗਇਆ, ਤਾਂ ਕਾਜੀ ਕਹਿਆ: ਏਹੁ ਕੋਈ ਜਾਦੂ ਵਾਲਾ ਫਕੀਰੁ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਖਾਨ ਤੂੰ ਭੁੱਲਾ ਹੈਂ। ਤਾਂ ਕਾਜੀ ਪੁਛਿਆ: ਨਾਨਕ ਤੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈਂ? ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਬੋਲਿਆ: {{Block center|<poem>“'''ਕੋਈ ਆਖੈ ਭੂਤਨਾ ਕੋ ਕਹੈ ਬੇਤਾਲਾ॥''' '''ਕੋਈ ਆਖੈ ਆਦਮੀ ਨਾਨਕੁ ਵੀਚਾਰਾ॥''' '''ਭਇਆ ਦਿਵਾਨਾ ਸਾਹ ਕਾ ਨਾਨਕੁ ਬਉਰਾਨਾ॥''' '''ਹਉ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਨਾ॥'''” {{right|{ਪੰਨਾ ੯੯੧} }}</poem>}}<noinclude></noinclude> ajh4nmn9j1u48w3rbuki51861c9m85j 250 75062 239427 239154 2026-10-09T12:20:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||29}} {{rule}}</noinclude>ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲ ਕਰਨੀ। ਏਹੋ ਕਲਮਾਂ ਹੈਨਿ, ਜੇ ਇਉਂ ਵਰਤੇਂਗਾ ਤਾਂ ਦੋਜਕੁ ਨ ਜਾਵੇਗਾ॥੪॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਪ੍ਰਿਥੀ ਮੱਲੂ, ਰਾਮਾ ਡਿਡੀ}'''}} '''ਪ੍ਰਿਥੀ''' ਮਲੁ ਸਹਗਲੁ ਤੇ ਰਾਮਾ ਡਿਡੀ ਏਹ ਭੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਜੀ ਥੀਂ ਵਰੁਸਾਣੇ ਹੈਨਿ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਓਸ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਦਰਸਨੁ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਏਨਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਸਾਂਨੂੰ ਇਜੇਹਾ ਸੁਖਾਲਾ ਰਾਹੂ ਦੱਸੋ ਜੋ ਅਸੀਂ ਬਿਸਨ ਨਾਲਿ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋਈਐ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿਆ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਤਪੁ ਹੈ ਜੋ ਨੰਗਾ ਰਹਿਣਾ, ਭੁੱਖਾ ਮਰਣਾ, ਜਲ ਵਿਚ ਬੈਠਣਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਭੀ ਜੋ ਸਹਕਾਮ ਹੈਨਿ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਧਾਂ ਸਿਧਾਂ ਫੁਰਦੀਆਂ ਹੈਨਿ, ਤੇ ਜੋ ਨਿਹਕਾਮ ਹੈਨਿ, ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਦਾ ਸੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਥਮੇ, ਏਹੁ ਤਪੁ ਕਰਣਾ ਕਠਨ ਹੈ। ਬਹੁਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਫੁਰ ਆਂਵਦਾ ਹੈ। ਤਾਂਤੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਸੀ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਕਰੋ, ਤੁਸਾਡਾ ਤੁਰਤ ਕਲਿਆਣੁ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕਹਿਆ ਜੀ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਅਰੁ ਭਗਤਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਅੱਖੀ ਨੌਂ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ, ਤੇ ਕਰਨਾ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਉਸਤਤਿ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ, ਤੇ ਹਥਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਜਾਰੀ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਤੇ ਕੁਸੰਗ ਵਲੋਂ ਹਟਾਵਣਾ', ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਪੋਥੀਆਂ ਗਿਰੰਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ ਵਲਿ ਜੋੜਨਾ ਤੇ ਰਸਨਾ ਨੂੰ ਝੂਠ ਥੀਂ ਮੋੜਕੇ ਮਿਠੇ ਬੋਲਣ ਤੇ ਸਿਫਤ ਵਲਿ ਜੋੜਨਾ, ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲਿ ਜੋੜਨਾ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵਣਾ। ਏਹੁ ਰਾਜਸੀ ਤਪੁ ਹੈ। ਤੇ ਸਾਂਤਕੀ ਤਪੁ ਕਿਆ ਹੈ? ਜੋ ਪੁਰਖੁ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਨਾਮ ਵਲਿ ਕਿ ਬਾਣੀ ਵਲਿ ਧਿਆਨੁ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੁ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਵਾਸ਼ਨਾਂ ਵਲੋਂ ਬਾਰੰਬਾਰ ਹਟਾਇਕੈ ਤੇ ਨਾਮ ਵਲਿ ਜੋੜਨਾ ਤੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਥੱਕਣਾ ਜੇ ਮਨੁ ਤਾਂ ਜੁੜਤਾ ਨਹੀਂ। ਏਸੇ ਮਨ ਨੂੰ ਥਕਾਵਣਾ, ਜਿਉਂ ਕਰ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਸਾਲਾ ਖਵਾਵਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਓਹ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟ ਸੁੱਟ ਘੱਤਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਖੁਲਾਵਣ ਵਾਲਾ ਢਿੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਭਾਉ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹਥੁ ਪਾਈ ਰਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘੋੜਾ ਥੱਕ ਕੇ ਮਸਾਲਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਖੁਲਾਵਣ ਵਾਲਾ ਓਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਛੋਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘੋੜਾ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਭੀ ਸੁਟ ਘੱਤਦਾ<noinclude></noinclude> 4aocd5bi3beynffb8hvw52fraavuy0f 250 75066 239428 239157 2026-10-09T12:21:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|30||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਹੈ। ਪਰ ਮਸਾਲਾ ਖਵਾਇਕੇ ਜਾਂ ਕਾਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੋਗੁ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੈਸੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਰਵਾਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਹਟਾਂਵਦਾ ਤੇ ਸਬਦ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਜੋੜਦਾ ਰਹੇ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਮਝ ਦੇਵੈਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਰੋਗੁ ਕਾਟੀਐਗਾ। ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਨੇ ਏਹੋ ਬਚਨੁ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਲੀਤਾ ਜਿਥੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਹੋਵੈ ਤਿਥੇ ਤੁਰ ਜਾਵਨਿ। ਨਾਲੇ ਟਹਿਲ ਕਰਨੀ, ਸਾਥ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸੁ ਕਰਨਾ। ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਲਿਆਣ ਹੋਆ॥੫॥</poem>}} {{center|'''ਅਗੇ ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਂ ਲੋਦੀ}'''}} '''ਦੌਲਤ''' ਖਾਂ ਲੋਦੀ ਸੁਲਤਾਨ ਪੁਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਓਸ ਜਾਗਾ ਦਾ ਸਿਰਦਾਰੁ ਸੀ ਤੇ ਜੈਰਾਮ ਬਾਬੇ ਜੀ ਦਾ ਬਹਣੋਈ ਸੀ, ਓਸ ਦਾ ਮੋਦੀ ਖਾਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਓਥੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਗਏ ਤਾਂ ਜੈਰਾਮ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੋਦੀ ਖਾਨੇ ਦਾ ਕੰਮੁ ਬਾਬੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਆ। ਬਾਬੇ ਦੇ ਅਗੇ ਸਭੇ ਵਟੇ ਆਣਿ ਰਖੇ। ਜਦ ਬਾਬੇ ਪਾਉ ਦਾ ਵੱਟਾ ਡਿਠਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਧੰਨੁ ਏਹੁ ਵੱਟਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹ ਆਪ ਨੂੰ ਘੱਟਿ ਸਦਾਇਆ ਹੈ। ਪੈਰ ਜੋ ਸਭਨਾ ਅੰਗਾਂ ਥੀਂ ਨੀਵੇਂ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਹੋਰਨਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਤੇ ਜੋ ਸਾਧ ਸੰਤ ਓਸ ਸ਼ਹਰ ਆਵਨਿ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਤੇ ਬਸਤ੍ਰਾਂ ਤੀਕ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਦਉਲਤ ਖਾਂ ਦੇ ਖਰਚ ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਨਮਿਤ ਖ਼ੈਰਾਇਤ ਬਹੁਤ ਹੋਵੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਖਾਨ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਜੋ ਹੈਸੀ ਜਾ ਕੈ ਖਾਨ ਪਾਸ ਪੁਕਾਰਿਆ: ਜੀ ਜੈਰਾਮ ਦਾ ਜੋ ਸਾਲਾ ਇਕੁ ਆਇਆ ਹੈ; ਅਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਧਨੁ ਜੋ ਹੈਸੀ ਸਭ ਫਕੀਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁਟਾਇ ਦਿਤਾ ਹੈ ਸੁ। ਸਿਪਾਹ ਦਾ ਖਰਚੁ ਸੌ ਰੁਪਯਾ ਰੋਜ਼ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੈਰਾਇਤ ਪੰਜ ਪੰਜ ਸੈ ਰੁਪਯਾ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਜਾ ਖਾਨ ਨੇ ਜੈਰਾਮ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਧ ਅਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਧਨੁ ਖਰਚੁ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਦਿਵਾਨ ਨਾਲ ਲੇਖਾ ਕਰੋ, ਜੈਰਾਮ ਨੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਕਹਿਆ: ਖਾਨੁ ਲੇਖਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਬਾਬੇ ਕਹਿਆ: ਮੈਂ ਲੇਖਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਤਾਂ ਜਬ ਬਾਬੇ ਪਾਸੋਂ ਲੇਖਾ ਲੀਤਾ ਤਾਂ ਦਸੂਣੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭੇ ਘਰਿ ਵਿਚ ਭੀ ਪਏ ਹੈਨਿ ਤੇ ਜਿਤਨੀ ਖਾਨ ਥੀਂ ਮਾਇਆ ਲੀਤੀ ਹੈ ਓਹੁ ਭੀ ਖਾਨ ਦੇ ਖਰਚ ਲਗੀ ਹੈ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੱਯਾ ਵਧੀਕ ਭੀ ਖਾਨ ਵਲਿ<noinclude></noinclude> 520smw2df8s7uy0c59rxvb6l1ueifg4 250 75068 239422 239159 2026-10-09T12:14:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|26||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>ਖਾਵਨਿਗੇ। ਅਸਾਨੂੰ ਏਹੁ ਦਾਨੁ ਦਿਚੈ ਜੁ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਅਸਾਨੂੰ ਮਿਠਾ ਲਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਣ ਦੀ ਆਸਾ ਨਿਵਿਰਤ ਹੋਵੈ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਰਹੀਏ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਅਸਾਡੇ ਚਰਨ ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ, ਤੁਸਾਂ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਧਰਮਸਾਲਾ ਦੁਇ ਵੇਲੇ ਟੁਰ ਜਾਵਣਾ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਪਰਮੇਸਰ ਵਿਚ ਭੇਦੁ ਨਹੀਂ ਜਾਨਣਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਅਥਿਤਾਂ ਸਿਖਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਖਾਵਣਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨਿ ਹੋ, ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ ਸਰਗੁਣ ਹੈ ਤੇ ਸਬਦੁ ਮੇਰਾ ਰਿਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਗੁਣ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲਿ ਮਿਲੋਗੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਭੀ ਵਿਛੁੜੋਗੇ ਤੇ ਜੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਮਿਲੋਗੇ ਤਾਂ ਵਿਛੜੋਗੇ ਨਹੀਂ॥੩॥ {{center|'''ਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚਲੀ {ਮਰਦਾਨਾ}'''}} '''ਇਕ''' ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਰਾਇ ਭੋਏਂ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਇਕ ਡੂੰਮ ਆਇਕੈ ਰਬਾਬੁ ਵਜਾਇਆ ਤੇ ਰਾਗੁ ਅਲਾਪਿਆ, ਤਿਸ ਦਾ ਰਾਗੁ ਸੁਣਿ ਕੈ ਮਨੁ ਇਕਾਗਰ ਹੋਇਆ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਭਾਈ ਤੇਰਾ ਨਾਉਂ ਕਿਆ ਹੈ? ਤਾਂ ਓਸ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਜੀ ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ ਦਾਨਾ ਮੀਰਾਸੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਬਚਨੁ ਹੋਇਆ: ਤੂੰ ਰਬਾਬੁ ਭਲੀ ਵਜਾਇੰਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਭਲੀ ਸੋਝੀ ਹੈ, ਪਰੁ ਜੇ ਤੂੰ ਅਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਕਰੇਂ ਤੇ ਏਹ ਰਾਗ ਸਬਦ ਪਾਇਕੈ ਗਾਵੈਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਦੀਨ ਦੂਨੀ ਵਿਚ ਉਧਾਰ ਕਰੀਏ। ਤਾਂ ਓਸ ਆਖਿਆ: ਜੀ ਅਸੀਂ ਧਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਗ ਸੁਣਾਇਕੈ ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਲਿਆਂਵਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਧੀਆਂ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਪੰਜ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੀਹ ਰੋਜੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਨੂੰ ਰਖਦੇ ਹਾਂ, ਅਸਾਡਾ ਦੀਨ ਦਾ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਦਾਸੀ ਕੀਤੀ ਚਾਹਨਾ ਹੈਂ ਅਸੀਂ ਜੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲਿ ਲਗਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜੋ ਕੁਟੰਬੀ ਹੈਨਿ, ਸੋ ਸਭ ਭੁਖ ਨਾਲਿ ਮਰ ਜਾਵਨਿਗੇ ਤੇ ਅਗੋਂ ਨਿਵਾਜ ਰੋਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੀਨ ਭੀ ਤੇ ਦੁਨੀ ਭੀ ਅਸਾਡੇ ਦੋਵੈਂ ਜਾਵੈਂਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਧਾਰੁ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋਗੇ? ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨ ਕੀਤਾ: ਦਾਨਿਆਂ ਤੂੰ ਦਿਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਏਹੁ ਦਿਵਾਨਿਆਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਤਿ ਹੈ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰੁ ਚੁੱਕ ਲੀਤਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਭਨਾਂ<noinclude></noinclude> 8zgs84y6nyjntelpkouctak559g7rjf 250 75069 239424 239141 2026-10-09T12:15:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||27}} {{rule}}</noinclude>ਜੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਦੂਜਾ ਤੁਧ ਕਹਿਆ ਜੋ ਨਿਵਾਜ ਰੋਜਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੈਗਾ, ਤਾਂ ਆਖ ਵੇਖਾਂ ਨਿਮਾਜ਼ ਤੇ ਰੋਜੇ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤਨੇ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾ ਜਗਤ ਵਿਚ ਆਂਵਦਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਅਗੋਂ ਉਸ ਡੂਮ ਆਖਿਆ ਜੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਰੋਜ਼ੇ ਦਾ ਅਰਥ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪਰ ਇਤਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੰਜ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਨਿਤ ਆਂਵਦੀ ਹੈ, ਇਕੁ ਮਹੀਨਾ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਰੋਜ਼ੇ ਨਿਤ ਵਰਸ ਦੇ ਵਰਸ ਜਗਤੁ ਵਿਚ ਆਂਵਦੇ ਹੈਨਿ ਤਾਂ ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਹੋਰਸ ਵੇਲੇ ਨਿਮਾਜ ਤੇ ਰੋਜ਼ੇ ਕਿਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਤਾਂ ਉਸ ਆਖਿਆ ਜੀ ਓਹੁ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨਿ। ਬਚਨੁ ਹੋਆ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦਾ ਘਰੁ ਕੌਨੁ ਹੈ? ਓਸ ਆਖਿਆ ਜੀ ਮੈਂ ਡਿਠਾ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਬਚਨੁ ਕੀਤਾ: ਖ਼ੁਦਾਇ ਦਾ ਘਰੁ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਰਿਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਤ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹੈਨਿ; ਜੋ ਤ੍ਰਾਸ ਸ੍ਵਾਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹੈਨਿ ਸਦਾ ਨਿਮਾਜ਼ ਓਨਾਂ ਦੇ ਰਿਦੇ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਸੰਤ ਜੋ ਸਦਾ ਸੰਜਮ ਨਾਲਿ ਅਹਾਰੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ, ਸਦਾ ਰੋਜੇ ਓਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੈਨ। ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗੁ ਕਰਦੇ ਹੈਨਿ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮੁ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਚਨ ਹੋਆ<ref>ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਮੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਰੋਜ਼ੇ ਤੋਂ ਕੱਢਕੇ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਵਲ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ 'ਪੰਜ ਨਿਵਾਜਾਂ' ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਚਲ ਕੇ ਕਰਨਗੇ।</ref>: ਦਾਨਿਆਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪੁਛਨਿਗੇ, ਤੁਸਾਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁਖਾ ਜਨਮੁ ਦਿਤਾ ਸੀ ਤੇ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਦਿਤੇ ਸਨਿ ਤੇ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ੍ਵਾਸ ਅਜਾਂਈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੁਸਾਂ ਭਜਨੁ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਦਾਰਥ ਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਨਮਿਤ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿਤੇ? ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖ ਨ ਸਕੋਗੇ ਤੇ ਹਥ ਦੋਨੋਂ ਕਮਰ ਤੇ ਰਖਕੇ ਖੜੇ ਰਹੋਗੇ। ਤਾਂ ਫਰੇਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇਗੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਤਾਂ ਮਾਰੀਦੇ ਹੋਏ ਗੋਡਿਆਂ ਪਰਨੇ ਡਿਗ ਪਵੋਗੇ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਫਰੇਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੋਵੈਗੀ; ਫੇਰ ਓਹੁ ਮਾਰਨਿ ਲਗਨਿਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰ ਦੇ ਪਰਨੇ ਡਿਗ ਪਵੋਗੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਠ ਖੜਾ ਕਰਨਿਗੇ। ਫੇਰ ਪੁਛਨਗੇ ਤੁਸੀਂ ਆਰਜਾ ਬਿਰਥੀ ਕਿਉਂ ਗਵਾਈ? ਜਦ ਦੋਇ ਤਿੰਨ ਵੇਰੀ ਮਾਰ ਕੇ ਉਠਾਈਓਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖੋਗੇ। ਉਥੇ ਗੁਰ ਪੀਰ ਮੁਰਸ਼ਿਦ ਪੈਕੰਬਰ ਖੜੋਤੇ ਹੋਵਨਿਗੇ, ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਅਗੇ ਤੁਸੀਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋਗੇ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੁਸਾਡੇ ਸਿਖ ਮੁਰੀਦ ਹੋਏ ਸਾਂ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਅਸਾਨੂੰ<noinclude></noinclude> ecq788vgw61vkorachgp10uueqmczsg 250 75180 239447 237571 2026-10-09T13:32:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||153}} {{rule}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{Multicol}} ਮੁਰਾਰੀ ਅਣਦ 118 ਮੁਰਾਰੀ ਧੌਣ .. 103 ਮੂਲਾ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ 81 ਮੂਲਾ ਕਪੂਰ 70 ਮੁਲਾ ਕੀੜ 24 ਮੂਲਾ ਧਾਵਣ 72 ਮੂਲਾ ਬੇਰੀਂ 110 ਮੂਲਾ ਮਹਾਂਪੁਰਖ 76 ਮੇਹਰਾ 100 ਮੋਹਣ (ਲਾਹੌਰ ਦਾ) 88 ਮੋਹਣਕੁੱਕ 88 ਮੋਹਣ (ਢਾਕੇ ਵਾਲਾ) 146 ਮੰਗੀਣਾ ਸੇਠ ..112 ਮੰਞ 93 ਰਾਮਦਾਸ 111 ਰਾਮਦਾਸ ਭੰਡਾਰੀ 72 ਰਾਮਾ 69 ਰਾਮਾ ਝੰਝੀ 104 {{Multicol-break}} ਰਾਮਾ ਡਿੰਡੀ 29 ਰਾਮੂ ਕੋਹਲੀ (ਸੁਲ:).81 ਰਾਮੂ ਡੱਲੇ ਵਾਲਾ ............... 54, 55 ਰੂਪ ਚੰਦ ਸਰਹੰਦੀ) 112 ਰੇਖ ਰਾਉ 111 ਲਘੂ ਪਟੋਲੀਆ 107 ਲਟਕਣ ਘੂਰਾ 103 ਲਟਕਣ ਬਿੰਦਰਾਉ . 119 ਲਧਾ ਪਰਉਪਕਾਰੀ .107 ਲਾਲਾ ਸੇਠੀ......................104 ਲਾਲਾ ਢਿਲੋਂ ਚੌਧਰੀ ਪੱਟੀ 84 ਲਾਲੂ ਬੁਧਵਾਰ 91 ਲਾਲੂ ਵਿੱਜ .......65 ਲੰਗਾਹ ਢਿਲੋਂ ਚੌ: ਪੌਂਟੀ 84 ਵਿਸ਼ਨ ਦਾਸ 57 ਵੇਸਾ ਭਾਰਦੁਆਜ 79 ਵੇਗਾ ਪਾਸੀ ਡੱਲਾ 55 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude></noinclude> 6cjqez53rw6s2g1utpnsq1d0e3jk6w0 250 75181 239509 237572 2026-10-10T00:25:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||149}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{Multicol}} ਹੇਮੂ ਸੁਇਨੀ 104 ਕਟਾਰਾ ਸਰਾਫ, 103 ਕਟਾਰੂ ਮਲਕ 136 ਕਪੂਰ ਦੇਵ 86 ਕਲਿਆਣ ਸੂਦ 108 ਕਲਿਆਣਾ,.. 119 ਕਾਲਉ ਕਾਕਾ .......100 ਕਾਲਾ100 ਕਾਲੂ ਕੋਹਲੀ 108 ਕਾਲੂ ਖੱੜ੍ਰੀ 34 ਕਿਸਨਾ 109 ਕਿਸਨਾ ਝਿੰਗਰਣ.... 62 ਕਿਸਨਾ ਝੰਝੀ 130 ਕਿਦਾਰਾ 67 ਕਿਦਾਰੀ ....49 ਕੁੱਕੋ ਵਧਾਵਣ 127 ਕੁੱਲਾ ਝੰਝੀ 64 ਕੰਦੂ ਸੰਘਰ 86 ਖਾਨੂ 52 ਖਾਨੂ ਛੁਰਾ ਡੱਲਾ 55 ਖੇੜਾ ਸੋਇਨੀ .25 ਗਜਣ ...37 ਗੜੀਅਲ...118 ਗਾੜੂ ਵਿਜ .....77 ਗੁਜਰ ਲੁਹਾਰ 46 ਗੁਪਾਲ ਸੇਠ 144 ਗੁਰਦਾਸ .115 ਗੁਰਦਿਤਾ .103 {{Multicol-break}} ਗੋਬਿੰਦ ਕੁੱਕ 93 ਗੋਬਿੰਦ ਘੇਈ (ਸੂਲ:) 81 ਗੋਖੂ ਮਹਿਤਾ 66 ਗੋਪੀ ਡੱਲਾ 54 ਗੋਪੀ ਭਾਰਦੁਆਜ 79 ਗੋਪੀ ਮਹਿਤਾ .114 ਗੋਵਿੰਦ ਭੰਡਾਰੀ...52 ਗੋਲਾ ਕੁੱਕ...93 ਗੰਗਾ ਸਹਗਲ 118 ਗੰਗੂ ਸਹਗਲ 69 ਗੰਗੂ ਡਲਾ ..54 ਚਤਰ ਦਾਸ ਕਪੂਰ 77 ਚਾਊ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ 81 ਚੂਹੜ.......104 ਚੂਹੜ ਚਉਝੜ 140 ਚੂਹੜ ਚੌਧਰੀ 61 ਚੰਗਾ ....78 ਚੰਡੀਆ 65 ਚੰਦੂ ਚੜ ............72 ਛਜੂ ਭੱਲਾ (ਸੁਲਤਾਨ:) 81 ਛੁਰਾ ਭਗਤ 136 ਜਗਸੀ ............. 114 ਜਗਨਾ ਸੂਹੜ .............. 120 ਜਗਾ ਧਰਣੀ 51 ਜਟਾ ਤਪਾ 141 ਜਟੂ ਚੱਡਾ 75 ਜਟੂ ਭੀਵਾ .............76 ਜਟੂ ਭੰਡਾਰੀ............76 {{Multicol-end}}</poem>}}<noinclude></noinclude> doehz7333y5p9t2k1wwdayhow2rmr8s 250 75182 239474 237573 2026-10-09T15:35:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh|152|Center|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{Multicol}} ਬਾਲਾ 72 ਬਾਲਾ ਝਿੰਗਰਣ 62 ਬਾਲਾ ਮਰਵਾਹਾ 95 ਬਾਲੂ ਵਿਜ ............65 ਬਿਸਨੂ ਬੀਬੜਾ 74 ਬਿਧੀ ਚੰਦ ....59 ਬੁਧੂ ਕੁਮਿਆਰ 107 ਬੁਧੂ ਛੀਂਬਾ (ਸੁਲ:)......... 81 ਬੂਲਾ 50, 59, 65 ਬੂਲਾ ਪਾਂਧਾ ਡੱਲਾ 54 ਬੂੜਾ ਬੁੱਢਾ ...44 ਬੋਦਲਾ ਮਲਕ 136 ਬੰਮੀ ਸੁਲਤਾਨ ਪੁਰੀ, 81 ਭਗਤਾ ਓਹਰੀ 36 ਭਗੀਰਥ 71 ਭਗੀਰਥ ਸੁਇਨੀ 64 ਭਗੀਰਥ ਚੌਧਰੀ ਮੈਲਸੀਹਾਂ 38 ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ 136 ਭਗਵਾਨਾ 103 ਭਟੂ ਤਿਵਾੜੀ 70 ਭਟੂ ਵੇਤਾ 70 ਭਾਊ ਮੋਕਲ 114 ਭਾਗੂ ਡੱਲਾ 54 ਭਾਨਾ ਸਨਮੁਖ 140 ਭਾਨਾ ਸੁਹੜ 120 ਭਾਨਾ ਮੱਲਣ 111 ਭਾਨੂ ਚੱਢਾ ........ 75 ਭਾਨੂ ਬਹਿਲ 144 {{Multicol-break}} ਭਾਨੂ ਭਗਤ 109 ਭਾਰੂ 58 ਭਿੱਖਾ ਭੱਟ (ਸੁਲ:) 81 ਭਿਖਾਰੀ 'ਭਾਬੜਾ 137 ਭੀਅੜਾ 79 ਭੀਵਾ (ਸਰਹਿੰਦੀ) 112 ਭੁੱਲਾ ਝੰਝੀ ...64 ਭੁੱਲੂ ਸੇਖੜ 76 ਭੋਲੂ ਤਿਵਾੜੀ 70 ਮਈਆ ਖੁੱਲਰ 60 ਮਹਾਂ ਨੰਦ 59 ਮਹਿਤਾ ਸਕਤੂ 117 ਮਹਿਤਾ ਡੱਲਾ 55 ਮਥਰਾ ਦਾਸ 118 ਮਦੂ... 66 ਮਦੂ ਤਿਖਾਣ 131 ਮਨਸਾ ਧਾਰ 128 ਮਰਦਾਨਾ 26 ਮਲਣ ਡੱਲੇ ਵਾਲਾ 54 ਮਲੀਆ ਡੱਲਾ ਛੀਂਬਾ 55 ਮਲੂ ਸ਼ਾਹੀ....38 ਮਾਹੀਆ ....52 ਮਾਈਆ ਲੰਬ 139 ਮਾਂਗਾ 33 ਮਾਣਕ ਚੰਦ 57 ਮਾਧੋ ਸੋਢੀ 112 ਮਾਲੋ....... 33 ਮੁਕੰਦਾ .67, 110 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude></noinclude> o4ipl3as5o0k9ad97dmwupfw1yxl99p 239475 239474 2026-10-09T15:36:22Z Harchand Bhinder 2624 239475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh|152||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{Multicol}} ਬਾਲਾ 72 ਬਾਲਾ ਝਿੰਗਰਣ 62 ਬਾਲਾ ਮਰਵਾਹਾ 95 ਬਾਲੂ ਵਿਜ ............65 ਬਿਸਨੂ ਬੀਬੜਾ 74 ਬਿਧੀ ਚੰਦ ....59 ਬੁਧੂ ਕੁਮਿਆਰ 107 ਬੁਧੂ ਛੀਂਬਾ (ਸੁਲ:)......... 81 ਬੂਲਾ 50, 59, 65 ਬੂਲਾ ਪਾਂਧਾ ਡੱਲਾ 54 ਬੂੜਾ ਬੁੱਢਾ ...44 ਬੋਦਲਾ ਮਲਕ 136 ਬੰਮੀ ਸੁਲਤਾਨ ਪੁਰੀ, 81 ਭਗਤਾ ਓਹਰੀ 36 ਭਗੀਰਥ 71 ਭਗੀਰਥ ਸੁਇਨੀ 64 ਭਗੀਰਥ ਚੌਧਰੀ ਮੈਲਸੀਹਾਂ 38 ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ 136 ਭਗਵਾਨਾ 103 ਭਟੂ ਤਿਵਾੜੀ 70 ਭਟੂ ਵੇਤਾ 70 ਭਾਊ ਮੋਕਲ 114 ਭਾਗੂ ਡੱਲਾ 54 ਭਾਨਾ ਸਨਮੁਖ 140 ਭਾਨਾ ਸੁਹੜ 120 ਭਾਨਾ ਮੱਲਣ 111 ਭਾਨੂ ਚੱਢਾ ........ 75 ਭਾਨੂ ਬਹਿਲ 144 {{Multicol-break}} ਭਾਨੂ ਭਗਤ 109 ਭਾਰੂ 58 ਭਿੱਖਾ ਭੱਟ (ਸੁਲ:) 81 ਭਿਖਾਰੀ 'ਭਾਬੜਾ 137 ਭੀਅੜਾ 79 ਭੀਵਾ (ਸਰਹਿੰਦੀ) 112 ਭੁੱਲਾ ਝੰਝੀ ...64 ਭੁੱਲੂ ਸੇਖੜ 76 ਭੋਲੂ ਤਿਵਾੜੀ 70 ਮਈਆ ਖੁੱਲਰ 60 ਮਹਾਂ ਨੰਦ 59 ਮਹਿਤਾ ਸਕਤੂ 117 ਮਹਿਤਾ ਡੱਲਾ 55 ਮਥਰਾ ਦਾਸ 118 ਮਦੂ... 66 ਮਦੂ ਤਿਖਾਣ 131 ਮਨਸਾ ਧਾਰ 128 ਮਰਦਾਨਾ 26 ਮਲਣ ਡੱਲੇ ਵਾਲਾ 54 ਮਲੀਆ ਡੱਲਾ ਛੀਂਬਾ 55 ਮਲੂ ਸ਼ਾਹੀ....38 ਮਾਹੀਆ ....52 ਮਾਈਆ ਲੰਬ 139 ਮਾਂਗਾ 33 ਮਾਣਕ ਚੰਦ 57 ਮਾਧੋ ਸੋਢੀ 112 ਮਾਲੋ....... 33 ਮੁਕੰਦਾ .67, 110 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude></noinclude> 963nfi5uayc4hdcpszh490cwrqop40z 250 75184 239510 237575 2026-10-10T00:51:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh|150||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{Multicol}} ਜਟੂ ਵੇਤਾ 70 ਜਮਾਲ ਮੀਆਂ 126 ਜਲੋ ਮਸੰਦ...88 ਜਾਪਾ ਖੁੱਲਰ 60 ਜਾਪੂ. 71 ਜਾਪੂ ਵੰਸੀ ਖੱਤ੍ਰੀ 36 ਜਾਮੂ ਧੁੱਟਾ ..93 ਜਿਤਾ ਰੰਧਾਵਾ 39 ਜੀਵਾ .... 45 ਜੀਵੰਦਾ 51 ਜੇਠਾ 59, 78 ਜੇਠਾ ਸੇਠੀ................... 102 ਜੈਤਾ 121, 122 ਜੈਤਾ ਸੇਠ..143 ਜੈਰਾਮ 30 ਜੋਧ 45 ਜੋਧ ਸੰਗਰ ...90 ਜੋਧ ਰਸੋਈਆ 53 ਜੋਧਾ ਧੁੱਟਾ 93 ਜੋਧਾ ਮਸੰਦ 88 ਝਾਝੂ 69 ਝੰਡਾ ਡੱਲਾ 55 ਟੋਡਾ ਭਟ 81 ਟੋਡਾ ਮਹਿਤਾ 66 ਡਲਾ 71 ਡਲੂ ਰਿਹਾਣ 136 ਡੁਗਰ ਦਾਸ ਤਕਿਆਰ ...........59 ਢਿੱਲੀ ਮੰਡਲ ...........114 {{Multicol-break}} ਢੇਸੀ ਸੰਗਰ 90 ਤਖਤੂ ਧੀਰ 128 ਤਾਰੂ .58 ਤਾਰੂ ਡੱਲਾ 54 ਤਾਰੂ ਪੋਪਟ 23 ਤ੍ਰਿਲੋਕਾ ਸੁਹੜ ............. 63 ਤਿਲੋਕਾ ਸੇਠ 103 ਤਿਲੋਕਾ ਪਾਰਕਾ 123 ਤੀਰਥ .......110, 114 ਤੀਰਥ ਉਪਲ 128 ਤੀਰਥਾ ..59 ਤੀਰਥ ਸਭਰਵਾਲ 57 ਤੀਰਥਾ ਚੱਢਾ ......75 ਤੀਰਥ ਲਸ਼ਕਰੀ .132 ਤੁਲਸਾ ਭੱਲਾ 54 ਤੁਲਸਾ ਵਹੁਰਾਂ .60 ਤੁਲਸਾ ਵਹੁਰਾ (ਸੂਲ:) 81 ਤੁਲਸੀਆ ਬੀਰ...65 ਤੁਲਸੀਆ ਭਾਰਦੁਆਜ 79 ਤੋਤਾ 66 ਤੋਤਾ ਮਹਿਤਾ..123 ਦਮੋਦਰ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ 81 ਦਰਗਹ ਭੰਡਾਰੀ................. 125 ਦਰਗਹ ਤੁੱਲੀ 128 ਦਾਸ ਵਧਾਵਣ... 136 ਦੀਪਾ..59 ਦੀਪਾ ਕਾਸਰਾ ......84 ਦੀਪਾ ਡੱਲੇ ਵਾਲਾ 54 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude></noinclude> cwqpzpn3vyeazref3mndvnnzc6m8woh 250 75185 239488 237576 2026-10-09T16:04:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ||151}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{Multicol}} ਦੀਪਾ ਦੇਉ.... 50 ਦੁਰਗਾ..51, 62 ਦੌਲਤ ਖਾਂ ਲੋਧੀ ...................30 ਧਰਮ ਦਾਸ ਖੋਟੜਾ 59 ਧਰਮਾ 69 ਧਾਰੋ ਸੂਰਮਾ (ਸੁਲ:)... 81 ਧਿੰਗੜ ਤਖਾਣ 131 ਧਿੰਙ ਨਾਈ 46 ਧੀਰੋ ਉਜੈਨੀ ..137 ਨਈਆ ਖੁੱਲਰ ..60 ਨਗਉਰੀ ਡੱਲਾ 45 ਨੱਥਾ ... 114 ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ 50 ਨਵਲਾ 142 ਨਾਊ ਸਹਗਲ 69 ਨਾਉ ਸੇਖੜ .......76 ਨਾਨੂ ਕੋਹਲੀ 108 ਨਾਨੋ 119 ਨਾਨੋ ਓਹਰੀ, 95 ਨਿਹਾਲਾ 142 ਨਿਹਾਲ 104, 127 ਨਿਹਾਲੁ ਸੁਨਿਆਰਾ 110 ਨਿਹਾਲੂ ਚਢਾ 75, 117 ਨਿਹਾਲੂ ਪਰਬਤੀ 100 ਨਿਹਾਲੂ ਬੀਰ........65 ਨਿਹਾਲੂ ਭੱਲਾ (ਸੁਲ:)............81 ਨਿਵਲਾ 71, 127 ਨੰਦਾ 122 {{Multicol-break}} ਨੰਦਾ ਸੁਹੜ...120 ਨੰਦਾ ਵਿੱਠੜ ........................ 114 ਨੰਦੂ ਸੂਦਨ ਡੱਲਾ .54 ਪਦਾਰਥ 58 ਪਰਸ ਰਾਮ ਵੈਦ ..... 131 ਪਰਤਾਪ ਸੂਰਮਾ ......113 ਪਾਰੋ ਜੁਲਕਾ (ਪਰਮਹੰਸ).47 ਪਿਆਰਾ 65 ਪਿਰਾਗਾ . 122 ਪ੍ਰਿਥਾ ਸੋਇਨੀ .25 ਪ੍ਰਿਥੀ ਮਲ ਸਹਗਲ .................29 ਪ੍ਰਿਥੀ ਮਲ ਜਰਾਂਦੀ 136 ਪ੍ਰਿਥੀ ਮਲ ਭੱਲਾ 54 ਪੀਰਾਣਾ 93 ਪੁਨੂੰ 93 ਪੁਰੀਆ ਚੌਧਰੀ61 ਪੂਰੋ 57 ਪੂਰੋ ਡੱਲਾ,54 ਪੈੜਾ .....62 ਪੈੜਾ ਕੋਹਲੀ 124 ਪੈੜਾ ਚੰਡਾਲੀਆ 102 ਪੈੜਾ ਛਜਲ 86 ਪੰਮੂ ਪੁਰੀ 130 ਫਿਰਣਾ ਸੂਦ 70 ਫਿਰਣਾ ਖਹਿਰਾ 45 ਫਿਰਣਾ ਬਹਿਲ 78 ਬਦਲੀ ਸੋਢੀ ................144 ਬਨਵਾਲੀ ਵੈਦ..................131 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude></noinclude> m3jeg4k0b9hpbvrhvy4il1xink4vpe3 250 75187 239489 237578 2026-10-09T16:20:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh|148||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{center|{{x-larger|ਸਿਖ ਨਾਮਾਵਲੀ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਤਤਕਰਾ}}}} {{center|{{larger|ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ}}}} {{Multicol}}ਉਗਰ ਸੈਣ, ਡੱਲੇ ਵਾਲਾ ...........54 ਉਗਰੂ-ਡੱਲਾ 55 ਉਗਵੰਦਾ ਸੇਠ .101 ਊਦਾ 69 ਉਮਰਸ਼ਾਹ ਸੰਘਾ ...85 ਅਜਬ ਸੰਘਾ . 85 ਅਜਾਇਬ ਸੰਘਾ 85 ਅਜਿਤਾ ਰੰਧਾਵਾ 39 ਅਨੰਤਾ ....127 ਆਲਮ ਚੰਦ (ਲਾਹੌਰੀ) 88 ਅਮਰੁ ਡੱਲਾ 55 ਆਕਲ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ81 ਆਡਿਤ ਸੁਇਨੀ 104 ਆਲਮ ਚੰਦ ਹਾਂਡਾ ................ 19 {{Multicol-break}} ਸਾਈਂ ਦਾਸ ਜੜੀਆ 123 ਸਾਈਂ ਦਿੱਤਾ ਝੰਝੀ . 107 ਸਾਈਂ ਦਿੱਤਾ ਵਹੁਰਾ. 81 ਸਾਧੂ ਮਹਿਤਾ (ਬੁੱਧੂ) ...107 ਸਾਮੀ ਦਾਸ ਵਛੇਰੇ....... 114 ਸੂਰੀ ਚੌਧਰੀ95 ਸੀਹਾਂ 37 ਸੀਗਾਰੂ .121 ਸੂਜਾ ਧਾਵਣ 72 ਸੁੰਦਰ...136 ਸੁੰਦਰ ਚੱਢਾ, 145 ਸੁੰਦਰ ਮਾਛੀ.... 74 ਸੈਸਾਰੂ ...... 59 ਸੈਸਾਰੂ ਤਲਵਾੜ .......... 119 ਸਹਾਰੀ ਸੋਢੀ (ਤਾਇਆ).. 106 ਸੈਦੋ ਜੱਟ 107 ਸਹਾਰੂ ਡਲਾ, 55 ਸੰਮਣੁ ਸਹਬਾਜਪੁਰੀ 87 ਸਹਾਰੂ ਡਲਾ ਛੀਂਬਾ 55 ਹਮਜ਼ਾ ਜੱਜਾ 95 ਸਕਤ ਮਹਿਤਾ . 117 ਹਰਿਦਾਸ 65 ਸਦ.. 111 ਹਰਿਦਾਸ ਸੁਇਨੀ ........... 133 ਸਭਾਗਾ ਸੇਠ 111 ਹਰਿਵੰਸ਼ ਤਪਾ 118 ਸਮੁੰਦਾ 63 ਹਾੜੀ ਕੋਹਲੀ 108 ਸਾਈਂ.. 104 ਹਾੜੂ ਵਿੱ... 77 ਸਾਈਂ ਦਾਸ .. _ 72 ਹੇਮਾ ਕਪਾਹੀ (ਸੁਲ:) .. 81 {{Multicol-end}}<noinclude></noinclude> r2y5w1cmqbskfy8t0vn00e42xq2465q 239506 239489 2026-10-09T23:50:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 239506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh|148||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{x-larger|ਸਿਖ ਨਾਮਾਵਲੀ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਤਤਕਰਾ}}}} {{center|{{larger|ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ}}}} {{Multicol}} ਉਗਰ ਸੈਣ, ਡੱਲੇ ਵਾਲਾ.................................54 ਉਗਰੂ-ਡੱਲਾ............................................. 55 ਉਗਵੰਦਾ ਸੇਠ.......................................... 101 ਊਦਾ..................................................... 69 ਉਮਰਸ਼ਾਹ ਸੰਘਾ........................................ 85 ਅਜਬ ਸੰਘਾ..............................................85 ਅਜਾਇਬ ਸੰਘਾ......................................... 85 ਅਜਿਤਾ ਰੰਧਾਵਾ........................................ 39 ਅਨੰਤਾ...................................................127 ਆਲਮ ਚੰਦ (ਲਾਹੌਰੀ).................................88 ਅਮਰੁ ਡੱਲਾ..............................................55 ਆਕਲ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ...................................81 ਆਡਿਤ ਸੁਇਨੀ........................................104 ਆਲਮ ਚੰਦ ਹਾਂਡਾ ......................................19 ਸਹਾਰੀ ਸੋਢੀ (ਤਾਇਆ).............................106 ਸਹਾਰੂ ਡਲਾ..............................................55 ਸਹਾਰੂ ਡਲਾ ਛੀਂਬਾ......................................55 ਸਕਤ ਮਹਿਤਾ...........................................117 ਸਦੂ........................................................111 ਸਭਾਗਾ ਸੇਠ..............................................111 ਸਮੁੰਦਾ.................................................... 63 ਸਾਈਂ......................................................104 ਸਾਈਂ ਦਾਸ.................................................72 {{Multicol-break}} ਸਾਈਂ ਦਾਸ ਜੜੀਆ...................................123 ਸਾਈਂ ਦਿੱਤਾ ਝੰਝੀ......................................107 ਸਾਈਂ ਦਿੱਤਾ ਵਹੁਰਾ......................................81 ਸਾਧੂ ਮਹਿਤਾ (ਬੁੱਧੂ) .................................107 ਸਾਮੀ ਦਾਸ ਵਛੇਰੇ......................................114 ਸੀਹਾਂ......................................................37 ਸੀਗਾਰੂ..................................................121 ਸੂਜਾ ਧਾਵਣ.............................................72 ਸੁੰਦਰ...................................................136 ਸੁੰਦਰ ਚੱਢਾ............................................145 ਸੁੰਦਰ ਮਾਛੀ............................................74 ਸੂਰੀ ਚੌਧਰੀ............................................95 ਸੈਸਾਰੂ ..................................................59 ਸੈਸਾਰੂ ਤਲਵਾੜ.......................................119 ਸੈਦੋ ਜੱਟ...............................................107 ਸੰਮਣੁ ਸਹਬਾਜਪੁਰੀ...................................87 ਹਮਜ਼ਾ ਜੱਜਾ............................................95 ਹਰਿਦਾਸ................................................65 ਹਰਿਦਾਸ ਸੁਇਨੀ.....................................133 ਹਰਿਵੰਸ਼ ਤਪਾ.........................................118 ਹਾੜੀ ਕੋਹਲੀ.........................................108 ਹਾੜੂ ਵਿੱਜ..............................................77 ਹੇਮਾ ਕਪਾਹੀ (ਸੁਲ:).................................81 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude></noinclude> te0buwgdt0bbr64k5dj39412lz0esr9 239507 239506 2026-10-09T23:59:35Z Harchand Bhinder 2624 239507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{rh|148||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{x-larger|ਸਿਖ ਨਾਮਾਵਲੀ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਤਤਕਰਾ}}}} {{center|{{larger|ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ}}}} {{Multicol}} ਉਗਰ ਸੈਣ, ਡੱਲੇ ਵਾਲਾ.............54 ਉਗਰੂ-ਡੱਲਾ......................... 55 ਉਗਵੰਦਾ ਸੇਠ....................... 101 ਊਦਾ................................... 69 ਉਮਰਸ਼ਾਹ ਸੰਘਾ..................... 85 ਅਜਬ ਸੰਘਾ............................85 ਅਜਾਇਬ ਸੰਘਾ....................... 85 ਅਜਿਤਾ ਰੰਧਾਵਾ....................... 39 ਅਨੰਤਾ..................................127 ਆਲਮ ਚੰਦ (ਲਾਹੌਰੀ)................88 ਅਮਰੁ ਡੱਲਾ.............................55 ਆਕਲ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ..................81 ਆਡਿਤ ਸੁਇਨੀ........................104 ਆਲਮ ਚੰਦ ਹਾਂਡਾ .....................19 ਸਹਾਰੀ ਸੋਢੀ (ਤਾਇਆ).............106 ਸਹਾਰੂ ਡਲਾ.............................55 ਸਹਾਰੂ ਡਲਾ ਛੀਂਬਾ.....................55 ਸਕਤ ਮਹਿਤਾ..........................117 ਸਦੂ.......................................111 ਸਭਾਗਾ ਸੇਠ............................111 ਸਮੁੰਦਾ.................................. 63 ਸਾਈਂ....................................104 ਸਾਈਂ ਦਾਸ...............................72 {{Multicol-break}} ਸਾਈਂ ਦਾਸ ਜੜੀਆ...................123 ਸਾਈਂ ਦਿੱਤਾ ਝੰਝੀ.....................107 ਸਾਈਂ ਦਿੱਤਾ ਵਹੁਰਾ.....................81 ਸਾਧੂ ਮਹਿਤਾ (ਬੁੱਧੂ) .................107 ਸਾਮੀ ਦਾਸ ਵਛੇਰੇ......................114 ਸੀਹਾਂ......................................37 ਸੀਗਾਰੂ..................................121 ਸੂਜਾ ਧਾਵਣ.............................72 ਸੁੰਦਰ...................................136 ਸੁੰਦਰ ਚੱਢਾ............................145 ਸੁੰਦਰ ਮਾਛੀ.............................74 ਸੂਰੀ ਚੌਧਰੀ............................95 ਸੈਸਾਰੂ ..................................59 ਸੈਸਾਰੂ ਤਲਵਾੜ......................119 ਸੈਦੋ ਜੱਟ................................107 ਸੰਮਣੁ ਸਹਬਾਜਪੁਰੀ....................87 ਹਮਜ਼ਾ ਜੱਜਾ.............................95 ਹਰਿਦਾਸ.................................65 ਹਰਿਦਾਸ ਸੁਇਨੀ......................133 ਹਰਿਵੰਸ਼ ਤਪਾ..........................118 ਹਾੜੀ ਕੋਹਲੀ...........................108 ਹਾੜੂ ਵਿੱਜ................................77 ਹੇਮਾ ਕਪਾਹੀ (ਸੁਲ:)...................81 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude></noinclude> ss5mtukt72h1hxrpm6q191swszo41um 239511 239507 2026-10-10T00:51:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh|148||ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਮਾਲਾ}} {{rule}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{x-larger|ਸਿਖ ਨਾਮਾਵਲੀ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਤਤਕਰਾ}}}} {{center|{{larger|ਅੱਖਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ}}}} {{Multicol}} ਉਗਰ ਸੈਣ, ਡੱਲੇ ਵਾਲਾ.............54 ਉਗਰੂ-ਡੱਲਾ......................... 55 ਉਗਵੰਦਾ ਸੇਠ....................... 101 ਊਦਾ................................... 69 ਉਮਰਸ਼ਾਹ ਸੰਘਾ..................... 85 ਅਜਬ ਸੰਘਾ............................85 ਅਜਾਇਬ ਸੰਘਾ....................... 85 ਅਜਿਤਾ ਰੰਧਾਵਾ....................... 39 ਅਨੰਤਾ..................................127 ਆਲਮ ਚੰਦ (ਲਾਹੌਰੀ)................88 ਅਮਰੁ ਡੱਲਾ.............................55 ਆਕਲ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ..................81 ਆਡਿਤ ਸੁਇਨੀ........................104 ਆਲਮ ਚੰਦ ਹਾਂਡਾ .....................19 ਸਹਾਰੀ ਸੋਢੀ (ਤਾਇਆ).............106 ਸਹਾਰੂ ਡਲਾ.............................55 ਸਹਾਰੂ ਡਲਾ ਛੀਂਬਾ.....................55 ਸਕਤ ਮਹਿਤਾ..........................117 ਸਦੂ.......................................111 ਸਭਾਗਾ ਸੇਠ............................111 ਸਮੁੰਦਾ.................................. 63 ਸਾਈਂ....................................104 ਸਾਈਂ ਦਾਸ...............................72 {{Multicol-break}} ਸਾਈਂ ਦਾਸ ਜੜੀਆ...................123 ਸਾਈਂ ਦਿੱਤਾ ਝੰਝੀ.....................107 ਸਾਈਂ ਦਿੱਤਾ ਵਹੁਰਾ.....................81 ਸਾਧੂ ਮਹਿਤਾ (ਬੁੱਧੂ) .................107 ਸਾਮੀ ਦਾਸ ਵਛੇਰੇ......................114 ਸੀਹਾਂ......................................37 ਸੀਗਾਰੂ..................................121 ਸੂਜਾ ਧਾਵਣ.............................72 ਸੁੰਦਰ...................................136 ਸੁੰਦਰ ਚੱਢਾ............................145 ਸੁੰਦਰ ਮਾਛੀ.............................74 ਸੂਰੀ ਚੌਧਰੀ............................95 ਸੈਸਾਰੂ ..................................59 ਸੈਸਾਰੂ ਤਲਵਾੜ......................119 ਸੈਦੋ ਜੱਟ................................107 ਸੰਮਣੁ ਸਹਬਾਜਪੁਰੀ....................87 ਹਮਜ਼ਾ ਜੱਜਾ.............................95 ਹਰਿਦਾਸ.................................65 ਹਰਿਦਾਸ ਸੁਇਨੀ......................133 ਹਰਿਵੰਸ਼ ਤਪਾ..........................118 ਹਾੜੀ ਕੋਹਲੀ...........................108 ਹਾੜੂ ਵਿੱਜ................................77 ਹੇਮਾ ਕਪਾਹੀ (ਸੁਲ:)...................81 {{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude></noinclude> 7n1rfjejf2799q8gedktym31d07sqdv 250 75228 239454 238053 2026-10-09T14:38:03Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਇੱਕ_ਉਮਰ_ਕੈਦੀ_ਦਾ_ਸੁਪਨਾ.pdf |Page = 1 |bSize = 598 |cWidth = 401 |cHeight = 827 |oTop = 3 |oLeft = 51 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> 8rj3p4vwi2i7eg24vkw3kswc0r2ijdr 250 75259 239468 238251 2026-10-09T15:28:36Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem>{{x-larger|'''Dharam Ate Maryada Di''' '''Ghumangheri Ch Fsi''' '''Wheelchair'''}} by '''Shingara Singh''' Mob: 9914220048, 9463054824 email: sherryshergill@gmail.com © Author Edition: 2020 {{larger|'''Published by'''}} '''Type Setting''' Shingara Singh Patiala, Mob: 9914220048, 9463054824 </poem>}}<noinclude></noinclude> 7jklsdpny2g0mrfkn96m9blitjbhp95 250 75282 239466 238380 2026-10-09T15:24:04Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਗੋਪੀ_ਚੰਦ_ਤੇ_ਭਰਥਰੀ.pdf |Page = 5 |bSize = 554 |cWidth = 549 |cHeight = 919 |oTop = -6 |oLeft = -3 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> bklwbcroap7nnk8je8pcxy4k8rdo9j3 250 75326 239469 239192 2026-10-09T15:31:09Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਪੈਂਤੀ.pdf |Page = 105 |bSize = 450 |cWidth = 394 |cHeight = 647 |oTop = 9 |oLeft = -10 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> kek2opzzuh86tgo8raty4opdpvct27v 250 75329 239471 239197 2026-10-09T15:33:26Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 239471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem>{{dhr|3em}} {{xx-larger|'''ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ'''}} {{larger|'''ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ'''}} {{dhr|13em}} '''ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ''' {{dhr|13em}}</poem>}} {{Css image crop |Image = ਪੰਜਾਬੀ_ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,_ਪਟਿਆਲਾ_(ਅੱਖੀਂ_ਡਿੱਠਾ)_-_ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 3 |bSize = 450 |cWidth = 100 |cHeight = 87 |oTop = 348 |oLeft = 171 |Location = center |Description = }} {{dhr|3em}}<noinclude></noinclude> c124jeaw382xhkkceug15si2kjwi42g 250 75339 239565 239237 2026-10-10T05:18:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਬੁੱਧ ਮਤ|33}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਬੁੱਧ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਗਿਆਸੂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਤੌਰ ਭਿਖਸ਼ੂ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਵਿਚ ਭੇਜ ਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ ਭਿਖਸ਼ੂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਗ੍ਰਿਹੀ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਲਗ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਬੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਮਰਦ ਤੋਂ ਔਰਤ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅਲਗ ਅਲਗ ਸੰਘ ਤੇ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਹਫਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵੇਰ ਭਿਖਿਆ ਲਈ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮਰਦ ਰੋਜ਼ਾਨਾ। ਬੁੱਧ ਭਿਖਸ਼ੂ, ਭਿਖਿਆ ਨੂੰ ਗਏ, ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜੋਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕਾਸੇ ਲਈ, ਮਸਤਾਨਾਵਾਰ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਭਿਖਿਆ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਖੜੋਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਬੁੱਧ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬੜਾ ਤਿਤਿਖਿਆ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਲਾਭ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕਰਕੇ ਭਿਖਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਕਰਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬੋਧੀ ਜਨਤਾ, ਬੁੱਧ ਮਤ ਵਿਚ ਸਮਝਾਏ ਗਏ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> gzi2au3tft9ppsgbh3o0emxfs456owc 250 75340 239542 239240 2026-10-10T04:43:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /> {{rh||ਸੁਕਰਾਤ|17}}</noinclude>ਨੂੰ ਹਲਾਲ ਕਰੋ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਇਕ ਛਿਣ ਭਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉੱਡ ਜਾਏਗਾ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਆਤਮ-ਪੰਛੀ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ ਨੇ, ਇਸ ਸਰੀਰਕ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੰਸਾਰ-ਰੂਪੀ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਧੁਰ ਮਧੁਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਗਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕੈਦ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮਾਲਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦੋਵੇਂ, ਇਸ ਪਿੰਜਰੋ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੋਣਾ, ਹੁਕਮ ਅਦੂਲੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਸੋ ਆਤਮ-ਘਾਤ ਇਕ ਪਾਪ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਂ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਪਰਵਾਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ‘ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”</br> {{gap}}ਸੀਮਸ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, “ਜਿਹੜਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੈ ?"</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋਧਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ।”</br> {{gap}}ਸੀਮਸ ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, “ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ?"</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋਧਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਰਣ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਬੜਾ ਭੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜਿੱਤਣ ਜਾਂ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਦੀ ਬੜੀ ਆਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋ, ਉਹ ਨਿੰਦਿਆ ਦੇ ਭੈ ਅਤੇ ਉਸਤਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਉਸਤਤ-ਨਿੰਦਾ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਅਲਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।”</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਉਹ ਪਿਆਲਾ ਗਟਾ ਗੁਟ ਪੀ ਲਿਆ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਸਤ-ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਮਿਟਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਵੱਲੋਂ ਮੁਰਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ, ਸੁਕਰਾਤ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਰਹੇਗਾ।</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਛੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਪਲੈਟੋਨਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਆਧਾਰ {{nop}}<noinclude></noinclude> 2l0ks4zfvdo1jad9dfncl0of1h1wzxf 239543 239542 2026-10-10T04:44:22Z Harchand Bhinder 2624 239543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਸੁਕਰਾਤ|17}}</noinclude>ਨੂੰ ਹਲਾਲ ਕਰੋ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਇਕ ਛਿਣ ਭਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉੱਡ ਜਾਏਗਾ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਆਤਮ-ਪੰਛੀ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ ਨੇ, ਇਸ ਸਰੀਰਕ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੰਸਾਰ-ਰੂਪੀ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਧੁਰ ਮਧੁਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਗਾਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕੈਦ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮਾਲਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦੋਵੇਂ, ਇਸ ਪਿੰਜਰੋ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੋਣਾ, ਹੁਕਮ ਅਦੂਲੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਸੋ ਆਤਮ-ਘਾਤ ਇਕ ਪਾਪ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਂ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਪਰਵਾਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ‘ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”</br> {{gap}}ਸੀਮਸ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, “ਜਿਹੜਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੈ ?"</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋਧਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ।”</br> {{gap}}ਸੀਮਸ ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, “ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ?"</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋਧਾ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਰਣ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਬੜਾ ਭੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜਿੱਤਣ ਜਾਂ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਸਤਤ ਦੀ ਬੜੀ ਆਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋ, ਉਹ ਨਿੰਦਿਆ ਦੇ ਭੈ ਅਤੇ ਉਸਤਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਉਸਤਤ-ਨਿੰਦਾ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਅਲਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।”</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਉਹ ਪਿਆਲਾ ਗਟਾ ਗੁਟ ਪੀ ਲਿਆ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਸਤ-ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਮਿਟਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਵੱਲੋਂ ਮੁਰਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ, ਸੁਕਰਾਤ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਰਹੇਗਾ।</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਛੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਪਲੈਟੋਨਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਆਧਾਰ {{nop}}<noinclude></noinclude> gxdfaxxgci1gtbzfa6xqli6s80w4wme 250 75341 239544 239241 2026-10-10T04:44:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|18|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>’ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਜਾਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸਦੇ ਪੁਸਤਕਾਲੇ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਵਡਮੁੱਲੇ ਲੇਖ ਸਾਂਭ ਕੇ ਨਾ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹੋਣ। </br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਆਵਾਗਉਣ ਦਾ ਵੀ ਕਾਇਲ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਲੀਲ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿਤਨਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਿਸੇ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਸੁਕਰਾਤ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜਰਨ ਦਾ ਮਾਦਾ ਕਿਤਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਯੁਵਾ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਬਦਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਲੜਾਕੀ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮੇਰੇ ਗਿਆਨੀ ਮਨ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਦਾ ਪਰਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਇਸ ਅਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਤੀਵੀਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 7opxlnu0cpwlfsljfjdzv035qvx1hew 250 75342 239546 239242 2026-10-10T04:48:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{right|{{x-larger|'''ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ'''}}}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਵਕਤ ਅਨੇਕ ਮਤ ਮਤਾਂਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸਲਾਮ, ਈਸਾਈ ਮਤ ਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਹੈ। ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਬੁੱਧ ਮਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ, ਲੰਕਾ ਤੇ ਮਲਾਇਆ ਆਦਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਚਾਲੀ ਕੂੜ ਬੰਦੇ ਇਸ ਮੁੜ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਨਾਮੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਬਾਲ ਗੰਗਾ ਨਾਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੁੱਧਦਨ ਨੇ ਦੋ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ—ਪਹਿਲੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਗੌਤਮੀ ਨਾਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਹੀ ਉਦਾਸ ਤੇ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਏਸੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸਦੀ ਜਵਾਨੀ ਲੰਘ ਗਈ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚ ਦਖਸ਼ਣਾਇਣ ਉਤਸਵ ਦਾ ਪਰਬ ਆ ਗਿਆ। ਏਸ ਪੁਰਬ ਨੂੰ ਸਾਕਿਆ (ਰਾਜਾ ਦੀ ਕੌਮ) ਲੋਕ ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਣੀ ਨੇ ਵੀ ਖ਼ੂਬ ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਹਫ਼ਤਾ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸੁੱਤੀ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਇਕ ਅਸਚਰਜ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ, 'ਚਾਰ ਸਵਰਗੀ ਦੇਵਤੇ ਉਸਦੀ ਨਰਮ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਸੇਜਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਸਵਰਨ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਬਿਰਛ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਆਪ ਦੂਰ ਜਾ ਖਲੋਤੇ ਰਾਣੀ ਨੇ ਤਲਾਅ ਵਿਚੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਵਰਗੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸਵਰਗੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਸੌਂ ਗਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਹਾਥੀ ਆਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਸੁੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਪਦਮ ਸੀ; ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਆਣ ਕੇ ਬੜਾ ਗੱਜਿਆ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੀਸ ਨੂੰ ਫੇਰਿਆ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦੀ ਖੱਬੀ ਵੱਖੀ ਪਾੜ ਕੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਏਸ ਬਾਰੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> t443zh4ybt3uzzwbhlby0d0uw2k90li 250 75343 239547 239243 2026-10-10T04:49:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|20|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਆਪਦੇ ਘਰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਜਿਹੜਾ ਜੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇ ਸਾਧੂ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਾਕ ਠੀਕ ਨਿਕਲਿਆ। ਰਾਣੀ ਦੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲਗ ਪਏ। ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਦੇਵਦਾ ਨਗਰ ਚਲਿਆ ਜਾਣਾ ਸੋਭਨੀਕ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦਾ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਤੋਂ ਦੇਵਦਾ ਨਗਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਲਭਨੀ ਨਾਮ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਬਸਤੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਣੀ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹਿਆ ਗਿਆ; ਫਲਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵੇਂ ਹੋਏ ਬਿਰਛ, ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਭਵਰਾਂ ਦੀ ਗੁੰਜਾਰ, ਬੁਲਬੁਲ ਅਤੇ ਕੋਕਲਾਂ ਦੇ ਮਧੁਰ ਬੈਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਥੋਂ ਹੀ ਉਤਰ ਪਈ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਫਿਰਦਿਆਂ ਹੀ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜਦ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਅਤੇ ਦੋਵਦਾ ਨਗਰ ਦੀ ਪਰਜਾ ਨੇ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕ ਉੱਧਰ ਨੂੰ ਭੱਜੇ ਆਏ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਅਜੇ ਅੱਠ ਦਿਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲੰਘੇ ਕਿ ਕਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਵੇਖਣ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਲ-ਵੱਸ ਹੋਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਏਸ ਬੱਚੇ ਦੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਪਾਲਨ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੰਮ ਇਸਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਤਾ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਸੰਬੰਧੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 557 ਸਾਲ ਈਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।</br> {{gap}}ਬੱਚਾ ਪਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਉਸਨੇ ਸੁਰਤ ਸੰਭਾਲੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਭਗਤੀ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਬੜਾ ਬੈਰਾਗੀ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਕਾਲ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਾਕਯ ਬੰਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੋ ਆਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਇਸਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬੜਾ ਕਠਿਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਘੱਲ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਕਦੀ ਨਵਿਰਤੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਨ {{nop}}<noinclude></noinclude> 0g57wfbb995kmi1d0u90ehwueih22jc 239548 239547 2026-10-10T04:49:23Z Harchand Bhinder 2624 239548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|20|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਆਪਦੇ ਘਰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਜਿਹੜਾ ਜੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇ ਸਾਧੂ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਾਕ ਠੀਕ ਨਿਕਲਿਆ। ਰਾਣੀ ਦੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲਗ ਪਏ। ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਦੇਵਦਾ ਨਗਰ ਚਲਿਆ ਜਾਣਾ ਸੋਭਨੀਕ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਦਾ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਤੋਂ ਦੇਵਦਾ ਨਗਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਲਭਨੀ ਨਾਮ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਬਸਤੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਣੀ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹਿਆ ਗਿਆ; ਫਲਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵੇਂ ਹੋਏ ਬਿਰਛ, ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਭਵਰਾਂ ਦੀ ਗੁੰਜਾਰ, ਬੁਲਬੁਲ ਅਤੇ ਕੋਕਲਾਂ ਦੇ ਮਧੁਰ ਬੈਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਥੋਂ ਹੀ ਉਤਰ ਪਈ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਫਿਰਦਿਆਂ ਹੀ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜਦ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਅਤੇ ਦੋਵਦਾ ਨਗਰ ਦੀ ਪਰਜਾ ਨੇ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕ ਉੱਧਰ ਨੂੰ ਭੱਜੇ ਆਏ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਅਜੇ ਅੱਠ ਦਿਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲੰਘੇ ਕਿ ਕਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਵੇਖਣ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਲ-ਵੱਸ ਹੋਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਏਸ ਬੱਚੇ ਦੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਪਾਲਨ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੰਮ ਇਸਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਤਾ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਸੰਬੰਧੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ 557 ਸਾਲ ਈਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।</br> {{gap}}ਬੱਚਾ ਪਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਉਸਨੇ ਸੁਰਤ ਸੰਭਾਲੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਭਗਤੀ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਬੜਾ ਬੈਰਾਗੀ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਕਾਲ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਾਕਯ ਬੰਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੋ ਆਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਇਸਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬੜਾ ਕਠਿਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਘੱਲ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਕਦੀ ਨਵਿਰਤੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਨ {{nop}}<noinclude></noinclude> nq8mzqe6q8us7hp0j5a6ufu8nb57qq8 250 75344 239551 239244 2026-10-10T05:01:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ|21}}</noinclude>ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਮਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਬਣ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਧਾਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚੀ ਕੁੱਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਏਗਾ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਬਣਾਏਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਰਮ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਗੁਣ ਹੋਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁਲ ਦੀ ਹੋਵੇ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨਿਆ ਲੱਭਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਫਿਰਨ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਕੇ ਭਰਾ ਦੰਡਪਾਣੀ ਦੀ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਯੋਗ ਸਮਝਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਂਡ ਵੰਡਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਸੱਦ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਵੱਲੋਂ ਦੰਡਪਾਣੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਕੰਨਿਆ ਗੋਪਾ (ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦੂਸ਼ਰ ਭੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ) ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਪਲੌੜੀ ਤਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਹੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਮਨ ਗੋਪਾ ਦੇ ਰਸਭਿੰਨੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਸਦਾ ਲਈ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਭਾਂਡ ਦੇ ਯੋਗ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪਣੀ ਅੰਗੂਠੀ ਵੀ ਲਾਹ ਕੇ ਗੋਪਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨੇੜਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁੱਧੋਦਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਗੋਪਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਗੋਪਾ ਬੜੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕੰਨਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਪਤਿਤਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਘੁੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਢਿਆ ਕਰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ ਕਿ ਗੋਪਾਂ ਬੜੀ ਬੇ-ਹਯਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤੀਵੀਂਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਬੰਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਭਲੋ ਹੋਣ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਵੀ ਰਹਿਣ, ਸਦਾ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਰੂਪ ਹੋਣ, ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕੁੱਲੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸ੍ਵੈ-ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਘੁੰਡ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਬਿਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਘੜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਚਾਰ ਘੱਟ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਹੈ ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਦੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਬ੍ਰਤਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਘੁੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। </br> {{gap}}ਸਿੱਧਾਰਥ ਅਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪਿਆਰ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਚਿੱਤ ਆਪਣੇ ਘਰ {{nop}}<noinclude></noinclude> d25fyzdb0hprode0221h4hyki0dstl6 250 75345 239572 239245 2026-10-10T05:30:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮੁਹੰਮਦ|35}} {{rule}}</noinclude>ਇਸ ਕੰਮ 'ਤੇ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈ। ਉਹ ਛੇਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਕੇ ਫਿਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਦੋ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦੁੱਧ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਆਮਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠਾਂ ਪਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਮਰ ਛੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਆਮਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਮਦੀਨੇ ਲੈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਅਬੋਹਾ ਨਾਮੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬੀਬੀ ਆਮਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਦਾਦਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਹਿੱਟਰ ਪੋਤਰੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਰੱਬ ਦੀ ਕਰਨੀ! ਅਜੇ ਮੁੰਡਾ ਅੱਠਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਬਿਰਧ ਬਾਬਾ ਭੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ। ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਦੇ ਚਾਚਾ ਅਬੂਤਾਲਬ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ।</br> {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਪਲਿਆ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ 25 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਏਹੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੀ ਇਥੇ ਲਿਖੀ ਜਾਵੇ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਯਮਨ ਵੱਲ ਕਈ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀ ਭਲਮਾਣਸੀ ਤੇ ਨੇਕੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਾਦਕ' ਤੇ 'ਅਮੀਨ' ਦੀ ਪਦਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਅਮੀਰ ਵਿਧਵਾ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨਾਮੀ ਇਸਤਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਨਿਕਾਹ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਸਦਾ ਪਿਛਲਾ ਕੰਤ ਬੜਾ ਧਨੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਖ਼ਦੀਜਾ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਧਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਕਾਰਿੰਦੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਮੁਹੰਮਦ ਮੇਰਾ ਨੌਕਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੂਣੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਸਿਆਮ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਖ਼ਦੀਜਾ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਐਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ। ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੀ ਉਮਰ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ; ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਇਤਨਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੇ ਜਿਊਂਦੇ ਜੀਅ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੇ ਪੇਟੋਂ ਚਾਰ ਲੜਕੀਆਂ ਤੇ ਚਾਰ ਲੜਕੇ ਹੋਏ। ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਾਸਿਮ, ਅਬਦੁੱਲਾ, ਤਾਹਿਰ ਤੇ ਤੈਬ ਸਨ ਤੋਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਫ਼ਾਤਮਾ, ਜ਼ੈਨਬ, ਕਲਯੂਮ ਤੇ ਰਕੀਆ ਸਨ। ਖ਼ੁਦੀਜਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਗਰੋਂ 15 ਵਰ੍ਹੇ ਜੀਊਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਗੁਜ਼ਰੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੌਂ ਤੋ ਕਈ ਗਿਆਰਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆਇਸ਼ਾ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਆਪ ਬੜੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਆਇਸ਼ਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਯਾ ਹਜ਼ਰਤ! ਆਪ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ?" ਤਾਂ ਆਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ {{nop}}<noinclude></noinclude> lniy87cm2ozy370pv2q94stbjwipfta 250 75346 239552 239247 2026-10-10T05:01:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|22|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਨਿਵਿਰਤੀ ਮਾਰਗ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਕਦੀ ਘੱਟ ਹੀ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ-ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਬਾਣੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਹੋਰ ਭੀ ਪੱਕੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਦ ਉਸਦੇ ਘਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਹੁਲ ਰੱਖਿਆ। ਗੱਪਾਂ ਹੁਣ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਪਤੀ ਦੀ ਮਨ-ਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸ ਵੱਲੋਂ ਮੋੜਨ ਵਾਸਤੇ ਜਿਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਸਾਂ, ਹੁਣ ਰਾਹੁਲ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਭੀ ਮੇਰਾ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਹੀ ਰਾਜਰਾਣੀ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ| ਪਰ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭਾਉਂਦਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਜਗਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਅਜਿਹਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਭਾਵ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਦੋ ਬੀਮਾਰੀ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਜਰਾ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿਚ ਜਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਟਕ ਤੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਮਨ-ਵਾਸ਼ਨਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਭੋਗ, ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਫਿਰ ਬੈਰਾਗ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਪਿਆਰੀ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸੋ ਅਤੇ ਕਥਨ ਕਰਨ ਸਮੇਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰ ਕੇ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਮਨ ਵੀ ਪੰਘਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਜਾਣ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਦੀ ਵੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਪਾਵਾਂਗੀ। ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਆ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਐਸਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਸਦਾ ਲਈ ਉਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਜੀਵਨ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋ ਇਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਥਾਣੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਪਰਮੋਦ ਕਾਨਨ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਕ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰੋਂ ਮਾੜੇ ਅਤੇ ਦੰਦਹੀਣ ਬਿਰਧ ਪੁਰਬ ਨੂੰ ਸੋਟੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰਥਵਾਨ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਬੁੱਢਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਰਾ ਅਵਸਥਾ ਨੇ ਇਸਦੇ ਜੋਬਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੀ ਬੁਢਾਪਾ ਇਸ ਤੇ ਹੀ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਵਾਪਰੇਗਾ? ਰਥਵਾਨ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਜਰਾ ਉਚ-ਨੀਚ, ਅਮੀਰ-ਗ਼ਰੀਬ, ਚਤਰ-ਮੂਰਖ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤ ਉੱਤੇ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਲੋਕ ਇਸਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{nop}}<noinclude></noinclude> 1wffb5evaaqlralrhdy29ohgtf63ate 250 75347 239573 239249 2026-10-10T05:31:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|36|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ||}} {{rule}}</noinclude>ਓਦੋਂ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਜਦ ਕੁਰੈਸ (ਆਪਦਾ ਘਰਾਣਾ) ਦਾ ਬੱਚਾ ਬੱਚਾ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਸੀ।"</br> {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਤੁਰਤਾ ਦੀ ਸਮਝ ਇਕ ਹੀ ਸਾਖੀ ਤੋਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਅਰਬੀਆਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਫ਼ਸਾਦ ਸਮੇਂ ਹੋਈ। ਗੱਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਾਅਬੇ ਦਾ ਮੰਦਰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤਾਂ ਮੱਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ 'ਸੰਗੋ ਅਸਵਦ' (ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕਾਲਾ ਪੱਥਰ ਹੈਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਧਰਨ ਉੱਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ ਹੋ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਬ ਦਾ ਹਰ ਜਥਾ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰਨ ਵਿਚ ਬੜਾ ਮਾਣ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਹ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਕੇ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਹੋ ਹੀ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰੇ। ਸਵੇਰੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਆਏ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਕ ਚਾਦਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਇਕ ਇਕ ਬੰਦਾ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਚੁੱਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਨੇ ਉਸ ਟੰਟੇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪਟਾਇਆ।</br> {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਖ਼ਦੀਜਾ ਦੇ ਇਕ ਗ਼ੁਲਾਮ (ਮੁੱਲ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨੌਕਰ) ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੂਆ ਦੀ ਧੀ ਜ਼ੈਨਬ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਗਿਰੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੇ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦਾ ਇਕ ਮਹੀਨਾ 'ਹਿਰਾ' ਨਾਮੀ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 40 ਬਰਸ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਜਦ ਉਹ ਸਦਾ ਵਾਂਗੂੰ ਹਿਰਾ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਪਈ ਕਿ 'ਹੇ ਮੁਹੰਮਦ। ਪੜ੍ਹ।' ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜਬਰਾਈਲ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ। ਤਦ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਇਹ ਆਇਤ ਕਹੀ, "ਪੜ੍ਹ ਆਪਣੇ ਪਰਵਰਦਗਾਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕਰਤਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਲਹੂ ਵਿਚੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਰਗਾ ਅਸਚਰਜ ਵਿਅਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਘਬਰਾ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੁੱਸਾ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਘਾਬਰੇ ਹੋਏ ਘਰ ਆਏ ਤੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਹੋ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਮੈਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ।" ਬਸ ਉਸ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਖ਼ਦੀਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਚੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਤੇ ਫਿਰ ਅਬੂਬਕਰ ਸਦੀਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਅਲੀ ਤੇ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੂੰ ਨਾਲ {{nop}}<noinclude></noinclude> 89pk1zdohyiq1sjut742ugyuzdgoffp 250 75348 239583 239252 2026-10-10T05:40:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮੁਹੰਮਦ|41}} {{rule}}</noinclude>ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਦਗ਼ਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੰਡ ਦੇ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਦ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਫਿਰ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ੰਦਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਰੈਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨ, ਰੂਮ, ਹਬਸ਼ ਤੋਂ ਯਮਨ (ਈਰਾਨ ਦਾ ਇਕ ਸੂਬਾ) ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਪਾਸ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੇ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇਹ ਸਨ: "ਇਹ ਖ਼ਤ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਬੰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਹੈ; ਫਲਾਣੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ ਕਿ ਈਸ਼ਵਰ-ਏਕਤਾ ਦੇ ਮਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੇ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਮਤ ਵੱਲ ਸੱਦਦਾ ਹਾਂ; ਜੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਓਗੇ।" ਈਰਾਨ ਤੇ ਯਮਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕੀਤਾ। ਬਾਕੀ ਦਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮਤ ਤਾਂ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਪਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਖ਼ੰਦਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਣ ਕਰਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਾਅਬੇ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ 360 ਬੁੱਤ ਢਾਹ ਕੇ ਤੇ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖੁਰਚਵਾ ਕੇ, ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖ਼ਰ 63 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਆਯੂ ਵਿਚ ਨਮੂਨੀਏ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। {{nop}}<noinclude></noinclude> cdfszjan6tiy1419eh9g583cdvie8e4 250 75349 239650 239258 2026-10-10T06:29:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮੂਸਾ|55}} {{rule}}</noinclude>ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੁਆਬ ਭੀ ਲੈ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਜੋ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਇਤਨਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਤੂੰ ਕਦੀ ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਭੀ ਹੈ? ਤਾਂ ਮੂਸਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬੜਾ ਖ਼ਿਆਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਉਹ ਫੇਰ ਕਹੇ-ਤੂਰ (ਉਹ ਪਹਾੜ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੂਸਾ ਖ਼ੁਦਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ) 'ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੇ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ! ਤੂੰ ਜੋ ਰੋਜ਼ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਦੇ। ਤਾਂ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੂਸਾ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਂਗਾ; ਸਿਰਫ਼ ਗੱਲ ਬਾਤ ਹੀ ਕਰਿਆ ਕਰ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉੱਤਰ ਮਿਲਣ ਉੱਤੇ ਮੂਸਾ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੀਦਾਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੱਠ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ, ਮੈਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ; ਜੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਰ ਲੈ। ਜਦ ਮੂਸਾ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਸੱਤ ਪਰਦੇ ਉਠੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਜਲਾਲ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੋਇਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨੂਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮੂਸਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧਿਆ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਸੜ ਗਿਆ। ਕਈ ਪੁਰਾਣਿਕ ਮਤ ਵਾਲੇ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਅਕੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਾੜ ਸੜ ਕੇ ਸੁਰਮਾ ਬਣ ਗਿਆ। {{nop}}<noinclude></noinclude> bhvyxqku8xsodqx0xqmucr1lpi1ue59 250 75353 239669 239266 2026-10-10T09:34:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239669 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਈਸਾਈ ਮਤ|97}} {{rule}}</noinclude>ਨੂੰ ਪਾਉਣੀ ਅੱਛੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹੀ ਟੁਕੜੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ ਤੋਂ ਡਿਗਦੇ ਹਨ। ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐ ਔਰਤ! ਤੇਰਾ ਈਮਾਨ ਬੜਾ ਪੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਦਕੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੋ ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਹ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨੀਅਤ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਕੁਸੰਗ ਨਾ ਕਰ, ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਪਰ-ਤ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਕੁਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (ਖੋਟੀ ਨੀਅਤ) ਨਾਲ ਦੇਖ ਵੀ ਨਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਵੀ ਸਦੈਵੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਆਪਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਰਵਾ (ਉਚਿਤ) ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਜਿਸਮ ਹੋਣਗੇ। ਬਸ ਉਹ ਦੋ ਨਹੀਂ ਇਕ ਜਿਸਮ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਨੇ ਜੋੜਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਜੁਦਾ ਨਾ ਕਰੇ।</br> {{gap}}''ਨੋਟ'': ਉਪਰ ਦੱਸੇ ਅਸੂਲ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਸੂਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਤਭੇਦ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਨ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਗਿਆਤ ਲਈ ਈਸਾਈਅਤ ਦੇ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ-ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਇਕ ਹਾਲ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> pn0w8s0p3wce2ahb4zhgtvhb2scsdy3 250 75354 239673 239267 2026-10-10T09:45:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|100|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰਨ ਲੱਗੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰਾਹ ਦਾ ਤੋਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਬੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਬੰਧ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਵਿਚ ਤਲਾਕ ਨੂੰ ਤਸਲੀਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਮੀ ਜੁਦਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਕਪੜੇ ਦੀ ਸਾਂਝ ਤੋੜਨੀ ਹੀ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਹਾਂ, ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬੇ-ਕਾਇਦਗੀ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਨਾ-ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਆਦਿ, ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜਤਾਲ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਨਸੂਖ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।</br> {{gap}}ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਵਿਚ ਮਸੀਹ, ਕੰਵਾਰੀ ਮਰੀਅਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੇ ਸਲੀਬ ਆਦਿ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਬੜੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇ ਅੱਛੀ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਰੱਬ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਪੂਜਦੇ, ਬਲਕਿ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਇਸ ਮਤ ਦੇ ਲੋਕ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਅਤੇ ਪੋਪ ਨੂੰ ਅਭੁੱਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਉਸ ਦਾ ਨਾਇਬ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। {{nop}}<noinclude></noinclude> arn9t5m2r0gej76j1dl84w8i5lydes2 250 75355 239676 239268 2026-10-10T09:51:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ|103}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}5. ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰਦ ਔਰਤ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ {{gap}}ਹੈ।</br> {{gap}}6. ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਵੇਂ ਅਹਿਦਨਾਮਿਆਂ ਦਾ ਹਰ ਮੁਲਕ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਯੂਨਾਨੀ ਤੇ ਲੇਟਿਨ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੇਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ)। {{nop}}<noinclude></noinclude> 25w53iuq2yt2npplchwikioellsq5l4 250 75356 239691 239269 2026-10-10T10:43:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|118|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਅਰਬ ਦੇ ਨਬੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਭੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਦਾਬਾਦ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਕੱਤੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਅਣਬਣ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਨਿਸਬਤ ਉਹ ਤਸਲੀਸ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੱਖਦਾ ਅਤ ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਮਸੀਹ ਵੀ ਦੂਜੇ ਨਬੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕ ਫ਼ਾਨੀ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਅਕ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਇਤਨਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਬੰਗਲਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਯੂਨਾਨੀ, ਲਾਤੀਨੀ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਆਦਿਕ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਬੜਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਸਤਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਵੀ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। {{nop}}<noinclude></noinclude> dz41ew6efjio3fe9i7jksm0s8wmfb5q 250 75357 239438 239270 2026-10-09T12:52:42Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਮੁਹੰਮਦ|37}} {{rule}}</noinclude>ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ। ਇਕ ਦਿਨ ਚਾਣਚੱਕ ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਅਬੂਤਾਲਬ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਭਤੀਜੇ ! ਤੇਰਾ ਕੀ ਮਤ ਹੈ ?'' ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਤ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ, ਉਸਦੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ, ਉਸਦੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਬੰਦਾ ਤੇ ਰਸੂਲ ਹਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਸੱਚੇ ਦੀਨ ਵਿਚ ਆ ਜਾਓ।" ਅਬੂਤਾਲਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਮਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਸਦਾ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੁਝ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੜਾ ਰੋਸ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਈ। ਇਹਦੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਠੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਹੁਣ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਆਪਣੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਹੁੰਦਾ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਰੈਸ਼ ਬੜੇ ਤੰਗ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਬੂਤਾਲਬ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਦੇ ਇਸ ਮੂਰਖ ਤੇ ਪਾਗਲ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦੇਂਦੇ;ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਇਹਦਾ ਹੀ ਪੱਖ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਾਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤਲਵਾਰ ਕਰੇਗੀ।” {{gap}}ਅਬੂਤਾਲਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਗਰੋਂ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਵਧੇਰੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਜੁਆਬ ਦੇ ਦੇਣ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਾਂਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਈਸ਼ਵਰ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਛਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਨੇਤਰਾਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਵਗ ਤੁਰਿਆ। ਇਹਦਾ ਅਸਰ ਚਾਚੇ 'ਤੇ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਬਚਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ| {{gap}}ਹੁਣ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਤਿੱਖੀ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਸੜਦੀ ਰੇਤ ਉਪਰ ਨੰਗੇ ਲਿਟਾ ਦੇਂਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਨਿਆਂ 'ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਲਾਂ ਰੱਖ ਦੇਂਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਕਈ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਆਤੁਰ ਹੋ ਕੇ ਨਵੇਂ ਦੀਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾ ਪਾ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਦਿਓ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ<noinclude></noinclude> mw6bv75ygwbrlyj5cws9qggzucfkd0y 239574 239438 2026-10-10T05:33:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮੁਹੰਮਦ|37}} {{rule}}</noinclude>ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ। ਇਕ ਦਿਨ ਚਾਣਚੱਕ ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਅਬੂਤਾਲਬ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਭਤੀਜੇ ! ਤੇਰਾ ਕੀ ਮਤ ਹੈ ?'' ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਤ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ, ਉਸਦੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ, ਉਸਦੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਬੰਦਾ ਤੇ ਰਸੂਲ ਹਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਸੱਚੇ ਦੀਨ ਵਿਚ ਆ ਜਾਓ।" ਅਬੂਤਾਲਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਮਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਸਦਾ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੁਝ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੜਾ ਰੋਸ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਆਰੰਭ ਹੋ ਗਈ। ਇਹਦੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਠੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਹੁਣ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਆਪਣੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਹੁੰਦਾ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਰੈਸ਼ ਬੜੇ ਤੰਗ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਬੂਤਾਲਬ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਤੇਰਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਦੇ ਇਸ ਮੂਰਖ ਤੇ ਪਾਗਲ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦੇਂਦੇ; ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਇਹਦਾ ਹੀ ਪੱਖ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਾਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤਲਵਾਰ ਕਰੇਗੀ।”</br> {{gap}}ਅਬੂਤਾਲਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਗਰੋਂ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ! ਤੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਵਧੇਰੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਜੁਆਬ ਦੇ ਦੇਣ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਾਂਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਈਸ਼ਵਰ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਛਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਨੇਤਰਾਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਵਗ ਤੁਰਿਆ। ਇਹਦਾ ਅਸਰ ਚਾਚੇ 'ਤੇ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਬਚਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਹੁਣ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਤਿੱਖੀ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਸੜਦੀ ਰੇਤ ਉਪਰ ਨੰਗੇ ਲਿਟਾ ਦੇਂਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਨਿਆਂ 'ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਲਾਂ ਰੱਖ ਦੇਂਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਕਈ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਆਤੁਰ ਹੋ ਕੇ ਨਵੇਂ ਦੀਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾ ਪਾ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਦਿਓ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ {{nop}}<noinclude></noinclude> 54222hhw5647jj9jr7ip8u87qu7tpmn 250 75358 239576 239399 2026-10-10T05:35:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|38|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ||}}</noinclude>ਨਜਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਬੀਸੀਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਜਾਓ। ਇਸ ਮਤੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਕਈ ਜਥੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਅਬੀਸੀਨੀਆ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਰੈਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹਬਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸਿਖਾਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਜਾਫ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਪਦਾ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਅਜਿਹੇ ਦਰਦ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਾਈ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ 'ਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ? ਜਾਫ਼ਰ ਨੇ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਈਸਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਈਸਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਬੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।</br> {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਈਸਾਈ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਬਚ ਗਏ ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਬੂਜੇਹਲ ਤੇ ਉਮਰ ਸਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਅਬੂਜੇਹਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸੌ ਊਠ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਹੜਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਲਿਆਵੇਗਾ?" ਉਮਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਅਰਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਰਮਾ ਸੀ, ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਭੈਣ ਆਪ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡੰਡ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ। ਉਮਰ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਲੜਕੀ ਨੇ ਭਰਾ ਦਾ ਖ਼ੂਨੀ ਚਿਹਰਾ ਤੱਕਿਆ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਤਾਲੀਮ ਸੁਣ ਲੈ, ਫਿਰ ਜੋ ਜੀ ਚਾਹੇ ਕਰੀਂ। ਜਦ ਕੁੜੀ ਨੇ ਕੁਰਾਨ ਸੁਨਾਉਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਨਿਕਲ ਆਏ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਸਨ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੋਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਭੈਭੀਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਿਓ।" ਜਦ ਉਮਰ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਬੋਲੇ, "ਉਮਰ! ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਤਕ ਖ਼ੁਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਸੂਲ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਹੇਂਗਾ?" ਉਮਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਲਮਾ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਲੁਕ ਛਿਪ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ਰੇਆਮ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਮਰ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਖ ਨਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਰੋਕੇ। ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਇਸ ਸੂਰਮੇ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਮੁੜ ਆਏ। ਭਾਵੇਂ ਉਮਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਕੁਝ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ<noinclude></noinclude> g5m1yg5903ujrw6bvrbb6kpkt142geo 250 75359 239553 239274 2026-10-10T05:03:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ|23}}</noinclude>ਰਾਜ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵੀ ਇਕ ਦਿਨ ਇਸ ਦੀ ਝਪਟ ਵਿਚ ਆ ਜਾਣਗੇ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਮਨ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਹੋਇਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਇਕ ਬੀਮਾਰ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਇਕ ਮੋਏ ਹੋਏ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਅਰਥੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕੋਚਵਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਪੁੱਛੇ ਅਤੇ ਉਹੀ ਉੱਤਰ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਗੋਤੇ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਇਕ ਭਿਖਸ਼ੂ ਨੂੰ ਗੌਰਵੇ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸ਼ਾਂਤ-ਰਸ ਵਿਚ ਮਗਨ ਜਾਂਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਚਵਾਨ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ? ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਭਿਖਸ਼ੂ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਸਵੰਤ ਸੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ, ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਹ ਇਕ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਰਣਵਾਸ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਛੰਦਕ ਨਾਮੀ ਸਾਈਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਘੋੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਜੁੱਤੀ ਪਈ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਹੁਲ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਘੁੰਮਣ-ਘੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤਕ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਖੀਰ ਨੇਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰਲ ਪਰਲ ਅੱਥਰ ਕੋਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਲਜੇ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਤੇ ਬਾਹਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਘਰ ਬਨ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਛੰਦਕ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮੰਗੇ। ਛੰਦਕ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸੰਨਿਆਸ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ-ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਛੰਦਕ ਦਾ ਮਨ ਪਤੀਜ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਾਪਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਰੇ ਰਾਜ-ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਪੁੱਜਣ 'ਤੇ ਬੜਾ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ। ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਮਾਮਲੀ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਏ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਭੂਤ ਲਗਾ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ-ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ।</br> {{gap}}ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਕਟਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਕੇਸ ਕੱਟ ਸੁੱਟੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਅਨਯਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਨੁਪਰੀਆਂ ਦੇ ਬਿਰਛ ਹੇਠਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਲੰਘਾਏ । ਉਹ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਕੇ ਬੜਾ ਆਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੋ ਬੰਧਨ ਕੱਟਣ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਕੀ, ਪਦਮਾ, ਰੋਵਤ ਆਦਿ ਬ੍ਰਹਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਮਾਂ ਵਿਚ ਠਹਿਰਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਬਮਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਥੇ ਅਰਾੜਾਕਲਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਪੰਡਿਤ {{nop}}<noinclude></noinclude> 71s2ldpi9iy3pl7q1uk6zhs9wgem2jm 250 75360 239555 239275 2026-10-10T05:05:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|24|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਸੰਨਿਆਸੀ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਚੇਲਿਆਂ ਸਣੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਗੱਭਰੂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੀ ਅਸਚਰਜਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬੜਾ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨ ਮਗਰੋਂ ਜਦ ਇਸਨੂੰ ਉਹ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੀ ਢੂੰਡ ਵਿਚ ਇਸਨੇ ਸੰਨਿਆਸ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਅਰਾੜਾਕਲਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਜ-ਗ੍ਰਹਿ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲਾਗੇ ਹੀ ਪਾਂਡੂ ਨਾਮੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਇਕ ਨਿਰਜਨ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਅਸਥਾਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਸੰਝ ਸਵੇਰੇ ਰਾਜ-ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਇਸਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਗਨਤਾ ਦੀ ਧੁੰਮ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮਚ ਗਈ। ਓੜਕ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਨਾਮੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਨੇ ਜਿਉਂ ਹੀ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਤਨੋ ਮਨੋ ਸੇਵਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਏਥੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਰੁਦਰਕ ਨਾਮੀ ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਸੱਤ ਸੌ ਚੇਲੇ ਸਨ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਗਿਰਦੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਯੋਗ ਸਾਧਨਾ ਵੱਲ ਇਸਦੀ ਰੁਚੀ ਬਹੁਤੀ ਵਧ ਗਈ। ਇਸ ਨੇ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਪਾਪ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਉਖੜ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਸਾਧਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਠਿਨ ਤਪਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਣ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਐਧਰ ਓਧਰ ਵਿਰਨ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਅਰਬਲੁ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਦੀ ਨਈਰੋਜਨ ਨਾਮੀ ਨਦੀ ਬੜੀ ਸਰਲਤਾ ਨਾਲ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਨਦੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਅ ਉਪਜਿਆ। ਇਸ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉਸਨੇ ਸਮਾਧੀ ਲਾਉਣੀ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁੰਡਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੜਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸਦੇ ਚੇਲੇ ਆ ਬਣੇ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦਮ ਆਦਿਕ ਯੋਗ ਦੀਆਂ ਸਾਧਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਹਾਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਦੀ ਇਕ ਚੌਲ ਅਤੇ ਕਦੀ ਤਿਲ ਦਾ ਇਕ ਦਾਣਾ ਖਾ ਲਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ।</br> {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਿਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਅੱਖੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹ ਲਈਆਂ। ਸੂਰਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਹਠ ਯੋਗ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਛੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਭੀ ਆਤਮ-ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਾਧਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਿਤਾਪ੍ਰਤੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> p077if2twg3azaczluep5qj50twict7 250 75361 239556 239312 2026-10-10T05:08:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ|25}}</noinclude>ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਧ ਨਾਮੀ ਇਕ ਗਰੀਬ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਕਪੜਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧੋ ਕੇ ਪਹਿਨ ਲਿਆ। ਜਦ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹਠ ਯੋਗ ਦੇ ਬੜੇ ਪੱਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ, ਇਸਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਤਨੀ ਕਠਿਨ ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਮਨੋਰਥ ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੜੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਛਾ ਗਈ। ਉਹ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 'ਮਾਰ' (ਬੁੱਧ ਮਤ ਵਿਚ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ) ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਐ ਸ਼ਾਕਯ ਪੁੱਤਰ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ? ਸਰੀਰ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਜੁੱਸਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ। ਇਸ ਕਰਮ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਬੜਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ।"</br> {{gap}}ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਦਾ ਵਿਅਰਥ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ, ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹੋ ਹੀ ਤੇਰੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।"</br> {{gap}}ਫਿਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਏਥੋਂ ਵੀ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਨਗਰੂਪ ਬਿਰਛ ਦੇ ਥੱਲੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਉਥੇ ਇਕ ਸੁਜਾਤਾ ਨਾਮੀ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੀ ਪੂਰਨਾ ਨਾਮੀ ਦਾਸੀ ਪਾਸੋਂ ਖੀਰ ਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਂਡਾ ਚੁਕਵਾ ਕੇ ਲਿਆਈ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਖੀਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਨਈਰੰਜਨ ਨਦੀ ਵਿਚ ਛੇਆਂ ਸਾਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਖੀਰ ਖਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸੂਸਤ ਨਾਮੀ ਘਸਿਆਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਆਸਣ ਵਿਛਵਾ, ਬੀਰ ਆਸਨ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਆਤਮ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਗ਼ੈਰ ਨਹੀਂ ਉਠਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ।</br> {{gap}}ਜਦ ਮਾਰ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਰਾਗ ਬਿਰਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਮੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਜੋਗ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਦੂ ਸਿੱਧਾਰਥ 'ਤੇ ਨਾ ਚਲ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ, ਪਰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਖਾਧੀ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਨੂੰ ਨਿਰਬਾਣ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਬਿਰਛ ਦੇ ਥੱਲੇ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ 'ਬੁੱਧ-ਦ੍ਰਮ' ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਬੁੱਧ ਕਪਿਲਵਸਤੂ ਵਿਚ ਵੀ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਤੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਇਕ ਮੰਡਲੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਖੀ ਗੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ। ਬੁੱਧ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕੇ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਿਟਿਕ (ਤਿੰਨ ਪਟਾਰੀਆਂ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਈਆਂ। {{nop}}<noinclude></noinclude> lu4ejynqkl5gp2i5z75fbl2pbn1yk75 250 75362 239693 239279 2026-10-10T10:48:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|120|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>3. ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਰਥਾਤ ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦਾ ਕੱਟੜ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।</br> 4. ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਨੂੰ ਤੋੜ ਆਪੋ ਵਿਚ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।</br> 5. ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਖਾਨ ਪਾਨ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹਲਾਲ ਜਾਂ ਹਰਾਮ ਗੋਬਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ।</br> 6. ਹਰ ਇਕ ਨਬੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਚਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚੀ ਤਾਲੀਮ ਦੇਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।</br> 7. ਹਰ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕ (ਕਲਾਮੇਂ ਇਲਾਹੀ) ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਸੱਚੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਬੀ ਜਾਂ ਅਵਤਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤਰੱਕੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕਰ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।</br> 8. ਆਵਾਗਉਣ (Transmigration of Soul) ਦਾ ਮਸਲਾ ਗ਼ਲਤ ਹੈ।</br> {{gap}}ਇਸ ਨਵੇਂ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਝਲਕ ਦੇਖੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਉ ਈਸਾਈ ਮਤ ਵੱਲੋਂ ਹਟ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਏਧਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜੀ ਬਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੂਓਂ ਈਸਾਈ ਬਣਨ ਲਈ ਚੂੰਕਿ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕੀਂ ਈਸਾਈ ਬਣੇ ਹਿੰਦੂ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਏਧਰ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜੀ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਆਜ਼ਾਦ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪਾ ਸਕਦੇ ਸਨ।</br> {{gap}}ਕੇਸ਼ਬ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਤਮਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸੁਆਮੀ ਰਾਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੇਦਾਂਤੀ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਵਿਵੇਕਾ ਨੰਦ (ਨਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਗੁਪਤਾ) ਸੀ। ਸੁਆਮੀ ਵਿਵੇਕਾ ਨੰਦ ਨੇ ਬੜੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਖਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਆਦਮੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਮਤ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ।</br> {{gap}}ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਜ਼ਹਬ ਨਹੀਂ, ਸੁਸਾਇਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਚੂੰਕਿ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਥਾਪ ਸਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮਰਕਜ਼ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੱਚਾਈ ਮੰਨਣ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 8c71t2ka1lp0e8bvvccm1lz3bcxbmm0 239694 239693 2026-10-10T10:49:49Z Harchand Bhinder 2624 239694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|120|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>3. ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਰਥਾਤ ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦਾ ਕੱਟੜ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।</br> 4. ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਨੂੰ ਤੋੜ ਆਪੋ ਵਿਚ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।</br> 5. ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਖਾਨ ਪਾਨ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹਲਾਲ ਜਾਂ ਹਰਾਮ ਗੋਬਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ।</br> 6. ਹਰ ਇਕ ਨਬੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਚਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚੀ ਤਾਲੀਮ ਦੇਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।</br> 7. ਹਰ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕ (ਕਲਾਮੇਂ ਇਲਾਹੀ) ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਸੱਚੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਬੀ ਜਾਂ ਅਵਤਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤਰੱਕੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕਰ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।</br> 8. ਆਵਾਗਉਣ (Transmigration of Soul) ਦਾ ਮਸਲਾ ਗ਼ਲਤ ਹੈ।</br> {{gap}}ਇਸ ਨਵੇਂ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਝਲਕ ਦੇਖੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਝੁਕਾਉ ਈਸਾਈ ਮਤ ਵੱਲੋਂ ਹਟ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਏਧਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜੀ ਬਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਿੰਦੂਓਂ ਈਸਾਈ ਬਣਨ ਲਈ ਚੂੰਕਿ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕੀਂ ਈਸਾਈ ਬਣੇ ਹਿੰਦੂ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਏਧਰ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜੀ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਆਜ਼ਾਦ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪਾ ਸਕਦੇ ਸਨ।</br> {{gap}}ਕੇਸ਼ਬ ਚੰਦਰ ਸੇਨ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਤਮਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸੁਆਮੀ ਰਾਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੇਦਾਂਤੀ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਵਿਵੇਕਾ ਨੰਦ (ਨਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਗੁਪਤਾ) ਸੀ। ਸੁਆਮੀ ਵਿਵੇਕਾ ਨੰਦ ਨੇ ਬੜੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਖਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਆਦਮੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਮਤ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਇਆ।</br> {{gap}}ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਜ਼ਹਬ ਨਹੀਂ, ਸੁਸਾਇਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਚੂੰਕਿ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਥਾਪ ਸਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮਰਕਜ਼ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸੱਚਾਈ ਮੰਨਣ। {{nop}}<noinclude></noinclude> pw0d0a6gb53shvwznqxt6ijgexxetxp 250 75364 239558 239315 2026-10-10T05:08:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|26|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਬੁੱਧ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦਸ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ: 1. ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ; 2. ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ; 3. ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਗਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ; 4.ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ; 5. ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿਣਾ; 6. ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਛਕਣਾ: 7, ਨਾਚ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਿਆਂ ਭੌਤਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ; 8. ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੀਆਂ; 9. ਚੰਗੇ ਵਸਤਰ ਤੋਂ ਮੰਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ; 10. ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ।</br> {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਅਸੂਲ ਕੇਵਲ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ। ਉਸਦੇ ਮਤ ਵਿਚ ਨਿਰਬਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਰਥਾਤ ਬੁੱਧ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਤਵ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭੇਦ, ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਕਾਇਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਆਵਾਗਵਣ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਬੁੱਧ ਨੇ 45 ਸਾਲ ਤਕ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਪੱਤੂ ਅਤੇ ਲਗਾਨ ਦੇ ਜਥੇ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਬਣੇ। 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਰੋਗ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੰਦਾ ਨਾਮੀ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਆਪ ਪਾਵਾ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਨੰਦਾ ਨੇ ਇਕ ਬਿਰਛ ਥੱਲੇ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਸਦਾ ਦੀ ਨੀਂਦੇ ਸੌ ਗਿਆ। ਕੁਮੀਰਾ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਿਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੀ ਰਾਖ਼ ਨੂੰ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬੋਧੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਇਕ ਦੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦਾ ਇਕ 30 ਫੁਟ ਲੰਮਾ ਬੁੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੰਬਾਈ ਠੀਕ ਸੀ। {{nop}}<noinclude></noinclude> mgqimc89d0nbwfp7lz7r5h5iwdm8p46 239560 239558 2026-10-10T05:10:21Z Harchand Bhinder 2624 239560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|26|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਬੁੱਧ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦਸ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ:</br> 1. ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ;</br> 2. ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ;</br> 3. ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਗਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ;</br> 4.ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ; </br> 5. ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿਣਾ;</br> 6. ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਛਕਣਾ:</br> 7, ਨਾਚ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਿਆਂ ਭੌਤਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ;</br> 8. ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣੀਆਂ;</br> 9. ਚੰਗੇ ਵਸਤਰ ਤੋਂ ਮੰਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ;</br> 10. ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ।</br> {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਅਸੂਲ ਕੇਵਲ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ। ਉਸਦੇ ਮਤ ਵਿਚ ਨਿਰਬਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਰਥਾਤ ਬੁੱਧ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਤਵ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭੇਦ, ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਕਾਇਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਆਵਾਗਵਣ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਬੁੱਧ ਨੇ 45 ਸਾਲ ਤਕ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਪੱਤੂ ਅਤੇ ਲਗਾਨ ਦੇ ਜਥੇ ਇਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਬਣੇ। 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਰੋਗ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨੰਦਾ ਨਾਮੀ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਆਪ ਪਾਵਾ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਨੰਦਾ ਨੇ ਇਕ ਬਿਰਛ ਥੱਲੇ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਸਦਾ ਦੀ ਨੀਂਦੇ ਸੌ ਗਿਆ। ਕੁਮੀਰਾ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਿਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੀ ਰਾਖ਼ ਨੂੰ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬੋਧੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਇਕ ਦੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦਾ ਇਕ 30 ਫੁਟ ਲੰਮਾ ਬੁੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੰਬਾਈ ਠੀਕ ਸੀ। {{nop}}<noinclude></noinclude> qigrphzqutxywrqk1tgfang521cj2bh 250 75365 239561 239318 2026-10-10T05:11:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{right|{{x-larger|'''ਬੁੱਧ ਮਤ'''}}}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪਿਟਿਕ (ਪਟਾਰੀਆਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ‘ਪਾਲੀ” ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਭਾਵੇਂ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਚਲਨ ਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਲਿਜਾਣ ਵਿਚ ਬੜਾ ਸਹਾਈ ਹੈ। ਨਿਰਾ ਏਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਵੀ ਹੋਂਦ ਮਾਤ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ‘ਹੁੰਦੀ’ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਤ ਕਾਲ ਤੋਂ ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਵਿਚ ਰੂਹਾਨੀ ਤੇ ਮਾਦੀ ਵੰਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ (Matter) ਹੀ ਅਨਾਦੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਤੋਂ ਹੀ ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਹੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਮਾਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਜਗਤ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਾਪਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਪਰਿਣਾਮੀ (Changeable) ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕੀੜੀ ਤੇ ਇਕ ਅਵਤਾਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਹੋਂਦ, ਮਾਦੇ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸੰਜੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵਿਜੋਗ ਕਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਜੋਗ ਦਾ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਹਰ ਇਕ ਵਿਜੋਗ ਸਮੇਂ ਦੂਸਰੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਸਤੀ ਇਸ ਛਿਣ ਵਿਚ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਸੇ ਛਿਣ ਤੋਂ ਘਟਣੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਰ ਇਕ ‘ਆਦ', ‘ਅੰਤ’ ਰੂਪ ਵੀ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਘਟਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਛਿਣ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਯੂ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜ ਸਰੂਪ ਮਾਦੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਬੇਅੰਤ ਬੁੱਢੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਜ਼ਮਾਨੇ ਤੱਕ ਤੁਰੀ ਜਾਵੇਗੀ। {{nop}}<noinclude></noinclude> dkxkywhd6ylolo1zmywgrkjgbmc5azw 250 75366 239580 239401 2026-10-10T05:38:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮੁਹੰਮਦ|39}} {{rule}}</noinclude>ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸੇ ਹੀ ਸਾਲ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੋਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਖ਼ਦੀਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਾਚਾ ਅਬੂਤਾਲਬ ਦੋਵੇਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਏ।</br> {{gap}}ਅਬੂਤਾਲਬ ਦੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਕੁਰੈਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਮੱਕੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਾਇਫ਼ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਸਕੀਫ਼ ਕਬੀਲੇ ਦੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਦ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਟਾਂ, ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਇਹ ਤਾਇਫ਼ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪੂੰਝਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਇਕ ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਥੱਲੇ ਬਹਿ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਅੱਗੇ ਬੜੀ ਅਧੀਨਗੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤੂੰ ਐਸ ਬਿਪਤਾ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ। ਜਦ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤਾਇਫ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਠਹਿਰਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਇਆ।</br> {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਬੂਬਕਰ ਦੀ ਧੀ ਆਇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਛੇ ਆਦਮੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮੱਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੜੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚੋਂ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ ਗਿਆ: (1) ਅਸੀਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਸਦਰਸ਼ਤਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੁੱਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗੇ; (2) ਚੋਰੀ, ਵਿਕਾਰ, ਝੂਠ, ਠੱਗੀ ਸਦਾ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗੇ; (3) ਲੜਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗੇ; (4) ਸਦਾ ਹੀ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿਆਂਗੇ।</br> {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਮਦੀਨੇ ਨੂੰ ਮੁੜਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਨਸਬ ਬਿਨ ਅਸੀ ਨਾਮੀ ਇਕ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਰਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ ਮਦੀਨੇ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਕਈ ਸੌ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਕੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵੱਸੋਂ ਉੱਜੜ ਗਈ ਤੇ ਕੁਰੈਸ਼ਾਂ ਨੇ ਤੰਗ ਆ ਕੇ (ਦਾਰੁਲ ਨਦੋਹ) ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਾਗਮ ਕਰ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਰਾਤ ਪਈ ਕੁਝ ਕੁਰੈਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖਲੋ ਗਏ ਕਿ ਜਦ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤਾਂ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਇਕ ਨੌਕਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੇ ਹੀ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਪਿਛਵਾੜਿਓਂ ਟੱਪ ਕੇ ਅਬੂਬਕਰ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਜੇ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਭੱਜ ਕੇ ਸੌਰ ਨਾਮੇ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਜਾ ਲੁਕੇ। ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਵਾਹਰ ਮਗਰ ਭੱਜੀ ਤੇ ਉਸ ਕੰਦਰਾ ਤੀਕ ਵੀ ਗਈ, ਪਰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜ ਆਈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਇਉਂ ਭੀ ਲਿਖਿਆ {{nop}}<noinclude></noinclude> c64jwgcgo1e44ka9bnv9yv7dobprcfg 250 75367 239581 239403 2026-10-10T05:38:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|40|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਹੈ ਕਿ ਮੱਕੜੀ ਨੇ ਉਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਜਾਲਾ ਤਾਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਇਸ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਵੜਿਆ। ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਕੰਦਰਾ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਊਠਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਨੂੰ ਚਾਲੇ ਪਾ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਦ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਵੀ ਉਥੇ ਪੁੱਜ ਗਏ। ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਆਓ-ਭਗਤ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਇਕ ਇਹੋ ਲੋੜਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਘਰ ਠਹਿਰਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਊਠਣੀ ਦੀ ਮੁਹਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਥੇ ਇਹ ਠਹਿਰੇਗੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗੇ। ਊਠਣੀ ਅਬੀ ਅਯੂਬ ਅਨਸਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਕੇ ਠਹਿਰੀ। ਇਥੇ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਸੀਤ ਬਣਵਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਪਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਫ਼ਾਤਮਾ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਨਿਕਾਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਬੜੀਆਂ ਸਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਦੋ ਹਥਿਆਰ, ਇਕ ਚੱਕੀ, ਦੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਲੋਟਾ ਅਤੇ ਇਕ ਬਿਸਤਰਾ।</br> {{gap}}ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੀ ਬੜੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੀਬੀ ਆਇਸ਼ਾ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, "ਅਸੀਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬੱਧੀ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਬਾਲਦੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਖਜੂਰਾਂ ਖਾ ਕੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਡੰਗ ਟਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਜਣ ਸਾਡੇ ਘਰ ਮਾਸ ਘੱਲ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਰਿੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਰੋਟੀ ਦਾ ਆਟਾ ਮਿਲ ਜਾਏ ਤਾਂ ਪੱਕਦੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਾਸ ਹੀ ਖਾ ਛਡਦੇ ਹਾਂ।" ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਜੌਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਊਠਣੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਝਾੜੂ ਆਪ ਦਿੰਦੇ, ਅੱਗ ਆਪ ਬਾਲਦੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਆਪ ਸੀਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਕੁਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਯਹੂਦੀ ਤੇ ਕੁਝ ਈਸਾਈ ਸਨ, ਇਕ ਨਿਯਮ-ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਕੌਮ ਸਮਝੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਇਕ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਲੜੋ। ਇਧਰ ਕੁਰੈਸ਼ਾਂ ਨੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਰ ਕੇ ਮਦੀਨੇ 'ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਮਦੀਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਬਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ। ਮੱਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਹੋਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਬੂਜੇਹਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਦਾ ਨਾਮ ਜੰਗੇ-ਬਦਰ ਹੈ। ਕੁਰੈਸ਼ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰ ਖਾ ਕੇ ਫੇਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਅਬੂਸਫ਼ਿਆਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਪਾਹੀ ਲੈ ਕੇ ਮਦੀਨੇ ਦੇ ਲਾਗੇ ਅਹਿਮ ਨਾਮੇ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਡੇਰਾ ਜਾ ਜਮਾਇਆ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਆਏ। ਘੋਰ ਸੰਗਰਾਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋਧਾ ਅਮੀਰ ਹਮਜ਼ਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵੀ ਇਕ ਤੀਰ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਦੰਦ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> lc2o71khhn5wjetolxtv7jz34ui1au0 250 75368 239405 2026-10-09T12:04:18Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਹੀ ਰਾਜ ਹੈ।" ਫਿਰ ਕਾਅਬੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਸੰਗੇ-ਅਸਵਦ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣਾ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਕਾਅਬੇ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪਰਕਰਮਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਪੈਰੀਂ ਤੇ ਚਾਰ ਸਹਿ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|45}} {{rule}}</noinclude>ਹੀ ਰਾਜ ਹੈ।" ਫਿਰ ਕਾਅਬੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਸੰਗੇ-ਅਸਵਦ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣਾ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਕਾਅਬੇ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪਰਕਰਮਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਪੈਰੀਂ ਤੇ ਚਾਰ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਅਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਸੰਗੇ-ਅਸਵਦ ਨੂੰ ਹਰ ਪਰਕਰਮਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਚੁੰਮਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਪਰਕਰਮਾ ਤੋਂ ਹਟ, ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕਾਅਬੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ। ਮਰਵਾ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਪੁੱਤਬਾ ਸੁਣੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮਿਨਾ (ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਮੈਦਾਨ ਹੈ) ਜਾ ਕੇ ਰਹੇ। ਉਥੋਂ ਮਾਰਫ਼ਤ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਜ਼ਾਦਿਲਫ਼ਾ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕ੍ਰਿਆ 9 ਤਾਰੀਖ਼ ਤੱਕ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਬਾਨੀ ਮਿਨਾ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਕਰਾ, ਦੁੰਥਾ, ਗਊ ਜਾਂ ਊਠ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇ, ਕਾਅਬੇ ਵੱਲ ਸਿਰ ਕਰ ਕੇ ਲਿਟਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ 'ਅੱਲਾ ਹੂ ਅਕਬਰ' ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ 'ਤੇ ਛੁਰੀ ਚਲਾਵੇ। ਬਸ, ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਅਹਿਰਾਮ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਚਾਹੇ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਸਿਰ ਮੁਨਾਵੇ ਤੇ ਨਹੁੰ' ਲਹਾਵੇ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਠਹਿਰੇ ਤੇ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਕਾਅਬੇ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਕਰੋ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ 'ਤੇ ਸੱਤ ਵੱਟੇ ਮਾਰੇ ਤੇ ਚਾਹੇ-ਜ਼ਮਜ਼ਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ। ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਕਾਦ ਤੇ ਨਿਸਚੇ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ (Pre-Islamic) ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੱਜ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਵੇਲੇ ਵੁਜ਼ੂ (ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾ) ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਨਿਯਮ ਤੇ ਨਮਾਜ਼ੀ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰੜੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਸਰਲਤਾ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ ਬਾਨਣੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋਣਾ ਇਕ ਮੰਨੀ ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਗੱਲ ਹੈ। {{gap}}ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਪਰ ਦੱਸੋ ਸ਼ਰਈ ਕਾਇਦਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਬਸਰ ਕਰੇਂਗਾ, ਉਸ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਬੜੇ ਇਨਾਮ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਹਿਸ਼ਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਾਗ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਹਿਰਾਂ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਖਾਣ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ}} 1. ਉਥੇ ਪਿਆ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਕਾਲਾ ਪੱਥਰ 2. ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼। 8 ਅਹਿਰਾਮ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕੇਸ ਤੇ ਨਹੁੰ ਕਟਣੇ ਮਨ੍ਹਾ ਹਨ।<noinclude></noinclude> qgglwz9o1fcc18sqi0zgn957hb09uqk 239411 239405 2026-10-09T12:08:14Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|45}} {{rule}}</noinclude>ਹੀ ਰਾਜ ਹੈ।" ਫਿਰ ਕਾਅਬੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਸੰਗੇ-ਅਸਵਦ<ref>ਉਥੇ ਪਿਆ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਕਾਲਾ ਪੱਥਰ</ref> ਨੂੰ ਚੁੰਮਣਾ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਕਾਅਬੇ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪਰਕਰਮਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਪੈਰੀਂ ਤੇ ਚਾਰ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਅਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਸੰਗੇ-ਅਸਵਦ ਨੂੰ ਹਰ ਪਰਕਰਮਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਚੁੰਮਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਪਰਕਰਮਾ ਤੋਂ ਹਟ, ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕਾਅਬੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ। ਮਰਵਾ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਖ਼ੁਤਬਾ<ref>ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼।</ref> ਸੁਣੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮਿਨਾ (ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਮੈਦਾਨ ਹੈ) ਜਾ ਕੇ ਰਹੇ। ਉਥੋਂ ਮਾਰਫ਼ਤ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਜ਼ਾਦਿਲਫ਼ਾ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕ੍ਰਿਆ 9 ਤਾਰੀਖ਼ ਤੱਕ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਬਾਨੀ ਮਿਨਾ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਕਰਾ, ਦੁੰਥਾ, ਗਊ ਜਾਂ ਊਠ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇ, ਕਾਅਬੇ ਵੱਲ ਸਿਰ ਕਰ ਕੇ ਲਿਟਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ 'ਅੱਲਾ ਹੂ ਅਕਬਰ' ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ 'ਤੇ ਛੁਰੀ ਚਲਾਵੇ। ਬਸ, ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਅਹਿਰਾਮ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਚਾਹੇ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਸਿਰ ਮੁਨਾਵੇ ਤੇ ਨਹੁੰ<ref>ਅਹਿਰਾਮ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕੇਸ ਤੇ ਨਹੁੰ ਕਟਣੇ ਮਨ੍ਹਾ ਹਨ।</ref> ਲਹਾਵੇ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਠਹਿਰੇ ਤੇ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਕਾਅਬੇ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਕਰੋ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ 'ਤੇ ਸੱਤ ਵੱਟੇ ਮਾਰੇ ਤੇ ਚਾਹੇ-ਜ਼ਮਜ਼ਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ। ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਕਾਦ ਤੇ ਨਿਸਚੇ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ (Pre-Islamic) ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੱਜ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਵੇਲੇ ਵੁਜ਼ੂ (ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾ) ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਨਿਯਮ ਤੇ ਨਮਾਜ਼ੀ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰੜੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਸਰਲਤਾ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ ਬਾਨਣੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋਣਾ ਇਕ ਮੰਨੀ ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਗੱਲ ਹੈ। {{gap}}ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਪਰ ਦੱਸੋ ਸ਼ਰਈ ਕਾਇਦਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਬਸਰ ਕਰੇਂਗਾ, ਉਸ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਬੜੇ ਇਨਾਮ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਹਿਸ਼ਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ: {{overfloat right|ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਾਗ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਹਿਰਾਂ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਖਾਣ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ|depth=3em}}<noinclude></noinclude> 992eysyn78ru5l4fiqqv027itpl7fpf 239413 239411 2026-10-09T12:09:39Z Tamanpreet Kaur 606 239413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|45}} {{rule}}</noinclude>ਹੀ ਰਾਜ ਹੈ।" ਫਿਰ ਕਾਅਬੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਸੰਗੇ-ਅਸਵਦ<ref>ਉਥੇ ਪਿਆ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਕਾਲਾ ਪੱਥਰ</ref> ਨੂੰ ਚੁੰਮਣਾ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਕਾਅਬੇ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪਰਕਰਮਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਪੈਰੀਂ ਤੇ ਚਾਰ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਅਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਸੰਗੇ-ਅਸਵਦ ਨੂੰ ਹਰ ਪਰਕਰਮਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਚੁੰਮਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਪਰਕਰਮਾ ਤੋਂ ਹਟ, ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕਾਅਬੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ। ਮਰਵਾ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਖ਼ੁਤਬਾ<ref>ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼।</ref> ਸੁਣੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮਿਨਾ (ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਮੈਦਾਨ ਹੈ) ਜਾ ਕੇ ਰਹੇ। ਉਥੋਂ ਮਾਰਫ਼ਤ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਜ਼ਾਦਿਲਫ਼ਾ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕ੍ਰਿਆ 9 ਤਾਰੀਖ਼ ਤੱਕ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਬਾਨੀ ਮਿਨਾ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਕਰਾ, ਦੁੰਥਾ, ਗਊ ਜਾਂ ਊਠ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇ, ਕਾਅਬੇ ਵੱਲ ਸਿਰ ਕਰ ਕੇ ਲਿਟਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ 'ਅੱਲਾ ਹੂ ਅਕਬਰ' ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ 'ਤੇ ਛੁਰੀ ਚਲਾਵੇ। ਬਸ, ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਅਹਿਰਾਮ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਚਾਹੇ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਸਿਰ ਮੁਨਾਵੇ ਤੇ ਨਹੁੰ<ref>ਅਹਿਰਾਮ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕੇਸ ਤੇ ਨਹੁੰ ਕਟਣੇ ਮਨ੍ਹਾ ਹਨ।</ref> ਲਹਾਵੇ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਠਹਿਰੇ ਤੇ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਕਾਅਬੇ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਕਰੋ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ 'ਤੇ ਸੱਤ ਵੱਟੇ ਮਾਰੇ ਤੇ ਚਾਹੇ-ਜ਼ਮਜ਼ਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ। ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਕਾਦ ਤੇ ਨਿਸਚੇ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ (Pre-Islamic) ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੱਜ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਵੇਲੇ ਵੁਜ਼ੂ (ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾ) ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਨਿਯਮ ਤੇ ਨਮਾਜ਼ੀ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰੜੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਸਰਲਤਾ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ ਬਾਨਣੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋਣਾ ਇਕ ਮੰਨੀ ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਗੱਲ ਹੈ। {{gap}}ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਪਰ ਦੱਸੋ ਸ਼ਰਈ ਕਾਇਦਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਬਸਰ ਕਰੇਂਗਾ, ਉਸ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਬੜੇ ਇਨਾਮ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਹਿਸ਼ਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ: {{Block center|<poem>ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਾਗ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਹਿਰਾਂ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਖਾਣ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ</poem>}}<noinclude></noinclude> e1l1szzhfvcrl8s9pdr27yx54wbmosp 239595 239413 2026-10-10T05:53:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|45}} {{rule}}</noinclude>ਹੀ ਰਾਜ ਹੈ।" ਫਿਰ ਕਾਅਬੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਸੰਗੇ-ਅਸਵਦ<ref>ਉਥੇ ਪਿਆ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਕਾਲਾ ਪੱਥਰ</ref> ਨੂੰ ਚੁੰਮਣਾ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਕਾਅਬੇ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪਰਕਰਮਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਪੈਰੀਂ ਤੇ ਚਾਰ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਅਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਸੰਗੇ-ਅਸਵਦ ਨੂੰ ਹਰ ਪਰਕਰਮਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਚੁੰਮਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਪਰਕਰਮਾ ਤੋਂ ਹਟ, ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕਾਅਬੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ। ਮਰਵਾ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਖ਼ੁਤਬਾ<ref>ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼।</ref> ਸੁਣੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮਿਨਾ (ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਮੈਦਾਨ ਹੈ) ਜਾ ਕੇ ਰਹੇ। ਉਥੋਂ ਮਾਰਫ਼ਤ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਜਾਵੇ; ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਜ਼ਾਦਿਲਫ਼ਾ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕ੍ਰਿਆ 9 ਤਾਰੀਖ਼ ਤੱਕ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਰਬਾਨੀ ਮਿਨਾ ਦੇ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਕਰਾ, ਦੁੰਥਾ, ਗਊ ਜਾਂ ਊਠ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇ, ਕਾਅਬੇ ਵੱਲ ਸਿਰ ਕਰ ਕੇ ਲਿਟਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ 'ਅੱਲਾ ਹੂ ਅਕਬਰ' ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ 'ਤੇ ਛੁਰੀ ਚਲਾਵੇ। ਬਸ, ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਅਹਿਰਾਮ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਚਾਹੇ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਸਿਰ ਮੁਨਾਵੇ ਤੇ ਨਹੁੰ<ref>ਅਹਿਰਾਮ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕੇਸ ਤੇ ਨਹੁੰ ਕਟਣੇ ਮਨ੍ਹਾ ਹਨ।</ref> ਲਹਾਵੇ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਠਹਿਰੇ ਤੇ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਕਾਅਬੇ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਕਰੋ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ 'ਤੇ ਸੱਤ ਵੱਟੇ ਮਾਰੇ ਤੇ ਚਾਹੇ-ਜ਼ਮਜ਼ਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ। ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਕਾਦ ਤੇ ਨਿਸਚੇ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ (Pre-Islamic) ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੱਜ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਵੇਲੇ ਵੁਜ਼ੂ (ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾ) ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਨਿਯਮ ਤੇ ਨਮਾਜ਼ੀ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰੜੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਸਰਲਤਾ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ ਬਾਨਣੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋਣਾ ਇਕ ਮੰਨੀ ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਗੱਲ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਪਰ ਦੱਸੋ ਸ਼ਰਈ ਕਾਇਦਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਬਸਰ ਕਰੇਂਗਾ, ਉਸ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਬੜੇ ਇਨਾਮ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਹਿਸ਼ਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ:</br> {{ps||ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਾਗ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਹਿਰਾਂ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਖਾਣ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ}} {{nop}}<noinclude></noinclude> atsrjmmnl447hqhrypfkalj5w4dlgfw 250 75369 239419 2026-10-09T12:13:07Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|49}} {{rule}}</noinclude>ਫਿਰ ਪਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੁੰਨੀ ਲੋਕ ਹਜ਼ਰਤ ਅਬੂਬਕਰ, ਉਮਰ, ਉਸਮਾਨ ਤੇ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ੀਅਹ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਪਹਿਲੇ ਇਮਾਮ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਹੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸੱਚੋ ਆਗੂ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਦੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਛਲ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਸੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬੜੀ ਘਿਰਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 2x26osgtzlwj18qnjef28lu00fp1yw0 239623 239419 2026-10-10T06:15:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239623 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|49}} {{rule}}</noinclude>ਫਿਰ ਪਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੁੰਨੀ ਲੋਕ ਹਜ਼ਰਤ ਅਬੂਬਕਰ, ਉਮਰ, ਉਸਮਾਨ ਤੇ ਅਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ੀਅਹ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਹਜ਼ਰਤ ਅਲੀ ਪਹਿਲੇ ਇਮਾਮ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਹੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸੱਚੋ ਆਗੂ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਦੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਛਲ ਨਾਲ ਦਬਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਸੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬੜੀ ਘਿਰਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। {{nop}}<noinclude></noinclude> qbmqfpncpx4av2ef5df0mkskk47ua4n 250 75370 239423 2026-10-09T12:15:08Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਸੂਮ ਭਰਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਝੱਟ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਕੁਮਾਰੀ ਜੀ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਬਰਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਆਵਾਂ ਜੋ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆਵੇ।..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਮੂਸਾ|51}} {{rule}}</noinclude>ਮਾਸੂਮ ਭਰਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਝੱਟ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਕੁਮਾਰੀ ਜੀ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਬਰਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਆਵਾਂ ਜੋ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆਵੇ।” ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਈ। ਫ਼ਰਊਨ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈ, ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤਕ ਇਸਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਪਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਧਨ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤਕ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਜਦੋਂ ਮੁੰਡਾ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੂਸਾ ਰੱਖਿਆ। {{gap}}ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੂਸਾ ਬਾਹਰ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕ ਇਬਰਾਨੀਆਂ 'ਤੇ ਬੜਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਮਿਸਰੀ ਇਕ ਇਬਰਾਨੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਬੜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਮਿਸਰੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਫੇਰ ਇਕ ਬੰਨੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਝਗੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਰਜਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਨਿਆਂ ਕਰੇਂ? ਮੈਂ ਕੋਈ ਮਿਸਰੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਡਰਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਨ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕਤਲ ਦਾ ਭੇਤ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮਿਸਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਪਰਦੇਸ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਉਠ ਨੱਠਾ ਅਤੇ ਮਦੀਆਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਖੂਹ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ ਕਿ ਮਦੀਆਨ ਦੇ ਕਾਹਨ (ਪ੍ਰੋਹਿਤ) ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਆਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੁਬੱਚੇ ਭਰੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਅਯਾਲੀਆਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਵਾਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਆਈਆਂ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਇਕ ਮਿਸਰੀ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਲਿਆ। ਕਾਹਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਤਰੀਓ | ਹੁਣ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਥੇ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਆਈਆਂ ਹੋ? ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆਓ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਛਕੇ।" {{gap}}ਜਦ ਮੂਸਾ ਉਸ ਕਾਹਨ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕ ਪਰਦੇਸੀ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਹਾਂ; ਕਾਹਨ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਫੂਰਾ ਨਾਮੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੂਸਾ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੇਰਸੋਹੋਮ ਰੱਖਿਆ<noinclude></noinclude> qeouitm5f1kswi0fe626s5wf1qh5etd 239429 239423 2026-10-09T12:23:26Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਮੂਸਾ|51}} {{rule}}</noinclude>ਮਾਸੂਮ ਭਰਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਝੱਟ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਕੁਮਾਰੀ ਜੀ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਬਰਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਆਵਾਂ ਜੋ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆਵੇ।" ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਈ। ਫ਼ਰਊਨ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈ, ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤਕ ਇਸਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਪਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਧਨ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤਕ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਜਦੋਂ ਮੁੰਡਾ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੂਸਾ ਰੱਖਿਆ। {{gap}}ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੂਸਾ ਬਾਹਰ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕ ਇਬਰਾਨੀਆਂ 'ਤੇ ਬੜਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਮਿਸਰੀ ਇਕ ਇਬਰਾਨੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਬੜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਮਿਸਰੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਫੇਰ ਇਕ ਬੰਨੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਝਗੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਰਜਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਨਿਆਂ ਕਰੇਂ? ਮੈਂ ਕੋਈ ਮਿਸਰੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਡਰਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਨ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕਤਲ ਦਾ ਭੇਤ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮਿਸਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਪਰਦੇਸ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਉਠ ਨੱਠਾ ਅਤੇ ਮਦੀਆਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਖੂਹ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ ਕਿ ਮਦੀਆਨ ਦੇ ਕਾਹਨ (ਪ੍ਰੋਹਿਤ) ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਆਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੁਬੱਚੇ ਭਰੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਅਯਾਲੀਆਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਵਾਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਆਈਆਂ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਇਕ ਮਿਸਰੀ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਲਿਆ। ਕਾਹਨ ਨੇ ਕਿਹਾ,"ਪੁੱਤਰੀਓ! ਹੁਣ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਥੇ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਆਈਆਂ ਹੋ? ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆਓ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਛਕੇ।" {{gap}}ਜਦ ਮੂਸਾ ਉਸ ਕਾਹਨ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕ ਪਰਦੇਸੀ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਹਾਂ; ਕਾਹਨ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਫੂਰਾ ਨਾਮੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੂਸਾ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੇਰਸੋਹੋਮ ਰੱਖਿਆ<noinclude></noinclude> ex7e8jfag5b6hikqn6nfggowlyytbx3 239635 239429 2026-10-10T06:21:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮੂਸਾ|51}} {{rule}}</noinclude>ਮਾਸੂਮ ਭਰਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਝੱਟ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਕੁਮਾਰੀ ਜੀ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਬਰਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਆਵਾਂ ਜੋ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆਵੇ।" ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਆਈ। ਫ਼ਰਊਨ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈ, ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤਕ ਇਸਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਪਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਧਨ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤਕ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਜਦੋਂ ਮੁੰਡਾ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੂਸਾ ਰੱਖਿਆ।</br> {{gap}}ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੂਸਾ ਬਾਹਰ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕ ਇਬਰਾਨੀਆਂ 'ਤੇ ਬੜਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕ ਮਿਸਰੀ ਇਕ ਇਬਰਾਨੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਬੜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਮਿਸਰੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਫੇਰ ਇਕ ਬੰਨੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਝਗੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਰਜਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਨਿਆਂ ਕਰੇਂ? ਮੈਂ ਕੋਈ ਮਿਸਰੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਡਰਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਨ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕਤਲ ਦਾ ਭੇਤ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮਿਸਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਪਰਦੇਸ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਉਠ ਨੱਠਾ ਅਤੇ ਮਦੀਆਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਖੂਹ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ ਕਿ ਮਦੀਆਨ ਦੇ ਕਾਹਨ (ਪ੍ਰੋਹਿਤ) ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਆਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੁਬੱਚੇ ਭਰੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਅਯਾਲੀਆਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਲਿਆ। ਜਦ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਵਾਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਆਈਆਂ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਇਕ ਮਿਸਰੀ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਲਿਆ। ਕਾਹਨ ਨੇ ਕਿਹਾ,"ਪੁੱਤਰੀਓ! ਹੁਣ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਥੇ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਆਈਆਂ ਹੋ? ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆਓ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਛਕੇ।"</br> {{gap}}ਜਦ ਮੂਸਾ ਉਸ ਕਾਹਨ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕ ਪਰਦੇਸੀ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਹਾਂ; ਕਾਹਨ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਫੂਰਾ ਨਾਮੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੂਸਾ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੇਰਸੋਹੋਮ ਰੱਖਿਆ<noinclude></noinclude> geswrlrmmxp68oftfvggg00b4y2t07j 250 75371 239425 2026-10-09T12:16:01Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{gap}}ਦੂਜੀ ਗੱਲ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਹਰ ਇਕ ਸ਼ੈ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰ ਇਹ ਟਪਲਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਮੈਂ ਹਾਂ', ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਉਮੈ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਅੱਡ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}ਦੂਜੀ ਗੱਲ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਹਰ ਇਕ ਸ਼ੈ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰ ਇਹ ਟਪਲਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਮੈਂ ਹਾਂ', ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਉਮੈ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਅੱਡਰਾ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੁਦਾਈ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਦ-ਬੰਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੱਦ-ਬੰਦ ਦਾ, ਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਹੱਦ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਬੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾਵਾਕਫ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਅਗਿਆਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਗੁਨਾਹ ਤੇ ਗੁਨਾਹ ਤੋਂ ਗ਼ਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਜਿਥੇ ਹੋਂਦ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਗ਼ਮ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਅੱਡ ਹਉ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਥੋਂ ਹੀ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਨਾ ਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆ ਵੱਸੀ ਤੇ ਓੜਕ ਇਸ 'ਤੇ ਮੌਤ ਆ ਗਈ। {{gap}}ਮੌਤ ਆ ਜਾਣ ਨੂੰ ਉਹ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਬਦੀਲੀ ਤਾਂ ਹੋਣੀ ਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਸ਼ੈ ਪਰਿਣਾਮੀ ਹੈ, ਟਿਕਾਅ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸੋ, ਜੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁਤੇ-ਸਿੱਧ ਹੀ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰ ਕੇ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅੰਦਰ ਨਾ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਤਬਦੀਲੀ ਤਾਂ ਤਦ ਵੀ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਤਰੱਕੀ ਸੀ। ਜਦ ਇਸ ਨੇ ਹਉਮੈ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਤਦ ਵੀ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਮਨੋ-ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਰੂਪ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਭਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਨਿਕੰਮਾ ਮਾਦਾ ਦੇ ਕੇ ਜਗਤ-ਮਾਤ੍ਰ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰੁੱਟੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ ‘ਮੈਂ’ ਤੇ ‘ਮੇਰਾ’ ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜੋ ਭੁੱਲ ਤੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਭੁੱਲ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ, ਪਾਪ ਤੇ ਦੁਖ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰ ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਮਨੌਤ 'ਤੇ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜੋਗ ਤੇ ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜੋਗ-ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਮਨੁੱਖ, ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰ ਦੀ ਇਕ ਛਿਣ-ਭੰਗਰ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਜ਼ੰਜੀਰ ਬੇਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਕੜੀ ਇਕ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੰਜੀਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਨਾਅ 'ਤੇ ਹੀ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੰਜਾਹ, ਸੱਠ ਯਾ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਹਾਂ, ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਦੇ ਅਸੂਲ ਦੀ ਨਾਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਦੀ ਬਿਨਾਅ 'ਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਬੇ-ਸ਼ੁਮਾਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਅੱਗੇ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਕੱਲੀ ਹੋਂਦ ਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਵੀ ਬਾਧਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਕੱਲ<noinclude></noinclude> hin65877fslbjfya4dvdxugr5aia3ul 239433 239425 2026-10-09T12:27:22Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|28|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude> {{gap}}ਦੂਜੀ ਗੱਲ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਹਰ ਇਕ ਸ਼ੈ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰ ਇਹ ਟਪਲਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਮੈਂ ਹਾਂ', ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਉਮੈ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਅੱਡਰਾ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੁਦਾਈ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਦ-ਬੰਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੱਦ-ਬੰਦ ਦਾ, ਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਹੱਦ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਬੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾਵਾਕਫ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਅਗਿਆਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਗੁਨਾਹ ਤੇ ਗੁਨਾਹ ਤੋਂ ਗ਼ਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਜਿਥੇ ਹੋਂਦ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਗ਼ਮ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਅੱਡ ਹਉ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਥੋਂ ਹੀ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਨਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆ ਵੱਸੀ ਤੇ ਓੜਕ ਇਸ 'ਤੇ ਮੌਤ ਆ ਗਈ। {{gap}}ਮੌਤ ਆ ਜਾਣ ਨੂੰ ਉਹ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਬਦੀਲੀ ਤਾਂ ਹੋਣੀ ਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਸ਼ੈ ਪਰਿਣਾਮੀ ਹੈ, ਟਿਕਾਅ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸੋ, ਜੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁਤੇ-ਸਿੱਧ ਹੀ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰ ਕੇ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅੰਦਰ ਨਾ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਤਬਦੀਲੀ ਤਾਂ ਤਦ ਵੀ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਤਰੱਕੀ ਸੀ। ਜਦ ਇਸ ਨੇ ਹਉਮੈ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਤਦ ਵੀ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਮਨੋ-ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਰੂਪ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਭਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਨਿਕੰਮਾ ਮਾਦਾ ਦੇ ਕੇ ਜਗਤ-ਮਾਤ੍ਰ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰੁੱਟੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ ‘ਮੈਂ’ ਤੇ ‘ਮੇਰਾ’ ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜੋ ਭੁੱਲ ਤੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਭੁੱਲ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ, ਪਾਪ ਤੇ ਦੁਖ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰ ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਮਨੌਤ 'ਤੇ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜੋਗ ਤੇ ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜੋਗ-ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਮਨੁੱਖ, ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰ ਦੀ ਇਕ ਛਿਣ-ਭੰਗਰ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਜ਼ੰਜੀਰ ਬੇਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਕੜੀ ਇਕ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੰਜੀਰ ਦੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਨਾਅ 'ਤੇ ਹੀ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੰਜਾਹ, ਸੱਠ ਯਾ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਹਾਂ, ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਦੇ ਅਸੂਲ ਦੀ ਨਾਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਦੀ ਬਿਨਾਅ 'ਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਬੇ-ਸ਼ੁਮਾਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਅੱਗੇ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਕੱਲੀ ਹੋਂਦ ਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਵੀ ਬਾਧਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਕੱਲ<noinclude></noinclude> bmn1ka4oqfevhc9lo1jekn7e5d1ctga 239562 239433 2026-10-10T05:13:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239562 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|28|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>{{gap}}ਦੂਜੀ ਗੱਲ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਹਰ ਇਕ ਸ਼ੈ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰ ਇਹ ਟਪਲਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਮੈਂ ਹਾਂ', ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਉਮੈ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਅੱਡਰਾ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੁਦਾਈ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਦ-ਬੰਦੀ ਵਿਚ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੱਦ-ਬੰਦ ਦਾ, ਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਹੱਦ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਬੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾਵਾਕਫ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਅਗਿਆਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਗੁਨਾਹ ਤੇ ਗੁਨਾਹ ਤੋਂ ਗ਼ਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ, ਜਿਥੇ ਹੋਂਦ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਗ਼ਮ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਅੱਡ ਹਉ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਥੋਂ ਹੀ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਨਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆ ਵੱਸੀ ਤੇ ਓੜਕ ਇਸ 'ਤੇ ਮੌਤ ਆ ਗਈ।</br> {{gap}}ਮੌਤ ਆ ਜਾਣ ਨੂੰ ਉਹ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਬਦੀਲੀ ਤਾਂ ਹੋਣੀ ਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਸ਼ੈ ਪਰਿਣਾਮੀ ਹੈ, ਟਿਕਾਅ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸੋ, ਜੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁਤੇ-ਸਿੱਧ ਹੀ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰ ਕੇ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅੰਦਰ ਨਾ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਤਬਦੀਲੀ ਤਾਂ ਤਦ ਵੀ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਤਰੱਕੀ ਸੀ। ਜਦ ਇਸ ਨੇ ਹਉਮੈ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਤਦ ਵੀ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਮਨੋ-ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਸਤ ਰੂਪ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਭਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਨਿਕੰਮਾ ਮਾਦਾ ਦੇ ਕੇ ਜਗਤ-ਮਾਤ੍ਰ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰੁੱਟੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ ‘ਮੈਂ’ ਤੇ ‘ਮੇਰਾ’ ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜੋ ਭੁੱਲ ਤੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਭੁੱਲ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ, ਪਾਪ ਤੇ ਦੁਖ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰ ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਮਨੌਤ 'ਤੇ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜੋਗ ਤੇ ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜੋਗ-ਵਿਜੋਗ ਨੂੰ ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਮਨੁੱਖ, ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰ ਦੀ ਇਕ ਛਿਣ-ਭੰਗਰ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਜ਼ੰਜੀਰ ਬੇਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਕੜੀ ਇਕ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੰਜੀਰ ਦੀਆਂ ਕੜੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਨਾਅ 'ਤੇ ਹੀ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪੰਜਾਹ, ਸੱਠ ਯਾ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਹਾਂ, ਕਾਰਣ-ਕਾਰਜ ਦੇ ਅਸੂਲ ਦੀ ਨਾਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਦੀ ਬਿਨਾਅ 'ਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਬੇ-ਸ਼ੁਮਾਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਅੱਗੇ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਕੱਲੀ ਹੋਂਦ ਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਵੀ ਬਾਧਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਕੱਲ {{nop}}<noinclude></noinclude> 8iy88ecz787og3ch3e1o5d4lb21ghak 250 75372 239430 2026-10-09T12:25:46Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਸਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਦਾ ਵੱਗ ਚਰਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ।ਜਦ ਹਰਬ ਨਾਮੀ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਕ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਇਕ ਰੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|52|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਸਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਦਾ ਵੱਗ ਚਰਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ।ਜਦ ਹਰਬ ਨਾਮੀ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਕ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਇਕ ਰੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗਿਆੜੇ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੂਸਾ ਡਰਿਆ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। {{gap}}ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੋ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੂਸਾ | ਡਰ ਨਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਾਗੇ ਆ ਜਾ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਜੁੱਤੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਖਲੋਤਾ ਹੈਂ ਉਹ ਪਾਕ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ।" ਮੂਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਛੁਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੌਮ ਦੀ ਫ਼ਰਿਆਦ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵਸਾਵਾਂਗਾ ਜਿਥੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬਸ ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਰਊਨ ਕੋਲ ਜਾਹ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿ ਕਿ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ। {{gap}}ਤਦ ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਕੀ ਹੈਸੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਫ਼ਰਊਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਣਗੇ ਅਤੇ ਜਦ ਪੁੱਛਣਗੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਾਂਗਾ " {{gap}}ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੂੰ ਆਖੀਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਇਜ਼ਹਾਕ ਨੇ, ਯਾਕੂਬ ਦੇ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਘੱਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਿਸਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਿਦ, ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਲਿਬਾਸ ਆਦਿਕ ਸਭ ਲੋੜਵੰਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇਵੇਗਾ।" {{gap}}ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਈਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਸਬੂਤ ਦੇਵਾਂਗਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।" {{gap}}ਤਦ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਨੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁਅਜਜ਼ੇ (ਕਰਾਮਾਤਾਂ) ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਆਪਣੇ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਸੱਪ ਬਣ ਕੇ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਭੈ ਦੇਂਦਾ, ਪਰ ਮੂਸਾ ਦੇ ਪਕੜਨ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਕਰਾਮਾਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਮੂਸਾ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੂੰ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤੀਸਰਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਮੂਸਾ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਛਿੜਕ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਲਹੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਦ ਚਾਹੇ ਲਹੂ ਬਣਾ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਵਿਚ ਜਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਕਾਇਲ ਕਰ।<noinclude></noinclude> 38agt70vwaix6tzz18eney87w71ufxy 239434 239430 2026-10-09T12:31:54Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|52|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਸਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਦਾ ਵੱਗ ਚਰਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ।ਜਦ ਹਰਬ ਨਾਮੀ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਕ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਇਕ ਰੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗਿਆੜੇ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੂਸਾ ਡਰਿਆ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। {{gap}}ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੋ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੂਸਾ! ਡਰ ਨਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਾਗੇ ਆ ਜਾ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਜੁੱਤੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਖਲੋਤਾ ਹੈਂ ਉਹ ਪਾਕ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ।" ਮੂਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਛੁਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੌਮ ਦੀ ਫ਼ਰਿਆਦ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵਸਾਵਾਂਗਾ ਜਿਥੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬਸ ਹੁਣ ਤੂੰ ਫ਼ਰਊਨ ਕੋਲ ਜਾਹ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿ ਕਿ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ। {{gap}}ਤਦ ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਕੀ ਹੈਸੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਫ਼ਰਊਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਣਗੇ ਅਤੇ ਜਦ ਪੁੱਛਣਗੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਾਂਗਾ?" {{gap}}ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਆਖੀਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਇਜ਼ਹਾਕ ਨੇ, ਯਾਕੂਬ ਦੇ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਘੱਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਿਸਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਿਦ, ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਲਿਬਾਸ ਆਦਿਕ ਸਭ ਲੋੜਵੰਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇਵੇਗਾ।" {{gap}}ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਈਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਸਬੂਤ ਦੇਵਾਂਗਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।" {{gap}}ਤਦ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਨੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁਅਜਜ਼ੇ (ਕਰਾਮਾਤਾਂ) ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਆਪਣੇ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਸੱਪ ਬਣ ਕੇ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਭੈ ਦੇਂਦਾ, ਪਰ ਮੂਸਾ ਦੇ ਪਕੜਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਕਰਾਮਾਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਮੂਸਾ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੂੰ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤੀਸਰਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਮੂਸਾ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਛਿੜਕ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਲਹੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਦ ਚਾਹੇ ਲਹੂ ਬਣਾ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਵਿਚ ਜਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਕਾਇਲ ਕਰ।<noinclude></noinclude> mfzaf8kyich27u8tkgnmwqmnwm7ushu 239640 239434 2026-10-10T06:23:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|52|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਸਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਦਾ ਵੱਗ ਚਰਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਜਦ ਹਰਬ ਨਾਮੀ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਕ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਇਕ ਰੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗਿਆੜੇ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੂਸਾ ਡਰਿਆ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੂਸਾ! ਡਰ ਨਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਾਗੇ ਆ ਜਾ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਜੁੱਤੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਖਲੋਤਾ ਹੈਂ ਉਹ ਪਾਕ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ।" ਮੂਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਛੁਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕੌਮ ਦੀ ਫ਼ਰਿਆਦ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵਸਾਵਾਂਗਾ ਜਿਥੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬਸ ਹੁਣ ਤੂੰ ਫ਼ਰਊਨ ਕੋਲ ਜਾਹ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿ ਕਿ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ।</br> {{gap}}ਤਦ ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਕੀ ਹੈਸੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਫ਼ਰਊਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਣਗੇ ਅਤੇ ਜਦ ਪੁੱਛਣਗੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਾਂਗਾ?"</br> {{gap}}ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਆਖੀਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਇਜ਼ਹਾਕ ਨੇ, ਯਾਕੂਬ ਦੇ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਘੱਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਿਸਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਿਦ, ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਲਿਬਾਸ ਆਦਿਕ ਸਭ ਲੋੜਵੰਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇਵੇਗਾ।"</br> {{gap}}ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਈਮਾਨ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਸਬੂਤ ਦੇਵਾਂਗਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਤਦ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਨੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁਅਜਜ਼ੇ (ਕਰਾਮਾਤਾਂ) ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਆਪਣੇ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਸੱਪ ਬਣ ਕੇ ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਭੈ ਦੇਂਦਾ, ਪਰ ਮੂਸਾ ਦੇ ਪਕੜਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਕਰਾਮਾਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਮੂਸਾ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੂੰ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਤੀਸਰਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਮੂਸਾ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਛਿੜਕ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਲਹੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਦ ਚਾਹੇ ਲਹੂ ਬਣਾ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਵਿਚ ਜਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਕਾਇਲ ਕਰ। {{nop}}<noinclude></noinclude> f1fknxrlkjn18a07d0z4wo0k7s21guq 250 75373 239435 2026-10-09T12:32:07Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਇਖ਼ਲਾਕ ਤੇ ਸਾਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਉਤਾਂਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਇਖ਼ਲਾਕ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੋਮਲਤਾਈਆਂ ਤੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਬਹਿਸ ਵਿਚ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|30|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude>ਇਖ਼ਲਾਕ ਤੇ ਸਾਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਉਤਾਂਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਇਖ਼ਲਾਕ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੋਮਲਤਾਈਆਂ ਤੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੋਂ ਏਥੋਂ ਹੀ ਮਤਭੇਦ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਂਤੀ ਪਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਭਾਗ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਧਿਆਨ’ ਨੂੰ ਹੀ ਲੈ ਲਓ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਵੰਡਾਂ ਹਨ : 1. ਸਰੀਰ ਦਾ ਧਿਆਨ 2. ਬਿੰਦੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ 3. ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ 4. ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੀ ਵੰਡ ਯਤਨ' ਦੀ ਹੈ 1. ਭੁੱਲਾਂ ਦੇ ਉੱਠਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ 2. ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਯਤਨ; 3. ਨਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ; 4. ਮੌਜੂਦਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੰਡਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘ ਕੇ ਅਰਹੰਤ ਬਣੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੱਗੇ ਅਰਹੰਤ ਲਈ ਸੱਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੁੱਧੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ `ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਕਾਬੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ : 1. ਜੋਸ਼ : 2. ਚਤੁਰਤਾ 3. ਧਿਆਨ; 4. ਖੋਜ: 5. ਖੁਸ਼ੀ 6. ਆਰਾਮ 7. ਪਵਿੱਤਰਤਾ। ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਰਹੰਤ ਬਣ ਕੇ ਵੀ ਜਗਿਆਸੂ ਨੂੰ, ਉਤਲੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਅਵੇਸਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤੱਤਪਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਅਵੇਸਲਾ ਹੋ ਕੇ ਨਿਰਵਾਣ ਪਦ ਦੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਠਹਿਰ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਜਗਿਆਸੂ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਚਿੱਕੜ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਕੰਵਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਖਿੜਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਡੰਡੀ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਠਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪਾਲਨਾ<noinclude></noinclude> o4sxrs11fzawiezdhpctegu5oaztse3 250 75374 239436 2026-10-09T12:34:02Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਰਾਜਗਾਹ ਵਿਚ ਬੁਲਾਈ ਗਈ। ਜਦ ਸਾਰਾ ਜਥਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੱਪ ਨੇ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਧਮ ਪਟਾਰੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|32|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude> ਰਾਜਗਾਹ ਵਿਚ ਬੁਲਾਈ ਗਈ। ਜਦ ਸਾਰਾ ਜਥਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੱਪ ਨੇ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਧਮ ਪਟਾਰੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਚੇਲਾ ਉਪਾਲੀ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੇ ਕਾਇਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਵੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਵੀ ਕਥਨ ਕਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਦਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਾ ਨਾਂ 'ਵਿਨਯ ਪਟਾਰੀ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਅਤਿ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ‘ਸੂਤਰ ਪਟਾਰੀ ਦੁਹਰਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੁਤਬੱਰਕ ਕਲਾਮ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮਹਾਰਾਜ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ‘ਸੂਤਰ ਪਟਾਰੀ’ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਾਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਿਧਾਂਤ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਕ ਗਾਥਾ ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿਚ ਹੀ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ : ਸੱਥ ਪਾਪੱਮ ਅਕਰਦ (ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰੋ। ਕੁਸ਼ਲਮ ਉਪ ਸੰਪਦਾ (ਸਭ ਚੰਗਿਆਈਆਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਲਈ) ਸੱਚਿਤ ਪਰਯੋਪਣਮ (ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ) ਏਤਮ ਬੁੱਧਨੁਸ਼ਾਸਨਮ (ਇਹ ਸਦਾ ਲਈ ਬੁੱਧਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਅੱਠ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਵਿਨਯ-ਪਿਟਿਕ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਸੂਤਰ-ਪਿਟਿਕ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਅਭਿਧਰਮ-ਪਿਟਿਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤ੍ਰਿਪਿਟਿਕ ਹੀ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਬੌਧੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਹਿਬਰਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿਸਰਣ ਆਖਦੇ ਹਨ : ਬੁੱਧ ਸ਼ਰਣ ਗੰਗਾਮੀ। ਧਰਮੀ ਸ਼ਰਣ ਗੁੱਛਾਮੀ ਸੰਘਮ ਸ਼ਰਣ ਗੁੱਛਾਮੀ। ਅਰਥਾਤ ਮੈਂ ਬੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੰਘ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਵਾਸਤਕ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 36n3sco5kvbe602a0s2t26bexumpolq 250 75375 239437 2026-10-09T12:44:49Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>'''ਮੁਹੰਮਦ'''{{x-larger|}} {{rule}} {{rule}} {{gap}}ਇਸ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਐਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲੀ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਰਬ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਗਰਮ ਲੂਆਂ, ਬੰਜਰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਲੋਕ ਪੱਕਾ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਘੱਟ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੰਗੜਾਂ, ਗੰਧੀਲੇ ਆਦਿਕਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਜਥੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਟੋਭੇ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਪਾਣੀ ਸੁੱਕਦਿਆਂ ਤਕ ਆਪਣਾ ਘਰ ਉਥੇ ਹੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅਰਬੀ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਬਹਾਦਰੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ ਆਦਿਕ ਕਈ ਭਲੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਥੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਾਰ, ਡਕੈਤੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਤੇ ਨਿੱਕੀ ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬੰਦੇ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਕਰ ਘੱਤਣਾ, ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ, ਬਹੁਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨੇ ਤੇ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਮਾੜੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ `ਤੇ ਖ਼ਾਵੰਦ ਨੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ, ਆਦਿ, ਔਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਅਰਬ ਬਹੁਤ ਬਦਨਾਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਅਰਬੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡਰੇ ਬੁੱਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਇਸ਼ਟ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਸਨ। ਮੱਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕਾਬੇ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਹੀ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਬਨੀ ਹਾਸ਼ਮ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੇ ਘਰ ਬੀਬੀ ਆਮਨਾ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਉਸਦੇ ਦਾਦੇ ਅਬਦੁੱਲ ਮੁੱਤਲਿਬ ਦੇ ਗੋਚਰੇ ਹੋਈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੱਕੇ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵਡਿਆਈ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਰੀਫ਼ ਮੱਕਾ' ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅਬਦੁੱਲ ਮੱਤਲਿਬ ਹੀ ਸ਼ਰੀਫ ਮੱਕਾ ਸੀ। ਜਦ ਇਸ ਨੇ ਪੋਤਰੇ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਕਾਅਬੇ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਚਾਚੇ ਅਬੂ ਦੀ ਲੌਂਡੀ ਨੇ ਦੁੱਧ ਪਿਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਅਰਬ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਮੂਜਬ ਇਕ ਪੇਂਡੂ ਦਾਈ ਹਲੀਮਾ 1. ਕਾਅਬਾ ਦੀ ਬਾਬਤ ਨਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 4ubdtj6hofpdj12fr41vvrgdci1dndz 239567 239437 2026-10-10T05:24:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>'''{{x-larger|ਮੁਹੰਮਦ}}''' {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਇਸ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਐਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲੀ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਰਬ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਗਰਮ ਲੂਆਂ, ਬੰਜਰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਲੋਕ ਪੱਕਾ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਘੱਟ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੰਗੜਾਂ, ਗੰਧੀਲੇ ਆਦਿਕਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਜਥੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਟੋਭੇ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਪਾਣੀ ਸੁੱਕਦਿਆਂ ਤਕ ਆਪਣਾ ਘਰ ਉਥੇ ਹੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅਰਬੀ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਬਹਾਦਰੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ ਆਦਿਕ ਕਈ ਭਲੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਥੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਾਰ, ਡਕੈਤੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਤੇ ਨਿੱਕੀ ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬੰਦੇ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਕਰ ਘੱਤਣਾ, ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ, ਬਹੁਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨੇ ਤੇ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਮਾੜੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ `ਤੇ ਖ਼ਾਵੰਦ ਨੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ, ਆਦਿ, ਔਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਅਰਬ ਬਹੁਤ ਬਦਨਾਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਅਰਬੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡਰੇ ਬੁੱਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਇਸ਼ਟ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਸਨ। ਮੱਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕਾਬੇ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਹੀ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਬਨੀ ਹਾਸ਼ਮ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੇ ਘਰ ਬੀਬੀ ਆਮਨਾ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਉਸਦੇ ਦਾਦੇ ਅਬਦੁੱਲ ਮੁੱਤਲਿਬ ਦੇ ਗੋਚਰੇ ਹੋਈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੱਕੇ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵਡਿਆਈ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਰੀਫ਼ ਮੱਕਾ' ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅਬਦੁੱਲ ਮੱਤਲਿਬ ਹੀ ਸ਼ਰੀਫ ਮੱਕਾ ਸੀ। ਜਦ ਇਸ ਨੇ ਪੋਤਰੇ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਕਾਅਬੇ<ref>ਕਾਅਬਾ ਦੀ ਬਾਬਤ ਨਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।</ref> ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਚਾਚੇ ਅਬੂ ਦੀ ਲੌਂਡੀ ਨੇ ਦੁੱਧ ਪਿਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਅਰਬ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਮੂਜਬ ਇਕ ਪੇਂਡੂ ਦਾਈ ਹਲੀਮਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> m44yzgon11kmkiwg1irgwei8b0zfuyl 239570 239567 2026-10-10T05:26:17Z Harchand Bhinder 2624 239570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>'''{{x-larger|ਮੁਹੰਮਦ}}''' {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਇਸ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਐਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲੀ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਰਬ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਗਰਮ ਲੂਆਂ, ਬੰਜਰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਅਰਬੀ ਲੋਕ ਪੱਕਾ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਘੱਟ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੰਗੜਾਂ, ਗੰਧੀਲੇ ਆਦਿਕਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਜਥੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਥੇ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਟੋਭੇ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਪਾਣੀ ਸੁੱਕਦਿਆਂ ਤਕ ਆਪਣਾ ਘਰ ਉਥੇ ਹੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅਰਬੀ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਬਹਾਦਰੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ ਆਦਿਕ ਕਈ ਭਲੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਥੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਾਰ, ਡਕੈਤੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਤੇ ਨਿੱਕੀ ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬੰਦੇ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਕਰ ਘੱਤਣਾ, ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ, ਬਹੁਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨੇ ਤੇ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਮਾੜੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ `ਤੇ ਖ਼ਾਵੰਦ ਨੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ, ਆਦਿ, ਔਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਅਰਬ ਬਹੁਤ ਬਦਨਾਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਅਰਬੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡਰੇ ਬੁੱਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਇਸ਼ਟ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਸਨ। ਮੱਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕਾਬੇ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਹੀ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਬਨੀ ਹਾਸ਼ਮ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੇ ਘਰ ਬੀਬੀ ਆਮਨਾ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਉਸਦੇ ਦਾਦੇ ਅਬਦੁੱਲ ਮੁੱਤਲਿਬ ਦੇ ਗੋਚਰੇ ਹੋਈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੱਕੇ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵਡਿਆਈ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਰੀਫ਼ ਮੱਕਾ' ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅਬਦੁੱਲ ਮੱਤਲਿਬ ਹੀ ਸ਼ਰੀਫ ਮੱਕਾ ਸੀ। ਜਦ ਇਸ ਨੇ ਪੋਤਰੇ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਕਾਅਬੇ<ref>ਕਾਅਬਾ ਦੀ ਬਾਬਤ ਨਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।</ref> ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਚਾਚੇ ਅਬੂ ਦੀ ਲੌਂਡੀ ਨੇ ਦੁੱਧ ਪਿਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਅਰਬ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਮੂਜਬ ਇਕ ਪੇਂਡੂ ਦਾਈ ਹਲੀਮਾ {{nop}} {{bar|7}}<noinclude></noinclude> 4yckpj0uwwjxdbmvlwr2ts8wh7wellp 250 75376 239440 2026-10-09T13:05:34Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{x-larger|'''ਇਸਲਾਮ'''}} {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ ਹਨ—ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਣਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਜੋ ਮਜ਼ਹਬ ਦੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵੱਲੋਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਮਨੌਤ ਬੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰੰਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੌਹੀਦ (ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਇਕ ਹੋਣਾ) ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਰਸੂਲ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਹੀ ਇਹ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਲਮਾ-ਸ਼ਹਾਦਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਗੈਰ ਅੱਲਾ ਦੇ; ਅੱਲਾ ਇਕ ਹੈ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਉਸ ਦੇ ਰਸੂਲ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਈਮਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਮਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਰਤ ਆਦਮ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਮੀ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ : {{Block center|<poem>ਐ ਪੈਗ਼ੰਬਰ | ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ' ਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ 'ਤੋ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਦੋ ਦਿਨ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਰਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਹੀ ਪਰਵਰਦਗਾਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਸਤਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।</poem>}} (ਸੂਰਤ ਬਕਰ) {{gap}}ਇਸ ਆਇਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਰਾਨ, ਅੰਜੀਲ, ਤੌਰੇਤ ਤੇ ਜੱਬੂਰ ਆਦਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਇਕ ਤੋਂ ਕੁੱਲ-ਮਾਲਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੀ ਏਥੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ : 1. ਅਬਦਨ ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇ ਲਿੱਲਾ ਮੁਹੰਮਦ ਰਸੂਲ ਇਲਾਹ |<noinclude></noinclude> 6m8tylmhm02dqphi5sqe0drgval02yp 239441 239440 2026-10-09T13:06:34Z Kaur.gurmel 192 239441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{x-larger|'''ਇਸਲਾਮ'''}} {{rule}} {{rule}} {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ ਹਨ—ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਣਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਜੋ ਮਜ਼ਹਬ ਦੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵੱਲੋਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਮਨੌਤ ਬੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰੰਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੌਹੀਦ (ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਇਕ ਹੋਣਾ) ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਰਸੂਲ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਹੀ ਇਹ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਲਮਾ-ਸ਼ਹਾਦਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਗੈਰ ਅੱਲਾ ਦੇ; ਅੱਲਾ ਇਕ ਹੈ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਉਸ ਦੇ ਰਸੂਲ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਈਮਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਮਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਰਤ ਆਦਮ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਮੀ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ : {{Block center|<poem>ਐ ਪੈਗ਼ੰਬਰ | ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ' ਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ 'ਤੋ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਦੋ ਦਿਨ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਰਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਹੀ ਪਰਵਰਦਗਾਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਸਤਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।</poem>}} (ਸੂਰਤ ਬਕਰ) {{gap}}ਇਸ ਆਇਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਰਾਨ, ਅੰਜੀਲ, ਤੌਰੇਤ ਤੇ ਜੱਬੂਰ ਆਦਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਇਕ ਤੋਂ ਕੁੱਲ-ਮਾਲਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੀ ਏਥੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ : 1. ਅਬਦਨ ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇ ਲਿੱਲਾ ਮੁਹੰਮਦ ਰਸੂਲ ਇਲਾਹ |<noinclude></noinclude> e62vvxtjxsfo2zm24pkt53lhzfs30od 239592 239441 2026-10-10T05:50:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{x-larger|'''ਇਸਲਾਮ'''}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅੱਖਰੀ ਅਰਥ ਹਨ—ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਣਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਜੋ ਮਜ਼ਹਬ ਦੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵੱਲੋਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਮਜ਼ਹਬ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਮਨੌਤ ਬੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰੰਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੌਹੀਦ (ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਇਕ ਹੋਣਾ) ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਰਸੂਲ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਹੀ ਇਹ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਲਮਾ-ਸ਼ਹਾਦਤ<ref> ਅਬਦਨ ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇ ਲਿੱਲਾ ਮੁਹੰਮਦ ਰਸੂਲ ਇਲਾਹ। </ref> ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਗੈਰ ਅੱਲਾ ਦੇ; ਅੱਲਾ ਇਕ ਹੈ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਉਸ ਦੇ ਰਸੂਲ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਈਮਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਮਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਰਤ ਆਦਮ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਮੀ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ :</br> {{ps||ਐ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ! ਜੋ ਪੁਸਤਕ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ' ਤੇ ਜੋ ਤੁਹਾਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ 'ਤੋ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਦੋ ਦਿਨ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਰਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਹੀ ਪਰਵਰਦਗਾਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਸਤਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।}} {{Float right|(''ਸੂਰਤ ਬਕਰ'')}} </br> {{gap}}ਇਸ ਆਇਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਰਾਨ, ਅੰਜੀਲ, ਤੌਰੇਤ ਤੇ ਜੱਬੂਰ ਆਦਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਇਕ ਤੋਂ ਕੁੱਲ-ਮਾਲਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੀ ਏਥੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ : {{nop}} {{bar|7}}<noinclude></noinclude> 46gig8llljfhhdltuvm02433w1qzx8c 250 75377 239442 2026-10-09T13:09:01Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਇਸਲਾਮ 43 ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅੱਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਿਹੜਾ ਬੜਾ ਦਿਆਲੂ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ; ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਉਹਦੀ ਹੀ ਕਰਨੀ ਜੋਗ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕੁੱਲ ਜਹਾਨ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ; ਰਹਿਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ ਤੇ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਇਸਲਾਮ 43 ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅੱਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਿਹੜਾ ਬੜਾ ਦਿਆਲੂ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ; ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਉਹਦੀ ਹੀ ਕਰਨੀ ਜੋਗ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕੁੱਲ ਜਹਾਨ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ; ਰਹਿਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ ਤੇ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਹਾਕਮ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਵਾਹ {{gap}}ਗੱਲ ਕੀ, ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਤਾ ਹਰਤਾ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਚੱਲਣਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਕਰਨਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਮੋਮਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ : (1) ਈਮਾਨ, (2) ਨਮਾਜ਼, (3) ਜ਼ਕਾਤ, (4) ਰੋਜ਼ਾ, (5) ਹੱਜ 1. ਈਮਾਨ {{gap}}ਈਮਾਨ ਦਾ ਕਥਨ ਉੱਤੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। 2. ਨਮਾਜ਼ ਨਮਾਜ਼ਾ ਪੰਜ ਹਨ : ਇਕ ਤੜਕੇ, ਦੂਜੀ ਛਾਹ ਵੇਲੇ, ਤੀਜੀ ਦੁਪਹਿਰੇ, ਚੌਥੀ ਲੌਢੇ ਵੇਲੇ ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ। ਨਮਾਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਸਮੇਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਕੱਲਿਆਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਮਾਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਇਮਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਮਾਤ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ। ਨਮਾਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। 3. ਜ਼ਕਾਤ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਇਕ ਕਾਇਦਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚਾਲ੍ਹੀਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਰਥ ਕੱਢਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤੌਫੀਕ, ਵਰਨਾ ਚਾਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢਣਾ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਜ਼ੁੰਮੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਕਾਇਦੇ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਪਕਾਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਮਾਇਆ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਯੋਗ ਸਾਧਨ 1. ਪਰ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਪਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਤੁਰਕ ਆਦਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੁਰਕੀ ਆਦਿ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਕਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। Sri Satguru Jagjit Singh J eLibrary NamdhariElibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> oqu7zco34hior9pyn57j9qwydompn1a 250 75378 239446 2026-10-09T13:12:56Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " '''4. ਰੋਜ਼ਾ''' ਰੋਜ਼ੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਰੱਖਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਰਮਜਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਅੰਨ- ਜਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{{{left|rh}}|44|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}}</noinclude> '''4. ਰੋਜ਼ਾ''' ਰੋਜ਼ੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਰੱਖਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਰਮਜਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਅੰਨ- ਜਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪਾਨ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬੀਮਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਆਸ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਕਰਜ਼ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦੇਣਗੇ। '''5. ਹੱਜ''' ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਕਾ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ (ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੈ) ਇਕ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਿਰ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਕਾਅਬਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੋ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਇਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਚਾਹੇ ਜ਼ਮਜ਼ਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮੇਲੇ ਕਰਨ ਜਾਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੱਜ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਨਮਾਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਬੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਖੜੋਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਾ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਦੋਂ ਇਹ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਅਰਬ (ਕਾਫ਼ਰ) ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਸਾਲ ਬਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਿਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਜ਼ੂਅਲਹੱਜ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀਅਤ ਉੱਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਦਿਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਦਾ ਮੱਕੇ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੱਜ ਜਿਤਨੀ ਵਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਚੰਗਾ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬ ਜਾਂ ਜਿਹਦੇ ਮਾਪੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਰਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਹੱਜ ਕਰਨਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਹੱਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਮੁਕੱਰਰ ਹਨ। ਜਦ ਮੱਕਾ ਇਕ ਪੜਾਅ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹਾਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਦੋ ਚਾਦਰਾਂ—ਇਕ ਤੋੜ ਤੇ ਇਕ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਖੜਾਵਾਂ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹਰਜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅਹਿਰਾਮ ਬੰਨ੍ਹਣਾ“ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਹਾਜੀ ਅੱਗੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਇਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: “ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਖੜਾ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਸ਼ਰੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ 1. ਕਮਰੀ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਮ। 2. ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਥ ਨੰਗੇ ਹੱਜ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।<noinclude></noinclude> 1e6uu1dxvwx62wrp156gv1wz35f2xbm 250 75379 239448 2026-10-09T13:34:14Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੋ | ਕਾਫ਼ਰ ਬੀਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਹੀ ਭਲੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੌਂਡੀ ਅੱਛੀ ਹੈ। '''ਕਾਫਰ ਆਦਮੀ ਜਦ ਤਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ''' '''ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਹ ਵਿਚ ਨਾ ਦਿਓ। ਕਾਫ਼ਰ ਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|47}}</noinclude>ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੋ | ਕਾਫ਼ਰ ਬੀਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਹੀ ਭਲੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੌਂਡੀ ਅੱਛੀ ਹੈ। '''ਕਾਫਰ ਆਦਮੀ ਜਦ ਤਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ''' '''ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਹ ਵਿਚ ਨਾ ਦਿਓ। ਕਾਫ਼ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੀ ਭਲਾ ਕਿਉਂ''' '''ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਲਾਮ ਅੱਛਾ ਹੈ'''।<ref>ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਤੇ ਲੈਂਡੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਜਾਰਤ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।</ref> {{right|(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਉਤਲੀ ਆਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਰਿਕ (ਕਾਫ਼ਰ) ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਇਦਿਆਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਹੱਕ ਬਰਾਬਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ : ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਪਰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। (ਸ਼ਰਤ ਬਕਰ) {{gap}}ਜੇ ਕਦੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਨਿਭਾਉ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਉਹ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਟੱਪ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਰਦ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰ ਲਵੋ ਤੇ ਉਹ ਮਰਦ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ। ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰਤ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ ਦਿਵਾ ਕੇ, ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਲਗਦੇ ਵਾਹ ਰੁਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ ਜਿਥੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੰਨ ਜਾਵੇ, ਨਿਕਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੋ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਰੱਖਣ ਤੇ ਫਿਰ ਜਿਥੇ ਵਾਜਬ ਸਮਝਣ, ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲੈਣ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਜੋ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਦੂਜੇ ਮੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਉਹ ‘ਜਹਾਦ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਜਹਾਦ ਦੇ ਅਰਥ 'ਧਰਮ ਯੁੱਧ' ਹਨ ਤੇ ਇਸਦੀ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਲੜੇ। (ਸੂਰਤ ਬਕਰ) {{gap}}ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਜਹਾਦ ਇਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ : ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜਹਾਦ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਬਕਰ {{gap}}ਅਜਿਹੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਵੀ ਪੇ੍ਰਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਆਇਆ ਹੈ ; {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ! ਜੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ<noinclude></noinclude> eiu0np52e2ec1prjv3wqyn0q0dctiz4 239449 239448 2026-10-09T13:45:11Z Kaur.gurmel 192 239449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|47}}</noinclude>ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੋ | ਕਾਫ਼ਰ ਬੀਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਹੀ ਭਲੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੌਂਡੀ ਅੱਛੀ ਹੈ। ਕਾਫਰ ਆਦਮੀ ਜਦ ਤਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਹ ਵਿਚ ਨਾ ਦਿਓ। ਕਾਫ਼ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੀ ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਲਾਮ ਅੱਛਾ ਹੈ।<ref>ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਤੇ ਲੈਂਡੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਜਾਰਤ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।</ref> {{right|(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਉਤਲੀ ਆਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਰਿਕ (ਕਾਫ਼ਰ) ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਇਦਿਆਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਹੱਕ ਬਰਾਬਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ : ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਪਰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। (ਸ਼ਰਤ ਬਕਰ) {{gap}}ਜੇ ਕਦੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਨਿਭਾਉ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਉਹ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਟੱਪ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਰਦ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰ ਲਵੋ ਤੇ ਉਹ ਮਰਦ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ। ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰਤ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ ਦਿਵਾ ਕੇ, ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਲਗਦੇ ਵਾਹ ਰੁਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ ਜਿਥੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੰਨ ਜਾਵੇ, ਨਿਕਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੋ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਰੱਖਣ ਤੇ ਫਿਰ ਜਿਥੇ ਵਾਜਬ ਸਮਝਣ, ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲੈਣ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਜੋ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਦੂਜੇ ਮੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਉਹ ‘ਜਹਾਦ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਜਹਾਦ ਦੇ ਅਰਥ 'ਧਰਮ ਯੁੱਧ' ਹਨ ਤੇ ਇਸਦੀ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਲੜੇ। (ਸੂਰਤ ਬਕਰ) {{gap}}ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਜਹਾਦ ਇਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ : ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜਹਾਦ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਬਕਰ {{gap}}ਅਜਿਹੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਵੀ ਪੇ੍ਰਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਆਇਆ ਹੈ ; {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ! ਜੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ<noinclude></noinclude> kger1nob30ad2ntsyymanihxt3zfloz 239490 239449 2026-10-09T16:25:30Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|47}}</noinclude>ਇਸਲਾਮ 47 ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੋ | ਕਾਫ਼ਰ ਬੀਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਹੀ ਭਲੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੌਂਡੀ ਅੱਛੀ ਹੈ। ਕਾਫਰ ਆਦਮੀ ਜਦ ਤਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਹ ਵਿਚ ਨਾ ਦਿਓ। ਕਾਫ਼ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੀ ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਲਾਮ ਅੱਛਾ ਹੈ। {{right|(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਉਤਲੀ ਆਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਰਿਕ (ਕਾਫ਼ਰ) ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਇਦਿਆਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਹੱਕ ਬਰਾਬਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ : {{gap}}ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਪਰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। (ਸ਼ਰਤ ਬਕਰ) {{gap}}ਜੇ ਕਦੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਨਿਭਾਉ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਉਹ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਟੱਪ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਰਦ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰ ਲਵੋ ਤੇ ਉਹ ਮਰਦ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰਤ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ ਦਿਵਾ ਕੇ, ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਲਗਦੇ ਵਾਹ ਰੁਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ ਜਿਥੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੰਨ ਜਾਵੇ, ਨਿਕਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਰੱਖਣ ਤੇ ਫਿਰ ਜਿਥੇ ਵਾਜਬ ਸਮਝਣ, ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲੈਣ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਜੋ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਦੂਜੇ ਮੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਉਹ ‘ਜਹਾਦ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਜਹਾਦ ਦੇ ਅਰਥ 'ਧਰਮ ਯੁੱਧ' ਹਨ ਤੇ ਇਸਦੀ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਲੜੇ। (ਸੂਰਤ ਬਕਰ) {{gap}}ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਜਹਾਦ ਇਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ : ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜਹਾਦ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਬਕਰ {{gap}}ਅਜਿਹੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਵੀ ਪੇ੍ਰਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਆਇਆ ਹੈ ; {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ! ਜੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ 1. ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਤੇ ਲੈਂਡੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਜਾਰਤ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।<noinclude></noinclude> 06oqrkdfxhhdzc2c2feclc93nxmslkb 239491 239490 2026-10-09T16:27:43Z Kaur.gurmel 192 239491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rule}}{{rh||ਇਸਲਾਮ|47}}</noinclude>ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੋ | ਕਾਫ਼ਰ ਬੀਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਹੀ ਭਲੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੌਂਡੀ ਅੱਛੀ ਹੈ। ਕਾਫਰ ਆਦਮੀ ਜਦ ਤਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਹ ਵਿਚ ਨਾ ਦਿਓ। ਕਾਫ਼ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੀ ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਲਾਮ ਅੱਛਾ ਹੈ। {{right|(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਉਤਲੀ ਆਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਰਿਕ (ਕਾਫ਼ਰ) ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਇਦਿਆਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਹੱਕ ਬਰਾਬਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ : {{gap}}ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਪਰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{right|(ਸ਼ਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਜੇ ਕਦੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਨਿਭਾਉ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਉਹ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਟੱਪ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਰਦ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰ ਲਵੋ ਤੇ ਉਹ ਮਰਦ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰਤ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ ਦਿਵਾ ਕੇ, ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਲਗਦੇ ਵਾਹ ਰੁਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ ਜਿਥੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੰਨ ਜਾਵੇ, ਨਿਕਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਰੱਖਣ ਤੇ ਫਿਰ ਜਿਥੇ ਵਾਜਬ ਸਮਝਣ, ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲੈਣ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਜੋ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਦੂਜੇ ਮੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਉਹ ‘ਜਹਾਦ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਜਹਾਦ ਦੇ ਅਰਥ 'ਧਰਮ ਯੁੱਧ' ਹਨ ਤੇ ਇਸਦੀ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਲੜੇ। {{right|(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਜਹਾਦ ਇਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ : ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜਹਾਦ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। {{right|ਸੂਰਤ ਬਕਰ}} {{gap}}ਅਜਿਹੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਵੀ ਪੇ੍ਰਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਆਇਆ ਹੈ ; {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ! ਜੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ 1. ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਤੇ ਲੈਂਡੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਜਾਰਤ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।<noinclude></noinclude> bex3lkke9isla9o4e4c2k7p7gpqf1in 239492 239491 2026-10-09T16:29:08Z Kaur.gurmel 192 239492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /> {{rh||ਇਸਲਾਮ|47}} {{rule}}</noinclude>ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੋ | ਕਾਫ਼ਰ ਬੀਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਹੀ ਭਲੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੌਂਡੀ ਅੱਛੀ ਹੈ। ਕਾਫਰ ਆਦਮੀ ਜਦ ਤਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਹ ਵਿਚ ਨਾ ਦਿਓ। ਕਾਫ਼ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੀ ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਲਾਮ ਅੱਛਾ ਹੈ। {{right|(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਉਤਲੀ ਆਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਰਿਕ (ਕਾਫ਼ਰ) ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਇਦਿਆਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਹੱਕ ਬਰਾਬਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ : {{gap}}ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਪਰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{right|(ਸ਼ਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਜੇ ਕਦੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਨਿਭਾਉ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਉਹ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਟੱਪ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਰਦ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰ ਲਵੋ ਤੇ ਉਹ ਮਰਦ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰਤ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ ਦਿਵਾ ਕੇ, ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਲਗਦੇ ਵਾਹ ਰੁਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ ਜਿਥੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੰਨ ਜਾਵੇ, ਨਿਕਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਰੱਖਣ ਤੇ ਫਿਰ ਜਿਥੇ ਵਾਜਬ ਸਮਝਣ, ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲੈਣ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਜੋ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਦੂਜੇ ਮੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਉਹ ‘ਜਹਾਦ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਜਹਾਦ ਦੇ ਅਰਥ 'ਧਰਮ ਯੁੱਧ' ਹਨ ਤੇ ਇਸਦੀ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਲੜੇ। {{right|(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਜਹਾਦ ਇਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ : ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜਹਾਦ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। {{right|ਸੂਰਤ ਬਕਰ}} {{gap}}ਅਜਿਹੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਵੀ ਪੇ੍ਰਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਆਇਆ ਹੈ ; {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ! ਜੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ 1. ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਤੇ ਲੈਂਡੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਜਾਰਤ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।<noinclude></noinclude> r9ds0nj69r4qri0yuhnfwgzjqhljvc7 239622 239492 2026-10-10T06:15:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239622 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /> {{rh||ਇਸਲਾਮ|47}} {{rule}}</noinclude>{{ps||ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੋ। ਕਾਫ਼ਰ ਬੀਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਹੀ ਭਲੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੌਂਡੀ ਅੱਛੀ ਹੈ।}} {{ps||ਕਾਫਰ ਆਦਮੀ ਜਦ ਤਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਹ ਵਿਚ ਨਾ ਦਿਓ। ਕਾਫ਼ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੀ ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਲਾਮ ਅੱਛਾ ਹੈ।<ref> ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਤੇ ਲੌਂਡੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਜਾਰਤ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।</ref>}} {{right|(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਉਤਲੀ ਆਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਰਿਕ (ਕਾਫ਼ਰ) ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਇਦਿਆਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਹੱਕ ਬਰਾਬਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ : {{ps||ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਪਰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।}} {{right|(ਸ਼ਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਜੇ ਕਦੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਮਰਦ ਦਾ ਨਿਭਾਉ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਉਹ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਟੱਪ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਰਦ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰ ਲਵੋ ਤੇ ਉਹ ਮਰਦ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰਤ ਨੂੰ ਜੋਸ਼ ਦਿਵਾ ਕੇ, ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਲਗਦੇ ਵਾਹ ਰੁਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਦ ਜਿਥੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੰਨ ਜਾਵੇ, ਨਿਕਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਰੱਖਣ ਤੇ ਫਿਰ ਜਿਥੇ ਵਾਜਬ ਸਮਝਣ, ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲੈਣ।</br> {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਜੋ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਦੂਜੇ ਮੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਉਹ ‘ਜਹਾਦ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਜਹਾਦ ਦੇ ਅਰਥ 'ਧਰਮ ਯੁੱਧ' ਹਨ ਤੇ ਇਸਦੀ ਬੜੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ:</br> {{ps||ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਲੜੋ।}} {{right|(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਜਹਾਦ ਇਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ : {{ps||ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜਹਾਦ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ।}} {{right|ਸੂਰਤ ਬਕਰ}} {{gap}}ਅਜਿਹੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਆਇਆ ਹੈ ; {{ps||ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ! ਜੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ}} {{nop}} {{bar|7}}<noinclude></noinclude> 7eqmx7fx7jkhu8g00ybhl2p3eo312vm 250 75380 239450 2026-10-09T13:47:22Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਿਸਰ ਜਾਣ ਦਿਉ ਕਿਉਂਜੁ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਭ ਵੈਰੀ ਮਰ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਭਲਾ ਪੁਰਖ ਮੂਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਗਿਆ। {{gap}}ਮੂਸਾ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਮੂਸਾ|53}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਿਸਰ ਜਾਣ ਦਿਉ ਕਿਉਂਜੁ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਭ ਵੈਰੀ ਮਰ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਭਲਾ ਪੁਰਖ ਮੂਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਗਿਆ। {{gap}}ਮੂਸਾ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗਧਿਆਂ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮਿਸਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹਾਰੂਨ ਨਾਮੀ ਆਦਮੀ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੂਸਾ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਸੁਣਾਈ। ਉਹ ਵੀ ਮੂਸਾ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਮਿਸਰ ਪੁੱਜੇ। ਹਾਰੂਨ ਨੇ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਨੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਇਹ ਮੁਅਜ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕੌਮ ਦਾ ਨਬੀ ਥਾਪਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਸਿਜਦੇ ਵਿਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਬੀ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੂਸਾ ਅਤੇ ਹਾਰੂਨ, ਫ਼ਰਊਨ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੋ ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਹਵਨ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਕਰਨ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਫਰਊਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰਈਅਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਬੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੇਰਾਂ। ਫ਼ਰਊਨ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਨਬੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਮੁਅਜ਼ਾ ਦਿਖਾ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਹਾਰੂਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸੋਟਾ ਫ਼ਰਊਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਦੇ। ਡਿਗਦਿਆਂ ਹੀ ਹਾਰੂਨ ਦਾ ਸੋਟਾ ਸੱਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੋਟਿਆਂ ਦੇ ਸੱਪ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ। ਹਾਰਨ ਦੇ ਸੋਟੇ ਦੇ ਸੱਪ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਫ਼ਰਊਨ ਦਾ ਮਨ ਇਹ ਮੁਅਜਜ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਪਤੀਜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗਾ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਖਾ। ਹਾਰੂਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੰਡਾ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਲਹੂ ਬਣ ਗਿਆ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੋ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਸਭ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਫੈਲ ਗਈ। ਮਿਸਰ ਦੇ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬੜੇ ਆਤੁਰ ਹੋਏ ਪਰ ਜਦ ਜਾਦੂਗਰ ਸੱਦੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਮੂਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਡੰਡਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਦੇਸ ਵਿਚ ਡੱਡੂ ਹੀ ਡੱਡੂ ਹੋ ਗਏ, ਦਰਿਆ, ਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਲਾਵਾਂ, ਖੂਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਬਜ਼ਾਰ, ਮੰਦਰ, ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰਸੋਈਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਡੱਡੂ ਹੀ ਡੱਡੂ ਭੁੜਕਣ ਲੱਗੇ। ਭਾਵੇਂ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੇ ਭੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਪਰ ਫਰਊਨ ਡੱਡੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਘਾਬਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਲਾ ਕੋਲੋਂ ਛੁਡਾ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਡੱਡੂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਫ਼ਰਊਨ ਆਪਣੇ ਕੋਲ<noinclude></noinclude> 3zz7hdz64zgv2bn69ptm69kvaeegqan 239451 239450 2026-10-09T14:11:04Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਮੂਸਾ|53}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਿਸਰ ਜਾਣ ਦਿਉ ਕਿਉਂਜੁ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਭ ਵੈਰੀ ਮਰ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਭਲਾ ਪੁਰਖ ਮੂਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਗਿਆ। {{gap}}ਮੂਸਾ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗਧਿਆਂ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮਿਸਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹਾਰੂਨ ਨਾਮੀ ਆਦਮੀ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੂਸਾ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਸੁਣਾਈ। ਉਹ ਵੀ ਮੂਸਾ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਮਿਸਰ ਪੁੱਜੇ। ਹਾਰੂਨ ਨੇ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਨੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਇਹ ਮੁਅਜ਼ਜ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕੌਮ ਦਾ ਨਬੀ ਥਾਪਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਸਿਜਦੇ ਵਿਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਬੀ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੂਸਾ ਅਤੇ ਹਾਰੂਨ, ਫ਼ਰਊਨ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਹਵਨ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਕਰਨ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰਈਅਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਬੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੇਰਾਂ। ਫ਼ਰਊਨ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਨਬੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਮੁਅਜਜ਼ਾ ਦਿਖਾ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਹਾਰੂਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸੋਟਾ ਫ਼ਰਊਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਦੇ। ਡਿਗਦਿਆਂ ਹੀ ਹਾਰੂਨ ਦਾ ਸੋਟਾ ਸੱਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੋਟਿਆਂ ਦੇ ਸੱਪ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ। ਹਾਰੂਨ ਦੇ ਸੋਟੇ ਦੇ ਸੱਪ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਫ਼ਰਊਨ ਦਾ ਮਨ ਇਹ ਮੁਅਜਜ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਪਤੀਜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗਾ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਖਾ। ਹਾਰੂਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੰਡਾ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਲਹੂ ਬਣ ਗਿਆ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੋ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਸਭ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਫੈਲ ਗਈ। ਮਿਸਰ ਦੇ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬੜੇ ਆਤੁਰ ਹੋਏ ਪਰ ਜਦ ਜਾਦੂਗਰ ਸੱਦੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਮੂਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਡੰਡਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਦੇਸ ਵਿਚ ਡੱਡੂ ਹੀ ਡੱਡੂ ਹੋ ਗਏ, ਦਰਿਆ, ਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਲਾਵਾਂ, ਖੂਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਬਜ਼ਾਰ, ਮੰਦਰ, ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰਸੋਈਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਡੱਡੂ ਹੀ ਡੱਡੂ ਭੁੜਕਣ ਲੱਗੇ। ਭਾਵੇਂ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੇ ਭੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਪਰ ਫ਼ਰਊਨ ਡੱਡੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਘਾਬਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਲਾ ਕੋਲੋਂ ਛੁਡਾ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਡੱਡੂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਫ਼ਰਊਨ ਆਪਣੇ ਕੋਲ<noinclude></noinclude> trfwfp645xu4y2bycgsvepk7respoh2 239645 239451 2026-10-10T06:26:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮੂਸਾ|53}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਮੂਸਾ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਿਸਰ ਜਾਣ ਦਿਉ ਕਿਉਂਜੁ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਭ ਵੈਰੀ ਮਰ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਭਲਾ ਪੁਰਖ ਮੂਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਮੂਸਾ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗਧਿਆਂ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮਿਸਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹਾਰੂਨ ਨਾਮੀ ਆਦਮੀ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੂਸਾ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਸੁਣਾਈ। ਉਹ ਵੀ ਮੂਸਾ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਮਿਸਰ ਪੁੱਜੇ। ਹਾਰੂਨ ਨੇ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਨੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਇਹ ਮੁਅਜ਼ਜ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕੌਮ ਦਾ ਨਬੀ ਥਾਪਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਸਿਜਦੇ ਵਿਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਬੀ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੂਸਾ ਅਤੇ ਹਾਰੂਨ, ਫ਼ਰਊਨ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਹਵਨ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਕਰਨ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰਈਅਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਬੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੇਰਾਂ। ਫ਼ਰਊਨ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਨਬੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਮੁਅਜਜ਼ਾ ਦਿਖਾ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਹਾਰੂਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸੋਟਾ ਫ਼ਰਊਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟ ਦੇ। ਡਿਗਦਿਆਂ ਹੀ ਹਾਰੂਨ ਦਾ ਸੋਟਾ ਸੱਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੋਟਿਆਂ ਦੇ ਸੱਪ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ। ਹਾਰੂਨ ਦੇ ਸੋਟੇ ਦੇ ਸੱਪ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਫ਼ਰਊਨ ਦਾ ਮਨ ਇਹ ਮੁਅਜਜ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਪਤੀਜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗਾ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਖਾ। ਹਾਰੂਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੰਡਾ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਲਹੂ ਬਣ ਗਿਆ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੋ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਸਭ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਫੈਲ ਗਈ। ਮਿਸਰ ਦੇ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬੜੇ ਆਤੁਰ ਹੋਏ ਪਰ ਜਦ ਜਾਦੂਗਰ ਸੱਦੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਮੂਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਡੰਡਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਦੇਸ ਵਿਚ ਡੱਡੂ ਹੀ ਡੱਡੂ ਹੋ ਗਏ, ਦਰਿਆ, ਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਲਾਵਾਂ, ਖੂਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਬਜ਼ਾਰ, ਮੰਦਰ, ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰਸੋਈਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਡੱਡੂ ਹੀ ਡੱਡੂ ਭੁੜਕਣ ਲੱਗੇ। ਭਾਵੇਂ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੇ ਭੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਪਰ ਫ਼ਰਊਨ ਡੱਡੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਘਾਬਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਲਾ ਕੋਲੋਂ ਛੁਡਾ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਡੱਡੂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਫ਼ਰਊਨ ਆਪਣੇ ਕੋਲ {{nop}}<noinclude></noinclude> a5yycgntwxxffvolmxxdmq85gymvulr 250 75381 239457 2026-10-09T14:42:01Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 239457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|54|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਗਿਆ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਫਿਰ ਤਮਾਮ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਜੂੰਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਮੱਛਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫ਼ਰਊਨ ਦੇ ਘਾਬਰ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਮੂਸਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਫ਼ਰਊਨ ਦਾ ਮਨ ਫਿਰ ਭੀ ਨਰਮ ਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਹਰ ਵਾਰੀ ਇਕਰਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਖ਼ਿਰ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਖੂਹ ਭੀ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਫੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਹੱਥ ਚੁੱਕਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਨਣ ਰਿਹਾ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਦਿਓ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਇਸ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਚੱਲੋ। ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਜਥੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ {{gap}}ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਹਟਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮਿਸਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨੱਸ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਜੋੜ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਉਂਠ ਦੌੜੇ। ਜਦ ਇਹ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਲਾਗੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਮੂਸਾ ਨੇ ਦਰਿਆ ਉਪਰ ਆਪਣਾ ਡੰਡਾ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਦ ਇਸਰਾਈਲੀ ਪਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਲੰਘਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਰੋੜ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬਚਾਈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਰੱਬ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਨਾ ਮੰਨੋ; ਉਸਦੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਿਆ ਕਰੋ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਬੇਟੀ ਬੇਟੇ, ਨੌਕਰ, ਦਾਸੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦਿਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਜੁ ਇਹ ਦਿਨ ਆਰਾਮ ਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੀ ਇੱਜਤ ਕਰੋ ਤਾਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ; ਖ਼ੂਨ, ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਕਦੀ ਨਾ ਕਰੋ; ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ 'ਤੇ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਕਦੇ ਨਾ ਦਿਉ। ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪਰ-ਧਨ ਦਾ ਕਦੇ ਲਾਲਚ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਬਰਦਾ ਮੁੱਲ ਲਓ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬਰਦਾਫ਼ਰੋਸ਼ੀ ਦਾ ਬੜਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ) ਤਾਂ ਛੇ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਾ ਕੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਾਲ ਮੁਫ਼ਤ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਜੇ ਇਕੱਲਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਕੱਲਾ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵੀ ਨਾਲ ਜਾਵੇ। ਮੂਸਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਸੀਹਤਾਂ ਆਪਣੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅੱਗੇ ਯਹੂਦੀ ਮਤ' ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ {{gap}}ਫੇਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੂਸਾ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ<noinclude></noinclude> qy5qij5x5x61kjuknk5997thhb1fxe9 239458 239457 2026-10-09T14:46:39Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|54|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਗਿਆ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਫਿਰ ਤਮਾਮ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਜੂੰਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਮੱਛਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫ਼ਰਊਨ ਦੇ ਘਾਬਰ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਮੂਸਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਫ਼ਰਊਨ ਦਾ ਮਨ ਫਿਰ ਭੀ ਨਰਮ ਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਹਰ ਵਾਰੀ ਇਕਰਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਖ਼ਿਰ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਖੂਹ ਭੀ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਫੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਹੱਥ ਚੁੱਕਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਨਣ ਰਿਹਾ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਦਿਓ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਇਸ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਚੱਲੋ। ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਜਥੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ। {{gap}}ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਹਟਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮਿਸਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨੱਸ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਜੋੜ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਉਂਠ ਦੌੜੇ। ਜਦ ਇਹ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਲਾਗੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਮੂਸਾ ਨੇ ਦਰਿਆ ਉਪਰ ਆਪਣਾ ਡੰਡਾ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਦ ਇਸਰਾਈਲੀ ਪਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਲੰਘਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਰੋੜ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬਚਾਈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਰੱਬ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਨਾ ਮੰਨੋ; ਉਸਦੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਿਆ ਕਰੋ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਬੇਟੀ ਬੇਟੇ, ਨੌਕਰ, ਦਾਸੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦਿਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਜੁ ਇਹ ਦਿਨ ਆਰਾਮ ਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੀ ਇੱਜਤ ਕਰੋ ਤਾਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ; ਖ਼ੂਨ, ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਕਦੀ ਨਾ ਕਰੋ; ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ 'ਤੇ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਕਦੇ ਨਾ ਦਿਉ। ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪਰ-ਧਨ ਦਾ ਕਦੇ ਲਾਲਚ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਥਰਦਾ ਮੁੱਲ ਲਓ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬਰਦਾਫ਼ਰੋਸ਼ੀ ਦਾ ਬੜਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ) ਤਾਂ ਛੇ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਾ ਕੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਾਲ ਮੁਫ਼ਤ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਜੇ ਇਕੱਲਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਕੱਲਾ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵੀ ਨਾਲ ਜਾਵੇ। ਮੂਸਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਸੀਹਤਾਂ ਆਪਣੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅੱਗੇ 'ਯਹੂਦੀ ਮਤ' ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਫੇਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੂਸਾ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ<noinclude></noinclude> arv5pwqa81ohgbx9mk0qwzeistr0jy5 239649 239458 2026-10-10T06:29:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|54|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਗਿਆ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਫਿਰ ਤਮਾਮ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਜੂੰਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਮੱਛਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਫ਼ਰਊਨ ਦੇ ਘਾਬਰ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਮੂਸਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਫ਼ਰਊਨ ਦਾ ਮਨ ਫਿਰ ਭੀ ਨਰਮ ਨਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਹਰ ਵਾਰੀ ਇਕਰਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਆਖ਼ਿਰ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਖੂਹ ਭੀ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਫੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਹੱਥ ਚੁੱਕਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਨਣ ਰਿਹਾ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਦਿਓ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਇਸ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਚੱਲੋ। ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਜਥੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ।</br> {{gap}}ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਹਟਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮਿਸਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨੱਸ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਜੋੜ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਉਂਠ ਦੌੜੇ। ਜਦ ਇਹ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਲਾਗੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਮੂਸਾ ਨੇ ਦਰਿਆ ਉਪਰ ਆਪਣਾ ਡੰਡਾ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਦ ਇਸਰਾਈਲੀ ਪਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਲੰਘਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਰੋੜ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬਚਾਈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮੂਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਰੱਬ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਨਾ ਮੰਨੋ; ਉਸਦੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਿਆ ਕਰੋ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਬੇਟੀ ਬੇਟੇ, ਨੌਕਰ, ਦਾਸੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦਿਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਜੁ ਇਹ ਦਿਨ ਆਰਾਮ ਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੀ ਇੱਜਤ ਕਰੋ ਤਾਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ; ਖ਼ੂਨ, ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਕਦੀ ਨਾ ਕਰੋ; ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ 'ਤੇ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਕਦੇ ਨਾ ਦਿਉ। ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪਰ-ਧਨ ਦਾ ਕਦੇ ਲਾਲਚ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਥਰਦਾ ਮੁੱਲ ਲਓ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬਰਦਾਫ਼ਰੋਸ਼ੀ ਦਾ ਬੜਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ) ਤਾਂ ਛੇ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਾ ਕੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਾਲ ਮੁਫ਼ਤ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਜੇ ਇਕੱਲਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਕੱਲਾ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵੀ ਨਾਲ ਜਾਵੇ। ਮੂਸਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਸੀਹਤਾਂ ਆਪਣੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅੱਗੇ 'ਯਹੂਦੀ ਮਤ' ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।</br> {{gap}}ਫੇਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੂਸਾ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ {{nop}}<noinclude></noinclude> ax5c66n9q8eqf4ejuzb74liz2b01ccw 250 75382 239459 2026-10-09T15:03:12Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਇਬਰਾਹੀਮ|63}} {{rule}}</noinclude>ਆਜ਼ਰ ਨੇ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਸਕਰੀ 'ਤੇ ਬੜਾ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੂਰਖਾ! ਕਦੇ ਬੁੱਤ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਇਹ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਿਆਣ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਜ਼ਰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਬੁੱਤ ਖ਼ੁਦਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚਿਤ ਵਿਚ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਫਿਰ ਖ਼ੁਦਾ ਹੈ ਕੌਣ? ਇਹ ਭੇਦ ਇਬਰਾਹੀਮ 'ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਕ ਬੜੀ ਅਜਬ ਕਥਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਢੂੰਡ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸ ਧੁਨ ਵਿਚ ਇਹ ਐਨਾ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਖਾਣਾ ਤੇ ਨੀਂਦ ਹਰਾਮ ਹੋ ਗਈ। ਇਕ ਰਾਤ ਉਸ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਖ਼ੁਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਸਿਜਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਕ ਦਿਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਬ ਫਿੱਕੀ ਪਈ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਰੱਬ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰੱਬ ਸਮਝਿਆ। ਫਿਰ ਜਦ ਸੂਰਜ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਜਾ ਕੇ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਸਿਤਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਅਗੰਮੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਿਕ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਰੱਬ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਨਿਰਗੁਣ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਾਇਰਾ, ਹਾਜਰਾ ਅਤੇ ਕਤੂਰਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਾਜਰਾ ਇਕ ਗ਼ੁਲਾਮ ਨੌਕਰਾਣੀ ਸੀ। ਸਾਇਰਾ ਵਿਚੋਂ ਅਜ਼ਹਾਕ ਅਤੇ ਹਾਜਰਾ ਵਿਚੋਂ ਇਸਮਾਈਲ ਤੇ ਕਤੂਰਾ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਮਰਾਨ ਤੇ ਮਦਾਨ ਆਦਿਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। {{gap}}ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬੜਾ ਕਾਲ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸਾਇਰਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਹ ਵਿਚ ਜਰਾਰ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਇਸਬੀ ਮਿਲਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਭੇਜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਬੜਾ ਭੈ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਕੌਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਓਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਕ ਸੁਹਾਗਣ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਜਬਰਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਨਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਸਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ, ਜੋ ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਦੁਆ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਵਧੇ ਫੁੱਲੇਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਕੌਮ ਮਾਰੇ<noinclude></noinclude> gvi5fqnfuzkuck075b8s23fdizr4l7x 250 75383 239493 2026-10-09T16:33:11Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "48 ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ {{gap}}ਜਾਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਜ਼ਾਦ, ਗੁਲਾਮ ਦੇ ਵੱਟੇ ਗੁਲਾਮ ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਰਤ ਲਓ। ਸਿਹਤ ਬਕਰ {{gap}}ਸੋ ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਜਹਾਦ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>48 ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ {{gap}}ਜਾਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਜ਼ਾਦ, ਗੁਲਾਮ ਦੇ ਵੱਟੇ ਗੁਲਾਮ ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਰਤ ਲਓ। ਸਿਹਤ ਬਕਰ {{gap}}ਸੋ ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਜਹਾਦ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਜ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕ ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ 'ਰੋਜ਼ੇ-ਕਿਆਮਤ’ ਜਾਂ ‘ਹਸ਼ਰ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਫ਼ਨਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਦ ਇਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਜਾਂ ਡੰਡ ਭੁਗਤਣਾ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਜਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਕਾਇਲ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਉਹ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲੈਣ। ਇਸਲਾਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ 'ਤੋਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਕਈ ਇਕ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਿਰਕੇ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੱਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਏ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਰਕੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮਤਭੇਦ ਕਰਕੇ ਬਣੇ ਹਨ ਪਰ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਾੜਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧੜੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਸੁੰਨੀ' ਤੇ ‘ਸ਼ੀਅਹ’ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਗੱਦੀ-ਨਸ਼ੀਨੀ ਦੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੁੰਨੀ ਲੋਕ ਰਸਾਲਤ ਦੇ ਬਾਦ 'ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ' ਦੇ ਕਾਇਲ ਹਨ ਤੋਂ ਯੀਅਰ ਇਮਾਮਤ' ਦੇ। ਭਾਵ, ਸੁੰਨੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਘੱਲੇ ਹੋਏ ਰਸੂਲ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਗਿਆਨ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦਾ ਚੁਣਾਉ ਮੁਸਲਿਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੰਮਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਇਕ ਕੌਮੀ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ੀਅਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਸੂਲ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦੁਨਿਆਵੀ ਲੀਡਰ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦਾ; ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਸਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਸੂਲ ਦੇ ਬਾਦ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵਿਚੋਂ ਇਮਾਮ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਦੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸੁੰਨੀ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਚਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ੀਅਰ ਬਾਰਾਂ ਇਮਾਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਮਾਮ ਮਹਿਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕੀਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ<noinclude></noinclude> 5eqagwemad43wgiz3it1xjtdmqkacw7 250 75384 239494 2026-10-09T16:38:14Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਇਬਰਾਹੀਮ 65 ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਖਤਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਾਖੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਚ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਇਬਰਾਹੀਮ 65 ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਖਤਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਾਖੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣਾ, ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਦਰਜਾ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ : {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ? ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਸ਼ਕ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਅਹਾਕ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਹ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਜਦ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਡਾ ਬੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਧਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ `ਤੇ, ਜਿਥੇ ਕਿ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹ ਸੀ, ਪੁੱਜਾ। ਜਦ ਛੁਰੀ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਹ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿਸਮਿਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ। ਪਰ ਜਦ ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਲ 'ਤੇ ਛੁਰੀ ਚਲਾਈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਐਸੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਹੋਈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਅਤੇ ਦੁੰਬਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤ-ਵਛਲ ਹੈ। ਫਿਰ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦੇ ਖੰਡਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਮ ਕਾਇਦਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਮਿਥਿਆ ਬੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੇਅੰਤ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਦਲੋ ਸਹਾਰਨੇ ਪਏ, ਇਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਢੇਰ 'ਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੱਚਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਦਿਆਂ ਭਖਦਿਆਂ ਅੰਗਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰ ਕੇ ਵਿਖਾ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਈਸ਼ਵਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਾਂਗ ਡਾਢੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਝੱਟ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਲੋਕ ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜੇ ਅਸਚਰਜ ਹੋਏ ਕਿ ਜਿਸ ਵਕਤ ਇਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰੀ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਰੇ ਫੁੱਲ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਚਿਖਾ<noinclude></noinclude> aohqcxvrcofbxlouq87dfrrafwqjjp6 239499 239494 2026-10-09T23:15:52Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਇਬਰਾਹੀਮ|65}} {{rule}}</noinclude>ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਖਤਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਾਖੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣਾ, ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਦਰਜਾ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਸ਼ਕ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਅਜਹਾਕ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਹ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਜਦ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਡਾ ਬੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਧਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ, ਜਿਥੇ ਕਿ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹ ਸੀ, ਪੁੱਜਾ। ਜਦ ਛੁਰੀ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਬਹ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿਸਮਿਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ। ਪਰ ਜਦ ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਲ 'ਤੇ ਛੁਰੀ ਚਲਾਈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਐਸੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਹੋਈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦੁੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਅਤੇ ਦੁੰਬਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤ-ਵਛਲ ਹੈ। ਫਿਰ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦੇ ਖੰਡਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਮ ਕਾਇਦਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਮਿਥਿਆ ਬੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੇਅੰਤ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸਹਾਰਨੇ ਪਏ, ਇਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਢੇਰ 'ਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੱਚਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਦਿਆਂ ਭਖਦਿਆਂ ਅੰਗਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰ ਕੇ ਵਿਖਾ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਈਸ਼ਵਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਾਂਗ ਡਾਢੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਝੱਟ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਲੋਕ ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜੇ ਅਸਚਰਜ ਹੋਏ ਕਿ ਜਿਸ ਵਕਤ ਇਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰੀ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਰੇ ਫੁੱਲ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਚਿਖਾ<noinclude></noinclude> a68fg763jntkjmo8ol6h1ggi9973s5m 250 75385 239495 2026-10-09T16:43:44Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਯਹੂਦੀ ਮ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹਨ: {{gap}}ਜੋ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਵੋ ਕਿ ਇਹ ਕੁਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਯਹੂਦੀ ਮ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹਨ: {{gap}}ਜੋ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਵੋ ਕਿ ਇਹ ਕੁਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੇ ਸਬੂਤ ਸਾਬਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਕੋਲੋਂ 100 ਰੁਪਏ ਡੰਡ ਲੈ ਕੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਮਰ ਭਰ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਤੇ ਬੰਦਾ ਕਦੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਪਰੰਤੂ ਜੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸੱਚਾ ਨਿਕਲੇ; ਲੜਕੀ ਵਿਚ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ, ਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਾਪ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹਰਾਮਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ ਸੁਹਾਗਣ ਨਾਲ ਕੁਸੰਗ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਕੁਆਰੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਹੋਵੇ, ਕੁਸੰਗ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਕੁਆਰੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਮਿਲ ਪਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਕੁਆਰੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ (ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ) ਸੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਉ ਨੂੰ, ਲੜਕੇ ਦੇ ਪਿਉ ਕੋਲੋਂ 50 ਰੁਪਏ ਦਿਵਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਲੜਕੀ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਮਰ ਭਰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਇਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਜਮਾਇਤ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹਨ। {{gap}}ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਸੂਲਾਂ ਵਿਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਹਿਤ ਬਦਲੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਲਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਨਾ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਲਾਦ ਨਾ ਕਤਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਲੰਬੀ ਚੌੜੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਗੱਲਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਇਥੇ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਮਤ ਨੇ ਇਸਰਾਈਲੀ ਕੰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਚਲਨ, ਨਿਜ-ਇਸ਼ਟ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੌਮੀ ਗੌਰਵ 'ਤੇ ਮਾਣ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਸਿਖਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਹੋਰ ਲੋਕ ਜੋ ਗ਼ੈਰ-ਇਸਰਾਈਲੀ ਹੋਣ, ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।<noinclude></noinclude> gr29l46zmjpvaara8r4r5cy0fcskrsg 239496 239495 2026-10-09T23:03:22Z Tamanpreet Kaur 606 239496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਯਹੂਦੀ ਮਤ|61}} {{rule}}</noinclude>ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹਨ: {{Float right|ਜੇ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਵੋ ਕਿ ਇਹ ਕੁਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੇ ਸਬੂਤ ਸਾਬਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਕੋਲੋਂ 100 ਰੁਪਏ ਡੰਡ ਲੈ ਕੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਮਰ ਭਰ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਤੇ ਬੰਦਾ ਕਦੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਪਰੰਤੂ ਜੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸੱਚਾ ਨਿਕਲੇ; ਲੜਕੀ ਵਿਚ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ, ਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਾਪ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹਰਾਮਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ ਸੁਹਾਗਣ ਨਾਲ ਕੁਸੰਗ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਕੁਆਰੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਹੋਵੇ, ਕੁਸੰਗ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਕੁਆਰੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਮਿਲ ਪਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਕੁਆਰੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ (ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ) ਸੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਉ ਨੂੰ, ਲੜਕੇ ਦੇ ਪਿਉ ਕੋਲੋਂ 50 ਰੁਪਏ ਦਿਵਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਲੜਕੀ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਮਰ ਭਰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। }} {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਇਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਜਮਾਇਤ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹਨ। {{gap}}ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਸੂਲਾਂ ਵਿਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਹਿਤ ਬਦਲੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਲਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਨਾ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਲਾਦ ਨਾ ਕਤਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਲੰਬੀ ਚੌੜੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਗੱਲਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਇਥੇ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਮਤ ਨੇ ਇਸਰਾਈਲੀ ਕੰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਚਲਨ, ਨਿਜ-ਇਸ਼ਟ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੌਮੀ ਗੌਰਵ 'ਤੇ ਮਾਣ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਸਿਖਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੌਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਹੋਰ ਲੋਕ ਜੋ ਗ਼ੈਰ-ਇਸਰਾਈਲੀ ਹੋਣ, ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।<noinclude></noinclude> 29m074b4edxt9my0oia5flnvocccurh 239497 239496 2026-10-09T23:06:54Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਯਹੂਦੀ ਮਤ|61}} {{rule}}</noinclude>ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹਨ: ਜੇ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਵੋ ਕਿ ਇਹ ਕੁਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੇ ਸਬੂਤ ਸਾਬਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਕੋਲੋਂ 100 ਰੁਪਏ ਡੰਡ ਲੈ ਕੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਮਰ ਭਰ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਤੇ ਬੰਦਾ ਕਦੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਪਰੰਤੂ ਜੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸੱਚਾ ਨਿਕਲੇ; ਲੜਕੀ ਵਿਚ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ, ਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਾਪ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹਰਾਮਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ ਸੁਹਾਗਣ ਨਾਲ ਕੁਸੰਗ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਕੁਆਰੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਹੋਵੇ, ਕੁਸੰਗ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਕੁਆਰੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਮਿਲ ਪਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਕੁਆਰੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ (ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ) ਸੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਉ ਨੂੰ, ਲੜਕੇ ਦੇ ਪਿਉ ਕੋਲੋਂ 50 ਰੁਪਏ ਦਿਵਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਲੜਕੀ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਮਰ ਭਰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ।|depth=1em}} {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਇਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਜਮਾਇਤ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹਨ। {{gap}}ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਸੂਲਾਂ ਵਿਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਹਿਤ ਬਦਲੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਲਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਨਾ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਲਾਦ ਨਾ ਕਤਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਲੰਬੀ ਚੌੜੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਗੱਲਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਇਥੇ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਮਤ ਨੇ ਇਸਰਾਈਲੀ ਕੰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਚਲਨ, ਨਿਜ-ਇਸ਼ਟ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੌਮੀ ਗੌਰਵ 'ਤੇ ਮਾਣ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਸਿਖਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੌਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਹੋਰ ਲੋਕ ਜੋ ਗ਼ੈਰ-ਇਸਰਾਈਲੀ ਹੋਣ, ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।<noinclude></noinclude> bjqc79jycijxfz840cgzs20glnputnc 239498 239497 2026-10-09T23:07:14Z Tamanpreet Kaur 606 239498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਯਹੂਦੀ ਮਤ|61}} {{rule}}</noinclude>ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹਨ: ਜੇ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਵੋ ਕਿ ਇਹ ਕੁਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੇ ਸਬੂਤ ਸਾਬਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਕੋਲੋਂ 100 ਰੁਪਏ ਡੰਡ ਲੈ ਕੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਮਰ ਭਰ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਤੇ ਬੰਦਾ ਕਦੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਪਰੰਤੂ ਜੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸੱਚਾ ਨਿਕਲੇ; ਲੜਕੀ ਵਿਚ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ, ਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਾਪ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹਰਾਮਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ ਸੁਹਾਗਣ ਨਾਲ ਕੁਸੰਗ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਕੁਆਰੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਹੋਵੇ, ਕੁਸੰਗ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਕੁਆਰੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਮਿਲ ਪਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਕੁਆਰੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ (ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ) ਸੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਉ ਨੂੰ, ਲੜਕੇ ਦੇ ਪਿਉ ਕੋਲੋਂ 50 ਰੁਪਏ ਦਿਵਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਲੜਕੀ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਮਰ ਭਰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਇਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਜਮਾਇਤ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹਨ। {{gap}}ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਸੂਲਾਂ ਵਿਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਹਿਤ ਬਦਲੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਲਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਨਾ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਲਾਦ ਨਾ ਕਤਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਲੰਬੀ ਚੌੜੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਗੱਲਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਇਥੇ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਮਤ ਨੇ ਇਸਰਾਈਲੀ ਕੰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਚਲਨ, ਨਿਜ-ਇਸ਼ਟ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੌਮੀ ਗੌਰਵ 'ਤੇ ਮਾਣ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਸਿਖਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੌਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਹੋਰ ਲੋਕ ਜੋ ਗ਼ੈਰ-ਇਸਰਾਈਲੀ ਹੋਣ, ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।<noinclude></noinclude> k6bz4ama4y5b1i7dzg7g4luo7bz7th3 250 75386 239500 2026-10-09T23:25:06Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਦੋ ਹੀ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੈ—ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਫ਼ਿਰਕਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪਿੱਛੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵਿਚ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||{{xx-larger|ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ}}}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਦੋ ਹੀ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੈ—ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਫ਼ਿਰਕਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪਿੱਛੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੋਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਤੇ ਮਸੀਹ ਦਾ ਨਾਇਬ ਅਤੇ ਅਭੁੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪੌਪ ਦਾ ਹਰ ਹੁਕਮ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੀਲ ਹੁੱਜਤ ਦੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਫ਼ਰ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕ ਪੋਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭੈ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਪੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਜਾਇਜ਼ ਤੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪੌਪ ਅਤੇ ਪਾਦਰੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਧਾਰਮਿਕ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤਾਂ ਲੋਕ ਦੱਬ ਦਬਾਏ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਜਜ਼ਬਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ 1513 ਈ: ਵਿਚ ‘ਦਸਵੇਂ ਲੀਓ' ਨਾਮੀ ਪਪ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਪਤਰਸ ਦੇ ਗਿਰਜੇ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਕਮ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੰਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਜਦ ਏਦਾਂ ਕੰਮ ਨਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਪੋਪ ਨੇ ਰੁਪਿਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਂ ਸਕੀਮ ਇਹ ਸੋਚੀ ਕਿ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦੇਗਾ, ਉਸਦੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਪਿਛਲੇ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਬਲਕਿ ਜੋ ਗੁਨਾਹ ਉਹ ਅਗਾਂਹ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਫ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਆਣੇ ਆਦਮੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ, ਪਰ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰੋ। ਭਲਾ ਪੰਦਰਾਂ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਪੋਪਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੌਣ ਕਰੇ । ਆਖ਼ਰ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> rv5f4ihnatc1dxjlda09kc7gyjgzx6u 239501 239500 2026-10-09T23:31:44Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||{{xx-larger|ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ}}}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਦੋ ਹੀ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੈ—ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਫ਼ਿਰਕਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪਿੱਛੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੋਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਤੇ ਮਸੀਹ ਦਾ ਨਾਇਬ ਅਤੇ ਅਭੁੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪੋਪ ਦਾ ਹਰ ਹੁਕਮ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੀਲ ਹੁੱਜਤ ਦੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਫ਼ਰ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕ ਪੋਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭੈ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰੋਪੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਜਾਇਜ਼ ਤੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪੋਪ ਅਤੇ ਪਾਦਰੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਧਾਰਮਿਕ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤਾਂ ਲੋਕ ਦੱਬ ਦਬਾਏ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਜਜ਼ਬਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ 1513 ਈ: ਵਿਚ 'ਦਸਵੇਂ ਲੀਓ' ਨਾਮੀ ਪੋਪ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਪਤਰਸ ਦੇ ਗਿਰਜੇ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਕਮ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੰਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਜਦ ਏਦਾਂ ਕੰਮ ਨਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਪੋਪ ਨੇ ਰੁਪਿਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਂ ਸਕੀਮ ਇਹ ਸੋਚੀ ਕਿ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦੇਗਾ, ਉਸਦੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਪਿਛਲੇ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਬਲਕਿ ਜੋ ਗੁਨਾਹ ਉਹ ਅਗਾਂਹ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਫ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਆਣੇ ਆਦਮੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ, ਪਰ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰੇ। ਭਲਾ ਪੰਦਰਾਂ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਪੋਪਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੌਣ ਕਰੇ। ਆਖ਼ਰ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> 0kevfddhpckilu8a4n7jpi9dpnhkrdc 239674 239501 2026-10-10T09:47:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|||{{xx-larger|ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ}}}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਦੋ ਹੀ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੈ—ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਫ਼ਿਰਕਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਪਿੱਛੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੋਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਤੇ ਮਸੀਹ ਦਾ ਨਾਇਬ ਅਤੇ ਅਭੁੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪੋਪ ਦਾ ਹਰ ਹੁਕਮ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੀਲ ਹੁੱਜਤ ਦੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਫੇਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਫ਼ਰ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕ ਪੋਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭੈ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰੋਪੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਜਾਇਜ਼ ਤੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪੋਪ ਅਤੇ ਪਾਦਰੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਉਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਧਾਰਮਿਕ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤਾਂ ਲੋਕ ਦੱਬ ਦਬਾਏ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਜਜ਼ਬਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ 1513 ਈ: ਵਿਚ 'ਦਸਵੇਂ ਲੀਓ' ਨਾਮੀ ਪੋਪ ਨੇ ਰੋਮ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਪਤਰਸ ਦੇ ਗਿਰਜੇ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਕਮ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੰਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਜਦ ਏਦਾਂ ਕੰਮ ਨਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਪੋਪ ਨੇ ਰੁਪਿਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਂ ਸਕੀਮ ਇਹ ਸੋਚੀ ਕਿ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦੇਗਾ, ਉਸਦੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਪਿਛਲੇ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਬਲਕਿ ਜੋ ਗੁਨਾਹ ਉਹ ਅਗਾਂਹ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਫ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਆਣੇ ਆਦਮੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ, ਪਰ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰੇ। ਭਲਾ ਪੰਦਰਾਂ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਪੋਪਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੌਣ ਕਰੇ। ਆਖ਼ਰ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ {{nop}}<noinclude></noinclude> gdtfx7yqyfam4jt665lkaslb5e9jua4 250 75387 239502 2026-10-09T23:35:02Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਮਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਸਿਵਾਏ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚੋਂ ਮਦਦ ਮਿਲਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਾਵੇਂ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮੁਤੱਲਕ ਕਈ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਆ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|{{xx-larger|ਯਹੂਦੀ ਮਤ}}||}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਮਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਸਿਵਾਏ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚੋਂ ਮਦਦ ਮਿਲਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਾਵੇਂ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮੁਤੱਲਕ ਕਈ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਕ ਇਹ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਇਕ ਤੇ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੈ; ਯਹੋਵਾ (ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਨਾਮ) ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ ਜਾਂ ਇਬਾਦਤ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਆਪਣੇ ਪੂਰਨ ਬਲ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਰਾਈਲੀ ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਇਕ ਚੁਣਵੀਂ ਕੌਮ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੋ ਮਰਤਬਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਗੌਰਵ ਦੀ ਆਨ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਈਸ਼ਵਰ ਏਕਤਾ ਦਾ ਮਸਲਾ ਕਈ ਕੌਮਾਂ ਦਾ ਵਿਰਸਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਤੌਹੀਦ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਸਾਮੀ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦਾ ਤਅੱਲਕ ਹੈ, ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਹੀ ਗਿਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਕੌਮੀਅਤ ਬਿੰਦੀ ਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੇ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਨਾਦੀ ਕਰਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਯਹੂਦੀ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਯਾਕੂਬ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਸਰਾਈਲ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਰ ਦੇ ਛੱਡੇ ਸਨ ਤੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਧਾਵਾਂਗਾ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਤੇ ਮੇਰੀ ਦੱਸੀ ਹੋਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਰਹੇ। ਯਹੋਵਾ (ਖ਼ੁਦਾ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅੰਗ ਕੁਰਬਾਨੀ ਸੀ। ਮਾਲੂਮ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਇਹ ਕੌਮਾਂ ਰੇਤਲ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਟਪਰੀਵਾਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ<noinclude></noinclude> 8huymymy4makpc869a2gz5t84t1hfzy 239503 239502 2026-10-09T23:41:06Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|{{xx-larger|ਯਹੂਦੀ ਮਤ}}||}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਮਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਸਿਵਾਏ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚੋਂ ਮਦਦ ਮਿਲਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਾਵੇਂ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮੁਤੱਲਕ ਕਈ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਕ ਇਹ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਇਕ ਤੇ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੈ; ਯਹੋਵਾ (ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਨਾਮ) ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਿਸ਼ ਜਾਂ ਇਬਾਦਤ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਆਪਣੇ ਪੂਰਨ ਬਲ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਰਾਈਲੀ ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਇਕ ਚੁਣਵੀਂ ਕੌਮ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੇ ਮਰਤਬਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਗੌਰਵ ਦੀ ਆਨ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਈਸ਼ਵਰ-ਏਕਤਾ ਦਾ ਮਸਲਾ ਕਈ ਕੌਮਾਂ ਦਾ ਵਿਰਸਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਤੌਹੀਦ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਸਾਮੀ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦਾ ਤਅੱਲਕ ਹੈ, ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਹੀ ਗਿਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਕੌਮੀਅਤ ਬਿੰਦੀ ਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੇ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਨਾਦੀ ਕਰਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਯਹੂਦੀ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਯਾਕੂਬ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਸਰਾਈਲ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਰ ਦੇ ਛੱਡੇ ਸਨ ਤੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਧਾਵਾਂਗਾ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਤੇ ਮੇਰੀ ਦੱਸੀ ਹੋਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਰਹੇ। ਯਹੋਵਾ (ਖ਼ੁਦਾ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅੰਗ ਕੁਰਬਾਨੀ ਸੀ। ਮਾਲੂਮ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਇਹ ਕੌਮਾਂ ਰੇਤਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਟਪਰੀਵਾਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ<noinclude></noinclude> gmgjh56jjb8jtdp9bydn6pk05mskcan 239651 239503 2026-10-10T06:32:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|{{xx-larger|ਯਹੂਦੀ ਮਤ}}||}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਮਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਸਿਵਾਏ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਹਿਦਨਾਮੇ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚੋਂ ਮਦਦ ਮਿਲਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਾਵੇਂ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮੁਤੱਲਕ ਕਈ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਕ ਇਹ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਇਕ ਤੇ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੈ; ਯਹੋਵਾ (ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਨਾਮ) ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਿਸ਼ ਜਾਂ ਇਬਾਦਤ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਆਪਣੇ ਪੂਰਨ ਬਲ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਰਾਈਲੀ ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਇਕ ਚੁਣਵੀਂ ਕੌਮ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੇ ਮਰਤਬਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਗੌਰਵ ਦੀ ਆਨ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਈਸ਼ਵਰ-ਏਕਤਾ ਦਾ ਮਸਲਾ ਕਈ ਕੌਮਾਂ ਦਾ ਵਿਰਸਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਤੌਹੀਦ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਸਾਮੀ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦਾ ਤਅੱਲਕ ਹੈ, ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਹੀ ਗਿਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਕੌਮੀਅਤ ਬਿੰਦੀ ਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਨਾਦੀ ਕਰਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਯਹੂਦੀ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੋਤੇ ਯਾਕੂਬ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਸਰਾਈਲ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਰ ਦੇ ਛੱਡੇ ਸਨ ਤੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਖੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਧਾਵਾਂਗਾ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਤੇ ਮੇਰੀ ਦੱਸੀ ਹੋਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਰਹੇ। ਯਹੋਵਾ (ਖ਼ੁਦਾ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅੰਗ ਕੁਰਬਾਨੀ ਸੀ। ਮਾਲੂਮ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਇਹ ਕੌਮਾਂ ਰੇਤਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਟਪਰੀਵਾਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> m4s13j4imclyk30w5s5o739s6d2if80 250 75388 239504 2026-10-09T23:44:26Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਧਾਰਮਿਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵੱਲੋਂ ਇਲਹਾਮੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਰੋੜ ਮੂਸਾ ਨਬੀ 'ਤੇ ਉਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਨਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਬੜਾ ਲਾਡਲਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਨਬੀ ਗਿਣ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|ਮੂਸਾ||}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਧਾਰਮਿਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਵੱਲੋਂ ਇਲਹਾਮੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਰੋੜ ਮੂਸਾ ਨਬੀ 'ਤੇ ਉਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਨਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਬੜਾ ਲਾਡਲਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਨਬੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਓਦੋਂ ਮਿਸਰ ਦਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਵਰਊਨ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਸਿਤਮ ਤੋ ਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਤਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਤਕ ਫਾਰਸੀ ਵਿਚ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ਰਊਨ-ਮਿਜ਼ਾਜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਰਊਨ ਨੂੰ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਕੌਮ ਵਿਚੋਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫਰਊਨ ਨੇ ਬੜੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਕ ਲੜਕਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸਦੇ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਕਹਿਰ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਮਿਸਰ ਦੀਆਂ ਇਬਰਾਨੀ ਦਾਈਆਂ ਸੱਦੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਫਰਾਂ ਤੇ ਛੋਆ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਕੁਲ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਮਣ, ਫ਼ੌਰਨ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੋਬ ਦਿਆ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਰਹਿਣ ਦਿਓ। {{gap}}ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਵੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਇਕ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਇਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਇਕ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ । ਬੱਚੇ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮੋਹਿਆ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ ਛੁਪਾਈ ਰੱਖਿਆ । ਜਦੋਂ ਭੇਦ ਲੁਕਦਾ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪੁੱਠਕੰਡੇ ਦਾ ਇਕ ਟੋਕਰਾ ਬਣਾ, ਉਸਦੇ ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਲਗਾ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਪਰੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕ ਝਾੜੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਆਏ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫ਼ਰਊਨ ਦੀ ਧੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਣੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆ `ਤੇ ਨਹਾਉਣ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਹ ਟੋਕਰਾ ਝਾੜੀ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਇਕ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਠਾ ਲਿਆਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਲਿਆ ਕੇ ਜਦ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਲਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਤਰਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲੀ, “ਇਹ ਕਿਸੇ ਇਬਰਾਨੀ ਦਾ ਲੜਕਾ ਹੈ।" {{gap}}ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਲੜਕੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਜਿਹੜੀ ਲੁਕ ਕੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ<noinclude></noinclude> l7jk2kt8d53z7k9jef37md6w9fbo058 239505 239504 2026-10-09T23:49:53Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|{{xx-larger|ਮੂਸਾ}}||}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਧਾਰਮਿਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵੱਲੋਂ ਇਲਹਾਮੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੌਰੇਤ ਮੂਸਾ ਨਬੀ 'ਤੇ ਉਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਨਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਬੜਾ ਲਾਡਲਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਨਬੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਓਦੋਂ ਮਿਸਰ ਦਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਫ਼ਰਊਨ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਸਿਤਮ ਤੋ ਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਤਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਤਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ਰਊਨ-ਮਿਜ਼ਾਜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਰਊਨ ਨੂੰ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਕੌਮ ਵਿਚੋਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਬੜੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਕ ਲੜਕਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸਦੇ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਕਹਿਰ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਮਿਸਰ ਦੀਆਂ ਇਬਰਾਨੀ ਦਾਈਆਂ ਸੱਦੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਫ਼ਰਾਂ ਤੇ ਛੋਆ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਕੁਲ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਮਣ, ਫ਼ੌਰਨ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੋਬ ਦਿਆ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਰਹਿਣ ਦਿਓ। {{gap}}ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਵੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਇਕ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਇਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਇਕ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਬੱਚੇ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮੋਹਿਆ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ ਛੁਪਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਭੇਦ ਲੁਕਦਾ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪੁੱਠਕੰਡੇ ਦਾ ਇਕ ਟੋਕਰਾ ਬਣਾ, ਉਸਦੇ ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਲਗਾ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਪਰੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕ ਝਾੜੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਆਏ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫ਼ਰਊਨ ਦੀ ਧੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਣੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਨਹਾਉਣ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਹ ਟੋਕਰਾ ਝਾੜੀ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਇਕ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਠਾ ਲਿਆਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਲਿਆ ਕੇ ਜਦ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਲਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਤਰਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲੀ, "ਇਹ ਕਿਸੇ ਇਬਰਾਨੀ ਦਾ ਲੜਕਾ ਹੈ।" {{gap}}ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਲੜਕੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਜਿਹੜੀ ਲੁਕ ਕੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ<noinclude></noinclude> l0gpmhx7fq9sl3p6tuq2x02bapo4y0e 239627 239505 2026-10-10T06:18:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239627 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|{{xx-larger|ਮੂਸਾ}}||}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਧਾਰਮਿਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵੱਲੋਂ ਇਲਹਾਮੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੌਰੇਤ ਮੂਸਾ ਨਬੀ 'ਤੇ ਉਤਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਨਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਬੜਾ ਲਾਡਲਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਨਬੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਓਦੋਂ ਮਿਸਰ ਦਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਫ਼ਰਊਨ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਸਿਤਮ ਤੋ ਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਤਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਤਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ਰਊਨ-ਮਿਜ਼ਾਜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਰਊਨ ਨੂੰ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਕੌਮ ਵਿਚੋਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਬੜੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਕ ਲੜਕਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸਦੇ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਕਹਿਰ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਫ਼ਰਊਨ ਨੇ ਮਿਸਰ ਦੀਆਂ ਇਬਰਾਨੀ ਦਾਈਆਂ ਸੱਦੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਫ਼ਰਾਂ ਤੇ ਛੋਆ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਕੁਲ ਲੜਕਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਮਣ, ਫ਼ੌਰਨ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੋਬ ਦਿਆ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਰਹਿਣ ਦਿਓ।</br> {{gap}}ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਵੀ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਇਕ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਇਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਇਕ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਬੱਚੇ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮੋਹਿਆ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ ਛੁਪਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਭੇਦ ਲੁਕਦਾ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪੁੱਠਕੰਡੇ ਦਾ ਇਕ ਟੋਕਰਾ ਬਣਾ, ਉਸਦੇ ਵਿਚ ਪੱਤੇ ਲਗਾ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਪਰੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕ ਝਾੜੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਆਏ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫ਼ਰਊਨ ਦੀ ਧੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਣੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਨਹਾਉਣ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਹ ਟੋਕਰਾ ਝਾੜੀ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਇਕ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਠਾ ਲਿਆਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਲਿਆ ਕੇ ਜਦ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਲਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਤਰਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲੀ, "ਇਹ ਕਿਸੇ ਇਬਰਾਨੀ ਦਾ ਲੜਕਾ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਲੜਕੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਜਿਹੜੀ ਲੁਕ ਕੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ<noinclude></noinclude> ikgz0oxo6d85yfdfn6jlj78t9aogfwz 250 75389 239508 2026-10-10T00:02:50Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|78|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਹੀਰੇ, ਮੋਤੀ ਉਸ ਦੀ ਭੇਟਾ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇਹ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ। ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਦੂਸਰੇ ਰਸਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਯੂਸਫ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਸੁਪਨਾ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਭੱਜ ਜਾ ਅਤੇ ਜਦ ਤਕ ਹੈਰਡ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਮੁੜੀਂ ਨਾ। ਯੂਸਫ਼ ਇਹ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਨਜੂਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਡੀਕਿਆ ਅਤੇ ਜਦ ਮਾਲੂਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਖ਼ੌਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਘੱਲੇ ਅਤੇ ਬੈਤੁੱਲਹਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਲੜਕੇ ਜੋ ਉਮਰ ਵਿਚ ਦੋ ਬਰਸ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਯੂਸਫ਼ ਕੁਝ ਮੁੱਦਤ ਤਕ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਹੈਰਡ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਖ਼ਲਾਔਸ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਡਰਿਆ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁਲੇਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਸਿਰ ਨਾਮੀ ਨਗਰ ਵਿਚ ਜਾ ਵੱਸਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਈਸਾ ਨੂੰ ਨਾਸਰੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਨਮਰਾਨੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਯੂਸਫ਼ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਵਿਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਟੱਬਰ ਸਮੇਤ ਯੇਰੋਸ਼ਲਮ ਵਿਚ ਈਦ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇਖਣ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮੇਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਭੀੜ ਵਿਚ ਲੜਕਾ ਕਿਧਰੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਐਥੇ ਕਿਧਰੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਪੜਾਅ ਅਗਾਂਹ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਪਰ ਜਦ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਵਾਂ ਵਿਚ ਲੱਭਣ 'ਤੇ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਗਏ। ਜਦ ਢੂੰਡਦੇ ਢੂੰਡਦੇ ਵੱਡੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਗਏ, ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੜਕਾ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹੰਤਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸੁਆਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਉੱਤਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਲੱਭ ਲੱਭ ਕੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ। ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਚਲਾ ਆਇਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਈਸਾ ਦੀ ਉਮਰ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਈਸਾਈਆਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 18 ਸਾਲ ਤਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਾ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਅਰਥਾਤ ਤਰਖਾਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਧਰੋਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਯੋਗ ਤੇ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਕਮਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਜੀਵਨ ਸਾਰਾ ਹੀ ਨਾਟਕੀ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ<noinclude></noinclude> 27suhua50gqxg9cimotbebc24q181k2 250 75390 239512 2026-10-10T00:57:41Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{left|88}} {{center|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ}} {{rule}} ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਮੌਤ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਆਪ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਦੁਖ ਉਠਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ-ਉਮੀਦ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ ਪਰ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਰੋਮ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇਖ ਕੇ ਇਤਨਾ ਘਬਰਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਹੀ ਚੋਰਾਂ, ਧਾੜਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ वे ਲੂਥਰ ਨੇ ਫਿਰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਰਣਾਂ 'ਤੇ ਲੈਕਚਰ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਤਕ ਸੁਣਨ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹਾਕਮ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਸਪਾਲਟਨ ਇਸ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪਲੇਗ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਫੈਲ ਗਈ। ਲੋਕ ਘਰ ਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਪਰ ਲੂਥਰ ਨੇ ਈਸ਼ਵਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਨਾ ਗਿਆ। 1516 ਈ: ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ 99 ਅਸੂਲ ਛਾਪ ਕੇ ਵੰਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਲੂਥਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੁਣਿਆ ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਸੰਨ 1513 ਈ: ਵਿਚ ਲਿਓਸ ਦਸਵਾਂ ਪੌਪ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਰਸ ਸੰਤ ਦੇ ਗਿਰਜੇ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਉਸਾਰਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਪਰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੰਦੇ 'ਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਰ ਜਦ ਕੰਮ ਨਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਵੇਚਣੋ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਖ਼ਰੀਦੇਗਾ, ਉਸਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪ ਤੋ ਜੋ ਅਗਾਹਾਂ ਕਰਨਗੇ ਉਹ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹਾਲ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਇਕ ਲਿਖਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪੋਪ ਹਰ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਲਿਖ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਤੀਹ ਰੁਪਏ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸਤਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਣ ਦਾ ਪਾਪ ਮਾਫ਼, ਜੋ ਪੰਤਾਲੀ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਰੀ, ਡਾਕਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਰਕਮ ਦੇਣ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਪਾਪ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ; ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਕਾਂ ਅੰਗਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਖ਼ਰੀਦ ਲਵੇਗਾ, ਉਸਦੇ ਸੰਬੰਧੀ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਕਈ ਏਜੰਟ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਮਿਲਦੇ ਦੱਸ ਕੇ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਇਹ ਕੰਮ ਆਰਚ ਬਿਸ਼ਪ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁਮਾਸ਼ਤਾ ਤੈਂਡਜ਼ਲ ਨਾਮੀ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਰਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਬਦਮਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਦਚਲਨੀ ਕਾਰਣ ਇਤਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਦੂਕ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਬੜਾ ਯੋਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਬੜਾ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ, ਬਦਮਾਸ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਘਿਰਣਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪੋਪ ਦਾ ਏਜੰਟ ਬਣ<noinclude></noinclude> 8zjk5ygwjx7ssi0t9usmno22qojinb6 239657 239512 2026-10-10T09:09:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|88|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਮੌਤ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਆਪ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਦੁਖ ਉਠਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ-ਉਮੀਦ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ ਪਰ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਰੋਮ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇਖ ਕੇ ਇਤਨਾ ਘਬਰਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਹੀ ਚੋਰਾਂ, ਧਾੜਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ वे ਲੂਥਰ ਨੇ ਫਿਰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਰਣਾਂ 'ਤੇ ਲੈਕਚਰ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਤਕ ਸੁਣਨ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹਾਕਮ ਦਾ ਸਕੱਤਰ ਸਪਾਲਟਨ ਇਸ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪਲੇਗ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਫੈਲ ਗਈ। ਲੋਕ ਘਰ ਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਪਰ ਲੂਥਰ ਨੇ ਈਸ਼ਵਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਨਾ ਗਿਆ। 1516 ਈ: ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ 99 ਅਸੂਲ ਛਾਪ ਕੇ ਵੰਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਲੂਥਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੁਣਿਆ ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਸੰਨ 1513 ਈ: ਵਿਚ ਲਿਓਸ ਦਸਵਾਂ ਪੌਪ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਰਸ ਸੰਤ ਦੇ ਗਿਰਜੇ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਉਸਾਰਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਪਰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੰਦੇ 'ਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਰ ਜਦ ਕੰਮ ਨਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਵੇਚਣੋ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਖ਼ਰੀਦੇਗਾ, ਉਸਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪ ਤੋ ਜੋ ਅਗਾਹਾਂ ਕਰਨਗੇ ਉਹ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹਾਲ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਇਕ ਲਿਖਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪੋਪ ਹਰ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਲਿਖ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਤੀਹ ਰੁਪਏ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸਤਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਣ ਦਾ ਪਾਪ ਮਾਫ਼, ਜੋ ਪੰਤਾਲੀ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਰੀ, ਡਾਕਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਰਕਮ ਦੇਣ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਪਾਪ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ; ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਕਾਂ ਅੰਗਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਖ਼ਰੀਦ ਲਵੇਗਾ, ਉਸਦੇ ਸੰਬੰਧੀ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਕਈ ਏਜੰਟ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਮਿਲਦੇ ਦੱਸ ਕੇ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਇਹ ਕੰਮ ਆਰਚ ਬਿਸ਼ਪ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁਮਾਸ਼ਤਾ ਤੈਂਡਜ਼ਲ ਨਾਮੀ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਰਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਬਦਮਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਦਚਲਨੀ ਕਾਰਣ ਇਤਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਦੂਕ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਬੜਾ ਯੋਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਬੜਾ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ, ਬਦਮਾਸ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਘਿਰਣਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪੋਪ ਦਾ ਏਜੰਟ ਬਣ {{nop}}<noinclude></noinclude> dic4mvw8nx3ugvhb2q4gcbcbkrjce38 250 75391 239513 2026-10-10T01:01:01Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ}} {{right|89}} {{rule}} ਕੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਵੇਚਣ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਬੜਾ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਤੈਂਡਜ਼ਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਤਾ ਵਾਂਗ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ। ਲੂਥਰ ਦੋ ਸਾਲ ਤਕ ਰਾਹਬ ਰਿਹਾ ਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਪਾਦਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦ ਘੱਲਿਆ, ਜੋ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਈ ਦਿਨ ਇਹਦੇ ਕੋਲ ਰਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਟੂਪਿਟਜ਼ ਨਾਮੀ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਨ 'ਤੇ ਲੂਥਰ ਮੈਗਡਾਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੀ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਠਹਿਰਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਿਆਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਧਰਮ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ । ਹੁਣ ਉਹ ਗਿਰਜੇ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ ਘੰਟਾ ਭਰ ਲੈਕਚਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਪਾਦਰੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਦਾਨੇ ਮਨੁੱਖ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਖ਼ੀਰ ਸਭ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਗਸਟਾਈਨ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਗਿਰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰ ਦਿਆ ਕਰੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਅੱਗੇ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ ਅਤੇ ਇਕ ਗਿਰਜੇ ਵਿਚ, ਜੋ 30 ਛੂਟ ਲੰਬਾ ਤੋਂ 20 ਫੁਟ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਖਿਆਨ ਨੂੰ ਇਤਨਾ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਲੈਕਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਹਾਕਮ ਆਪ ਖੁਦ ਇਸਦੇ ਵਿਖਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਆਇਆ। {{gap}}ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਈਸਾਈ ਲੋਕ ਇਟਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੋਮ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੱਕੇ ਨੂੰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ। ਉਥੋਂ ਦਾ ਮਹੰਤ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਪੋਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਈਸਾ ਦਾ ਨਾਇਬ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਤਾਜ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੀਰੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਚਾਅ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਤੜਫਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਦੋਂ ਪੌਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਢਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਾਵੇਗਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਉਥੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਦੋ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚ ਮਤਭੇਦ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੌਪ ਕੋਲ ਘੱਲ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਨੇ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਹੀ ਯੋਗ ਸਮਝਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਆਏ ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁਖ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਜਾਂਦਿਆਂ ਬੇਅੰਤ ਡੇਰੇ ਡਿੱਠੇ, ਜਿਥੋਂ ਦੇ ਸਾਧੂ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਾਬਖੋਰੀ, ਵਿਕਾਰ ਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੂਥਰ ਇਸ ਆਸ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰੋਮ ਪੁੱਜ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੋਪ ਕੋਲ ਕਰੇਗਾ।<noinclude></noinclude> n5fqlgn9rncq3qu1orlzopntpi50z3o 239658 239513 2026-10-10T09:13:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239658 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ|89}} {{rule}}</noinclude>ਕੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਵੇਚਣ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਬੜਾ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਤੈਂਡਜ਼ਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਤਾ ਵਾਂਗ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ। ਲੂਥਰ ਦੋ ਸਾਲ ਤਕ ਰਾਹਬ ਰਿਹਾ ਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਪਾਦਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦ ਘੱਲਿਆ, ਜੋ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਈ ਦਿਨ ਇਹਦੇ ਕੋਲ ਰਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਟੂਪਿਟਜ਼ ਨਾਮੀ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਨ 'ਤੇ ਲੂਥਰ ਮੈਗਡਾਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੀ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਠਹਿਰਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਿਆਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਧਰਮ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ । ਹੁਣ ਉਹ ਗਿਰਜੇ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ ਘੰਟਾ ਭਰ ਲੈਕਚਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਪਾਦਰੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਦਾਨੇ ਮਨੁੱਖ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਖ਼ੀਰ ਸਭ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਗਸਟਾਈਨ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਗਿਰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰ ਦਿਆ ਕਰੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਹੁ-ਸੰਮਤੀ ਅੱਗੇ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ ਅਤੇ ਇਕ ਗਿਰਜੇ ਵਿਚ, ਜੋ 30 ਛੂਟ ਲੰਬਾ ਤੋਂ 20 ਫੁਟ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਖਿਆਨ ਨੂੰ ਇਤਨਾ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਲੈਕਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਹਾਕਮ ਆਪ ਖੁਦ ਇਸਦੇ ਵਿਖਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਆਇਆ।</br> {{gap}}ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਈਸਾਈ ਲੋਕ ਇਟਲੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੋਮ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੱਕੇ ਨੂੰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ। ਉਥੋਂ ਦਾ ਮਹੰਤ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਪੋਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਈਸਾ ਦਾ ਨਾਇਬ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਤਾਜ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੀਰੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਚਾਅ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਤੜਫਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਦੋਂ ਪੌਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਢਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਾਵੇਗਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਉਥੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਦੋ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚ ਮਤਭੇਦ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੌਪ ਕੋਲ ਘੱਲ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਬਣਾਈ ਗਈ ਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਨੇ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਹੀ ਯੋਗ ਸਮਝਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਆਏ ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਮਾਨਸਿਕ ਦੁਖ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਜਾਂਦਿਆਂ ਬੇਅੰਤ ਡੇਰੇ ਡਿੱਠੇ, ਜਿਥੋਂ ਦੇ ਸਾਧੂ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਾਬਖੋਰੀ, ਵਿਕਾਰ ਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੂਥਰ ਇਸ ਆਸ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰੋਮ ਪੁੱਜ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੋਪ ਕੋਲ ਕਰੇਗਾ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 75y8oe4c2wdttszdlz9e3wzu07rd2w2 250 75392 239514 2026-10-10T01:04:06Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{left|90}} {{center|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ}} {{rule}} {{gap}}17 ਜੁਲਾਈ, 1505 ਈ: ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੂਥਰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਆਗਸਟਾਈਨ ਸੰਤ ਦੇ ਡੇਰੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਫ਼ਕੀਰੀ ਦਾ ਬਾਣਾ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਜਦ ਉਹਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਲੂਥਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਤਨੀ ਛੇਤੀ ਕਰੇਗਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਜੋ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਪਾਠਕ ਆਪ ਹੀ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਮਾਇਆ ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਕੀਲ ਬਣੇ। ਹੁਣ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਉ ਬੜਾ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਢੇਰ ਚਿਰ ਲੂਥਰ ਨਾਲ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਰੱਖਿਆ ਪਰ ਜਦ ਤਾਊਨ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਲੂਥਰ ਦੇ ਕਾਲਵੱਸ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਜੀ ਤਦ ਉਸਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਲੂਥਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇਸ ਲਈ ਰਾਹਬ (ਸੰਨਿਆਸੀ) ਬਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਜਾਣ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਰਾਹਬ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਭਗਤ ਹਨ ਅਤੇ ਡੇਰੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਘਰ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਉਸਨੇ ਆਪ ਇਹ ਭੇਖ ਧਾਰਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਦੇ ਦੰਦ ਹੋਰ ਤੇ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਹੋਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਚਾਰ ਰਾਹਬਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਾਰੇ ਹੀ ਨਿਕੰਮਾ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤਖੋਰੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਭੇਖ ਧਾਰੀ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਲੂਥਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਉਸਤਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੁਛ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਰਾਹਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਿਆ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਇਤਨਾ ਚਾਅ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਬੜੇ ਬੜੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰੇ ਇਕ ਵੇਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 7 ਦਿਨ ਕੁਝ ਨਾ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੁੱਤਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਬੁੱਢੇ ਰਾਹਬ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲੂਥਰ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਬੂਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਬੰਦ ਸੀ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਆਇਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਬੂਹਾ ਭੰਨ ਕੇ ਅੰਦਰ ਵੜੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਲੂਥਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਕਈ ਜਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰ ਨਿਸਫਲ ਰਹੇ। ਅਖ਼ੀਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਉਸਤਤਿ ਦਾ ਭਜਨ ਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪੈਣ ਸਾਰ ਹੀ ਲਬਰ ਉਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। {{gap}}ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵੇਚਣ ਦਾ ਜੋ ਅਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਪਿਆ, ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਮੋਚੀ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦ ਉਹ ਮਰ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਧਰਮ<noinclude></noinclude> pzjlxwk6qvpposuwvwgrmvrptf62rhl 239659 239514 2026-10-10T09:16:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239659 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|90|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}17 ਜੁਲਾਈ, 1505 ਈ: ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੂਥਰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਆਗਸਟਾਈਨ ਸੰਤ ਦੇ ਡੇਰੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਫ਼ਕੀਰੀ ਦਾ ਬਾਣਾ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਜਦ ਉਹਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਲੂਥਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਤਨੀ ਛੇਤੀ ਕਰੇਗਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਜੋ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਪਾਠਕ ਆਪ ਹੀ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਮਾਇਆ ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਕੀਲ ਬਣੇ। ਹੁਣ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਉ ਬੜਾ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਢੇਰ ਚਿਰ ਲੂਥਰ ਨਾਲ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਰੱਖਿਆ ਪਰ ਜਦ ਤਾਊਨ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਲੂਥਰ ਦੇ ਕਾਲਵੱਸ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਜੀ ਤਦ ਉਸਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਲੂਥਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇਸ ਲਈ ਰਾਹਬ (ਸੰਨਿਆਸੀ) ਬਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਜਾਣ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਰਾਹਬ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਭਗਤ ਹਨ ਅਤੇ ਡੇਰੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਘਰ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਉਸਨੇ ਆਪ ਇਹ ਭੇਖ ਧਾਰਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਦੇ ਦੰਦ ਹੋਰ ਤੇ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਹੋਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਚਾਰ ਰਾਹਬਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਾਰੇ ਹੀ ਨਿਕੰਮਾ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤਖੋਰੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਭੇਖ ਧਾਰੀ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਲੂਥਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਉਸਤਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੁਛ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਰਾਹਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਿਆ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਇਤਨਾ ਚਾਅ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਬੜੇ ਬੜੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰੇ ਇਕ ਵੇਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 7 ਦਿਨ ਕੁਝ ਨਾ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੁੱਤਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਬੁੱਢੇ ਰਾਹਬ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲੂਥਰ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਬੂਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਬੰਦ ਸੀ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਆਇਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਬੂਹਾ ਭੰਨ ਕੇ ਅੰਦਰ ਵੜੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਲੂਥਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਕਈ ਜਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰ ਨਿਸਫਲ ਰਹੇ। ਅਖ਼ੀਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਉਸਤਤਿ ਦਾ ਭਜਨ ਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪੈਣ ਸਾਰ ਹੀ ਲਬਰ ਉਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵੇਚਣ ਦਾ ਜੋ ਅਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਪਿਆ, ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਮੋਚੀ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦ ਉਹ ਮਰ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਧਰਮ {{nop}}<noinclude></noinclude> 3s65sc4hcoywmdlufpk7i1mhtnq11n0 239660 239659 2026-10-10T09:17:38Z Harchand Bhinder 2624 239660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|90|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}17 ਜੁਲਾਈ, 1505 ਈ: ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੂਥਰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਆਗਸਟਾਈਨ ਸੰਤ ਦੇ ਡੇਰੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਫ਼ਕੀਰੀ ਦਾ ਬਾਣਾ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਜਦ ਉਹਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਲੂਥਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਤਨੀ ਛੇਤੀ ਕਰੇਗਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਜੋ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਪਾਠਕ ਆਪ ਹੀ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਮਾਇਆ ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਕੀਲ ਬਣੇ। ਹੁਣ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਉ ਬੜਾ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਢੇਰ ਚਿਰ ਲੂਥਰ ਨਾਲ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਰੱਖਿਆ ਪਰ ਜਦ ਤਾਊਨ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਲੂਥਰ ਦੇ ਕਾਲਵੱਸ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਜੀ ਤਦ ਉਸਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਲੂਥਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇਸ ਲਈ ਰਾਹਬ (ਸੰਨਿਆਸੀ) ਬਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਜਾਣ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਰਾਹਬ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਭਗਤ ਹਨ ਅਤੇ ਡੇਰੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਘਰ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਉਸਨੇ ਆਪ ਇਹ ਭੇਖ ਧਾਰਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਦੇ ਦੰਦ ਹੋਰ ਤੇ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਹੋਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਚਾਰ ਰਾਹਬਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਾਰੇ ਹੀ ਨਿਕੰਮਾ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤਖੋਰੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਭੇਖ ਧਾਰੀ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਲੂਥਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਉਸਤਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੁਛ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਰਾਹਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਿਆ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਇਤਨਾ ਚਾਅ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਬੜੇ ਬੜੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰੇ ਇਕ ਵੇਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 7 ਦਿਨ ਕੁਝ ਨਾ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੁੱਤਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਬੁੱਢੇ ਰਾਹਬ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲੂਥਰ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਬੂਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਬੰਦ ਸੀ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਆਇਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਬੂਹਾ ਭੰਨ ਕੇ ਅੰਦਰ ਵੜੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਲੂਥਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਕਈ ਜਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰ ਨਿਸਫਲ ਰਹੇ। ਅਖ਼ੀਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਉਸਤਤਿ ਦਾ ਭਜਨ ਗਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪੈਣ ਸਾਰ ਹੀ ਲੂਥਰ ਉਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵੇਚਣ ਦਾ ਜੋ ਅਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਪਿਆ, ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਮੋਚੀ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦ ਉਹ ਮਰ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਧਰਮ {{nop}}<noinclude></noinclude> gvldryjfkjcug3rq3m05xnxid5illwu 250 75393 239515 2026-10-10T01:08:16Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ}} {{right|91}} {{rule}} ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਆ-ਕਰਮ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਅਰਜ਼ੀ ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਮੋਚੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਜੱਜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਜਨਾਜ਼ਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਮੋਚੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਲਿਖਤ ਗਲਤ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹੁਣ ਝੂਠਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੋਚੀ ਬਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਮਿਸਾਲ ਜੋ ਆਨਾਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਇਕ ਧਨੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵਿਰੋਧਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਛਲੇ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੀ । ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸ ਕੋਲੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਦਸ ਰੁਪਏ ਲੈ ਲਓ ਤੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਲਿਖ ਦਿਓ। ਤੈਂਡਜ਼ਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿਗੁਣੇ ਪੈਸੇ ਲੱਗਣਗੇ। ਉਸ ਨੇ 30 ਰੁਪਏ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ। ਜਦ ਤੰਤਜ਼ਲ ਇਹ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸੌਦਾ ਵੇਚ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਧਨੀ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਕੜਵਾ ਕੇ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਰਵਾਇਆ ਤੇ ਰੁਪਿਆ ਵੀ ਖੋਹ ਲਿਆ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਣ 'ਤੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਦਿਖਾ ਕੇ ਬਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਲੂਥਰ ਨੇ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਦਿਆਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ 1506 ਈ: ਵਿਚ ਸੁਣਿਆ। ਲੂਥਰ ਜਦ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸਾਂ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਖ਼ਰੀਦੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਪੌਪ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੁਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੈਂਤਜਲ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੋਪ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਦੀ ਹੱਤਕ ਕਰੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗਾ। ਸਭ ਲੋਕ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਡਰ ਗਏ ਪਰ ਲੂਥਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਤਿਓਹਾਰ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਪਾਦਰੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿਖਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪੂਜਾ ਚੜ੍ਹਵਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲੂਥਰ ਉਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਗਿਰਜੇ ਗਿਆ ਅਤੇ 90 ਗੱਲਾਂ ਲਿਖ ਕੇ, ਗਿਰਜੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਲਗਾ ਆਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਵੀ ਲੈ ਗਏ। ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਵਲੰਦੇਜੀ ਤੇ ਹਸਪਾਨਵੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਮੁਸਾਫਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਮ ਅਤੇ ਯੋਰੋਸ਼ਲਮ ਤੱਕ ਵੀ ਲੈ ਗਏ। ਲੂਥਰ ਦੇ ਇਸ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਹ-ਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਇਕ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਮਰਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਦੇ<noinclude></noinclude> q36piwpa4sojjul2b32ieyknyobpd1f 239661 239515 2026-10-10T09:22:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239661 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ|91}} {{rule}}</noinclude>ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਆ-ਕਰਮ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਅਰਜ਼ੀ ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਮੋਚੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਜੱਜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਜਨਾਜ਼ਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਮੋਚੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਲਿਖਤ ਗਲਤ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹੁਣ ਝੂਠਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੋਚੀ ਬਰੀ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਮਿਸਾਲ ਜੋ ਆਨਾਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਇਕ ਧਨੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵਿਰੋਧਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਛਲੇ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੀ । ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਧਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸ ਕੋਲੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਦਸ ਰੁਪਏ ਲੈ ਲਓ ਤੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਲਿਖ ਦਿਓ। ਤੈਂਡਜ਼ਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿਗੁਣੇ ਪੈਸੇ ਲੱਗਣਗੇ। ਉਸ ਨੇ 30 ਰੁਪਏ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ। ਜਦ ਤੰਤਜ਼ਲ ਇਹ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸੌਦਾ ਵੇਚ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਧਨੀ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਕੜਵਾ ਕੇ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਰਵਾਇਆ ਤੇ ਰੁਪਿਆ ਵੀ ਖੋਹ ਲਿਆ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਣ 'ਤੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਦਿਖਾ ਕੇ ਬਰੀ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਲੂਥਰ ਨੇ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਦਿਆਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ 1506 ਈ: ਵਿਚ ਸੁਣਿਆ। ਲੂਥਰ ਜਦ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸਾਂ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਖ਼ਰੀਦੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਪੌਪ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੁਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੈਂਤਜਲ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੋਪ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮੇ ਦੀ ਹੱਤਕ ਕਰੇਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗਾ। ਸਭ ਲੋਕ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਡਰ ਗਏ ਪਰ ਲੂਥਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਤਿਓਹਾਰ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਪਾਦਰੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿਖਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪੂਜਾ ਚੜ੍ਹਵਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲੂਥਰ ਉਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਗਿਰਜੇ ਗਿਆ ਅਤੇ 90 ਗੱਲਾਂ ਲਿਖ ਕੇ, ਗਿਰਜੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਲਗਾ ਆਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਵੀ ਲੈ ਗਏ। ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਵਲੰਦੇਜੀ ਤੇ ਹਸਪਾਨਵੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਮੁਸਾਫਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਮ ਅਤੇ ਯੋਰੋਸ਼ਲਮ ਤੱਕ ਵੀ ਲੈ ਗਏ। ਲੂਥਰ ਦੇ ਇਸ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਹਬ-ਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਇਕ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਮਰਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ {{nop}}<noinclude></noinclude> sc3e5hzu4fem6yjkbsxba0wlhuexex4 250 75394 239516 2026-10-10T01:13:25Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{left|92}} {{center|ਜੀਵਨ ਕਿਹਨਾ}} {{rule}} ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਆਸ ਸੀ। ਜਦ ਲੂਥਰ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤੋਂਤਜ਼ਲ ਨੂੰ ਪੁੱਜੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ਰੈਂਕਫ਼ਰਟ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਪੈਨਾ ਨਾਮੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਬੜਾ ਉੱਘਾ ਸੀ, ਸੱਦ ਲਿਆ। 20 ਜਨਵਰੀ ਸੰਨ 1518 ਮੁਬਾਹਿਸੇ ਦਾ ਦਿਨ ਮੁਕੱਰਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਾਧੂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸਭ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ ਪਰ ਅਚਨਚੇਤ ਹੀ ਇਕ ਗੱਭਰੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿਸ ਨੇ ਲੂਥਰ ਤੋਂ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਠ ਖੜੋਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦੀਆਂ ਯੁਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦੈਂਤਜ਼ਲ ਨੂੰ ਨਿਰੁੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਮਪੈਨਾ ਭੀ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਠਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਬਾਹਿਸ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਝੂਠੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਲੂਥਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੈਂਟਨਬਰਗ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਫੂਕ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਰੋਮ ਵਿਚ ਇਕ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੈਂਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰੋ ਕਿ ਈਸਾਈ ਮਤ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹਨ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ। ਇਸ ਮਜਲਸ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਪੰਜ ਨਾਮੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਲੂਥਰ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਘਿਰਣਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ। ਹੁਣ ਪੋਪ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਲਿਖਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਬਾਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਦੇਸ਼ਾ ਨਾਮੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਰਾਹਥਾਂ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਤ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲੂਥਰ ਭਾਵੇਂ ਸਾਧੂਆਂ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਰਖਦਾ ਸੀ ਪਰ ਪੌਪ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਪੋਪ ਉਸਨੂੰ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਚਾਲਾਂ ਨਿਸਫਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਹੁਕਮ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਉਹ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਰੋਮ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੇ ਕਸ਼ਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਕਈ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆਗਸ ਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਕਾਰਡੀਨਲ (ਪੋਪ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਪਾਦਰੀ) ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਭੁੱਲ ਦੱਸੋ। ਕਾਰਡੀਨਲ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਪੋਪ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਕੌਣ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ।<noinclude></noinclude> hh97taj09v5bjtrz7ujplhs45p4sdz6 239662 239516 2026-10-10T09:25:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|92|ਜੀਵਨ ਕਿਹਨਾ|}} {{rule}}</noinclude>ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਆਸ ਸੀ। ਜਦ ਲੂਥਰ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਨੂੰ ਪੁੱਜੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ਰੈਂਕਫ਼ਰਟ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਪੈਨਾ ਨਾਮੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਬੜਾ ਉੱਘਾ ਸੀ, ਸੱਦ ਲਿਆ। 20 ਜਨਵਰੀ ਸੰਨ 1518 ਮੁਬਾਹਿਸੇ ਦਾ ਦਿਨ ਮੁਕੱਰਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਾਧੂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸਭ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ ਪਰ ਅਚਨਚੇਤ ਹੀ ਇਕ ਗੱਭਰੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿਸ ਨੇ ਲੂਥਰ ਤੋਂ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਠ ਖੜੋਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦੀਆਂ ਯੁਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੈਂਤਜ਼ਲ ਨੂੰ ਨਿਰੁੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਮਪੈਨਾ ਭੀ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਠਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਬਾਹਿਸ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਝੂਠੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਲੂਥਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੈਂਟਨਬਰਗ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਫੂਕ ਦਿੱਤਾ।{{rule}} {{gap}}ਰੋਮ ਵਿਚ ਇਕ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੈਂਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰੋ ਕਿ ਈਸਾਈ ਮਤ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹਨ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ। ਇਸ ਮਜਲਸ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਪੰਜ ਨਾਮੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਲੂਥਰ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਘਿਰਣਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ। ਹੁਣ ਪੋਪ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਲਿਖਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਬਾਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਦੇਸ਼ਾ ਨਾਮੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਰਾਹਥਾਂ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਤ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲੂਥਰ ਭਾਵੇਂ ਸਾਧੂਆਂ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਰਖਦਾ ਸੀ ਪਰ ਪੌਪ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਪੋਪ ਉਸਨੂੰ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਚਾਲਾਂ ਨਿਸਫਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਹੁਕਮ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਉਹ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਰੋਮ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੇ ਕਸ਼ਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਕਈ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆਗਸ ਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਕਾਰਡੀਨਲ (ਪੋਪ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਪਾਦਰੀ) ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਭੁੱਲ ਦੱਸੋ। ਕਾਰਡੀਨਲ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਪੋਪ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਕੌਣ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾ। {{nop}}<noinclude></noinclude> ayr4tsmsivibgvd2zfrw8loi6koafhq 250 75395 239517 2026-10-10T01:16:44Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ}} {{right|93}} {{rule}} {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਮਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਪੇਨ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬੈਠਾ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਕਿ ਸੱਚ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇ ਪਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਕ ਅਪੀਲ ਛਾਪੀ, ਜਿਸਦਾ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਜਲਸ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ 19 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਉਥੇ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਮਤ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪੋਪ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੜਾ ਲੰਬਾ ਚੋੜਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ 21 ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਰਾਹਦਾਰੀ ਦੇ ਪਰਵਾਨੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਲੂਥਰ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿਚੋਂ ਪਕੜ ਕੇ ਵਾਲਟਬਰਗ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਕੈਦ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਦੋ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਕੈਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇੰਜੀਲ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਲੂਥਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਪੇਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਮੀਏ ਦੀਨ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ । ਲੂਥਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਧੜਾ ਭਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਮਰਦ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕੁਆਰਾ ਰਹਿਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਇਕ ‘ਕੈਥਰਾਈਨ' ਨਾਮੀ ਚਾਰਿਕਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਕਈ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਹੋਏ। ਲੂਥਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕੁਝ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 1545 ਈ; ਵਿਚ ਮਾਨਸਫ਼ੀਲਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੋਗੀ ਝਗੜੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦ ਘੱਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਮਤ ਦਾ ਬੜਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਅੱਜ ਜਰਮਨੀ, ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਧਰਮ ਲੂਥਰ ਦਾ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਤ ਹੈ। Sri Satguru Jagjit Singh J eLibrary NamdhariElibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> g8z2s9zaj14vpgrp25on9x1kgj4a8y0 239663 239517 2026-10-10T09:26:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239663 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ|93}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਮਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਪੇਨ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬੈਠਾ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਕਿ ਸੱਚ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇ ਪਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਕ ਅਪੀਲ ਛਾਪੀ, ਜਿਸਦਾ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਜਲਸ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ 19 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਉਥੇ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਮਤ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪੋਪ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੜਾ ਲੰਬਾ ਚੋੜਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ 21 ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਰਾਹਦਾਰੀ ਦੇ ਪਰਵਾਨੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਲੂਥਰ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿਚੋਂ ਪਕੜ ਕੇ ਵਾਲਟਬਰਗ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਕੈਦ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਦੋ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਕੈਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇੰਜੀਲ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਲੂਥਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਪੇਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਮੀਏ ਦੀਨ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ । ਲੂਥਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਧੜਾ ਭਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਮਰਦ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕੁਆਰਾ ਰਹਿਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਇਕ ‘ਕੈਥਰਾਈਨ' ਨਾਮੀ ਚਾਰਿਕਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਕਈ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਹੋਏ। ਲੂਥਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕੁਝ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 1545 ਈ; ਵਿਚ ਮਾਨਸਫ਼ੀਲਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੋਗੀ ਝਗੜੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦ ਘੱਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਮਤ ਦਾ ਬੜਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਅੱਜ ਜਰਮਨੀ, ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਧਰਮ ਲੂਥਰ ਦਾ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਤ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> d11zq3dx1ra1zwifvooxx7r9smvj5fa 239664 239663 2026-10-10T09:28:53Z Harchand Bhinder 2624 239664 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ|93}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਮਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਪੇਨ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬੈਠਾ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਕਿ ਸੱਚ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇ ਪਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਕ ਅਪੀਲ ਛਾਪੀ, ਜਿਸਦਾ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਜਲਸ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ 19 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਉਥੇ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਮਤ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪੋਪ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੜਾ ਲੰਬਾ ਚੋੜਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ 21 ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਰਾਹਦਾਰੀ ਦੇ ਪਰਵਾਨੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਲੂਥਰ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿਚੋਂ ਪਕੜ ਕੇ ਵਾਲਟਬਰਗ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਕੈਦ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਦੋ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਕੈਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇੰਜੀਲ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਲੂਥਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਪੇਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਮੀਏ ਦੀਨ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ । ਲੂਥਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਧੜਾ ਭਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਮਰਦ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕੁਆਰਾ ਰਹਿਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ। ਲੂਥਰ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਇਕ ‘ਕੈਥਰਾਈਨ' ਨਾਮੀ ਚਾਰਿਕਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਕਈ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਹੋਏ। ਲੂਥਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕੁਝ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 1545 ਈ; ਵਿਚ ਮਾਨਸਫ਼ੀਲਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੋਗੀ ਝਗੜੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦ ਘੱਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਮਤ ਦਾ ਬੜਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਅੱਜ ਜਰਮਨੀ, ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਧਰਮ ਲੂਥਰ ਦਾ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਤ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> q3jmaz5d1crqxai5dfstgrzhygwyl83 250 75396 239518 2026-10-10T01:20:04Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|ਈਸਾਈ ਮਤ}} {{right|95}} {{rule}} ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਅਕੀਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਨੂੰ ਬਗ਼ੈਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਬਰਕਤ (Blessing) ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਗ਼ੈਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮ ਅਰਥਾਹ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਤੇ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮਸੀਹ ਨੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਸੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਟ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਹਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਗੁਨਾਹ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਦਮ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੂਨ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਫਲ ਲੈ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ 'ਤੇ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਸੀਹ ਹੀ ਖੁਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੇ ਪਾਕ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਸ ਈਮਾਨ ਦੇ ਇਕਰਾਰ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਬੇਟਾ ਤੇ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਹੋਂਦ (Divine Being) ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਦੀਨ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦਇਆ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਦਇਆ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਹਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋਈ। ਸੋ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਰੂਹ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਅਰਥਾਤ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਈਸਾ ’ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਪਾਪੀ ਰੂਹ ਦੀ ਥਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਸਲੀਸ ਦਾ ਮਸਲਾ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚਰਚ ਅਰਥਾਤ ਸੰਗਤ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਇਕ ਦਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਵੇਂ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੇਵਕ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅੱਡਰਾ ਇਕੱਠ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸਾਈ ਲੋਕ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ<noinclude></noinclude> rkywm109cu61qg2ln96wlqiqhiy5aqq 239520 239518 2026-10-10T01:29:27Z Kaur.gurmel 192 239520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{ |ਇਸਾਈ ਮਤ|95}}</noinclude> ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਅਕੀਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਨੂੰ ਬਗ਼ੈਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਬਰਕਤ (Blessing) ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਗ਼ੈਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮ ਅਰਥਾਹ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਤੇ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮਸੀਹ ਨੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਸੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਟ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਹਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਗੁਨਾਹ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਦਮ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੂਨ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਫਲ ਲੈ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ 'ਤੇ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਸੀਹ ਹੀ ਖੁਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੇ ਪਾਕ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਸ ਈਮਾਨ ਦੇ ਇਕਰਾਰ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਬੇਟਾ ਤੇ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਹੋਂਦ (Divine Being) ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਦੀਨ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦਇਆ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਦਇਆ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਹਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋਈ। ਸੋ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਰੂਹ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਅਰਥਾਤ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਈਸਾ ’ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਪਾਪੀ ਰੂਹ ਦੀ ਥਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਸਲੀਸ ਦਾ ਮਸਲਾ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚਰਚ ਅਰਥਾਤ ਸੰਗਤ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਇਕ ਦਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਵੇਂ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੇਵਕ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅੱਡਰਾ ਇਕੱਠ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸਾਈ ਲੋਕ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ<noinclude></noinclude> lk3grah5wwx8n5q8f90d9v1556l485l 239522 239520 2026-10-10T01:33:05Z Kaur.gurmel 192 239522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh| |ਇਸਾਈ ਮਤ|ਮਤ }}</noinclude> ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਅਕੀਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਨੂੰ ਬਗ਼ੈਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਬਰਕਤ (Blessing) ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਗ਼ੈਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮ ਅਰਥਾਹ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਤੇ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮਸੀਹ ਨੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਸੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਟ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਹਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਗੁਨਾਹ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਦਮ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੂਨ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਫਲ ਲੈ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ 'ਤੇ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਸੀਹ ਹੀ ਖੁਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੇ ਪਾਕ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਸ ਈਮਾਨ ਦੇ ਇਕਰਾਰ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਬੇਟਾ ਤੇ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਹੋਂਦ (Divine Being) ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਦੀਨ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦਇਆ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਦਇਆ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਹਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋਈ। ਸੋ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਰੂਹ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਅਰਥਾਤ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਈਸਾ ’ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਪਾਪੀ ਰੂਹ ਦੀ ਥਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਸਲੀਸ ਦਾ ਮਸਲਾ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚਰਚ ਅਰਥਾਤ ਸੰਗਤ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਇਕ ਦਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਵੇਂ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੇਵਕ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅੱਡਰਾ ਇਕੱਠ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸਾਈ ਲੋਕ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ<noinclude></noinclude> 1xe3l65tah9x4pacqm013x7vgnoi5ui 239523 239522 2026-10-10T01:34:00Z Kaur.gurmel 192 239523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh| |ਇਸਾਈ ਮਤ|95 }}</noinclude> ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਅਕੀਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਨੂੰ ਬਗ਼ੈਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਬਰਕਤ (Blessing) ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਗ਼ੈਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮ ਅਰਥਾਹ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਤੇ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮਸੀਹ ਨੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਸੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਟ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਹਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਗੁਨਾਹ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਦਮ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੂਨ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਫਲ ਲੈ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ 'ਤੇ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਸੀਹ ਹੀ ਖੁਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੇ ਪਾਕ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਸ ਈਮਾਨ ਦੇ ਇਕਰਾਰ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਬੇਟਾ ਤੇ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਹੋਂਦ (Divine Being) ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਦੀਨ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦਇਆ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਦਇਆ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਹਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋਈ। ਸੋ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਰੂਹ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਅਰਥਾਤ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਈਸਾ ’ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਪਾਪੀ ਰੂਹ ਦੀ ਥਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਸਲੀਸ ਦਾ ਮਸਲਾ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚਰਚ ਅਰਥਾਤ ਸੰਗਤ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਇਕ ਦਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਵੇਂ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੇਵਕ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅੱਡਰਾ ਇਕੱਠ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸਾਈ ਲੋਕ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ<noinclude></noinclude> 133edrbwmlpsxh4e8ycwbgsnb1y2cm4 239666 239523 2026-10-10T09:31:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239666 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh| |ਇਸਾਈ ਮਤ|95 }} {{rule}}</noinclude> ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਅਕੀਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਨੂੰ ਬਗ਼ੈਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਬਰਕਤ (Blessing) ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਗ਼ੈਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮ ਅਰਥਾਹ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਤੇ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮਸੀਹ ਨੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਸੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਟ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਹਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਗੁਨਾਹ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਦਮ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੂਨ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਫਲ ਲੈ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ 'ਤੇ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਸੀਹ ਹੀ ਖੁਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੇ ਪਾਕ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।</br> {{gap}}ਇਸ ਈਮਾਨ ਦੇ ਇਕਰਾਰ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਬੇਟਾ ਤੇ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਹੋਂਦ (Divine Being) ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਦੀਨ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦਇਆ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਦਇਆ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਹਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋਈ। ਸੋ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਰੂਹ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਅਰਥਾਤ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਈਸਾ ’ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਪਾਪੀ ਰੂਹ ਦੀ ਥਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਸਲੀਸ ਦਾ ਮਸਲਾ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚਰਚ ਅਰਥਾਤ ਸੰਗਤ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਇਕ ਦਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਵੇਂ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੇਵਕ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅੱਡਰਾ ਇਕੱਠ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸਾਈ ਲੋਕ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> dbwss4fn1sok06go4g0wpebrrorypbr 239667 239666 2026-10-10T09:32:23Z Harchand Bhinder 2624 239667 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh| |ਇਸਾਈ ਮਤ|95 }} {{rule}}</noinclude>ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਅਕੀਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਨੂੰ ਬਗ਼ੈਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਿ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਬਰਕਤ (Blessing) ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਗ਼ੈਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਆਦਮ ਅਰਥਾਹ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਤੇ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮਸੀਹ ਨੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਸੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਬਰਦਾਰ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਸ਼ਟ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸਹਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਗੁਨਾਹ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਦਮ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੂਨ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਫਲ ਲੈ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ 'ਤੇ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਸੀਹ ਹੀ ਖੁਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੇ ਪਾਕ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।</br> {{gap}}ਇਸ ਈਮਾਨ ਦੇ ਇਕਰਾਰ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਲੀਸੀਆ 'ਤੇ। ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਬੇਟਾ ਤੇ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਹੋਂਦ (Divine Being) ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਦੀਨ ਦਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ ਦਇਆ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਦਇਆ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਹਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੋਈ। ਸੋ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਰੂਹ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਅਰਥਾਤ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਈਸਾ ’ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਪਾਪੀ ਰੂਹ ਦੀ ਥਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਆਦਮ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਸਲੀਸ ਦਾ ਮਸਲਾ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚਰਚ ਅਰਥਾਤ ਸੰਗਤ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਇਕ ਦਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਵੇਂ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੇਵਕ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅੱਡਰਾ ਇਕੱਠ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸਾਈ ਲੋਕ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> oy397v654cjy6alftbs7w958c5ugw4q 250 75397 239519 2026-10-10T01:24:32Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|91|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ| }}</noinclude>ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਲਹਿਦਗੀ ਤੇ ਗੌਰਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਈਮਾਨਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕਲਪਾਂ ਕਰਕੇ ਇਕ ਬਰਕਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਤੇ ਚਰਚ (Church) ਦੋਹਾਂ ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਵਿਚ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਾਰੂ ਪੈਗ਼ਾਮ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ‘ਇਹ ਨਾ ਕਰੋ’, ‘ਇੱਦਾਂ ਨਾ ਕਰੋ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਕਰੋ', ‘ਇੱਦਾਂ ਕਰੋ' ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਨੇ ਮੂਸਾ ਦੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਵਾਂਗ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਭੈ ਦੇ ਕੇ ਗੁਨਾਹ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਰਕਤ ਦੀ ਬਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਕੇ ਪੁੰਨ ਵੱਲ ਲਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰੋ ਤੇ ਇਆਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਬਣੋ ਤਾਂ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੋਗੇ, ਬਸ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਛੋਟਾ ਬਣੇਗਾ, ਉਹੀ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੇ ਇਨਕਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮਰਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਊਠ ਦਾ ਸੂਈ ਦੇ ਨੱਕੇ ਵਿਚ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ ਪਰ ਦੌਲਤਮੰਦ ਦਾ ਆਸਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਵਿਚ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਸੀਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਰਹਿਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੋ। ਉਹ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਬਣੇ; ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਅੱਵਲ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣੇ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬੱਚਾ (ਈਸਾ) ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸੇਵਾ ਲਵੇ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਬਦਕਾਰੀ ਦੇ ਜ਼ੁਰਮ ਵਿਚ ਫੜੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਛਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੱਥਰ ਮਾਰੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਈਸਾਈ ਮਤ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਨੀਅਤ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਈਮਾਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਇਕ ਕਨਿਆਨੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬੀਮਾਰ ਲੜਕੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ | ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸਰਾਈਲ ਘਰਾਣੇ ਦੀਆਂ ਗੁਆਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲੱਭਣ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸਿਜਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ। ਤਾਂ ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕੁੱਤਿਆਂ<noinclude></noinclude> 0z605gobvkax2mp7g199ha20m0lxcv9 239521 239519 2026-10-10T01:30:45Z Kaur.gurmel 192 239521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|96|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ| }}</noinclude>ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਲਹਿਦਗੀ ਤੇ ਗੌਰਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਈਮਾਨਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕਲਪਾਂ ਕਰਕੇ ਇਕ ਬਰਕਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਤੇ ਚਰਚ (Church) ਦੋਹਾਂ ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਵਿਚ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਾਰੂ ਪੈਗ਼ਾਮ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ‘ਇਹ ਨਾ ਕਰੋ’, ‘ਇੱਦਾਂ ਨਾ ਕਰੋ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਕਰੋ', ‘ਇੱਦਾਂ ਕਰੋ' ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਨੇ ਮੂਸਾ ਦੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਵਾਂਗ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਭੈ ਦੇ ਕੇ ਗੁਨਾਹ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਰਕਤ ਦੀ ਬਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਕੇ ਪੁੰਨ ਵੱਲ ਲਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰੋ ਤੇ ਇਆਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਬਣੋ ਤਾਂ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੋਗੇ, ਬਸ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਛੋਟਾ ਬਣੇਗਾ, ਉਹੀ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੇ ਇਨਕਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮਰਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਊਠ ਦਾ ਸੂਈ ਦੇ ਨੱਕੇ ਵਿਚ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ ਪਰ ਦੌਲਤਮੰਦ ਦਾ ਆਸਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਵਿਚ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਸੀਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਰਹਿਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੋ। ਉਹ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਬਣੇ; ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਅੱਵਲ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣੇ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬੱਚਾ (ਈਸਾ) ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸੇਵਾ ਲਵੇ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਬਦਕਾਰੀ ਦੇ ਜ਼ੁਰਮ ਵਿਚ ਫੜੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਛਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੱਥਰ ਮਾਰੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਈਸਾਈ ਮਤ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਨੀਅਤ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਈਮਾਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਇਕ ਕਨਿਆਨੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬੀਮਾਰ ਲੜਕੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ | ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸਰਾਈਲ ਘਰਾਣੇ ਦੀਆਂ ਗੁਆਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲੱਭਣ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸਿਜਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ। ਤਾਂ ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕੁੱਤਿਆਂ<noinclude></noinclude> 7hpayt1uvtl5iafpjaa0vlexqxns9g5 239668 239521 2026-10-10T09:34:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239668 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|96|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ| }} {{rule}}</noinclude>ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਲਹਿਦਗੀ ਤੇ ਗੌਰਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਈਮਾਨਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕਲਪਾਂ ਕਰਕੇ ਇਕ ਬਰਕਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਤੇ ਚਰਚ (Church) ਦੋਹਾਂ ਤੇ ਈਮਾਨ ਲਿਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਵਿਚ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਾਰੂ ਪੈਗ਼ਾਮ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ‘ਇਹ ਨਾ ਕਰੋ’, ‘ਇੱਦਾਂ ਨਾ ਕਰੋ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਕਰੋ', ‘ਇੱਦਾਂ ਕਰੋ' ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਨੇ ਮੂਸਾ ਦੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਵਾਂਗ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਭੈ ਦੇ ਕੇ ਗੁਨਾਹ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਰਕਤ ਦੀ ਬਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਕੇ ਪੁੰਨ ਵੱਲ ਲਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰੋ ਤੇ ਇਆਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਬਣੋ ਤਾਂ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੋਗੇ, ਬਸ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਛੋਟਾ ਬਣੇਗਾ, ਉਹੀ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੇ ਇਨਕਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮਰਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਊਠ ਦਾ ਸੂਈ ਦੇ ਨੱਕੇ ਵਿਚ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ ਪਰ ਦੌਲਤਮੰਦ ਦਾ ਆਸਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਵਿਚ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਸੀਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਰਹਿਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੋ। ਉਹ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਬਣੇ; ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਅੱਵਲ ਬਣਨਾ ਚਾਹੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣੇ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬੱਚਾ (ਈਸਾ) ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸੇਵਾ ਲਵੇ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੇ ਬਦਕਾਰੀ ਦੇ ਜ਼ੁਰਮ ਵਿਚ ਫੜੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਛਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੱਥਰ ਮਾਰੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਈਸਾਈ ਮਤ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਨੀਅਤ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਈਮਾਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਇਕ ਕਨਿਆਨੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬੀਮਾਰ ਲੜਕੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ। ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸਰਾਈਲ ਘਰਾਣੇ ਦੀਆਂ ਗੁਆਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਭੇਡਾਂ ਲੱਭਣ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸਿਜਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ। ਤਾਂ ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕੁੱਤਿਆਂ {{nop}}<noinclude></noinclude> ms048wdvqxlyjhry0pwyohqyr41z24k 250 75398 239524 2026-10-10T01:36:54Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{x-larger|'''ਈਸਾਈ ਮਤ'''}} {{rule}} {{rule}} {{gap}}ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਚਾਰਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਹੁਕਮਰਾਨ ਕੌਮਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਮਾਇਕੀ ਵਸੀਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਕਈ ਇਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸਿਰ-ਕੱਢਵੇਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਗਰੀਕ ਚਰਚ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਚਰਚ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਮਤ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਸਾਂਝਾ ਹੈ, ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਖ਼ਿਆਲ ਇਸ ਬਿਨਾਅ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਿਤਾ ਆਦਮ ਨੂੰ ਜਦ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪੈਂਦਾ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੂਹਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਕੀ ਤੇ ਬਦੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਆਦਮ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਸੂਰਤ `ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਆਪ ਰਾਹ ਤਜਵੀਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਆਖੇ ਲੱਗ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਹੁਕਮ ਅਦੂਲੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਵਿਚ ਗੁਨਾਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਗੁਨਾਹ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਵਿਚ, ਆਦਮ ਦੀ ਔਲਾਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਵਿਰਾਸਤ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਗੁਨਾਹ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿਚ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਦਿਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਆਦਮ ਗੁਮਰਾਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ, ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਦ ਉਸਨੇ ਦਇਆ ਧਾਰ ਕੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆ 'ਤੇ ਇਕ ਰੱਖਿਅਕ (Saviour) ਘੱਲੇ। ਤੇ ਉਹ ਰੱਖਿਅਕ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਈਸ਼ਾ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਘੱਲਣ ਲਈ, ਪਹਿਲੇ (Semetic) ਨਬੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ੲਕ ਮੈਦਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਦ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਇਬਰਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮੂਸਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਨਾਲ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਢਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਈਸਾ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕੁਆਰੀ ਮਰੀਅਮ ਦੇ ਪੇਟੇਂ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਪਿੱਛੋਂ ਯੂਸਫ਼ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣੀ, ਹੋਇਆ। ਈਸਾਈ ਮਤ Sri Satguru Jagjit Singh Ji eLibrary NamdhariBibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> 8wc6f4aym3vs1n8srauka85vpbylob2 239665 239524 2026-10-10T09:30:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239665 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{x-larger|'''ਈਸਾਈ ਮਤ'''}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਚਾਰਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਹੁਕਮਰਾਨ ਕੌਮਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਮਾਇਕੀ ਵਸੀਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਕਈ ਇਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸਿਰ-ਕੱਢਵੇਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਗਰੀਕ ਚਰਚ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਚਰਚ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਮਤ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਸਾਂਝਾ ਹੈ, ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਖ਼ਿਆਲ ਇਸ ਬਿਨਾਅ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਿਤਾ ਆਦਮ ਨੂੰ ਜਦ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪੈਂਦਾ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੂਹਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਕੀ ਤੇ ਬਦੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਆਦਮ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਸੂਰਤ `ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਆਪ ਰਾਹ ਤਜਵੀਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਆਖੇ ਲੱਗ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਹੁਕਮ ਅਦੂਲੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਵਿਚ ਗੁਨਾਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਗੁਨਾਹ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਵਿਚ, ਆਦਮ ਦੀ ਔਲਾਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਕ ਵਿਰਾਸਤ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਗੁਨਾਹ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿਚ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਦਿਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਆਦਮ ਗੁਮਰਾਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ, ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਦ ਉਸਨੇ ਦਇਆ ਧਾਰ ਕੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦੁਨੀਆ 'ਤੇ ਇਕ ਰੱਖਿਅਕ (Saviour) ਘੱਲੇ। ਤੇ ਉਹ ਰੱਖਿਅਕ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਈਸ਼ਾ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਘੱਲਣ ਲਈ, ਪਹਿਲੇ (Semetic) ਨਬੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ੲਕ ਮੈਦਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਦ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਇਬਰਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮੂਸਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਨਾਲ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਢਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਈਸਾ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਕੁਆਰੀ ਮਰੀਅਮ ਦੇ ਪੇਟੋਂ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਪਿੱਛੋਂ ਯੂਸਫ਼ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣੀ, ਹੋਇਆ। ਈਸਾਈ ਮਤ<noinclude></noinclude> f8k39i6ghxnlvrm119kz79uqte7z82h 250 75399 239525 2026-10-10T01:44:34Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{x-larger|'''ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ'''}} {{rule}} {{rule}} {{gap}}ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦੇ ਗੁਜਰ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਦੇ 12 ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਅਕ (Saviour) ਦਾ ਮਤ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਲੋਕ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਦੱਸਦੇ ਬਲਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਮਸੀਹ ਦੱਸ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਲਈ ਮਸੀਹ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗ਼ਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਕਲਾਮ ਦੇ ਭੇਤਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪੂਰੇ ਜਾਣੂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੱਬੀ ਕਲਾਮ ਸੰਬੰਧੀ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਪਵੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਸੱਚ ਨਬੇੜਾ’ ਸਮਝ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਕਲਾਮ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਮਸੀਹ ਦੇ ਬਚਨ ਕਿ ਮੈਂ ਬਾਪ (ਰੱਬ) ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਚੋਲਾ (Paracete) ਦੇਵੇਗਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ (ਸੇਂਟ ਜੌਹਨ 14/ 16), ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਥਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਰਹੇ, ਜੋ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਈਮਾਨ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹੇ। {{gap}}ਆਪਣੇ 12 ਚੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਤਰਸ (Peter} ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਇਕ ਚੱਟਾਨ ਹੈਂ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਉਸਾਰਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬੰਦ ਹੋਣਗੇ। ਕੈਥੋਲਿਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਈਸਾਈ ਮਤ ਪਤਰਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਰਹਿਣਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ‘ਚੱਟਾਨ' ਤੋਂ ਮਤਲਬ ਕੇਵਲ ਪਤਰਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਪਤਰਸ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਸਾਰੇ ਗੱਦੀ-ਨਸ਼ੀਨਾਂ ਤੋਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਈਮਾਨ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੇਗਾ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਅਭੁੱਲ ਹੋਣਗੇ। ਚੂੰਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਇਕ ਆਦਮੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੇ ਪਾਦਰੀ (Bishop-the whole Church) ਹੀ<noinclude></noinclude> fiyzfh8wq76phv45x0hy4kem64w45wh 239670 239525 2026-10-10T09:36:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239670 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{x-larger|'''ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ'''}} {{rule}} {{rule|height=2px}} {{gap}}ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦੇ ਗੁਜਰ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਦੇ 12 ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਅਕ (Saviour) ਦਾ ਮਤ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਲੋਕ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਦੱਸਦੇ ਬਲਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਮਸੀਹ ਦੱਸ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਲਈ ਮਸੀਹ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗ਼ਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਕਲਾਮ ਦੇ ਭੇਤਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪੂਰੇ ਜਾਣੂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੱਬੀ ਕਲਾਮ ਸੰਬੰਧੀ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਪਵੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਸੱਚ ਨਬੇੜਾ’ ਸਮਝ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਕਲਾਮ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਮਸੀਹ ਦੇ ਬਚਨ ਕਿ ਮੈਂ ਬਾਪ (ਰੱਬ) ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਚੋਲਾ (Paracete) ਦੇਵੇਗਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ (ਸੇਂਟ ਜੌਹਨ 14/ 16), ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਥਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਰਹੇ, ਜੋ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਈਮਾਨ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹੇ।</br> {{gap}}ਆਪਣੇ 12 ਚੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਤਰਸ (Peter} ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਇਕ ਚੱਟਾਨ ਹੈਂ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਉਸਾਰਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬੰਦ ਹੋਣਗੇ। ਕੈਥੋਲਿਕ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ ਕਿ ਚੂੰਕਿ ਈਸਾਈ ਮਤ ਪਤਰਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਰਹਿਣਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ‘ਚੱਟਾਨ' ਤੋਂ ਮਤਲਬ ਕੇਵਲ ਪਤਰਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਪਤਰਸ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਸਾਰੇ ਗੱਦੀ-ਨਸ਼ੀਨਾਂ ਤੋਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਈਮਾਨ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੇਗਾ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਅਭੁੱਲ ਹੋਣਗੇ। ਚੂੰਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਇਕ ਆਦਮੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੇ ਪਾਦਰੀ (Bishop-the whole Church) ਹੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> rfuwxqfmiaeak8nzz6rqog7ticsghd0 250 75400 239526 2026-10-10T01:53:18Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh| |ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ|99}}</noinclude>ਗ਼ਲਤੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹਨ। ਪਰ ਰੋਮ (ਇਟਲੀ ਦੇਸ਼) ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਾਦਰੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਾਨਸ਼ੀਨ, ਜੋ ਪਤਰਸ ਦੀ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਪੋਪ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਿਥੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ (Church) ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੋਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਗ਼ਲਤੀ ਤੋਂ ਮੁੱਥਰਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਪੋਪ ਇਕੱਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਤਸਲੀਮ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਅਭੁੱਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕੇਵਲ ਮਜ਼ਹਬੀ ਮੁਆਮਲਿਆਂ ਤਕ ਹੀ ਮਹਿਦੂਦ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਉਹ ਅਭੁੱਲ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਸਮੂਹ ਚਰਚ ਤੇ ਪੋਪ ਦੀ ਇਸ ਅਭੁੱਲ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਤਸਲੀਮ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਪੋਪ ਦੇ ਮਾਤਹਿਤ ਦੂਰ ਦਰਾਜ਼ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਚਰਚ ਪੇਪ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੇ ਮੁੱਢ ਨਾਲ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਰੋਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਦਰੀ ਪੋਪ ਦੇ ਮਾਤਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਰਸਮਾਂ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਸੂਲਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸੀਹ ਦੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਰਚ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਰਸਮਾਂ ਇਹ ਹਨ : {{gap}}1. ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦਾ ਛਿੜਕਣਾ {{gap}}2. ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਵਿਚ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾਉਣੀਆਂ। {{gap}}3. ਚੰਗੇ ਪੁਸ਼ਾਕੇ ਪਾ ਕੇ ਗਿਰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਣਾ। {{gap}}4. ਵਾਜਾ ਵਜਾਉਣਾ ਤੇ ਭਜਨ ਗਾਉਣੇ। {{gap}}5. ਸਲੀਬ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਣਾ (ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਥੇ 'ਤੇ, ਫਿਰ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਉਣੀਆਂ) {{gap}}6. ਧੂਪ ਧੁਖਾਉਣੀ। {{gap}}7. ਜਿਸਮ ਝੁਕਾਉਣਾ ਤੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕਣੇ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਦਵਾਨ ਪਾਦਰੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਏਦਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰੂਹ ਵਧੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ (Blessed Sacrament) ਵਿਚ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਇਕ ਵੇਰ ਹੀ ਪਾਦਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੀ ਅਰਦਾਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ<noinclude></noinclude> b9iss1729v6qbaxsp7oobjuarnfsl8z 239671 239526 2026-10-10T09:44:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh| |ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ|99}} {{rule}}</noinclude>ਗ਼ਲਤੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹਨ। ਪਰ ਰੋਮ (ਇਟਲੀ ਦੇਸ਼) ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਾਦਰੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਾਨਸ਼ੀਨ, ਜੋ ਪਤਰਸ ਦੀ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਪੋਪ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਿਥੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ (Church) ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੋਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਗ਼ਲਤੀ ਤੋਂ ਮੁੱਥਰਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਪੋਪ ਇਕੱਲੇ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਤਸਲੀਮ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਅਭੁੱਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕੇਵਲ ਮਜ਼ਹਬੀ ਮੁਆਮਲਿਆਂ ਤਕ ਹੀ ਮਹਿਦੂਦ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਉਹ ਅਭੁੱਲ ਨਹੀਂ।</br> {{gap}}ਸਮੂਹ ਚਰਚ ਤੇ ਪੋਪ ਦੀ ਇਸ ਅਭੁੱਲ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਤਸਲੀਮ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਪੋਪ ਦੇ ਮਾਤਹਿਤ ਦੂਰ ਦਰਾਜ਼ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਚਰਚ ਪੇਪ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੇ ਮੁੱਢ ਨਾਲ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਰੋਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਦਰੀ ਪੋਪ ਦੇ ਮਾਤਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਰਸਮਾਂ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰਸੂਲਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸੀਹ ਦੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਰਚ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਰਸਮਾਂ ਇਹ ਹਨ :</br> {{ps||1. ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦਾ ਛਿੜਕਣਾ}} {{ps||2. ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਵਿਚ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾਉਣੀਆਂ।}} {{ps||3. ਚੰਗੇ ਪੁਸ਼ਾਕੇ ਪਾ ਕੇ ਗਿਰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਣਾ।}} {{ps||4. ਵਾਜਾ ਵਜਾਉਣਾ ਤੇ ਭਜਨ ਗਾਉਣੇ।}} {{ps||5. ਸਲੀਬ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਣਾ (ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਥੇ 'ਤੇ, ਫਿਰ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਉਣੀਆਂ)}} {{ps||6. ਧੂਪ ਧੁਖਾਉਣੀ।}} {{ps||7. ਜਿਸਮ ਝੁਕਾਉਣਾ ਤੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕਣੇ।}} {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਦਵਾਨ ਪਾਦਰੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਏਦਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰੂਹ ਵਧੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ (Blessed Sacrament) ਵਿਚ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਇਕ ਵੇਰ ਹੀ ਪਾਦਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੀ ਅਰਦਾਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ {{nop}}<noinclude></noinclude> 0tawm3v3fnzn8ktxqdrs1bi84ugnjoo 250 75401 239527 2026-10-10T02:00:13Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਲੂਥਰ ਨੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਤੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਯੋਗ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਉੱਪਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ। {{gap}}ਪੌਪ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਵੇਰ ਕੈਥ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|102|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ| }}</noinclude> ਲੂਥਰ ਨੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਤੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਯੋਗ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਉੱਪਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ। {{gap}}ਪੌਪ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਵੇਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਤ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਪੋਪ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਲੂਥਰ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਦਾ ਲੂਥਰ ਦਾ ਪਲੜਾ ਹੀ ਭਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿਨ-ਬਦਿਨ ਵਧਦੀ ਰਹੀ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਉਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲੈ ਆਏ ਤੇ ਪੋਪ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਲਬਰ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਭਾਵੇਂ ਪੋਪ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਨੇ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਤੇ ਕਈ ਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਗੋਂਦਾਂ ਵੀ ਗੁੰਦੀਆਂ ਪਰ ਲੂਥਰ ਸਦਾ ਬਚ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਚਾਰਲਸ ਪੰਚਮ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਪਾਇਰਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਜਲਿਸ ਬੁਲਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾ ਭਰਾ ਫ਼ਰਡੀਨੈਂਡ ਸੀ। ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਚੂੰਕਿ ਲੂਥਰ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਸੁਲਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸੁਧਾਰਕ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਜਦ ਨਾ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਰਿਵਾਜ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਲੂਥਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਕ ਮਹਿਜ਼ਰਨਾਮਾ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਸੁਣਵਾਈ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਮਹਿਜ਼ਰਨਾਮੇ ਵਿਚ ਚੂੰਕਿ ਪੌਪ, ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਜਲਿਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ (Protest) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲੂਥਰ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ‘ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਹਿਰੀਕ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਜਿਹਾ ਕਿ ਉਪਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਸੂਲ ਸਾਰਿਆਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਹੀ ਹਨ। ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਜੋ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ : 1. ਪੌਪ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਇਬ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਅਭੁੱਲ ਹੈ। 2. ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। 3. ਅਰਦਾਸ ਸਮੇਂ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾਉਣ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 4. ਪਾਦਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। Sri Satguru Jagjit Singh J eLibrary NamchariElibrary@gmail.com<noinclude></noinclude> e84h7ntm58fs402xs4miar98tl9fci8 239528 239527 2026-10-10T02:04:31Z Kaur.gurmel 192 239528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|102|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ| }}</noinclude>ਲੂਥਰ ਨੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਤੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਯੋਗ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਉੱਪਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ। {{gap}}ਪੌਪ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਵੇਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਤ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਪੋਪ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਲੂਥਰ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਦਾ ਲੂਥਰ ਦਾ ਪਲੜਾ ਹੀ ਭਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿਨ-ਬਦਿਨ ਵਧਦੀ ਰਹੀ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਉਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲੈ ਆਏ ਤੇ ਪੋਪ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਲਬਰ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਭਾਵੇਂ ਪੋਪ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਨੇ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਤੇ ਕਈ ਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਗੋਂਦਾਂ ਵੀ ਗੁੰਦੀਆਂ ਪਰ ਲੂਥਰ ਸਦਾ ਬਚ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਚਾਰਲਸ ਪੰਚਮ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਪਾਇਰਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਜਲਿਸ ਬੁਲਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾ ਭਰਾ ਫ਼ਰਡੀਨੈਂਡ ਸੀ। ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਚੂੰਕਿ ਲੂਥਰ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਸੁਲਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸੁਧਾਰਕ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਜਦ ਨਾ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਰਿਵਾਜ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਲੂਥਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਕ ਮਹਿਜ਼ਰਨਾਮਾ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਸੁਣਵਾਈ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਮਹਿਜ਼ਰਨਾਮੇ ਵਿਚ ਚੂੰਕਿ ਪੌਪ, ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਜਲਿਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ (Protest) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲੂਥਰ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ‘ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਹਿਰੀਕ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਜਿਹਾ ਕਿ ਉਪਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਸੂਲ ਸਾਰਿਆਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਹੀ ਹਨ। ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਜੋ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ : {{gap}}1. ਪੌਪ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਇਬ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਅਭੁੱਲ ਹੈ। {{gap}}2. ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। {{gap}}3. ਅਰਦਾਸ ਸਮੇਂ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾਉਣ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}4. ਪਾਦਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।<noinclude></noinclude> 522abomieeq0br4fp451009gfwfowje 239536 239528 2026-10-10T03:55:42Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|102|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਲੂਥਰ ਨੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਤੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਯੋਗ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਉੱਪਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ। {{gap}}ਪੋਪ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਵੇਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਤ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਪੋਪ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਲੂਥਰ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਦਾ ਲੂਥਰ ਦਾ ਪਲੜਾ ਹੀ ਭਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿਨ-ਬਦਿਨ ਵਧਦੀ ਰਹੀ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਵੀ ਉਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲੈ ਆਏ ਤੇ ਪੋਪ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਲੂਥਰ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਭਾਵੇਂ ਪੋਪ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਨੇ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਤੇ ਕਈ ਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਗੋਂਦਾਂ ਵੀ ਗੁੰਦੀਆਂ ਪਰ ਲੂਥਰ ਸਦਾ ਬਚ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਚਾਰਲਸ ਪੰਚਮ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਪਾਇਰਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਜਲਿਸ ਬੁਲਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾ ਭਰਾ ਫ਼ਰਡੀਨੈਂਡ ਸੀ। ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਚੂੰਕਿ ਲੂਥਰ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਸੁਲਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸੁਧਾਰਕ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਜਦ ਨਾ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਰਿਵਾਜ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਲੂਥਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਕ ਮਹਿਜ਼ਰਨਾਮਾ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਸੁਣਵਾਈ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਮਹਿਜ਼ਰਨਾਮੇ ਵਿਚ ਚੂੰਕਿ ਪੋਪ, ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਜਲਿਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ (Protest) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲੂਥਰ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ 'ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਹਿਰੀਕ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਜਿਹਾ ਕਿ ਉਪਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਸੂਲ ਸਾਰਿਆਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਹੀ ਹਨ। ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਜੋ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ : {{gap}}1. ਪੋਪ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਇਬ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਅਭੁੱਲ ਹੈ। {{gap}}2. ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। {{gap}}3. ਅਰਦਾਸ ਸਮੇਂ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾਉਣ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}4. ਪਾਦਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।<noinclude></noinclude> jqqi03x788vr2iaz4271aj8whmipo1z 239675 239536 2026-10-10T09:50:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|102|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਲੂਥਰ ਨੇ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਤੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਯੋਗ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਉੱਪਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ।</br> {{gap}}ਪੋਪ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮੁਖ਼ਾਲਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਵੇਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਤ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਪੋਪ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਲੂਥਰ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਦਾ ਲੂਥਰ ਦਾ ਪਲੜਾ ਹੀ ਭਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿਨ-ਬਦਿਨ ਵਧਦੀ ਰਹੀ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਵੀ ਉਸ 'ਤੇ ਈਮਾਨ ਲੈ ਆਏ ਤੇ ਪੋਪ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਲੂਥਰ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਭਾਵੇਂ ਪੋਪ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਨੇ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਤੇ ਕਈ ਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਗੋਂਦਾਂ ਵੀ ਗੁੰਦੀਆਂ ਪਰ ਲੂਥਰ ਸਦਾ ਬਚ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।</br> {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਚਾਰਲਸ ਪੰਚਮ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਪਾਇਰਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਜਲਿਸ ਬੁਲਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾ ਭਰਾ ਫ਼ਰਡੀਨੈਂਡ ਸੀ। ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਚੂੰਕਿ ਲੂਥਰ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਸੁਲਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸੁਧਾਰਕ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਜਦ ਨਾ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਰਿਵਾਜ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਲੂਥਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਕ ਮਹਿਜ਼ਰਨਾਮਾ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਸੁਣਵਾਈ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਮਹਿਜ਼ਰਨਾਮੇ ਵਿਚ ਚੂੰਕਿ ਪੋਪ, ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਜਲਿਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ (Protest) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲੂਥਰ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ 'ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਹਿਰੀਕ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਹੋ ਗਏ।</br> {{gap}}ਜਿਹਾ ਕਿ ਉਪਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਸੂਲ ਸਾਰਿਆਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਹੀ ਹਨ। ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਜੋ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ :</br> {{gap}}1. ਪੋਪ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਇਬ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਅਭੁੱਲ ਹੈ।</br> {{gap}}2. ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।</br> {{gap}}3. ਅਰਦਾਸ ਸਮੇਂ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾਉਣ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ</br> {{gap}}ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}4. ਪਾਦਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। {{nop}}<noinclude></noinclude> sypoxcde59llqq095n0q8i1fgqwi5kn 250 75402 239529 2026-10-10T02:06:22Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{x-larger|'''ਮਨਸੂਰ'''}} {{rule}}{{rule}} ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੋ ਮੁੜ ਅਦਵੈਤਵਾਦੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੂਫ਼ੀ ਇਕ ਉੱਘਾ ਮਤ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਫ਼ਿਰਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਫ਼ਿਰਕਾ ਮਨਸੂਰ ਹੱਲਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{x-larger|'''ਮਨਸੂਰ'''}} {{rule}}{{rule}} ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੋ ਮੁੜ ਅਦਵੈਤਵਾਦੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੂਫ਼ੀ ਇਕ ਉੱਘਾ ਮਤ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਫ਼ਿਰਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਫ਼ਿਰਕਾ ਮਨਸੂਰ ਹੱਲਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਸੈਨ ਮਨਸੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬੜਾ ਮਸਤ ਫ਼ਕੀਰ ਸੀ। ਜੁਨੈਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਥਲੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਮਸਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਗੋਦੜੀ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲ ਪਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਬਿਡੌਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿੱਛੂਆਂ ਨੇ ਘਰ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ। ਇਹ ਪਾਤੂ ਕੁਪਾਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਆਤਮ-ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕਹਿ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੱਲਾਜੁਲ ਅਸਰਾਰ (ਭੇਦਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ) ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਦੀ ਕਦੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਤੇ ਸਦਾ ‘ਅਨਲ ਹੱਕ' ਅਰਥਾਤ ‘ਅਹਮ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਮੀ' (ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਹਾਂ) ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਲਾ ਸ਼ਰਈ ਮੌਲਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੋਂ ਸੁਖਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਝੱਟ ਖ਼ਲੀਫੇ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬ ਤੋਂ ਹੱਟ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਨਿਸਫਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਮਸਤਾਨਾ ਧੁਨ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸਤ ਰਿਹਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੂਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਚਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਲੰਘੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰੇ। ਰਾਹ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਝਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੀ ਤਕ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਬਲੀ ਨਾਮੀ ਫ਼ਕੀਰ ਜਦ ਉਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਦਾ ਚੋਰ ਹਾਂ ਤੇ ਜੇ ਐਸੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਬੜੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਚਮੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲਏ ਅਤੇ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਮਾਰੇ। ਜਦ ਸ਼ਿਬਲੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਫੁੱਲ ਡਿੱਗੇ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਖਾਵਣ ਵਾਲਾ ਮਨਸੂਰ ਹੋ ਉਠਿਆ। ਸ਼ਿਬਲੀ ਨੇ<noinclude></noinclude> jn00mhox0u44njhh6mo03yrfglmxs1s 239638 239529 2026-10-10T06:22:34Z Tamanpreet Kaur 606 239638 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|{{xx-larger|'''ਮਨਸੂਰ'''}}||}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੋ ਮੁੜ ਅਦਵੈਤਵਾਦੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੂਫ਼ੀ ਇਕ ਉੱਘਾ ਮਤ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਫ਼ਿਰਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਫ਼ਿਰਕਾ ਮਨਸੂਰ ਹੱਲਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਸੈਨ ਮਨਸੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬੜਾ ਮਸਤ ਫ਼ਕੀਰ ਸੀ। ਜੁਨੈਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਥਲੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਮਸਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਗੋਦੜੀ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲ ਪਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਬਿਡੌਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿੱਛੂਆਂ ਨੇ ਘਰ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ। ਇਹ ਪਾਤੂ ਕੁਪਾਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਆਤਮ-ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕਹਿ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੱਲਾਜੁਲ ਅਸਰਾਰ (ਭੇਦਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ) ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਦੀ ਕਦੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਤੇ ਸਦਾ ‘ਅਨਲ ਹੱਕ' ਅਰਥਾਤ ‘ਅਹਮ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਮੀ' (ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਹਾਂ) ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਲਾ ਸ਼ਰਈ ਮੌਲਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੋਂ ਸੁਖਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਝੱਟ ਖ਼ਲੀਫੇ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬ ਤੋਂ ਹੱਟ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਨਿਸਫਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਮਸਤਾਨਾ ਧੁਨ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸਤ ਰਿਹਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੂਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਚਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਲੰਘੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰੇ। ਰਾਹ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਝਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੀ ਤਕ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਬਲੀ ਨਾਮੀ ਫ਼ਕੀਰ ਜਦ ਉਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਦਾ ਚੋਰ ਹਾਂ ਤੇ ਜੇ ਐਸੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਬੜੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਚਮੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲਏ ਅਤੇ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਮਾਰੇ। ਜਦ ਸ਼ਿਬਲੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਫੁੱਲ ਡਿੱਗੇ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਖਾਵਣ ਵਾਲਾ ਮਨਸੂਰ ਹੋ ਉਠਿਆ। ਸ਼ਿਬਲੀ ਨੇ<noinclude></noinclude> bu7hbqy42yl30njhwizqlh7zp9mj28b 239654 239638 2026-10-10T09:02:47Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|{{xx-larger|'''ਮਨਸੂਰ'''}}||}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੋ ਮਤ ਅਦਵੈਤਵਾਦੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੂਫ਼ੀ ਇਕ ਉੱਘਾ ਮਤ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਫ਼ਿਰਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਫ਼ਿਰਕਾ ਮਨਸੂਰ ਹਿੱਲਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਸੈਨ ਮਨਸੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬੜਾ ਮਸਤ ਫ਼ਕੀਰ ਸੀ। ਜੁਨੈਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਥਲੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਮਸਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਗੋਦੜੀ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲ ਪਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਬਿਛੌਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿੱਛੂਆਂ ਨੇ ਘਰ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ। ਇਹ ਪਾਤ੍ਰ ਕੁਪਾਤ੍ਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਆਤਮ-ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕਹਿ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੱਲਾਜੁਲ ਅਸਰਾਰ (ਭੇਦਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ) ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਦੀ ਕਦੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਤੇ ਸਦਾ 'ਅਨਲ ਹੱਕ' ਅਰਥਾਤ 'ਅਹਮ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਮੀ' (ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਹਾਂ) ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਲਾ ਸ਼ਰਈ ਮੌਲਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੋਂ ਸੁਖਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਝੱਟ ਖ਼ਲੀਫੇ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬ ਤੋਂ ਹੱਟ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਨਿਸਫਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਮਸਤਾਨਾ ਧੁਨ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸਤ ਰਿਹਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਸੂਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਚੁਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਲੰਘੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰੇ। ਰਾਹ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਝਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੀ ਤਕ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਬਲੀ ਨਾਮੀ ਫ਼ਕੀਰ ਜਦ ਉਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਦਾ ਚੋਰ ਹਾਂ ਤੇ ਜੇ ਐਸੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਬੜੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਚੰਮੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲਏ ਅਤੇ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਮਾਰੇ। ਜਦ ਸ਼ਿਬਲੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਫੁੱਲ ਡਿੱਗੇ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਖਾਵਣ ਵਾਲਾ ਮਨਸੂਰ ਹੋ ਉਠਿਆ। ਸ਼ਿਬਲੀ ਨੇ<noinclude></noinclude> 01e7zycyc2zphy7nlr3xvyrdyub3t0p 239656 239654 2026-10-10T09:03:08Z Tamanpreet Kaur 606 239656 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|{{xx-larger|ਮਨਸੂਰ}}||}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੋ ਮਤ ਅਦਵੈਤਵਾਦੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੂਫ਼ੀ ਇਕ ਉੱਘਾ ਮਤ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਫ਼ਿਰਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਫ਼ਿਰਕਾ ਮਨਸੂਰ ਹਿੱਲਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਸੈਨ ਮਨਸੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬੜਾ ਮਸਤ ਫ਼ਕੀਰ ਸੀ। ਜੁਨੈਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਥਲੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਮਸਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਗੋਦੜੀ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲ ਪਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਬਿਛੌਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿੱਛੂਆਂ ਨੇ ਘਰ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ। ਇਹ ਪਾਤ੍ਰ ਕੁਪਾਤ੍ਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਆਤਮ-ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕਹਿ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੱਲਾਜੁਲ ਅਸਰਾਰ (ਭੇਦਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ) ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਦੀ ਕਦੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਤੇ ਸਦਾ 'ਅਨਲ ਹੱਕ' ਅਰਥਾਤ 'ਅਹਮ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਮੀ' (ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਹਾਂ) ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਲਾ ਸ਼ਰਈ ਮੌਲਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੋਂ ਸੁਖਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਝੱਟ ਖ਼ਲੀਫੇ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬ ਤੋਂ ਹੱਟ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਨਿਸਫਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਮਸਤਾਨਾ ਧੁਨ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸਤ ਰਿਹਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਸੂਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਚੁਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਲੰਘੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰੇ। ਰਾਹ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਝਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੀ ਤਕ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਬਲੀ ਨਾਮੀ ਫ਼ਕੀਰ ਜਦ ਉਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਦਾ ਚੋਰ ਹਾਂ ਤੇ ਜੇ ਐਸੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਬੜੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਚੰਮੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲਏ ਅਤੇ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਮਾਰੇ। ਜਦ ਸ਼ਿਬਲੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਫੁੱਲ ਡਿੱਗੇ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਖਾਵਣ ਵਾਲਾ ਮਨਸੂਰ ਹੋ ਉਠਿਆ। ਸ਼ਿਬਲੀ ਨੇ<noinclude></noinclude> g4mfjqk3y11qqervdmpabmmijec8omr 239677 239656 2026-10-10T09:54:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|{{xx-larger|ਮਨਸੂਰ}}||}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੋ ਮਤ ਅਦਵੈਤਵਾਦੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੂਫ਼ੀ ਇਕ ਉੱਘਾ ਮਤ ਹੈ। ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਫ਼ਿਰਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਫ਼ਿਰਕਾ ਮਨਸੂਰ ਹਿੱਲਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਸੈਨ ਮਨਸੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬੜਾ ਮਸਤ ਫ਼ਕੀਰ ਸੀ। ਜੁਨੈਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਥਲੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਮਸਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਗੋਦੜੀ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲ ਪਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਬਿਛੌਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿੱਛੂਆਂ ਨੇ ਘਰ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ। ਇਹ ਪਾਤ੍ਰ ਕੁਪਾਤ੍ਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਆਤਮ-ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਗੁੱਝੇ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕਹਿ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੱਲਾਜੁਲ ਅਸਰਾਰ (ਭੇਦਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ) ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਦੀ ਕਦੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਤੇ ਸਦਾ 'ਅਨਲ ਹੱਕ' ਅਰਥਾਤ 'ਅਹਮ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਮੀ' (ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਹਾਂ) ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਲਾ ਸ਼ਰਈ ਮੌਲਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੋਂ ਸੁਖਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਝੱਟ ਖ਼ਲੀਫੇ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬ ਤੋਂ ਹੱਟ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਨਿਸਫਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਮਸਤਾਨਾ ਧੁਨ ਵਿਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸਤ ਰਿਹਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਸੂਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਚੁਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਲੰਘੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰੇ। ਰਾਹ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਝਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸੀ ਤਕ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਬਲੀ ਨਾਮੀ ਫ਼ਕੀਰ ਜਦ ਉਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਦਾ ਚੋਰ ਹਾਂ ਤੇ ਜੇ ਐਸੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਬੜੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਚੰਮੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲਏ ਅਤੇ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਮਾਰੇ। ਜਦ ਸ਼ਿਬਲੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਫੁੱਲ ਡਿੱਗੇ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਖਾਵਣ ਵਾਲਾ ਮਨਸੂਰ ਰੋ ਉਠਿਆ। ਸ਼ਿਬਲੀ ਨੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> 3exro2v1545c3c8farq25oz9q6squgy 250 75403 239530 2026-10-10T02:17:12Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh| |ਮਨਸੂਰ|105}}</noinclude>ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼। ਤੂੰ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਫੁੱਲ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਚਿੱਲਾਅ ਉਠਿਆ ਹੈਂ ?'' ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ‘ਹੇ ਮਿੱਤਰ ! ਜੋ ਮੇਰੋ ਭੇਦ ਦਾ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਉਹ ਅਨਜਾਣ ਬਾਲਕ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਕਸੂਰ ਸਦਾ ਹੀ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰਮਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਭੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਰੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਰੋਇਆ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬਰ੍ਹਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕ ਅਯੋਗ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।” {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਲੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਦਰਵੇਸ਼ ਇਸ ਕੋਲ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕੱਲ ਸੂਲੀ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਆਪਣਾ ਤਨ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਜੁ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ; {{gap}}1. ਦਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ? {{gap}}2. ਤਿਆਗ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ? {{gap}}3. ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ? {{gap}}ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਪਰ ਜਦ ਤਕ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਖਾ ਨਾ ਲਵੇਂ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਮੇਰਾ ਤਰੀਕਾ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖਵਾਏ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ। {{gap}}ਦਰਵੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਪ ਬਖ਼ਸ਼ੋਗੇ, ਮੈਂ ਛਕ ਲਵਾਂਗਾ। {{gap}}ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੋਦੜੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਰੋਟੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਕਢਿਆ ਅਤੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ? ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਨਲ ਹੱਕ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਈ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਫ਼ਰ ਦਾ ਫ਼ਤਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਇਤਨੀ ਸਖ਼ਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਰੋਟੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵਾਂ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਿਨਸ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਹ ਟੁਕੜਾ ਰੱਖ ਛੱਡਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਜੋ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕੇ। ਬੱਸ ਜਦ ਬਿਰਤੀ ਇਸ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਪੁੱਜ ਜਾਵੇ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸਵੰਤ ਜਾਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣਾ, ਦਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 79yqrky3rezjg4pl2aso0ytewb9d5qr 239531 239530 2026-10-10T02:18:57Z Kaur.gurmel 192 239531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh| |ਮਨਸੂਰ|105}} {{rule}}</noinclude>ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼। ਤੂੰ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਫੁੱਲ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਚਿੱਲਾਅ ਉਠਿਆ ਹੈਂ ?'' ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ‘ਹੇ ਮਿੱਤਰ ! ਜੋ ਮੇਰੋ ਭੇਦ ਦਾ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਉਹ ਅਨਜਾਣ ਬਾਲਕ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਕਸੂਰ ਸਦਾ ਹੀ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰਮਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਭੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਰੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਰੋਇਆ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬਰ੍ਹਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕ ਅਯੋਗ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।” {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਲੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਦਰਵੇਸ਼ ਇਸ ਕੋਲ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕੱਲ ਸੂਲੀ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਆਪਣਾ ਤਨ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਜੁ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ; {{gap}}1. ਦਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ? {{gap}}2. ਤਿਆਗ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ? {{gap}}3. ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ? {{gap}}ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਪਰ ਜਦ ਤਕ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਖਾ ਨਾ ਲਵੇਂ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਮੇਰਾ ਤਰੀਕਾ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖਵਾਏ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ। {{gap}}ਦਰਵੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਪ ਬਖ਼ਸ਼ੋਗੇ, ਮੈਂ ਛਕ ਲਵਾਂਗਾ। {{gap}}ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੋਦੜੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਰੋਟੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਕਢਿਆ ਅਤੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ? ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਨਲ ਹੱਕ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਈ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਫ਼ਰ ਦਾ ਫ਼ਤਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਇਤਨੀ ਸਖ਼ਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਰੋਟੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵਾਂ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਿਨਸ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਹ ਟੁਕੜਾ ਰੱਖ ਛੱਡਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਜੋ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕੇ। ਬੱਸ ਜਦ ਬਿਰਤੀ ਇਸ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਪੁੱਜ ਜਾਵੇ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸਵੰਤ ਜਾਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣਾ, ਦਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<noinclude></noinclude> euy648bpb4orqvpcprnctxrlo41s34b 239678 239531 2026-10-10T09:58:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh| |ਮਨਸੂਰ|105}} {{rule}}</noinclude>ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼। ਤੂੰ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਫੁੱਲ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਚਿੱਲਾਅ ਉਠਿਆ ਹੈਂ ?'' ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ‘ਹੇ ਮਿੱਤਰ ! ਜੋ ਮੇਰੋ ਭੇਦ ਦਾ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਉਹ ਅਨਜਾਣ ਬਾਲਕ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਕਸੂਰ ਸਦਾ ਹੀ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰਮਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਭੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਕੋਲੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਰੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਰੋਇਆ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕ ਅਯੋਗ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।”</br> {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਲੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਦਰਵੇਸ਼ ਇਸ ਕੋਲ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕੱਲ ਸੂਲੀ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਆਪਣਾ ਤਨ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਜੁ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ;</br> {{gap}}1. ਦਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ?</br> {{gap}}2. ਤਿਆਗ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ?</br> {{gap}}3. ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ?</br> {{gap}}ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਪਰ ਜਦ ਤਕ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਖਾ ਨਾ ਲਵੇਂ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਮੇਰਾ ਤਰੀਕਾ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖਵਾਏ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਗੱਲ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ।</br> {{gap}}ਦਰਵੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਪ ਬਖ਼ਸ਼ੋਗੇ, ਮੈਂ ਛਕ ਲਵਾਂਗਾ।</br> {{gap}}ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੋਦੜੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਰੋਟੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਕਢਿਆ ਅਤੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ? ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਨਲ ਹੱਕ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਈ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਫ਼ਰ ਦਾ ਫ਼ਤਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਇਤਨੀ ਸਖ਼ਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਰੋਟੀ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵਾਂ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਿਨਸ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਹ ਟੁਕੜਾ ਰੱਖ ਛੱਡਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਜੋ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕੇ। ਬੱਸ ਜਦ ਬਿਰਤੀ ਇਸ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਪੁੱਜ ਜਾਵੇ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸਵੰਤ ਜਾਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣਾ, ਦਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> sqtyxki3ruz051m279w2za3mqhjmfeo 250 75404 239532 2026-10-10T02:24:37Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh|106|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ | }} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਦੂਜਾ ਸਵਾਲ ਕਿ ਤਿਆਗ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ? {{gap}}ਮਨਸੂਰ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨਸੂਰ ਦੀ ਲੋਥ ਪਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਣ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਡਰਿਆ ਤੇ ਕੰਬ ਕੇ ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲਈਆਂ। ਪਰ ਮਨਸੂਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ 'ਤੇ ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਨਸੂਰ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ| {{gap}}ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਖ, ਦਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਹੱਦ ਏਥੇ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਫ਼ਕੀਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮਿਥਿਆ ਸਮਝ ਕੇ ਤਿਆਗਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਤਿਆਗਦਾ ਤਿਆਗਦਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਕ ਭੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਵੇ। {{gap}}ਜਦ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੇ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮੰਗਿਆ ਤਾਂ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੱਲ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਬੰਦ ਬੰਦ ਕੱਟੇ ਗਏ ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਅਨਲ ਹੱਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਦਰਵੇਸ਼ ਵੀ ਇਹ ਕੌਤਕ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਦ ਇਸ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਕਿ ਭਲੇ ਲੋਕ ! ਤੇਰੇ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰਾ ਅੰਗ ਅੰਗ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਜਾਹ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦੇ ਕਿ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਤੋਂ ਬੋਲ ਕੇ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਬੇ-ਹੱਦ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਇਸ ਨੂੰ ਕਤਲਗਾਹ ਵਿਚ ਸੂਲੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਸੂਲੀ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ? ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਸੂਲੀ ਪਰ ਫ਼ਕੀਰ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਤਖ਼ਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਲੱਕ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਉਤਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਸੋ ਪਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਨੌਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਝ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਧੁਨ ਵਿਚ ਲਗਾਈ ਰੱਖੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਲਗਾਵੇਗਾ ਜੋ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ; ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਲਗਾਈ ਰੱਖਣਾ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। {{gap}}ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਕਰੋ, ਤਦ ਆਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦ ਲੋਕ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਪੈਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲੱਭ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਕ ਕਿਣਕਾ ਵੀ ਲੋਕੀ ਦੇ ਕਰਮਕਾਂਡੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੈ ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ। ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਤੇਰਾਂ ਭਾਰੀਆਂ ਭਾਰੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਟੁਰਦਾ ਸੀ ਆਕੜ ਕੇ, ਅਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਜਾ ਕੇ ਗਾਉਂਦਾ ਵੀ ਸੀ। ਜਦ ਸੂਲੀ ਦੀ ਪੌੜੀ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਹੱਥ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇਣਾ ਬੜੀ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸੂਆ ਭੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ, ਅਰਸ਼ ਦੇ ਕਿੰਗਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇ। ਜਦ ਪੈਰ ਵੱਢੇ ਗਏ ਤਾਂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਰਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹੀ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਹੋਰ ਪੈਰ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੋ ਜਹਾਨਾਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੇ<noinclude></noinclude> 2wy0y6jzrrim2lf2v4cduq9e1l3zzjh 239679 239532 2026-10-10T10:00:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|106|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ | }} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਦੂਜਾ ਸਵਾਲ ਕਿ ਤਿਆਗ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿਥੇ ਹੈ ?</br> {{gap}}ਮਨਸੂਰ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨਸੂਰ ਦੀ ਲੋਥ ਪਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਣ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਡਰਿਆ ਤੇ ਕੰਬ ਕੇ ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲਈਆਂ। ਪਰ ਮਨਸੂਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ 'ਤੇ ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮਨਸੂਰ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਖ, ਦਰਵੇਸ਼ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਹੱਦ ਏਥੇ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਫ਼ਕੀਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮਿਥਿਆ ਸਮਝ ਕੇ ਤਿਆਗਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਤਿਆਗਦਾ ਤਿਆਗਦਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਕ ਭੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਵੇ।</br> {{gap}}ਜਦ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੇ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਮੰਗਿਆ ਤਾਂ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੱਲ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਬੰਦ ਬੰਦ ਕੱਟੇ ਗਏ ਤਾਂ ਹਰ ਇਕ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਅਨਲ ਹੱਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਦਰਵੇਸ਼ ਵੀ ਇਹ ਕੌਤਕ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਦ ਇਸ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਕਿ ਭਲੇ ਲੋਕ ! ਤੇਰੇ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰਾ ਅੰਗ ਅੰਗ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਜਾਹ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦੇ ਕਿ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਤੋਂ ਬੋਲ ਕੇ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਬੇ-ਹੱਦ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਇਸ ਨੂੰ ਕਤਲਗਾਹ ਵਿਚ ਸੂਲੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਸੂਲੀ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ? ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਸੂਲੀ ਪਰ ਫ਼ਕੀਰ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਤਖ਼ਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਲੱਕ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਉਤਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਸੋ ਪਾ ਲਿਆ।</br> {{gap}}ਨੌਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਝ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਧੁਨ ਵਿਚ ਲਗਾਈ ਰੱਖੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਲਗਾਵੇਗਾ ਜੋ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ; ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਲਗਾਈ ਰੱਖਣਾ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਕਰੋ, ਤਦ ਆਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦ ਲੋਕ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਪੈਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲੱਭ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਕ ਕਿਣਕਾ ਵੀ ਲੋਕੀ ਦੇ ਕਰਮਕਾਂਡੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੈ ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ। ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਤੇਰਾਂ ਭਾਰੀਆਂ ਭਾਰੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਵੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਟੁਰਦਾ ਸੀ ਆਕੜ ਕੇ, ਅਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਜਾ ਕੇ ਗਾਉਂਦਾ ਵੀ ਸੀ। ਜਦ ਸੂਲੀ ਦੀ ਪੌੜੀ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਹੱਥ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇਣਾ ਬੜੀ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸੂਆ ਭੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ, ਅਰਸ਼ ਦੇ ਕਿੰਗਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇ। ਜਦ ਪੈਰ ਵੱਢੇ ਗਏ ਤਾਂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਰਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹੀ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਹੋਰ ਪੈਰ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੋ ਜਹਾਨਾਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> 1fh2vukh8mpcl19hu0g6z29voqvar2o 250 75405 239533 2026-10-10T02:51:48Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" />{{rh||ਮਨਸੂਰ|107}}</noinclude>ਹਿੰਮਤ ਹੈ ਤਾਂ ਵੱਢੇ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਲਹੂ ਦੇ ਲਿਬੜੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਮਲ ਲਏ। ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਹੂ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਪਿਲੱਤਣ ਕਿਤੇ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਏ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਲਹੂ ਦਾ ਵਟਣਾ ਮਲ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵਰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਜਾਵਾਂ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਮੰਨ ਲਈ ਪਰ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਮੁੱਛਾਂ ਲਹੂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਲਬੇੜ ਲਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੁਜ਼ੂ (ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾ) ਸਦਾ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਦ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਜ਼ਬਾਨ ਵੀ ਵੱਢਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜ਼ਰਾ ਸਬਰ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਇਕ ਗੱਲ ਕਹਿ ਲਵਾਂ | ਜਦ ਜੱਲਾਦ ਰੁਕਿਆ ਤਾਂ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਤਨਾ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਓਹੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਧਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਜੁ ਅੰਗ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਰਾਹ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਜੇ ਸਿਰ ਕੱਟਣਗੇ ਤਾਂ ਤੋਰੀ ਤੇਜੱਸਵੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਇਆ ਕਿ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦੇਵੇ | ਜੱਲਾਦ ਨੇ ਸਿਰ ਤਨ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਤਾਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਖ਼ਲਕਤ ਵਿਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਬੜੀ ਹਨੇਰੀ ਅਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਇਆ, ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ। ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਵੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾਇ ਇਹ ਦੋਹਰਾ ਆਖਿਆ ਹੈ: {{Block center|<poem>ਦਰਦਮੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਆਹੀਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਭਰਿਆ। ਅਰਸ਼ ਮੁਅੱਲਾ ਦਾ ਕੰਬਿਆ ਕਿੰਗਰਾ, ਜਦ ਆਸ਼ਕ ਸੂਲੀ ਚੜਿਆ।</poem>}} {{gap}}ਇਹ ਸਾਕਾ ਸੰਮਤ 305 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ 917 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਕਿ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਦੇ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਅਬੂਫ਼ਜ਼ਲ ਜਾਫ਼ਰ ਮੁਕੱਦਰ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸੀ। ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਬਚਨ ਇਹ ਸਨ : {{gap}}(1) ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਕੀ ਹੈ, ਦੋ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਤਾਂ ਪਾ ਲਿਆ—ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕੇ ਤੇ ਦੂਜਾ ਉਸ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}(2) ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਬ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਨਿਮਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ ? ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਕਦਰ ਤੇ ਉਸਤਤ ਆਪ ਕੀਤਿਆਂ ਜੋ ਸਵਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਕਰਾਇਆਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।<noinclude></noinclude> 64lx4vibfzb945zud7hkruxs2x6cvkj 239680 239533 2026-10-10T10:03:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮਨਸੂਰ|107}}</noinclude>ਹਿੰਮਤ ਹੈ ਤਾਂ ਵੱਢੇ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਲਹੂ ਦੇ ਲਿਬੜੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਮਲ ਲਏ। ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਹੂ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਪਿਲੱਤਣ ਕਿਤੇ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਏ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਲਹੂ ਦਾ ਵਟਣਾ ਮਲ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵਰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਜਾਵਾਂ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਮੰਨ ਲਈ ਪਰ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਮੁੱਛਾਂ ਲਹੂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਲਬੇੜ ਲਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਨਿਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੁਜ਼ੂ (ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾ) ਸਦਾ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਦ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਜ਼ਬਾਨ ਵੀ ਵੱਢਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜ਼ਰਾ ਸਬਰ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਇਕ ਗੱਲ ਕਹਿ ਲਵਾਂ | ਜਦ ਜੱਲਾਦ ਰੁਕਿਆ ਤਾਂ ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਤਨਾ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਓਹੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਧਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਜੁ ਅੰਗ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਰਾਹ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਜੇ ਸਿਰ ਕੱਟਣਗੇ ਤਾਂ ਤੋਰੀ ਤੇਜੱਸਵੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਇਆ ਕਿ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦੇਵੇ | ਜੱਲਾਦ ਨੇ ਸਿਰ ਤਨ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਤਾਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਖ਼ਲਕਤ ਵਿਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਬੜੀ ਹਨੇਰੀ ਅਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਇਆ, ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ। ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਵੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾਇ ਇਹ ਦੋਹਰਾ ਆਖਿਆ ਹੈ:</br> {{Block center|<poem>''ਦਰਦਮੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਆਹੀਂ ਸੁਣ ਕੇ,'' ''ਆਪ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਭਰਿਆ।'' ''ਅਰਸ਼ ਮੁਅੱਲਾ ਦਾ ਕੰਬਿਆ ਕਿੰਗਰਾ,'' ''ਜਦ ਆਸ਼ਕ ਸੂਲੀ ਚੜਿਆ।''</poem>}} {{gap}}ਇਹ ਸਾਕਾ ਸੰਮਤ 305 ਹਿਜਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ 917 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਕਿ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਦੇ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਅਬੂਫ਼ਜ਼ਲ ਜਾਫ਼ਰ ਮੁਕੱਦਰ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸੀ। ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਬਚਨ ਇਹ ਸਨ :</br> {{gap}}(1) ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਕੀ ਹੈ, ਦੋ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਤਾਂ ਪਾ ਲਿਆ—ਪਹਿਲਾ</br> {{gap}}ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕੇ ਤੇ ਦੂਜਾ ਉਸ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ।</br> {{gap}}(2) ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਬ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਨਿਮਾਜ਼</br> {{gap}}ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ ? ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਕਦਰ ਤੇ ਉਸਤਤ</br> {{gap}}ਆਪ ਕੀਤਿਆਂ ਜੋ ਸਵਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਕਰਾਇਆਂ</br> {{gap}}ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।</br><noinclude></noinclude> tw8e1lrh3qlxg7gpioztei83xhbwnd6 250 75406 239534 2026-10-10T02:53:34Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 239534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{x-larger|'''ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ'''}} {{rule}} {{rule}} {{gap}}ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚ, ਇਖ਼ਲਾਕ, ਦਲੇਰੀ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਨਾਲ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿਚ ਇਹ ਗੁਣ ਆਏ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਸੀ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਸ ਨਾਮੀ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੀਨਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸੇਮਾਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਲੜਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੁਝ ਐਸਾ ਗੇੜ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਲੇਮੂਨ, ਯਰਾਨ ਤੇ ਸਤੂਰਨ ਨਾਮੀ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪ ਹਾਕਮ ਬਣ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਇਸ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੇ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਦਿਨ ਕੱਟਣ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਪਿੰਡ ਸੋਮਾਸ ਪੁੱਜਾ। ਏਥੋਂ ਦੇ ਇਕ ਨੇਕ ਦਿਲ ਅਤੇ ਸਖੀ ਆਦਮੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬੜੀ ਕਿਰਪਾਲਤਾ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਸ਼ੀਰ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਮੀਨਜ਼ ਇਕ ਦਾਨਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸੁਭਾ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਅਸਰ ਪਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਦ ਤਕ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਜਦ ਤਕ ਮੀਨਜ਼ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ। ਇਸ ਧੁਨੀ ਦੀ ਮੰਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਟਿੱਕਾ ਥਾਪ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿੱਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਦਿਵਾਈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਘੱਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾ ਕੇ ਗਣਿਤ, ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਸਕੇ। ਜਦ ਹਕੀਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼-ਦੇਸ਼ਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਰਟਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ<noinclude></noinclude> 5dks5alc3bhsiusobqer2r3tboxnv58 239535 239534 2026-10-10T02:56:00Z Kaur.gurmel 192 239535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{x-larger|'''ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ'''}} {{rule}} {{rule}} {{gap}}ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚ, ਇਖ਼ਲਾਕ, ਦਲੇਰੀ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਨਾਲ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿਚ ਇਹ ਗੁਣ ਆਏ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਸੀ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਸ ਨਾਮੀ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੀਨਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸੇਮਾਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਲੜਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੁਝ ਐਸਾ ਗੇੜ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਲੇਮੂਨ, ਯਰਾਕਰੂਨ ਤੇ ਸਤੂਰਨ ਨਾਮੀ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪ ਹਾਕਮ ਬਣ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਇਸ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੇ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਦਿਨ ਕੱਟਣ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਪਿੰਡ ਸੋਮਾਸ ਪੁੱਜਾ। ਏਥੋਂ ਦੇ ਇਕ ਨੇਕ ਦਿਲ ਅਤੇ ਸਖੀ ਆਦਮੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬੜੀ ਕਿਰਪਾਲਤਾ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਸ਼ੀਰ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਮੀਨਜ਼ ਇਕ ਦਾਨਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸੁਭਾ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਅਸਰ ਪਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਦ ਤਕ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਜਦ ਤਕ ਮੀਨਜ਼ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ। ਇਸ ਧੁਨੀ ਦੀ ਮੰਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਟਿੱਕਾ ਥਾਪ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿੱਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਦਿਵਾਈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਘੱਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾ ਕੇ ਗਣਿਤ, ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਸਕੇ। ਜਦ ਹਕੀਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼-ਦੇਸ਼ਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਰਟਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ<noinclude></noinclude> j8c3ncvc48jwbx58saqcx0prxgyr8h9 239681 239535 2026-10-10T10:04:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{x-larger|'''ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ'''}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਸੁਕਰਾਤ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚ, ਇਖ਼ਲਾਕ, ਦਲੇਰੀ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਨਾਲ ਸੁਕਰਾਤ ਵਿਚ ਇਹ ਗੁਣ ਆਏ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਸੀ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਸ ਨਾਮੀ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮੀਨਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸੇਮਾਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਲੜਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੁਝ ਐਸਾ ਗੇੜ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਲੇਮੂਨ, ਯਰਾਕਰੂਨ ਤੇ ਸਤੂਰਨ ਨਾਮੀ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪ ਹਾਕਮ ਬਣ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਇਸ ਅਦਲਾ ਬਦਲੀ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੇ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਦਿਨ ਕੱਟਣ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਪਿੰਡ ਸੋਮਾਸ ਪੁੱਜਾ। ਏਥੋਂ ਦੇ ਇਕ ਨੇਕ ਦਿਲ ਅਤੇ ਸਖੀ ਆਦਮੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬੜੀ ਕਿਰਪਾਲਤਾ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਸ਼ੀਰ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਮੀਨਜ਼ ਇਕ ਦਾਨਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਪੁਰਸ਼ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸੁਭਾ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਅਸਰ ਪਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਦ ਤਕ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਜਦ ਤਕ ਮੀਨਜ਼ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ। ਇਸ ਧੁਨੀ ਦੀ ਮੰਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਟਿੱਕਾ ਥਾਪ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿੱਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਦਿਵਾਈ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਘੱਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਥਾਂ ਜਾ ਕੇ ਗਣਿਤ, ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਸਕੇ। ਜਦ ਹਕੀਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿੱਦਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼-ਦੇਸ਼ਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਰਟਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ {{nop}}<noinclude></noinclude> rxjgg09zf6wjapgzywtnvt7du0j6myu 250 75407 239537 2026-10-10T04:02:44Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ|109}} {{rule}}</noinclude>ਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਲੈ ਕੇ ਪੱਕਿਆਂ ਕਰੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵੈਲਬੂਨ ਦੀ ਤਰਫ਼, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਿਆਮ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ, ਤੁਰ ਪਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫਾਰਾਫੂਕਸ ਨਾਮੀ ਇਕ ਹਕੀਮ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਏਨੀ ਵੱਡੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਸੀ ਕਿ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਇਹ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਵੀ ਉਹਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮੰਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ, ਅਜੇ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਦਾ ਅੰਤਮ ਕਾਲ ਆ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਅਧੂਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਲੋਕ ਗਮਨ ਕਰ ਗਿਆ। {{gap}}ਹੁਣ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਤੁਰਨਾ ਪਿਆ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਈ ਥਾਂ ਠਹਿਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸੈਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਖ਼ੀਰ ਮਿਸਰ ਪੁੱਜਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਖਰ-ਵਿੱਦਿਆ ਚੱਲਤ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕ ਵਰਤਦੇ ਸਨ ਤੇ ਦੂਸਰੀ ਉਹ ਜਿਹੜੀ ਰਾਜਸੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੁਰਸ਼ ਹੀ ਉਸਦੇ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਤੀਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਸਤਾਦ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ 'ਕਾਹਨ' ਕਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅੱਖਰ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਹਕੀਮ ਨੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਚਿਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਮਝਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਆਮ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਿਆਮ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸਰਵਿਆਨੀ ਜ਼ਬਾਨ ਸਿੱਖੀ ਪਰ ਏਥੇ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਾ ਠਹਿਰਿਆ। ਥੋੜੇ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਬਾਬੁਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਲਦਾਨੀ ਤੋਂ ਜਲਦਾਨੀ ਨਾਮੀ ਦੇ ਹਕੀਮ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਇਲਮ ਜੋਤਿਸ਼ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਬੜੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਸੀ ਪਰ ਏਥੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਿਰ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕਲਦਾਨੀ ਤੇ ਜਲਦਾਨੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਬਾਬੁਲ, ਮਿਸਰ, ਸਿਆਮ ਆਦਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰ ਚੁੱਕਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਸੇਮਾਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚੱਲੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪੁੱਜ ਗਿਆ, ਪਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਚਿਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਲੰਘਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮਿਸਰ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਇਤਨੇ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਡਮੁੱਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਉਂਦੇ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਇਹ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖੇ। ਪਰ ਇਹ ਸਮਝ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> selelw12whjuafmscrcqkpnt9onyv4z 239682 239537 2026-10-10T10:33:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ|109}} {{rule}}</noinclude>ਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਲੈ ਕੇ ਪੱਕਿਆਂ ਕਰੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵੈਲਬੂਨ ਦੀ ਤਰਫ਼, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਿਆਮ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ, ਤੁਰ ਪਿਆ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫਾਰਾਫੂਕਸ ਨਾਮੀ ਇਕ ਹਕੀਮ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਏਨੀ ਵੱਡੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਸੀ ਕਿ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਇਹ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਵੀ ਉਹਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮੰਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ, ਅਜੇ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਦਾ ਅੰਤਮ ਕਾਲ ਆ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਅਧੂਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਲੋਕ ਗਮਨ ਕਰ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਹੁਣ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਤੁਰਨਾ ਪਿਆ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਕਈ ਥਾਂ ਠਹਿਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸੈਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਖ਼ੀਰ ਮਿਸਰ ਪੁੱਜਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਖਰ-ਵਿੱਦਿਆ ਚੱਲਤ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕ ਵਰਤਦੇ ਸਨ ਤੇ ਦੂਸਰੀ ਉਹ ਜਿਹੜੀ ਰਾਜਸੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੁਰਸ਼ ਹੀ ਉਸਦੇ ਜਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਤੀਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਸਤਾਦ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ 'ਕਾਹਨ' ਕਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅੱਖਰ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਹਕੀਮ ਨੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਚਿਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਮਝਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਆਮ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਿਆਮ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸਰਵਿਆਨੀ ਜ਼ਬਾਨ ਸਿੱਖੀ ਪਰ ਏਥੇ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਾ ਠਹਿਰਿਆ। ਥੋੜੇ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਬਾਬੁਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਲਦਾਨੀ ਤੋਂ ਜਲਦਾਨੀ ਨਾਮੀ ਦੇ ਹਕੀਮ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਇਲਮ ਜੋਤਿਸ਼ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਬੜੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਸੀ ਪਰ ਏਥੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਿਰ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕਲਦਾਨੀ ਤੇ ਜਲਦਾਨੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਬਾਬੁਲ, ਮਿਸਰ, ਸਿਆਮ ਆਦਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰ ਚੁੱਕਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਸੇਮਾਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚੱਲੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪੁੱਜ ਗਿਆ, ਪਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਚਿਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਲੰਘਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮਿਸਰ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਇਤਨੇ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਡਮੁੱਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਉਂਦੇ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਇਹ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖੇ। ਪਰ ਇਹ ਸਮਝ ਵਿਚ {{nop}}<noinclude></noinclude> tov7ygjvowjbdydy1wj6m53xvt9858i 250 75408 239538 2026-10-10T04:13:13Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|110|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਢੰਗ ਵਰਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿਚ ਦਗਧ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਦੇਣ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਸ ਨੇ ਸੇਮਾਸ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਹਨ ਤੋਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਸਰ ਦੇ ਕਾਹਨਾਂ ਵੱਲ ਲਿਖਾ ਲਈ ਤੇ ਤੜਕੇ ਹੀ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਮਿਸਰ ਜਾ ਕੇ ਕਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਚਿੱਠੀ ਵਿਖਾਈ। ਇਹ ਕਿਰਪਨ ਕਾਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉੱਤੋਂ ਉੱਤੋਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿਖਾਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਪਰ ਦਿਲੋਂ ਕਈ ਘੁੰਡੀਆਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖ ਲਈਆਂ। ਪਰੰਤੂ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੀ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਸਮਝ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਰਪਨਪੁਣਾ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਾਪਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਕਿ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਚਤਰ ਵੀ ਅਸਚਰਜ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਾਈ। ਜਦ ਹਕੀਮ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਿਸਰ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਭੀ ਭਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੇਮਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ (ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਹਕੀਮੀ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਥਾਪਿਆ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਈਸ਼ਵਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਆਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਰਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਤੇ ਆਸਤਕ ਹਕੀਮ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਬੇਅੰਤ ਵੀ ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪਰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਗ, ਤਾਲ ਅਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਾਣ ਏਸੇ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ, ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਏਸੇ ਦਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਆਵਾਗਉਣ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਿੱਤ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਿਸਚਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੀ ਕਿ ਸੂਰਜ ਇਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਏਨਾ ਸੁਖੈਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਛੇਤੀ ਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਸਚਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਥਿਆ ਜਾਣਿਆ ਅਤੇ ਏਸ ਦੇ ਉਲਟ ਇਕ ਹੋਰ ਹਕੀਮ ਬਤਲਿਉਮਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤੁਰਦਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਮੰਨਦਾ ਸੀ, ਸੱਚ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਏਸੇ ਹੀ ਥਿਊਰੀ (ਵਿਚਾਰ) ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਆਪਣੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੇਮਾਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ (ਕੋਲੋਕਰਾਤੀਸ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ<noinclude></noinclude> cu1t8j6y4h8ieszfaa3aufpgb3ymf2l 239683 239538 2026-10-10T10:35:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|110|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਢੰਗ ਵਰਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿਚ ਦਗਧ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਦੇਣ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਸ ਨੇ ਸੇਮਾਸ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਹਨ ਤੋਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਸਰ ਦੇ ਕਾਹਨਾਂ ਵੱਲ ਲਿਖਾ ਲਈ ਤੇ ਤੜਕੇ ਹੀ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਮਿਸਰ ਜਾ ਕੇ ਕਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਚਿੱਠੀ ਵਿਖਾਈ। ਇਹ ਕਿਰਪਨ ਕਾਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉੱਤੋਂ ਉੱਤੋਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿਖਾਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਪਰ ਦਿਲੋਂ ਕਈ ਘੁੰਡੀਆਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖ ਲਈਆਂ। ਪਰੰਤੂ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੀ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਸਮਝ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਰਪਨਪੁਣਾ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਾਪਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਕਿ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਚਤਰ ਵੀ ਅਸਚਰਜ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਾਈ। ਜਦ ਹਕੀਮ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਿਸਰ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਭੀ ਭਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੇਮਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ (ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ) ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਹਕੀਮੀ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਥਾਪਿਆ। ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਈਸ਼ਵਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਆਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਰਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਤੇ ਆਸਤਕ ਹਕੀਮ ਹੈ। ਈਸ਼ਵਰ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਬੇਅੰਤ ਵੀ ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪਰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਗ, ਤਾਲ ਅਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਾਣ ਏਸੇ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ, ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਏਸੇ ਦਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਆਵਾਗਉਣ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਿੱਤ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਿਸਚਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੀ ਕਿ ਸੂਰਜ ਇਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਏਨਾ ਸੁਖੈਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਛੇਤੀ ਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਸਚਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਥਿਆ ਜਾਣਿਆ ਅਤੇ ਏਸ ਦੇ ਉਲਟ ਇਕ ਹੋਰ ਹਕੀਮ ਬਤਲਿਉਮਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤੁਰਦਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਮੰਨਦਾ ਸੀ, ਸੱਚ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਏਸੇ ਹੀ ਥਿਊਰੀ (ਵਿਚਾਰ) ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਆਪਣੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੇਮਾਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ (ਕੋਲੋਕਰਾਤੀਸ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ {{nop}}<noinclude></noinclude> jak2zqm8srzu98n9f1np144pw8jcntx 250 75409 239539 2026-10-10T04:14:17Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਲਈ ਸਾਰੇ ਸਮਾਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਜੋ ਭਜਨ, ਬੰਦਗੀ, ਦਇਆ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸਰਬ-ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਬਣਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਪਾਈਥਾਗਰਸ|111}} {{rule}}</noinclude>ਲਈ ਸਾਰੇ ਸਮਾਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਜੋ ਭਜਨ, ਬੰਦਗੀ, ਦਇਆ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸਰਬ-ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਹਕੀਮ ਨੇ ਅਜੇ ਏਸ ਪਦਵੀ 'ਤੇ ਅਸਥਾਪਨ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਿਤਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਅਚਨਚੇਤ ਪਲਟਾ ਆਇਆ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਤੋਲੀਆਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਇਥੇ ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਨਾਮਣੇ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਦੇਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕੀਂ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪੁੱਜੇ। ਇਥੋਂ ਤੀਕ ਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਅਭਿਲਾਖੀ ਇਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਆ ਬਣੇ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹਾਕਮ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਬੜਾ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਬਹੁਤ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਵੇਲਾ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਗੁਣ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਕਾਲ ਦਾ ਅਸਲੀ ਕਾਰਣ ਬਣ ਗਏ। ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਚੱਕਰ ਬਦਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਗੱਲ ਇਉਂ ਹੋਈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੇ ਸਦਾ ਵਾਗੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਭਾ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕਾਲਨ ਨਾਮੀ ਧੁਨੀ ਆਦਮੀ ਵੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਖ਼ਸ ਬੜਾ ਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਾਦੀ (ਝਗੜਾਲੂ) ਸੀ; ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਥਾਂ ਬਹਿਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਨੀਵੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਤੌਹੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬੜਾ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਏਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਧੁਨੀ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਹਕੀਮ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੇ ਭੀ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਭਲਾ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹਕੀਮ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੰਕਾਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਧਨੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਧਰਮ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਮਾਣਮੱਤੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀ ਕਾਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਨੀਤੀ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ: {{Block center|<poem>ਧਨ, ਜੋਬਨ, ਅਬਿਬੇਕ, ਪ੍ਰਭਤਾ, ਚਾਰੋਂ ਪਰਮਪੁ ਦੇਤ ਅਨਰਥ ਇਕ ਏਕ, ਜਹਾਂ ਚਾਰੋਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਆ ਕਥਾ।</poem>}} {{gap}}ਹਕੀਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ-ਆਤੁਰ ਹੋ ਕੇ ਉਥੋਂ ਉਠ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹਕੀਮ ਲਈ ਈਰਖਾ<noinclude></noinclude> aegziv74d8fjm1g12kberddda77ka2x 239540 239539 2026-10-10T04:20:27Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਪਾਈਥਾਗਰਸ|111}} {{rule}}</noinclude>ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੇਮਾਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਜੋ ਭਜਨ, ਬੰਦਗੀ, ਦਇਆ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸਰਬ-ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਹਕੀਮ ਨੇ ਅਜੇ ਏਸ ਪਦਵੀ 'ਤੇ ਅਸਥਾਪਨ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਿਤਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਅਚਨਚੇਤ ਪਲਟਾ ਆਇਆ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਰੂਤੋਲੀਆਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਇਥੇ ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਨਾਮਣੇ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਦੇਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕੀਂ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪੁੱਜੇ। ਇਥੋਂ ਤੀਕ ਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਅਭਿਲਾਖੀ ਇਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਆ ਬਣੇ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹਾਕਮ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਬੜਾ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਬਹੁਤ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਵੇਲਾ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਗੁਣ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਕਾਲ ਦਾ ਅਸਲੀ ਕਾਰਣ ਬਣ ਗਏ। ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਚੱਕਰ ਬਦਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਗੱਲ ਇਉਂ ਹੋਈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੇ ਸਦਾ ਵਾਗੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਭਾ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕਾਲੂਨ ਨਾਮੀ ਧੁਨੀ ਆਦਮੀ ਵੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਖ਼ਸ ਬੜਾ ਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਾਦੀ (ਝਗੜਾਲੂ) ਸੀ; ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਥਾਂ ਬਹਿਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਨੀਵੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਤੌਹੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬੜਾ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਏਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਧਨੀ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਹਕੀਮ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੇ ਭੀ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਭਲਾ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹਕੀਮ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੰਕਾਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਧਨੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਧਰਮ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਮਾਣਮੱਤੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀ ਕਾਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਨੀਤੀ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ: {{Block center|<poem>ਧਨ, ਜੋਬਨ, ਅਬਿਬੇਕ, ਪ੍ਰਭੂਤਾ, ਚਾਰੋਂ ਪਰਮਰਿਪੁ। ਦੇਤ ਅਨਰਥ ਇਕ ਏਕ, ਜਹਾਂ ਚਾਰੋਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਆ ਕਥਾ।</poem>}} {{gap}}ਹਕੀਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ-ਆਤੁਰ ਹੋ ਕੇ ਉਥੋਂ ਉਠ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹਕੀਮ ਲਈ ਈਰਖਾ<noinclude></noinclude> aq4ws8u21q5jvwu8a1zco5lnqbxw29m 239684 239540 2026-10-10T10:35:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਾਈਥਾਗਰਸ|111}} {{rule}}</noinclude>ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੇਮਾਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਜੋ ਭਜਨ, ਬੰਦਗੀ, ਦਇਆ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਸਰਬ-ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਹਕੀਮ ਨੇ ਅਜੇ ਏਸ ਪਦਵੀ 'ਤੇ ਅਸਥਾਪਨ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਿਤਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਅਚਨਚੇਤ ਪਲਟਾ ਆਇਆ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁਰੂਤੋਲੀਆਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਇਥੇ ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਨਾਮਣੇ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਦੇਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕੀਂ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪੁੱਜੇ। ਇਥੋਂ ਤੀਕ ਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਅਭਿਲਾਖੀ ਇਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਆ ਬਣੇ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹਾਕਮ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਬੜਾ ਮਾਣ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਬਹੁਤ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਵੇਲਾ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਗੁਣ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਕਾਲ ਦਾ ਅਸਲੀ ਕਾਰਣ ਬਣ ਗਏ। ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਚੱਕਰ ਬਦਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਹ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਗੱਲ ਇਉਂ ਹੋਈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੇ ਸਦਾ ਵਾਗੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਭਾ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕਾਲੂਨ ਨਾਮੀ ਧੁਨੀ ਆਦਮੀ ਵੀ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਖ਼ਸ ਬੜਾ ਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਾਦੀ (ਝਗੜਾਲੂ) ਸੀ; ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਥਾਂ ਬਹਿਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਨੀਵੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਤੌਹੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬੜਾ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਏਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਧਨੀ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਹਕੀਮ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੇ ਭੀ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਭਲਾ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹਕੀਮ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੰਕਾਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਧਨੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਧਰਮ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਅਭਿਮਾਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਮਾਣਮੱਤੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀ ਕਾਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਨੀਤੀ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ:</br> {{Block center|<poem>ਧਨ, ਜੋਬਨ, ਅਬਿਬੇਕ, ਪ੍ਰਭੂਤਾ, ਚਾਰੋਂ ਪਰਮਰਿਪੁ। ਦੇਤ ਅਨਰਥ ਇਕ ਏਕ, ਜਹਾਂ ਚਾਰੋਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਆ ਕਥਾ।</poem>}} {{gap}}ਹਕੀਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ-ਆਤੁਰ ਹੋ ਕੇ ਉਥੋਂ ਉਠ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹਕੀਮ ਲਈ ਈਰਖਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> 6py0l56j0qsd1l2owji4ki21t7e8l46 250 75410 239541 2026-10-10T04:31:36Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|112|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਦੀ ਅਗਨੀ ਭਾਂਬੜ ਮਾਰ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਧਾਰ ਲਿਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਹਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਤੋਂ ਮੁਕਾ ਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਢਵਾ ਦੇਵਾਂ। ਇਸ ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਝੂਠੀ ਖ਼ਬਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਕਾਫ਼ਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਤ ਤੋਂ ਗਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ, ਮੂਰਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਈਥਾਗਰਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧਤਾ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਐਥੋਂ ਤਕ ਵਧਿਆ ਕਿ ਲੋਕ ਉਹਦੇ ਲਹੂ ਦੇ ਤਿਹਾਏ ਹੋ ਗਏ। ਇਕ ਦਿਨ ਹਕੀਮ ਕਿਤੇ ਲੈਕਚਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਦਮ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਚਹੁੰਆਂ ਬੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਹਕੀਮ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿਚ ਅਜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਵਾਸ ਬਾਕੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਫ਼ਸਾਦ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਫਾਲਕੀਤੀਆ ਪੁੱਜਾ। ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਉਥੇ ਭੀ ਚੈਨ ਨਾ ਲੈਣ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਿਰੋਧਤਾ ਦੀ ਅਗਨੀ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰੰਗ ਪਕੜਦੀ ਗਈ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਹਰ ਥਾਂ ਹਕੀਮ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਗਏ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦਿਨ ਕੱਟਣੇ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਉਸ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਹੱਲੇ ਇਤਨੇ ਵਧ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਅੱਖ ਬਚਾ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਧਰਮ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾ ਪੁੱਜਾ। ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਚਾਲੀ ਦਿਨ ਤਕ ਅੰਦਰ ਘਿਰੇ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਸੀ ਨਾ ਪੀਣ ਨੂੰ, ਬਿਨਾ ਅੰਨ-ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਈਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਕੱਟਦੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਹਕੀਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚੱਲੋ ਮੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਨਾ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕ ਤੰਗ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਕ ਕੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇ-ਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਲ ਇਸ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਦੇਹ ਜਲ ਕੇ ਸੁਆਹ ਵਿਚ ਰਲ ਗਈ ਪਰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵਡਿਆਈ ਸਦਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੰਗਿਆੜਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਜਲਨ ਸਮੇਂ ਉਡ ਉਡ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।<noinclude></noinclude> qsjgj3fx9b6ma6l88d69tfzgz5x9oe5 239685 239541 2026-10-10T10:36:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|112|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਦੀ ਅਗਨੀ ਭਾਂਬੜ ਮਾਰ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਧਾਰ ਲਿਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਹਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਤੋਂ ਮੁਕਾ ਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਢਵਾ ਦੇਵਾਂ। ਇਸ ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਝੂਠੀ ਖ਼ਬਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਕਾਫ਼ਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਤ ਤੋਂ ਗਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ, ਮੂਰਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਈਥਾਗਰਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧਤਾ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਐਥੋਂ ਤਕ ਵਧਿਆ ਕਿ ਲੋਕ ਉਹਦੇ ਲਹੂ ਦੇ ਤਿਹਾਏ ਹੋ ਗਏ। ਇਕ ਦਿਨ ਹਕੀਮ ਕਿਤੇ ਲੈਕਚਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਦਮ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਚਹੁੰਆਂ ਬੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਹਕੀਮ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿਚ ਅਜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਵਾਸ ਬਾਕੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਫ਼ਸਾਦ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਫਾਲਕੀਤੀਆ ਪੁੱਜਾ। ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਉਥੇ ਭੀ ਚੈਨ ਨਾ ਲੈਣ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਿਰੋਧਤਾ ਦੀ ਅਗਨੀ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰੰਗ ਪਕੜਦੀ ਗਈ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਹਰ ਥਾਂ ਹਕੀਮ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਗਏ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦਿਨ ਕੱਟਣੇ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਉਸ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਹੱਲੇ ਇਤਨੇ ਵਧ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਅੱਖ ਬਚਾ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਧਰਮ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾ ਪੁੱਜਾ। ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਚਾਲੀ ਦਿਨ ਤਕ ਅੰਦਰ ਘਿਰੇ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਸੀ ਨਾ ਪੀਣ ਨੂੰ, ਬਿਨਾ ਅੰਨ-ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਈਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਕੱਟਦੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਹਕੀਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚੱਲੋ ਮੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਨਾ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕ ਤੰਗ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਕ ਕੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇ-ਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਲ ਇਸ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਦੇਹ ਜਲ ਕੇ ਸੁਆਹ ਵਿਚ ਰਲ ਗਈ ਪਰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵਡਿਆਈ ਸਦਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੰਗਿਆੜਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਜਲਨ ਸਮੇਂ ਉਡ ਉਡ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। {{nop}}<noinclude></noinclude> fak8d6s6ceqjcxme7f3dztrz3vmny88 250 75411 239545 2026-10-10T04:46:36Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|114|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਾਂਤ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨੌਂ ਬਰਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਅਰਬੀ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਿਠਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਜ਼ੀਮਾਬਾਦ ਵਿਚ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਚਤੁਰਤਾ ਅਤੇ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਏਥੇ ਹੀ ਇਸਨੇ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਜਾਣੂੰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਾਲ ਬੜਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਪਰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੂਫ਼ਿਆਨਾ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਦੀਵਾਨ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਅਤੇ ਮਸਨਵੀ ਮੌਲਾਨਾ ਰੂਮ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਇਤਨਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਭਾਗ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਾਨੀ ਕੰਠ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੜੇ ਮਾਣ ਦਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਇਤਨੀ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨ ਮਗਰੋਂ ਕਾਂਤ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਿਜ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਉੱਘੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੀ ਉਮਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਆਦਿਕ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਇਹ ਫਲ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਤ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਮਦਰਸ਼ਤਾ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਡਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਮਤ ਮਤਾਂਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਿਕ ਮਤ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਬੜਾ ਰੌਲਾ ਮਚਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਏਸੇ ਹੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਢੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੇ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤ ਦੇ ਕਠਿਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਪੈਂਡੇ ਨੂੰ ਮੁਕਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚ ਪੁੱਜਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਮਨੋਰਥ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਵੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਪੈਂਡਾ ਜਿਤਨਾ ਕਠਿਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਜੋ ਜੋ ਔਕੜਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ<noinclude></noinclude> 6jagrvw6gsd3e7dll3m0ewgefv4oph1 239687 239545 2026-10-10T10:38:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|114|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਾਂਤ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨੌਂ ਬਰਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਅਰਬੀ ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਿਠਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਜ਼ੀਮਾਬਾਦ ਵਿਚ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਚਤੁਰਤਾ ਅਤੇ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਏਥੇ ਹੀ ਇਸਨੇ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਜਾਣੂੰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਾਲ ਬੜਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਪਰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੂਫ਼ਿਆਨਾ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਦੀਵਾਨ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਅਤੇ ਮਸਨਵੀ ਮੌਲਾਨਾ ਰੂਮ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਇਤਨਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਭਾਗ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਾਨੀ ਕੰਠ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੜੇ ਮਾਣ ਦਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਇਤਨੀ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨ ਮਗਰੋਂ ਕਾਂਤ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਿਜ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਉੱਘੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੀ ਉਮਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਆਦਿਕ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਇਹ ਫਲ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਤ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਮਦਰਸ਼ਤਾ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਡਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਮਤ ਮਤਾਂਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਿਕ ਮਤ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਬੜਾ ਰੌਲਾ ਮਚਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਏਸੇ ਹੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਢੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੇ ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤ ਦੇ ਕਠਿਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਪੈਂਡੇ ਨੂੰ ਮੁਕਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚ ਪੁੱਜਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਮਨੋਰਥ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਵੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਪੈਂਡਾ ਜਿਤਨਾ ਕਠਿਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਜੋ ਜੋ ਔਕੜਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> ljsctpu2iphkv7fg3cmqvxij83d0gjb 250 75412 239549 2026-10-10T04:57:36Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ|115}} {{rule}}</noinclude>ਵੱਡੇ ਧਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਖ਼ਿਲਜੀ ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਯੰਗ ਹਸਬੈਂਡ ਵੀ ਏਸੇ ਰਸਤੇ ਤਿੱਬਤ ਪੁੱਜੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬੜੇ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਗ਼ਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫ਼ਕੀਰਾਨਾ ਵੇਸ ਵਿਚ ਨਿਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਧੁਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮਸਤ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਨੂੰ ਝਾਗ ਕੇ ਜਦ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਤਿੱਬਤ ਪੁੱਜਾ, ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਥੋਂ ਦੇ ਬੋਧੀ ਨਾਸਤਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਇਕ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮਹੰਤ ਲਾਮਾ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਲਾਮਾ ਗੁਰੂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ, ਨਿਰਾ ਚੋਲਾ ਹੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਕਰਮ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਅਸਥਾਪਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦਾ ਚਿੱਤ ਬੜਾ ਖੱਟਾ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਬੜੇ ਬੜੇ ਦੁਖ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰਨੇ ਪਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਪਿਆ ਜੋ ਈਸ਼ਵਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰੇਮਾ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਚਸ਼ਮੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਸਤਕਤਾ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਖੰਡ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਤਾਂ ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਮੁੜ ਆਇਆ ਤੇ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਧਰਮ ਅਰਥਾਤ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਇਸ ਇੱਛਾ ਅਧੀਨ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਬਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਉੱਘੇ ਪਾਦਰੀ ਕੇਰੀ ਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਮੈਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਲੇ ਪੁਰਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਬੜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਜੀਲ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤਕ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਟੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਸੱਲੀ ਨਾ ਪਾ ਕੇ, ਮੂਲ ਇਬਰਾਨੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇਕ ਯਹੂਦੀ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਚੂੰਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਤੇ ਅਰਬੀ ਕੁਝ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਅਰਬੀ ਦਾ ਚੰਗਾ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਛੇਆਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਬਰਾਨੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਹੋਰ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਰੈਵਰੈਂਡ ਵਿਲੀਅਮ ਐਡਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਗਈ। ਏਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਬਲ ਯੁਕਤੀਆਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਫਲ ਹੋਇਆ ਕਿ ਵਿਲੀਅਮ ਐਡਮ ਨੇ ਪਾਦਰੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਤਸਲੀਸ (ਈਸਾ, ਰੂਹ ਉਲ ਕੁਦਸ ਤੇ ਬਾਪ–ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਮੰਨਣਾ) ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਏਕਤਾ ਦਾ ਉਪਾਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਬੜਾ ਰੌਲਾ ਮਚਿਆ। ਪਰ ਵਿਲੀਅਮ ਐਡਮ ਨੇ<noinclude></noinclude> ncwufqfjt1mggjdaqo3bkab7k586jws 239688 239549 2026-10-10T10:40:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ|115}} {{rule}}</noinclude>ਵੱਡੇ ਧਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਖ਼ਤਿਆਰ ਖ਼ਿਲਜੀ ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਯੰਗ ਹਸਬੈਂਡ ਵੀ ਏਸੇ ਰਸਤੇ ਤਿੱਬਤ ਪੁੱਜੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬੜੇ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਗ਼ਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫ਼ਕੀਰਾਨਾ ਵੇਸ ਵਿਚ ਨਿਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਧੁਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮਸਤ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਨੂੰ ਝਾਗ ਕੇ ਜਦ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਤਿੱਬਤ ਪੁੱਜਾ, ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਥੋਂ ਦੇ ਬੋਧੀ ਨਾਸਤਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਇਕ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮਹੰਤ ਲਾਮਾ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਲਾਮਾ ਗੁਰੂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ, ਨਿਰਾ ਚੋਲਾ ਹੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਕਰਮ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਅਸਥਾਪਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦਾ ਚਿੱਤ ਬੜਾ ਖੱਟਾ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਬੜੇ ਬੜੇ ਦੁਖ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰਨੇ ਪਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਪਿਆ ਜੋ ਈਸ਼ਵਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰੇਮਾ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਚਸ਼ਮੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਸਤਕਤਾ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਖੰਡ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਤਾਂ ਇਸ ਧਰਮ ਦੇ ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਮੁੜ ਆਇਆ ਤੇ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਧਰਮ ਅਰਥਾਤ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਇਸ ਇੱਛਾ ਅਧੀਨ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਬਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਉੱਘੇ ਪਾਦਰੀ ਕੇਰੀ ਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਮੈਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਲੇ ਪੁਰਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਬੜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਜੀਲ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਆਦਿ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤਕ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਟੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਸੱਲੀ ਨਾ ਪਾ ਕੇ, ਮੂਲ ਇਬਰਾਨੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇਕ ਯਹੂਦੀ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਚੂੰਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਤੇ ਅਰਬੀ ਕੁਝ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਅਰਬੀ ਦਾ ਚੰਗਾ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਛੇਆਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਬਰਾਨੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਹੋਰ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਰੈਵਰੈਂਡ ਵਿਲੀਅਮ ਐਡਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਗਈ। ਏਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਬਲ ਯੁਕਤੀਆਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਫਲ ਹੋਇਆ ਕਿ ਵਿਲੀਅਮ ਐਡਮ ਨੇ ਪਾਦਰੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਤਸਲੀਸ (ਈਸਾ, ਰੂਹ ਉਲ ਕੁਦਸ ਤੇ ਬਾਪ–ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਮੰਨਣਾ) ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਏਕਤਾ ਦਾ ਉਪਾਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਪਾਦਰੀ ਦੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਤਿਆਗਣ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਬੜਾ ਰੌਲਾ ਮਚਿਆ। ਪਰ ਵਿਲੀਅਮ ਐਡਮ ਨੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> hbybxzrs34eja31qrtx6gxlvytktgth 250 75413 239550 2026-10-10T04:58:53Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ੍ਵੈਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। 1814 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮਤ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|116|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ੍ਵੈਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। 1814 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮਤ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਰਘੁਨਾਥਪੁਰੇ ਦੇ ਮਸਾਣਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਲਈ ਇਕ ਥੜ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਬੰਨੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਪੱਥਰਾਂ 'ਤੇ ਉਕਰਵਾ ਕੇ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤੇ–(1) ਓਮ ਤਤਸਤ, (2) ਏਕ ਮਯੋ ਅਦਵੈਤਮੰ। ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਇਸ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ `ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਥੜ੍ਹੇ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਪਰਕਰਮਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਸ ਥੜ੍ਹੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਮਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ ? ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗਊਆਂ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੁੱਧ ਸਭ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਪੰਥ ਚਲਾਏ ਹਨ, ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਭ ਦਾ ਇਕ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪਰਸਪਰ ਪਿਆਰ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਭਗਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਰਘੁਨਾਥਪੁਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਆ ਵੱਸੇ। ਚੀਤਪੁਰ ਰੋਡ ਨਾਮੀ ਸੜਕ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਭੋਂ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਾਂਝਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਚੱਠ 23 ਜਨਵਰੀ ਸੰਨ 1823 ਨੂੰ ਕੀਤੀ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮੁ ਸਮਾਜੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪੁਰਬ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਧਰਨ ਸਮੇਂ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਇਕ ਆਮ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਸਭ ਮਜ਼ਹਬ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕ ਹੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਾਤਰੀ-ਭਾਵ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਤੀ ਭੇਦ ਤੇ ਮਜ਼ਹਬ ਭੇਦ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਮੈਂ ਜੋ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿਚ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤਰ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ, ਯਹੂਦੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਚੰਡਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮਝਦਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕੁਰਾਹੀਆ ਅਤੇ ਨਰਕੀ ਕਹਿਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿਥਿਆ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ, ਸਤੀ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ-ਕਲਵੱਤਰ ਆਦਿਕ ਮਿਥਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਨਾ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਥੇ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਉਹ ਮੁਲਕ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਹਿਲੂ ਵੱਲੋਂ ਭੀ ਬੇਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਦੋਂ ਤਕ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਕੰਪਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਅਜੇ ਨਵਾਬ ਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਆਦਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ<noinclude></noinclude> 2pjp2pjovgyaxmet5ixqqqod80c3qsm 239557 239550 2026-10-10T05:08:27Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|116|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। 1814 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮਤ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਰਘੁਨਾਥਪੁਰੇ ਦੇ ਮਸਾਣਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਲਈ ਇਕ ਥੜ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਬੰਨੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਪੱਥਰਾਂ 'ਤੇ ਉਕਰਵਾ ਕੇ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤੇ—(1) ਓਮ ਤਤਸਤ, (2) ਏਕ ਮਯੋ ਅਦਵੈਤਮੰ। ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਇਸ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਥੜ੍ਹੇ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਪਰਕਰਮਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਸ ਥੜ੍ਹੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਮਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ? ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗਊਆਂ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੁੱਧ ਸਭ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਪੰਥ ਚਲਾਏ ਹਨ, ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਭ ਦਾ ਇਕ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪਰਸਪਰ ਪਿਆਰ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਭਗਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਰਘੁਨਾਥਪੁਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਆ ਵੱਸੇ। ਚੀਤਪੁਰ ਰੋਡ ਨਾਮੀ ਸੜਕ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਭੋਂ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਾਂਝਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਚੱਠ 23 ਜਨਵਰੀ ਸੰਨ 1823 ਨੂੰ ਕੀਤੀ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮੁ ਸਮਾਜੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪੁਰਬ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਧਰਨ ਸਮੇਂ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਇਕ ਆਮ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਸਭ ਮਜ਼ਹਬ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕ ਹੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭ੍ਰਾਤਰੀ-ਭਾਵ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਤੀ ਭੇਦ ਤੇ ਮਜ਼ਹਬ ਭੇਦ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਮੈਂ ਜੋ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿਚ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤਰ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ, ਯਹੂਦੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਚੰਡਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮਝਦਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕੁਰਾਹੀਆ ਅਤੇ ਨਰਕੀ ਕਹਿਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿਥਿਆ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ, ਸਤੀ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ-ਕਲਵੱਤਰ ਆਦਿਕ ਮਿਥਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਨਾ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਥੇ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਉਹ ਮੁਲਕ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਹਿਲੂ ਵੱਲੋਂ ਭੀ ਬੇਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਦੋਂ ਤਕ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਕੰਪਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਅਜੇ ਨਵਾਬ ਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਆਦਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ<noinclude></noinclude> 1at0x5nsvzbxkeav5wwhoq0ibrvcqz7 239689 239557 2026-10-10T10:41:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|116|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। 1814 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮਤ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਰਘੁਨਾਥਪੁਰੇ ਦੇ ਮਸਾਣਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਲਈ ਇਕ ਥੜ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਬੰਨੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਪੱਥਰਾਂ 'ਤੇ ਉਕਰਵਾ ਕੇ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤੇ—(1) ਓਮ ਤਤਸਤ, (2) ਏਕ ਮਯੋ ਅਦਵੈਤਮੰ। ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਇਸ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਕਲਕੱਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਥੜ੍ਹੇ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਪਰਕਰਮਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਸ ਥੜ੍ਹੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਮਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ? ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗਊਆਂ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੁੱਧ ਸਭ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਪੰਥ ਚਲਾਏ ਹਨ, ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਭ ਦਾ ਇਕ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪਰਸਪਰ ਪਿਆਰ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਭਗਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਰਘੁਨਾਥਪੁਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਆ ਵੱਸੇ। ਚੀਤਪੁਰ ਰੋਡ ਨਾਮੀ ਸੜਕ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਭੋਂ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਾਂਝਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਚੱਠ 23 ਜਨਵਰੀ ਸੰਨ 1823 ਨੂੰ ਕੀਤੀ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮੁ ਸਮਾਜੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪੁਰਬ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਧਰਨ ਸਮੇਂ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਇਕ ਆਮ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਸਭ ਮਜ਼ਹਬ ਅਤੇ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕ ਹੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭ੍ਰਾਤਰੀ-ਭਾਵ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਤੀ ਭੇਦ ਤੇ ਮਜ਼ਹਬ ਭੇਦ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਮੈਂ ਜੋ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿਚ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤਰ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ, ਯਹੂਦੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਚੰਡਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮਝਦਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕੁਰਾਹੀਆ ਅਤੇ ਨਰਕੀ ਕਹਿਣਾ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿਥਿਆ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ, ਸਤੀ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ-ਕਲਵੱਤਰ ਆਦਿਕ ਮਿਥਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਨਾ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਥੇ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਉਹ ਮੁਲਕ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਹਿਲੂ ਵੱਲੋਂ ਭੀ ਬੇਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਦੋਂ ਤਕ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਕੰਪਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਅਜੇ ਨਵਾਬ ਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਆਦਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ {{nop}}<noinclude></noinclude> jr6usi87x17r2qgeptzc40vk1n6etc1 250 75414 239559 2026-10-10T05:09:59Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦਾ ਦੀਵਾ ਬੁਝਣ ਦੇ ਲਾਗੇ ਪੁੱਜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ—ਫ਼ਰੈਂਚ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਜਤਨਾਂ ਵਿ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ|117}} {{rule}}</noinclude>ਦਾ ਦੀਵਾ ਬੁਝਣ ਦੇ ਲਾਗੇ ਪੁੱਜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ—ਫ਼ਰੈਂਚ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਜਤਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੂਲ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰੋ। ਓਧਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਝ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਅਪੀਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਵਕੀਲ ਬਣਾ ਕੇ ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖ਼ਰਚ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲੈ ਕੇ ਵਲਾਇਤ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ । ਭਾਵੇਂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੇ ਉਸਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਬਾਹਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਭੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਵਲਾਇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਆਰੰਭੀ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਬੜੀ ਹਲਚਲ ਮੱਚ ਗਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਅਤੇ ਗਊ ਭਖਸ਼ਕ ਮਲੇਛਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪਤਿਤ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਲਬੀਅਨ ਨਾਮੀ ਜਹਾਜ਼ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਰਤਨ, ਰਾਮ ਹਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁਤਬੰਨੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲੰਦਨ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਵਿਲੀਅਮ ਚੌਥੇ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ੀਰਾਂ ਵਿਚ ਕੁਰਸੀ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੁਆਮਲਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸਿਰੇ ਚੜਾਇਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀਪਤੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਵਧ ਗਈ। ਇਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਾ ਯੂਰਪ ' ਦੇ ਹੋਰ ਮੁਲਕਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਆਦਿਕ ਦੀ ਸੈਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਤਨ ਮੁੜਨ ਲਈ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਰਿਸਟਲ ਪੁੱਜਾ। ਪਰ ਏਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਤਾਪ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕਿ ਉਹ 27 ਸਤੰਬਰ 1833 ਈ: ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ। ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਤ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ । ਇਸ ਦੇ ਈਸਾਈ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਥਰਿਸਟਲ ਵਿਚ ਹੀ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਬਾਬੂ ਦੁਆਰਕਾ ਦਾਸ ਨੇ ਇਕ ਦੇਸੀ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਬਣਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮੌਲਵੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਜਿਹਾ ਕਿ ਮਿਸ ਸੋਫੀਆ ਡਫ਼ਸਨ ਨੇ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਮੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਦੀ<noinclude></noinclude> 3mnxkkl1sn12lf3mqzpuq7s7r4mygl9 239564 239559 2026-10-10T05:18:17Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ|117}} {{rule}}</noinclude>ਦਾ ਦੀਵਾ ਬੁਝਣ ਦੇ ਲਾਗੇ ਪੁੱਜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ—ਫ਼ਰੈਂਚ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਜਤਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੂਲ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰੋ। ਓਧਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਝ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਅਪੀਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਵਕੀਲ ਬਣਾ ਕੇ ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖ਼ਰਚ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲੈ ਕੇ ਵਲਾਇਤ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੇ ਉਸਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਬਾਹਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਭੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਵਲਾਇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਆਰੰਭੀ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਬੜੀ ਹਲਚਲ ਮੱਚ ਗਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਅਤੇ ਗਊ ਭਖਸ਼ਕ ਮਲੇਛਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪਤਿਤ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਲਬੀਅਨ ਨਾਮੀ ਜਹਾਜ਼ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਰਤਨ, ਰਾਮ ਹਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁਤਬੰਨੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲੰਦਨ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਵਿਲੀਅਮ ਚੌਥੇ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ੀਰਾਂ ਵਿਚ ਕੁਰਸੀ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੁਆਮਲਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀਪਤੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਵਧ ਗਈ। ਇਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਾ ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁਲਕਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਆਦਿਕ ਦੀ ਸੈਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਤਨ ਮੁੜਨ ਲਈ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਰਿਸਟਲ ਪੁੱਜਾ। ਪਰ ਏਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਤਾਪ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕਿ ਉਹ 27 ਸਤੰਬਰ 1833 ਈ: ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ। ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਤ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੇ ਈਸਾਈ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਥਰਿਸਟਲ ਵਿਚ ਹੀ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਬਾਬੂ ਦੁਆਰਕਾ ਦਾਸ ਨੇ ਇਕ ਦੇਸੀ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਬਣਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮੌਲਵੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਜਿਹਾ ਕਿ ਮਿਸ ਸੋਫੀਆ ਡਫ਼ਸਨ ਨੇ ''ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ'' ਦਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਮੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਦੀ<noinclude></noinclude> rd3rolw93vg4g2k417fmw88gl4uu2pm 239690 239564 2026-10-10T10:42:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ|117}} {{rule}}</noinclude>ਦਾ ਦੀਵਾ ਬੁਝਣ ਦੇ ਲਾਗੇ ਪੁੱਜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ—ਫ਼ਰੈਂਚ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਜਤਨਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੂਲ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰੋ। ਓਧਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਝ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਅਪੀਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਵਕੀਲ ਬਣਾ ਕੇ ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖ਼ਰਚ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲੈ ਕੇ ਵਲਾਇਤ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੇ ਉਸਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਬਾਹਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਭੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਵਲਾਇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਆਰੰਭੀ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਬੜੀ ਹਲਚਲ ਮੱਚ ਗਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਅਤੇ ਗਊ ਭਖਸ਼ਕ ਮਲੇਛਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਪਤਿਤ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਲਬੀਅਨ ਨਾਮੀ ਜਹਾਜ਼ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਰਤਨ, ਰਾਮ ਹਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁਤਬੰਨੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲੰਦਨ ਪੁੱਜ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਵਿਲੀਅਮ ਚੌਥੇ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ੀਰਾਂ ਵਿਚ ਕੁਰਸੀ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੁਆਮਲਾ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀਪਤੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਵਧ ਗਈ। ਇਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਾ ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁਲਕਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਆਦਿਕ ਦੀ ਸੈਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਤਨ ਮੁੜਨ ਲਈ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਰਿਸਟਲ ਪੁੱਜਾ। ਪਰ ਏਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਤਾਪ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕਿ ਉਹ 27 ਸਤੰਬਰ 1833 ਈ: ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ। ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਤ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੇ ਈਸਾਈ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਥਰਿਸਟਲ ਵਿਚ ਹੀ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਬਾਬੂ ਦੁਆਰਕਾ ਦਾਸ ਨੇ ਇਕ ਦੇਸੀ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਬਣਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮੌਲਵੀ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਜਿਹਾ ਕਿ ਮਿਸ ਸੋਫੀਆ ਡਫ਼ਸਨ ਨੇ ''ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ'' ਦਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਮੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਦੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> quoqjelghaea5x5evjz7cdop1e63lkb 250 75415 239563 2026-10-10T05:16:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਕੱਠ ਸੱਚਾ ਤਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਇਕ-ਮਿਕ ਹੋਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਜਗਤ ਨਾਲ ਇਕ-ਮਿਕ ਹੋਣਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239563 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਬੁੱਧ ਮਤ|29}}</noinclude>ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਕੱਠ ਸੱਚਾ ਤਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਇਕ-ਮਿਕ ਹੋਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਜਗਤ ਨਾਲ ਇਕ-ਮਿਕ ਹੋਣਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਿੱਥ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਵੱਡੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੈਂ ‘ਮੇਰੀ ਵਿਚ ਕੈਦ ਹੋ ਕੇ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਅਰਹੰਤ (ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਉੱਤੇ) ਹੋ ਨਿਰਵਾਣ' ਤਕ ਪੁੱਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਰਹੰਤ ਹੋਣ ਲਈ ਉਹ ਕਰਮ-ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਂਗ ਕਰਮ ਵੀ ਬੇਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੀ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕਰਮ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਫੁੱਲ ਬੀਜ ਦੀ ਹੀ ਇਕ ਸੂਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਕਰਮ ਫਲ ਨੂੰ ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਾ ਕੇ ਫੁੱਲ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਰਮ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਉਤਾਂਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸਹੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜਗਿਆਸੂ ਨੂੰ ਅਰਹੰਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਿਰਵਾਣ ਤਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।</br> ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਜੋ ਕਰਮ ਨੂੰ ਉਂਚਾਈ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੱਠਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਤਕਸੀਮ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ</br> 1. ਸੱਚੇ ਵਿਚਾਰ-ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਹਿਮ ਜਾਂ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ</br> 2. ਸੱਚੇ ਇਰਾਦੇ-ਉੱਚੇ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਉੱਦਮੀ ਦੇ ਕਰਨ ਯੋਗ।</br> 3. ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ—ਮੁਲਾਇਮ, ਸਰਲ ਤੇ ਸੂਧੀ।</br> 4. ਸੱਚਾ ਚਲਨ-ਸ਼ਾਂਤ, ਭਲਾ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ</br> 5. ਸੱਚੀ ਕਮਾਈ—ਕਿਸੇ ਜਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ।</br> 6. ਸੱਚਾ ਉੱਦਮ—ਸ੍ਵੈ-ਸਿੱਖ੍ਯਾ ਤੇ ਸ੍ਵੈ-ਸੰਜਮ ਵਾਲਾ।</br> 7. ਸੱਚੀ ਚੇਤਨਤਾ-ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਮਨ ਸਹਿਤ।</br> 8. ਸੱਚੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਤੇ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ।</br> ਇਹ ਸਾਧਨ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬੁੱਧ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਰਹੰਤ ਪਦ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਰਹੰਤ ਪਦ ਵੀ ਅੱਗੇ ਕਈ ਦਰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੈਂਤੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਂਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਮਨੌਤ ਦੇ ਫ਼ਰਕਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬੋਧੀਆਂ ਦੇ ਅੱਡ ਅੱਡ ਫ਼ਿਰਕੇ ਕਾਇਮ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤਭੇਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਅਰਹੰਤ ਪਦ ਦਾ ਆਰੰਭ ਤਾਂ ਸਾਧਾਰਣ<noinclude></noinclude> hvaq51j2pxowblthvxqdf3e6r68glef 250 75416 239566 2026-10-10T05:21:07Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ‘ਜਥਾ ਰਾਜਾ ਤਥਾ ਪਰਜਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵੀ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੌਮ ਦੇ ਧਰਮ, ਲਿਟਰੇਚਰ ਤੇ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||{{xx-larger|ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ}}}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ‘ਜਥਾ ਰਾਜਾ ਤਥਾ ਪਰਜਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵੀ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੌਮ ਦੇ ਧਰਮ, ਲਿਟਰੇਚਰ ਤੇ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਚਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਜੇ ਰਤਾ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਬੰਗਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਦ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਅੱਡ ਅੱਡ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਠਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਗਿਰਾ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਲੜਕੀ ਨਾ ਵਿਆਹੀ ਜਾਏ ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਗੁਨਾਹੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਰੋਕ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਤਕ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗੀ ਤਦ ਤਕ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੁਦਗ਼ਰਜ਼ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਹਲਵੇ ਮਾਂਝੇ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇਸ ਜਹਾਲਤ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁਟੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਜਦ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਰਤਾ ਕੁ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਉਧਰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸੀ। ਸੋ ਲੋਕਾਂ ਓਧਰ ਜਾਣਾ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤਾ । ਠੀਕ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਪਿੱਛੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਇਸ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਿਹੜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਗਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਮਤ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਮੁ ਸਮਾਜ ਅਰਥਾਤ ਇਕ ਬ੍ਰਹਮ (Universal Soul) ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹਨ : 1. ਈਸ਼ਵਰ ਇਕ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਦਾ ਜਲਵਾ ਹੈ। 2. ਜਾਤ ਪਾਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਛੂਤ ਛਾਤ ਇਕ ਗ਼ਲਤ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ।<noinclude>{{reflist|}}</noinclude> eg6ub06viws6chgair5rm8in13qano8 239568 239566 2026-10-10T05:25:22Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||{{xx-larger|ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ}}}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ 'ਜਥਾ ਰਾਜਾ ਤਥਾ ਪਰਜਾ' ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵੀ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੌਮ ਦੇ ਧਰਮ, ਲਿਟਰੇਚਰ ਤੇ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਚਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਜੇ ਰਤਾ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਬੰਗਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਦ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਅੱਡ ਅੱਡ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਠਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਗਿਰਾ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਲੜਕੀ ਨਾ ਵਿਆਹੀ ਜਾਏ ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਗੁਨਾਹੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਰੋਕ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਤਕ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗੀ ਤਦ ਤਕ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੁਦਗ਼ਰਜ਼ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਹਲਵੇ ਮਾਂਡੇ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇਸ ਜਹਾਲਤ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁਟੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਜਦ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਰਤਾ ਕੁ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਉਧਰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸੀ। ਸੋ ਲੋਕਾਂ ਓਧਰ ਜਾਣਾ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤਾ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਪਿੱਛੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਇਸ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਿਹੜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਗਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਮਤ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਅਰਥਾਤ ਇਕ ਬ੍ਰਹਮ (Universal Soul) ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹਨ: 1. ਈਸ਼ਵਰ ਇਕ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਦਾ ਜਲਵਾ ਹੈ।</br> 2. ਜਾਤ ਪਾਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਛੂਤ ਛਾਤ ਇਕ ਗ਼ਲਤ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ।<noinclude></noinclude> ak5ockbbm3le2rks59y9ftu56522qkp 239569 239568 2026-10-10T05:26:07Z Tamanpreet Kaur 606 239569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||{{xx-larger|ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ}}}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ 'ਜਥਾ ਰਾਜਾ ਤਥਾ ਪਰਜਾ' ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵੀ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੌਮ ਦੇ ਧਰਮ, ਲਿਟਰੇਚਰ ਤੇ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਚਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਜੇ ਰਤਾ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਬੰਗਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਦ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਅੱਡ ਅੱਡ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਠਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਗਿਰਾ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਲੜਕੀ ਨਾ ਵਿਆਹੀ ਜਾਏ ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਗੁਨਾਹੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਰੋਕ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਤਕ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗੀ ਤਦ ਤਕ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੁਦਗ਼ਰਜ਼ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਹਲਵੇ ਮਾਂਡੇ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇਸ ਜਹਾਲਤ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁਟੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਜਦ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਰਤਾ ਕੁ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਉਧਰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸੀ। ਸੋ ਲੋਕਾਂ ਓਧਰ ਜਾਣਾ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤਾ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਪਿੱਛੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਇਸ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਿਹੜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਗਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਮਤ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਅਰਥਾਤ ਇਕ ਬ੍ਰਹਮ (Universal Soul) ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹਨ: 1. ਈਸ਼ਵਰ ਇਕ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਦਾ ਜਲਵਾ ਹੈ।</br> 2. ਜਾਤ ਪਾਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਛੂਤ ਛਾਤ ਇਕ ਗ਼ਲਤ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 6gctaqjz9kjdnkhcypfn58kbwewy4w8 239692 239569 2026-10-10T10:46:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|||{{xx-larger|ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ}}}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਜਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ 'ਜਥਾ ਰਾਜਾ ਤਥਾ ਪਰਜਾ' ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵੀ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੌਮ ਦੇ ਧਰਮ, ਲਿਟਰੇਚਰ ਤੇ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਚਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਜੇ ਰਤਾ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਬੰਗਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਦ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਅੱਡ ਅੱਡ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਠਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਗਿਰਾ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਲੜਕੀ ਨਾ ਵਿਆਹੀ ਜਾਏ ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਗੁਨਾਹੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਰੋਕ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਤਕ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗੀ ਤਦ ਤਕ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੁਦਗ਼ਰਜ਼ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਹਲਵੇ ਮਾਂਡੇ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇਸ ਜਹਾਲਤ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁਟੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਜਦ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਰਤਾ ਕੁ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਉਧਰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸੀ। ਸੋ ਲੋਕਾਂ ਓਧਰ ਜਾਣਾ ਆਰੰਭ ਦਿੱਤਾ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨ ਪਿੱਛੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੀ ਇਸ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਝੱਟ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਜਿਹੜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਗਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਮਤ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਅਰਥਾਤ ਇਕ ਬ੍ਰਹਮ (Universal Soul) ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹਨ:</br> 1. ਈਸ਼ਵਰ ਇਕ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਦਾ ਜਲਵਾ ਹੈ।</br> 2. ਜਾਤ ਪਾਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਛੂਤ ਛਾਤ ਇਕ ਗ਼ਲਤ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 9mwdygq9pkvcqeuow4ti12a15x3g53k 0 75417 239571 2026-10-10T05:28:59Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = ਪੱਕੀ ਵੰਡ | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | translator = | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | section = | previous = | next = [[/ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ]] | year = | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=1 to=4/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239571 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਪੱਕੀ ਵੰਡ | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | translator = | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | section = | previous = | next = [[/ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ]] | year = | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=1 to=4/> 6sutnivpemo3jf80l5pv87mxs7bbzyk 239582 239571 2026-10-10T05:40:17Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239582 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਪੱਕੀ ਵੰਡ | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | translator = | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | section = | previous = | next = [[../ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ]] | year = | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=1 to=4/> enxo7b8c3ovzhdu40tr98k7sdedprgj 239584 239582 2026-10-10T05:41:16Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239584 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਪੱਕੀ ਵੰਡ | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | translator = | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | section = | previous = | next = [[/ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ|ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ]] | year = | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=1 to=4/> 6sutnivpemo3jf80l5pv87mxs7bbzyk 0 75418 239591 2026-10-10T05:49:16Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਪੱਕੀ ਵੰਡ | previous = [[../ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ|ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ]] | next = [[../ਦਿਸਹੱਦਾ|ਦਿਸਹੱਦਾ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=14 to=34/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239591 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਪੱਕੀ ਵੰਡ | previous = [[../ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ|ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ]] | next = [[../ਦਿਸਹੱਦਾ|ਦਿਸਹੱਦਾ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=14 to=34/> c2jur2qfe14t99wi7lunyqvkb265b0h 250 75419 239593 2026-10-10T05:51:23Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜ' ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਾਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਪ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜ' ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਾਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਪੰਡਿਤ ਦਇਆ ਨੰਦ ਨੇ, ਦੇਵ ਸਮਾਜ (ਨਾਸਤਕ ਮਤ) ਸ਼ਿਵ ਨਾਰਾਇਣ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਨੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉਪਰ ਸੰਖੇਪ ਚਾਨਣਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। {{gap}}ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1772 ਈ: ਵਿਚ ਰਾਧਾ ਨਗਰ ਨਾਮੀ ਕਸਬੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਗਲੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕੁਲ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਘਰਾਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਵਾਬ ਸਰਾਜ-ਉਲ-ਦੌਲਾ ਤਕ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਚ 'ਰਾਜਾ' ਦਾ ਖ਼ਿਆਬ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਸਾਲ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਲ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਲਾਰਡ ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚ ਦੀਵਾਨੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਸਦਰ ਵੀ ਓਦੋਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਵਾਬ ਬੰਗਾਲੇ ਦਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਅੱਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਜੋ ਰਕਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਖਿਰਾਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸਦਾ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। {{gap}}ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਂਤ ਰਾਏ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਰਾ ਦੇਵੀ; ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਫੂਲ ਠਕੁਰਾਣੀ ਕਰਕੇ ਸੱਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਤਨੇ ਸੁਭਾਗੇ ਮਾਪੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੇਅੰਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਅੱਜ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਵਿਚ ਆਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬੜੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਫੂਲ ਠਕੁਰਾਣੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈ ਤੇ ਇਹ ਮਾਂ ਮਹਿੱਟਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਕੁਝ ਸੰਭਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਾਉਣ<noinclude></noinclude> p3punbftwz3vbexiqsu1ut2r9cu1u2y 239631 239593 2026-10-10T06:19:57Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 239631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਅੰਦਰ 'ਸਮਾਜ' ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਪੰਡਿਤ ਦਇਆ ਨੰਦ ਨੇ, ਦੇਵ ਸਮਾਜ (ਨਾਸਤਕ ਮਤ) ਸ਼ਿਵ ਨਾਰਾਇਣ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਨੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉਪਰ ਸੰਖੇਪ ਚਾਨਣਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। {{gap}}ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1772 ਈ: ਵਿਚ ਰਾਧਾ ਨਗਰ ਨਾਮੀ ਕਸਬੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਗਲੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕੁਲ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਘਰਾਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਵਾਬ ਸਰਾਜ-ਉਲ-ਦੌਲਾ ਤਕ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਚ 'ਰਾਜਾ' ਦਾ ਖ਼ਿਆਬ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਸਾਲ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਲ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਲਾਰਡ ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚ ਦੀਵਾਨੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਸਦਰ ਵੀ ਓਦੋਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਵਾਬ ਬੰਗਾਲੇ ਦਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਅੱਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਜੋ ਰਕਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਖਿਰਾਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸਦਾ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। {{gap}}ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਂਤ ਰਾਏ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਰਾ ਦੇਵੀ; ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਫੂਲ ਠਕੁਰਾਣੀ ਕਰਕੇ ਸੱਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਤਨੇ ਸੁਭਾਗੇ ਮਾਪੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੇਅੰਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਅੱਜ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਵਿਚ ਆਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬੜੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਫੂਲ ਠਕੁਰਾਣੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈ ਤੇ ਇਹ ਮਾਂ ਮਹਿੱਟਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਕੁਝ ਸੰਭਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਾਉਣ<noinclude></noinclude> epr821ilkmb1th28vt2m0u1di4hy4jd 239633 239631 2026-10-10T06:20:40Z Tamanpreet Kaur 606 239633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|||{{xx-larger|ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ}}}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਅੰਦਰ 'ਸਮਾਜ' ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਪੰਡਿਤ ਦਇਆ ਨੰਦ ਨੇ, ਦੇਵ ਸਮਾਜ (ਨਾਸਤਕ ਮਤ) ਸ਼ਿਵ ਨਾਰਾਇਣ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਨੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉਪਰ ਸੰਖੇਪ ਚਾਨਣਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। {{gap}}ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1772 ਈ: ਵਿਚ ਰਾਧਾ ਨਗਰ ਨਾਮੀ ਕਸਬੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਗਲੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕੁਲ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਘਰਾਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਵਾਬ ਸਰਾਜ-ਉਲ-ਦੌਲਾ ਤਕ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਚ 'ਰਾਜਾ' ਦਾ ਖ਼ਿਆਬ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਸਾਲ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਲ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਲਾਰਡ ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚ ਦੀਵਾਨੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਸਦਰ ਵੀ ਓਦੋਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਵਾਬ ਬੰਗਾਲੇ ਦਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਅੱਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਜੋ ਰਕਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਖਿਰਾਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸਦਾ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। {{gap}}ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਂਤ ਰਾਏ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਰਾ ਦੇਵੀ; ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਫੂਲ ਠਕੁਰਾਣੀ ਕਰਕੇ ਸੱਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਤਨੇ ਸੁਭਾਗੇ ਮਾਪੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੇਅੰਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਅੱਜ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਵਿਚ ਆਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬੜੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਫੂਲ ਠਕੁਰਾਣੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈ ਤੇ ਇਹ ਮਾਂ ਮਹਿੱਟਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਕੁਝ ਸੰਭਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਾਉਣ<noinclude></noinclude> dgnuvxbe7et5gydrzxzbzc2nvpswsoc 239686 239633 2026-10-10T10:38:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 239686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|||{{xx-larger|ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ}}}} {{rule}}{{rule|height=2px}} {{gap}}ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਅੰਦਰ 'ਸਮਾਜ' ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਪੰਡਿਤ ਦਇਆ ਨੰਦ ਨੇ, ਦੇਵ ਸਮਾਜ (ਨਾਸਤਕ ਮਤ) ਸ਼ਿਵ ਨਾਰਾਇਣ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਨੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਨੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉਪਰ ਸੰਖੇਪ ਚਾਨਣਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।</br> {{gap}}ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 1772 ਈ: ਵਿਚ ਰਾਧਾ ਨਗਰ ਨਾਮੀ ਕਸਬੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਗਲੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕੁਲ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਘਰਾਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਵਾਬ ਸਰਾਜ-ਉਲ-ਦੌਲਾ ਤਕ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਚ 'ਰਾਜਾ' ਦਾ ਖ਼ਿਆਬ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਸਾਲ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਲ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਲਾਰਡ ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚ ਦੀਵਾਨੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਸਦਰ ਵੀ ਓਦੋਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਵਾਬ ਬੰਗਾਲੇ ਦਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਅੱਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਜੋ ਰਕਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਖਿਰਾਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸਦਾ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।</br> {{gap}}ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਂਤ ਰਾਏ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਰਾ ਦੇਵੀ; ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਫੂਲ ਠਕੁਰਾਣੀ ਕਰਕੇ ਸੱਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਤਨੇ ਸੁਭਾਗੇ ਮਾਪੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਬੇਅੰਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਅੱਜ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਵਿਚ ਆਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬੜੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਫੂਲ ਠਕੁਰਾਣੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈ ਤੇ ਇਹ ਮਾਂ ਮਹਿੱਟਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਕੁਝ ਸੰਭਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਾਉਣ {{nop}}<noinclude></noinclude> 6b1by8qb2xijo91ks0eqnyauaabgg4c 0 75420 239594 2026-10-10T05:53:13Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਦਿਸਹੱਦਾ | previous = [[../ਪੱਕੀ ਵੰਡ|ਪੱਕੀ ਵੰਡ]] | next = [[../ਅਧਿਕਾਰ|ਅਧਿਕਾਰ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=35 to=61/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239594 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਦਿਸਹੱਦਾ | previous = [[../ਪੱਕੀ ਵੰਡ|ਪੱਕੀ ਵੰਡ]] | next = [[../ਅਧਿਕਾਰ|ਅਧਿਕਾਰ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=35 to=61/> jsxie7f3dnexrjhmtcdcvx69hqbafe5 0 75421 239608 2026-10-10T06:02:51Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਅਧਿਕਾਰ | previous = [[../ਦਿਸਹੱਦਾ|ਦਿਸਹੱਦਾ]] | next = [[../ਉਲਝਣ|ਉਲਝਣ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=62 to=77/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239608 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਅਧਿਕਾਰ | previous = [[../ਦਿਸਹੱਦਾ|ਦਿਸਹੱਦਾ]] | next = [[../ਉਲਝਣ|ਉਲਝਣ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=62 to=77/> 4qebik5ggabtfxojt62tvy2igbbo94v 0 75422 239609 2026-10-10T06:03:42Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਉਲਝਣ | previous = [[../ਅਧਿਕਾਰ|ਅਧਿਕਾਰ]] | next = [[../ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ|ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=78 to=90/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239609 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਉਲਝਣ | previous = [[../ਅਧਿਕਾਰ|ਅਧਿਕਾਰ]] | next = [[../ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ|ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=78 to=90/> otl9s1utv67wrwsi8tc0p7gnowbtf17 0 75423 239614 2026-10-10T06:10:27Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ | previous = [[../ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ|ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ]] | next = [[../ਐਕਸੀਡੈਂਟ|ਐਕਸੀਡੈਂਟ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=98 to=119/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239614 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ | previous = [[../ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ|ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ]] | next = [[../ਐਕਸੀਡੈਂਟ|ਐਕਸੀਡੈਂਟ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=98 to=119/> 79s05bcn7frxqcc0yr05fbowsompcvp 0 75424 239615 2026-10-10T06:10:43Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ | previous = [[../ਉਲਝਣ|ਉਲਝਣ]] | next = [[../ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ|ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=91 to=97/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239615 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਧੂੜਾਂ ਦੱਬੇ ਮੋਤੀ | previous = [[../ਉਲਝਣ|ਉਲਝਣ]] | next = [[../ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ|ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=91 to=97/> k9rn55p7ms08nc3z8i4g2bp3u2k9tiq 0 75425 239624 2026-10-10T06:17:42Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਜੇ ਕਿਤੇ | previous = [[../ਐਕਸੀਡੈਂਟ|ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ]] | next = [[../ਲਾਦੋ ਨਾਂ|ਲਾਦੋ ਨਾਂ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=149 to=163/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239624 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਜੇ ਕਿਤੇ | previous = [[../ਐਕਸੀਡੈਂਟ|ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ]] | next = [[../ਲਾਦੋ ਨਾਂ|ਲਾਦੋ ਨਾਂ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=149 to=163/> l79htnvad1pavnx98e4ammieyw4fosj 239637 239624 2026-10-10T06:22:25Z Kuldeepburjbhalaike 1640 239637 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਜੇ ਕਿਤੇ | previous = [[../ਐਕਸੀਡੈਂਟ|ਐਕਸੀਡੈਂਟ]] | next = [[../ਲਾਦੋ ਨਾਂ|ਲਾਦੋ ਨਾਂ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=149 to=163/> 8amy6q9fzolp5g7lps5h7pcnbn3rd31 0 75426 239625 2026-10-10T06:17:50Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਐਕਸੀਡੈਂਟ | previous = [[../ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ|ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ]] | next = [[../ਜੇ ਕਿਤੇ|ਜੇ ਕਿਤੇ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=120 to=148/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239625 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਐਕਸੀਡੈਂਟ | previous = [[../ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ|ਨੱਜੋ ਦਾ ਖੂਹ]] | next = [[../ਜੇ ਕਿਤੇ|ਜੇ ਕਿਤੇ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=120 to=148/> p3qmxrcqpxe01nnm55r42cfk4at7mcx 0 75427 239639 2026-10-10T06:22:50Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਲਾਦੋ ਨਾਂ | previous = [[../ਜੇ ਕਿਤੇ|ਜੇ ਕਿਤੇ]] | next = [[../ਰਿਸ਼ਤਾ|ਰਿਸ਼ਤਾ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=164 to=190/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239639 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਲਾਦੋ ਨਾਂ | previous = [[../ਜੇ ਕਿਤੇ|ਜੇ ਕਿਤੇ]] | next = [[../ਰਿਸ਼ਤਾ|ਰਿਸ਼ਤਾ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=164 to=190/> oy6k1raes0rapm3afknt3qjrv73nih3 0 75428 239641 2026-10-10T06:25:10Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਪਿਆਸੇ | previous = [[../ਰਿਸ਼ਤਾ|ਰਿਸ਼ਤਾ]] | next = | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=198 to=208/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239641 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਪਿਆਸੇ | previous = [[../ਰਿਸ਼ਤਾ|ਰਿਸ਼ਤਾ]] | next = | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=198 to=208/> 35c66yvwchrwez529rmxyuc3ydhd9yq 0 75429 239642 2026-10-10T06:25:10Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਰਿਸ਼ਤਾ | previous = [[../ਲਾਦੋ ਨਾਂ|ਲਾਦੋ ਨਾਂ]] | next = [[../ਪਿਆਸੇ|ਪਿਆਸੇ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=191 to=197/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 239642 wikitext text/x-wiki {{header | title = [[../]] | author = ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ | editor = ਚਰਨ ਗਿੱਲ | translator = | section = ਰਿਸ਼ਤਾ | previous = [[../ਲਾਦੋ ਨਾਂ|ਲਾਦੋ ਨਾਂ]] | next = [[../ਪਿਆਸੇ|ਪਿਆਸੇ]] | notes = }} <pages index="ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf" from=191 to=197/> 53q4hfvjdpbl5gm82ebn0z9dtdw6mbj