ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 819 240435 4724 2026-10-13T16:19:38Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Baljeet Bilaspur" /></noinclude>{{Block center|align=center|<poem>ਸਭ ਹੱਕ ਮਹਫੂਜ਼ ਹੈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਨਾ ਛਾਪੇ॥ ਪਤਾ ਕਵੀਸ਼ਰ ਦਾ {{gap}} ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੌਕਰ ਪਲਟਨ ਨੰ: ੫੬ ਪਿੰਡ ਤਰਗੜ ਡਾ: ਖਾ: ਮਜੀਠਾ ਜ਼ਿਲਾ ਅਮ੍ਰਤਸਰ {{x-larger|ਝਗੜਾ}} {{xxxx-larger|'''ਸੁਚੱਜੀ ਤੇ ਕੁਚੱਜੀ'''}} {{xx-larger|ਨਾਰ ਦਾ}} {{x-larger|ਜਿਸਨੂੰ}} {{xx-larger|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ}} {{x-larger|ਤਰੱਗੜ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲਾ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇ ਰਚ ਕੇ}} -ਛਪਾਇਆ- ਮਈ ੧੯੧੦ {{rule}} ਭਾਈ ਬੁਧ ਸਿੰਘ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਮਤ ਪ੍ਰੇਸ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਛਪਿਆ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ {{gap}} ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ {{gap}} ਕੀਮਤ ਇਕ ਪੈਸਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> he6oon6mmrfkszj0cpo2sj8gdm2ok2u 252 820 240433 218815 2026-10-13T16:09:37Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240433 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q65396492 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 9to10="-" 1="ਕਵਰ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} mwewlau47czrrfutz040ls98dc3hx49 240436 240433 2026-10-13T16:30:26Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240436 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141725566 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 9to10="-" 1="ਕਵਰ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} oddqbwlpjqmt4vqbll7stocat8t5g4j 250 14933 240443 45540 2026-10-13T17:31:46Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 240443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਇਕੋ ਅਨਖੀ ਗਲ ਜੋ ਉਸ ਬਾਬਤ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਦੇ ਕੁਝ ਥੋੜੇ ਹਿਸੇ ਤੇ 'ਯਾਦਦਾਸ਼ਤਾਂ' ਸ਼ਿਕਸਤਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਜਾਂ 'ਸਰਾਫੀ'ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਲੱਗਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ, ਕੱਨੇਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬਿੰਦੀ ਦਿਤੀ ਹੈ ਆਦਿ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਪੜਨਾ ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਲਈ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਪੜਤਾਲ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਦੇਦਾ ਹੈ :-{{gap}} ੧੩ ਅਮ੍ਰੈਲ ੧੯੪੪, ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਪੋਥੀ' ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ । ਗੁਰੂ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਿਚ ਇਹ ‘ਪੋਥੀ’ ਹੈ, ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਹਾੜੇ, ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਲਈ ਇਹਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕੀਂ ਦੂਰੋਂ ਨੇੜਿਓਂ ਇਹਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇਂਦੇ ਨੇ । ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਚੋਗਾ ਤੇ ਸੇਲੀ ਟੋਪੀ ਪਾ ਕੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਪੋਥੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਬੈਠਦੇ ਨੇ ।{{gap}} | ਮੈਂ ਕੋਈ ਦਸ ਮਿੰਟ ਇਸ 'ਪੋਥੀ' ਦੇ ਵਰਕੇ ਪਰਤ ਕੇ ਦੇਖੋ। ਇਹਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੀੜਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਣੀ ਦਾ ਤਤਕਰਾ ਹੈ। ਅਗੇ ਜਾਕੇ, ਤਤਕਰੇ ਦੇ ਪਿਛੇ, ਪੰਜ ਵਖਰਿਆਂ ਵਖਰਿਆਂ ਸਫ਼ਿਆਂ ਉਤੇ ਪੰਜ ਤਰੀਕਾਂ ਹੇਠਾਂ ਕਾ ਥੋੜੀ ਲਿਖਾਈ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਤਰੀਕ ੧੫੯੫ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੀ ੧੬੬੧ ਹੈ।* ਇਹ ਲਿਖਾਈ ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਵਰਕੇ ਪਾਟੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੜੀ ਨਹੀਂ ਗਈ । ਤਤਕਰੇ ਵਿਚ 'ਪੋਥੀ ਦੇ ਛੇ ਸੌ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵਰਕੇ ਦਸੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਨੇ । 'ਪੋਥੀ' ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸੌ ਕੁ ਵਰਕੇ ਪਿਛੋਂ ਜੋੜੇ ਗਏ ਦਿਸਦੇ ਨੇ । ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਿਆਂ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਵੀ ਬਾਕੀ ਕਿਤਾਬ ਨਾਲ ਵਖਰੀ ਹੈ । ਵਰਕਿਆਂ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਲਗਪਗ ਦਸ ਇੰਚ ਸਤ ਇੰਚ ਹੈ।* ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਵਰਕੇ ਕੁਝ ਵਡੇਰੇ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਤਾਬ ਸਾਰੀ ਇਕ ਹਥ ਦਾ ਲਿਖਿਤ ਨਹੀਂ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਹਥਾਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ । ਲਿਪੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਥਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਢੰਗ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਕਿ ਸਾਫ ਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ : ਕਈ ਥਾਂ ਇਬਾਰਤ ਜੁੜਵੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਿ . - : * :* : **** ** *** *ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਮਾਣੇ ਦੀਆਂ ਥਿਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਰਕਿਆਂ ਪੁਰ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਪਰ ਦਿਤੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ੧ ਵਰ੍ਹਾ ਤੇ ੨ ਵਰ੍ਹਾ ਘਟ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ। - ੨੨ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 7j5zxfvx3tlyg5vvslvedmg47w4x8n2 240444 240443 2026-10-13T17:34:33Z Ashwinder sangrur 2332 240444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਇਕੋ ਅਨਖੀ ਗਲ ਜੋ ਉਸ ਬਾਬਤ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਦੇ ਕੁਝ ਥੋੜੇ ਹਿਸੇ ਤੇ 'ਯਾਦਦਾਸ਼ਤਾਂ' ਸ਼ਿਕਸਤਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਜਾਂ 'ਸਰਾਫੀ'ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਲੱਗਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ, ਕੱਨੇਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬਿੰਦੀ ਦਿਤੀ ਹੈ ਆਦਿ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਪੜਨਾ ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਲਈ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਪੜਤਾਲ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਦੇਦਾ ਹੈ :-{{gap}} ੧੩ ਅਮ੍ਰੈਲ ੧੯੪੪, ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਪੋਥੀ' ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ । ਗੁਰੂ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਿਚ ਇਹ ‘ਪੋਥੀ’ ਹੈ, ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਹਾੜੇ, ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਲਈ ਇਹਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕੀਂ ਦੂਰੋਂ ਨੇੜਿਓਂ ਇਹਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇਂਦੇ ਨੇ । ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਚੋਗਾ ਤੇ ਸੇਲੀ ਟੋਪੀ ਪਾ ਕੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਪੋਥੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਬੈਠਦੇ ਨੇ ।{{gap}} | ਮੈਂ ਕੋਈ ਦਸ ਮਿੰਟ ਇਸ 'ਪੋਥੀ' ਦੇ ਵਰਕੇ ਪਰਤ ਕੇ ਦੇਖੋ। ਇਹਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੀੜਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਣੀ ਦਾ ਤਤਕਰਾ ਹੈ। ਅਗੇ ਜਾਕੇ, ਤਤਕਰੇ ਦੇ ਪਿਛੇ, ਪੰਜ ਵਖਰਿਆਂ ਵਖਰਿਆਂ ਸਫ਼ਿਆਂ ਉਤੇ ਪੰਜ ਤਰੀਕਾਂ ਹੇਠਾਂ ਕਾ ਥੋੜੀ ਲਿਖਾਈ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਤਰੀਕ ੧੫੯੫ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੀ ੧੬੬੧ ਹੈ।* ਇਹ ਲਿਖਾਈ ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਵਰਕੇ ਪਾਟੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੜੀ ਨਹੀਂ ਗਈ । ਤਤਕਰੇ ਵਿਚ 'ਪੋਥੀ ਦੇ ਛੇ ਸੌ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵਰਕੇ ਦਸੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਨੇ । 'ਪੋਥੀ' ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸੌ ਕੁ ਵਰਕੇ ਪਿਛੋਂ ਜੋੜੇ ਗਏ ਦਿਸਦੇ ਨੇ । ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਿਆਂ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਵੀ ਬਾਕੀ ਕਿਤਾਬ ਨਾਲ ਵਖਰੀ ਹੈ । ਵਰਕਿਆਂ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਲਗਪਗ ਦਸ ਇੰਚ ਸਤ ਇੰਚ ਹੈ।* ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਵਰਕੇ ਕੁਝ ਵਡੇਰੇ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਸਾਰੀ ਇਕ ਹਥ ਦਾ ਲਿਖਿਤ ਨਹੀਂ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਹਥਾਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ । ਲਿਪੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਥਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਢੰਗ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਕਿ ਸਾਫ ਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ : ਕਈ ਥਾਂ ਇਬਾਰਤ ਜੁੜਵੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਿ ______________ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਮਾਣੇ ਦੀਆਂ ਥਿਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਰਕਿਆਂ ਪੁਰ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਪਰ ਦਿਤੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ੧ ਵਰ੍ਹਾ ਤੇ ੨ ਵਰ੍ਹਾ ਘਟ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ। - ੨੨ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 975jdnv5ymknbs04b2olu5deqfte6x9 240445 240444 2026-10-13T17:36:25Z Ashwinder sangrur 2332 240445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਇਕੋ ਅਨਖੀ ਗਲ ਜੋ ਉਸ ਬਾਬਤ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਦੇ ਕੁਝ ਥੋੜੇ ਹਿਸੇ ਤੇ 'ਯਾਦਦਾਸ਼ਤਾਂ' ਸ਼ਿਕਸਤਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਜਾਂ 'ਸਰਾਫੀ'ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਲੱਗਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ, ਕੱਨੇਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬਿੰਦੀ ਦਿਤੀ ਹੈ ਆਦਿ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਪੜਨਾ ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਲਈ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਮੇਰਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਪੜਤਾਲ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਾ ਦੇਦਾ ਹੈ :- {{gap}}੧੩ ਅਮ੍ਰੈਲ ੧੯੪੪, ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਪੋਥੀ' ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ । ਗੁਰੂ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਿਚ ਇਹ ‘ਪੋਥੀ’ ਹੈ, ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਹਾੜੇ, ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਲਈ ਇਹਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕੀਂ ਦੂਰੋਂ ਨੇੜਿਓਂ ਇਹਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਤ ਦੇਂਦੇ ਨੇ । ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਚੋਗਾ ਤੇ ਸੇਲੀ ਟੋਪੀ ਪਾ ਕੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਪੋਥੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਬੈਠਦੇ ਨੇ । {{gap}} | ਮੈਂ ਕੋਈ ਦਸ ਮਿੰਟ ਇਸ 'ਪੋਥੀ' ਦੇ ਵਰਕੇ ਪਰਤ ਕੇ ਦੇਖੋ। ਇਹਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੀੜਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਣੀ ਦਾ ਤਤਕਰਾ ਹੈ। ਅਗੇ ਜਾਕੇ, ਤਤਕਰੇ ਦੇ ਪਿਛੇ, ਪੰਜ ਵਖਰਿਆਂ ਵਖਰਿਆਂ ਸਫ਼ਿਆਂ ਉਤੇ ਪੰਜ ਤਰੀਕਾਂ ਹੇਠਾਂ ਕਾ ਥੋੜੀ ਲਿਖਾਈ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਤਰੀਕ ੧੫੯੫ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੀ ੧੬੬੧ ਹੈ।* ਇਹ ਲਿਖਾਈ ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਵਰਕੇ ਪਾਟੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੜੀ ਨਹੀਂ ਗਈ । ਤਤਕਰੇ ਵਿਚ 'ਪੋਥੀ ਦੇ ਛੇ ਸੌ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵਰਕੇ ਦਸੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਨੇ । 'ਪੋਥੀ' ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸੌ ਕੁ ਵਰਕੇ ਪਿਛੋਂ ਜੋੜੇ ਗਏ ਦਿਸਦੇ ਨੇ । ਇਹਨਾਂ ਵਰਕਿਆਂ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਵੀ ਬਾਕੀ ਕਿਤਾਬ ਨਾਲ ਵਖਰੀ ਹੈ । ਵਰਕਿਆਂ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਲਗਪਗ ਦਸ ਇੰਚ ਸਤ ਇੰਚ ਹੈ।* ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਵਰਕੇ ਕੁਝ ਵਡੇਰੇ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਸਾਰੀ ਇਕ ਹਥ ਦਾ ਲਿਖਿਤ ਨਹੀਂ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਹਥਾਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ । ਲਿਪੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਥਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਢੰਗ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਕਿ ਸਾਫ ਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ : ਕਈ ਥਾਂ ਇਬਾਰਤ ਜੁੜਵੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕਿ ______________ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਮਾਣੇ ਦੀਆਂ ਥਿਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਰਕਿਆਂ ਪੁਰ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਪਰ ਦਿਤੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ੧ ਵਰ੍ਹਾ ਤੇ ੨ ਵਰ੍ਹਾ ਘਟ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ। - ੨੨ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> alfgazw0nsm7rvx1wd6w0e58yw0dybl 250 14937 240446 45544 2026-10-13T17:46:31Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 240446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਥਾਂ ਹਰਫ਼ ਅਲਗ ਅਲਗ ਨੇ, ਤੇ ਲਗਾਂ ਮਾਤਰਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਲਿਖਾਈ ਲੰਬਾਈ ਵਾਰ* ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਫੇ ਪਰ ਅਠ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਤਕ ਸਤਰਾਂ ਹਨ । ਇਕੋ ਆਦਮੀ ਦੇ ਹਥ ਦੇ ਲਿਖੇ ਵਿਚ ਵੀ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਥ ਘਟ ਵਧ ਹੈ। {{gap}}ਪੋਥੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਕੇ ਅਧੇ ਪਚੱਧੇ ਰਹਿ ਗਏ ਨੇ । ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ‘ਪੋਥੀ’ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੀੜ ਹੈ ।” {{gap}} ਪਰ ਇਹ ਪੋਥੀ 'ਹਮਾਯਿਲ ਸ਼ਰੀਫ਼’ ਸੀ ਜਾਂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਸਾਡੀ ਏਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਿਰਗੁਣ ਹਨ । {{center|ਦੁਜੇ, ਤੀਜੇ, ਚੌਥੇ ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ}} {{gap}} ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਤੇਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਤੇ ਰਹੇ । ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੋਈ ੧੧੫ ਸਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਗ ਪਗ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ 'ਵਾਰਾਂ' ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਕੁ ਹੋਰਥੇ ਵੀ ਆਏ ਹਨ । ਡਾਕਟਰ ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਪੁਰ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਆਪ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਸਨ । ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਬੋਲੀ ਆਦਿ, ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਝੂਠਲਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਪੁਰ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਵਿੱਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਰਚਣਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਤੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂ ਲਿਖਾਈ ਹੋਵੇ,ਅਤੇ ਉਹ ਸੈਂਚੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਮਾਮੂਲੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ । ਜੇ ਉਹ ਬਾਣੀ ਕਿਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ, ਤਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ____________ *ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ੨੧ ਇੰਚ x੧੫ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਹੋ ਨੌ ਗਿਰਹ ਲੰਬੇ ਤੇ ਛੇ ਗਿਰਹ ਚੌੜੇ ਤਾਓ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਵਰਕੇ ਕਢੇ ਹੋਏ ਹਨ (quarto) ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਾਈ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਰੁਖ ਆਈ ਹੈ । - ੨੩ - Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 4wxyoo4yelgnv2yyw5p9vm7f4uqm4es 240447 240446 2026-10-13T17:47:55Z Ashwinder sangrur 2332 240447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਥਾਂ ਹਰਫ਼ ਅਲਗ ਅਲਗ ਨੇ, ਤੇ ਲਗਾਂ ਮਾਤਰਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਲਿਖਾਈ ਲੰਬਾਈ ਵਾਰ* ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਫੇ ਪਰ ਅਠ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਤਕ ਸਤਰਾਂ ਹਨ । ਇਕੋ ਆਦਮੀ ਦੇ ਹਥ ਦੇ ਲਿਖੇ ਵਿਚ ਵੀ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਥ ਘਟ ਵਧ ਹੈ। {{gap}}ਪੋਥੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਕੇ ਅਧੇ ਪਚੱਧੇ ਰਹਿ ਗਏ ਨੇ । ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ‘ਪੋਥੀ’ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੀੜ ਹੈ ।” {{gap}} ਪਰ ਇਹ ਪੋਥੀ 'ਹਮਾਯਿਲ ਸ਼ਰੀਫ਼’ ਸੀ ਜਾਂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਸਾਡੀ ਏਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਿਰਗੁਣ ਹਨ । {{center|ਦੁਜੇ, ਤੀਜੇ, ਚੌਥੇ ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ}} {{gap}} ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਤੇਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਤੇ ਰਹੇ । ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੋਈ ੧੧੫ ਸਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਗ ਪਗ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ 'ਵਾਰਾਂ' ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਕੁ ਹੋਰਥੇ ਵੀ ਆਏ ਹਨ । ਡਾਕਟਰ ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਪੁਰ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਆਪ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਸਨ । ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਬੋਲੀ ਆਦਿ, ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਝੂਠਲਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਪੁਰ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਵਿੱਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਰਚਣਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਤੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂ ਲਿਖਾਈ ਹੋਵੇ,ਅਤੇ ਉਹ ਸੈਂਚੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਮਾਮੂਲੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ । ਜੇ ਉਹ ਬਾਣੀ ਕਿਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ, ਤਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ____________ *ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ੨੧ ਇੰਚ x੧੫ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਹੋ ਨੌ ਗਿਰਹ ਲੰਬੇ ਤੇ ਛੇ ਗਿਰਹ ਚੌੜੇ ਤਾਓ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਵਰਕੇ ਕਢੇ ਹੋਏ ਹਨ (quarto) ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਾਈ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਰੁਖ ਆਈ ਹੈ । - ੨੩ - Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> dandpss20zhda9u1ci5y3o4eh0vdvl5 240448 240447 2026-10-13T17:49:42Z Ashwinder sangrur 2332 240448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਥਾਂ ਹਰਫ਼ ਅਲਗ ਅਲਗ ਨੇ, ਤੇ ਲਗਾਂ ਮਾਤਰਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਲਿਖਾਈ ਲੰਬਾਈ ਵਾਰ* ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਫੇ ਪਰ ਅਠ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਤਕ ਸਤਰਾਂ ਹਨ । ਇਕੋ ਆਦਮੀ ਦੇ ਹਥ ਦੇ ਲਿਖੇ ਵਿਚ ਵੀ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਥ ਘਟ ਵਧ ਹੈ। {{gap}}ਪੋਥੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਕੇ ਅਧੇ ਪਚੱਧੇ ਰਹਿ ਗਏ ਨੇ । ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ‘ਪੋਥੀ’ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੀੜ ਹੈ ।”{{gap}} ਪਰ ਇਹ ਪੋਥੀ 'ਹਮਾਯਿਲ ਸ਼ਰੀਫ਼’ ਸੀ ਜਾਂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਸਾਡੀ ਏਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਿਰਗੁਣ ਹਨ । {{center|ਦੁਜੇ, ਤੀਜੇ, ਚੌਥੇ ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ}} {{gap}} ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਤੇਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਤੇ ਰਹੇ । ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੋਈ ੧੧੫ ਸਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਗ ਪਗ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ 'ਵਾਰਾਂ' ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਕੁ ਹੋਰਥੇ ਵੀ ਆਏ ਹਨ । ਡਾਕਟਰ ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਪੁਰ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਆਪ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਸਨ । ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਬੋਲੀ ਆਦਿ, ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਝੂਠਲਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਪੁਰ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਵਿੱਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਰਚਣਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਤੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂ ਲਿਖਾਈ ਹੋਵੇ,ਅਤੇ ਉਹ ਸੈਂਚੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਮਾਮੂਲੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ । ਜੇ ਉਹ ਬਾਣੀ ਕਿਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ, ਤਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ____________ *ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ੨੧ ਇੰਚ x੧੫ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਹੋ ਨੌ ਗਿਰਹ ਲੰਬੇ ਤੇ ਛੇ ਗਿਰਹ ਚੌੜੇ ਤਾਓ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਵਰਕੇ ਕਢੇ ਹੋਏ ਹਨ (quarto) ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਲਿਖਾਈ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਰੁਖ ਆਈ ਹੈ । - ੨੩ - Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 527uh2ud0ev1elw8wc48q1pfkw9h2q7 250 14942 240488 45549 2026-10-14T04:38:03Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 240488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਕਿ ਉਹ ਪਤ੍ਰੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੁਤਾਂ ਦਾਸੂ ਤੇ ਦਾਤੂ ਦੇ ਹਥ ਆਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਬਾਣੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਕਲਮਾਂ ਖ਼ਰੀਦਣ ਲਾਹੌਰ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਦਾਸੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀ ਲਾਹੌਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਮਿਲੇ ਹਨ, ਤਦ ਕੁਝ ਪਤ੍ਰੇ ਉਨਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ । ਖਡੂਰ ਵਿਚ ਦਾਤੂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਭਾ। ਅਤੇ, ਜੇ ਅਸਲੀ ਲਿਖੇ ਪਤ੍ਰੇ ਮੁੂਲੋਂ ਗਮ ਵੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਦ ਵੀ ਇਕ ਜ਼ਰੀਆ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਬਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ । {{gap}}ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਬਾਬਤ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਸਵੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਲੜਕੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੇ ਇਕ ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸੁਣਿਆ । ਬਾਣੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਖਿਚ ਪਾਈ । ਭਾਵੇਂ ਏਸ ਵੇਲੇ ਆਪ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ ਪਰ ਇਹ ਬਾਣੀ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਗੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣੀ ਹੋਈ । ਧਾਰਮਕ ਰੁਚੀ ਵਾਲੇ ਮੁਢ ਤੋਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਜੋ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਹੈ,ਉਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਬਾਣੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦ ਅਤੇ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ । ਇਹਨਾਂ ਸਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਤਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਲੋਕ ਵੀ ਰਚੇ ਸਨ । ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਆਪ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਜੀ ਦੇ ਰਚੇ ਸਲੋਕ ਵੀ ਲਿਖ ਲਏ ਹੋਨ, ਪਰ ਨਿਸਚੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇਹ ਗਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ । ' {{gap}}ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਬਨਣੇ ਪਿਛੋਂ ਉਨਾਂ ਨੇ “ਨਾਨਕ’ ਦੀ ਛਾਪ ਹੇਠਾਂ ਰਚੀ, ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਵਿਚ ਆ ਹੀ ਸਕਦੀ ਸੀ । - ੨੪ - Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org -<noinclude></noinclude> iawstr4g21jqfo4s1cmgmm5ztzxdkfz 250 14947 240493 45554 2026-10-14T04:54:31Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 240493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਪੁਰਾਤਨ ਬੀੜਾਂ ਵਿਚ ਆਈ ਇਕ colophon ਜਾਂ ਟਿੱਪਨੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਨੇ ਪਾਠ ਲਈ ‘ਜਪੁਜੀ' ਆਪਣੀ ਹਥੀਂ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਧ ਮੰਨਕੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਪੁਜੀ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੀ ਹਥੀਂ ਲਿਖੀ ਸੈਂਚੀ ਤੋਂ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨ ਕੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਪੁਜੀ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੀ ਹੱਥੀਂ ਲਿਖੀ ਸੈਂਚੀ ਤੋਂ ਨਕਲ ਕੀਤਾ,ਅਤੇ ਏਸ ਗਲ ਨੂੰ ਐਡਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਏਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਠੀਕ ਜਾਤਾ ! ਇਕ ਬੀੜ ਵਿਚ,ਜੋ ਬੜੀ ਜ਼ਰੁਰੀ ਬੀੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ, ਇਸ ਜਪੁਜੀ ਦੀ ਨਕਲ ਤੋਂ ਨਕੱਲ ਕਰਦੇ ਯਾਹਰਵੀਂ ਥਾਂ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਹ ਭੀ ਮਾਲੁਮੂ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੇ ਹਥੀਂ ਲਿਖੀ ਆਦਿ ਬੀੜ ਵਿਚ ਵੀ 'ਜਪੁਜੀ' ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ‘ਜਪੁ' ਤੋਂ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ । | {{gap}}ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਆਪਣੀ-ਬਾਣੀ ਅਵਸ਼ਯ,ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੇ ਹਥ ਆਈ,ਅਤੇ ਜਿਤਨੀ ਬਾਣੀ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਏਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਰਚ ਚਕੇ,ਸਨ,ਉਹ ਭੀ ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਸੀ,ਜਿਸਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸ਼ੁਧੀ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਬੀੜ ਤਿਆਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ'ਸੁਖਮਨੀ' ਆਦਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਰਚੀ। ਇਹ ਰਚਨਾਂ ਉਹ ਦੁਪਹਿਰੋਂ ਪਿਛੇ ਜਾਂ ਰਾਤੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਤਾਂਤੇ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸੀ,ਜਿਸਨੂੰ ਸੋਧਕੇ ਇਕ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਣਇਆ ਜਾਏ । ਜਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ _________________ *ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਸਬਦਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਚਾਰ ਬੰਦ ਆਪਨੇ ਗੁਰੂ ਬਨਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਬਨਾਏ ਸਨ। ਇਹ ਉਹ ਚਿਠੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਪਿਤਾ-ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ । ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਓਹ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ “ਨਾਨਕ’ ਦੀ ਛਾਪ ਹੈ। ਇਹ ਪਦ 'ਨਾਨਕ' ਅਤੇ ਰਹਾਉ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸਤਰਾਂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਗੱਦੀ ਪੁਰ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਉਹ 'ਨਾਨਕ' ਛਾਪ ਨਹੀਂ ਸਨ ਵਰਤ ਸਕਦੇ । - ੨੫ - Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org .<noinclude></noinclude> d7fe3g22nam2bxm3c5ak0giwd8jzt7k 250 14952 240496 45559 2026-10-14T05:01:58Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 240496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨਤਵ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਤਦ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਸ ਬਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਦੀ ਯਾਦ ਆਈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਪਾਸ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬੀੜ ਬਨਣ ਵਿਚ ਬੜੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਬਾਬੇ ਮੋਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਆਖਦੇ ਸਨ। {{center|੪. ਬਾਬੇ ਮੋਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ}} {{gap}}ਇਹ ਦੋ ਪੋਥੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ। ਇਕ ਤਾਂ ਪੰਜੀਹ ਤੀਹ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕੋਈ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ,ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਕ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ । ਦੂਜੀ ਪੋਥੀ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਅਪੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਬਾਬੇ ਮੋਹਨ ਵਾਲੇ ਘਰ ਉਤੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਭੱਲਾ ਬਾਵਾ ਏਸ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਖਿਸਕਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਏਸਦਾ ਵਿਸਾਹ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਅਕਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਏਡਾ ਤ੍ਰਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੋਥੀ ਪਠਾਣੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਰਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਏਥੇ ਭੀ ਹਾਲਾਤ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿ ਇਸ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗਈ ਹੀ ਸਮਝੋ । ਮੈਂ ਏਸਦੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਚੇਚਾ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤਕ ਜਾਕੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਿਆ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੋਥੀਆਂ ਦਾ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਡਾਢੇ ਅਫਸੋਸ ਦੀ ਗਲ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇਰੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੋਥੀਆਂ ਦੇ ‘ਦਰਸ਼ਣ’ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਦੋ ਸਵਾਲ ਕਰਕੇ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ’ ਕਰਨਾ ਖ਼ਾਲੀ ਅਰਦਾਸ ਭੇਟ ਸਾਹਮਣੇ ਰਖਕੇ ਮਥਾ ਟੇਕਣ ਤਕ ਹੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜਾਂ ਜੇ ਬਹੁਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਖੁੱਲੀ ਹੋਈ ਪੋਥੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਧ ਪਾਲ ਪੜ੍ਹਕੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਜੋ ਠੀਕ -੨੬- Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> eq01zma4gai8opvxbv2q9k8otce27sc 240497 240496 2026-10-14T05:04:09Z Ashwinder sangrur 2332 240497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨਤਵ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਤਦ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਸ ਬਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਦੀ ਯਾਦ ਆਈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਪਾਸ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬੀੜ ਬਨਣ ਵਿਚ ਬੜੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਬਾਬੇ ਮੋਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਆਖਦੇ ਸਨ। {{center|੪. ਬਾਬੇ ਮੋਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ}} {{gap}}ਇਹ ਦੋ ਪੋਥੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ। ਇਕ ਤਾਂ ਪੰਜੀਹ ਤੀਹ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕੋਈ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ,ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਕ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ । ਦੂਜੀ ਪੋਥੀ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਅਪੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਬਾਬੇ ਮੋਹਨ ਵਾਲੇ ਘਰ ਉਤੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਭੱਲਾ ਬਾਵਾ ਏਸ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਖਿਸਕਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਏਸਦਾ ਵਿਸਾਹ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਅਕਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਏਡਾ ਤ੍ਰਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੋਥੀ ਪਠਾਣੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਰਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਏਥੇ ਭੀ ਹਾਲਾਤ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿ ਇਸ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗਈ ਹੀ ਸਮਝੋ । ਮੈਂ ਏਸਦੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਚੇਚਾ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਤਕ ਜਾਕੇ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਿਆ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੋਥੀਆਂ ਦਾ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਡਾਢੇ ਅਫਸੋਸ ਦੀ ਗਲ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇਰੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੋਥੀਆਂ ਦੇ ‘ਦਰਸ਼ਣ’ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਦੋ ਸਵਾਲ ਕਰਕੇ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ’ ਕਰਨਾ ਖ਼ਾਲੀ ਅਰਦਾਸ ਭੇਟ ਸਾਹਮਣੇ ਰਖਕੇ ਮਥਾ ਟੇਕਣ ਤਕ ਹੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜਾਂ ਜੇ ਬਹੁਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਖੁੱਲੀ ਹੋਈ ਪੋਥੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਧ ਪਾਲ ਪੜ੍ਹਕੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਜੋ ਠੀਕ {{center|-੨੬-}} Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> cqcb3zkcg64wd7eysqcdoptvt774vku 250 14957 240499 45564 2026-10-14T05:11:50Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 240499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਗੁਰਮੁਖੀ ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਖ਼ਾਲੀ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੋਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ“ਪੋਥੀਆਂ’ਖੋਜੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਐਵੇਂ ਅਟਕਲ ਪਚੂ ਦਾਅਵੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਇਰਾਨਾ ਉਬਾਲ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਉਹਨਾਂ “ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬੀਰ ਤੇ ਫ਼ਰੀਦ ਆਦਿ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ । ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਸਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਹੋਰ ਬਾਣੀ ਵੀ ਸੀ। ਗੋਇਆ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੀੜ ਲਈ ਇਕ ) proto typc ਜਾਂ ਨਮੂਨਾ ਸੀ। | {{gap}}ਪਰ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੋਤੀ ਮਰਦਾਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਦੇ ਭਲੇ ਬਾਵਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਤੋਂ ਚੌਧਵੀਂ* ਪੀਹੜੀ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਦੇ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਵਧੀਕ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਸਿਆ ਜੋ: “ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਭੱਲਾ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜੋ ਰਵਾਇਤ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਮੂਜਬ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੋਥੀਆਂ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਸਹੰਸਰ ਰਾਮ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਣੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਦਰਜ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰਬਾਬੀ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਗਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕੰਠ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਾਂ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਅੱਡ ਅੱਡ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਆਦ ਲਈ ਖੁਲੇ ਪਤਰਿਆਂ ਪੁਰ ਲਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ।" ________________ {{gap}}"ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੇਹਰਵੀਂ ਪੀਹੜੀ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ,ਅਤੇ ਯਾਹਰਵੀਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਧ ਪੁਰਖ ਵੀ, ਬਾਬਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ, ਹਾਲੀ ਜੀਉਂਦੇ ਮੱਚਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ. ਬ, ਬਾਬਾ ਸ਼ਿਵ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ । {{center|-੩੭-}} Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 7nvjdjspn7vyws8a285dlzx2z0olv6g 240500 240499 2026-10-14T05:13:45Z Ashwinder sangrur 2332 240500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ਗੁਰਮੁਖੀ ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ ਖ਼ਾਲੀ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੋਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ“ਪੋਥੀਆਂ’ਖੋਜੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਐਵੇਂ ਅਟਕਲ ਪਚੂ ਦਾਅਵੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਇਰਾਨਾ ਉਬਾਲ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਉਹਨਾਂ “ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬੀਰ ਤੇ ਫ਼ਰੀਦ ਆਦਿ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ । ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਸਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਹੋਰ ਬਾਣੀ ਵੀ ਸੀ। ਗੋਇਆ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੀੜ ਲਈ ਇਕ ) proto typc ਜਾਂ ਨਮੂਨਾ ਸੀ। {{gap}}ਪਰ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੋਤੀ ਮਰਦਾਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਦੇ ਭਲੇ ਬਾਵਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਤੋਂ ਚੌਧਵੀਂ* ਪੀਹੜੀ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਦੇ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਵਧੀਕ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਸਿਆ ਜੋ: “ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਭੱਲਾ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜੋ ਰਵਾਇਤ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਮੂਜਬ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੋਥੀਆਂ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਸਹੰਸਰ ਰਾਮ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਣੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਦਰਜ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰਬਾਬੀ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਗਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕੰਠ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਾਂ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਅੱਡ ਅੱਡ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਆਦ ਲਈ ਖੁਲੇ ਪਤਰਿਆਂ ਪੁਰ ਲਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ।" ________________ {{gap}} "ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੇਹਰਵੀਂ ਪੀਹੜੀ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ,ਅਤੇ ਯਾਹਰਵੀਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਧ ਪੁਰਖ ਵੀ, ਬਾਬਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ, ਹਾਲੀ ਜੀਉਂਦੇ ਮੱਚਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ. ਬ, ਬਾਬਾ ਸ਼ਿਵ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ । {{center|-੩੭-}} Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 6w54x70ehaysgfvjphm81ohh6y5fr0f 250 14962 240504 45569 2026-10-14T05:29:22Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 240504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ * * * * ' ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ :- {{gap}}“ਦੋਵੇਂ ਪੋਥੀਆਂ ਲਗ ਪਗ ਇਕ ਜਿਡੀਆਂ ਕੋਈ ਢਾਈ ਦਾ ਸੌ ਜਾਂ ਪੋਣੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਰਕਿਆਂ* ਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ | ਪਤਰੇ ਕੋਈ ੧੦ ਇੰਚ ਲੰਮੇ ਅਤੇ ਸਤ ਇੰਚ ਚੌੜੇ, ਅਰਥਾਤ ਵਡੇ ਤਾਉ ਵਿਚੋਂ ਅਠ ਕਢੇ ਹੋਏ ( Octavo' । ਇੰਚ ਸਵਾ ਇੰਚ ਹਾਸ਼ੀਆਂ ਚੁਤਰਫੀ ਛਡਕੇ ਲਿਖਾਈ ਅਜ ਕਲ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਂਗ ਪਤਰੇ ਦੀ ਚੁੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਫ਼ੇ ਪੁਰ ਤੇਰਾਂ ਜਾਂ ਚੌਦਾਂ ਸਤਰਾਂ ਹਨ। ਅਖਰ ਪੁਰਾਣੀ · ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨ;ਚ,ਛ,ਲ,ਣ, ,ਯ,ਡ, ਅਖਰ ਅਤੇ ੬,੮,੯, ਹਿੰਦਸੇ ਤੇ ਕੁਝ ਲਗਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਕਲ ਦੀਆਂ ਹਨ,ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਔਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” {{center|ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਭੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ:}} {{gap}} ‘ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਜਿੰਨੀ ਕੁ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹੈ ਉਹ ਸਾਰੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ,ਪਰ ਓਹ ਨਿਸਚੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ। ਬਾਣੀ ਕਿਸੇ ਤਰਤੀਬ ਸਿਰ ਦਰਜ ਨਹੀਂ। ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸਲੋਕ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਸਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਬਾਬਤ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਮਨ ਰਖੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਖ਼ਾਤਰ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਬਾਬਤ ਇਤਨੀਆਂ ਗ਼ਲਤ ਬਿਆਨੀਆਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਜੇਕਰ ਦੁਧ ਦਾ ਸੜਿਆ ਮੈਂ ਛਾਹ ਨੂੰ ਫੂਕ ਫੂਕ ਪੀਵਾਂ,ਤਦ ਦੋਸੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗਾ । ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਉਪਰ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨ ਪੁਰ ਸ਼ਕ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ,ਸਿਵਾਇ ਏਹਨਾਂ ਲਫਜ਼ਾਂ ਪੁਰ ਸ਼ਕ ਕਰਨ ਦੇ ਕਿ ਸਹੰਸਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ' ਕੀਤਾ । ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਉਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਉਸ ਦਰਜੇ ਤਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ ਬਨਾਣ ਦੀ ਗ਼ਰਜ਼ ਨਾਲ ਕਹੇ ਗਏ ਜਾਪਦੇ ਹਨ,ਜਿਸਦਾ ਕਿ ਉਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ । ਡਾਢੀ ਠੀਕ ਅਤੇ ਨਿਸਚਿੰਤ ਵਾਕਫੀ ਲਈ ਇਹ _______________ *ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਲੰਬਾਈ, ਚੁੜਾਈ ਤੇ ਮੋਟਾਈ ਵਲ ਭੀ । ਇਤਨਾ ਕੁ ਹੀ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ । Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> f23hg4904auda90ftg8twbey3e0dwup 240506 240504 2026-10-14T05:32:29Z Ashwinder sangrur 2332 240506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ * * * * ' ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ :- {{gap}}“ਦੋਵੇਂ ਪੋਥੀਆਂ ਲਗ ਪਗ ਇਕ ਜਿਡੀਆਂ ਕੋਈ ਢਾਈ ਦਾ ਸੌ ਜਾਂ ਪੋਣੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਰਕਿਆਂ* ਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ | ਪਤਰੇ ਕੋਈ ੧੦ ਇੰਚ ਲੰਮੇ ਅਤੇ ਸਤ ਇੰਚ ਚੌੜੇ, ਅਰਥਾਤ ਵਡੇ ਤਾਉ ਵਿਚੋਂ ਅਠ ਕਢੇ ਹੋਏ ( Octavo' । ਇੰਚ ਸਵਾ ਇੰਚ ਹਾਸ਼ੀਆਂ ਚੁਤਰਫੀ ਛਡਕੇ ਲਿਖਾਈ ਅਜ ਕਲ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਂਗ ਪਤਰੇ ਦੀ ਚੁੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਫ਼ੇ ਪੁਰ ਤੇਰਾਂ ਜਾਂ ਚੌਦਾਂ ਸਤਰਾਂ ਹਨ। ਅਖਰ ਪੁਰਾਣੀ · ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨ;ਚ,ਛ,ਲ,ਣ, ,ਯ,ਡ, ਅਖਰ ਅਤੇ ੬,੮,੯, ਹਿੰਦਸੇ ਤੇ ਕੁਝ ਲਗਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਕਲ ਦੀਆਂ ਹਨ,ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਔਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” {{center|ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਭੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ:}} {{gap}} ‘ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਜਿੰਨੀ ਕੁ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹੈ ਉਹ ਸਾਰੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ,ਪਰ ਓਹ ਨਿਸਚੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ। ਬਾਣੀ ਕਿਸੇ ਤਰਤੀਬ ਸਿਰ ਦਰਜ ਨਹੀਂ। ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸਲੋਕ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਸਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਬਾਬਤ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਮਨ ਰਖੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਖ਼ਾਤਰ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਬਾਬਤ ਇਤਨੀਆਂ ਗ਼ਲਤ ਬਿਆਨੀਆਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਜੇਕਰ ਦੁਧ ਦਾ ਸੜਿਆ ਮੈਂ ਛਾਹ ਨੂੰ ਫੂਕ ਫੂਕ ਪੀਵਾਂ,ਤਦ ਦੋਸੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗਾ । ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਉਪਰ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨ ਪੁਰ ਸ਼ਕ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ,ਸਿਵਾਇ ਏਹਨਾਂ ਲਫਜ਼ਾਂ ਪੁਰ ਸ਼ਕ ਕਰਨ ਦੇ ਕਿ ਸਹੰਸਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ' ਕੀਤਾ । ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਉਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਉਸ ਦਰਜੇ ਤਕ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕ ਬਨਾਣ ਦੀ ਗ਼ਰਜ਼ ਨਾਲ ਕਹੇ ਗਏ ਜਾਪਦੇ ਹਨ,ਜਿਸਦਾ ਕਿ ਉਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ । ਡਾਢੀ ਠੀਕ ਅਤੇ ਨਿਸਚਿੰਤ ਵਾਕਫੀ ਲਈ ਇਹ _______________ *ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਲੰਬਾਈ, ਚੁੜਾਈ ਤੇ ਮੋਟਾਈ ਵਲ ਭੀ । ਇਤਨਾ ਕੁ ਹੀ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ । {{center|-੨੮-}} Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> l4nd5wr754est56ukl1ne70xvjosihi 250 16387 240473 191404 2026-10-14T03:39:09Z Taranpreet Goswami 2106 240473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਔਰੇਗਨ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਸ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਉਹਦੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਉਤੇ ਮੋਹਰ ਲਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਠਟੀਆਂ' ਨੂੰ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਉਹਦੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਇਹ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ: {{gap}}‘ਭਾਈ’ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ', ਸ਼੍ਰੀ ਰੂੜ ਸਿੰਘ ‘ਚੂਹੜਚੱਕ’, ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ, ‘ਪੰਡਤ’ ਜਗਤ ਰਾਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ‘ਚੀਮਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ’, ‘ਸੰਤ’ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ‘ਮਰਹਾਣਾ’ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ‘ਕਸੇਲ’। {{gap}}ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਮੁਤਾਬਕ ਵੀ ਅਸਟੋਰੀਆ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਨਫੰਸ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਖੋ ਵਖ ਕੇਂਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਾਂ ਦੀ ਇਕ ਜੈਨਰਲ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ<ref>Isemonger and Slattery, pp. 12-13.</ref>। {{gap}}ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ‘ਭਾਈ’ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਜਨਰੱਲ ਸਕੱਤੂ ਚੁਣੇ ਗਏ<ref>ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ', ੨੪ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੩੦ ਦਾ ਪਰਚਾ; San Francisco Trial, Charge to the Jury by the Judge, p. 711.</ref>; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਗਦਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਆ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ‘ਭਾਈ’ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬਰਕੁਤਲਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ<ref>San Francisco Trial, Charge to the Jury by the Judge, p. 702.</ref>। ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੫ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਨਵਰੀ ੧੯੧੬ ਤਕ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਰਹੇ<ref>1bid, p. 709.</ref>। {{Multicol-break}} {{center|{{larger|'''ਅੰਤਕਾ ਨੰ: ੨'''}}}} {{center|{{larger|'''ਮੁਕੱਦਮੇਂ'''}}}} {{gap}}ਹਿੰਦ ਅਤੇ ਬਰਮਾ (ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ ਉਤੇ ਹਿੱਸਾ ਸੀ) ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਡੇ ਵਡੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ‘ਹਿੰਦ ਦੀ ਰੱਖਯਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ' (Defence of India Act) ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੇਵਲ ਸਰਕਾਰ ਪਾਸ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਪਬਲਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਰਵਾਈ ਸੁਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਕਾਰਰਵਾਈ ਦੀ ਕੇਵਲ ਸਰਕਾਰੀ ਰੀਪੋਟ ਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵੀ ਬੁਰਾ ਸਮਝਿਆ (Isemonger and Slattery, p. 122.) {{gap}}ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਚਲਾਉਣ ਪਿਛੇ ਕੀ ਸਪਿੱਰਟ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ਕੀ ਮਹੌਲ ਸੀ, ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਹੋਈ ਇਕ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਫੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਨਾਖਤ ਦੀ ਪਰੇਡ ਵੇਲੇ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਗਵਾਹ ਸ਼ਨਾਖਤ ਨਾ ਕਰ ਸੱਕਿਆ। ਇਸ ਪੁਰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਗੜੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਨਾਖਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਬ ਹੋਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ‘ਅਸਾਂ ਪਗਾਂ ਬਦਲੀਆਂ ਹਨ, ਚੇਹਰੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇ ਲਏ। ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦਖਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ'। ਇਤਨੀ ਗਲ ਨੂੰ ਕਚਹਿਰੀ ਦੀ ਹੱਤਕ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤੀਹ ਬੈਂਤ ਲਾਏ ਗਏ<ref>Bhai Parmanand, p. 27; Isemonger and Slattery, p. 126</ref>। {{gap}}ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਦੇ ਜੱਜ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਲਸ ਵਲੋਂ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਵਾਧੂ ਮਸਾਲ ਰੇਲਾਉਣ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ<ref>First Case, Part 1, p. 16.</ref>। ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਜਾਪਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਦਿਤੇ ਵਾਕਿਆਤ ਦੀ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਮੁਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨਣੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਫੜੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁਧ ਗਵਾਹੀਆਂ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਭੇਦ ਖੁਲਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਣ। ਕੇਵਲ ‘ਭਾਈ’ਪਰਮਾ ਨੰਦ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਵਿਚ ਬਦੋ ਬਦੀ ਵਲੇਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਇਤਨੀ ਗਲ ‘ਭਾਈ' ਪਰਮਾਨੰਦ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਰਹੇ (Bh. Parmanand p. 4), ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁਧ ਮੁਕੱਦਮਾ ਵਾਪਸ ਲਏ {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੬੪੪}}</noinclude> izo21n1rbb9nqvob5as8gjs95qd0xwk 250 16392 240474 191405 2026-10-14T03:44:27Z Taranpreet Goswami 2106 240474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>ਜਾਣ ਦੀ ਸਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ(Bh. Parmanand, Introduction)। ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਚ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਪੁਲਸ ਵਲੋਂ ਤਰੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਜਾਂ ਵਧਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਵਡੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਚਲਾਏ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਰੁਧ ਅਪੀਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਰੀਕੀਆਂ ਵਿਚ ਪੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਖਾਤਰ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨੇ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਸਪਸ਼ੱਟ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਅਤੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਜ਼ਨ ਦਿਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਸਾਮਰਾਜੀ ਝੁਕਾਉ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਖਿੱਚ ਖਿਚਾਕੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕੂ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਨਿਖੇੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਤਹਾਸਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰਖਣ ਯੋਗ ਵਡੀਆਂ ਗਲਾਂ ਇਹ ਹਨ। ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ, ਇਤਹਾਸ ਲਈ ਮਿਸਾਲਾ ਅਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਾਂ ਅਧੂਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ, ਹਿੰਦ ਦੀ ਰੱਖਯਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੱਜਾਂ ਇਹ ਇਖਤਿਆਰ ਸੀ ਕਿ ਓਹ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਚਾਹੁਣ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਾ ਢਾਹੁਣ ਨਾ ਕਰਨ।ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦਸੱਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ (ਸ਼ੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ‘ਪੰਡਤ’ ਜਗਤ ਰਾਮ ਆਦਿ) ਨੇ ਖੜੱਕ ਕੇ ਬਿਆਨ ਦਿਤੇ, ਪਰ ਮੁਕਦੱਮੇਂ ਦੇ ਰੀਕਾਰਡ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਫਸੀਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। {{gap}}'''(ੳ) ਲਾਹੌਰ ਕੌਂਸਪੀਰੋਸੀ ਕੇਸ।''' ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ First Case, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਨਾਮ ਅਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ, ੨੬ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੧੫ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ੧੩ ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤਿੰਨਾਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ, ਏ. ਏ. ਇਰਵੀਨ (A. A.. Irivn), ਟੀ. ਪੀ. ਐਲਿਸ (T. P. Kilis) ਅਤੇ ਸ਼ਿਓ ਨਾਰਾਇਨ (Sheo Narain) ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏ, ਏ. ਇਰਵੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। {{gap}}ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ੮੧ ਦੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਕਈ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ੬੪ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਮਿਸਟਰ ਸੀ, ਬੇਵਨ ਪਿਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਮਿਸਟਰ ਤਾਜ਼ਦੀਨ ਕੁਰੇਸ਼ੀ ਵਕੀਲ ਸਨ, ਅਤੇ ੪੦੪ ਸਰਕਾਰੀ ਗਵਾਹ ਭੁਗਤੇ। ੬੪ ਹਾਜ਼ਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ੨੪ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ੨੭ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਤੇ ੬ ਨੂੰ *First Case, Note of special Commissioner, T. P. Ellis, regarding the Statement of Gurmukh Singh. ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੇ ਚੱਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅਠਾਰਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ (Hardinge, p. 130.) {{Multicol-break}} ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੈਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ; ਇਕ ਵਾਇਦਾ ਮੁਆਫ ਗਵਾਹ ਬਣ ਗਿਆ, ਦੋ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿਲੀ, ਵਿਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਤਕ ਪੰਨਾਂ ਨੰਬਰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿਤੇ ਗਏ। ਹਰ ਇਕ ਹੈਡਿੰਗ (ਸੁਰਖੀ) ਦੇ ਵਖਰੇ ਵਖਰੇ ਪੰਨਾਂ ਨੰਬਰ ਹਨ। (ਅ) ਫਸਟ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ Second Cate, ਜਾਂ ਦੂਸਰਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਦੂਸਰਾ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵੀ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਕਮੀਸ਼ਨਰ ਸਨ। ੨੯ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ੩੦ ਮਾਰਚ ੧੯੧੬ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ੧੦੨ ਦੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਪਰ, ਕਈ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਈ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਪਿਛੋਂ ੭੪ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ੪੫ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ। (ੲ) ਸੈਂਕੰਡ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ। ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ Third Case. ਜਾਂ ਤੀਸਰਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਤੀਸਰਾ ਮਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੁਣਵਾਈ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਟੀ. ਪੀ. ਐਲਸ, ਮੇਜਰ ਫਰਿਜ਼ਲੇ (Frizelle) ਅਤੇ ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਭੰਡਾਰੀ, ਤਿਨ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ੮ ਨਵੰਬਰ ੧੯੧੬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ੫ ਜਨਵਰੀ ੧੯੧੭ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚ ੧੭ ਦੋਸ਼ੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ‘ਭਾਈ’ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ‘ਕੈਨੇਡੀਅਨ’ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਬਦੁਲਾ ਮਨੀਲਾ ਵਾਲੇ ਸਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ੬ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਪ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਗਈ। (ਸ) ਬਨਾਰਸ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬਹੁਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰ ਬਨਾਰਸ ਸੀ। ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਉਤੇ ਬਹੁਤਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਤਫਸੀਲ ਅਤੇ ਰੋਲਟ ਰੀਪੋਟ ਵਿਚ ਦਿਤੇ ਸਮਾਚਾਰ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਹ) ਮਾਂਡਲੇ(ਬਰਮਾ) ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਮਾਂਡਲੇ (ਬਰਮਾ) ਵਿਚ ਐਸ. ਐਮ. ਰੋਬਿਨਸਨ (ਪ੍ਰਧਾਨ), ਮੌਂਗ ਕਿਨ (Maung Kin) ਅਤੇ ਐਚ. ਈ. ਐਕੌਲ (H. E. Mecoll), ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ੨੭ ਜੁਲਾਈ ੧੯੧੬ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ੭ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਤੇ ਪ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ। {{Multicol-end}}<noinclude></noinclude> 21j680ef9xzhi29jiwnspb873v1xdyb 240475 240474 2026-10-14T03:44:48Z Taranpreet Goswami 2106 240475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} ਜਾਣ ਦੀ ਸਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ(Bh. Parmanand, Introduction)। ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਚ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਪੁਲਸ ਵਲੋਂ ਤਰੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਜਾਂ ਵਧਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਵਡੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਚਲਾਏ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਰੁਧ ਅਪੀਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਰੀਕੀਆਂ ਵਿਚ ਪੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਖਾਤਰ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨੇ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਸਪਸ਼ੱਟ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਅਤੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਜ਼ਨ ਦਿਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਸਾਮਰਾਜੀ ਝੁਕਾਉ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਖਿੱਚ ਖਿਚਾਕੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕੂ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਨਿਖੇੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਤਹਾਸਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰਖਣ ਯੋਗ ਵਡੀਆਂ ਗਲਾਂ ਇਹ ਹਨ। ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ, ਇਤਹਾਸ ਲਈ ਮਿਸਾਲਾ ਅਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਾਂ ਅਧੂਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ, ਹਿੰਦ ਦੀ ਰੱਖਯਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੱਜਾਂ ਇਹ ਇਖਤਿਆਰ ਸੀ ਕਿ ਓਹ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਚਾਹੁਣ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਾ ਢਾਹੁਣ ਨਾ ਕਰਨ।ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦਸੱਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ (ਸ਼ੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ‘ਪੰਡਤ’ ਜਗਤ ਰਾਮ ਆਦਿ) ਨੇ ਖੜੱਕ ਕੇ ਬਿਆਨ ਦਿਤੇ, ਪਰ ਮੁਕਦੱਮੇਂ ਦੇ ਰੀਕਾਰਡ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਫਸੀਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। {{gap}}'''(ੳ) ਲਾਹੌਰ ਕੌਂਸਪੀਰੋਸੀ ਕੇਸ।''' ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ First Case, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਨਾਮ ਅਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ, ੨੬ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੧੫ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ੧੩ ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤਿੰਨਾਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ, ਏ. ਏ. ਇਰਵੀਨ (A. A.. Irivn), ਟੀ. ਪੀ. ਐਲਿਸ (T. P. Kilis) ਅਤੇ ਸ਼ਿਓ ਨਾਰਾਇਨ (Sheo Narain) ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏ, ਏ. ਇਰਵੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। {{gap}}ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ੮੧ ਦੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਕਈ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ੬੪ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਮਿਸਟਰ ਸੀ, ਬੇਵਨ ਪਿਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਮਿਸਟਰ ਤਾਜ਼ਦੀਨ ਕੁਰੇਸ਼ੀ ਵਕੀਲ ਸਨ, ਅਤੇ ੪੦੪ ਸਰਕਾਰੀ ਗਵਾਹ ਭੁਗਤੇ। ੬੪ ਹਾਜ਼ਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ੨੪ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ੨੭ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਤੇ ੬ ਨੂੰ *First Case, Note of special Commissioner, T. P. Ellis, regarding the Statement of Gurmukh Singh. ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੇ ਚੱਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅਠਾਰਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ (Hardinge, p. 130.) {{Multicol-break}} ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੈਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ; ਇਕ ਵਾਇਦਾ ਮੁਆਫ ਗਵਾਹ ਬਣ ਗਿਆ, ਦੋ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿਲੀ, ਵਿਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਤਕ ਪੰਨਾਂ ਨੰਬਰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿਤੇ ਗਏ। ਹਰ ਇਕ ਹੈਡਿੰਗ (ਸੁਰਖੀ) ਦੇ ਵਖਰੇ ਵਖਰੇ ਪੰਨਾਂ ਨੰਬਰ ਹਨ। (ਅ) ਫਸਟ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ Second Cate, ਜਾਂ ਦੂਸਰਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਦੂਸਰਾ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵੀ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਕਮੀਸ਼ਨਰ ਸਨ। ੨੯ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ੩੦ ਮਾਰਚ ੧੯੧੬ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ੧੦੨ ਦੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਪਰ, ਕਈ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਈ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਪਿਛੋਂ ੭੪ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ੪੫ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ। (ੲ) ਸੈਂਕੰਡ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ। ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ Third Case. ਜਾਂ ਤੀਸਰਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਤੀਸਰਾ ਮਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੁਣਵਾਈ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਟੀ. ਪੀ. ਐਲਸ, ਮੇਜਰ ਫਰਿਜ਼ਲੇ (Frizelle) ਅਤੇ ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਭੰਡਾਰੀ, ਤਿਨ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ੮ ਨਵੰਬਰ ੧੯੧੬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ੫ ਜਨਵਰੀ ੧੯੧੭ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚ ੧੭ ਦੋਸ਼ੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ‘ਭਾਈ’ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ‘ਕੈਨੇਡੀਅਨ’ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਬਦੁਲਾ ਮਨੀਲਾ ਵਾਲੇ ਸਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ੬ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਪ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਗਈ। (ਸ) ਬਨਾਰਸ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬਹੁਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰ ਬਨਾਰਸ ਸੀ। ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਉਤੇ ਬਹੁਤਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਤਫਸੀਲ ਅਤੇ ਰੋਲਟ ਰੀਪੋਟ ਵਿਚ ਦਿਤੇ ਸਮਾਚਾਰ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਹ) ਮਾਂਡਲੇ(ਬਰਮਾ) ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਮਾਂਡਲੇ (ਬਰਮਾ) ਵਿਚ ਐਸ. ਐਮ. ਰੋਬਿਨਸਨ (ਪ੍ਰਧਾਨ), ਮੌਂਗ ਕਿਨ (Maung Kin) ਅਤੇ ਐਚ. ਈ. ਐਕੌਲ (H. E. Mecoll), ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ੨੭ ਜੁਲਾਈ ੧੯੧੬ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ੭ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਤੇ ਪ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ। {{Multicol-end}}<noinclude></noinclude> 3718kp813sc45j89lzv2ah499wpjxkk 240477 240475 2026-10-14T03:49:59Z Taranpreet Goswami 2106 240477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} ਜਾਣ ਦੀ ਸਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ(Bh. Parmanand, Introduction)। ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਚ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਪੁਲਸ ਵਲੋਂ ਤਰੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਜਾਂ ਵਧਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਵਡੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਚਲਾਏ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਰੁਧ ਅਪੀਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਰੀਕੀਆਂ ਵਿਚ ਪੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਖਾਤਰ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨੇ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਸਪਸ਼ੱਟ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਅਤੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਜ਼ਨ ਦਿਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਸਾਮਰਾਜੀ ਝੁਕਾਉ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਖਿੱਚ ਖਿਚਾਕੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕੂ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਨਿਖੇੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਤਹਾਸਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰਖਣ ਯੋਗ ਵਡੀਆਂ ਗਲਾਂ ਇਹ ਹਨ। ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ, ਇਤਹਾਸ ਲਈ ਮਿਸਾਲਾ ਅਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਾਂ ਅਧੂਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ, ਹਿੰਦ ਦੀ ਰੱਖਯਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੱਜਾਂ ਇਹ ਇਖਤਿਆਰ ਸੀ ਕਿ ਓਹ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਚਾਹੁਣ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਾ ਢਾਹੁਣ ਨਾ ਕਰਨ<ref>First Case, Note of special Commissioner, T. P. Ellis, regarding the Statement of Gurmukh Singh.</ref>।ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦਸੱਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ (ਸ਼ੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ‘ਪੰਡਤ’ ਜਗਤ ਰਾਮ ਆਦਿ) ਨੇ ਖੜੱਕ ਕੇ ਬਿਆਨ ਦਿਤੇ, ਪਰ ਮੁਕਦੱਮੇਂ ਦੇ ਰੀਕਾਰਡ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਫਸੀਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। {{gap}}'''(ੳ) ਲਾਹੌਰ ਕੌਂਸਪੀਰੋਸੀ ਕੇਸ।''' ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ First Case, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਨਾਮ ਅਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ, ੨੬ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੧੫ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ੧੩ ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤਿੰਨਾਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ, ਏ. ਏ. ਇਰਵੀਨ (A. A.. Irivn), ਟੀ. ਪੀ. ਐਲਿਸ (T. P. Kilis) ਅਤੇ ਸ਼ਿਓ ਨਾਰਾਇਨ (Sheo Narain) ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏ, ਏ. ਇਰਵੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। {{gap}}ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ੮੧ ਦੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਕਈ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ੬੪ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਮਿਸਟਰ ਸੀ, ਬੇਵਨ ਪਿਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਮਿਸਟਰ ਤਾਜ਼ਦੀਨ ਕੁਰੇਸ਼ੀ ਵਕੀਲ ਸਨ, ਅਤੇ ੪੦੪ ਸਰਕਾਰੀ ਗਵਾਹ ਭੁਗਤੇ। ੬੪ ਹਾਜ਼ਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ੨੪ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ<ref>ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੇ ਚੱਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅਠਾਰਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ (Hardinge, p. 130.)</ref>, ੨੭ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਤੇ ੬ ਨੂੰ {{Multicol-break}} ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੈਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ; ਇਕ ਵਾਇਦਾ ਮੁਆਫ ਗਵਾਹ ਬਣ ਗਿਆ, ਦੋ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬ ਕੀਤੇ ਗਏ। {{gap}}ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿਲੀ, ਵਿਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਤਕ ਪੰਨਾਂ ਨੰਬਰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿਤੇ ਗਏ। ਹਰ ਇਕ ਹੈਡਿੰਗ (ਸੁਰਖੀ) ਦੇ ਵਖਰੇ ਵਖਰੇ ਪੰਨਾਂ ਨੰਬਰ ਹਨ। {{gap}}'''(ਅ) ਫਸਟ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ''' ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ Second Cate, ਜਾਂ ਦੂਸਰਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਦੂਸਰਾ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵੀ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਕਮੀਸ਼ਨਰ ਸਨ। ੨੯ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ੩੦ ਮਾਰਚ ੧੯੧੬ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ੧੦੨ ਦੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਪਰ, ਕਈ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਈ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਪਿਛੋਂ ੭੪ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ੪੫ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ। '''(ੲ) ਸੈਂਕੰਡ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ।''' ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ Third Case. ਜਾਂ ਤੀਸਰਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਤੀਸਰਾ ਮਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੁਣਵਾਈ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਟੀ. ਪੀ. ਐਲਸ, ਮੇਜਰ ਫਰਿਜ਼ਲੇ (Frizelle) ਅਤੇ ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਭੰਡਾਰੀ, ਤਿਨ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ੮ ਨਵੰਬਰ ੧੯੧੬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ੫ ਜਨਵਰੀ ੧੯੧੭ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚ ੧੭ ਦੋਸ਼ੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ‘ਭਾਈ’ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ‘ਕੈਨੇਡੀਅਨ’ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਬਦੁਲਾ ਮਨੀਲਾ ਵਾਲੇ ਸਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ੬ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਪ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਗਈ। '''(ਸ) ਬਨਾਰਸ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ।''' ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬਹੁਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰ ਬਨਾਰਸ ਸੀ। ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਉਤੇ ਬਹੁਤਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਤਫਸੀਲ ਅਤੇ ਰੋਲਟ ਰੀਪੋਟ ਵਿਚ ਦਿਤੇ ਸਮਾਚਾਰ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। '''(ਹ) ਮਾਂਡਲੇ(ਬਰਮਾ) ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ।''' ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਮਾਂਡਲੇ (ਬਰਮਾ) ਵਿਚ ਐਸ. ਐਮ. ਰੋਬਿਨਸਨ (ਪ੍ਰਧਾਨ), ਮੌਂਗ ਕਿਨ (Maung Kin) ਅਤੇ ਐਚ. ਈ. ਐਕੌਲ (H. E. Mecoll), ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ੨੭ ਜੁਲਾਈ ੧੯੧੬ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ੭ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਤੇ ਪ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ। {{Multicol-end}}<noinclude></noinclude> 4p6wq2ttbgxrm13dzca20csysaqssa2 240478 240477 2026-10-14T03:50:55Z Taranpreet Goswami 2106 240478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} ਜਾਣ ਦੀ ਸਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ(Bh. Parmanand, Introduction)। ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਚ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਪੁਲਸ ਵਲੋਂ ਤਰੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਜਾਂ ਵਧਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਵਡੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਚਲਾਏ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਰੁਧ ਅਪੀਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਰੀਕੀਆਂ ਵਿਚ ਪੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਖਾਤਰ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨੇ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਸਪਸ਼ੱਟ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਅਤੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਵਜ਼ਨ ਦਿਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਸਾਮਰਾਜੀ ਝੁਕਾਉ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਖਿੱਚ ਖਿਚਾਕੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕੂ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਨਿਖੇੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਤਹਾਸਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰਖਣ ਯੋਗ ਵਡੀਆਂ ਗਲਾਂ ਇਹ ਹਨ। ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ, ਇਤਹਾਸ ਲਈ ਮਿਸਾਲਾ ਅਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਾਂ ਅਧੂਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ, ਹਿੰਦ ਦੀ ਰੱਖਯਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੱਜਾਂ ਇਹ ਇਖਤਿਆਰ ਸੀ ਕਿ ਓਹ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਚਾਹੁਣ ਕਲਮਬੰਦ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਾ ਢਾਹੁਣ ਨਾ ਕਰਨ<ref>First Case, Note of special Commissioner, T. P. Ellis, regarding the Statement of Gurmukh Singh.</ref>।ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦਸੱਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ (ਸ਼ੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ‘ਪੰਡਤ’ ਜਗਤ ਰਾਮ ਆਦਿ) ਨੇ ਖੜੱਕ ਕੇ ਬਿਆਨ ਦਿਤੇ, ਪਰ ਮੁਕਦੱਮੇਂ ਦੇ ਰੀਕਾਰਡ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਫਸੀਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। {{gap}}'''(ੳ) ਲਾਹੌਰ ਕੌਂਸਪੀਰੋਸੀ ਕੇਸ।''' ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ First Case, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਨਾਮ ਅਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ, ੨੬ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੧੫ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ੧੩ ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤਿੰਨਾਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ, ਏ. ਏ. ਇਰਵੀਨ (A. A.. Irivn), ਟੀ. ਪੀ. ਐਲਿਸ (T. P. Kilis) ਅਤੇ ਸ਼ਿਓ ਨਾਰਾਇਨ (Sheo Narain) ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏ, ਏ. ਇਰਵੀਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। {{gap}}ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ੮੧ ਦੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਕਈ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ੬੪ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਮਿਸਟਰ ਸੀ, ਬੇਵਨ ਪਿਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਮਿਸਟਰ ਤਾਜ਼ਦੀਨ ਕੁਰੇਸ਼ੀ ਵਕੀਲ ਸਨ, ਅਤੇ ੪੦੪ ਸਰਕਾਰੀ ਗਵਾਹ ਭੁਗਤੇ। ੬੪ ਹਾਜ਼ਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ੨੪ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ<ref>ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੇ ਚੱਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅਠਾਰਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ (Hardinge, p. 130.)</ref>, ੨੭ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ, ਤੇ ੬ ਨੂੰ {{Multicol-break}} ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੈਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ; ਇਕ ਵਾਇਦਾ ਮੁਆਫ ਗਵਾਹ ਬਣ ਗਿਆ, ਦੋ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬ ਕੀਤੇ ਗਏ। {{gap}}ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼, ਨਵੀਂ ਦਿਲੀ, ਵਿਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਤਕ ਪੰਨਾਂ ਨੰਬਰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿਤੇ ਗਏ। ਹਰ ਇਕ ਹੈਡਿੰਗ (ਸੁਰਖੀ) ਦੇ ਵਖਰੇ ਵਖਰੇ ਪੰਨਾਂ ਨੰਬਰ ਹਨ। {{gap}}'''(ਅ) ਫਸਟ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ''' ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ Second Cate, ਜਾਂ ਦੂਸਰਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਦੂਸਰਾ ਮੁਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵੀ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਕਮੀਸ਼ਨਰ ਸਨ। ੨੯ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ੩੦ ਮਾਰਚ ੧੯੧੬ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ੧੦੨ ਦੋਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਪਰ, ਕਈ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਈ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਪਿਛੋਂ ੭੪ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ੪੫ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ। '''(ੲ) ਸੈਂਕੰਡ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ।''' ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ Third Case. ਜਾਂ ਤੀਸਰਾ ਕੇਸ, ਜਾਂ ਤੀਸਰਾ ਮਕੱਦਮਾ, ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੁਣਵਾਈ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਟੀ. ਪੀ. ਐਲਸ, ਮੇਜਰ ਫਰਿਜ਼ਲੇ (Frizelle) ਅਤੇ ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਭੰਡਾਰੀ, ਤਿਨ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ੮ ਨਵੰਬਰ ੧੯੧੬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ੫ ਜਨਵਰੀ ੧੯੧੭ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚ ੧੭ ਦੋਸ਼ੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ‘ਭਾਈ’ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ‘ਕੈਨੇਡੀਅਨ’ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਬਦੁਲਾ ਮਨੀਲਾ ਵਾਲੇ ਸਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ੬ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਪ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਗਈ। '''(ਸ) ਬਨਾਰਸ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ।''' ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬਹੁਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰ ਬਨਾਰਸ ਸੀ। ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਉਤੇ ਬਹੁਤਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਤਫਸੀਲ ਅਤੇ ਰੋਲਟ ਰੀਪੋਟ ਵਿਚ ਦਿਤੇ ਸਮਾਚਾਰ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। '''(ਹ) ਮਾਂਡਲੇ(ਬਰਮਾ) ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ।''' ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਮਾਂਡਲੇ (ਬਰਮਾ) ਵਿਚ ਐਸ. ਐਮ. ਰੋਬਿਨਸਨ (ਪ੍ਰਧਾਨ), ਮੌਂਗ ਕਿਨ (Maung Kin) ਅਤੇ ਐਚ. ਈ. ਐਕੌਲ (H. E. Mecoll), ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ੨੭ ਜੁਲਾਈ ੧੯੧੬ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ੭ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਤੇ ਪ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ। {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੧੬੨}}</noinclude> 45lu5v4lyryltlr5iidixzny95g5clf 252 25285 240437 221197 2026-10-13T16:35:32Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240437 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q112114273 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2to4="-" 5="ਛੋਟਾ ਟਾਈਟਲ" 6="ਇਸੇ ਕਲਮ ਤੋਂ:" 7="ਟਈਟਲ" 8="ਕੋਲੋਫੋਨ" 9="ਸਮਰਪਿਤ" 10="ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ" 11="ਤਤਕਰਾ" 12="ਆਦਰਸ਼ ਵਾਕ" 17="13" 164to167="-" 168="ਕਵਰ" 13="9" /> |Volumes={{ਪੰਨਾ:ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਣਜ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/11}} |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} h6uco094la4exbth63uehh7sb4ucxg0 2 32508 240518 239188 2026-10-14T10:47:12Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 240518 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource } |columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}} {| class='wikitable sortable' ! Wikidata item ! name ! ਲਿੰਗ ! ਤਸਵੀਰ |- | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | |- | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | |- | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | |- | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | |- | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | |- | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q138786197|Q138786197]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q15731651|Q15731651]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ|ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurmeet Karyalvi.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346384|Q87346384]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰਥ|ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q141708132|Q141708132]] | [[ਲੇਖਕ:ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਧੌਣ|ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਧੌਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q141708198|Q141708198]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਲੋਕ ਰਾਜ|ਡਾ. ਲੋਕ ਰਾਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} 6tq33wu9yjgscoq20k57rfroisk7p30 252 33695 240440 187873 2026-10-13T16:50:35Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240440 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q132514555 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="-" 3="1" 43="-" 44="ਕਵਰ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸੇ]] juwowzg3rvtq6ed9ipln3broischnlc 4 34296 240519 239189 2026-10-14T10:57:36Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 240519 wikitext text/x-wiki for the list of punjabi authors in public domain, [[d:Wikidata:WikiProject Punjab/Lists/Literature/Punjabi Authors in Public Domain|See Here]] {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource } |columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਮ,p21,P214,p18 |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! # ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਮ ! ਲਿੰਗ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/97006051 97006051] | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66477450 66477450] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41847346 41847346] | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100165533 100165533]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/100165546 100165546]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/64013451 64013451]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/100210377 100210377] | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216565 95216565] | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60351476 60351476] | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770914 46770914] | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34464414 34464414] | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/75252074 75252074] | |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49228757 49228757] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/45856298 45856298] | |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46758932 46758932] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/41843502 41843502] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/49416501 49416501] | |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/88896061 88896061] | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1468494 1468494] | |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q141708132|Q141708132]] | [[ਲੇਖਕ:ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਧੌਣ|ਗਿਆਨ ਚੰਦ ਧੌਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q15731651|Q15731651]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ|ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurmeet Karyalvi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7403162 7403162] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/60474856 60474856] | |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/46764200 46764200] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q141708198|Q141708198]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਲੋਕ ਰਾਜ|ਡਾ. ਲੋਕ ਰਾਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/94873272 94873272] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/31321911 31321911] | |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95216097 95216097] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68928644 68928644] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/56611857 56611857] | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/1351221 1351221] | |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/44305652 44305652] | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/32800916 32800916] | |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q87346384|Q87346384]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰਥ|ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16150802 16150802] | |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64805763 64805763] | |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/46770296 46770296] | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/262355054 262355054] | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/95329648 95329648] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16444837 16444837]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/305239133 305239133]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/50566653 50566653]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/53367783 53367783] | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7429542 7429542] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96998392 96998392] | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537765 29537765] | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71391324 71391324] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/37715786 37715786] | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/21277389 21277389] | |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/24608356 24608356] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/38513560 38513560] | |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/118970 118970] | |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96987389 96987389] | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/64010465 64010465] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/29537230 29537230] | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/9847974 9847974] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/96994048 96994048] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/68938788 68938788] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q138786197|Q138786197]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/7396805 7396805] | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/65348016 65348016] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/16110300 16110300]<br/>[https://viaf.org/en/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378] | |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/54328693 54328693] | |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/288593968 288593968] | |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954] | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/4925902 4925902] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/en/viaf/314845355 314845355] | |} {{Wikidata list end}} 8qi04eq7wh2mqhq66r0zihl4l423iik 250 43012 240510 105702 2026-10-14T05:37:24Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 240510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><noinclude></noinclude> g4tb9ne41loolnqz42atoirmel77n9p 240511 240510 2026-10-14T05:37:46Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 240511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><noinclude></noinclude> of8zz09qjymgcs4q4dqxfa7packkjpn 240512 240511 2026-10-14T05:39:25Z Charan Gill 36 /* ਤਸਦੀਕ */ 240512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Charan Gill" /></noinclude><noinclude></noinclude> j8zu5qwz0dxd0q2cm5cpxnqwmr8fqgz 250 43017 240507 105709 2026-10-14T05:35:24Z Taranpreet Goswami 2106 240507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Simranjeet Sidhu" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|'''ਪਾਠਕ ਨੂੰ'''}} {{gap}}ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਲਿਖੋ ਤੇ ਦਸੋ , ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਖਿਆਲ ਹੈ , ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ, ਡੀਜ਼ਾਈਨ ਤੇ ਛਪਾਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਲਗੀ ਹੈ , ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੋਵਾਂਗੇ । ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਗੋਂ ਜਾ ਕੇ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸੁਆਗਤ ਕਰਾਂਗੇ । ਸਾਡਾ ਪਤਾ ਹੈ : ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ੨੧, ਜ਼ੁਬੋਵਸਕੀ ਬੂਲੇਵਾਰਦ, ਮਾਸਕੋ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ<noinclude></noinclude> hcsi8qx5e1t1y2kjfctcv1vg31e68sq 240508 240507 2026-10-14T05:36:04Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 240508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|'''ਪਾਠਕ ਨੂੰ'''}} {{gap}}ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਲਿਖੋ ਤੇ ਦਸੋ , ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਖਿਆਲ ਹੈ , ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ, ਡੀਜ਼ਾਈਨ ਤੇ ਛਪਾਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਲਗੀ ਹੈ , ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੋਵਾਂਗੇ । ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਗੋਂ ਜਾ ਕੇ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸੁਆਗਤ ਕਰਾਂਗੇ । ਸਾਡਾ ਪਤਾ ਹੈ: {{Block center|<poem>ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ੨੧, ਜ਼ੁਬੋਵਸਕੀ ਬੂਲੇਵਾਰਦ, ਮਾਸਕੋ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ</poem>}}<noinclude></noinclude> 6756ixoylzerb6zu3iuvimdhkwe364g 240509 240508 2026-10-14T05:36:32Z Taranpreet Goswami 2106 240509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|'''ਪਾਠਕ ਨੂੰ'''}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਲਿਖੋ ਤੇ ਦਸੋ , ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਖਿਆਲ ਹੈ , ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ, ਡੀਜ਼ਾਈਨ ਤੇ ਛਪਾਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਲਗੀ ਹੈ , ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੋਵਾਂਗੇ । ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਗੋਂ ਜਾ ਕੇ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸੁਆਗਤ ਕਰਾਂਗੇ । ਸਾਡਾ ਪਤਾ ਹੈ: </poem>}} {{Block center|<poem>ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ੨੧, ਜ਼ੁਬੋਵਸਕੀ ਬੂਲੇਵਾਰਦ, ਮਾਸਕੋ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ</poem>}}<noinclude></noinclude> 8p6lshfc5pv9yyd6x10zr0ysvp1uukb 240513 240509 2026-10-14T05:39:59Z Charan Gill 36 /* ਤਸਦੀਕ */ 240513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Charan Gill" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|'''ਪਾਠਕ ਨੂੰ'''}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਲਿਖੋ ਤੇ ਦਸੋ , ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਖਿਆਲ ਹੈ , ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ, ਡੀਜ਼ਾਈਨ ਤੇ ਛਪਾਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਲਗੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੋਵਾਂਗੇ । ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਗੋਂ ਜਾ ਕੇ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸੁਆਗਤ ਕਰਾਂਗੇ । ਸਾਡਾ ਪਤਾ ਹੈ: </poem>}} {{Block center|<poem>ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ੨੧, ਜ਼ੁਬੋਵਸਕੀ ਬੂਲੇਵਾਰਦ, ਮਾਸਕੋ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ</poem>}}<noinclude></noinclude> s3k1yrcqxyr607fm7dodv2xmhh7xe63 252 45003 240439 139877 2026-10-13T16:44:34Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240439 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q132131202 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਏਸੇ ਕਲਮ ਤੋਂ..." 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਸਮਰਪਣ" 6="-" 7to8="ਫਿਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ" 9="ਤਰਤੀਬ" 10="-" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਰੇਤ ਦੇ ਘਰ – ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ.pdf/9}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} p71e2sgzqlt2t1mj0ixqmt1c5bjgfdv 252 48867 240438 220736 2026-10-13T16:38:44Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240438 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q132062505 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਟਾਈਟਲ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਸਮਰਪਣ" 4="ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ" 5="ਤਤਕਰਾ" 6="7" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਆ ਕਾਂ.pdf/5}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 8bjrfn4ubsois87a30kjrdgbqj5trme 252 56668 240469 223095 2026-10-14T03:17:52Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240469 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141728617 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=3 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to2="-" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="2" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 383t6an3n9x0ig00n31hb31ikr0ofna 252 57904 240470 218778 2026-10-14T03:19:30Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240470 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q135917235 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=jpg |Image=1 |Progress=C |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆ]] 254abbkpjh2jmac9dvdjox7mcapdom6 240471 240470 2026-10-14T03:22:18Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240471 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=jpg |Image=1 |Progress=C |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆ]] 5difscqbcg0drbo20wiiqj36vu0m0qx 250 59151 240442 164744 2026-10-13T17:01:52Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 240442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" /></noinclude>________________ ( ੯੧ ) > ਗਹਿਯੋ ਹਸਿਕੈ ॥ ੧੭ ॥ ਰਣੁਕੰਜਰ ਪੁੰਜ ਗਿਰਾਇ ਦੀਏ ॥ ਇਕ ਖੰਡ ਅਖੰਡ ਦੁਖੰਡ ਕੀਏ ॥ ਸਿਰ ਏਕ ਨਿਚੋਟ ਨਿਫੋਟ ਬਹੀ ॥ ਤਰਵਾਤਰ ਹੁਐ ਤਰਵਾਰ ਰਹੀ ॥੧੮॥ ਤਨ ਝੰਝਰ ਹ੍ਵੈ ਰਣ ਭੰਮ ਗਿਰੈ॥ ॥ ਇਕ ਭਾਜ ਚਲੇ ਫਿਰ ਕੈ ਨ ਫਿਰੇ ॥ ਇਕ ਹਾਥ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਆਨ ਬਹੇ ॥ ਲਰਕੈ ਮਰਕੈ ਗਿਰ ਖੇਤ ਰਹੇ ॥੧੯॥ ਨਰਾਜਛੰਦ ॥ ਤਹਾਂ ਸੁਦੈਤ ਰਾਜਯੰ॥ ਸਜੇ ਸੁਸਰਬ ਸਾਜਯੰ ॥ ਤੁਰੰਗ ਆਪ ਥਾਹੀਯੰ ਬਧੰ ਸੁਮਾਤ ਚਾਹੀਯੰ ॥੨੦॥ ਤਬੈ ਦ੍ਰੁਗਾ ਬਕਾਰਕੈ ॥ ਕਮਾਣ ਬਾਣ ਧਾਰਿਕੈ ॥ ਸੁਗਾਵਚਾ ਸਰੰਕੀਯੋ । ਉਤਾਰੋ ਹਸਤ ਤੇਦੀਯੋ ॥੨੧॥ ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ ॥ ਤਬੈ ਬੀਰ ਕੋਪੰ ਬ੍ਰਿੜਾਲਾਛਨਾਮੰ॥ ਸਜੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਦੇਹੰ ਚਲੋ ਜੁੱਧ ਧਾਮੰ । ਸਿਰ ਸਿੰਘ ਕੇ ਆਨ ਘਾਯੰਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥ ਬਲੀ ਸਿੰਘ ਸੋਹਾਥ ਸੋਂਮਾਰਿ ਡਾਰੰ ॥੨੨॥ ਬਿੜਾਲਾਛ ਮਾਰੇ ਸੁਪਿੰਗਾ ਛਧਾਏ ॥ ਦ੍ਰੁਗਾ ਸਾਮੁਹੇ ਬੋਲ ਬਾਂਕੇ ਸੁਨਾਏ ॥ ਕਰੀ ਅਬਰ ਜਿਯੋਂ ਗਰਜ ਕੈ ਬਾਣ ਬਰਖੰ ॥ ਮਹਾਂ ਸੂਰਬੀਰੰ ਭਰੇ ਜੱਧ ਹਰਖੰ ॥੨੩ ॥ ਤਬੈ ਦੇਵੀਯੰ ਪਾਣ ਬਾਣੰ ਸੰਭਾਰੰ ॥ਹਨਿਯੋਂ ਦੁਸਟ ਕੇ ਘਾਇ ਸੀਸੰ ਮਝਾਰੰ ॥ ਗਿਰਿਯੋ ਝੂੰਮ ਭੂਮੰ ਗਏ ਪ੍ਰਾਣ ਛੁਦ੍ਰੰ। ਮਨੋ ਮੇਰ ਕੋ ਸਾਤਵੋਂ ਸ੍ਰਿੰਗ ਟੁੱਟੇ ॥੧੪॥ ਗਿਰੇ ਬੀਰ ਪਿਗਾਛ ਦੇਵੀ ਸੰਘਾਰੇ ॥ ਚਲੇ ਅਉਰ ਬੀਰੰਹ ਥਿਯਾਰੰ ਉਘਾਰੇ ॥ ਤਬੈ ਰੋਸ ਦੇਵੀਯੰ ਸਰੋਂਘੰ ਚਲਾਏ ॥ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਾਣ ਕੇ ਜੁੱਧ ਮੱਧੰ ਗਿਰਾਏ ॥੨੫॥ ਚੌਪਈ ॥ ਜੇ ਜੇ ਸੱਤ ਸਾਮੁਹੇ ਆਏ ॥ ਸਬੈ ਦਵਤਾ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਏ ॥ ਸੈਨਾ ਸਕਲ ਜਬੈ ਹਨਿ ਡਾਰੀ ॥ ਆ ਸੁਰੇਸ ਕੋਪਾ ਹੰਕਾਰੀ ॥ ੨੬। ਆਪੂ ਜੁੱਧ ਤਬ ਕੀਆ ਭਵਾਨੀ॥ ਚੁਨ ਚੁਨ ਹਤੇ ਪਖਰੀਆ ਬਾਨੀ॥ ਕ੍ਰੋਧ ਜੁਆਲ ਮਸਤਕ ਤੇ ਬਿਗਸੀ ॥ ਤਾਂ ਤੇ ਆਪ ਕਾਲਕਾ ਨਿਕਸੀ ॥ ੨੭॥ ਮਧੁਭਾਰਛੰਦ ॥ ਮੁਖ ਬਮਤ ਜੁਆਲ ॥ ਨਿਕਸੀ ਕਪਾਲ॥ ਮਾਰੇ ਗਜੇਸ । ਛੁਟੇ ਹੈ ਏਸ ॥੨੮॥ ਛੁਟੰਤ ਬਾਣ ॥ ਝਮਕ ਕ੍ਰਿਪਾਣ 11 ਸਾਰੰਪ੍ਰਹਾਰ। ਖੇਲਤ ਧਮਾਰ ॥੧੯॥ਬਾਹੈ ਨਿਸੰਗ ॥ ਉਠੈ ਝੜੰਗ । ਤੁਪਕ ਤੜਾਕ ॥ ਉਠਤ ਕੜਾਕ ॥੩੭ ॥ ਬਬੰਕ ਤਮਾਇ। ਭਭਕੰਤ ਘਾਇ॥ ਜੁੱਝੇ ਜੁਆਣ ॥ ਨੱਚੇ ਕਿਕਾਣ॥੩੧ ॥ਰੂਆਲ ਛੰਦ। ਧਾਇਯੋਂ ਅਸਰੇ ਦ੍ਰਤਹ ਨਿਜ ਕੋਪ ਓਪ ਬਢਾਇ॥ਸੰਗਲੈ ਚਤੁਰੰਗ ਸੈਨਾ ਸੁਧ ਸਸਤ੍ਰਨ ਚਾਇ । ਦੇਵਿ ਸਸਤ੍ਰ ਲਗੈ ਗਿਰੇ ਰਣ ਰੁੱਝ ਜੁੱਝਿ ਜੁਆਣ ॥ ਪੀਲ ਗਾਜ ਫਿਰੇ ਕਹੂੰ ਰਣ ਸੁਛ ਛੁਛਿ ਕਿਕਾਣ ॥੩੨॥ ਚੀਰ ਚਾਮਰ ਪੂੰਜ ਕੁੰਜਰ ਬਜਰਾਜ ਅਨੇਕ ॥ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਸੁਭੇ ਕਹੂੰ ਸਰਦਾਰ ਸੁਆਰ ਅਰੇਕ ॥ ਤੇਗ ਤੀਰ ਤੁਫੰਗ ਤਬਰ ਕੁਹੁੱਕ ਬਾਣ ਅਨੰਤ ॥ ਬੇਧਿਬੇਧਿ ਗਿਰੇ ਬਰੱਛਿਨ ਸੂਰ ਸੋਭ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> auyrd5whhwk4uzb59bwmoa6fiomma0l 250 67778 240449 240209 2026-10-14T00:25:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਕਤ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲ ਤਕਦਾ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਟੱਕ ਨਾਲ ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਤਖ ਹੀ ਘਬਰਾ ਰਹੀ ਸੀ। “ਹੂੰ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਵਡਾ ਅਫ਼ਸਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਟਿਕਾ ਦਿਤੈ, " ਕੋਲ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਦਾ ਸੁਭਾ ਸੀ, ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਡੀਕਿਆ, ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਕੱਸਾਕਾਂ ਵਲ ਉਚੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਕੁੜੀ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੁ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਡ, ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।</br> {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਏ, ਦੋ ਘਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ, 'ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਜ਼ਨਾਨੀ ਨੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲੋਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, “ ਪਰ ਹੁਣ ਫ਼ੋਮੂਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਇਕ ਵਡਾ ਅਫ਼ਸਰ ਟਿਕਾ ਦਿਤਾ ਨੇ, ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਇਕ ਪੂਰੀ ਨੁੱਕਰ ਉਹਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤੂੜੀ ਪਈ ਏ, ਤੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਥਾਂ ਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗਲ ਅਗੇ ਕਿਸੇ ਸੁਣੀ ਏਂ, ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹਿਆਂ ਛਡ ਦੇਣਾ?</br> {{gap}}“ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਐ, ਤੇਰੇਕ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਪੁਲ ਬਣਾਣਗੇ, ' ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬੋਲੀ।</br> {{gap}}"ਤੇ ਮੈਂ ਸੁਣਿਐ, ਉਹ ਟੋਇਆ ਪੁੱਟਣਗੇ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚ ਪਾ ਦੇਣਗੇ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸਤੇਨਕਾ ਕੋਲ ਆਉਂਦਿਆਂ ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਤੇ ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਖ਼ਬਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਹਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਕੋਈ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਯਰਗੂਸ਼ੋਵ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ, ਜਿਹੜੀ ਅਗਲੀ ਸੀ, ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਜ਼ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਣ ਲਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}"ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ? ਅਗਲੀ ਉਹ ਏ," ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੇਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੇਰੀ ਬੁਢੜੀ ਬਹੁਤੀ ਮਿਠੜੀ ਏ," ਘੁਲ ਰਹੀ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦਿਆਂ ਕੱਸਾਕ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਬੋਲਿਆ।</br> {{gap}}"ਮੇਰਾ ਸਾਹ ਘੋਪ ਦੇਵੇਂਗਾ, " ਉਹਨੇ ਦੁਹਾਈ ਪਾਈ, ਹੱਸੀ।</br> {{gap}}ਗਲੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਉਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਚਾਪ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਨੂੰ ਟੁਕ ਦਿਤਾ। ਆਪਣੇ ਚੋਗੇ ਪਾਈ, ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਰਖੀ, ਤਿੰਨ ਫ਼ੌਜੀ ਬਾਰੂਦ ਵਾਲੇ ਗੱਡੇ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਬਦਲਵਾਣ ਲਈ ਪੈਰ ਮੇਲ ਮਾਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।</br> {{gap}}ਦਫ਼ੇਦਾਰ, ਰਿਸਾਲੇ ਦੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਪਾਹੀ, ਨੇ ਕਿੱਸਾਕਾਂ ਵਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਓਧਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਇਸ {{nop}}<noinclude>{{left|੭੪}}</noinclude> 8ch5rpng0vrkedyaxey05ubumyzlu0s 240450 240449 2026-10-14T00:25:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 240450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਕਤ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲ ਤਕਦਾ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਟੱਕ ਨਾਲ ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਤਖ ਹੀ ਘਬਰਾ ਰਹੀ ਸੀ। “ਹੂੰ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਵਡਾ ਅਫ਼ਸਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਟਿਕਾ ਦਿਤੈ, " ਕੋਲ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਦਾ ਸੁਭਾ ਸੀ, ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਡੀਕਿਆ, ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੱਖਾਂ ਕੱਸਾਕਾਂ ਵਲ ਉਚੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਕੁੜੀ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੁ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਡ, ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।</br> {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਏ, ਦੋ ਘਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ, 'ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਜ਼ਨਾਨੀ ਨੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲੋਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, “ ਪਰ ਹੁਣ ਫ਼ੋਮੂਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਇਕ ਵਡਾ ਅਫ਼ਸਰ ਟਿਕਾ ਦਿਤਾ ਨੇ, ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਇਕ ਪੂਰੀ ਨੁੱਕਰ ਉਹਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤੂੜੀ ਪਈ ਏ, ਤੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਥਾਂ ਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗਲ ਅਗੇ ਕਿਸੇ ਸੁਣੀ ਏਂ, ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ 'ਚ ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹਿਆਂ ਛਡ ਦੇਣਾ?</br> {{gap}}“ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਿਐ, ਤੇਰੇਕ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਪੁਲ ਬਣਾਣਗੇ, ' ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬੋਲੀ।</br> {{gap}}"ਤੇ ਮੈਂ ਸੁਣਿਐ, ਉਹ ਟੋਇਆ ਪੁੱਟਣਗੇ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚ ਪਾ ਦੇਣਗੇ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸਤੇਨਕਾ ਕੋਲ ਆਉਂਦਿਆਂ ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਤੇ ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਖ਼ਬਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਹਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਕੋਈ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਯਰਗੂਸ਼ੋਵ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ, ਜਿਹੜੀ ਅਗਲੀ ਸੀ, ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਜ਼ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਣ ਲਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}"ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ? ਅਗਲੀ ਉਹ ਏ," ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੇਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੇਰੀ ਬੁਢੜੀ ਬਹੁਤੀ ਮਿਠੜੀ ਏ," ਘੁਲ ਰਹੀ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦਿਆਂ ਕੱਸਾਕ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਬੋਲਿਆ।</br> {{gap}}"ਮੇਰਾ ਸਾਹ ਘੋਪ ਦੇਵੇਂਗਾ, " ਉਹਨੇ ਦੁਹਾਈ ਪਾਈ, ਹੱਸੀ।</br> {{gap}}ਗਲੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਉਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਚਾਪ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਨੂੰ ਟੁਕ ਦਿਤਾ। ਆਪਣੇ ਚੋਗੇ ਪਾਈ, ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਰਖੀ, ਤਿੰਨ ਫ਼ੌਜੀ ਬਾਰੂਦ ਵਾਲੇ ਗੱਡੇ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਬਦਲਵਾਣ ਲਈ ਪੈਰ ਮੇਲ ਮਾਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।</br> {{gap}}ਦਫ਼ੇਦਾਰ, ਰਿਸਾਲੇ ਦੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਪਾਹੀ, ਨੇ ਕਿੱਸਾਕਾਂ ਵਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਓਧਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਇਸ {{nop}}<noinclude>{{left|੭੪}}</noinclude> j2dqeyadhx1ewnloa1ed1j44mugd53c 250 67780 240451 240035 2026-10-14T00:30:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਲਗੀ, ਕਹਿ ਰਹੀ ਆਂ ਤੈਨੂੰ," ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਉਲਰਦੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਬੋਲ ਪਈ।</br> {{gap}}"ਨਹੀਂ ਸਚੀ ... ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਦਸਣਾ ਸੀ, ” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। "ਸਚੀ! ਜ਼ਰੂਰ ਆਈਂ।"</br> {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਸਿਰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਇੰਜ ਉਹਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}"ਮਾਰਯਾਨਕਾ! ਮਾਰਯਾਨਕਾ! ਅੰਮੀ ਬੁਲਾ ਰਹੀ ਆ! ਰੋਟੀ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋ ਗਿਐ!" ਟੋਲੀ ਵਲ ਭੱਜੇ ਆਉਂਦਿਆਂ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਕੂਕਿਆ।</br> {{gap}}“ਆ ਆ ਰਹੀ ਆਂ ਮੈਂ," ਕੁੜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਜਾ, ਬੀਬਾ, ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ — ਮੈਂ ਆਈ ਇਕ ਮਿੰਟ 'ਚ।"</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਚੁਕੀ।</br> {{gap}}"ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ, ਮੈਂ ਵੀ ਘਰ ਈ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਇਹ ਈ ਰਹੇਗਾ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ; ਉਹਨੇ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ ਲੱਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾ ਨੱਪੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਮਕਾਨ ਦੀ ਨੁੱਕਰ ਦੁਆਲੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਏਨੇ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਉਤੇ ਰਾਤ ਛਾ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਹਨੇਰੇ ਅਸਮਾਨ ਉਤੇ ਚਮਕੀਲੇ ਤਾਰੇ ਖਿੰਡੇ ਪਏ ਸਨ। ਗਲੀਆਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਸੁਖਣੇ ਸਨ। ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਥੜੇ ਉਤੇ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਕੋਲ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਣੀ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਟੁਰਦਾ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਬਿੱਲੀ ਵਾਂਗ ਸੁੰਗੜ ਗਿਆ, ਤੇ ਫੇਰ, ਖੰਜਰ ਨੂੰ ਹਿਲਣੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਹਥ ਰਖ, ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਪੋਲਾ-ਪੋਲਾ ਨੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ; ਉਹ ਘਰ ਵਲ ਨਾ, ਸਗੋਂ ਕੋਰਨਟ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਲ ਭਜਿਆ। ਦੋ ਸੜਕਾਂ ਲੰਘ ਉਹ ਇਕ ਗਲੀ ਵਿਚ ਮੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਦਾ ਘੇਰਾ ਚੁਕ ਉਹ ਵਾੜ੍ਹ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਭੁੰਝੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। “ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਰਨਟ ਦੀ ਧੀ ਏ! ਦੀ ਏ!" ਉਹਨੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। “ ਚਿੜੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਫੜਕਣ ਦੇਗੀ - ਸ਼ੈਤਾਨ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੀ! ਪਰ ਜ਼ਰਾ ਦਮ ਲੈ।</br> {{gap}}ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਕਿਸੇ ਜ਼ਨਾਨੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਪ ਨੇ ਉਹਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿਚ ਲਿਆ। ਉਹ ਕੰਨ ਲਾ ਸੁਣਨ ਲਗ, ਤੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਹਸਿਆ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਈ, ਵਾੜ੍ਹ ਦੇ ਜੰਗਲੇ ਉਤੇ ਛਮਕ ਮਾਰਦੀ, ਤੇਜ਼, ਬਾਕਾਇਦਾ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਭਰਦੀ ਉਹਦੇ ਵਲ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਉਠ ਖਲੋਤਾ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤ੍ਰ੍ਬੱਕ ਕੇ ਖਲੋ ਗਈ।</br> {{gap}}"ਓਏ, ਚੰਦਰਿਆ! ਕਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਤਰਾਹ ਕਢ ਦਿਤਾ ਈ! ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੈ ਗਿਆ।" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ ਤੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਹੱਸੀ।</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਇਕ ਬਾਂਹ ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਾ ਲਈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਹਥ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਉਚਾ ਕੀਤਾ। “ ਤੋਬਾ, ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ!" ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਬੀ ਤੇ ਭਰੜਾ ਗਈ।<noinclude>{{left|੭੬}}</noinclude> nt8ja8ce891ko8suetgj5j2f6nbnwpq 250 67781 240452 240036 2026-10-14T00:33:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਕਹਿ ਕੀ ਰਿਹੈਂ ਤੂੰ, ਰਾਤ ਵੇਲੇ!" ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਅੰਮੀ ਮੈਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਏ, ਤੇ ਤੂੰ ਜਾ ਆਪਣੀ ਮਾਸ਼ੂਕਾ ਕੋਲ!" ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹਦੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਂਦਿਆਂ ਉਹ ਕੁਝ ਕਦਮ ਭੱਜੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਵਾੜ੍ਹ ਵਾਲੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਉਹ ਖਲੋ ਗਈ ਤੇ ਕੱਸਾਕ ਵਲ ਵੇਖਣ ਲਗੀ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਚਿਰ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਅਟਕ ਗਈ।</br> {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਤੂੰ ਕਹਿਣਾ ਕੀ ਚਾਹੁਣੈਂਂ, ਰਾਤ-ਪੰਛੀਆ?" ਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਈ।</br> {{gap}}"ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਹੱਸ ਨਾ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ! ਸਹੁੰ ਈਂ! ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਾਸ਼ੂਕਾ ਏ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੀ ਏ। ਉਹ ਪਵੇ ਢੱਠੇ ਖੂਹ 'ਚ! ਤੇ ਇਕ ਬੋਲ ਮੂੰਹੋਂ ਕਢ ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਾਂਗਾ — ਜੁ ਚਾਹੇਂਗੀ, ਕਰਾਂਗਾ। ਸੁਣ ਇਹ!" ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਬੋਝੇ ਦੇ ਪੈਸੇ ਖੜਕਾਏ। "ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਦੂਜੇ ਮੌਜਾਂ ਲੁਟਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਮੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਪਿਆਰੀਏ!"</br> {{gap}}ਕੁੜੀ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਹਿਲਾ ਛਮਕ ਦੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਟੋਟੇ ਕਰਦੀ, ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਦੰਦ ਤੇ ਮੁੱਠਾਂ ਪੀਚ ਲਈਆਂ। “ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਉਡੀਕਾਂ ਕਾਹਦੇ ਲਈ! ਕਿਉਂ, ਔਰਤੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁ ਚਾਹੇਂ ਕਰ ਲੈ," ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਘੂਰੀ ਵਟਦਿਆਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹਥ ਫੜਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਚਾਣਚਕ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਵਿਖਾਵੇ ਨਾ ਕਰ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ, ਮੇਰੀ ਗਲ ਸੁਣ ਤੂੰ, "ਆਪਣੇ ਹਥ ਨਾ ਖਿਚਦਿਆਂ, ਸਗੋਂ ਕੱਸਾਕ ਨੂੰ ਇਕ ਹਥ ਪਰ੍ਹਾਂ ਰਖਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਠੀਕ ਏ ਕਿ ਮੈਂ ਕੁੜੀ ਆਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗਲ ਸੁਣ! ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਗਲ ਦਸਦੀ ਆਂ। ਮੇਰੇ ਹਥ ਛਡ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਈ ਦਸ ਦਿਆਂਗੀ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲਾਂਗੀ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਅਵਾ-ਤਵਾ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਰਖ," ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਭੁਆਏ ਬਿਨਾਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲੇਂਗੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ? ਵਿਆਹ ਸਾਡੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਪਿਆਰੀਏ, ' ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਮੱਥਾ-ਵੱਟੇ ਤੇ ਗੁੱਸਾ-ਖਾਧੇ ਨੇ ਫੇਰ ਨਰਮ, ਤਾਬੇਦਾਰ, ਪਿਆਰ-ਭਿੱਜਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਂਦਿਆਂ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਮੇਲੀਆਂ। ਮਾਰਯਾਨਕ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਚੰਬੜ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਘੁਟ ਕੇ ਚੁੰਮਿਆ। “ਚੰਨਾ!” ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਘੁਟਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਹੌਲੀ {{nop}}<noinclude>{{right|੭੭}}</noinclude> 5j22mkbp58y6gz1kckiifb2t9dojutl 250 67782 240453 240037 2026-10-14T00:36:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਿਹੇ ਆਖਿਆ। ਫੇਰ, ਚਾਣਚਕ ਹੀ, ਆਪਣ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਤਰੁੰਡਦੀ, ਉਹ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਭਜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਫਾਟਕ ਅੰਦਰ ਵੜ੍ਹ ਗਈ।</br> {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਮਿੰਟ ਹੋਰ ਠਹਿਰ ਜਾਏ ਤੇ ਸੁਣੇ ਉਹਨੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਠਹਿਰੀ ਨਾ।</br> {{gap}}"ਚਲਾ ਜਾ,” ਉਹ ਕੂਕੀ। “ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵੇਖ ਲਵੇਗਾ! ਸਾਡਾ ਉਹ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਸ਼ੈਤਾਨ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ ਹਾਤੇ 'ਚ ਜ਼ਰੂਰ ਤੁਰ-ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।</br> {{gap}}"ਕੋਰਨਟ ਦੀ ਧੀ," ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। “ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਏਗੀ। ਵਿਆਹ ਠੀਕ ਏ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ! "</br> {{gap}}ਉਹਨੂੰ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਯਾਮਕਾ ਕੋਲ ਲਭਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪ੍ਰੀ-ਪਿਆ, ਉਹ ਦੂਨਾਇਕਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ, ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਗਲ ਦੇ ਕਿ ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸੱਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ, ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।</br> {{center|'''ਕਾਂਡ ਚੌਧਵਾਂ'''}} {{gap}}ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਚ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਫਾਟਕ ਅੰਦਰ ਵੜੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਟੁਰ-ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ “ਸ਼ੈਤਾਨ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ” ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸਾਰੀ ਸ਼ਾਮ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਦੀ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਇਕ ਮੇਜ਼, ਸਮਾਵਰ, ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਜਗੀ ਹੋਈ ਮੋਮਬੱਤੀ ਬਾਹਰ ਮੰਗਾ ਲਈ ਸੀ, ਤੇ ਚਾਹ ਦਾ ਗਲਾਸ ਤੇ ਸਿਗਾਰ ਪੀਂਦਿਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੁ ਬੁੱਢਾ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਉਤੇ ਬੈਠਾ ਸੁਣਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਹਵਾ ਵਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ, ਮੋਮ ਬੱਤੀ ਬੁਝੂੰ -ਬੁਝੂੰ ਕਰ ਰਹੀ ਤੇ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ; ਕਦੀ ਉਹ ਡਿਉੜੀ ਦੀ ਬੱਲੀ ਉਤੇ ਲੋ ਕਰ ਦੇਂਦੀ, ਕਦੀ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਕਰਾਕਰੀ ਉਤੇ ਤੇ ਕਦੀ ਬੁੱਢੇ ਦੇ ਮੁੰਨੇ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਸਿਰ ਉਤੇ। ਭੰਬਟ ਲਾਟ ਦੁਆਲੇ ਗੇੜੇ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਤੋਂ ਧੂੜ ਝੜਦੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਤੇ ਗਲਾਸਾਂ ਵਿਚ ਫੜਫੜਾਂਦੇ, ਕਦੀ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਲਾਟ ਵਿਚ ਜਾ ਉਡਦੇ, ਕਦੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰੀ ਵਿਥ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਓਲੇਨਿਨ ਤੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਨੇ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਬੋਤਲਾਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਸਨ। ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਹਰ ਵਾਰੀ ਗਲਾਸ ਭਰਦਾ, ਇਕ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦੇਂਦਾ, ਉਹਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਂਦਾ ਤੇ ਅਣਥਕ ਹੋ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕੱਸਾਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਆਪਣੇ ਪਿਓ, ‘ਚੌੜੇ, ਦੀਆਂ, ਜਿਹੜਾ ਇਕਲਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਚੁਕ ਲਿਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਹਦਾ ਭਾਰ ਤਿੰਨ ਹੰਡਰਡਵੇਟ {{nop}}<noinclude>{{left|੭੮}}</noinclude> sjgbbulxdm49e81436al1ftttzcphif 250 67783 240454 240038 2026-10-14T00:37:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੀ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਇਕੋ ਬੈਠਕ ਵਿਚ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਲਟੀਆਂ ਪੀ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਗਿਰਚੀਕ ਦੇ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਰਲ, ਉਹ ਚੋਰੀ ਛੁਪੇ, ਪਲੇਗ ਦੇ ਦਿਨੀਂ, ਤੇਰੋਕ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਮਦੇ ਦੇ ਚੋਗੇ ਲਿਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਉਹਨੇ ਦੋ ਹਿਰਨ ਮਾਰੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸ਼ੂਕਾ ਬਾਰੇ ਦਸਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਦੌੜ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਚੌਕੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਇਹ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਏਡੀ ਖੁਸ਼-ਬਿਆਨੀ ਤੇ ਖੁਸ਼-ਰੰਗੀ ਨਾਲ ਦਸਿਆ ਕਿ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲਗਾ, ਵਕਤ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।</br> {{gap}}"ਹੂੰ, ਦੋਸਤਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਕਿਆ : ਓਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵਿਖਾਂਦਾ, ਕੀ ਹੁੰਦੈ। ਅਜ ‘ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਬੂਥੀ ਚੱਟਦੈ,' ਪਰ ਓਦੋਂ ਯੋਰੋਸ਼ਕੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰੈਜਮੇਂਟ 'ਚ ਸੋਭਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਹਣਾ ਘੋੜਾ ਕਿਦ੍ਹਾ ਸੀ ? ‘ਗੁਰਦੇ ’<ref>ਗੁਰਦਾ : -- ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਖੰਜਰ, ਜਿਹੜੇ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਰਕਾ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ - ਸੰ :</ref> ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਕਿਦ੍ਹੇ ਕੋਲ ਸੀ ? ਕਿਸ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਤੇ ਮੌਜ ਉਡਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ? ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪਹਾੜਾਂ 'ਚ ਕਿੰਨੂ, ਘਲਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ? ਜਵਾਬ ਸਦਾਈ, ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ! ਕੁੜੀਆਂ ਕਿਹਨੂੰ ਚਾਂਹਦੀਆਂ ਸਨ? ਇਹਦਾ ਜਵਾਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਮੈਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਦਾ '''ਜੀਗੀਤ''' ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ ਪਿਆਕ ; i ਚੋਰ ( ਮੈਂ ਪਹਾੜਾਂ 'ਚ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵਗ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸਾਂ ) ; ਗਵੱਯਾ ; ਮੈਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸਾਂ ! ਅਜਕਲ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕੱਸਾਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕੱਚਾ ਹੁੰਦੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਏਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ( ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਥ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਫੁਟ ਉਤਾਂਹ ਕੀਤਾ), ਬੇਥਵੇ ਜਿਹੇ ਬੂਟ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਲ ਤਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ — ਬਸ ਏਸੇ ਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨੇ। ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਅੰਦਰ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਭਰ ਲੈਣਗੇ, ਉਹ ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਪੀ ਸਕਦੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਕਰਨਗੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ ? ਮੈਂ ਸਾਂ ਚੋਰ ਯੇਰੋਸਕਾ ; ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਚ ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ! ਉਹ ਮੇਰੇ '''ਕੂਨਾਕ''' ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ '''ਕੂਨਾਕ''' ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ। ਤਾਤਾਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤਾਤਾਰ ਸਾਂ; ਆਰਮੇਨੀਅਨ ਨਾਲ - ਮੈਂ ਆਰਮੇਨੀਅਨ ਸਾਂ ; ਫ਼ੌਜੀ ਨਾਲ - ਮੈਂ ਫ਼ੌਜੀ ਸਾਂ ; ਅਫ਼ਸਰ ਨਾਲ – ਮੈਂ ਅਫ਼ਸਰ ਸਾਂ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਤਕ ਉਹ ਪਿਆਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਕਰਦਾ। ‘ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰੀ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ' ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ‘ਤੈਨੂੰ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪੀਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਤੈਨੂੰ ਤਾਤਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" {{nop}}<noinclude>{{rule|5em}} {{right|੭੯}}</noinclude> 2chnegk71peobq5e9xbrtzk5e9h9bh7 250 67784 240455 240040 2026-10-14T00:39:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਇਹ ਕੌਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਸਾਡੇ ਪਾਦਰੀ! ਪਰ ਕਿਸੇ ਮੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਤਾਤਾਰ ਕਾਜ਼ੀ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੈ: 'ਓਏ ਕਾਫ਼ਰ ਗੀਔਰੋ, ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਕਿਉਂ ਖਾਂਦੇ ਓ?' ਏਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦੈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੁੰਦੈ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ, ਸਭ ਇਕੋ ਈ ਏ। ਰਬ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਬਣਾਇਐ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ 'ਚ ਵੀ ਗੁਨਾਹ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਈ ਮਿਸਾਲ ਲੈ। ਇਹ ਤਾਤਾਰ ਦੇ ਕਾਨਿਆਂ 'ਚ ਰਹਿੰਦੈ ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਕਾਨਿਆਂ 'ਚ। ਉਹ ਜਿਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦੈ, ਓਥੇ ਉਹਦਾ ਘਰ ਬਣ ਜਾਂਦੈ! ਰਬ ਜੁ ਕੁਝ ਇਹਨੂੰ ਦੇਂਦੈ, ਉਹ ਇਹ ਖਾ ਲੈਂਦੈ! ਪਰ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਇਹਦੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਦੌਜ਼ਖ਼ 'ਚ ਕੱੜਾਹੇ ਚੱਟਣ ਪੈਣਗੇ। ਤੇ ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਏ, ਇਹ ਸਭ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਏ ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਬੋਲਿਆ।</br> {{gap}}“ਕੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਹੈ? " ਓਲਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}“ਇਹੋ, ਜੁ ਪਾਦਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਸਾਡੇ ਇਕ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਚੋਰਵਲੇਨਾਯਾ 'ਚ, ਮੇਰਾ ਕੂਨਾਕ ਸੀ, ਵਧੀਆ ਬੰਦਾ, ਅਸਲੋਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ। ਉਹ ਚੇਚਨਯਾ 'ਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਖ਼ੈਰ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਈ ਮਨਾਂ ਦੀ ਕਾਢ ਹੁੰਦੀ ਏ। 'ਜਦੋਂ ਮਰ ਜਾਓਗੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਘਾਹ ਉਗ ਆਏਗੀ, ਤੇ ਬਸ!' ਉਹ ਸਿਰਲਥ ਜਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਤੇਰੀ ਕਿੰਨੀ ਉਮਰ ਹੈ? " ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਆਪ ਰਬ ਈ ਜਾਣਦੈ! ਕੋਈ ਸੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਏਡਾ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੂੰ ਆਪ ਈ ਹਿਸਾਬ ਲਾ ਲੈ। ਸੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਹੈ ਨਾ?''</br> {{gap}}"ਜੀ ਹਾਂ, ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਏਂਗਾ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਤੂੰ ਲਗਦਾ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੈਂ।"</br> {{gap}}"ਹਾਂ, ਸ਼ੁਕਰ ਏ ਰਬ ਦਾ, ਅਜੇ ਮੈਂ ਠੀਕ ਹਾਂ, ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਬਸ ਇਹ ਈ ਕਿ ਔਰਤ ਨੇ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਵਿਗਾੜ ਦਿਤਾ, ਉਸ ਡੈਣ ਨੇ ...</br> {{gap}}"ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ?"</br> {{gap}}“ਆਹਖੋ, ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗਾੜ ਦਿਤਾ।"</br> {{gap}}"ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮਰੇਂਗਾ, ਤੇਰੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਘਾਹ ਉਗ ਆਏਗੀ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ।</br> {{gap}}ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਆਲ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਿਹਾ। “ ਤੇ ਤੂੰ ਕੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੈਂ? ਪੀ!" ਮੁਸਕਰਾਂਦਿਆਂ ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਬ ਫੜਾਂਦਿਆਂ, ਉਹ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਕੂਕਿਆ। {{nop}}<noinclude>{{left|੮੦}}</noinclude> nxcim4k2b2rkiblqchg9w2mu6ue406o 240456 240455 2026-10-14T00:40:14Z Harchand Bhinder 2624 240456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਇਹ ਕੌਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਸਾਡੇ ਪਾਦਰੀ! ਪਰ ਕਿਸੇ ਮੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਤਾਤਾਰ ਕਾਜ਼ੀ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੈ: 'ਓਏ ਕਾਫ਼ਰ ਗੀਔਰੋ, ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਕਿਉਂ ਖਾਂਦੇ ਓ?' ਏਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦੈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੁੰਦੈ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ, ਸਭ ਇਕੋ ਈ ਏ। ਰਬ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਬਣਾਇਐ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ 'ਚ ਵੀ ਗੁਨਾਹ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਈ ਮਿਸਾਲ ਲੈ। ਇਹ ਤਾਤਾਰ ਦੇ ਕਾਨਿਆਂ 'ਚ ਰਹਿੰਦੈ ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਕਾਨਿਆਂ 'ਚ। ਉਹ ਜਿਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦੈ, ਓਥੇ ਉਹਦਾ ਘਰ ਬਣ ਜਾਂਦੈ! ਰਬ ਜੁ ਕੁਝ ਇਹਨੂੰ ਦੇਂਦੈ, ਉਹ ਇਹ ਖਾ ਲੈਂਦੈ! ਪਰ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਇਹਦੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਦੌਜ਼ਖ਼ 'ਚ ਕੱੜਾਹੇ ਚੱਟਣ ਪੈਣਗੇ। ਤੇ ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਏ, ਇਹ ਸਭ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਏ ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਬੋਲਿਆ।</br> {{gap}}“ਕੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਹੈ? " ਓਲਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}“ਇਹੋ, ਜੁ ਪਾਦਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਸਾਡੇ ਇਕ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਚੋਰਵਲੇਨਾਯਾ 'ਚ, ਮੇਰਾ ਕੂਨਾਕ ਸੀ, ਵਧੀਆ ਬੰਦਾ, ਅਸਲੋਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ। ਉਹ ਚੇਚਨਯਾ 'ਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਖ਼ੈਰ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਈ ਮਨਾਂ ਦੀ ਕਾਢ ਹੁੰਦੀ ਏ। 'ਜਦੋਂ ਮਰ ਜਾਓਗੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਘਾਹ ਉਗ ਆਏਗੀ, ਤੇ ਬਸ!' ਉਹ ਸਿਰਲਥ ਜਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਤੇਰੀ ਕਿੰਨੀ ਉਮਰ ਹੈ? " ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਆਪ ਰਬ ਈ ਜਾਣਦੈ! ਕੋਈ ਸੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਏਡਾ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੂੰ ਆਪ ਈ ਹਿਸਾਬ ਲਾ ਲੈ। ਸੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਹੈ ਨਾ?''</br> {{gap}}"ਜੀ ਹਾਂ, ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਏਂਗਾ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਤੂੰ ਲਗਦਾ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੈਂ।"</br> {{gap}}"ਹਾਂ, ਸ਼ੁਕਰ ਏ ਰਬ ਦਾ, ਅਜੇ ਮੈਂ ਠੀਕ ਹਾਂ, ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਬਸ ਇਹ ਈ ਕਿ ਔਰਤ ਨੇ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਵਿਗਾੜ ਦਿਤਾ, ਉਸ ਡੈਣ ਨੇ ...</br> {{gap}}"ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ?"</br> {{gap}}“ਆਹਖੋ, ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗਾੜ ਦਿਤਾ।"</br> {{gap}}"ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮਰੇਂਗਾ, ਤੇਰੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਘਾਹ ਉਗ ਆਏਗੀ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ।</br> {{gap}}ਪਖ ਹੀ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਆਲ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਿਹਾ। “ ਤੇ ਤੂੰ ਕੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੈਂ? ਪੀ!" ਮੁਸਕਰਾਂਦਿਆਂ ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਬ ਫੜਾਂਦਿਆਂ, ਉਹ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਕੂਕਿਆ। {{nop}}<noinclude>{{left|੮੦}}</noinclude> 90pglmfeayesnhoiyortehr32cnprym 250 67785 240457 240041 2026-10-14T00:40:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਕਾਂਡ ਪੰਦਰ੍ਹਵਾਂ'''}} {{gap}}“ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸਾਂ?" ਚੇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ। “ ਹਾਂ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਆ ਮੈਂ। ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਂ। ਰੈਜਮੈਂਟ 'ਚ ਮੇਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪੰਖੇਰੂੰ ਲਭ ਤੇ ਵਿਖਾ ਸਕਨਾਂ। ਉਹ ਕੀ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਕਿਥੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ — ਮੈਨੂੰ ਇਹਦਾ ਸਾਰਾ ਪਤੈ! ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੁੱਤੇ ਨੇ, ਤੇ ਦੋ ਬੰਦੂਕਾਂ, ਤੇ ਜਾਲ ਤੇ ਇਕ ਛੱਜਾ, ਤੇ ਇਕ ਸ਼ਿਕਰਾ ਰਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਏ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਏ! ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਖਿਡਾਰੀ ਏ, ਤੇ ਨਿਰਾ ਸ਼ੇਖੀਖੋਰਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਪਤਾ ਈ, ਮੈਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਵਾਂ? ਜਿਵੇਂ ਈ ਮੈਨੂੰ ਖੁਰਾ ਦਿਸਦੈ - ਮੈਨੂੰ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦੈ। ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪਵੇਗਾ, ਉਹ ਕਿਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪੀਵੇਗਾ ਜਾਂ ਲੇਟਣੀਆਂ ਲਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਮਚਾਨ ਬਣਾ ਲੈਨਾਂ ਤੇ ਓਥੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਬੈਠਾ ਰਹਿਨਾਂ, ਤਾੜ ਰਖਨਾਂ। ਘਰ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਏ! ਐਵੇਂ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਰਤ ਈ ਕਰੀਦੀ ਏ, ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਚੂਰ ਈ ਕਰੀਦੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ। ਤੇ ਫੇਰ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਬੜ-ਬੜ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ, ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਆਵਾਜ਼ੇ ਕੱਸਦੇ ਨੇ। ਕਾਫ਼ੀ ਏ, ਇਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਬਣਾ ਦੇਣ ਲਈ।"</br> {{gap}}"ਸਰਘੀ ਵੇਲੇ ਨਿਕਲ ਪੈਣਾ ਹੋਰ ਈ ਗਲ ਏ: ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਚੁਣ ਲਈਦੀ ਏ, ਸਰਕੜਾ ਹੇਠਾਂ ਦਬ ਲਈਦੈ, ਤੇ ਬੈਠ ਉਡੀਕੀਦੈ, ਬੰਦਾ ਬਣ ਕੇ। ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਜੰਗਲ 'ਚ ਹੋ ਰਿਹੈ ਹੁੰਦੈ, ਉਹਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦੈ। ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਵੇਖੀਦੈ: ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਤੱਕੀਦੀ ਏ, ਤੇ ਉਹ ਦਸ ਦੇਂਦੇ ਨੇ, ਕੀ ਵਕਤ ਹੋ ਗਿਐ। ਦੁਆਲੇ ਵੇਖੀਦੈ - ਜੰਗਲ ਸਰਸਰਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦੈ; ਤੇ ਉਡੀਕੀ ਜਾਈਦੈ, ਉਡੀਕੀ ਜਾਈਦੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਿਰ ਝਾੜੀਆਂ 'ਚ ਤਿੜ-ਤਿੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ — ਤੇ ਸੋਚੀਦੈ, ਹੁਣ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਚਿੱਕੜ 'ਚ ਲੇਟਣੀਆਂ ਲੈਣ ਆਏਗਾ। ਉਕਾਬਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਚੀਕਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁੱਕੜ ਬਾਂਗ ਦੇਂਦੇ ਨੇ, ਜਾਂ ਹੰਸ ਕੁੜ-ਕੁੜ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਜਦੋਂ ਹੰਸ ਦੀ 'ਵਾਜ ਸੁਣੀਏ, ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦੈ, ਅਜੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਮੈਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਤੈ! ਜਾਂ ਕਿਤੋਂ ਦੂਰੋਂ, ਕਿਸੇ ਗੋਲੀ ਦੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀਂਦੀ ਏ, ਤੇ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਈਦੈ। ਇਹ ਗੋਲੀ ਕੌਣ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੱਸਾਕ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਤਾੜ ਰੱਖੀ ਬੈਠਾ ਸੀ? ਤੇ ਮਾਰ ਲਿਆ ਸਾਸੂ? ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਫੱਟੜ ਈ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਵਿਚਾਰਾ ਜਾਨਵਰ ਸਰਕੜਿਆਂ 'ਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਜਾ ਰਿਹੈ, ਪਿਛੇ ਲਹੂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛਡਦਾ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਤਲਬ ਤੋਂ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਉਫ਼, ਸਚੀ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਭੈੜਾ ਲਗਦੈ! ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਸੱਟ ਕਿਉਂ ਲਾਈ ਜਾਵੇ? ਮੂਰਖ, ਮੂਰਖ! ਜਾਂ ਫੇਰ ਇਹ ਸੋਚੀਦੈ, {{nop}}<noinclude>{{right|੮੧}}</noinclude> gacgt5a4zpyq1dizgl3qb8j82ej6r6d 250 67786 240458 240042 2026-10-14T00:41:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸ਼ੈਦ ਕਿਸੇ '''ਅਬਰੇਕ''' ਨੇ ਕੋਈ ਝੱਲਾ ਜਵਾਨ ਕੱਸਾਕ ਮਾਰ ਘਤਿਐ।' ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦੈ। ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਾੜ 'ਚ ਬੈਠਾ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਇਕ ਪੰਘੂੜਾ ਤਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਸਲੋਂ ਠੀਕਠਾਕ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਬਸ ਉਹਦੀ ਇਕ ਨੁੱਕਰ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ! ਓਸ ਵੇਲੇ ਸੋਚਾਂ ਆ ਕੇ ਰਹੀਆਂ! ਪੰਘੂੜਾ ਕਿਦ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੁਝ ਫ਼ੌਜੀ, ਸ਼ੈਤਾਨ, ਕਿਸੇ ਔਲ 'ਚ ਜਾ ਵੜੇ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਚੇਚੇਨ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਜਾ ਫੜੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ; ਤੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਬੱਚਾ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਲੱਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਕੰਧ ਨਾਲ ਪਟਕਾ ਕਢਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਸੂ। ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਉਹ? ਉਫ਼, ਮਨੁਖਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਈ ਨਹੀਂ! ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ 'ਚ ਸੋਚਾਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਅੰਦਰ ਤਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਤਾ। ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਪੰਘੂੜਾ ਸੁੱਟ ਦਿਤਾ ਨੇ, ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਬੰਨੇ ਹਿਕ ਦਿਤਾ ਨੇ, ਘਰ ਸਾੜ ਦਿਤਾ ਹੋਣਾ ਨੇ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਬੰਦੂਕ ਚੁਕ ਲਈਏ, ਤੇ ਪਾਰ ਸਾਡੇ ਪਾਸੇ ਸਾਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਆ ਗਿਆ ਹੋਣੇਂ। ਓਥੇ ਬੈਠੇ ਹੋਈਏ, ਤਾਂ ਕਿੰਨੇ ਈ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਝਾੜ 'ਚੋਂ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀਦੀ ਏ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਧੜਕਨ ਲਗ ਪੈਂਦੈ। ਏਸ ਪਾਸੇ ਆ ਜਾਓ, ਸੁਹਣਿਉਂ! ਫੇਰ ਸੋਚੀਦੈ, ‘ਮੇਰੀ ਮੁਸ਼ੱਕ ਆ ਜਾਏਗੀ ਨੇ, ' ਤੇ ਬਹਿ ਜਾਈਦੈ ਤੇ ਹਿੱਲੀਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿਲ ਧੱਕ! ਧੱਕ! ਧੱਕ! ਕਰ ਰਿਹੈ ਹੁੰਦੈ, ਏਨਾ ਕਿ ਉਪਰ ਹਵਾ 'ਚ ਉਛਾਲ ਦੇਵੇ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਏਸ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤੇ ਇਕ ਵਧੀਆ ਝੋਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਨਿਕਲਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਕਾਲਾ-ਕਾਲਾ ਦਿਸਿਆ। ‘ਸਹੁੰ ਬਾਪੂ ਤੇ ਪੁਤਰ ਦੀ ' ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਗੋਲੀ ਚਲਾਣ ਈ ਲੱਗਾ ਸਾਂ ਕਿ ਸੂਰਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁਰ-ਘੁਰ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਖ਼ਤਰਾ ਜੇ, ਬਚਿਓ, ' ਉਹਨੇ ਕਹਿ ਦਿਤਾ, ‘ਓਥੇ ਬੰਦਾ ਜੇ, ' ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ 'ਚੋਂ ਰਾਹ ਬਣਾਂਦੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਜ ਨਿਕਲੇ। ਮੇਰਾ ਜੀ ਕੀਤਾ, ਚਬ ਜਾਵਾਂ ਸੂਰਨੀ ਨੂੰ।"</br> {{gap}}"ਸੂਰਨੀ ਆਪਣੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਸ ਕਿਵੇਂ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਹੈ?"</br> {{gap}}"ਦਸ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸਕੇ ਉਹ? ਤੂੰ ਸਮਝਣੋਂ, ਸੂਰਨੀ ਮੂਰਖ ਹੁੰਦੀ ਏ? ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬੰਦੇ ਨਾਲੋਂ ਸਿਆਣੀ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਸਦਦੇ ਸੂਰਨੀ ਈ ਆਂ! ਉਹਨੂੰ ਹਰ ਗਲ ਦਾ ਪਤੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਸੁਣ। ਬੰਦਾ ਤੇਰੇ ਖੁਰੇ ਤੋਂ ਲੰਘ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿੱਸਣ ਨਹੀਂ ਲਗਾ; ਪਰ ਸੂਰਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਈ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਖੁਰੇ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਏ, ਸੁੰਘ ਲੈਂਦੀ ਏ ਤੇ ਭਜ ਨਿਕਲਦੀਏ। ਏਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦੈ, ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਅਕਲ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਹੁੰਦੀ ਏ ਨਾ? ਆਪਣੀ ਮੁਸ਼ਕ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਆਪ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਹੁੰਦੈ। ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਅਸੀਂ ਓਸ ਸੂਰਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਆਂ, ਪਰ ਉਹਦਾ ਜੀ ਕਰਦੈ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦੀ ਚਲੀ ਜਾਵੇ। ਸਾਡਾ ਕਾਨੂੰਨ {{nop}}<noinclude>{{left|੮੨}}</noinclude> 7wi53fx7hpba3hhqrzc0jh3xqki8nhq 250 67787 240459 240043 2026-10-14T00:42:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੋਰ ਏ, ਉਹਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੋਰ। ਉਹ ਸੂਰਨੀ ਏਂ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਬ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਓਹ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! ਬੰਦਾ ਮੂਰਖ ਏ, ਮੂਰਖ, ਮੂਰਖ!" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਇਹਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਹੀ ਵਾਰੀ ਦੁਹਰਾਇਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਲਮਕ ਜਾਣ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਵੀ ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚੋਂ ਉਤਰ, ਹਥ ਪਿੱਛੇ ਪਿਠ ਉਤੇ ਕਰੀ, .ਹਾਤੇ ਵਿਚ ਟੁਰਨ-ਫਿਰਨ ਲਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਗਾਂਦਿਆਂ, ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸਿਰ ਚੁਕਿਆ ਤੇ ਟਕ ਲਾ ਭੰਬਟਾਂ ਵਲ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਜਿਹੜੇ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਕੰਬਦੀ ਲਾਟ ਦੁਆਲੇ ਗੇੜੇ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਸਾੜ ਰਹੇ ਸਨ।</br> {{gap}}"ਮੂਰਖ, ਮੂਰਖ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ ਉਡ ਕੇ ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਮੂਰਖ, ਮੂਰਖ!" ਉਹ ਉਠ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭੰਬਟਾਂ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਕਣ ਲਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}"ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾੜ ਲਵੇਂਗਾ, ਝਲਿਆ! ਏਧਰ ਨੂੰ ਉਡ, ਚੋਖੀ ਥਾਂ ਪਈ ਏ।" ਉਹ ਦੁਲਾਰਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਪੋਲੇ ਜਿਹੇ ਪਕੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਮੁੜ ਉਡ ਜਾਣ ਦੇਂਦਾ।</br> {{gap}}ਉਹ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਦਾ ਤੇ ਬੋਤਲ ਵਿਚੋਂ ਚੁਸਕੀਆਂ ਭਰਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੁਸਰ ਫੁਸਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀਤੀ। ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਸਾਹ ਰੋਕ ਉਹਨੇ ਇਕ ਔਰਤ ਦਾ ਹਾਸਾ, ਇਕ ਮਰਦ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਇਕ ਚੁੰਮੀ ਦੀ ਪੁਚ ਸੁਣੀ। ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਲੀ ਘਾਹ ਵਿਚ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਸਰਸਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਹਾਤੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਪਰ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਲਕੜੀ ਦੀ ਵਾੜ ਨੇ ਚੀਂਚੀਂ ਕੀਤੀ। ਕਾਲਾ ਚੇਰਕੇਸ਼ੀਆ ਕੋਟ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਭੇਡ ਦੀ ਖਲ ਦੀ ਟੋਪੀ ਪਾਈ ਇਕ ਕੱਸਾਕ ਵਾੜ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੰਘਿਆ ( ਇਹ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਸੀ), ਤੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੁਮਾਲ ਵਾਲੀ ਇਕ ਲੰਮ-ਸਲੰਮੀ ਔਰਤ ਓਲੇਨਿਨ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘ ਗਈ। ਸਾਡਾ, ਨਾ ਤੇਰਾ ਨਾ ਮੇਰਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ," ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਪੈਰ ਕਹਿੰਦੇ ਲਗਦੇ ਸਨ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਾ ਘਰ ਦੀ ਪੌੜੀ ਤਕ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ, ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ, ਆਪਣਾ ਰੂਮਾਲ ਲਾਂਹਦਿਆਂ ਤੇ ਬਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਤਕਿਆ। ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਇਕ ਇਕਲਿਆਂ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਭਾਵ, ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਸਿੱਕਾਂ ਤੇ ਆਸਾਂ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੀਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਰੂਹ ਉਤੇ ਛਾ ਗਈ। {{nop}}<noinclude>{{right|੮੩}}</noinclude> tem8q6ghwjmee2x79grgudn5g6erop9 250 67788 240460 240044 2026-10-14T00:43:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਤੀਆਂ ਬੁਝਾ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਅਖ਼ੀਰਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮੁਕ ਚੁਕੀਆਂ ਸਨ। ਲਕੜੀ ਦੀਆਂ ਵਾੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਇਹਾਤਿਆਂ ਵਿਚ ਚਿੱਟੀਆਂ ਡਲ੍ਹਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਮਾਲ ਡੰਗਰ, ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਤੇ ਬਾਂਕੇ ਪੋਪਲਰ ਰੁਖ ਕਿਰਤ ਦੀ ਨਰੋਈ ਅਮਨ ਚੈਣ ਵਾਲੀ ਨੀਂਦਰੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਲਗਦੇ ਸਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਲ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਡੱਡੂਆਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਟੱਰ-ਟੱਰ ਹੀ ਸੁਣੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤਾਰੇ ਘਟਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਤੇ ਵਧ ਰਹੀ ਲੋ ਵਿਚ ਪੰਘਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਲਗਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਸਿਰ ਉਪਰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਗਾੜ੍ਹੇ ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਨ। ਬੁੱਢਾ ਹਥ ਉਤੇ ਸਿਰ ਰਖੀ ਉਂਘਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਹਮਣੇ ਇਹਾਤੇ ਤੋਂ ਇਕ ਕੁੱਕੜ ਨੇ ਬਾਂਗ ਦਿਤੀ, ਪਰ ਓਲੇਨਿਨ, ਕਿਸੇ ਗਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ, ਅਜੇ ਵੀ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਟਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਈ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗੋਏ ਜਾ ਰਹੇ ਗੌਣ ਦੀ {{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 88 |bSize = 464 |cWidth = 291 |cHeight = 174 |oTop = 195 |oLeft = 90 |Location = center |Description = }} ਆਵਾਜ਼ ਉਹਦੇ ਕੰਨੀਂ ਪੁੱਜੀ, ਤੇ ਉਹ ਵਾੜ੍ਹ ਤਕ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੱਸਾਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੌ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਸਭਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀ ਸੁਣੀਂਦੀ ਸੀ। </br> {{gap}}"ਪਤਾ ਈ, ਓਥੇ ਕੌਣ ਗੋਂ ਰਿਹੈ?" ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਗਾਂਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਬਹਾਦਰ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਏ। ਇਕ ਚੇਚੇਨ ਮਾਰਿਆ ਸੂ, ਤੇ ਹੁਣ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾ ਰਿਹੈ।ਪਰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਣ ਵਾਲੀ ਗਲ ਕਿਹੜੀ ਏ?... ਮੂਰਖ, ਮੂਰਖ!"</br> {{gap}}“ਤੂੰ ਵੀ ਕਦੀ ਬੰਦੇ ਮਾਰੇ ਹਨ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਕਾਂ ਭਾਰ ਉਚਿਆਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਮੂੰਹ ਕੋਲ ਲੈ ਆਂਦਾ। {{nop}}<noinclude>{{left|੮੪}}</noinclude> tp8q4lc9hok8wmto5rd8eicsqf3f89m 250 67789 240461 240045 2026-10-14T00:44:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਸ਼ੈਤਾਨਾ!" ਬੁੱਢਾ ਕੜਕਿਆ। “ਕੀ ਪੁਛ ਰਿਹੈਂ? ਇਹਦੀ ਗਲ ਨਾ ਕਰ। ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਗੰਭੀਰ ਗਲ ਏ ... ਆਹਖੋ, ਬਹੁਤ ਈ ਗੰਭੀਰ ਗਲ! ... ਚੰਗਾ, ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ, ਦੋਸਤਾ! ਢਿਡ ਭਰ ਲਿਐ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਖਾਣੇ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ, ਉਠਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।"ਕਲ੍ਹ ਮੈਂ ਆਵਾਂ, ਸ਼ਿਕਾਰ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ?"</br> {{gap}}“ਜੀ, ਆਈਂ।"</br> {{gap}}"ਵੇਖੀਂ, ਸਵੱਖਤੇ ਉਠੀ; ਜੇ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹੋਂ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋ ਜਾਈਗਾ!"</br> {{gap}}“ਡਰ ਨਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਉਠਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਬੁੱਢਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗੌਣ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਪਰ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਪ ਤੇ ਮੌਜ-ਰਚੀ ਗਲ-ਬਾਤ ਸੁਣੀ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ, ਗੌਣਾ ਫੇਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਪਿਆ, ਪਰ ਹੋਰ ਅਗੇ ਵਲ, ਤੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਦੀ ਉਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਕਿਆ ਲੋਕ ਹਨ, ਕਿਆ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ!" ਇੱਕਲਿਆਂ ਆਪਣੀ ਝੁੱਗੀ ਵਲ ਪਰਤਦਿਆਂ, ਹਉਕਾ ਭਰ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ।</br> {{center|'''ਕਾਂਡ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ'''}} {{gap}}ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਹੁਣ ਸਰਗਰਮ ਨੌਕਰੀ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਇਕਲਿਆਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਵੀਹ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਉਹਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੇ ਕੱਟਰ ਗਿਰਜਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਉਹਨੂੰ ਛਡ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਰੂਸੀ ਸਾਰਜੰਟ-ਮੇਜਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਬੱਚੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਜਿਹਾ ਦਲੇਰ ਜਣਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਾਰ ਰਿਹਾ। ਰੈਜਮੈਂਟ ਵਿਚ ਹਰ ਕੋਈ ਹੀ ਉਹਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ। ਇਕ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਰੂਸੀਆਂ, ਤੇ ਨਾਲ ਚੇਚੇਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਭਾਰ ਉਹਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਉਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਲੁਟ ਮਚਾਣ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਰੂਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੁਟ ਲੈਂਦਾ ਸੀ; ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਉਹਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਕੱਟੀ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਦਿਆਂ, ਬੀਤਿਆ ਸੀ। ਓਥੇ ਉਹ ਕਈ-ਕਈ ਦਿਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਪੀਂਦਾ। ਪਰ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਮੌਜ ਉਡਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਤੋਂ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਦੋ ਕੁ ਘੰਟੇ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਲੋ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਮੰਜੇ ਉਤੇ ਪਿਆ ਉਸ ਆਦਮੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਹਦਾ ਉਹ ਕਲ੍ਹ ਸ਼ਾਮੀਂ ਵਾਕਫ਼ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਓਲੇਲਿਨ ਦੀ ਸਾਦ-ਮੁਰਾਦਤਾ ( ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਪਿਆਣ ਤੋਂ ਕਿਰਸ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਭਾਵ ਦੀ ਸਾਦ-ਮੁਰਾਦਤਾ) ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਤੇ ਆਪ ਓਲੇਨਿਨ {{nop}}<noinclude>{{right|੮੫}}</noinclude> 5su5r0ijamq209dwtevnc081bkxpvgs 250 67790 240489 240067 2026-10-14T04:47:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੋਂ ਵੀ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਸੀ, ਰੂਸੀ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ "ਸਾਦ-ਮੁਰਾਦੇ" ਤੇ ਏਨੇ ਦੌਲਤਮੰਦ ਕਿਉਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਉਂਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਉਹ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸਨ। ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਹ ਵੀ ਵਿਚਾਰਿਆ, ਉਹ ਓਲੇਨਿਨ ਤੋਂ ਕਢ ਕੀ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਚੰਗੀ ਵਡੀ ਸੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਕੱਸਾਕਾਂ ਦੀ ਆਮ ਸਫ਼ਾਈ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਸਾਰੀ ਝੁੱਗੀ ਗੰਦੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਿਲੇਰੇ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੀ। ਲਹੂ ਦੇ ਧਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਕੋਟ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਸੁਟਿਆ ਪਿਆ ਸੀ ਆਟੇ ਦਾ ਅੱਧਾ ਪੇੜਾ ਇਕ ਖੰਬ-ਖੁੱਥੇ ਤੇ ਡਕਰੇ ਹੋਏ ਪਏ ਕਾਂ ਕੋਲ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਸ਼ਿਕਰੇ ਨੂੰ ਖੁਆਣ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਸੀ। ਬੈਂਚਾਂ ਉਤੇ ਅਣ-ਕਮਾਈ ਖਲ ਦੀ ਜੁੱਤੀ, ਇਕ ਬੰਦੂਕ, ਇਕ ਖੰਜਰ, ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਝੋਲਾ, ਗਿੱਲੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਕਿਸਮ-ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਲੀਰਾਂ ਖਿਲਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਨੁੱਕਰ ਵਿਚ ਬੋ-ਮਾਰਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਟੱਪ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਜੋੜਾ ਡੋਬਿਆ ਪਿਆ ਸੀ; ਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਬੰਦੂਕ ਤੇ ਖੂੰਢੀ ਰਖੀ ਪਈ ਸੀ। ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਇਕ ਜਾਲ ਸੁਟਿਆ ਪਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਮੁਰਦਾ ਤਿੱਤਰ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਇਕ ਟੰਙ ਤੋਂ ਬੱਝੀ ਇਕ ਕੁਕੜੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਚੁੰਝਾਂ ਮਾਰਦੀ ਮੇਜ਼ ਕੋਲ ਟੁਰੀ ਫਿਰਦੀ ਸੀ। ਅਣ-ਤਪੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਦੁਧ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਤਰਲ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਵਾਲਾ ਇਕ ਟੁੱਟਾ ਭਾਂਡਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉਪਰ ਇਕ ਬਾਜ਼ ਚੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਬੱਝਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਚੁਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉਤੇ ਇਕ ਕਰਿਝਦਾ ਸ਼ਿਕਰਾ ਅਡੋਲ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ, ਸਿਰੀ ਨੂੰ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਸੱਜੇ ਖੱਬੇ ਨਿਵਾਂਦਾ, ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਕੁਕੜੀ ਵਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।</br> {{gap}}ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ, ਆਪਣਾ ਝੱਗਾ ਪਾਈ, ਕੰਧ ਤੇ ਚੁਲ੍ਹੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੱਸੀ ਪਈ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮੰਜੀ ਉਤੇ ਮੂਧਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੱਤਾਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਪੈਰ ਚੁਲ੍ਹੇ ਉਤੇ ਰੱਖੇ ਪਏ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਝਰੀਟਾਂ ਦੇ ਖਰੀਂਢ ਲਾਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਉਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਕਰਾ ਛਡ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਦਸਤਾਨੇ ਪਾਏ ਬਿਨਾਂ ਚੁਕੀ ਫਿਰਨ ਦੀ ਉਹਨੂੰ ਗੇਝਾ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਕਮਰੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੁੱਢੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਉਸ ਤੇਜ਼ ਪਰ ਨਾ ਅਣਸੁਖਾਵੇਂ ਰਲ-ਗਡ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਨਾਲ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।</br> {{gap}}"'''ਉਈਦੇ'''-ਮਾ, ਚਾਚਾ'''?" (ਚਾਚਾ, ਅੰਦਰ ਏਂ?) ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਤਿੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਜਿਹੜੀ, ਉਹਨੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲਈ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦੀ ਸੀ।</br> {{gap}}"'''ਊਈਦੇ''', '''ਊਈਦੇ''', '''ਊਈਦੇ'''! (ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਈ ਆਂ!") ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{nop}}<noinclude>{{left|੮੬}}</noinclude> ol16kkvz121txyr83011o835wqwdgyd 250 67843 240490 240083 2026-10-14T04:49:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>"ਲੰਘ ਆ, ਗਵਾਂਢੀ ਮਾਰਕੇ, ਲੂਕਾ ਮਾਰਕੇ। ਤੇਰਾ ਚਾਚਾ ਤੇਰਾ ਕੀ ਸੁਆਰ ਸਕਦੈ। ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?"</br> {{gap}}ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਤੇ ਸ਼ਿਕਰੇ ਨੇ ਖੰਬ ਫੜਫੜਾਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚੀ ਮਾਰੀ।</br> {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਇਕੋ-ਇਕ ਜਣਾ ਸੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਉਹ ਕੱਸਾਕਾਂ ਦੀ ਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਮ ਘਿਰਣਾ ਤੋਂ ਵਖ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟ, ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਮਾਂ, ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸ਼ਰਾਬ, ਰੇਬੜੀ ਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਯੋਰੋਸ਼ਕੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਹਿਣੇ ਵਹਿਣ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਠਰਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਮਲੀ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਏ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਗਦੈ,"ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਰਦਾ।</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਕੁਝ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਸ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਪੰਛੀ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ ਨੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣ ਲਗੇ: ਕਦੀ ਕਦੀ ਕੋਈ ਕੇਕ ਲੈ ਆਉਣਗੇ ਜਾਂ ਇਕ-ਅਧ ਪੂੜੀ।"</br> {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸਵੇਰ, ਮਾਰਕੇ! ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਏ," ਬੁੱਢਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਬੋਲਿਆ, ਤੇ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਆਪਣੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਰਖਦਿਆਂ, ਉਹ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਕੁਦ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਚੀਂ-ਚੀਂ ਕਰਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਇਕ ਦੋ ਪੈਰ ਪੁੱਟੇ, ਹੇਠਾਂ ਆਪਣੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੇਖ ਪਰਚਦਿਆਂ, ਉਹ ਮੁਸਕਰਾਇਆ, ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਨੰਗੀ ਅੱਡੀ ਮਾਰੀ, ਫੇਰ ਅੱਡੀ ਮਾਰੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਲੁੱਡੀ ਪਾਈ।</br> {{gap}}"ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਵਾਲੀ ਗਲ ਸੀ, ਹੈ ਨਾ?" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ, ਉਹਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂਨਿੱਕੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਮਾੜਾ-ਮਾੜਾ ਮੁਸਕਰਾਇਆ।</br> {{gap}}"ਵਾਪਸ ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਲਿਆਂਦੀ ਏ, ਜਿਦ੍ਹਾ ਮੈਂ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਚੌਕੀ 'ਚ ਸੈਂ।"</br> {{gap}}"ਯਸੂਹ ਤੇਰੀ ਖੈਰ ਰਖੇ!" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੌੜਾ ਤੰਬਾ, ਜਿਹੜਾ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਪਿਆ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਚੁਕਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਲਕ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਪੇਟੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੇ ਉਤੇ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਪਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਤੰਬੇ ਉਤੇ ਪੂੰਝਿਆ, ਕੰਘੀ ਦੇ ਇਕ ਟੋਟੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਹੀ ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਲੋ ਗਿਆ। "ਤਿਆਰ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{nop}}<noinclude>{{right|੮੭}}</noinclude> aqmtsxv3u6pbx8jsphgz63m1z7ctojl 250 67844 240491 202285 2026-10-14T04:49:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 92 |bSize = 464 |cWidth = 312 |cHeight = 425 |oTop = 53 |oLeft = 81 |Location = center |Description = }} <noinclude></noinclude> iwxh5zoofyhpwxvrqj9r6ogriy3olk5 250 67845 240492 240086 2026-10-14T04:52:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਇਕ ਪਿਆਲਾ ਲੈ ਆਇਆ, ਉਹਨੂੰ ਪੂੰਝਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}"ਤੇਰੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਜਾਮ! ਬਾਪੂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਾਮ!" ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਸਹਿਤ ਪਰਵਾਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੁੱਢਾ ਬੋਲਿਆ। "ਸ਼ਾਲਾ, ਤੈਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਮਿਲੇ, ਸ਼ਾਲਾ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਸੂਰਮਾ ਰਹੈਂ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕਰਾਸ ਮਿਲੇ।"</br> {{gap}}ਅਰਦਾਸ ਦੁਹਰਾ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਵੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਪੀਤੀ ਤੇ ਫੇਰ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਰਖ ਦਿਤਾ। ਬੁੱਢਾ ਉਠਿਆ ਤੇ ਕੁਝ ਸੁਕਾਈ ਹੋਈ ਮੱਛੀ ਲੈ ਆਇਆ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੇ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਉਤੇ ਰਖ ਦਿਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਕੁਟਿਆ; ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨੀਲੀ ( ਆਪਣੀ ਇਕੋ-ਇਕ) ਪਲੇਟ ਉਤੇ ਪਾ, ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਰਖ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਜੁ ਚਾਹੀਦੈ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਰ ਏ ਰਬ ਦਾ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਹੈ!" ਉਹਨੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। ਹੱਛਾ, ਤੇ ਮੋਸੇਵ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਐ?" ਉਹਨੇ ਅਗੋਂ ਕਿਹਾ।</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਪ੍ਰੱਤਖ ਹੀ ਬੁੱਢੇ ਦੀ ਰਾਇ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਦਸਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਬੰਦੂਕ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰ," ਬੁੱਢਾ ਆਖਣ ਲਗਾ। "ਜੇ ਤੂੰ ਬੰਦੂਕ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣ ਲਗਾ।"</br> {{gap}}"ਪਰ, ਚਾਚਾ, ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਬੰਦਾ ਘੋੜਸਵਾਰ ਕੁੱਸਾਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਤੇ ਬੰਦੂਕ ਬੜੀ ਸੁਹਣੀ ਏਂ, ਕਰੀਮੀਆ ਵਾਲੀ, ਅੱਸੀ ਰੂਬਲ ਮੁਲ ਦੀ।"</br> {{gap}}'ਔਹ, ਰਹਿਣ ਦੇ ਸੂ! ਮੇਰਾ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅਫ਼ਸਰ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ: ਉਹ ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਮੰਗਦਾ ਸੀ: ‘ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕੋਰਨਟ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਜਾਏਗਾ, ' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। ਮੈਂ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਮਿਲਿਆ!</br> {{gap}}"ਠੀਕ ਏ, ਚਾਚਾ, ਪਰ ਗਲ ਇਹ ਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਘੋੜਾ ਖਰੀਦਣੇਂ; ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਪੰਜਾਹ ਰੂਬਲਾਂ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਵੇਚੀ।"</br> {{gap}}"ਹੋ, ਅਸੀਂ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਕਰਦੇ," ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਜਦੋਂ ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਓਦੋਂ ਤਕ ਨੋਗਾਈ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵੱਗ ਚੁਰਾ ਲਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇਕ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹਿਕ ਲਿਆਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਅਸੀਂ ਪਊਆ ਵੋਦਕਾ ਜਾਂ ਇਕ ਚੋਗੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸੁਹਣਾ ਘੋੜਾ ਦੇ ਦੇਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਾਂ।" {{nop}}<noinclude>{{right|੮੯}}</noinclude> tu5xakx36wck59baans696azbc5my6t 250 67846 240494 240095 2026-10-14T04:57:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਏਨਾ ਸਸਤਾ ਕਾਹਨੂੰ?" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਏਂ, ਮੂਰਖ ਏਂ, ਮਾਰਕੇ," ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਘਿਰਣਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। “ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਬੰਦਾ ਚੋਰੀ ਈ ਏਸ ਲਈ ਕਰਦੈ ਕਿ ਕਿਰਸ ਨਾ ਕਰੇ! ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਤੇਰੀ ਗਲ ਏ, ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਤੂੰ ਅਜੇ ਤਕ ਤਕਿਆ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ? ਬੋਲਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?"</br> {{gap}}"ਕੀ ਕਹਿ ਸਕਨਾਂ, ਚਾਚਾ, ਮੈਂ?" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਲਗਦੈ, ਅਸੀਂ ਓਸ ਨਸਲ 'ਚੋਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਤੂੰ ਸੈਂ।”</br> {{gap}}“ਤੂੰ, ਮਾਰਕੇ, ਮੂਰਖ ਏਂ, ਮੂਰਖ! ਓਸ ਨਸਲ 'ਚੋਂ ਨਹੀਂ!" ਕੱਸਾਕ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਨਕਲ ਲਾਹੁੰਦਿਆਂ, ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਪਰਤਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਵੇਲੇ ਏਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੱਸਾਕ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਹੁੰਦਾ।</br> {{gap}}"ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ?” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਘਿਰਣਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ। ਚਾਚਾ ਯੋਰੋਸ਼ਕਾ '''ਸਿਧਾ-ਸਾਦਾ''' ਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਦੇਣੋਂ-ਕਰਨੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਝਿਜਕਦਾ | ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਚੇਚਨਯਾ ਦਾ '''ਕੂਨਾਕ''' ਸੀ। ਕੋਈ '''ਕੂਨਾਕ''' ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦਾ, ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਵੋਦਕਾ ਪਿਆਪਿਆ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਂਦਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦੇਂਦਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸੌਣ ਲਈ ਬਿਸਤਰਾ ਦੇਂਦਾ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦਾ, ਉਹਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਸੁਗਾਤ, ਕੋਈ '''ਪੇਸ਼ਕਸ਼''' ਲੈ ਜਾਂਦਾ! ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦੈ ਕਰਨ ਦਾ, ਨਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਅਜਕਲ ਤੁਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਕੋਇਕ ਮਨ-ਪਰਚਾਵਾ ਅਜਕਲ ਜਿਹੜਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਰਹਿ ਗਿਐ, ਉਹ ਏ ਬੀ ਤੋੜਨਾ ਤੇ ਛਿੱਲਾਂ ਥੁਕ ਛਡਣੀਆਂ!" ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋੜਦੇ ਤੇ ਛਿੱਲਾਂ ਥੁਕਦੇ ਅਜਕਲ ਦੇ ਕੱਸਾਕਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਲਾਹੁੰਦਿਆਂ, ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਘਿਰਣਾ ਨਾਲ ਗਲ ਮੁਕਾਈ।</br> {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ," ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਕਹਿ ਰਿਹੈਂ|"</br> {{gap}}“ਜੇ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੰਦਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁਣੇਂ, ਤਾਂ '''ਜੀਗੀਤ''' ਬਣ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਰਸਾਨ! ਘੋੜਾ ਤੇ ਕਿਰਸਾਨ ਵੀ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੈ - ਉਹ ਬਸ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦੇਂਦੈ ਤੇ ਘੋੜਾ ਲੈ ਲੈਂਦੈ।"</br> {{gap}}ਉਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹੇ।</br> {{gap}}“ਆਹਖੋ, ਚਾਚਾ, ਪਿੰਡ 'ਚ ਤੇ ਚੌਕੀ 'ਚ, ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਅਕ ਜਾਂਦੈ; ਪਰ ਕੋਈ ਥਾਂ ਈ ਨਹੀਂ, ਜਿਥੇ ਬੰਦਾ ਖੇਡ-ਤਮਾਸ਼ੇ ਲਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ ਏਨੇ ਤਰਾਹੇ ਹੋਏ ਨੇ ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ '''ਔਲ''' ਗਏ, ਗੀਰੇਈ-ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਨੋਗਾਈ ਆਈਏ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ 'ਕੱਲਾ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦਾ?"</br> {{gap}}"ਤੇ ਆਪਣਾ ਚਾਚਾ ਭੁਲ ਗਿਆ ਈ? ਤੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ, ਮੇਰੇ 'ਚ ਜਾਨ ਈ {{nop}}<noinclude>{{left|੯੦}}</noinclude> 38a4t4zvxx0a91rpqh0lmqedxs2tt5l 250 67847 240495 240097 2026-10-14T04:58:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਹੀਂ ਰਹੀ ... ਨਹੀਂ, ਅਜੇ ਜਾਨ ਹੈਗੀ ਏ। ਮੈਨੂੰ ਘੋੜਾ ਲਿਆ ਦੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਕਦਮ ਨੋਗਾਈ ਨੂੰ ਚਲ ਪਵਾਂਗਾ।"</br> {{gap}}"ਐਵੇਂ ਯਭਲੀਆਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦੈ!” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਤੂੰ ਸਗੋਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਗੀਰੇਈ-ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਕੀ ਬਣਾਵਾਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੈ, ‘ਤੂੰ ਬਸ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇਕ ਤਕ ਲੈ ਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਪੂਰਾ ਵੱਗ ਈ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੈ ਆਵੇਂ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਥਾਂ ਲੱਭ ਲਵਾਂਗਾ।' ਤੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਉਹ ਵੀ ਚੇਚੇਨ ਏਂ, ਉਹਦਾ ਵਸਾਹ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।"</br> {{gap}}"ਗੀਰੇਈ-ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਵਸਾਹ ਖਾ ਸਕਣੇਂ, ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧੀ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਸਨ। ਉਹਦਾ ਪਿਓ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ '''ਕੂਨਾਕ''' ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਪਾਣ ਲਗਾ। ਗੀਰੇਈ-ਖਾਨ ਤੋਂ ਕਸਮ ਚੁਕਵਾ ਲੈ, ਫੇਰ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇਂ, ਆਪਣਾ ਪਸਤੌਲ ਫੇਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਰੱਖੀਂ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਓਦੋਂ ਜਦੋਂ ਘੋੜੇ ਵੰਡਣੇ ਹੋਣ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਚੇਚੇਨ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਮਾਰ ਛੱਡਣ ਲਗਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਇਕ ਘੋੜੇ ਲਈ ਦਸ ਰੂਬਲ ਮੰਗਦਾ ਸਾਂ। ਵਸਾਹ ਖਾਣਾ ਠੀਕ ਏ, ਪਰ ਬੰਦੂਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੌਵੀਂ ਨਾ।"</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾਂ ਬੁੱਢੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ।</br> {{gap}}“ਮੈਂ ਕਿਹੈ, ਚਾਚਾ, ਪੱਥਰ-ਤੋੜ ਘਾਹ ਹੈਗੀ ਆ ਕੋਈ?" ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈਗੀ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਲਈਦੀ ਏ। ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਮੁੰਡਾ ਏਂ, ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ ... ਦੱਸਾਂ ਤੈਨੂੰ?"</br> {{gap}}"ਦਸ ਮੈਨੂੰ, ਚਾਚਾ।"</br> {{gap}}"ਕੱਛੂਕੁੰਮਣ ਦਾ ਪਤਾ ਈ? ਇਹ ਕੱਛੂਕੁੰਮਣ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੁੰਦੀ ਏ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੀ!"</br> {{gap}}"ਬਿਨਾ ਸ਼ਕ, ਪਤਾ ਏ ਮੈਨੂੰ!"</br> {{gap}}“ਉਹਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਲੱਭ ਲੈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵਾੜ੍ਹ ਲਾ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਅੰਦਰ ਨਾ ਆ ਸਕੇ। ਹੂੰ, ਉਹ ਆਏਗੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜਾਏਗੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਪੱਥਰਤੋੜ ਘਾਹ ਲੱਭਣ ਨਿਕਲ ਪਵੇਗੀ। ਤੇ ਛੇਤੀ ਈ ਉਹ ਨਿਕਲੇਗੀ ਤੇ ਵਾੜ ਤੋੜ ਲੰਘ ਆਵੇਗੀ। ਤੇ ਤੂੰ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਓਥੇ ਠੀਕ ਵੇਲੇ ਜਾਈਂ, ਤੇ ਜਿਥੋਂ ਵਾੜ ਟੁੱਟੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਓਥੇ ਤੈਨੂੰ ਪੱਥਰ-ਤੋੜ ਘਾਹ ਪਈ ਲੱਭੇਗੀ। ਉਹਨੂੰ ਜਿਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਲੈ ਜਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਚੰਦਰਾ ਜਾਂ ਸੀਖ਼ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ।</br> {{gap}}"ਆਪ ਅਜ਼ਮਾ ਕੇ ਵੇਖੀ ਹੋਈ ਆ, ਚਾਚਾ?"</br> {{gap}}"ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਅਜ਼ਮਾਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਏ, ਮੈਂ ਅਜ਼ਮਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਟੂਣਾ ਵਰਤਦਾ ਸਾਂ। ਉਹ ਸੀ, {{nop}}<noinclude>{{right|੯੧}}</noinclude> 4qs49kp9kyfgk9hddnce5gaat5063k1 250 67894 240352 240347 2026-10-13T12:00:28Z Kaur.gurmel 192 240352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਉਹਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਭੇਤਭਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ਭਾਵ ਖਤਰੇ ਦਾ ਸਹਿਮ ਸੀ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਏ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਸਿੱਧੇ-ਸਾਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਘਾਹ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਦੇ ਥੱਲੇ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਦਿਸਦਾ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਕੋਈ ਵੀਹ ਕਦਮ ਅਗੇ, ਨੀਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਉਤਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ, ਜਿਹਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਉਤੇ, ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਸਜਰਾ ਗੋਹਾ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਆਪੇ-ਉਗੀਆਂ ਅੰਗੂਰ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਕੱਜੀ ਪਈ ਇਹ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਖਦਾਈ ਝੰਗੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਹਨੇਰੀ ਤੇ ਠੰਡੀ ਝੰਗੀ ਵਰਗੀ। {{gap}}"ਅਜ ਸਵੇਰੇ ਏਥੇ ਆਇਆ ਸੀ," ਹਉਕਾ ਭਰਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ; "ਘੁਰਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿਲ੍ਹਾ ਏ; ਅਸਲੋਂ ਤਾਜ਼ਾ।" {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਥੇ ਉਹ ਖਲੋਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਦਸ ਕਦਮ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਧਮਾਕਾ ਸੁਣੀਤਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤ੍ਰਭਕ ਪਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਫੜ ਲਈਆਂ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਸ ਕੁਝ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਸੁਣ ਸਕੇ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਚੁੰਗੀਆਂ ਭਰਨ ਦੀ ਤੇਜ਼, ਤਾਲਬੱਧ ਧੰਮ-ਧੰਮ ਸੁਣੀਤੀ ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਸਖਣੀ ਗੜਕ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਹੜੀ ਦੂਰੋਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੂਰੋਂ ਗੂੰਜਣ ਲਗ ਪਈ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਡੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵਡੇ ਘੇਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਰਤ ਕੇ ਸੁਣੀਣ ਲਗ ਪਈ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਕੁੜਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹਨੇ ਅਜਾਈਂ ਹੀ ਸਾਵੀ ਝਿੜੀ ਵਿਚ ਝਾਕਿਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਬੁੱਢੇ ਵਲ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਚਾਚਾ ਯੋਰੋਸ਼ਕਾ, ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਉਤੇ ਰੱਖੀ, ਅਹਿੱਲ ਖਲੋਤਾ ਸੀ; ਉਹਦੀ ਟੋਪੀ ਪਿਛੇ ਧੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਚਮਕ ਨਾਲ਼ ਲਿਸ਼ਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ, ਜਿਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਖਾਧਾ-ਹੋਇਆ ਪੀਲਾ ਦੰਦ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਨੰਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਓਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆਕੜ ਗਿਆ ਲਗਦਾ ਸੀ। {{gap}}"ਬਾਰਾਸਿੰਙਾ!" ਉਹ ਬੁੜਬੁੜਾਇਆ, ਤੇ ਨਿਰਾਸਤਾ ਨਾਲ ਬੰਦੂਕ ਸੂਟ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੌਲੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਖੋਹਣ ਲਗ ਪਿਆ। "ਉਹ ਐਨ ਏਥੇ ਖਲੋਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਡੰਡੀ ਤੋਂ ਆਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ...ਮੂਰਖ! ਮੂਰਖ!" ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਮਾਰੀ। "ਮੂਰਖ! ਸੂਰ!" ਆਪਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੂੰਡਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਜੰਗਲ ਉਤੋਂ ਧੁੰਦ ਵਿਚ ਉਡਦੀ ਲਗਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਭਕ ਪਏ ਬਾਰਾਸਿੰਙੇ ਦਾ ਖੜਾਕ ਦੂਰੀ ਵਿਚ ਅਗੇ ਤੇ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।<noinclude>{{right|੧੦੭}}</noinclude> gim1pyudza4mb8nu9gi47xdn95wje2f 250 67895 240353 240179 2026-10-13T12:04:15Z Kaur.gurmel 192 240353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਜਦੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਭੁੱਖਾ-ਭਾਣਾ, ਥੱਕਾ-ਟੁੱਟਾ, ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬੁੱਢੇ ਨਾਲ 'ਪਰਤਿਆ, ਘੁਸਮੁਸਾ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਪੀਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਨਿੱਘਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਫੇਰ ਉਹ ਬਾਹਰ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੂਰਜ-ਲੱਥੇ ਵਿਚ ਪਹਾੜ ਉਗਮ ਆਏ। ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਫੇਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀਆਂ, '''ਅਬਰੇਕਾਂ''' ਦੀਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਸ਼ੂਕਾਵਾਂ ਦੀਆਂ, ਅਲ੍ਹੜ, ਮਾਅਰਕਿਆਂ-ਭਰੀ ਤੇ ਸਿਰਲਥ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅਣਮੁਕਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਫੇਰ ਇਹਾਤੇ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਗਈ ਤੇ ਉਹਦੀ ਕਮੀਜ਼ ਨੇ ਉਹਦੇ ਬੁਤ ਦਾ ਆਖ਼ਰਾਂ ਦਾ, ਕੰਵਾਰਾ ਹੁਸਨ ਉਲੀਕਿਆ। ''{{center|'ਕਾਂਡ ਵੀਹਵਾਂ'''}} ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਓਲੇਨਿਨ ਇੱਕਲਾ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨੇ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਬਾਰਾਂਸਿੰਙੇ ਨੂੰ ਤ੍ਰਭਕਾ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਵਲਾ ਪਾ ਫਾਟਕ ਵਿਚ ਲੰਘਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਹ ਕੰਡਿਆਲੀ ਵਾੜ ਉਤੋਂ ਟਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਹਰ ਕੋਈ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਕਿ ਉਹ ਕੰਡੇ ਕਢ ਸਕਦਾ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਦੇ ਕੋਟ ਨਾਲ ਅੜ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਦੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ, ਜਿਹੜਾ ਅੱਗੇ ਭੱਜ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੋ ਤੱਤਰ ਜਗਾ ਦਿਤੇ। ਉਹ ਅਜੇ ਛਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਤਿੱਤਰ ਹਰ ਕਦਮ ਉਤੇ ਉਠਣ ਲਗ ਪਏ। ( ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਕਲ੍ਹ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਿਖਾਈ; ਉਹਦਾ ਇਰਾਦਾ ਇਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਫੰਦਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੀ।) ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਤੇ ਪੰਜ ਤਿੱਤਰ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਛਾਪਿਆਂ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਉਹ ਏਨਾ ਥਕ ਗਿਆ ਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਮੁੜਕੋ-ਮੁੜ੍ਹਕੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਦਾ ਘੋੜਾ ਲਾਹ ਲਿਆ, ਛੋਟੇ ਛੱਰੇ ਉਤੇ ਕੁਝ ਗੋਲੀਆਂ ਪਾ ਲਈਆਂ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਚੇਰਕੇਸ਼ੀਆ ਕੋਟ ਦੀ ਚੌੜੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਮੱਛਰ ਝਲਦਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਥਾਂ ਵਲ ਟੁਰ ਪਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਕਲ੍ਹ ਆਏ ਸਨ। ਪਰ, ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਹੋੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਆਪ ਰਾਹ ਉਤੋਂ ਵੀ ਖੁਰੇ ਲਭ ਲਏ, ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਦੋ ਤਿੱਤਰ ਹੋਰ ਮਾਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਸ ਵਕਤ ਤਕ ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕਠਿਆਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਉਹ ਲਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁਪਹਿਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। {{gap}}ਦਿਨ ਅਸਲੋਂ ਨਿੱਮਲ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰਮੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਤਕ ਵਿਚ ਵੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਨਮੀ ਸੁਕ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਮਛਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੇ ਸਮਝੋ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ, ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਨੂੰ ਕਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿਠ ਦੇ ਮਛਰਾਂ ੧੦੮<noinclude></noinclude> arovxtkrc3y2qdzu5s75c8xm54wk5xw 250 67896 240354 240180 2026-10-13T12:06:20Z Kaur.gurmel 192 240354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਨਾਲ ਕੱਜੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਉਹਦਾ ਕੁੱਤਾ ਕਾਲੇ ਤੋਂ ਬੱਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਓਲੇਨਿਨ ਦਾ ਕੋਟ ਵੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਮਛਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡੰਗ ਲੰਘਾ ਦਿਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਓਲੇਨਿਨ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਉਹ ਘਰ ਜਾਣ ਹੀ ਵੇਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਚੇਤਾ ਆ ਜਾਣ ਉਤੇ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੇ ਲੋਕ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਪੀੜ ਝੱਲ ਹੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਉਹਨੇ ਇਹਨੂੰ ਝੱਲਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਘਾਰੇ ਜਾਣ ਲਈ ਛਡ ਦਿਤਾ। ਤੇ, ਕਹਿਣਾ ਅਜੀਬ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਤਕ, ਇਹ ਇਹਸਾਸ ਸਗੋਂ ਸੁਖਾਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਹ ਤਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਮਛਰਾਂ-ਭਰੀ ਇਸ ਫ਼ਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੇ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਛਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਝ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜੋ ਹਥ ਨੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਲਿੰਬ ਦਿਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ<noinclude>{{right|੧੦੯}}</noinclude> iibesrstlq1ljcv8ahq8vtxdm4c1r5h 250 67897 240355 240182 2026-10-13T12:09:32Z Kaur.gurmel 192 240355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਸਾਰੇ ਪਿੰਡੇ ਉਤੇ ਰੁੱਕਣ ਵਿਚ ਹੀ ਨਾ ਆਉਂਦੀ ਇਸ ਖੁਰਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਦਾ ਉਹਦੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਚਰਿਤੱਰ ਤੇ ਖਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿਣੀ। ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਇਸ ਆਪੋ-ਉੱਗੀ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਹ ਵਿਛੀ ਪਈ ਬਨਾਸਪਤੀ ਨਾਲ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਹਰੇ ਕਚੂਚ ਪਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਇਸ ਸਿਲ੍ਹੀ ਮੁਸ਼ਕ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੇਕ ਤੋਂ ਹਰ ਥਾਂ ਵਗ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਲੜਕੇ ਹੋਏ ਪਤਿਆਂ ਹੇਠ ਕੁਲ-ਕਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਏਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੁਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹੀਉ ਚੀਜ਼ ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲੋਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਸਹਿ ਲਗਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਸੁਖਾਵੀਂ ਲੱਗਣ ਲਗ ਪਈ ਸੀ। ਉਸ ਥਾਂ ਫਿਰ ਲੈਣ ਪਿਛੋਂ, ਜਿਥੇ ਕਲ੍ਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਾਰਾਂ-ਸਿੰਝੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਓਥੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਲੱਭਣ ਉਤੇ, ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਐਨ ਜੰਗਲ ਉਤੇ ਟੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਜਾਂ ਸੜਕ ਉਤੇ ਆ ਨਿਕਲਦਾ, ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਤੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਖੜਵੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰ੍ਹਾਂਦਾ। ਸਤ ਭਾਰੇ ਤਿੱਤਰ ਉਹਦੇ ਲਕ ਨਾਲ ਘੜੀਸੇ ਖਾਂਦੇ ਪੀੜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਰਾਂਸਿੰਙੇ ਦੇ ਕਲ੍ਹ ਦੇ ਖੁਰੇ ਲਭ, ਉਹ ਇਕ ਝਾੜੀ ਹੇਠੋਂ ਪੀਂਘਦਾ ਉਸ ਝਿੜੀ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਿਆ, ਜਿਥੇ ਬਾਰਾਂਸਿੰਙਾ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਘੁਰਨੇ ਕੋਲ ਲੇਟ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹਰੇ ਕਚੂਚ ਪਤਿਆਂ ਦਾ, ਬਾਰਾਂਸਿੰਙੇ ਦੇ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦਾ, ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਗੋਹੇ ਦਾ, ਬਾਰਾਂਸਿੰਝੇ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ, ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨੇ ਉਡਾਈ ਸੀ, ਤੇ ਕਲ੍ਹ ਵਾਲੇ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਹਨੂੰ ਠੰਡ ਤੇ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ ਤੇ ਕੋਈ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਹੀ। ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਅਕਾਰਨ ਖੁਸ਼ੀ, ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦਾ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਇਹਸਾਸ ਛਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੀ ਆਦਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਸੂਲੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ: "ਏਥੇ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਦਮਿਤਰੀ ਓਲੇਨਿਨ, ਜੀਵ, ਜਿਹੜਾ ਹੋਰਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਏਨਾ ਵਖਰਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ 'ਕੱਲਾ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਬ ਹੀ ਜਾਣੇ ਕਿੱਥੇ — ਜਿਥੇ ਇਕ ਬਾਰਾਂਸਿੰਙਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ — ਕੋਈ ਸੁਹਣਾ ਬੁੱਢਾ ਜਾਨਵਰ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੀ ਵੀ ਆਦਮੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਮਨੁਖ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਕਦੀ ਵੀ ਇਹ ਸੋਚਾਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਏਥੇ ਮੈਂ ਬੈਠਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਦੁਆਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਵੇਂ ਦਰਖ਼ਤ ਖਲੋਤੇ ਹਨ, ਇਕ 'ਤੇ ਆਪੇ ਉੱਗੀਆਂ ਅੰਗੂਰ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ<noinclude>{{left|੧੧੦}}</noinclude> 8bavtrm9x85m7dnxvzywxy4yg0r9lf6 250 68079 240359 201648 2026-10-13T12:17:42Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਰਹੇ ਸਨ। ਓਥੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਥ ਨੂੰ ਚੁਕਿਆ, ਤੇ (ਭਾਵੇਂ ਘੋੜਾ ਤ੍ਰਿਹ ਗਿਆ) ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਕਾਠੀ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਰਖ ਲਿਆ। ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਤੇ ਮੱਠੀ-ਮੱਠੀ ਚਾਲੇ ਸੜਕ ਉਤੇ ਹੋ ਪਏ ਤੇ ਇਕ '''ਔਲ''' ਕੋਲੋਂ ਲੰਗ, ਜਿਥੋਂ ਇਕ ਭੀੜ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆਈ। {{gap}}ਦਰਿਆ ਦੇ ਰੂਸੀ ਕੰਢੇ ਵਲ ਦੇ ਕੱਸਾਕਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਤਸੱਲੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਮੌਜ ਵਿਚ ਸਨ। ਸਭਨਾਂ ਪਾਸਿਉਂ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਸੁਣੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੇ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾਂ, ਆਪਣੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਅਜਾਈਂ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਓਲੇਨਿਨ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਕ ਸੋਟੀ ਨੂੰ ਛਿੱਲਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਸਿਗਰਟ ਕਿਉਂ ਪੀਂਦੇ ਹੋ ?" ਉਹਨੇ ਝੂਠੀ-ਮੂਠੀ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁਛਿਆ। "ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਏ ?" {{gap}}ਪ੍ਰਤਖ ਹੀ ਉਹ ਬੋਲਿਆ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਕੱਸਾਕਾਂ ਵਿਚ ਓਪਰਾ-ਓਪਰਾ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ। {{gap}}‘ਐਵੇਂ ਆਦਤ ਏ,"ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ ਕਿਉਂ ?" {{gap}}"ਜੇ ਸਾਡੇ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਪੀਵੇ, ਤਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਪੈ ਜਾਵੇ ! ਓਧਰ ਵੇਖੋ ਜ਼ਰਾ, ਪਹਾੜ ਦੂਰ ਨਹੀਂ,” ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ, “ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ! 'ਕੱਲੇ ਵਾਪਸ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੋਗੇ ? ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਰਿਹੈ। ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਛਡ ਆਨਾਂ। ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨੂੰ ਆਖੋ, ਮੈਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦੇਵੇ।” {{gap}}“ ਹੈ ਨਾ ਜਣਾ!" ਕੱਸਾਕ ਦੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਵਲ ਤਕਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੇ ਉਹ ਚੁੰਮੀ ਯਾਦ ਆਈ, ਜਿਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਹਨੇ ਫਾਟਕ ਕੋਲ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਇਆ। “ ਇਹ ਕੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਰਲ-ਗਡ ਹੈ," ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਾ। ਬੰਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਏਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤੇ ਏਨੀ ਤੱਸਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਕੋਈ ਮਾਅਰਕਾ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਇੰਜ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਦਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹਦੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਰਨ 'ਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?" {{gap}}"ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਭਰਾਵਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਹੁਣ ਫੇਰ ਨਾ ਮਿਲੇ !" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਬੇੜੀ ਰਵਾਨਾ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਸੁਣਿਆ ਸਾਈ, ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਪੁਛ ਰਿਹਾ ਸੀ ? "<noinclude>੧੧੯{{right|}}</noinclude> 8szt8e0573dvx19wt18tyiqu5gb7wdi 250 68080 240364 201649 2026-10-13T12:36:35Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸਿਰ ਚੁਕਿਆ। {{gap}}"ਮੇਰਾ ਧਰਮ-ਪੁੱਤਰ?” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, ਉਹਦਾ ਇਸ ਲਫ਼ਜ਼ ਤੋਂ ਭਾਵ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚੇਚੇਨ ਸੀ। {{gap}}"ਤੇਰਾ ਧਰਮ-ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਉਠਣ ਲਗਾ, ਪਰ ਉਹ ਲਾਖਾ ਧਰਮ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਭਰਾ ਏ!" {{gap}}"ਸ਼ੁਕਰ ਕਰੇ ਰਬ ਦਾ, ਸਬੂਤਾ ਚਲਾ ਗਿਐ" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਕਾਹਦੀ ਏ? " ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਫ਼ਰਜ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਸੀ?" {{gap}}ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਹਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਲਗਦਾ ਸੀ। {{gap}}“ਆਹਖੋ, ਇੰਜ ਵੀ ਹੁੰਦੈ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਸਾਡੇ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਭਲਾ?" {{center|'''ਕਾਂਡ ਬਾਈਵਾਂ'''}} {{gap}}ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ' ਤੇ ਬਹਿ ਚਲੇ ਗਏ; ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਨਾਲੇ ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਇਕਲਿਆਂ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਤੋਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਲਈ ਛੁੱਟੀ ਮੰਗੀ, ਤੇ ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨੇ ਦੇ ਦਿਤੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਏਡੇ ਸੁਨੱਖੇ ਤੇ ਮਿਲਾਪੜੇ ਕੱਸਾਕ ਦੀ ਸੰਗਤ ਉਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਜੋੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗੀ।"ਇਹ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ ਤੇ ਮੈਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇੱਕਠੇ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਟੁਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਲੇਨਿਨ ਉਤੇ ਸਨੇਹ ਦਾ ਇਕ ਬਲਵਾਨ, ਨਵਾਂ ਜਜ਼ਬਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਖ-ਵਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਲ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਹੱਸ ਪੈਣ ਨੂੰ ਕਰਦਾ। {{gap}}“ ਕਿਹੜੇ ਫਾਟਕਾਂ ਵਲੋਂ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਹੈ? ''<noinclude>{{left|੧੨੦}}</noinclude> 22ybnvxtyoupdtlotpmf72k55g2640d 240365 240364 2026-10-13T12:37:42Z Kaur.gurmel 192 240365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸਿਰ ਚੁਕਿਆ। {{gap}}"ਮੇਰਾ ਧਰਮ-ਪੁੱਤਰ?” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, ਉਹਦਾ ਇਸ ਲਫ਼ਜ਼ ਤੋਂ ਭਾਵ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚੇਚੇਨ ਸੀ। {{gap}}"ਤੇਰਾ ਧਰਮ-ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਉਠਣ ਲਗਾ, ਪਰ ਉਹ ਲਾਖਾ ਧਰਮ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਭਰਾ ਏ!" {{gap}}"ਸ਼ੁਕਰ ਕਰੇ ਰਬ ਦਾ, ਸਬੂਤਾ ਚਲਾ ਗਿਐ" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਕਾਹਦੀ ਏ? " ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਫ਼ਰਜ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਸੀ?" {{gap}}ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਹਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਲਗਦਾ ਸੀ। {{gap}}“ਆਹਖੋ, ਇੰਜ ਵੀ ਹੁੰਦੈ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਸਾਡੇ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਭਲਾ?" {{center|'''ਕਾਂਡ ਬਾਈਵਾਂ'''}} {{gap}}ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ' ਤੇ ਬਹਿ ਚਲੇ ਗਏ; ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਨਾਲੇ ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਇਕਲਿਆਂ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਤੋਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਲਈ ਛੁੱਟੀ ਮੰਗੀ, ਤੇ ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨੇ ਦੇ ਦਿਤੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਏਡੇ ਸੁਨੱਖੇ ਤੇ ਮਿਲਾਪੜੇ ਕੱਸਾਕ ਦੀ ਸੰਗਤ ਉਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਜੋੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗੀ।"ਇਹ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ ਤੇ ਮੈਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇੱਕਠੇ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਟੁਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਲੇਨਿਨ ਉਤੇ ਸਨੇਹ ਦਾ ਇਕ ਬਲਵਾਨ, ਨਵਾਂ ਜਜ਼ਬਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਖ-ਵਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਲ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਹੱਸ ਪੈਣ ਨੂੰ ਕਰਦਾ। {{gap}}“ ਕਿਹੜੇ ਫਾਟਕਾਂ ਵਲੋਂ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਹੈ?"<noinclude>{{left|੧੨੦}}</noinclude> fyipusvrmzz5xhhc17m1dlfw9kuec9u 250 68081 240462 201650 2026-10-14T01:33:05Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}"ਵਿਚਕਾਰਲਿਆਂ ਵਲੋਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਲਦਲ ਤਕ ਛਡ ਆਵਾਂਗਾ। ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਡਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ।" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਹਸਿਆ। {{gap}}"ਤੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ? ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤੇਰਾ। ਮੈਂ 'ਕੱਲਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਏ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਨੈਂ? ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਗੇਗਾ? ਡਰ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਤਕ ਵੀ ਲਗਦੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਸਵੈ-ਮਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਹੱਸ ਵੀ ਪਿਆ। {{gap}}"ਤਾਂ ਆ ਜਾ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ। ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰਾਂਗੇ ਤੇ ਪੀਆਂ-ਪਿਆਵਾਂਗੇ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" {{gap}}"ਤੁਹਾਡਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਨੂੰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈਗੀ," ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਹਸਿਆ। "ਪਰ, ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਕਲ੍ਹ ਰਾਤੀਂ ਤੈਨੂੰ ਗੌਂਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਤਕਿਆ ਵੀ ਸੀ।" {{gap}}"ਹੱਛਾ ..." ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ। {{gap}}"ਇਹ ਠੀਕ ਏ, ਤੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਏ, ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੈਗਾ।" ਕਰਾ ਲਾਂ। ਪਰ ਅਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਘੋੜਾ {{gap}}"ਤੂੰ ਅਜੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ?" {{gap}}"ਅਜੇ ਕਿੱਥੇ! ਮੈਂ ਅਜੇ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਈ ਆਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹੋ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ।" {{gap}}"ਤੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਪੈਸੇ ਲਗਦੇ ਹੋਣਗੇ?" {{gap}}"ਅਸੀਂ ਕਲ੍ਹ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਇਕ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਂ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਲਈ ਸੱਠ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੂਬਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਮੰਨਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਘੋੜਾ ਉਹ ਨੋਗਾਈ ਈ ਸੀ। {{gap}}"ਮੇਰਾ ਦਰਬਾਨਤ ਬਣਨਾ ਈਂ?" (ਦਰਬਾਨਤ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਦਲੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਮੁਹਿੰਮ ਵੇਲੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।) "ਮੈਂ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰਾ ਲਾਂਗਾ। ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਘੋੜਾ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ'' ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਆਖਿਆ। "ਸਚੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੋ ਨੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ।" {{gap}}"ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ?" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਹਸਦਿਆਂ ਦੁਹਰਾਇਆ। "ਸਾਨੂੰ ਤਹੁਫ਼ਾ ਕਿਉਂ ਦੇਵੋ ਤੁਸੀਂ? ਅਸੀਂ ਆਪੇ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ, ਰਬ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ।"<noinclude>{{right|੧੨੧}}</noinclude> fenfktiocdg94izpadr6urnpi3gcixb 250 68082 240463 201651 2026-10-14T01:39:47Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਸਚੀ! ਜਾਂ ਤੂੰ ਦਰਬਾਨਤ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ; ਉਹ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਪਿਆ ਸੀ ; ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਬੇ-ਆਰਾਮੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹਨੂੰ ਅਹੁੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਕੀ ਆਖੇ। {{gap}}ਪਹਿਲੋਂ ਚੁਪ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਤੋੜੀ। {{gap}}"ਰੂਸ 'ਚ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਘਰ ਏ ?' ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਇਹ ਜਵਾਬ ਦਿਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ ਕਿ ਉਹਦਾ ਇਕ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਘਰ ਸਨ। {{gap}}"ਚੰਗਾ ਘਰ ਏ ? ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਏ ?'' ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ ; ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਵਡਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਉਚਾ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ । {{gap}}"ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਘੋੜੇ ਹੈ ਜੇ ?" {{gap}}"ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੌ ਘੋੜੇ ਨੇ, ਇਕ-ਇਕ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਸੌ ਰੂਬਲ ਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੂਬਲ ! ਦੁੜਕੀ ਘੋੜੇ ... ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਏਥੋਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।" {{gap}}"ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਸਾਓ, ਜਾਂ ਘੱਲੇ ਗਏ ਸਾਓ ?" ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਜਿਵੇਂ ਅਜੇ ਵੀ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। “ਵੇਖੋ, ਏਥੋਂ ਭੁਲਿਆ ਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਹ," ਇਕ ਡੰਡੀ ਵਲ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੈਣਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਜੇ ਹਥ ਮੁੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ ਸਾਂ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਇਲਾਕਾ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ। {{gap}}"ਮੈਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ ਤਿਆਰ ਹਾਂ," ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਗਿੱਦੜ ਚਾਂਗਰਦੇ ਸੁਣੇ ਜੇ ?" ਕੰਨ ਲਾਂਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਅਗੋਂ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਗਲ ਸੁਣ, ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸਹਿਮ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਸਹਿਮ ਵਾਲੀ ਕਿਹੜੀ ਗਲ ਏ ? ਪਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰਦੈ,’ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ। “ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ !” {{gap}}"ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀਂ 'ਕੱਠੇ ਈ ਜਾਈਏ। ਸਾਡੀ ਕੰਪਨੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਰਹੀ ਏ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੌ ਵੀ।<noinclude>{{left|੧੨੨}}</noinclude> cyo5j0ns6hhbgbvyvdmr6jjo7x8ndh3 240464 240463 2026-10-14T01:40:34Z Kaur.gurmel 192 240464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਸਚੀ! ਜਾਂ ਤੂੰ ਦਰਬਾਨਤ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ; ਉਹ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਪਿਆ ਸੀ; ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਬੇ-ਆਰਾਮੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹਨੂੰ ਅਹੁੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਕੀ ਆਖੇ। {{gap}}ਪਹਿਲੋਂ ਚੁਪ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਤੋੜੀ। {{gap}}"ਰੂਸ 'ਚ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਘਰ ਏ?' ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਇਹ ਜਵਾਬ ਦਿਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ ਕਿ ਉਹਦਾ ਇਕ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਘਰ ਸਨ। {{gap}}"ਚੰਗਾ ਘਰ ਏ? ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਏ?" ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ; ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਵਡਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਉਚਾ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਘੋੜੇ ਹੈ ਜੇ?" {{gap}}"ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੌ ਘੋੜੇ ਨੇ, ਇਕ-ਇਕ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਸੌ ਰੂਬਲ ਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੂਬਲ! ਦੁੜਕੀ ਘੋੜੇ ... ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਏਥੋਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।" {{gap}}"ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਸਾਓ, ਜਾਂ ਘੱਲੇ ਗਏ ਸਾਓ?" ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਜਿਵੇਂ ਅਜੇ ਵੀ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। “ਵੇਖੋ, ਏਥੋਂ ਭੁਲਿਆ ਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਹ," ਇਕ ਡੰਡੀ ਵਲ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੈਣਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਜੇ ਹਥ ਮੁੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ ਸਾਂ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਇਲਾਕਾ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ। {{gap}}"ਮੈਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ ਤਿਆਰ ਹਾਂ," ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਗਿੱਦੜ ਚਾਂਗਰਦੇ ਸੁਣੇ ਜੇ?" ਕੰਨ ਲਾਂਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਅਗੋਂ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਗਲ ਸੁਣ, ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸਹਿਮ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਸਹਿਮ ਵਾਲੀ ਕਿਹੜੀ ਗਲ ਏ? ਪਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰਦੈ,’ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ। “ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ!” {{gap}}"ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀਂ 'ਕੱਠੇ ਈ ਜਾਈਏ। ਸਾਡੀ ਕੰਪਨੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਰਹੀ ਏ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੌ ਵੀ।<noinclude>{{left|੧੨੨}}</noinclude> 1m9tkjklmha75sy4g9maq9bal2jwjbe 250 68172 240465 201802 2026-10-14T01:46:52Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}"ਏਥੇ ਆਏ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਸਾਓ? ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਘਰ ਏ, ਘੋੜੇ ਨੇ ਤੇ ਭੋਂ-ਗੁਲਾਮ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ, ਬੁੱਲੇ ਲੁੱਟਣ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਦਾ! ਰੈਂਕ ਕੀ ਜੇ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਕੈਡਿਟ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਮੇਰੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਈ ਹੈ।" {{gap}}"ਖ਼ੈਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ੇਖ਼ੀਆਂ ਈ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਓਥੋਂ ਕਦੀ ਨਾ ਨਿਕਲਦਾ! ਆਹਖੋਂ, ਮੈਂ ਕਦੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਾ। ਸਾਡੇ"ਚ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਜੇ?" {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਲਗਦਾ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਕਾਫ਼ੀ ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਕਲਿੱਤਣ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਵਾ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਉਤੇ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਗਿੱਦੜ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਅਸਲੋਂ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਚੀਕਣ, ਚਾਂਗਰਨ, ਚੀਂ-ਚੀਂ ਕਰਨ, ਤੇ ਡੁਸਕਣ ਲਗ ਪਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਵਲ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਕੁਤਿਆਂ ਦੀ ਭੌਂ-ਭੌਂ ਸੁਣੀਣ ਲਗ ਪਈਆਂ ਸਨ; ਝੁਗੀਆਂ ਦੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਣ ਲਗ ਪਈਆਂ ਸਨ; ਬੱਤੀਆਂ ਲਿਸ਼ਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਹਵਾ ਕਿਜ਼ਯਾਕ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਹੁਆੜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ, ਉਸ ਰਾਤ ਉਚੇਚਾ, ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਏਥੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਉਹਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਪਰਵਾਰ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਨਾ ਕਦੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਕਦੀ ਰਹੇਗਾ। ਉਸ ਰਾਤ ਉਹਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕਾਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਪੁੱਜੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ, ਕਿ ਓਲੇਨਿਨ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਘੋੜਾ ਕਢ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਗਰੋਜ਼ਨਾਯਾ ਵਿਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ — ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਉਹ ਆਮ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਜਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ — ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਫ਼ਾ ਤੁਸੀਂ ਕਿਓਂ ਦੇਵੋ?" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਅਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। {{gap}}"ਸਚੀ, ਇਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਲੈ ਲੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਫ਼ਾ ਦੇ ਦਈਂ ਅਸੀਂ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਹਿੰਮ"ਤੇ"ਕੱਠੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।” {{gap}}ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਬੌਂਦਲ ਗਿਆ। {{gap}}"ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਏ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੈ, ਘੋੜੇ"ਤੇ ਬੜੇ ਪੈਸੇ ਲਗਦੇ ਨੇ, ਘੋੜੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।<noinclude>੧੨੩</noinclude> t3gcgd94upcqo98mt80x9s9ikp6mgqw 240466 240465 2026-10-14T01:49:24Z Kaur.gurmel 192 240466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}"ਏਥੇ ਆਏ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਸਾਓ? ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਘਰ ਏ, ਘੋੜੇ ਨੇ ਤੇ ਭੋਂ-ਗੁਲਾਮ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ, ਬੁੱਲੇ ਲੁੱਟਣ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਦਾ! ਰੈਂਕ ਕੀ ਜੇ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਕੈਡਿਟ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਮੇਰੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਈ ਹੈ।" {{gap}}"ਖ਼ੈਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ੇਖ਼ੀਆਂ ਈ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਓਥੋਂ ਕਦੀ ਨਾ ਨਿਕਲਦਾ! ਆਹਖੋਂ, ਮੈਂ ਕਦੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਾ। ਸਾਡੇ"ਚ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਜੇ?" {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਲਗਦਾ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਕਾਫ਼ੀ ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਕਲਿੱਤਣ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਵਾ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਉਤੇ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਗਿੱਦੜ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਅਸਲੋਂ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਚੀਕਣ, ਚਾਂਗਰਨ, ਚੀਂ-ਚੀਂ ਕਰਨ, ਤੇ ਡੁਸਕਣ ਲਗ ਪਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਵਲ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਕੁਤਿਆਂ ਦੀ ਭੌਂ-ਭੌਂ ਸੁਣੀਣ ਲਗ ਪਈਆਂ ਸਨ; ਝੁਗੀਆਂ ਦੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਣ ਲਗ ਪਈਆਂ ਸਨ; ਬੱਤੀਆਂ ਲਿਸ਼ਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਹਵਾ ਕਿਜ਼ਯਾਕ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਹੁਆੜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ, ਉਸ ਰਾਤ ਉਚੇਚਾ, ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਏਥੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਉਹਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਪਰਵਾਰ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਨਾ ਕਦੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਕਦੀ ਰਹੇਗਾ। ਉਸ ਰਾਤ ਉਹਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕਾਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਪੁੱਜੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ, ਕਿ ਓਲੇਨਿਨ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਘੋੜਾ ਕਢ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਗਰੋਜ਼ਨਾਯਾ ਵਿਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ — ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਉਹ ਆਮ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਜਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ — ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਫ਼ਾ ਤੁਸੀਂ ਕਿਓਂ ਦੇਵੋ?" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਅਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। {{gap}}"ਸਚੀ, ਇਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਲੈ ਲੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਫ਼ਾ ਦੇ ਦਈਂ ਅਸੀਂ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਹਿੰਮ"ਤੇ"ਕੱਠੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।” {{gap}}ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਬੌਂਦਲ ਗਿਆ। {{gap}}"ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਏ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੈ, ਘੋੜੇ"ਤੇ ਬੜੇ ਪੈਸੇ ਲਗਦੇ ਨੇ, ਘੋੜੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।<noinclude>{{left|੧੨੩}}</noinclude> 0sm1ulbk5owoasro3iblk0dozy2nue9 250 68173 240467 201803 2026-10-14T02:09:41Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude> {{gap}}"ਲੈ-ਲੈ ਲੈ-ਲੈ! ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਲਿਆ, ਮੈਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਸਲੇਟੀ ਘੋੜਾ ਇਹਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾ।" {{gap}}"ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਥੰਮ ਲਿਆ। {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਸ਼ੁਕਰੀਆ! ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਾਂਗਾ, ਇਹਦੀ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਇੰਜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ। {{gap}}"ਏਥੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਲੈ। ਚੰਗਾ ਘੋੜਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਗਰੋਜ਼ਨਾਯਾ 'ਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ; ਦੁੜਕੀ ਬੜੀ ਵਧੀਆ ਮਾਰਦਾ ਹੈ! ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਚੀਖ਼ੀਰ ਲਿਆ ਦੇ। ਅੰਦਰ ਝੁੱਗੀ 'ਚ ਆ ਜਾ।" {{gap}}ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਫੜ ਲਿਆ। {{gap}}"ਰਬ ਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂਲ ਤਾਰਨ ਲਈ ਰਾਹ ਲਭ ਲਾਂਗਾ", ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਡੀਕ ਲਾਂਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।"ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂ ਕੀ ਏ?" ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂ ਕੀ ਏ?'ਦਿਮਿਤਰੀ ਆਂਦਰੇਏਵਿਚ।" {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਦਮਿਤਰੀ ਆਂਦਰੇਏਵਿਚ, ਰਬ ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਕਰੇ। ਅਸੀਂ '''ਕੂਨਾਕ''' ਹੋਵਾਂਗੇ।ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਣਾ। ਅਸੀਂ ਅਮੀਰ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਹੋਈਏ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਕੂਨਾਕ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕਰਨੀ ਆਉਂਦੀ ਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਂਗਾ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੈ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ — ਰੇਬੜੀ ਜਾਂ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ - ਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚੌਕੀ 'ਚ ਆਓ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਜਾਣ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨੌਕਰ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਉਥੇ, ਅਜੇ ਕਲ੍ਹ ਈ, ਕਿੱਡਾ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਮੈਂ, ਤੇ ਕੱਸਾਕਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਾ ਲਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣਾ ਸੀ। {{gap}}"ਠੀਕ ਹੈ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ! ਪਰ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ ਨਾ ਪਾਈਂ! ਇਹਨੂੰ ਕਦੀ ਸਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।" {{gap}}"ਲਗਾਮ ਕਿਉਂ ਪਾਵਾਂ? ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗਲ ਏ, ਜਿਹੜੀ, ਚਾਹਵੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਸਕਨਾਂ," ਆਵਾਜ਼ ਨੀਵੀਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ।"ਮੇਰਾ ਇਕ '''ਕੂਨਾਕ''' ਏ, ਗੀਰੇਈ-ਖ਼ਾਨ। ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੈ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਝਾੜੀ 'ਚ ਛਹਿ ਲਾ ਬਹਾਂ, ਉਸ ਸੜਕ ਕੋਲ, ਜਿਥੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। 'ਕੱਠੇ ਚਲੀਏ? ਦਗ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ ਤੁਹਾਨੂੰ। '''ਮੁਰੀਦ''' *ਮੁਰੀਦ — ਏਥੇ, ਸਿਖਿਅਕ। — ਹੋਵਾਂਗਾ ਤੁਹਾਡਾ।<noinclude>{{left|੧੨੪}}</noinclude> nsc647iqfb2ka79mh618o9yq8ljibgf 250 68174 240468 201804 2026-10-14T02:19:41Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{gap}}"ਆਹਖੋ, ਚੱਲਾਂਗੇ, ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਚੱਲਾਂਗੇ।" {{gap}}"ਹੁਣ ਤਕ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਦਾ ਠਰੰਮਾ ਮੁੜ ਆਇਆ ਲਗਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਵਲ ਓਲੇਨਿਨ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਸਹਿਜ ਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਅਣਸੁਖਾਣੀਂ ਵੀ ਲਗੀ। ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿਰ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ( ਸ਼ਰਾਬ ਉਹਨੂੰ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੜ੍ਹਦੀ), ਪਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚੋਖੀ ਸ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਓਲੇਨਿਨ ਨਾਲ ਹਥ ਮਿਲਾਇਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}"ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਕਿਆ, ਉਹ ਕੀ ਕਰੇਗਾ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਗਿਆ, ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਨਿਵਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫੇਰ, ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾ, ਉਹਨੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੂਣਿਆ, ਬਿੱਲੀ ਵਾਂਗ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਘੋੜੇ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਸਾਂਭ ਲਈਆਂ, ਕੂਕ ਮਾਰੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸੜਕ ਉਤੇ ਦੁੜਕੀਏ ਪਾ ਲਿਆ। ਓਲੇਨਿਨ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ, ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੰਡਾਣ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਕੋਲ ਜਾਏਗਾ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੇ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਫੇਰ ਵੀ ਜਿੰਨਾ ਚੈਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਓਨਾ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹਨੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਦੇ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਕਿਉਂ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ। ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲਗਾ ਕਿ ਇਹ l'argent il n'y a pas! *ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ ; ਅਰਥ : ਪੈਸੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ- ਸੀ। ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਸਿਆਣਪ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਉਤਰ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਹਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਕੱਸਾਕ ਵਗ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇਵੇ। ਉਹਨੂੰ ਆਪ ਓਸੇ ਹੀ ਰਾਤੀਂ ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਗੂੰਗੀ ਭੈਣ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਸੈਣਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਘੋੜਾ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹੀ ਹਿਲਾਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਉਹਨੇ ਚੁਰਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨੇ ਗੂੰਗੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਵੱਗ ਵਿਚ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈ ਜਾਵੇ।<noinclude>{{right|੧੨੪}}</noinclude> b4ts8rj6y0sf5hvi2jsmi7nhpcm4hza 250 68175 240366 201805 2026-10-13T12:55:30Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ, ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ-ਵਿਚਾਰਦਾ, ਇਕੱਲਾ ਵਾਪਸ ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। ਉਹ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝਦਾ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਉਹ ਘਟੋ-ਘਟ ਚਾਲ੍ਹੀ ਰੂਬਲ ਮੁਲ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੁਹਫ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਉਕਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਰਹੀ, ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਦਿਤਾ ਕਿਉਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨੂੰ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਉਕਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਹਦੇ ਉਲਟ ਸਗੋਂ, ਉਹਦਾ ਮਨ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਕ-ਸ਼ੁਬ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਕਿ ਕੈਡਿਟ ਦੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਕੋਈ ਭੈੜੇ ਇਰਾਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਇਰਾਦੇ ਕੀ ਸਨ, ਉਹ ਦਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਵੀ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਓਪਰਾ ਆਦਮੀ ਚਾਲ੍ਹੀ ਰੂਬਲ ਮੁਲ ਦਾ ਘੋੜਾ ਐਵੇਂ ਹੀ, ਨਿਰਾ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ; ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦੀ। ਜੇ ਉਹਨੂੰ ਚੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ! ਉਹ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਕੈਡਿਟ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮ ਕਰਾਣ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਵੱਢੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।"ਝੂਠ ਏ!” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। "ਘੋੜਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈਗਾ, ਵੇਖੀ-ਡਿੱਠੀ ਜਾਏਗੀ। ਮੈਂ ਆਪ ਵੀ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਕੌਣ ਕਿਹਨੂੰ ਚਾਰਦੈ," ਚੌਕੰਨੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਓਲੇਨਿਨ ਲਈ ਅਮਿਤ੍ੱਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਜਗਾਂਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਹਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਦਸਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਘੋੜਾ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹਨੇ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਏਧਰ ਓਧਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਪਰ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਧੁੰਮ ਗਈ, ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦੀ ਮਾਂ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ, ਤੇ ਨਾਲ ਈਲਿਆ ਵਸੀਲਿਯੇਵਿਚ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕਿੱਸਾਕਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਬਿਨਾਂ ਮਤਲਬ ਦੀ ਸੁਗਾਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਰਹੀ, ਤੇ ਉਹ ਕੈਡਿਟ ਤੋਂ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਏ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਤੌਖ਼ਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਉਹਦੇ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰ ਉਹਦੀ '''ਸਾਦ-ਮੁਰਾਦਤਾ''' ਤੇ ਦੌਲਤ ਲਈ ਚੋਖੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਸੁਣਿਆ ਈ,ਵ" ਇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ ਇਲਿਆ ਵਸੀਲਿਯੇਵਿਚ ਦੇ ਘਰ ਟਿਕਾਏ ਗਏ ਕੈਡਿਟ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਰੂਬਲਾਂ ਦਾ ਘੋੜਾ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ 'ਤੇ ਸੁਟ ਪਾਇਐ? ਜ਼ਰੂਰ ਰਿਜ਼ਕਵਾਨ ਹੋਏਗਾ! ..." {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਸੁਣਿਆ ਏਂ ਮੈਂ," ਇਕ ਹੋਰ ਨੇ ਰਮਜ਼ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ,"ਜ਼ਰੂਰ ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਵਡੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸੂ। ਵੇਖਾਂਗੇ, ਕੀ ਬਣਦਾ ਸੂ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ '''ਊਰਵਾਨ'''!" {{gap}}“ ਇਹ ਕੈਡਿਟ ਬੜੀ ਖਚਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, " ਤੀਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ ਵੇਖੀਂ ਕਿਸ ਘਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਂਦੈ ਕਿ ਨਹੀਂ!"<noinclude>{{left|੧੨੩}}</noinclude> n0u5kq5n7atn3alteufsbqxrh2dn4qw 250 68176 240367 201806 2026-10-13T13:00:46Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|'''ਕਾਂਡ ਤਈਵਾਂ'''}} {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਕਸਾਰ ਨੇਮ ਨਾਲ ਲੰਘਦੀ ਰਹੀ। ਕਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਘਟ ਹੀ ਵਾਹ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਖੋਂ, ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਕੈਡਿਟ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਾਸ ਹੀ ਫ਼ਾਇਦੇ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਕੰਮ ਜਾਂ ਸਿਖਾਈ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਘੁਲਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਕਿਸੇ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ, ਉਹਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ; ਤੇ ਓਨਾ ਚਿਰ ਉਹਨੂੰ ਚੈਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਫ਼ਸਰ ਉਹਨੂੰ ਰਈਸ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਤੇ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਉਹਦਾ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਗਵੱਯਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦੌਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਹਨੂੰ ਦਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਸੁਹਬਤ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ। ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਕ ਨਿਸਚਿਤ ਸ਼ਕਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਕੈਡਿਟ ਜਾਂ ਅਫ਼ਸਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਬਾਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ ਪੋਰਟਰ ਪੀਂਦਾ, ਤਾਸ਼ ਖੇਡਦਾ ਤੇ ਮਹਿੰਮਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਮਿਲੇ ਇਨਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨਾਲ ਬਾਕਾਇਦਾ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਪੀਂਦਾ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਮਠਿਆਈਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਖ਼ਾਤਰ ਕਰਦਾ, ਕੱਸਾਕ ਔਰਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭਜਦਾ ਤੇ ਇਸ਼ਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਓਥੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅਚੇਤੇ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਗਾਹੇ ਪਏ ਰਾਹਾਂ ਉਤੇ ਏਤਰਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਏਥੇ ਵੀ ਉਹ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪੱਕੀ ਲੀਹ ਉਤੇ ਨਾ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਦਿਹੁੰ-ਚੜ੍ਹੇ ਉਠ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਚਾਹ ਪੀਣ ਤੇ ਆਪਣੀ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚੋਂ ਪਹਾੜਾਂ, ਸਵੇਰ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ-ਸਲ੍ਹਾ, ਉਹ ਢੱਗੇ ਦੀ ਖਲ ਦਾ ਘੱਸਡਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਟ, ਅਣ-ਕਮਾਈ ਕੱਚੀ ਖਲ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਇਕ ਖੰਜਰ ਨਾਲ ਬੱਕਲ-ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਬੰਦੂਕ ਫੜਦਾ ਤੇ ਇਕ ਥੈਲੇ ਵਿਚ ਸਿਗਰਟਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾ, ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ, ਤੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ। ਸ਼ਾਮੀਂ ਸਤ ਕੁ ਵਜੇ ਉਹ ਪਰਤਦਾ, ਉਹ ਥੱਕਾ-ਟੁੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਭੁਖ ਲਗੀ ਹੁੰਦੀ, ਉਹਦੀ ਪੇਟੀ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜ ਛੇ ਤਿੱਤਰ ਲਮਕ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ( ਕਦੀ-ਕਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਹੁੰਦਾ), ਤੇ ਉਹਦਾ ਸਿਗਰਟਾਂ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਥੈਲਾ ਅਣ-ਛੁਹਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਉਹਦੀਆਂ ਮਨ ਦੀਆਂ<noinclude>{{right|੧੨੭}}</noinclude> 66liji4swpwc5xf1c3z6ihpaqe6dv2e 250 68177 240370 201807 2026-10-13T13:06:41Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਸੋਚਾਂ ਵੀ ਥੈਲੇ ਵਿਚ ਸਿਗਰਟਾਂ ਵਾਂਗ ਰਖੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਚੌਦ੍ਹਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਓਥੇ ਇਕ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹਿੱਲੀ। ਉਹ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜਰਾ, ਤਕੜਾ ਤੇ ਅਸਲੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਰਤਦਾ ਤੇ ਉਹ ਦਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਜੁ ਕੁਝ ਲੰਘਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੀ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਸਨ, ਯਾਦਾਂ ਸਨ ਜਾਂ ਸੁਫ਼ਨੇ ? ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਟੋਟੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਗਾਂਦਾ ਤੇ ਪੁਛਦਾ, ਉਹ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੱਸਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜ੍ਹੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਇਕ '''ਅਬਰੇਕ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿਚ। ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਿੱਤਰ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਜਾਂ ਹਿਰਨ ਦੀ ਝਾਕ ਤੇ ਤੱਕ ਰਖਦਾ। {{gap}}ਸ਼ਾਮੀਂ, ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੁੰਦਾ। ਵਨਯੂਸ਼ਾ ਚੀਖ਼ੀਰ ਦਾ ਇਕ ਜਗ ਲੈ ਆਉਂਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਅਡੋਲ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਖੂਬ ਪੀਂਦੇ, ਫੇਰ ਨਿੱਖੜ ਪੈਂਦੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਅਮਨ-ਚੈਨ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਫੇਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਫੇਰ ਨਰੋਈ ਥਕਾਵਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਫੇਰ ਉਹ ਬੈਠੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਪੀਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਕਦੀ-ਕਦੀ, ਛੁੱਟੀ ਜਾਂ ਆਰਾਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਓਲੇਨਿਨ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਘਰ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ। ਓਦੋਂ ਉਹਦਾ ਮੁਖ ਰੁਝੇਵਾਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਤਕਣਾ ਹੁੰਦਾ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਰੀ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚੋਂ ਲਾਲਚੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ। ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ (ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ ਇੰਜ ਹੀ ਸੀ), ਤੇ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾ ਆਉਂਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ ਉਹਦੇ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਸੰਬੰਧ, ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੇ ਕੱਸਾਕ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਨ, ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਅਮੀਰ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਘਟ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ, ਜੇ ਉਹਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਦੇ ਸਾਥੀ ਅਫ਼ਸਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹਦੀ ਅੰਤਰ-ਧਿਆਨ ਦਾ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਪੀੜ, ਨਿਰਾਸਤਾ ਤੇ ਹਿਰਖ ਦੀ ਖਾਈ ਨਾਲ ਵੱਟ ਜਾਏਗਾ। ਨਾਲੇ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਉਹ ਹੁਣੇ ਹੀ ਸਵੈ-ਤਿਆਗ ਦੀ ਫ਼ਤਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਗਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੋਂ ਡਰ<noinclude>{{left|੧੨੭}}</noinclude> a03j5m86cp5tl7rv1ve5njb917i8s0c 250 68178 240373 201808 2026-10-13T13:16:47Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਲਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਕ ਵੀ ਬੋਲ ਗੰਭੀਰ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤੇ, ਓਲੇਨਿਨ ਬਾਹਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ, ਤੇ ਘਰ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲੋਂ ਚਾਣਚਕ ਹੀ, ਉਹਦਾ ਇਕ ਮਾਸਕੋ ਦਾ ਵਾਕਫ਼ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਬੰਦਾ ; ਜਿਹਨੂੰ ਉਹ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਆ ਨਿਕਲਿਆ। {{gap}}"ਉਹੋ, mon cher, ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤਾ, ਕਿੰਨਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਮੈਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਤੂੰ ਏਥੇ ਹੈਂ !" ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਚ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਰਲਾਂਦਾ ਗਿਆ। ‘ਕਹਿਣ ਲਗੇ ‘ਓਲੇਨਿਨ’। ਓਲੇਨਿਨ ਕੀ ? ਤੇ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ ... ਸੋਚ ਸਹੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਏਥੇ 'ਕਠਿਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ! ਹੱਛਾ, ਸੁਣਾ ਹਾਲ ਕੀ ਆ ? ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ? ਕਿਉਂ ?" ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਬੇਲੋਤਸਕੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿਤੀ : ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਰੈਜਮੈਂਟ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਏਡੀ-ਕਾਂਗ ਬਣਾਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਾਤੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}“ ਏਥੇ, ਇਸ ਖੁਡ 'ਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਘਟੋ-ਘਟ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਤੇ ਸੰਵਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਰਾਸ ਲੈਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਜਾਂ ਕੋਈ ਰੈਂਕ - ਗਾਰਦ 'ਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਬੇ-ਸ਼ਕ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਇਆ ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਆਦਮੀ ਹੈ, ' ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਅਟਕਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲੀ ਗਿਆ : “ ਮੁਹਿੰਮ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੇਂਟ ਐਨਾ ਕਰਾਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਏਥੇ ਰਹਾਂਗਾ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ । ਏਥੇ ਬੜਾ ਮਜ਼ਾ ਹੈ। ਕਿਆ ਔਰਤਾਂ ਹਨ! ਤੇ ‘ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ ? ਮੈਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੈਪਟਨ, ਸਤਾਰਤਸੇਵ, ਨੇ ਦਸਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਜਿਹੜਾ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਹੈ ... ਹਾਂ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਡਰਾਉਣੇ ਵਹਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ! ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਏਥੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਘੁਲਣਾ-ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਓਥੇ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਹੈ, ਉਸਤੇਨਕਾ ! ਬਸ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ !"<noinclude>{{right|੧੨੯}}</noinclude> pnhctwwk8he1on5gsgugbsrklhwrxxy 250 68179 240376 201809 2026-10-13T13:21:12Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਉਸਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ, ਜਿਹੜੀ ਓਲੇਨਿਨ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਛਡ ਆਇਆ ਸੀ, ਹੋਰ ਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਤੇ ਰੂਸੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਵਰ੍ਹਨ ਲਗ ਪਏ। ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਬਾਰੇ ਆਮ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਧੀਆ, ਚੰਗੇ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਸਚੀ ਸੂਚੀ ਹੀ ਸੀ ; ਪਰ ਉਹਦੇ, ਬੀਬੇ, ਸੁਨੱਖੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸੁਖਾਵਾਂ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਐਨ ਉਹੀਉ ਵੈਲਦਾਰੀ ਉਹਦੇ ਸਾਹ ਵਿਚ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਤਿਆਗ ਦਿਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਖਿਝ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਧੂਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ – ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਕਦੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਦਾਹਵਾ ਹੋਵੇ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਬੇਲੋਤਸਕੀ ਉਤੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਾਹ ਦੇ ਵਿਰੁਧ, ਆਪਣੀ ਗਲਬਾਤ ਵਿਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਰਲਾਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਤੇ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਾਕਫ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਗੀ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਤੇ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ, ਤੇ ਕਿੱਸਾਕਾਂ ਦੀ ਗਲ, ਘਿਰਨਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਬੇਲੋਤਸਕੀ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਦੋਸਤਾਨਾ ਰਿਹਾ, ਉਹਨੂੰ ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਘਰ ਆਉਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ। ਪਰ, ਓਲੇਨਿਨ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੂੰ ਆਪ ਮਿਲਣ ਨਾ ਗਿਆ। ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਰਿਵਾਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਪਣਾ ਲਈ। ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ-ਵੇਖਦਿਆਂ, ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਿਚ-ਵਿਚ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਨੀਕ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹਨੇ ਬੁਢਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਤੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਮੀਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਆਪ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਫੜਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਏਥੋਂ ਤਕ ਵੀ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਤੇ ਕਾਰਨ, ਉਹਨੂੰ ਦਾਦਾ ਬੁਲਾਣ ਲਗ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਕੱਸਾਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਸਮਝ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹਿੱਲ ਗਏ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਓਲੇਨਿਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਚੰਗਾ ਸਮਝਣ ਲਗ ਪਏ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬੁਝਾਰਤ ਸੀ !<noinclude>{{left|੧੩੦}}</noinclude> b2zumtnqdxu97hqahuzn49qqraversp 250 75350 240400 239260 2026-10-13T13:49:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|66|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਫੁਲਵਾੜੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ।</br> {{gap}}ਇਸ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਿਦਕ ਇਤਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤਕ ਥਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਵਿਚ ਹੋ ਗੁਜ਼ਰੇ ਨਬੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਖਲੀਲਉੱਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ—ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ। ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਜੋ ਕਾਅਬਾ ਨਾਮੀ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਹੀ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਪਿੱਛੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅੱਡ ਅੱਡ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤਾ। {{nop}}<noinclude></noinclude> bkunrjgd78cb3hrkodi4pf5f301ddoy 250 75351 240406 239264 2026-10-13T13:54:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|72|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅਫ਼ਰਾਸਿਆਬ ਦੇ ਪੋਤੇ ਅਰਜਾਸਪ ਨੇ ਜੋ ਤਾਤਾਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਈਰਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਨਵੇਂ ਮਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ। ਆਪਸ ਵਿਚ ਕਈ ਵੈਰ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਹੋਈ; ਆਖ਼ਰ ਤਾਤਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹਾਰ ਖਾਧੀ ਤੇ ਅਰਜਾਸਪ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਦੀ ਉਮਰ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਦੇਹੁਰਾ ਰੂਸ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਾਕੂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਬੜਾ ਜਾਣੂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ-ਆਜ਼ਮ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਰਬ ਦੇ ਲੋਕ ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈਆਂ ਸਫਰੰਗੋਮਨਾਤੀਰ ਨਾਮੀ ਪੋਥੀ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਰਸੀ ਮਤ ਦੀ ਇਕ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> tki6n5guf9zwt8gx39sxeq6cgqsbjk8 250 75352 240410 239265 2026-10-13T13:58:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|76|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਹੋਣਾ, ਵਹਿਮੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਪਰ-ਤ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਮੈਲੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਪਾਰਸੀ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜਿਹਾ ਮਰਤਬਾ ਹੈ। ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਐ ਵਹੁਟੀਓ ਤੇ ਗਭਰੂਓ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਕ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਰਹੋ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਅਦਾ ਕਰੋ, ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹੋ, ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਲੋ, ਤਾਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਸੁਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਸਕੋਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਏਕਤਾ 'ਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਸੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਕਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।</br> {{gap}}ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਦਬਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਨਾਲੇ ਵਿਚ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਾਸ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਉੱਚਾ ਮੁਨਾਰਾ ਤੇ ਇਕ ਡੂੰਘਾ ਖੂਹ ਬਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਰਦੇ ਨੂੰ ਮੁਨਾਰੇ ਉਪਰ ਰੱਖ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਦ ਮਾਸ ਗਿਲਝਾਂ ਆਦਿ ਜਾਨਵਰ ਨੋਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। {{nop}}<noinclude></noinclude> bz1ve1qj7836e71aywn18lbowtvckdg 250 75373 240424 240130 2026-10-13T14:56:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|30|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਇਖ਼ਲਾਕ ਤੇ ਸਾਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਉਤਾਂਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਇਖ਼ਲਾਕ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੋਮਲਤਾਈਆਂ ਤੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੋਂ ਏਥੋਂ ਹੀ ਮਤਭੇਦ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਂਤੀ ਪਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਭਾਗ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ 'ਧਿਆਨ' ਨੂੰ ਹੀ ਲੈ ਲਓ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਵੰਡਾਂ ਹਨ:</br> {{gap}}1. ਸਰੀਰ ਦਾ ਧਿਆਨ;</br> {{gap}}2. ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ;</br> {{gap}}3. ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ;</br> {{gap}}4. ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਧਿਆਨ।</br> {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੀ ਵੰਡ 'ਯਤਨ' ਦੀ ਹੈ:</br> {{gap}}1. ਭੁੱਲਾਂ ਦੇ ਉੱਠਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ;</br> {{gap}}2. ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਯਤਨ;</br> {{gap}}3. ਨਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ;</br> {{gap}}4. ਮੌਜੂਦਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ।</br> {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੰਡਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘ ਕੇ ਅਰਹੰਤ ਬਣੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੱਗੇ ਅਰਹੰਤ ਲਈ ਸੱਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੁੱਧੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਕਾਬੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:</br> {{gap}}1. ਜੋਸ਼;</br> {{gap}}2. ਚਤੁਰਤਾ;</br> {{gap}}3. ਧਿਆਨ;</br> {{gap}}4. ਖੋਜ;</br> {{gap}}5. ਖੁਸ਼ੀ;</br> {{gap}}6. ਆਰਾਮ;</br> {{gap}}7. ਪਵਿੱਤਰਤਾ।</br> {{gap}}ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਰਹੰਤ ਬਣ ਕੇ ਵੀ ਜਗਿਆਸੂ ਨੂੰ, ਉਤਲੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਅਵੇਸਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤੱਤਪਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਅਵੇਸਲਾ ਹੋ ਕੇ ਨਿਰਵਾਣ ਪਦ ਦੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਠਹਿਰ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਜਗਿਆਸੂ ਭੁੱਲ ਨਾਲ ਚਿੱਕੜ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਕੰਵਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਖਿੜਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਡੰਡੀ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਠਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪਾਲਨਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> kqzv7574426zed51vvced7w9do1gx3t 250 75374 240472 239436 2026-10-14T03:24:38Z Tamanpreet Kaur 606 240472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" />{{rh|32|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਰਾਜਗਾਹ ਵਿਚ ਬੁਲਾਈ ਗਈ। ਜਦ ਸਾਰਾ ਜਥਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੱਪ ਨੇ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਧਮ ਪਟਾਰੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਚੇਲਾ ਉਪਾਲੀ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੇ ਕਾਇਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਵੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਵੀ ਕਥਨ ਕਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਦਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਾ ਨਾਂ 'ਵਿਨਯ ਪਟਾਰੀ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਅਤਿ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ‘ਸੂਤਰ ਪਟਾਰੀ ਦੁਹਰਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੁਤਬੱਰਕ ਕਲਾਮ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮਹਾਰਾਜ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਸੂਤਰ ਪਟਾਰੀ’ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਾਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਿਧਾਂਤ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਕ ਗਾਥਾ ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿਚ ਹੀ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ :</br> {{gap}}'''ਸੱਥ ਪਾਪੱਮ ਅਕਰਦ'''</br> {{gap}}(ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰੋ। {{gap}}'''ਕੁਸ਼ਲਮ ਉਪ ਸੰਪਦਾ'''</br> {{gap}}(ਸਭ ਚੰਗਿਆਈਆਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਲਈ) {{gap}}'''ਸੱਚਿਤ ਪਰਯੋਪਣਮ'''</br> {{gap}}(ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ) {{gap}}'''ਏਤਮ ਬੁੱਧਨੁਸ਼ਾਸਨਮ'''</br> {{gap}}(ਇਹ ਸਦਾ ਲਈ ਬੁੱਧਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਅੱਠ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਵਿਨਯ-ਪਿਟਿਕ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਸੂਤਰ-ਪਿਟਿਕ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਅਭਿਧਰਮ-ਪਿਟਿਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤ੍ਰਿਪਿਟਿਕ ਹੀ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹਨ। {{gap}}ਹਰ ਇਕ ਬੌਧੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਹਿਬਰਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿਸਰਣ ਆਖਦੇ ਹਨ : {{gap}}'''ਬੁੱਧ ਸ਼ਰਣ ਗੰਗਾਮੀ।'''</br> {{gap}}'''ਧਰਮੀ ਸ਼ਰਣ ਗੁੱਛਾਮੀ'''</br> {{gap}}'''ਸੰਘਮ ਸ਼ਰਣ ਗੁੱਛਾਮੀ।'''</br> ਅਰਥਾਤ ਮੈਂ ਬੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੰਘ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਵਾਸਤਕ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।<noinclude></noinclude> tjtfporryl9g0bx7l94pag9rwxhtcim 240476 240472 2026-10-14T03:47:30Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|32|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਰਾਜਗਾਹ ਵਿਚ ਬੁਲਾਈ ਗਈ। ਜਦ ਸਾਰਾ ਜਥਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੱਪ ਨੇ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਧਮ ਪਟਾਰੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਚੇਲਾ ਉਪਾਲੀ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੇ ਕਾਇਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਵੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਵੀ ਕਥਨ ਕਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਦਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਾ ਨਾਂ 'ਵਿਨਯ ਪਟਾਰੀ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਅਤਿ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ 'ਸੂਤਰ ਪਟਾਰੀ' ਦੁਹਰਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੁਤਬੱਰਕ ਕਲਾਮ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮਹਾਰਾਜ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। {{gap}}'ਸੂਤਰ ਪਟਾਰੀ' ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਾਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਿਧਾਂਤ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਕ ਗਾਥਾ ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿਚ ਹੀ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:</br> {{gap}}'''ਸੱਥ ਪਾਪੱਮ ਅਕਰਦ'''</br> {{gap}}(ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰੋ) {{gap}}'''ਕੁਸ਼ਲਮ ਉਪ ਸੰਪਦਾ'''</br> {{gap}}(ਸਭ ਚੰਗਿਆਈਆਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਲਈ) {{gap}}'''ਸੱਚਿਤ ਪਰਯੋਦਪਣਮ'''</br> {{gap}}(ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ) {{gap}}'''ਏਤਮ ਬੁੱਧਾਨੁਸ਼ਾਸਨਮ'''</br> {{gap}}(ਇਹ ਸਦਾ ਲਈ ਬੁੱਧਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ) {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਅੱਠ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਵ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਵਿਨਯ-ਪਿਟਿਕ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਸੂਤਰ-ਪਿਟਿਕ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਅਭਿਧਰਮ-ਪਿਟਿਕ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤ੍ਰਿਪਿਟਿਕ ਹੀ ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹਨ। {{gap}}ਹਰ ਇਕ ਬੌਧੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਹਿਬਰਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿਸਰਣ ਆਖਦੇ ਹਨ: {{gap}}'''ਬੁੱਧ ਸ਼ਰਣ ਗੱਛਾਮੀ।'''</br> {{gap}}'''ਧਰਮੀ ਸ਼ਰਣ ਗੱਛਾਮੀ'''</br> {{gap}}'''ਸੰਘਮ ਸ਼ਰਣ ਗੱਛਾਮੀ।'''</br> ਅਰਥਾਤ ਮੈਂ ਬੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੰਘ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਵਾਸਤਕ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।<noinclude></noinclude> mrou05wbcx621zccr5f99c53rsj1ic8 250 75377 240382 239442 2026-10-13T13:36:23Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|43}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅੱਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਿਹੜਾ ਬੜਾ ਦਿਆਲੂ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ; ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਉਹਦੀ ਹੀ ਕਰਨੀ ਜੋਗ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕੁੱਲ ਜਹਾਨ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ; ਰਹਿਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ ਤੇ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਹਾਕਮ ਹੈ।}} {{right|''ਸੂਰਤ ਫ਼ਾਤਹ''}} {{gap}}ਗੱਲ ਕੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਤਾ ਹਰਤਾ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਚੱਲਣਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਕਰਨਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਮੋਮਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ: (1) ਈਮਾਨ, (2) ਨਮਾਜ਼, (3) ਜ਼ਕਾਤ, (4) ਰੋਜ਼ਾ, (5) ਹੱਜ। {{x-larger|'''1. ਈਮਾਨ'''}} {{gap}}ਈਮਾਨ ਦਾ ਕਥਨ ਉੱਤੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। {{x-larger|'''2. ਨਮਾਜ਼'''}} {{gap}}ਨਮਾਜ਼ਾ ਪੰਜ ਹਨ: {{gap}}ਇਕ ਤੜਕੇ, ਦੂਜੀ ਛਾਹ ਵੇਲੇ, ਤੀਜੀ ਦੁਪਹਿਰੇ, ਚੌਥੀ ਲੌਢੇ ਵੇਲੇ ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ। {{gap}}ਨਮਾਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>ਪਰ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਪਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਤੁਰਕ ਆਦਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੁਰਕੀ ਆਦਿ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਕਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।</ref> ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਸਮੇਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਕੱਲਿਆਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਮਾਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਇਮਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਮਾਤ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ। {{gap}}ਨਮਾਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। {{x-larger|'''3. ਜ਼ਕਾਤ}} {{gap}}ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਇਕ ਕਾਇਦਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚਾਲ੍ਹੀਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਰਥ ਕੱਢਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤੌਫ਼ੀਕ, ਵਰਨਾ ਚਾਲ੍ਹੀਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢਣਾ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਜ਼ੁੰਮੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਕਾਇਦੇ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਪਕਾਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਮਾਇਆ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਯੋਗ ਸਾਧਨ ਹੈ।<noinclude></noinclude> bbamsxd9fe4navl6gd36fwlvrxqygzk 240383 240382 2026-10-13T13:37:45Z Tamanpreet Kaur 606 240383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|43}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅੱਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਿਹੜਾ ਬੜਾ ਦਿਆਲੂ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ; ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਉਹਦੀ ਹੀ ਕਰਨੀ ਜੋਗ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕੁੱਲ ਜਹਾਨ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ; ਰਹਿਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ ਤੇ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਹਾਕਮ ਹੈ।}} {{right|''ਸੂਰਤ ਫ਼ਾਤਹ''}} {{gap}}ਗੱਲ ਕੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਤਾ ਹਰਤਾ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਚੱਲਣਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਕਰਨਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਮੋਮਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ: (1) ਈਮਾਨ, (2) ਨਮਾਜ਼, (3) ਜ਼ਕਾਤ, (4) ਰੋਜ਼ਾ, (5) ਹੱਜ। '''1. ਈਮਾਨ'''</br> {{gap}}ਈਮਾਨ ਦਾ ਕਥਨ ਉੱਤੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। '''2. ਨਮਾਜ਼'''</br> {{gap}}ਨਮਾਜ਼ਾ ਪੰਜ ਹਨ: {{gap}}ਇਕ ਤੜਕੇ, ਦੂਜੀ ਛਾਹ ਵੇਲੇ, ਤੀਜੀ ਦੁਪਹਿਰੇ, ਚੌਥੀ ਲੌਢੇ ਵੇਲੇ ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ। {{gap}}ਨਮਾਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>ਪਰ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਪਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਤੁਰਕ ਆਦਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੁਰਕੀ ਆਦਿ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਕਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।</ref> ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਸਮੇਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਕੱਲਿਆਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਮਾਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਇਮਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਮਾਤ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ। {{gap}}ਨਮਾਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। '''3. ਜ਼ਕਾਤ</br> {{gap}}ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਇਕ ਕਾਇਦਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚਾਲ੍ਹੀਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਰਥ ਕੱਢਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤੌਫ਼ੀਕ, ਵਰਨਾ ਚਾਲ੍ਹੀਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢਣਾ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਜ਼ੁੰਮੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਕਾਇਦੇ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਪਕਾਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਮਾਇਆ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਯੋਗ ਸਾਧਨ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 6q3j3imji97he9j42lo98atan78qmnh 240426 240383 2026-10-13T15:00:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਇਸਲਾਮ|43}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅੱਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਜਿਹੜਾ ਬੜਾ ਦਿਆਲੂ ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ; ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਉਹਦੀ ਹੀ ਕਰਨੀ ਜੋਗ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕੁੱਲ ਜਹਾਨ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ; ਰਹਿਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ ਤੇ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਹਾਕਮ ਹੈ।}} {{right|''ਸੂਰਤ ਫ਼ਾਤਹ''}} {{gap}}ਗੱਲ ਕੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਤਾ ਹਰਤਾ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਚੱਲਣਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਕਰਨਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਮੋਮਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ: (1) ਈਮਾਨ, (2) ਨਮਾਜ਼, (3) ਜ਼ਕਾਤ, (4) ਰੋਜ਼ਾ, (5) ਹੱਜ।</br> '''1. ਈਮਾਨ'''</br> {{gap}}ਈਮਾਨ ਦਾ ਕਥਨ ਉੱਤੇ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।</br> '''2. ਨਮਾਜ਼'''</br> {{gap}}ਨਮਾਜ਼ਾ ਪੰਜ ਹਨ:</br> {{gap}}ਇਕ ਤੜਕੇ, ਦੂਜੀ ਛਾਹ ਵੇਲੇ, ਤੀਜੀ ਦੁਪਹਿਰੇ, ਚੌਥੀ ਲੌਢੇ ਵੇਲੇ ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ।</br> {{gap}}ਨਮਾਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>ਪਰ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਪਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਤੁਰਕ ਆਦਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੁਰਕੀ ਆਦਿ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਕਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।</ref> ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਸਮੇਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਕੱਲਿਆਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਮਾਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਇਮਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਮਾਤ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ।</br> {{gap}}ਨਮਾਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ।</br> '''3. ਜ਼ਕਾਤ</br> {{gap}}ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਇਕ ਕਾਇਦਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚਾਲ੍ਹੀਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਰਥ ਕੱਢਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤੌਫ਼ੀਕ, ਵਰਨਾ ਚਾਲ੍ਹੀਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢਣਾ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਜ਼ੁੰਮੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਕਾਇਦੇ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਪਕਾਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਮਾਇਆ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਬੜਾ ਯੋਗ ਸਾਧਨ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> p6m9jespovhjjqcrk2n19xsa0xc4ln4 250 75378 240395 239446 2026-10-13T13:47:20Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||44|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude> '''4. ਰੋਜ਼ਾ'''</br> {{gap}}ਰੋਜ਼ੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਰੱਖਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਰਮਜ਼ਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਅੰਨ-ਜਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪਾਨ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬੀਮਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਆਸ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਕਰਜ਼ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦੇਣਗੇ। '''5. ਹੱਜ'''</br> {{gap}}ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਕਾ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ (ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੈ) ਇਕ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਿਰ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕਾਅਬਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੋ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਇਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਚਾਹੇ ਜ਼ਮਜ਼ਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮੇਲੇ ਕਰਨ ਜਾਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੱਜ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਨਮਾਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਬੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਖੜੋਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਾ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਦੋਂ ਇਹ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਅਰਬ (ਕਾਫ਼ਰ) ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਸਾਲ ਬਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਿਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਜ਼ੂਅਲਹੱਜ<ref>ਕਮਰੀ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਮ।</ref> ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀਅਤ ਉੱਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਦਿਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਦਾ ਮੱਕੇ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੱਜ ਜਿਤਨੀ ਵਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਚੰਗਾ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬ ਜਾਂ ਜਿਹਦੇ ਮਾਪੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਰਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਹੱਜ ਕਰਨਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਹੱਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਮੁਕੱਰਰ ਹਨ। ਜਦ ਮੱਕਾ ਇਕ ਪੜਾਅ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹਾਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਦੋ ਚਾਦਰਾਂ—ਇਕ ਤੇੜ ਤੇ ਇਕ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਖੜਾਵਾਂ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹਰਜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅਹਿਰਾਮ ਬੰਨ੍ਹਣਾ<ref>ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਥ ਨੰਗੇ ਹੱਜ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।</ref> ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਹਾਜੀ ਅੱਗੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਇਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਖੜਾ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਸ਼ਰੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ<noinclude></noinclude> lij4k1y35otq225ahsshswkhrb49fyl 240397 240395 2026-10-13T13:47:39Z Tamanpreet Kaur 606 240397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||44|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>'''4. ਰੋਜ਼ਾ'''</br> {{gap}}ਰੋਜ਼ੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਰੱਖਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਰਮਜ਼ਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਅੰਨ-ਜਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪਾਨ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬੀਮਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਆਸ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਕਰਜ਼ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦੇਣਗੇ। '''5. ਹੱਜ'''</br> {{gap}}ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਕਾ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ (ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੈ) ਇਕ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਿਰ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕਾਅਬਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੋ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਇਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਚਾਹੇ ਜ਼ਮਜ਼ਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮੇਲੇ ਕਰਨ ਜਾਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੱਜ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਨਮਾਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਬੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਖੜੋਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਾ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਦੋਂ ਇਹ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਅਰਬ (ਕਾਫ਼ਰ) ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਸਾਲ ਬਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਿਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਜ਼ੂਅਲਹੱਜ<ref>ਕਮਰੀ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਮ।</ref> ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀਅਤ ਉੱਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਦਿਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਦਾ ਮੱਕੇ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੱਜ ਜਿਤਨੀ ਵਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਚੰਗਾ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬ ਜਾਂ ਜਿਹਦੇ ਮਾਪੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਰਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਹੱਜ ਕਰਨਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਹੱਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਮੁਕੱਰਰ ਹਨ। ਜਦ ਮੱਕਾ ਇਕ ਪੜਾਅ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹਾਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਦੋ ਚਾਦਰਾਂ—ਇਕ ਤੇੜ ਤੇ ਇਕ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਖੜਾਵਾਂ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹਰਜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅਹਿਰਾਮ ਬੰਨ੍ਹਣਾ<ref>ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਥ ਨੰਗੇ ਹੱਜ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।</ref> ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਹਾਜੀ ਅੱਗੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਇਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਖੜਾ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਸ਼ਰੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ<noinclude></noinclude> j9iv23ry5inf59n9utqglvkclhk7sku 240398 240397 2026-10-13T13:47:57Z Tamanpreet Kaur 606 240398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|44|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>'''4. ਰੋਜ਼ਾ'''</br> {{gap}}ਰੋਜ਼ੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਰੱਖਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਰਮਜ਼ਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਅੰਨ-ਜਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪਾਨ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬੀਮਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਆਸ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਕਰਜ਼ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦੇਣਗੇ। '''5. ਹੱਜ'''</br> {{gap}}ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਕਾ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ (ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੈ) ਇਕ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਿਰ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕਾਅਬਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੋ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਇਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਚਾਹੇ ਜ਼ਮਜ਼ਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮੇਲੇ ਕਰਨ ਜਾਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੱਜ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਨਮਾਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਬੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਖੜੋਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਾ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਦੋਂ ਇਹ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਅਰਬ (ਕਾਫ਼ਰ) ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਸਾਲ ਬਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਿਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਜ਼ੂਅਲਹੱਜ<ref>ਕਮਰੀ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਮ।</ref> ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀਅਤ ਉੱਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਦਿਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਦਾ ਮੱਕੇ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੱਜ ਜਿਤਨੀ ਵਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਚੰਗਾ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬ ਜਾਂ ਜਿਹਦੇ ਮਾਪੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਰਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਹੱਜ ਕਰਨਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਹੱਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਮੁਕੱਰਰ ਹਨ। ਜਦ ਮੱਕਾ ਇਕ ਪੜਾਅ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹਾਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਦੋ ਚਾਦਰਾਂ—ਇਕ ਤੇੜ ਤੇ ਇਕ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਖੜਾਵਾਂ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹਰਜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅਹਿਰਾਮ ਬੰਨ੍ਹਣਾ<ref>ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਥ ਨੰਗੇ ਹੱਜ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।</ref> ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਹਾਜੀ ਅੱਗੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਇਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਖੜਾ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਸ਼ਰੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ<noinclude></noinclude> syppcqh779r8y4w5hsvsbeerenw506f 240427 240398 2026-10-13T15:00:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|44|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>'''4. ਰੋਜ਼ਾ'''</br> {{gap}}ਰੋਜ਼ੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਰੱਖਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਰਮਜ਼ਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਅੰਨ-ਜਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪਾਨ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬੀਮਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਆਸ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਕਰਜ਼ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਦੇਣਗੇ।</br> '''5. ਹੱਜ'''</br> {{gap}}ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਕਾ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ (ਜੋ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੈ) ਇਕ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਿਰ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕਾਅਬਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੋ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਇਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਚਾਹੇ ਜ਼ਮਜ਼ਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮੇਲੇ ਕਰਨ ਜਾਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੱਜ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਨਮਾਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਬੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਖੜੋਂਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਾ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਦੋਂ ਇਹ ਬੁੱਤਖ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਅਰਬ (ਕਾਫ਼ਰ) ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਸਾਲ ਬਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਿਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਜ਼ੂਅਲਹੱਜ<ref>ਕਮਰੀ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਮ।</ref> ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀਅਤ ਉੱਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਦਿਸ਼ਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਦਾ ਮੱਕੇ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੱਜ ਜਿਤਨੀ ਵਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਚੰਗਾ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬ ਜਾਂ ਜਿਹਦੇ ਮਾਪੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਧਰਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਹੱਜ ਕਰਨਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਹੱਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਮੁਕੱਰਰ ਹਨ। ਜਦ ਮੱਕਾ ਇਕ ਪੜਾਅ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹਾਜੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਦੋ ਚਾਦਰਾਂ—ਇਕ ਤੇੜ ਤੇ ਇਕ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਖੜਾਵਾਂ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹਰਜ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅਹਿਰਾਮ ਬੰਨ੍ਹਣਾ<ref>ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਥ ਨੰਗੇ ਹੱਜ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।</ref> ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਹਾਜੀ ਅੱਗੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਇਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਖੜਾ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਸ਼ਰੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> gvzf4kvv2ligmihef537tntsdhzvjiv 250 75382 240392 239459 2026-10-13T13:45:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਇਬਰਾਹੀਮ|63}} {{rule}}</noinclude>ਆਜ਼ਰ ਨੇ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਸਕਰੀ 'ਤੇ ਬੜਾ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੂਰਖਾ! ਕਦੇ ਬੁੱਤ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਇਹ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਿਆਣ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਜ਼ਰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਬੁੱਤ ਖ਼ੁਦਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚਿਤ ਵਿਚ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਫਿਰ ਖ਼ੁਦਾ ਹੈ ਕੌਣ? ਇਹ ਭੇਦ ਇਬਰਾਹੀਮ 'ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਕ ਬੜੀ ਅਜਬ ਕਥਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਢੂੰਡ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸ ਧੁਨ ਵਿਚ ਇਹ ਐਨਾ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਖਾਣਾ ਤੇ ਨੀਂਦ ਹਰਾਮ ਹੋ ਗਈ। ਇਕ ਰਾਤ ਉਸ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਖ਼ੁਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਸਿਜਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਕ ਦਿਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਬ ਫਿੱਕੀ ਪਈ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਰੱਬ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰੱਬ ਸਮਝਿਆ। ਫਿਰ ਜਦ ਸੂਰਜ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਜਾ ਕੇ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਸਿਤਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਅਗੰਮੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਿਕ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਰੱਬ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਨਿਰਗੁਣ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਾਇਰਾ, ਹਾਜਰਾ ਅਤੇ ਕਤੂਰਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਾਜਰਾ ਇਕ ਗ਼ੁਲਾਮ ਨੌਕਰਾਣੀ ਸੀ। ਸਾਇਰਾ ਵਿਚੋਂ ਅਜ਼ਹਾਕ ਅਤੇ ਹਾਜਰਾ ਵਿਚੋਂ ਇਸਮਾਈਲ ਤੇ ਕਤੂਰਾ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਮਰਾਨ ਤੇ ਮਦਾਨ ਆਦਿਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। {{gap}}ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬੜਾ ਕਾਲ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸਾਇਰਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਹ ਵਿਚ ਜਰਾਰ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਇਸਬੀ ਮਿਲਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਭੇਜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਬੜਾ ਭੈ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਕੌਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਓਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਕ ਸੁਹਾਗਣ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਜਬਰਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਨਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਸਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ, ਜੋ ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਦੁਆ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਵਧੇ ਫੁੱਲੇਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਕੌਮ ਮਾਰੇ<noinclude></noinclude> esgjomg4kzvk8tcuqkc57esd5xnffw3 240394 240392 2026-10-13T13:46:48Z Harchand Bhinder 2624 240394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਇਬਰਾਹੀਮ|63}} {{rule}}</noinclude>ਆਜ਼ਰ ਨੇ ਇਸ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਸਕਰੀ 'ਤੇ ਬੜਾ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੂਰਖਾ! ਕਦੇ ਬੁੱਤ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਇਹ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਿਆਣ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਜ਼ਰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਬੁੱਤ ਖ਼ੁਦਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚਿਤ ਵਿਚ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਫਿਰ ਖ਼ੁਦਾ ਹੈ ਕੌਣ? ਇਹ ਭੇਦ ਇਬਰਾਹੀਮ 'ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਕ ਬੜੀ ਅਜਬ ਕਥਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਢੂੰਡ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸ ਧੁਨ ਵਿਚ ਇਹ ਐਨਾ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਖਾਣਾ ਤੇ ਨੀਂਦ ਹਰਾਮ ਹੋ ਗਈ। ਇਕ ਰਾਤ ਉਸ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਖ਼ੁਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਸਿਜਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਕ ਦਿਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਬ ਫਿੱਕੀ ਪਈ ਹੋਈ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਰੱਬ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰੱਬ ਸਮਝਿਆ। ਫਿਰ ਜਦ ਸੂਰਜ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਜਾ ਕੇ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਸਿਤਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਅਗੰਮੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਿਕ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਰੱਬ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦਾ ਨਿਰਗੁਣ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਾਇਰਾ, ਹਾਜਰਾ ਅਤੇ ਕਤੂਰਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਾਜਰਾ ਇਕ ਗ਼ੁਲਾਮ ਨੌਕਰਾਣੀ ਸੀ। ਸਾਇਰਾ ਵਿਚੋਂ ਅਜ਼ਹਾਕ ਅਤੇ ਹਾਜਰਾ ਵਿਚੋਂ ਇਸਮਾਈਲ ਤੇ ਕਤੂਰਾ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਮਰਾਨ ਤੇ ਮਦਾਨ ਆਦਿਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।</br> {{gap}}ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬੜਾ ਕਾਲ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸਾਇਰਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਹ ਵਿਚ ਜਰਾਰ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਇਸਬੀ ਮਿਲਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਭੇਜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਬੜਾ ਭੈ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਕੌਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਓਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਕ ਸੁਹਾਗਣ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਜਬਰਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਨਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਸਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ, ਜੋ ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਦੁਆ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਵਧੇ ਫੁੱਲੇਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਕੌਮ ਮਾਰੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> 60qpmgtzxvyh0s39htnf7ejow8h97eg 250 75383 240360 239493 2026-10-13T12:22:35Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|48|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਜਾਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਜ਼ਾਦ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਦੇ ਵੱਟੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਰਤ ਲਓ।}} {{right|(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}} {{gap}}ਸੋ ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਜਹਾਦ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਜ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕ ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ 'ਰੋਜ਼ੇ-ਕਿਆਮਤ' ਜਾਂ 'ਹਸ਼ਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਫ਼ਨਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਦ ਇਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਜਾਂ ਡੰਡ ਭੁਗਤਣਾ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਜਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਕਾਇਲ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਉਹ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲੈਣ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ 'ਤੋਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਕਈ ਇਕ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਿਰਕੇ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੱਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਏ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਰਕੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮਤਭੇਦ ਕਰਕੇ ਬਣੇ ਹਨ ਪਰ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਾੜਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧੜੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸੁੰਨੀ' ਤੇ 'ਸ਼ੀਅਹ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਗੱਦੀ-ਨਸ਼ੀਨੀ ਦੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੁੰਨੀ ਲੋਕ ਰਸਾਲਤ ਦੇ ਬਾਦ 'ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ' ਦੇ ਕਾਇਲ ਹਨ ਤੋਂ ਸ਼ੀਅਹ 'ਇਮਾਮਤ' ਦੇ। ਭਾਵ, ਸੁੰਨੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਘੱਲੇ ਹੋਏ ਰਸੂਲ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਗਿਆਨ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦਾ ਚੁਣਾਉ ਮੁਸਲਿਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੰਮਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਇਕ ਕੌਮੀ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ੀਅਹ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਸੂਲ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦੁਨਿਆਵੀ ਲੀਡਰ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦਾ; ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਸਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਸੂਲ ਦੇ ਬਾਦ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵਿਚੋਂ ਇਮਾਮ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਦੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸੁੰਨੀ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਚਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ੀਅਹ ਬਾਰਾਂ ਇਮਾਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਮਾਮ ਮਹਿਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕੀਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ<noinclude></noinclude> og5ljh03lw8avpl180kvusglgpolw2p 240361 240360 2026-10-13T12:22:59Z Tamanpreet Kaur 606 240361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|48|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਜਾਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਜ਼ਾਦ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਦੇ ਵੱਟੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਰਤ ਲਓ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)}''} {{gap}}ਸੋ ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਜਹਾਦ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਜ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕ ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ 'ਰੋਜ਼ੇ-ਕਿਆਮਤ' ਜਾਂ 'ਹਸ਼ਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਫ਼ਨਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਦ ਇਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਜਾਂ ਡੰਡ ਭੁਗਤਣਾ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਜਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਕਾਇਲ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਉਹ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲੈਣ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ 'ਤੋਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਕਈ ਇਕ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਿਰਕੇ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੱਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਏ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਰਕੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮਤਭੇਦ ਕਰਕੇ ਬਣੇ ਹਨ ਪਰ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਾੜਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧੜੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸੁੰਨੀ' ਤੇ 'ਸ਼ੀਅਹ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਗੱਦੀ-ਨਸ਼ੀਨੀ ਦੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੁੰਨੀ ਲੋਕ ਰਸਾਲਤ ਦੇ ਬਾਦ 'ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ' ਦੇ ਕਾਇਲ ਹਨ ਤੋਂ ਸ਼ੀਅਹ 'ਇਮਾਮਤ' ਦੇ। ਭਾਵ, ਸੁੰਨੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਘੱਲੇ ਹੋਏ ਰਸੂਲ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਗਿਆਨ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦਾ ਚੁਣਾਉ ਮੁਸਲਿਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੰਮਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਇਕ ਕੌਮੀ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ੀਅਹ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਸੂਲ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦੁਨਿਆਵੀ ਲੀਡਰ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦਾ; ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਸਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਸੂਲ ਦੇ ਬਾਦ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵਿਚੋਂ ਇਮਾਮ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਦੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸੁੰਨੀ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਚਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ੀਅਹ ਬਾਰਾਂ ਇਮਾਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਮਾਮ ਮਹਿਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕੀਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ<noinclude></noinclude> bbt5c2f2f9gz9nnigai8rq8jz5dz2mt 240362 240361 2026-10-13T12:23:25Z Tamanpreet Kaur 606 240362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|48|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਜਾਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਜ਼ਾਦ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਦੇ ਵੱਟੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਰਤ ਲਓ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)''}} {{gap}}ਸੋ ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਜਹਾਦ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਜ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕ ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ 'ਰੋਜ਼ੇ-ਕਿਆਮਤ' ਜਾਂ 'ਹਸ਼ਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਫ਼ਨਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਦ ਇਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਜਾਂ ਡੰਡ ਭੁਗਤਣਾ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਜਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਕਾਇਲ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਉਹ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲੈਣ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ 'ਤੋਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਕਈ ਇਕ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਿਰਕੇ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੱਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਏ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਰਕੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮਤਭੇਦ ਕਰਕੇ ਬਣੇ ਹਨ ਪਰ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਾੜਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧੜੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸੁੰਨੀ' ਤੇ 'ਸ਼ੀਅਹ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਗੱਦੀ-ਨਸ਼ੀਨੀ ਦੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੁੰਨੀ ਲੋਕ ਰਸਾਲਤ ਦੇ ਬਾਦ 'ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ' ਦੇ ਕਾਇਲ ਹਨ ਤੋਂ ਸ਼ੀਅਹ 'ਇਮਾਮਤ' ਦੇ। ਭਾਵ, ਸੁੰਨੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਘੱਲੇ ਹੋਏ ਰਸੂਲ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਗਿਆਨ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦਾ ਚੁਣਾਉ ਮੁਸਲਿਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੰਮਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਇਕ ਕੌਮੀ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ੀਅਹ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਸੂਲ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦੁਨਿਆਵੀ ਲੀਡਰ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦਾ; ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਸਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਸੂਲ ਦੇ ਬਾਦ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵਿਚੋਂ ਇਮਾਮ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਦੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸੁੰਨੀ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਚਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ੀਅਹ ਬਾਰਾਂ ਇਮਾਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਮਾਮ ਮਹਿਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕੀਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ<noinclude></noinclude> 7n11lyd7l9hyeq3lmxsfc826t37r4vc 240429 240362 2026-10-13T15:04:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|48|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਜਾਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਜ਼ਾਦ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਦੇ ਵੱਟੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਰਤ ਲਓ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)''}} {{gap}}ਸੋ ਇਸ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਜਹਾਦ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਜ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।</br> {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕ ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ 'ਰੋਜ਼ੇ-ਕਿਆਮਤ' ਜਾਂ 'ਹਸ਼ਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਫ਼ਨਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਦ ਇਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਜਾਂ ਡੰਡ ਭੁਗਤਣਾ ਪਵੇਗਾ।</br> {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਜਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਕਾਇਲ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਉਹ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲੈਣ।</br> {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ 'ਤੋਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਕਈ ਇਕ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਿਰਕੇ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੱਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਏ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਰਕੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਮਤਭੇਦ ਕਰਕੇ ਬਣੇ ਹਨ ਪਰ ਦੋ ਫ਼ਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਾੜਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧੜੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸੁੰਨੀ' ਤੇ 'ਸ਼ੀਅਹ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਗੱਦੀ-ਨਸ਼ੀਨੀ ਦੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੁੰਨੀ ਲੋਕ ਰਸਾਲਤ ਦੇ ਬਾਦ 'ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ' ਦੇ ਕਾਇਲ ਹਨ ਤੋਂ ਸ਼ੀਅਹ 'ਇਮਾਮਤ' ਦੇ। ਭਾਵ, ਸੁੰਨੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਘੱਲੇ ਹੋਏ ਰਸੂਲ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਗਿਆਨ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦਾ ਚੁਣਾਉ ਮੁਸਲਿਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਸੰਮਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਦੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਇਕ ਕੌਮੀ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ੀਅਹ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਸੂਲ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦੁਨਿਆਵੀ ਲੀਡਰ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦਾ; ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਸਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਸੂਲ ਦੇ ਬਾਦ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਵਿਚੋਂ ਇਮਾਮ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਦੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਸੁੰਨੀ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਚਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ੀਅਹ ਬਾਰਾਂ ਇਮਾਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਮਾਮ ਮਹਿਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕੀਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> ip4qn159razr35nfbnplihenjb8suqs 250 75384 240399 239499 2026-10-13T13:49:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਇਬਰਾਹੀਮ|65}} {{rule}}</noinclude>ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਖਤਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਾਖੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣਾ, ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਦਰਜਾ ਰਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:</br> {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਸ਼ਕ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਅਜਹਾਕ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਹ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਜਦ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਡਾ ਬੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਧਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ, ਜਿਥੇ ਕਿ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹ ਸੀ, ਪੁੱਜਾ। ਜਦ ਛੁਰੀ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਬਹ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਿਸਮਿਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ। ਪਰ ਜਦ ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਲ 'ਤੇ ਛੁਰੀ ਚਲਾਈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਐਸੀ ਲੀਲ੍ਹਾ ਹੋਈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦੁੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਅਤੇ ਦੁੰਬਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਤ-ਵਛਲ ਹੈ। ਫਿਰ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦੇ ਖੰਡਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਮ ਕਾਇਦਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਮਿਥਿਆ ਬੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੇਅੰਤ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸਹਾਰਨੇ ਪਏ, ਇਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਢੇਰ 'ਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੱਚਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਦਿਆਂ ਭਖਦਿਆਂ ਅੰਗਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਤੁਰ ਕੇ ਵਿਖਾ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਈਸ਼ਵਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਾਂਗ ਡਾਢੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਝੱਟ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਲੋਕ ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜੇ ਅਸਚਰਜ ਹੋਏ ਕਿ ਜਿਸ ਵਕਤ ਇਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰੀ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਰੇ ਫੁੱਲ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਚਿਖਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> dzrmbxcrz3vw295wcli8s1my4qfs01k 250 75385 240389 239498 2026-10-13T13:44:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਯਹੂਦੀ ਮਤ|61}} {{rule}}</noinclude>ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹਨ: ਜੇ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਵੋ ਕਿ ਇਹ ਕੁਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੇ ਸਬੂਤ ਸਾਬਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਕੋਲੋਂ 100 ਰੁਪਏ ਡੰਡ ਲੈ ਕੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਮਰ ਭਰ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਤੇ ਬੰਦਾ ਕਦੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਪਰੰਤੂ ਜੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸੱਚਾ ਨਿਕਲੇ; ਲੜਕੀ ਵਿਚ ਕੁਆਰ-ਪੁਣੇ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ, ਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਾਪ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹਰਾਮਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ ਸੁਹਾਗਣ ਨਾਲ ਕੁਸੰਗ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਕੁਆਰੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਹੋਵੇ, ਕੁਸੰਗ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਕੁਆਰੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਮਿਲ ਪਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਕਿਸੇ ਕੁਆਰੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ (ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ) ਸੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਉ ਨੂੰ, ਲੜਕੇ ਦੇ ਪਿਉ ਕੋਲੋਂ 50 ਰੁਪਏ ਦਿਵਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਲੜਕੀ ਉਸ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਮਰ ਭਰ ਤਲਾਕ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਈ ਇਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਜਮਾਇਤ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹਨ। {{gap}}ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਸੂਲਾਂ ਵਿਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਹਿਤ ਬਦਲੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਲਾਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਨਾ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬਾਪ ਦਾਦੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਔਲਾਦ ਨਾ ਕਤਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਲੰਬੀ ਚੌੜੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਗੱਲਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਇਥੇ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਮਤ ਨੇ ਇਸਰਾਈਲੀ ਕੰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਚਲਨ, ਨਿਜ-ਇਸ਼ਟ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੌਮੀ ਗੌਰਵ 'ਤੇ ਮਾਣ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਸਿਖਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੌਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਹੋਰ ਲੋਕ ਜੋ ਗ਼ੈਰ-ਇਸਰਾਈਲੀ ਹੋਣ, ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।<noinclude></noinclude> 9hc9mpdr7t9je6o8wcrzcpb0hxdj34g 250 75389 240412 239508 2026-10-13T13:59:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|78|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਹੀਰੇ, ਮੋਤੀ ਉਸ ਦੀ ਭੇਟਾ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇਹ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ। ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਦੂਸਰੇ ਰਸਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਯੂਸਫ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਸੁਪਨਾ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਭੱਜ ਜਾ ਅਤੇ ਜਦ ਤਕ ਹੈਰਡ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਮੁੜੀਂ ਨਾ। ਯੂਸਫ਼ ਇਹ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਨਜੂਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਡੀਕਿਆ ਅਤੇ ਜਦ ਮਾਲੂਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਖ਼ੌਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਘੱਲੇ ਅਤੇ ਬੈਤੁੱਲਹਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਲੜਕੇ ਜੋ ਉਮਰ ਵਿਚ ਦੋ ਬਰਸ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਯੂਸਫ਼ ਕੁਝ ਮੁੱਦਤ ਤਕ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਹੈਰਡ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਖ਼ਲਾਔਸ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਡਰਿਆ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁਲੇਲ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਸਿਰ ਨਾਮੀ ਨਗਰ ਵਿਚ ਜਾ ਵੱਸਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਈਸਾ ਨੂੰ ਨਾਸਰੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਨਮਰਾਨੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਯੂਸਫ਼ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਵਿਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਟੱਬਰ ਸਮੇਤ ਯੇਰੋਸ਼ਲਮ ਵਿਚ ਈਦ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇਖਣ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮੇਲਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਭੀੜ ਵਿਚ ਲੜਕਾ ਕਿਧਰੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਐਥੇ ਕਿਧਰੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਪੜਾਅ ਅਗਾਂਹ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਪਰ ਜਦ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਵਾਂ ਵਿਚ ਲੱਭਣ 'ਤੇ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਗਏ। ਜਦ ਢੂੰਡਦੇ ਢੂੰਡਦੇ ਵੱਡੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਗਏ, ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੜਕਾ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹੰਤਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸੁਆਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਉੱਤਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਲੱਭ ਲੱਭ ਕੇ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ। ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਚਲਾ ਆਇਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਈਸਾ ਦੀ ਉਮਰ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਮਗਰੋਂ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਈਸਾਈਆਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 18 ਸਾਲ ਤਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਾ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਅਰਥਾਤ ਤਰਖਾਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਧਰੋਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਯੋਗ ਤੇ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿਚ ਕਮਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਜੀਵਨ ਸਾਰਾ ਹੀ ਨਾਟਕੀ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> q664gmzg4vvxnh7t16qzx5874sxlhtj 250 75415 240423 239761 2026-10-13T14:08:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਬੁੱਧ ਮਤ|29}}</noinclude>ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਕੱਠ ਸੱਚਾ ਤਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਇਕ-ਮਿਕ ਹੋਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਜਗਤ ਨਾਲ ਇਕ-ਮਿਕ ਹੋਣਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਿੱਥ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਵੱਡੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ 'ਮੈਂ' 'ਮੇਰੀ' ਵਿਚ ਕੈਦ ਹੋ ਕੇ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਅਰਹੰਤ (ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਉੱਤੇ) ਹੋ 'ਨਿਰਵਾਣ' ਤਕ ਪੁੱਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਅਰਹੰਤ ਹੋਣ ਲਈ ਉਹ ਕਰਮ-ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਾਂਗ ਕਰਮ ਵੀ ਬੇਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੀ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕਰਮ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਫੁੱਲ ਬੀਜ ਦੀ ਹੀ ਇਕ ਸੂਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਕਰਮ-ਫਲ ਨੂੰ ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਾ ਕੇ ਫੁੱਲ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਰਮ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਉਤਾਂਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸਹੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਜਗਿਆਸੂ ਨੂੰ ਅਰਹੰਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਿਰਵਾਣ ਤਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਜੋ ਕਰਮ ਨੂੰ ਉਂਚਾਈ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੱਠਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਤਕਸੀਮ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ</br> {{gap}}1. ਸੱਚੇ ਵਿਚਾਰ-ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਹਿਮ ਜਾਂ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ</br> {{gap}}2. ਸੱਚੇ ਇਰਾਦੇ-ਉੱਚੇ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਉੱਦਮੀ ਦੇ ਕਰਨ ਯੋਗ।</br> {{gap}}3. ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ—ਮੁਲਾਇਮ, ਸਰਲ ਤੇ ਸੂਧੀ।</br> {{gap}}4. ਸੱਚਾ ਚਲਨ-ਸ਼ਾਂਤ, ਭਲਾ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ</br> {{gap}}5. ਸੱਚੀ ਕਮਾਈ-ਕਿਸੇ ਜਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ।</br> {{gap}}6. ਸੱਚਾ ਉੱਦਮ—ਸ੍ਵੈ-ਸਿੱਖ੍ਯਾ ਤੇ ਸ੍ਵੈ-ਸੰਜਮ ਵਾਲਾ।</br> {{gap}}7. ਸੱਚੀ ਚੇਤਨਤਾ-ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਮਨ ਸਹਿਤ।</br> {{gap}}8. ਸੱਚੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਤੇ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ।</br> {{gap}}ਇਹ ਸਾਧਨ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬੁੱਧ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਰਹੰਤ ਪਦ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਰਹੰਤ ਪਦ ਵੀ ਅੱਗੇ ਕਈ ਦਰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੈਂਤੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਂਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਮਨੌਤ ਦੇ ਫ਼ਰਕਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬੋਧੀਆਂ ਦੇ ਅੱਡ ਅੱਡ ਫ਼ਿਰਕੇ ਕਾਇਮ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤਭੇਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਅਰਹੰਤ ਪਦ ਦਾ ਆਰੰਭ ਤਾਂ ਸਾਧਾਰ {{nop}}<noinclude></noinclude> rd6i774bzlvx1osvm05cmdwze0c1b5j 250 75430 240425 239764 2026-10-13T14:57:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਬੁੱਧ ਮਤ|31}} {{rule}}</noinclude>ਹੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਚਿੱਕੜ ਵਿਚ ਜਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਅਰਹੰਤ ਲਈ 30 ਗੱਲਾਂ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਮੂਮਨ ਉੱਚੇ ਇਖ਼ਲਾਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵ ਮਾਤਰ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਹਨ।</br> {{gap}}ਉੱਪਰ ਦੱਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਜੋ ਬੁੱਧ ਮਤ ਨੂੰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਮਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਖੇੜਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹਸਤੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ ਉੱਕਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਨਜਾਤ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਹੋਰ ਮਤਾਂ ਵਾਂਗ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਬੁੱਧ ਵੀ ਸ਼ਫ਼ਾਇਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਜਾਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬੁੱਧ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਕਾ ਹੀ ਨਿਰਮੂਲ ਹੈ। ਜਿਹਾ ਕਿ ''ਧੰਪਦ''<ref>ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਇਕ ਪੋਥੀ</ref> ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਲਾਸੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜ਼ਾਤ ਨਾਲ ਤਅੱਲਕ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਬਸ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਕਿਸੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੂੰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਆਪ ਉੱਦਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਦਦ, ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ ਜਾਂ ਰਹਿਮਤ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿਵਾਉਂਦਾ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਦਦ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿਵਾਉਂਦਾ, ਉਥੇ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ। ''ਧੰਪਦ'' ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਸ਼ਿਕਸਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ।</br> {{gap}}ਬੁੱਧ ਮਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ (ਪਟਾਰੀਆਂ) ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ਼ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤਕ ਉਹ ਲਿਖੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ, ਬਲਕਿ ਸੀਨਾ-ਬ-ਸੀਨਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ਼ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੁਆਮਲੇ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਤਾਲੀਮ ਦਾ ਇਕ ਅੰਗ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਭਾ, ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਦੁਲਵਾ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬੁੱਧ ਦੇ ਲੈਂਪ ਨੂੰ ਅਣਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਨੇ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਮਤ ਦੇ ਕਈ ਅੰਗਾਂ ਬਾਬਤ ਮਤਭੇਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕੌਂਸਲ, ਮਗਧ ਕੋਲ {{nop}}<noinclude></noinclude> 88338zb9htvr77p18aqbap8zpy7g53d 250 75431 240413 239772 2026-10-13T14:00:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਈਸਾ|79}} {{rule}}</noinclude>ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਮਾਂ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਕਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਕੁ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚ ਜੋਗੀਆਂ ਕੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਸਾਲ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਦ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਇਕ ਫ਼ਰੰਗੀ ਰਮਤੇ ਨੂੰ ਇਕ ਇੰਜੀਲ, ਇਬਰਾਨੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਮਿਲੀ, ਜਿਹੜੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਈਸਾ ਨੇ ਕਈ ਬਰਸ ਤਕ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤਾਂ ਪਾਸੋਂ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਲੇਖ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਰੂਸੀ ਰਮਤੇ (ਸਿਆਹ) ਨੂੰ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜ਼ਾਊਚ ਸੀ, ਤਿੱਬਤ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪੱਛਮ ਵਿਚੋਂ ਏਥੇ ਆਇਆ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਧਰਮ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਲਿਖਾਰੀ ਦਾ ਇਹ ਕਿਆਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਈਸਾ ਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਈਸਾ ਦੀ ਉਮਰ 30 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਯੂਹੰਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਅਜੀਬ ਬੰਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਊਠਾਂ ਦੀ ਉੱਨ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲੱਕ ਨੂੰ ਚੰਮ ਦਾ ਇਕ ਪਟਕਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਟਿੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸਦਾ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਲੋਕ ਤੌਬਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੀਖਿਆ ਵੀ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਯੋਰੋਸ਼ਲਮ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕ ਉਸ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਯਰੂਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਬਪਤਸਮਾ (ਈਸਾਈ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਜੋ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ਼ਰੀਸੀ ਅਤੇ ਸਦੂਕੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮਾਣ ਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਚੰਗਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਪਤਸਮਾ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੜਾ ਬਲੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਜੋੜੇ ਝਾੜਨ ਦੇ ਲਾਇਕ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ ਨਾਲ ਬਪਤਸਮਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਛੱਜ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੋਹਲ ਨੂੰ ਛੱਡੇਗਾ। ਦਾਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੇਗਾ ਤੇ ਕੂੜੇ ਕਰਕਟ ਨੂੰ ਜਲਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਈਸਾ ਵੀ ਗੁਲੇਲ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਜਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਬਪਤਸਮਾ ਦੇ। ਯੂਹੰਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪ ਤੇਰਾ ਮੁਥਾਜ ਹਾਂ ਪਰ ਤੂੰ ਉਲਟਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ। ਯਸੂਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਕੁਛ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਣ ਦੇ। ਤਾਂ {{nop}}<noinclude></noinclude> i2srch3vk6uhyq9d6oo0ckcv4ia0gbe 250 75432 240414 239785 2026-10-13T14:01:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|80|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾ|}} {{rule}}</noinclude>ਯੂਹੰਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਪਤਸਮਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਰੂਹ ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਉੱਤੋ ਉਤਰੀ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਬੇਟਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ। ਤਦ ਯੂਹੰਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੁ ਸ਼ੈਤਾਨ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਹ 40 ਦਿਨ ਤੋਂ 40 ਰਾਤਾਂ ਭੁੱਖਾ ਰਿਹਾ। ਸ਼ੈਤਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਖੜਾ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤੂੰ ਬਨੇਰੇ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਂਗਾ ਤਾਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪੇ ਬਚਾ ਲੈਣਗੇ। ਈਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਨਾ ਕਰ। ਫੇਰ ਸ਼ੈਤਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਭਾਗ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਜ ਦਿਖਾ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਈਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੂਰ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ੁਦਾ ਅੱਗੇ ਹੀ ਸਿਜਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਤਦ ਸ਼ੈਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਯੂਹੰਨਾ ਪਕੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੋਫਰ ਨਾਹੂਨ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਸਨੇ ਮਨਾਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਲੋਕੋ ਤੌਬਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੱਬ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗਲੀਲ ਦੇ ਛੰਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ਮੂਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰਰੇਆਸ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਦੇ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਓ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੰਦੇ ਪਕੜਨ ਵਾਲੇ ਬਣਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਤੁਰੇ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ 12 ਆਪਣੇ ਰਸੂਲ ਚੁਣੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਇਹ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਸਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਯਾਕੂਬ, ਯੂਹੰਨਾ, ਫਿਲਿਪਸ, ਬਰਤਲਮਾਈ, ਮਿਤੀ, ਤੂਮਾ, ਯਾਕੂਬ ਹਲਫਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤਦਈ, ਸ਼ਮਊਨ ਕਨਾਨੀ ਤੋਂ ਯਹੂਦਾ ਅਨਕਊਤੀ ਹਨ। ਈਸਾ ਸਾਰੇ ਗਲੀਲ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਫਿਰ ਕੇ ਧਰਮ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟਾਂ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਮਿਰਗੀ ਅਤੇ ਲਕਵੇਂ ਵਾਲੇ ਰੋਗੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉਣ ਨਾਲ ਜਦ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਭੀੜ ਬੱਝ ਗਈ। ਉਹ ਭੀੜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਥਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਜਦ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ:</br> {{gap}}"ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਗ਼ਰੀਬ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਹੈ! ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਨਿਮਾਣੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਾਣ ਪਾਉਣਗੇ!</br> {{gap}}"ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਸੁਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣਗੇ!</br> {{gap}}ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਸੱਚੇ ਹਨ!</br> {{gap}}ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦਇਆਵਾਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ! {{nop}}<noinclude></noinclude> dcyt5zawroewiac2llaah5r4rqrza2t 250 75433 240415 240047 2026-10-13T14:01:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਈਸਾ|81}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਸੁਲਹ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਖਵਾਉਣਗੇ। {{gap}}ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਾਰਣ ਤਾਹਨਾ ਮਿਹਣਾ ਕਰਨਗੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦੇਣਗੇ, ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਝੂਠੇ ਦੂਸ਼ਨ ਲਗਾਉਣਗੇ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣਾ ਕਿਉਂ ਜੁ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੋ ਕਿ ਮੈਂ ਤੌਰੇਤ (ਮੂਸਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ) ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦ ਤਕ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨਾ ਟਲ ਜਾਣ, ਤੌਰੇਤ ਦਾ ਇਕ ਅੱਖਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਲੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੂਨ ਨਾ ਕਰ ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਖ਼ੂਨ ਕਰੇਗਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚੋਂ ਸਜ਼ਾ ਪਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਭਰਾ 'ਤੇ ਨਿਰਾ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਕਹੇਗਾ ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹ 'ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਜਾਵੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਸਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਦਈ ਨਾਲ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਓ। ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਕਿ ਪਰ ਇਸਤਰੀ ਸੰਗ ਨਾ ਕਰੋ; ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦ ਕਦੀ ਤੁਸੀਂ ਬੁਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਵੱਲ ਦੇਖ ਵੀ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ ਲਿਆ। ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿਓ; ਜੋ ਖੱਬੀ ਨੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਹੱਥ ਚੋਰੀ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿਓ। ਇਕ ਅੰਗ ਦਾ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਨਾਕਿ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਉਸਦੇ ਬਦਲੇ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।</br> {{gap}}ਤੁਸਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡੇ, ਤਲਾਕ ਲਿਖ ਦੋਵੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਸਿਵਾਏ ਹਰਾਮਕਾਰੀ ਦੇ ਦੂਸ਼ਨ ਲਾ ਕੇ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਕੋਲੋਂ ਪਾਪ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕੁਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਨਾ ਖਾਓ; ਪਰ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਕਸਮ ਨਾ ਖਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖ ਦੇ ਬਦਲੇ ਅੱਖ ਤੇ ਦੰਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦੰਦ ਅਤੇ ਹਰ ਅੰਗ ਦੇ ਬਦਲੇ ਅੰਗ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲੋਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਓ; ਪਰ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਇਕ ਗੱਲ੍ਹ 'ਤੇ ਚਪੇੜ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਵੀ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿਓ, ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਕੁੜਤਾ ਕੁਰਕ ਕਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਟ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਇਕ ਕੋਹ ਦੀ ਵਗਾਰ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋ ਕੋਹ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਮੰਗਤੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ ਤੇ ਕਰਜ਼ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲੋਂ ਮੂੰਹ ਨਾ ਮੋੜੋ। ਤੁਸੀਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਕਿ ਗਵਾਂਢੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸ਼ੱਤਰੂ ਨਾਲ ਵੈਰ; ਪਰ {{nop}}<noinclude></noinclude> bwj1mc72wodocagkdfivs2066ck6ict 240416 240415 2026-10-13T14:02:05Z Harchand Bhinder 2624 240416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਈਸਾ|81}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਸੁਲਹ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਖਵਾਉਣਗੇ।</br> {{gap}}ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਾਰਣ ਤਾਹਨਾ ਮਿਹਣਾ ਕਰਨਗੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦੇਣਗੇ, ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਝੂਠੇ ਦੂਸ਼ਨ ਲਗਾਉਣਗੇ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣਾ ਕਿਉਂ ਜੁ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੋ ਕਿ ਮੈਂ ਤੌਰੇਤ (ਮੂਸਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ) ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦ ਤਕ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨਾ ਟਲ ਜਾਣ, ਤੌਰੇਤ ਦਾ ਇਕ ਅੱਖਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਲੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੂਨ ਨਾ ਕਰ ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਖ਼ੂਨ ਕਰੇਗਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚੋਂ ਸਜ਼ਾ ਪਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਭਰਾ 'ਤੇ ਨਿਰਾ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਕਹੇਗਾ ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹ 'ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਜਾਵੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਸਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਦਈ ਨਾਲ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਓ। ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਕਿ ਪਰ ਇਸਤਰੀ ਸੰਗ ਨਾ ਕਰੋ; ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦ ਕਦੀ ਤੁਸੀਂ ਬੁਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਵੱਲ ਦੇਖ ਵੀ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ ਲਿਆ। ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿਓ; ਜੋ ਖੱਬੀ ਨੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਹੱਥ ਚੋਰੀ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿਓ। ਇਕ ਅੰਗ ਦਾ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਨਾਕਿ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਉਸਦੇ ਬਦਲੇ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।</br> {{gap}}ਤੁਸਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡੇ, ਤਲਾਕ ਲਿਖ ਦੋਵੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਸਿਵਾਏ ਹਰਾਮਕਾਰੀ ਦੇ ਦੂਸ਼ਨ ਲਾ ਕੇ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਕੋਲੋਂ ਪਾਪ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕੁਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਨਾ ਖਾਓ; ਪਰ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਕਸਮ ਨਾ ਖਾਓ। ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖ ਦੇ ਬਦਲੇ ਅੱਖ ਤੇ ਦੰਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦੰਦ ਅਤੇ ਹਰ ਅੰਗ ਦੇ ਬਦਲੇ ਅੰਗ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲੋਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਓ; ਪਰ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਇਕ ਗੱਲ੍ਹ 'ਤੇ ਚਪੇੜ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਵੀ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿਓ, ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਕੁੜਤਾ ਕੁਰਕ ਕਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਟ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਇਕ ਕੋਹ ਦੀ ਵਗਾਰ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋ ਕੋਹ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਮੰਗਤੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ ਤੇ ਕਰਜ਼ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲੋਂ ਮੂੰਹ ਨਾ ਮੋੜੋ। ਤੁਸੀਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਕਿ ਗਵਾਂਢੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸ਼ੱਤਰੂ ਨਾਲ ਵੈਰ; ਪਰ {{nop}}<noinclude></noinclude> 0riugpw3irft6btw3iqkxxu7gcblm1s 250 75442 240417 240051 2026-10-13T14:02:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|82|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿਆਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਸ਼ਟ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸਾਂ ਵਾਧਾ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਨੇਕੀ ਦੇ ਕੰਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਣ ਵਾਸਤੇ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦਾਨ ਕਰੋ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਵਾਜੇ ਨਾ ਵਜਵਾਓ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਖੰਡੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨ, ਤੁਸੀਂ ਜੇ ਦਾਨ ਕਰੋ ਤਾਂ ਗੁਪਤ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਭਰੇ ਤਾਂ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਲ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਕਰੋ, ਜਿੱਦਾਂ ਉਹ ਧਰਮ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਕਿ ਉਹ ਭਗਤ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ ਤਾਂਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਸੁਣੇ। ਗ਼ੈਰ ਕੌਮਾਂ ਵਾਂਗ ਬਕ ਬਕ ਨਾ ਕਰੋ ਕਿਉਂ ਜੁ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦੁਆ ਮੰਗ ਤੇ ਕਹੋ ਕਿ ਐ ਪਿਤਾ। ਤੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਉਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਆਸਮਾਨ 'ਤੇ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਹੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ; ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਰੋਟੀ ਸਾਨੂੰ ਦੇ, ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਚ ਨਾ ਪਾ ਸਗੋਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈ। ਜਦ ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖ ਤਾਂ ਉਦਾਸ ਚਿਹਰਾ ਨਾ ਬਣਾਓ ਕਿ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਜ਼ੇਦਾਰ ਜਾਣਨ, ਸਗੋਂ ਤੇਲ ਮਲੋ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਧੋਵੋ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸਾਂ ਰੋਜ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਣਾ, ਅਤੇ ਰੱਬ ਗੁਪਤ ਦੇ ਭੇਦ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਨਾ ਕਰ, ਸਗੋਂ ਆਸਮਾਨ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ, ਜਿਥੇ ਨਾ ਚੋਰ ਦਾ ਭੈ ਨਾ ਜੰਗ ਦਾ ਡਰ। ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਇਕ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਖਾਵਾਂ, ਪੀਵਾਂ ਤੇ ਪਹਿਨਾਂ ਗੇ। ਕੀ ਜੀਵਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੇ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਾਕੇ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖੋ। ਉਹ ਨਾ ਬੀਜਦੇ ਨੇ, ਨਾ ਵੱਢਦੇ ਨੇ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਠੀਆਂ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਉਮਰ ਦੀ ਇਕ ਘੜੀ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕੇ। ਅਸਥਾਵਰ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਕੌਣ ਪਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਕੱਤਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਬੁਣਦੇ ਨੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਸੁਲੇਮਾਨ ਵਰਗਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਿਹੇ ਕਪੜੇ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਿਛਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੱਲ ਤੰਦੂਰ ਵਿਚ ਜਾ ਪੈਣਾ ਹੈ, ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦੇਵੇਗਾ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਔਗੁਣ ਨਾ ਦੇਖੋ ਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅੱਖ ਦਾ ਤੀਲਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਦ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਤੀਰ ਹੈ। ਪਾਕ ਚੀਜ਼ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਓ, ਆਪਣੇ ਮੋਤੀ ਸੂਰਾਂ ਅੱਗੇ ਨਾ ਪਾਓ। ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਥੱਲੇ ਰੋਲ ਦੇਣ ਤੇ ਭਉਂ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾੜ ਖਾਣ। ਜੋ ਮੰਗੋਗੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਢੂੰਡੋਗੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> 5jsf2ljqmjsq483mt0d291nmj52wi3e 250 75443 240418 240054 2026-10-13T14:03:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਈਸਾ|83}} {{rule}}</noinclude>ਪਾਓਗੇ। ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਉਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਕੌਣ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੋਟੀ ਮੰਗੇ ਤੇ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਪੱਥਰ ਦੇਵੇ ਤੇ ਜੇ ਬੱਚਾ ਮਛਲੀ ਮੰਗ ਤਾਂ ਸੱਪ ਫੜਾ ਦੇਵੇ? ਬਸ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੈੜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਆਸਮਾਨੀ ਬਾਪ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ? ਤੰਗ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਥਾਣੀ ਵੜੋ ਕਿਉਂਕਿ ਖੁੱਲਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਮੌਤ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਢੇਰ ਲੋਕ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੰਗ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਘੱਟ ਲੋਕ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਝੂਠਿਆਂ ਨਬੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਰਹੋ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਲਿਬਾਸ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਪਾੜ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਬਘਿਆੜ ਹਨ। ਕਦੀ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਅੰਗੂਰ ਤੇ ਪਲਾਸ ਨਾਲ ਅੰਜੀਰਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਚੰਗਾ ਬੂਟਾ ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਭੈੜਾ ਬੂਟਾ ਭੈੜਾ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਭੈੜਾ ਵੱਢ ਕੇ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਠੇਰੀ 'ਤੇ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਵਸੇਗਾ, ਹਨੇਰੀਆਂ ਆਉਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜੇਗਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਪਰ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਰੇਤ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਛੇਤੀ ਹੀ ਢਹਿ ਜਾਵੇਗਾ।"</br> {{gap}}ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਬੜੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁਕਮ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਇਕ ਕੋੜ੍ਹੀ ਨੂੰ, ਇਕ ਸੂਬੇਦਾਰ ਦੇ ਨੌਕਰ, ਪਿਤਰਸ ਦੀ ਸੱਸ ਤੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਭੀੜ ਦੇਖੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਤਾਂ ਇਕ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਤਾਦ, ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਜਾਏਂਗਾ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਈਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੂੰਬੜੀਆਂ ਲਈ ਖੁੱਡੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਆਹਲਣੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਲੁਕਾਣ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਗੂੰਗੇ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤਰ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਚਾਰ ਲਈ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੱਪ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਭੋਲੇ ਬਣੋ, ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਰਹੋ; ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਰੜੇ ਮਾਰਨਗੇ; ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੋ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਲਹ ਕਰਾਉਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਉਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪਿਉ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਂ ਤੋਂ ਧੀ, ਸੱਸ ਕੋਲੋਂ ਨੂੰਹ ਅੱਡ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਜੋ ਮਾਂ ਪਿਉ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਮੈਥੋਂ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਕੋਈ ਜਾਨ ਬਚਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਮਹੇਗਾ ਤੇ ਜੋ ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਵਾਰ ਦੇਵੇਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮਿਲੇਗਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਦ ਉਸਦੇ ਵਤਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚ ਕਰਾਮਾਤ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਕਿਥੋਂ ਆ ਗਈ? ਕੀ ਇਹ ਤਰਖਾਣਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਨਹੀਂ। ਕੀ ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਮਰੀਅਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਈਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਬੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> 1o2i7ndajwq1i56s3i3pw0wknrrj39q 250 75444 240419 240058 2026-10-13T14:03:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|84|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾ|}} {{rule}}</noinclude>ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਿਰਾਦਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਰਾਮਾਤ ਨਾ ਦਿਖਾਈ। ਜਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਈਸਾ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਹੰਨਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਪਤਸਮਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਤਦ ਉਸਨੇ ਯੂਹੰਨਾ ਨੂੰ ਪਕੜ ਮੰਗਾਇਆ ਅਤੇ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਯੂਹੰਨਾ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਵੇ ਪਰ ਰਈਅਤ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕੀ ਯੂਹੰਨਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸਾਲਗਿਰਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾਚ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੌਂਹ ਖਾ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੋ ਮੰਗੀ ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਲੜਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਭਾ ਵਿਚ ਯੂਹੰਨਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵਢਾ ਕੇ ਮੰਗਾ ਦਿਓ। ਬਸ ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ, ਸਿਰ ਵਢਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੇ ਦੱਬ ਦਿੱਤੀ। ਯਸੂਹ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਯੂਹੰਨਾ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨਬੀ। ਤਦ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ? ਪਿਤਰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਬੇਟਾ ਮਸੀਹ ਹੈ। ਈਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਮੁਬਾਰਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।</br> {{gap}}ਹੁਣ ਸਭ ਯਹੂਦੀ ਇਸਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਥਾਂ ਪਰ ਥਾਂ ਇਸ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਕੜ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਯਹੂਦਾ ਅਸਕਰਿਊਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਈਸਾ ਪਕੜਾ ਦਿਆਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਦਿਓਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 30 ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਉਹ ਫੜਾਉਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ।</br> {{gap}}ਮਸੀਹ ਈਦ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੈਨੂੰ ਪਕੜਾਵੇਗਾ। ਚੇਲੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ੋਕਾਤੁਰ ਹੋਏ। ਈਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਣ ਪੁੱਜਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਭਾਰ ਡਿੱਗ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਐ ਪਿਤਾ। ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮੌਤ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਟਲ ਜਾਏ ਤੋਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਟਲ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਯਹੂਦਾ ਅਸਕਰਿਊਤੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਆਇਆ। ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਡਾਂਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਬੜਾ ਜਥਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਘੱਲਿਆ ਸੀ। ਯਹੂਦਾ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੁੰਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣਾ। ਉਹ ਈਸਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਐ ਰੱਬੀ ਸਲਾਮ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ ਤਾਂ ਮਸੀਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਕਰ। ਤਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਈਸਾ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆ। ਈਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਇਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਕੰਨ ਵੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਤਦ ਈਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਲਵਾਰ ਮਿਆਨ ਵਿਚ ਕਰ {{nop}}<noinclude></noinclude> mmfqmy69w7xt2eaj2pbtvlmlg0xbmp7 250 75445 240420 240060 2026-10-13T14:04:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਈਸਾ|85}} {{rule}}</noinclude>ਲੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ਼ਹਾਦਤ ਮਿਲਣੀ ਕਠਿਨ ਹੋ ਗਈ। ਅਖ਼ੀਰ ਦੋ ਗਵਾਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਢਾਹ ਕੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮਸੀਹ ਚੁੱਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਕਾਹਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਕਸਮ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਕੀ ਤੂੰ ਖੁਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ? ਤਦ ਈਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖੋਗੇ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਬੱਦਲਾਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਤੱਕੋਗੇ। ਕਾਹਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕੁਫ਼ਰ ਬਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਲਾਇਕ ਹੈ। ਉਪਰੰਤ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਥੁੱਕਿਆ; ਕਈਆਂ ਨੇ ਮੁੱਕੇ ਅਤੇ ਚਪੇੜਾਂ ਵੀ ਮਾਰੀਆਂ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਇਕੱਠ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਸਾਰੀ ਪਲਟਨ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ, ਕਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਕੌੜੇ ਮਾਰੇ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਸਰਕੰਡੇ ਦਾ ਤਾਜ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਥੁੱਕਿਆ; ਠੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਵੰਡ ਲਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਰ੍ਹਾਂਦੀ ਲਿਖ ਕੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਯਸੂਹ ਹੈ। ਈਸਾਈਆਂ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੀਸਰੇ ਦਿਨ ਮੁਰਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜੀ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੀ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਉਤਰੇਗਾ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਗਰੋਂ ਯਹੂਦਾ ਅਸਕਰਿਊਤੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 30 ਰੁਪਇਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਦਗ਼ਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਰਕਮ ਕਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਨਾ ਪਾਈ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਰਕਮ ਨਾਲ ਕਬਰਾਂ ਲਈ ਥਾਂ ਖ਼ਰੀਦ ਲਈ ਅਤੇ ਯਹੂਦਾ ਅਸਕਰਿਊਤੀ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਲੈ ਕੇ ਆਤਮ-ਘਾਤ ਕਰ ਲਿਆ। {{nop}}<noinclude></noinclude> araog0iac2kb2f3tz56kkqezmfibjsq 250 75446 240421 240084 2026-10-13T14:05:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|{{xx-larger|ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ}}||}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਜਥਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 'ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ' ਉਹ ਜਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਨੇ ਚੌਧਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਐਸਲੀਬਨ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ (ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ ਕੀਤਾ) ਸੀ, ਇਸੇ ਲਈ ਉਸਦੇ ਚਲਾਏ ਫ਼ਿਰਕੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।</br> {{gap}}10 ਨਵੰਬਰ, 1483 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਜਾਨ ਲੂਥਰ ਨਾਮੀ ਇਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਮਾਰਗਰੇਟ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦਿਨ ਮਾਰਟਿਨ ਨਾਮੀ ਇਕ ਸੰਤ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇ ਗੰਢ ਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੀ ਦਾਤ ਬਖ਼ਸ਼।</br> {{gap}}ਲੂਥਰ ਦਾ ਪਿਤਾ ਭਾਵੇਂ ਕੁਲ ਤੋਂ ਤਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸੀ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੇਰ-ਫੇਰ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਲਹਿੰਦੀਆਂ ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਹ ਆਪਣਾ ਭੁਇ ਭਾਂਡਾ ਵੇਚ ਕੇ ਹੁਣ ਪੇਟ ਦੇ ਧੰਦੇ ਲਈ ਲੁਹਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬੜੀ ਸੁਚੱਜੀ, ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਲਕੜੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲੇ ਆਦਿਕ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਘਰ ਦੇ ਖ਼ਰਚ ਵਿਚ ਹੱਥ ਵਟਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਲੂਥਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗ਼ਰੀਬ ਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਤਨਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਆਯੂ ਵਿਚ ਹੀ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਥਾਂ ਸਖ਼ਤੀ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਵੀ 15 ਬੈਂਤ ਲਗਾਏ ਗਏ, ਪਰ ਵਡਭਾਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਾ ਮਨਾਇਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕੀਤੀ। ਲੂਥਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਹੂਬਲ ਅਤੇ ਨੇਕ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਇਕੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਬਣਾ ਲਈ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਗਾਲਣ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੱਠੀਆਂ ਖ਼ਰੀਦ ਲਈਆਂ। ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਨਸਫ਼ੀਲਡ ਨਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾ ਵਸਿਆ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦ ਲੂਥਰ 14 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> 8et56ct5tk1qy93gikzv0wacih732c1 250 75447 240422 240087 2026-10-13T14:05:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ|87}} {{rule}}</noinclude>ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਗਡਾਬਰਗ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਮਦਰੱਸੇ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਾਨ ਲੂਥਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਜੇ ਇਸ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਬਾਹਰ ਪੂਰਾ ਖਰਚ ਘੱਲ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੂਹੇ ਬੂਹੇ ਟੁਕੜੇ ਮੰਗਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਸਮੇਂ ਬੜੀ ਮਧੁਰ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਗਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦਾਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਕ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਬੂਹਿਆਂ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਚੌਥੇ ਬੂਹੇ 'ਤੇ ਜਾਵਾਂ ਕਿ ਨਾ, ਮਨ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਭੁੱਖ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ। ਉਹ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜਨ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਬੂਹਾ ਖੁਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਕੋਟਾਂ ਦੀ ਅਰਸਲਾ ਨਾਮੀ ਇਸਤਰੀ, ਜਿਸਨੇ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇਸਤਰੀ ਲੂਥਰ ਦੇ ਸ੍ਵਰ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਲੜਕੇ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਂਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਵ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਤਾ ਵਤ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਉਣਾ। ਤ੍ਰਿਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜਦ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵੀ ਘਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲੋਂ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣ ਲਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲੂਥਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਣ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਦੇਂਦਾ ਰਿਹਾ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਵਿੱਦਿਅਕ ਕੇਂਦਰ) ਵਿਚ ਵਕਾਲਤ ਪਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਉਹ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਾਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪਲਟਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਫ਼ਹਿਰਿਸਤ ਲੈਣ ਲਈ ਪੁਸਤਕਾਲੇ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇਖੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੋਟੇ ਹਰਫ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਸਚਰਜ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਉਹ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਬਾਈਬਲ ਹਨ। ਉਹ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਪਰਨੇ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਇਕ ਪੋਥੀ ਮੇਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੋਵੇ।</br> {{gap}}ਉਸ ਨੇ 1505 ਈ: ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. (MA.) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਪਰ ਵਕੀਲ ਬਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਝ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਣ ਹੋਏ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਧੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਕਾਇਆ ਪਲਟ ਦਿੱਤੀ, ਇਕ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> n52exkpzczz8d5uma931jgaovcn0i0d 250 75448 240411 240096 2026-10-13T13:59:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|||{{xx-larger|ਈਸਾ}}}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਤਿੰਨ ਮੁੜ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ-ਬੁੱਧ ਮਤ, ਈਸਾਈ ਮਤ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ। ਬੁੱਧ ਮਤ ਭਾਵੇਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਢਹਿੰਦੀਆਂ ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮਤ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵਾਧੇ 'ਤੇ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮਤ ਨੂੰ 1933 ਸਾਲ ਹੋਏ ਇਕ ਯੂਸਫ਼ ਨਾਮੀਂ ਤਰਖਾਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੌਚਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੋਧੀਆ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਬੀ ਨੂੰ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਤੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਆਦਿ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਬਰਾਹੀਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਾਊਦ ਨਬੀ ਤਕ ਚੌਦਾਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਈਸਾ, ਦਾਊਦ ਤੋਂ ਚੌਧਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਸੀ। ਜਦ ਯੂਸਫ਼ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਮਰੀਅਮ (ਈਸਾ ਦੀ ਮਾਂ) ਨਾਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਯੂਸਫ਼ ਇਕ ਨੇਕ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਕਿਰਤੀ ਆਦਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ 'ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਈਸਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਅਮ, ਰੂਹ-ਉਲ-ਕੁਦਸ (ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਆਤਮਾ) ਨਾਲ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦ ਈਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕਈ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਜੂਮ ਨਾਲ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਨਬੀ ਹੈ। ਕਈ ਕਾਹਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਯੋਰੋਸ਼ਲਮ ਵਿਚ ਆਏ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਿਸ ਘਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਸਾਂ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਤਾਰਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਜਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੈਰਡ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਯੋਰੋਸ਼ਲਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਸਭ ਘਬਰਾ ਗਏ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦੇ ਸਭ ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਕਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਈਸਾ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਕਿਥੋ ਲਿਖੀ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੈਤੁਲਹਮ ਵਿਚ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਨਜੂਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਕੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਕਰੋ ਤੇ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਏ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆ ਕੇ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸਿਜਦਾ ਕਰਾਂ। ਨਜੂਮੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਤਾਰੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਤਾਰਾ ਉਸ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਖੜੋ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਨਜੂਮੀ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਏ ਅਤੇ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ। ਸਾਹਮਣੇ ਝੁਕ ਕੇ ਸਿਜਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਡੱਬੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸੋਨਾ, {{nop}}<noinclude></noinclude> sp4m912929qqzujvzjiw8qxo08144im 250 75449 240390 240098 2026-10-13T13:44:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|{{xx-larger|ਇਬਰਾਹੀਮ}}||}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਭਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ, ਯਹੂਦੀ ਆਦਿਕ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਆਦਮ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਅੰਤਲੇ ਨਬੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਮਤ ਦਾ ਅਲਗ ਅਲਗ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੁਹੰਮਦ, ਕੋਈ ਈਸਾ, ਕੋਈ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਨਬੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਬੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਮਤਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਏਸ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਆਜ਼ਰ ਨਾਮੀ ਇਕ ਬੁੱਤਘਾੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੋਖੀ ਆਮਦਨ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੀ ਰੁਚੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਸੀ। ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਆਜ਼ਰ ਕਿਤੇ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਬੁੱਤ ਵੇਚਣ ਲਈ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਚਿਤ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਘਰ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਹਥੌੜੇ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਸਾਰੇ ਬੁੱਤ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬੁੱਤ ਦਾ ਨੱਕ ਭੰਨ ਕੇ ਹਥੌੜਾ ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਛੱਡਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਭ ਬੁੱਤ ਟੁੱਟੇ ਪਏ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਆਜ਼ਰ ਬੜਾ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕੀ ਮੁਆਮਲਾ ਹੈ? ਲੜਕੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੀਮਾਰ ਪਿਆ ਸਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਘੋਲ ਦਾ ਰੌਲਾ ਸੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਛੋਟੇ ਬੁੱਤ ਵੱਡੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਦੋਂ ਦੇ ਗੋਂਦਾਂ ਗੁੰਦ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ ਵੱਡੇ ਬੁੱਤ ਦਾ ਨੱਕ ਭੁੰਨ ਸੁੱਟਿਆ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬੁੱਤ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> tt5mhe9hylxlgmf7krschabicl5aiy1 240391 240390 2026-10-13T13:45:11Z Harchand Bhinder 2624 240391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|{{xx-larger|ਇਬਰਾਹੀਮ}}||}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਭਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ, ਯਹੂਦੀ ਆਦਿਕ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਆਦਮ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਅੰਤਲੇ ਨਬੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਮਤ ਦਾ ਅਲਗ ਅਲਗ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੁਹੰਮਦ, ਕੋਈ ਈਸਾ, ਕੋਈ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਨਬੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਬੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਮਤਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਏਸ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।</br> {{gap}}ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਆਜ਼ਰ ਨਾਮੀ ਇਕ ਬੁੱਤਘਾੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੋਖੀ ਆਮਦਨ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੀ ਰੁਚੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬੁੱਤ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਸੀ। ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਆਜ਼ਰ ਕਿਤੇ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਬੁੱਤ ਵੇਚਣ ਲਈ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਚਿਤ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਘਰ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਬੁੱਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਹਥੌੜੇ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਸਾਰੇ ਬੁੱਤ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬੁੱਤ ਦਾ ਨੱਕ ਭੰਨ ਕੇ ਹਥੌੜਾ ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਛੱਡਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਭ ਬੁੱਤ ਟੁੱਟੇ ਪਏ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਆਜ਼ਰ ਬੜਾ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕੀ ਮੁਆਮਲਾ ਹੈ? ਲੜਕੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੀਮਾਰ ਪਿਆ ਸਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਘੋਲ ਦਾ ਰੌਲਾ ਸੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਛੋਟੇ ਬੁੱਤ ਵੱਡੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਦੋਂ ਦੇ ਗੋਂਦਾਂ ਗੁੰਦ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ ਵੱਡੇ ਬੁੱਤ ਦਾ ਨੱਕ ਭੁੰਨ ਸੁੱਟਿਆ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬੁੱਤ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude></noinclude> 3j4zsx9186s4ctqirh2nq3y8e3aomv8 250 75450 240393 240100 2026-10-13T13:45:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|64|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਜਾਓਗੇ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਭੈ-ਭੀਤ ਹੋ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰਾਂ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾਣ ਸਹਿਤ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਊਠ ਨਾਲ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਾਇਰਾ, ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਘਰ ਚੋਖੀ ਉਮਰ ਤਕ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਇਰਾ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਹਾਜਰਾ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲਓ। ਇਹ ਸਲਾਹ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੋਂ ਹਾਜਰਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਹਾਜਰਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਲਕ ਸਾਇਰਾ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਸਾਇਰਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਵਿਚਾਰੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੀ ਮਾਰੀ ਏਧਰ ਓਧਰ ਫਿਰਦੀ ਫਿਰਾਂਦੀ, ਓੜਕ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਜਿਥੇ ਅੱਜ ਕੱਲ ਸ਼ਹਿਰ ਮੱਕਾ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਏਥੇ ਇਸਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਇਕ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਨੇ ਇਸਮਾਈਲ ਰੱਖਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਬੱਚੇ ਨੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਫ ਕੇ ਛੜੀਆਂ ਮਾਰਨੀਆਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀਆਂ ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੁਦਰਤ ਵਲੋਂ ਇਕ ਚਸ਼ਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਅਰਬ ਦੇ ਸੁਦਾਗਰ ਆਣ ਕੇ ਠਹਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਕ ਮੱਕੀ ਨਾਮੀ ਸੁਦਾਗਰ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਬਾਦ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਬੜਾ ਹੀ ਦਿਆਲੂ ਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਇਕ ਅਪਦਾ ਦੀ ਮਾਰੀ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਤਰਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ 'ਤੇ ਮੁਕੱਰਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰੋਜ਼ੀਨਾ ਇਸ ਦੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ ਦੀ ਮਾਇਕੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹਦੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਫਲਾਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਹਾਜਰਾ ਅਤੇ ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਤਾਂ ਆਂਦਾ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਲੜਾਈ ਬਖੇੜਾ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਗ਼ੈਬ ਥੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਕਿ ਸਾਇਰਾ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਜ਼ਹਾਕ ਰੱਖੀਂ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਬੜਾ ਅਚੰਭਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਨੱਬੇ ਬਰਸ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰਿਤੂ ਆਉਣੋਂ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਅਗੰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੋਈ ਕਿ ਸਾਇਰਾ ਦੇ ਘਰ ਲੜਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਖਤਨਾ (ਸੁੰਨਤੀ) ਕਰੀਂ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ<noinclude></noinclude> f7i7ebob1dgjgp0eppm0sbo3np5wp77 240396 240393 2026-10-13T13:47:22Z Harchand Bhinder 2624 240396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|64|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਜਾਓਗੇ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਭੈ-ਭੀਤ ਹੋ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰਾਂ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾਣ ਸਹਿਤ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਊਠ ਨਾਲ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਾਇਰਾ, ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।</br> {{gap}}ਇਬਰਾਹੀਮ ਦੇ ਘਰ ਚੋਖੀ ਉਮਰ ਤਕ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਇਰਾ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਹਾਜਰਾ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲਓ। ਇਹ ਸਲਾਹ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੋਂ ਹਾਜਰਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਹਾਜਰਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖੀ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਲਕ ਸਾਇਰਾ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਸਾਇਰਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਵਿਚਾਰੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੀ ਮਾਰੀ ਏਧਰ ਓਧਰ ਫਿਰਦੀ ਫਿਰਾਂਦੀ, ਓੜਕ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਜਿਥੇ ਅੱਜ ਕੱਲ ਸ਼ਹਿਰ ਮੱਕਾ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਏਥੇ ਇਸਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਇਕ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਨੇ ਇਸਮਾਈਲ ਰੱਖਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਬੱਚੇ ਨੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਫ ਕੇ ਛੜੀਆਂ ਮਾਰਨੀਆਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀਆਂ ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੁਦਰਤ ਵਲੋਂ ਇਕ ਚਸ਼ਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੱਕੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਅਰਬ ਦੇ ਸੁਦਾਗਰ ਆਣ ਕੇ ਠਹਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਕ ਮੱਕੀ ਨਾਮੀ ਸੁਦਾਗਰ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਬਾਦ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਬੜਾ ਹੀ ਦਿਆਲੂ ਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਇਕ ਅਪਦਾ ਦੀ ਮਾਰੀ ਇਸਤਰੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਤਰਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ 'ਤੇ ਮੁਕੱਰਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰੋਜ਼ੀਨਾ ਇਸ ਦੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ ਦੀ ਮਾਇਕੀ ਹਾਲਤ ਚੰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹਦੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਫਲਾਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਹਾਜਰਾ ਅਤੇ ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਤਾਂ ਆਂਦਾ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਲੜਾਈ ਬਖੇੜਾ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਗ਼ੈਬ ਥੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਕਿ ਸਾਇਰਾ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਜ਼ਹਾਕ ਰੱਖੀਂ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਬੜਾ ਅਚੰਭਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਨੱਬੇ ਬਰਸ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰਿਤੂ ਆਉਣੋਂ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਅਗੰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੋਈ ਕਿ ਸਾਇਰਾ ਦੇ ਘਰ ਲੜਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਖਤਨਾ (ਸੁੰਨਤੀ) ਕਰੀਂ। ਇਬਰਾਹੀਮ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ {{nop}}<noinclude></noinclude> ejfi6qn458py7zep7r5nxvvowtt2ohe 250 75451 240401 240101 2026-10-13T13:50:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|||{{xx-larger|ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ}}}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੇ ਸਿੱਖ ਆਦਿ ਕੌਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕੌਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਰਸੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ, ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਉੱਘੇ ਹਨ। ਮੁੰਬਈ, ਕਲਕੱਤਾ ਆਦਿ ਵੱਡਿਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਕੋਠੀਆਂ ਹਨ।</br> {{gap}}ਪਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਫ਼ਾਰਸ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਏਥੇ ਵੱਸੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਅਗਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਸ਼-ਪ੍ਰਸਤ (ਅੱਗ-ਪੂਜ) ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤ ਨੂੰ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਮਸੀਹ ਤੋਂ 600 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ਾਰਸ ਦੇ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਵਰਮੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਬਾਬਤ ਕਈ ਕਿੱਸੇ ਹਨ। ਬੈਰਾਮ ਆਪਣੀ ''ਸਾਰਸਤਾਨ'' ਨਾਮੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਯਜ਼ਦਾਨ (ਪ੍ਰਭੂ) ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਨਬੀ ਘੱਲੇ। ਉਸਨੇ ਫ਼ਰੀਦੋਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਲ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਉਸ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਸਪ ਅਤੇ ਉਸੇ ਕੁਲ ਦੀ ਦਗ਼ਦੋਆ ਨਾਮੀਂ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਨਬੀ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਾਣ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਇਕ ਗਾਂ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚੁਗਣ ਵਾਸਤੇ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇਕ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਪੱਤੇ ਖਾਧੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਜਗਤੁਸ਼ਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਿਚ ਖੂਨ ਅਤੇ ਬਿੰਦ ਉਤਪਤ ਹੋਈ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਮਤ ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਪੱਤੇ ਖਾਣੇ ਜਾਇਜ਼ ਸਮਝੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇ ਪੱਤੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਦਗ਼ਦੋਆ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਇਕ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਆਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ; ਹਨੇਰ ਘੁੱਪ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਛਪ ਗਏ ਹਨ। ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਭੈ-ਭੀਤ ਹੋਏ, ਦੌੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਾਜ਼ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦਗ਼ਦੋਆ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾੜ ਕੇ ਬੱਚਾ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਰੌਲਾ ਮਚਾਵੇ ਪਰ ਬੱਚੇ ਨੇ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਾ ਡਰ, ਬਾਜ਼ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਹੈ ਉਹ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਈ। ਤਦ ਇਕ ਜਵਾਨ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ ਜਿਸਦਾ {{nop}}<noinclude></noinclude> 0tef4bivxid9nqplcvqjdcneim9x3hy 250 75452 240402 240104 2026-10-13T13:51:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|68|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਲਿਬਾਸ ਨੂਰਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਇਕ ਨੂਰ ਦੀ ਛੜੀ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਛੜੀ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਰੀ ਤੇ ਉਹ ਉੱਡ ਗਿਆ; ਜਵਾਨ ਨੇ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦਗ਼ਦੋਆ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੇ ਅਬਲਾ! ਨਾ ਡਰ, ਯਜ਼ਦਾਨ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਬੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਉਠੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸੁਪਨਾ ਨਜੂਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹੱਸੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਰੱਖੀਂ, ਉਹ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬੁਰਿਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਉਖੇੜੇਗਾ। ਜਦ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੱਸਿਆ। ਇਹ ਕਰਾਮਾਤ ਸਭ ਦੂਰ ਨੇੜੇ ਦਿਆਂ ਨੇ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤਕ ਖ਼ਬਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਾਦੂਗਰਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਹਿਰਮਨੀ (ਸ਼ੈਤਾਨੀ) ਮਤ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਜਦ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚੀ ਤਾਂ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਦਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲਾਇਆ ਕਿ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਓ। ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਦਾ ਜਥਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਭੱਜੇ। ਰੱਬ ਦੀ ਕੁਦਰਤ, ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਇਸ ਵਿਚ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦੇ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਭੱਜੀ ਆਈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਘਰ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਕਈਆਂ ਦਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਫੜ ਮੰਗਾਇਆ ਅਤੇ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਤੰਗ ਗਲੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਥੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਪਸ਼ੂ ਲੰਘਣੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਕ ਗਾਂ ਭੱਜੀ ਆਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੈਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਰ੍ਹਾਂਦੀ ਤੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵੱਲ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਭੀ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਉਪਰੋਂ ਘੋੜੇ ਲੰਘਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਹੋਈ ਕਿ ਬਘਿਆੜਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਮਾਰ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਜਾਣ ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਬਘਿਆੜ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧਾਤੁਰ ਹੋ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅੱਡੇ ਦੇ ਅੱਡੇ ਰਹਿ ਗਏ; ਬੰਦ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ। ਉਹ ਘਬਰਾ ਕੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਇਤਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਮੱਝ ਪਹਾੜ ਵੱਲੋਂ ਆਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਸਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁਣ ਬੱਚੇ ਦੋ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਲੱਭਦੀ ਲੱਭਦੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੀ; ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਘਰ ਲੈ ਗਈ।</br> {{gap}}ਜਦ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਰਾਮਾਤ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਇਕ ਭਾਰੀ ਪੰਚਾਇਤ 'ਕੱਠੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> qozaewypm7dnutfl98p3abuhuq1l5be 250 75453 240403 240106 2026-10-13T13:51:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਜਰਤੁਸ਼ਤ|69}} {{rule}}</noinclude>ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਰੂਸ਼ ਨਾਮੀ ਜਾਦੂਗਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜ਼ਰਤੁਸਤ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰਕੀਬਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਰੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਯਜ਼ਦਾਨ ਉਸ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਬਹਮਨ (ਜਬਰਾਈਲ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ) ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕੁਲ ਭੇਤ ਜਾ ਕੇ ਸਮਝਾ ਦੇਵੋ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਦ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤਰੂਸ਼ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਏਸ ਬੱਚੇ ਦਾ ਟੇਵਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਜੰਮਣ ਸਮੇਂ ਹੱਸਿਆ ਕਿਉਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਮਤ ਦੱਸੇਗਾ, ''ਜ਼ੰਦਾਵਸਥਾ'' (ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ) ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਗਸ਼ਤਾਸਪ ਆਪ ਉਸਦੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਆਵੇਗਾ। ਪੁਰਸ਼ਾਸਪ ਏਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਦੋਂ ਇਕ ਜ਼ੈਨਕਰੂਸ ਨਾਮੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਦਵਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਤਿਬਰੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਜ਼ਰਤ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਗੱਲ 'ਤੇ ਉਸਤਾਦ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਤਲ-ਮੁਕੱਦਸ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਹਰ ਫਿਰਦੇ ਨੂੰ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਤੰਤ੍ਰ ਵਿੱਦਿਆ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਰੋਧੀ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਕਿ ਬੱਚਾ ਹੁਣ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਉਹ ਛੇਤੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਭ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤ ਦਾ ਕਾਇਲ ਸੀ। ਸਵੱਛ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਛਕਣ ਲਗਿਆਂ ਤਰੂਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਸੀ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਨਾਰੰਗੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਦੱਸੋ। ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਬੱਚਾ ਏਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਠ ਖਲੋਤਾ ਅਤੇ ਪੁਕਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਤੂੰ ਤੌਬਾ ਕਰ, ਜਾਦੂਗਰੀ ਕਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਦੋਜ਼ਖ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਤ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਦੀ ਬਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਤਰੂਸ਼ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬੜਾ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਨਾਦਾਨ! ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੇਰਾ ਅੱਜ ਤਕ ਨਿਰਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਮੇਰਾ ਭੈ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਮਤ ਉੱਤੇ ਝੂਠੇ ਦੂਸ਼ਣ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈਂ; ਜਾਓ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਛਕਦੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਾਤੁਰ ਹੋਇਆ ਤਰੂਸ਼ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਆਇਆ। ਘਰ ਪੁੱਜ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਕਾਲ-ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਜਦ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ 15 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਮਨ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਪਰਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਭੁੱਖੇ ਤਿਹਾਏ ਤੋਂ ਨੰਗੇ ਫ਼ਕੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, {{nop}}<noinclude></noinclude> 54kynot0vb5un8k91esnl3jrscdwr4k 250 75454 240404 240108 2026-10-13T13:52:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|70|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਉਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੇ ਤੇ ਕਪੜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਪਰ ਆਪਣੇ ਦਾਤਾ ਸੁਭਾਉ ਕਰਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਤੀਹ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇਆ ਤਦ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਬੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਕਥਾ ਵੀ ਬੜੀ ਅਸਚਰਜ ਹੈ:</br> {{gap}}ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਇਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਦਰਿਆ ਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਕਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰ ਹੋ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰ। ਉਪਰੰਤ ਜਥੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲਗ, ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਠਿੱਲ੍ਹ ਪਿਆ। ਦਰਿਆ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਤਲਾ ਭਿੱਜਾ। ਜਦ ਉਹ ਪਾਰ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਦਰਿਆ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਤ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਹਮਨ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਨੂਰ ਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਯਜ਼ਦਾਨ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ; ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨੇਕੀ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸ। ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਠ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਜ਼ਦਾਨ ਕੋਲ ਲੈ ਚੱਲਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਉਸ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚੋਂ ਆਪ ਮੰਗ ਲਈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਭਾਗ ਜਾਗ ਉਠੇ ਹਨ। ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਉੱਠ ਖਲੋਤਾ। ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਸਿਤਾਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਨੂਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ 24 ਕਦਮ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਜਲਸ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਕਿ ਨੂਰ ਹੀ ਨੂਰ ਸੀ। ਹੂਰਾਂ ਤੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਸ਼ ਯਜ਼ਦਾਨ ਦਾ ਨਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਜ਼ਦਾਨ ਪਾਸ ਲੈ ਗਏ। ਫਿਰ ਬਹਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ, ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਦ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਨਬੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲੇ ਮਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਕਸ਼ਟ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਵਿਰੋਧਤਾ ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਭੀ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਗੋਂਦ ਗੁੰਦੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਤ ਮਹਾਰਾਜ ਧੀਰਾਜ ਗਸ਼ਤਾਸਪ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦ ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਇਕਬਾਲ ਦੀ ਚੋਟੀ {{nop}}<noinclude></noinclude> nisn22mmitfuwsx8tfpz8a66m67gr11 250 75455 240405 240114 2026-10-13T13:53:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ|71}} {{rule}}</noinclude>'ਤੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਕੌਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਵਲ ਦਰਜੇ ਦੀ ਧੁਨੀ, ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗਸ਼ਤਾਸਪ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਤ ਨੂੰ ਨਿਕੰਮਾ ਜਾਣਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੇਲ੍ਹਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਅਸਹਿ ਕਸ਼ਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਮਤ ਨੂੰ ਮੰਨ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਕੋਈ ਸਫਲਤਾ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖ਼ੁਦ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹਠ ਕਰਕੇ ਇਤਨੇ ਕਸ਼ਟ ਕਿਉਂ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਸ਼ਟ ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ; ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਨਬੀ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡਾ ਮਤ ਅਹਿਰਮਨ ਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਰਾ ਵੇਖ, ਜੋ ਹਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਮਤ ਝੂਠਾ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿਦਵਾਨ ਬੁਲਾ ਲਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਜਲਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦਿਆਂ ਨੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਹਾਰ ਗਏ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ। ਜਦ ਉਹ ਨਿਰਉੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਤ ਦਾ ਕਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਹ ਢੰਡੋਰਾ ਫੇਰਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦਾ ਰਾਜਧਰਮ ਪਾਰਸ ਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਨਬੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ''ਯੰਦ'' ਨਾਮੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਇਲਹਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਸਿੱਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰੇਂ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਨਕਲਾਂ ਗਾਂ ਦੇ ਚਮੜੇ 'ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ।(ਪਾਰਸੀ ਮਤ ਵਿਚ ਗਊ ਨੂੰ ਚੂੰਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਦੇ ਚਮੜੇ 'ਤੇ ਲਿਖਣੀ ਵਾਜਬ ਸਮਝੀ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ।) ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਗ ਸੂਰਜ ਦਾ ਨਿੱਜ ਸਰੂਪ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗ਼ੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਨੂਰ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ ਤੇ ਨੂਰ ਯਜ਼ਦਾਨ ਦਾ ਨਿੱਜ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਤਾਂ ਯਜ਼ਦਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਆਤਿਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਏਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੂੰ ਅੱਗ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਨਬੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੋ ਮਤ ਨੂੰ ਅੱਗ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਮਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਕੁਲ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਭੈ ਖਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਜਦ ਸ਼ਾਹੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮਤ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ 'ਤੇ ਲੱਕ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਤਮਾਮ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਣਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗਸ਼ਤਾਸਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਫ਼ੰਦਯਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਕੀਤੇ। ਕਈ ਵੇਰ ਜਹਾਦ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਭੀ ਗਿਆ, {{nop}}<noinclude></noinclude> 05brop6v5dp3hs73evf0lxqa0qsqv15 250 75456 240407 240122 2026-10-13T13:55:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|||{{xx-larger|ਪਾਰਸੀ ਮਤ}}}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਸ਼ਰਕੀ ਤੇ ਮਗਰਬੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਇਕੱਠ ਜਿਸ ਕੰਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਰਸੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮ ਹੈ। ਪਾਰਸੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ 'ਸਾਹਿਬ ਲੋਕ' ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ 'ਕਾਲਾ' ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਪਾਰਸੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਜਾਰਤ-ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਵਸੋਂ ਮੁੰਬਈ, ਕਾਠੀਆਵਾੜ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਹਨ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਵਤਨ ਈਰਾਨ ਹੈ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਹਬ ਵੀ ਈਰਾਨ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ਤਹ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਜ਼ੇਰ ਕਰ ਕੇ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ। ਉਦੋਂ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਰੱਖਿਆ ਹਿਤ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਆ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿ ਏਥੋਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਲ੍ਹ-ਦਿਲੀ ਨਾਲ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹੋਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਇਕ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੋਟੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:</br> {{gap}}1. ਪਾਰਸੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਉਤਾਰ ਦੇਣਗੇ;</br> {{gap}}2. ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਿਬਾਸ ਦੀ ਥਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਲਿਬਾਸ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੇ; ਅਤੇ</br> {{gap}}3. ਗਊ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਗੇ।</br> {{gap}}ਪਾਰਸੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੰਨ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਏਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵੀ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਚੂੰਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਠਨ ਪਾਠਨ ਹਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਯੋਗ ਰਿਹਾ।</br> {{gap}}ਪਾਰਸੀ ਮਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਆਰੰਭ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਤਭੇਦ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਤ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ {{nop}}<noinclude></noinclude> qnjmeua0uk5o95qwvmqnpmkwgw8rofk 250 75457 240408 240126 2026-10-13T13:56:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|74|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>ਵਾਲੇ ਪੈਗੰਬਰ ਦਾ ਨਾਮ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਸੀ। ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮਤ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਯਜ਼ਦਾਨ (ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਨਾਮ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਹਮਨ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਮੰਗਾਇਆ।</br> {{gap}}ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਪੜੇ ਪਾਈ, ਨਮਾਜ਼ ਵਿਚ ਮਸ਼ਗੂਲ ਸੀ ਕਿ ਬਹਮਨ ਜੋ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਨੂਰਾਨੀ ਜਾਮੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਯਜ਼ਦਾਨ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਝੂਠ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨੇਕੀ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾ। ਬਹਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਠ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਜ਼ਦਾਨ ਕੋਲ ਲੈ ਚੱਲਾਂ ਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਸਵਾਲ ਕਰ ਤੇ ਲਾਭ ਉਠਾ।" ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਉਠ ਖਲੋਤਾ। ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਮੀਟ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਜਲਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੂਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਮਜਲਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ, ਅਖ਼ੀਰ ਯਜ਼ਦਾਨ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ। ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ''ਜ਼ੰਦਾਵਸਥਾ'' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਿਖਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਤੇ ਅਹਰਮਨ (ਸ਼ੈਤਾਨ) ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ ਤੇ ਅਹਰਮਨ ਮੌਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਜਾ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਗਸ਼ਤਾਸਪ ਨੂੰ ਸੁਣਾ। ਜਗਤੁਸ਼ਤ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਗੁਸ਼ਤਾਸਪ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਸੁਣਾਇਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਜਦੋਂ ਗਸ਼ਤਾਸਪ ਦੀ ਮਜਲਸ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਭਖਦੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਰ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਫੂਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸ ਮੁਅਜਜ਼ੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਦਾ ਮਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੜਾ ਪਰਦੇ ਜਿਹੇ ਵਿਚ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ''ਜ਼ੰਦਾਵਸਥਾ'' ਇਕ ਵੇਲੇ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਪੋਥੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਰਿਗਵੇਦ ਵਾਂਗ ਮੁਖ਼ਤਲਿਫ਼ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕਈ ਇਕ ਭਾਗ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਾਥਾ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਜ਼ਰਤੁਸ਼ਤ ਦੀ ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ੂਬੀ ਹੈ ਕਿ ਇਤਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜਦ ਕਿ ਸਾਰੀ ਲੁਕਾਈ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਵਿਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਬੇਅੰਤ ਦੈਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ ਉਹ ਯਜ਼ਦਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਜਿਸਦੇ ਅਰਥ-ਪਵਿੱਤਰ, ਕਰਤਾ ਤੇ ਬਬੇਕੀ ਦੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਯਜ਼ਦਾਨ ਤੇ ਦੂਜੀ ਅਹਰਮਨ। ਯਜ਼ਦਾਨ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਹਰਮਨ ਮੌਤ। {{nop}}<noinclude></noinclude> sk8ypavsj6eurg6ls3uyok6srdf0gdx 250 75458 240409 240129 2026-10-13T13:57:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਾਰਸੀ ਮਤ|75}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਲੈਣ ਹਿਤ ਯਜਦਾਨ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਪੈਰਵੀ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਛੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਪਿਆਰ, ਧਰਮ, ਮਨ, ਬਚ, ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਸੱਚਾਈ ਵਿਚ ਪਰਵਿਰਤ ਰਹਿਣਾ।</br> {{gap}}ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਉਸ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜ਼ਦਾਨ ਤੇ ਅਹਰਮਨ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਜ਼ਦਾਨ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਸ ਮਿਲੇਗਾ ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਅਹਰਮਨ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗੇਗਾ, ਉਹ ਜਹੱਨਮ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਏਗਾ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਮਿਲਣਗੇ। ਉਸ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ, ਆਸਮਾਨ, ਸੂਰਜ, ਤਾਰੇ, ਚੰਦ, ਫਰਿਸ਼ਤੇ, ਪੌਣ, ਪਾਣੀ, ਅਗਨੀ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੋ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਚੌਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਜਾਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਿਬਲਾ ਬਣਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਗਨੀ ਬੜੇ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਪਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਲਾ ਕੇ ਸ਼ੋਅਲੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮੰਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਫੂਕ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਹਿਤ, ਜਿਥੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀ ਅਗਨੀ ਪਰਜ੍ਵਲਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਬਾਹਰ ਵੀ ਪਰਜ੍ਵਲਤ ਜੁਆਲਾ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਹੀ ਇਸ਼ਟ ਮੰਨ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਿਚ ਪਰਵਿਰਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਸੀ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਗ ਰੌਸ਼ਨ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਕੀਤੀ ਦਾ ਫਲ ਭੁਗਤਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਜੋ ਨੇਕੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੋਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚੁੱਕ ਲੈਣਗੀਆਂ ਤੇ ਜੋ ਔਗੁਣ ਬਹੁਤ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਜਹੱਨਮ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। ਰਸਤਖੇਜ਼ (ਕਿਆਮਤ) ਦੇ ਦਿਨ, ਆਪਣੇ ਅਮਲਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾਵੇਗੀ। ਨੌਕੀਆਂ ਲਈ ਦੇਣਾ, ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਹੋਣਾ, ਨਿਮਾਣੇ ਰਹਿਣਾ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨੀਆਂ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਵਿੱਦਿਆ ਪੜ੍ਹਨੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ, ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੋਣਾ, ਬਿਰਧਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ, ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਸਹਾਈ ਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਰਹਿਣਾ ਆਦਿ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।</br> {{gap}}ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਝੂਠ, ਚੋਰੀ, ਜੂਆ, ਠੱਗੀ, ਗਾਲੀ, ਕ੍ਰੋਧ, ਅਭਿਮਾਨ, ਠੱਠਾ, ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ, ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਹਸਦ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦੁਖਦਾਈ {{nop}}<noinclude></noinclude> p3wo5f01go74nsri6wkguu27cjmlm8m 250 75459 240356 2026-10-13T12:10:11Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦਾਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਭੇਟਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਹ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀ ਜ਼ਿਹਨੀ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ ਆਪ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 240356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|60|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦਾਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਭੇਟਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਹ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀ ਜ਼ਿਹਨੀ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ : {{ps||ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੱਲੇ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਹੜਾ ਤੇਰੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਦਾ ਕੋਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰਨਾ ਸਿੱਖ। ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਤੈਨੂੰ ਬਰਕਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ, ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਥਾਂ `ਤੇ ਜਾ, ਤੇ ਉਸ ਨਕਦੀ ਦੀ ਗਾਂ, ਬੋਲ, ਬਛੜਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ, ਜੋ ਭੀ ਤੇਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਖ਼ਰੀਦ ਲੈ, ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੋ ਫਾਟਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢ | ਮੁਸਾਫ਼ਰ, ਯਤੀਮ ਤੇ ਬੋਵਾ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਉਣ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖੁਆ ਤਾਕਿ ਹੱਥ ਤੈਨੂੰ ਬਰਕਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।}} {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦੀ ਰਸਮ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕਰਜ਼ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕੋਲੋਂ ਜਾਂ ਭਰਾ ਕੋਲੋਂ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਲਾਮਾਂ ਬਾਬਤ ਲਿਖਿਆ ਹੈ : {{ps||ਜੋ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਕਿਸੇ ਇਬਰਾਨੀ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਵੇਚ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਛੇ ਬਰਸ ਤੇਰੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸਤਵੇਂ ਬਰਸ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦੇ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਹੱਥ ਵਿਦਾ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੀ ਭੇਡ, ਬੱਕਰੀ, ਕੋਹਲੂ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵੀਂ। ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਕਹੇ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਘਰ ਰੱਖ ਲਵੀਂ}} {{gap}}ਰਾਜਨੀਤਕ ਬਣਤਰ ਇਉਂ ਲਿਖੀ ਹੈ : {{gap}}ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਅਤੇ ਵਜੋਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਮੁਆਫ਼ਕ ਰਹੋ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਾਇਮ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ, ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰੇ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਸੋਨਾ ਰੁਪਿਆ । ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਇਕ ਨਕਲ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇ ਤਾਕਿ ਸ਼ਰੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਘੁੰਮਡ ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਸਵਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤਾਂ ਏਧਰ ਓਧਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।}}<noinclude></noinclude> m08pcwzznu50hntgpeevywomskbnnk4 240357 240356 2026-10-13T12:15:10Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|60|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦਾਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਭੇਟਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਹ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀ ਜ਼ਿਹਨੀ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps||ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੱਲੇ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਹੜਾ ਤੇਰੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਦਾ ਕੋਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰਨਾ ਸਿੱਖ। ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਤੈਨੂੰ ਬਰਕਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ, ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾ, ਤੇ ਉਸ ਨਕਦੀ ਦੀ ਗਾਂ, ਬੋਲ, ਬਛੜਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ, ਜੋ ਭੀ ਤੇਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਖ਼ਰੀਦ ਲੈ, ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਫਾਟਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢ ਮੁਸਾਫ਼ਰ, ਯਤੀਮ ਤੇ ਬੇਵਾ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਉਣ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖੁਆ ਤਾਕਿ ਹੱਥ ਤੈਨੂੰ ਬਰਕਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।}} {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦੀ ਰਸਮ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕਰਜ਼ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕੋਲੋਂ ਜਾਂ ਭਰਾ ਕੋਲੋਂ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਗੁਲਾਮਾਂ ਬਾਬਤ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps||ਜੋ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਕਿਸੇ ਇਬਰਾਨੀ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਵੇਚ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਛੇ ਬਰਸ ਤੇਰੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸਤਵੇਂ ਬਰਸ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦੇ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਹੱਥ ਵਿਦਾ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੀ ਭੇਡ, ਬੱਕਰੀ, ਕੋਹਲੂ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵੀਂ। ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਕਹੇ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਘਰ ਰੱਖ ਲਵੀਂ}} {{gap}}ਰਾਜਨੀਤਕ ਬਣਤਰ ਇਉਂ ਲਿਖੀ ਹੈ: {{ps||ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਅਤੇ ਵਸੋਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਮੁਆਫ਼ਕ ਰਹੋ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਾਇਮ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ, ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰੇ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਸੋਨਾ ਰੁਪਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਇਕ ਨਕਲ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇ ਤਾਕਿ ਸ਼ਰੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਘੁੰਮਡ ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਸ਼ਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤਾਂ ਏਧਰ ਓਧਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।}}<noinclude></noinclude> mfhxiatz0vkez96ys468vsj6jz5qu14 240358 240357 2026-10-13T12:16:19Z Tamanpreet Kaur 606 240358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|60|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦਾਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਭੇਟਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਹ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀ ਜ਼ਿਹਨੀ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps||ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੱਲੇ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਹੜਾ ਤੇਰੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਦਾ ਕੋਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰਨਾ ਸਿੱਖ। ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਤੈਨੂੰ ਬਰਕਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ, ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾ, ਤੇ ਉਸ ਨਕਦੀ ਦੀ ਗਾਂ, ਬੋਲ, ਬਛੜਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ, ਜੋ ਭੀ ਤੇਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਖ਼ਰੀਦ ਲੈ, ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਫਾਟਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢ ਮੁਸਾਫ਼ਰ, ਯਤੀਮ ਤੇ ਬੇਵਾ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਉਣ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖੁਆ ਤਾਕਿ ਹੱਥ ਤੈਨੂੰ ਬਰਕਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।}} {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦੀ ਰਸਮ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕਰਜ਼ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕੋਲੋਂ ਜਾਂ ਭਰਾ ਕੋਲੋਂ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਗੁਲਾਮਾਂ ਬਾਬਤ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps|| ਜੋ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਕਿਸੇ ਇਬਰਾਨੀ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਵੇਚ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਛੇ ਬਰਸ ਤੇਰੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸਤਵੇਂ ਬਰਸ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦੇ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਹੱਥ ਵਿਦਾ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੀ ਭੇਡ, ਬੱਕਰੀ, ਕੋਹਲੂ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵੀਂ। ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਕਹੇ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਘਰ ਰੱਖ ਲਵੀਂ।}} {{gap}}ਰਾਜਨੀਤਕ ਬਣਤਰ ਇਉਂ ਲਿਖੀ ਹੈ: {{ps|| ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਅਤੇ ਵਸੋਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਮੁਆਫ਼ਕ ਰਹੋ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਾਇਮ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ, ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰੇ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਸੋਨਾ ਰੁਪਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਇਕ ਨਕਲ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇ ਤਾਕਿ ਸ਼ਰੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਘੁੰਮਡ ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਸ਼ਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤਾਂ ਏਧਰ ਓਧਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।}}<noinclude></noinclude> 8olu5vt5eluu9za6ays3mj1wvu4sv0x 240388 240358 2026-10-13T13:44:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|60|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦਾਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਭੇਟਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇਹ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀ ਜ਼ਿਹਨੀ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps||ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੱਲੇ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਹੜਾ ਤੇਰੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਦਾ ਕੋਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰਨਾ ਸਿੱਖ। ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਤੈਨੂੰ ਬਰਕਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ, ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾ, ਤੇ ਉਸ ਨਕਦੀ ਦੀ ਗਾਂ, ਬੋਲ, ਬਛੜਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ, ਜੋ ਭੀ ਤੇਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਖ਼ਰੀਦ ਲੈ, ਖ਼ੁਦਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਫਾਟਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢ ਮੁਸਾਫ਼ਰ, ਯਤੀਮ ਤੇ ਬੇਵਾ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਉਣ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖੁਆ ਤਾਕਿ ਹੱਥ ਤੈਨੂੰ ਬਰਕਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।}} {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦੀ ਰਸਮ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕਰਜ਼ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕੋਲੋਂ ਜਾਂ ਭਰਾ ਕੋਲੋਂ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਗੁਲਾਮਾਂ ਬਾਬਤ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:</br> {{ps||ਜੋ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਕਿਸੇ ਇਬਰਾਨੀ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਵੇਚ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਛੇ ਬਰਸ ਤੇਰੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸਤਵੇਂ ਬਰਸ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦੇ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਹੱਥ ਵਿਦਾ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੀ ਭੇਡ, ਬੱਕਰੀ, ਕੋਹਲੂ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵੀਂ। ਜੇ ਉਹ ਇਹ ਕਹੇ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਘਰ ਰੱਖ ਲਵੀਂ।}} {{gap}}ਰਾਜਨੀਤਕ ਬਣਤਰ ਇਉਂ ਲਿਖੀ ਹੈ: {{ps|| ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਅਤੇ ਵਸੋਂ ਕਰੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਮੁਆਫ਼ਕ ਰਹੋ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਾਇਮ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ, ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰੇ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਸੋਨਾ ਰੁਪਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਇਕ ਨਕਲ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇ ਤਾਕਿ ਸ਼ਰੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਘੁੰਮਡ ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਸ਼ਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤਾਂ ਏਧਰ ਓਧਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।}} {{nop}}<noinclude></noinclude> ksv3iwrz0zxuwpdvhoczkr4eupz9rkn 250 75460 240363 2026-10-13T12:26:43Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 240363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|46|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਹੀ ਸੂਰਤ ਦੇ ਮੇਵੇ ਮਿਲਿਆ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਬੀਵੀਆਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣਗੇ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਤ)''}} {{gap}}ਇਹ ਤਾਲੀਮ ਸਾਧਾਰਨ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜੋ ਲੋਕ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਨੇਕੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਾ ਫੜਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: {{ps|| ਦੋਜ਼ਖ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਡਰੋਂ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣ ਤੇ ਪੱਥਰ ਜਲ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਖ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਤ)''}} {{gap}}ਇਹ ਸਰਲ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਤਾਲੀਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨੇਕੀ ਤੇ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵੀ ਕਾਇਲ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਜਦ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ। ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਗਏ ਪਰ ਇਕ ਨਾ ਝੁਕਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੈਤਾਨਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਬਰਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿਖਾਣਾ ਤੇ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵਕਤ ਤੋਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਜਬਰਾਈਲ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਵੱਲ ਪੁਚਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕਈ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕਈ ਵੰਡਾਂ ਹਨ। ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਲਾਲ ਤੇ ਕਈ ਹਰਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਉੱਕਾ ਹੀ ਹਰਾਮ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਦ ਲੈਣਾ ਵੀ ਹਰਾਮ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਦੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹਿਦਨਾਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦੇਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਰਕਮ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ‘ਹੱਕ ਮਹਿਰ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤਲਾਕ ਸਮੇਂ ਮਰਦ ਨੂੰ ਔਰਤ ਲਈ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਮਰਦ ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿਆਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਉ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰੋ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੇ। ਹੁਕਮ ਹੈ: {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ! ਕਾਫ਼ਰ ਔਰਤਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ 1. ਇਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਅਜ਼ਾਜ਼ੀਲ ਹੈ।<noinclude>{{reflist|}}</noinclude> h86advatutqgb7dmh2r7ub8jsuytv70 240374 240363 2026-10-13T13:18:33Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|46|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਹੀ ਸੂਰਤ ਦੇ ਮੇਵੇ ਮਿਲਿਆ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਬੀਵੀਆਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣਗੇ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)''}} {{gap}}ਇਹ ਤਾਲੀਮ ਸਾਧਾਰਨ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜੋ ਲੋਕ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਨੇਕੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਾ ਫੜਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: {{ps|| ਦੋਜ਼ਖ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਡਰੋਂ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣ ਤੇ ਪੱਥਰ ਜਲ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਖ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਤ)''}} {{gap}}ਇਹ ਸਰਲ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਤਾਲੀਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨੇਕੀ ਤੇ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵੀ ਕਾਇਲ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਜਦ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ। ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਗਏ ਪਰ ਇਕ ਨਾ ਝੁਕਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੈਤਾਨਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਬਰਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿਖਾਣਾ ਤੇ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵਕਤ ਤੋਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਜਬਰਾਈਲ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਵੱਲ ਪੁਚਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕਈ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕਈ ਵੰਡਾਂ ਹਨ। ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਲਾਲ ਤੇ ਕਈ ਹਰਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਉੱਕਾ ਹੀ ਹਰਾਮ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਦ ਲੈਣਾ ਵੀ ਹਰਾਮ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਦੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹਿਦਨਾਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦੇਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਰਕਮ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ 'ਹੱਕ ਮਹਿਰ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤਲਾਕ ਸਮੇਂ ਮਰਦ ਨੂੰ ਔਰਤ ਲਈ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਮਰਦ ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿਆਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਉ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰੋ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੇ। ਹੁਕਮ ਹੈ: {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ! ਕਾਫ਼ਰ ਔਰਤਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ 1. ਇਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਅਜ਼ਾਜ਼ੀਲ ਹੈ।<noinclude>{{reflist|}}</noinclude> sj1c54luyu3i2ydehrp3nm2r0dag159 240375 240374 2026-10-13T13:20:20Z Tamanpreet Kaur 606 240375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|46|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਹੀ ਸੂਰਤ ਦੇ ਮੇਵੇ ਮਿਲਿਆ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਬੀਵੀਆਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣਗੇ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)''}} {{gap}}ਇਹ ਤਾਲੀਮ ਸਾਧਾਰਨ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜੋ ਲੋਕ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਨੇਕੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਾ ਫੜਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: {{ps|| ਦੋਜ਼ਖ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਡਰੋਂ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣ ਤੇ ਪੱਥਰ ਜਲ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਖ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਤ)''}} {{gap}}ਇਹ ਸਰਲ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਤਾਲੀਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨੇਕੀ ਤੇ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵੀ ਕਾਇਲ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਜਦ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ। ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਗਏ ਪਰ ਇਕ ਨਾ ਝੁਕਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੈਤਾਨ<ref>ਇਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਅਜ਼ਾਜ਼ੀਲ ਹੈ।</ref> ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਬਰਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿਖਾਣਾ ਤੇ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵਕਤ ਤੋਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਜਬਰਾਈਲ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਵੱਲ ਪੁਚਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕਈ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕਈ ਵੰਡਾਂ ਹਨ। ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਲਾਲ ਤੇ ਕਈ ਹਰਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਉੱਕਾ ਹੀ ਹਰਾਮ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਦ ਲੈਣਾ ਵੀ ਹਰਾਮ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਦੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹਿਦਨਾਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦੇਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਰਕਮ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ 'ਹੱਕ ਮਹਿਰ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤਲਾਕ ਸਮੇਂ ਮਰਦ ਨੂੰ ਔਰਤ ਲਈ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਮਰਦ ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿਆਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਉ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰੋ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੇ। ਹੁਕਮ ਹੈ: {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ! ਕਾਫ਼ਰ ਔਰਤਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ<noinclude>{{reflist|}}</noinclude> 8a90yc2tde2jmvusn5hq12b67kqnuyg 240428 240375 2026-10-13T15:02:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|46|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਹੀ ਸੂਰਤ ਦੇ ਮੇਵੇ ਮਿਲਿਆ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਬੀਵੀਆਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣਗੇ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਰ)''}} {{gap}}ਇਹ ਤਾਲੀਮ ਸਾਧਾਰਨ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜੋ ਲੋਕ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਨੇਕੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਾ ਫੜਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ:</br> {{ps|| ਦੋਜ਼ਖ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਡਰੋਂ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣ ਤੇ ਪੱਥਰ ਜਲ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਖ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।}} {{right|''(ਸੂਰਤ ਬਕਤ)''}} {{gap}}ਇਹ ਸਰਲ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਤਾਲੀਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨੇਕੀ ਤੇ ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੋਕ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵੀ ਕਾਇਲ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਣਦੇ ਹਨ। ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਜਦ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ। ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਗਏ ਪਰ ਇਕ ਨਾ ਝੁਕਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੈਤਾਨ<ref>ਇਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਅਜ਼ਾਜ਼ੀਲ ਹੈ।</ref> ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਬਰਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿਖਾਣਾ ਤੇ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵਕਤ ਤੋਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਬਰਾਈਲ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਵੱਲ ਪੁਚਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕਈ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।</br> {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕਈ ਵੰਡਾਂ ਹਨ। ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਲਾਲ ਤੇ ਕਈ ਹਰਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਉੱਕਾ ਹੀ ਹਰਾਮ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਦ ਲੈਣਾ ਵੀ ਹਰਾਮ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।</br> {{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਦੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹਿਦਨਾਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦੇਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਰਕਮ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ 'ਹੱਕ ਮਹਿਰ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤਲਾਕ ਸਮੇਂ ਮਰਦ ਨੂੰ ਔਰਤ ਲਈ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਮਰਦ ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿਆਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਉ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰੋ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਨਾ ਕਰੇ। ਹੁਕਮ ਹੈ:</br> {{gap}}ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ! ਕਾਫ਼ਰ ਔਰਤਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਈਮਾਨ ਨਾ ਲਿਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ {{nop}}<noinclude>{{reflist|}}</noinclude> 89axijondvrk3q7hncind9pjp7oml5r 250 75461 240368 2026-10-13T13:02:32Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|58|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੁਰਾ-ਖੋਜ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇ? ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਦੀਆਂ ਫੜਨ ਤੋਂ ਫਿਰ ਜਾ, ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਇਬਰਾਹੀਮ, ਇਸਹਾਕ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਬੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤੂੰ ਕਸਮ ਖਾਧੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨਸਲ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਧਾਵਾਂਗਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੁਲਕ ਤੁਹਾਡੀ ਨਸਲ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਾਂਗਾ ਤੇ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਇਸਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣਗੇ।" ਤਦੋਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਉਸ ਬਦੀ 'ਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਛਤਾਇਆ।}} {{right|''(ਖਰੂਜ 22)''}} {{gap}}ਇਸ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਤੇ ਸਰਲ ਜਿਹੇ ਮਤ ਵਿਚ, ਇਉਂ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਇਕ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੁੱਲ ਸਮੇਂ ਕਰੜੀ ਤਾੜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਬਿਰਧ ਜਿਹਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕਾਇਦੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਇਦਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੀ ਉਸ ਮਤ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਇਦਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਬਾਹਲੀ ਕਰੜਾਈ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਂਗੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਨਿਯਮ ਸਾਧਾਰਣ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਿਤਾ-ਪ੍ਰਤਿ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸਰਲ ਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿਚ ਢਾਲਣ ਦਾ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਕੰਮ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਾਰਮਕ, ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਧਾਰਮਕ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟਾਂ ਵੱਲ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps|| ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰਸ ਬਣੋਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਉੱਚੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਹਰੇ ਰੁੱਖ ਵੱਢ ਤੇ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹਾਂ ਢਾਹ ਦਿਓ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਤੋੜ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦੀ ਵਾਸਤੇ ਨਾ ਕਰਿਓ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਥਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਪਸੰਦ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦੱਸੇ, ਉਥੇ ਆਇਆ ਕਰੋ, ਉਥੇ ਹੀ ਸੋਖ਼ਤਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਉਥੇ ਹੀ ਜ਼ਬਹੁ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੰਨਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਭੇਡ ਬੱਕਰੀ ਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪਲੇਠੀ ਦੇ ਵੱਛੇ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰੋ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਓ। {{right|''(ਇਸਤਸਨਾ ਬਾਸ਼ 12)''}}<noinclude></noinclude> q4zbf1bmeyf93xh5yzr6y70hebmnbtu 240369 240368 2026-10-13T13:02:50Z Tamanpreet Kaur 606 240369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh|58|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੁਰਾ-ਖੋਜ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇ? ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਦੀਆਂ ਫੜਨ ਤੋਂ ਫਿਰ ਜਾ, ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਇਬਰਾਹੀਮ, ਇਸਹਾਕ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਬੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤੂੰ ਕਸਮ ਖਾਧੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨਸਲ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਧਾਵਾਂਗਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੁਲਕ ਤੁਹਾਡੀ ਨਸਲ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਾਂਗਾ ਤੇ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਇਸਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣਗੇ।" ਤਦੋਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਉਸ ਬਦੀ 'ਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਛਤਾਇਆ।}} {{right|''(ਖਰੂਜ 22)''}} {{gap}}ਇਸ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਤੇ ਸਰਲ ਜਿਹੇ ਮਤ ਵਿਚ, ਇਉਂ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਇਕ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੁੱਲ ਸਮੇਂ ਕਰੜੀ ਤਾੜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਬਿਰਧ ਜਿਹਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕਾਇਦੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਇਦਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੀ ਉਸ ਮਤ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਇਦਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਬਾਹਲੀ ਕਰੜਾਈ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਂਗੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਨਿਯਮ ਸਾਧਾਰਣ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਿਤਾ-ਪ੍ਰਤਿ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸਰਲ ਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿਚ ਢਾਲਣ ਦਾ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਕੰਮ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਾਰਮਕ, ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਧਾਰਮਕ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟਾਂ ਵੱਲ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps|| ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰਸ ਬਣੋਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਉੱਚੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਹਰੇ ਰੁੱਖ ਵੱਢ ਤੇ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹਾਂ ਢਾਹ ਦਿਓ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਤੋੜ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦੀ ਵਾਸਤੇ ਨਾ ਕਰਿਓ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਥਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਪਸੰਦ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦੱਸੇ, ਉਥੇ ਆਇਆ ਕਰੋ, ਉਥੇ ਹੀ ਸੋਖ਼ਤਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਉਥੇ ਹੀ ਜ਼ਬਹੁ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੰਨਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਭੇਡ ਬੱਕਰੀ ਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪਲੇਠੀ ਦੇ ਵੱਛੇ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰੋ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਓ।}} {{right|''(ਇਸਤਸਨਾ ਬਾਸ਼ 12)''}}<noinclude></noinclude> 9w8e92p311tg35cjs0cgfdvggpahsyb 240386 240369 2026-10-13T13:41:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|58|ਜੀਵਨ ਕਿਰਨਾਂ|}} {{rule}}</noinclude>{{ps|| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੁਰਾ-ਖੋਜ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇ? ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਦੀਆਂ ਫੜਨ ਤੋਂ ਫਿਰ ਜਾ, ਤੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਇਬਰਾਹੀਮ, ਇਸਹਾਕ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਬੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤੂੰ ਕਸਮ ਖਾਧੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨਸਲ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਧਾਵਾਂਗਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੁਲਕ ਤੁਹਾਡੀ ਨਸਲ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਾਂਗਾ ਤੇ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਇਸਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣਗੇ।" ਤਦੋਂ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਉਸ ਬਦੀ 'ਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਛਤਾਇਆ।}} {{right|''(ਖਰੂਜ 22)''}} {{gap}}ਇਸ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਤੇ ਸਰਲ ਜਿਹੇ ਮਤ ਵਿਚ, ਇਉਂ ਮਾਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਇਕ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੁੱਲ ਸਮੇਂ ਕਰੜੀ ਤਾੜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਬਿਰਧ ਜਿਹਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕਾਇਦੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਇਦਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੀ ਉਸ ਮਤ ਦੇ ਉਪਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਇਦਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਬਾਹਲੀ ਕਰੜਾਈ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਂਗੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਨਿਯਮ ਸਾਧਾਰਣ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਿਤਾ-ਪ੍ਰਤਿ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸਰਲ ਜਿਹੀ ਧਾਰਨਾ ਵਿਚ ਢਾਲਣ ਦਾ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਕੰਮ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਾਰਮਕ, ਸਮਾਜਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰਖਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਧਾਰਮਕ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟਾਂ ਵੱਲ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps|| ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰਸ ਬਣੋਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਉੱਚੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਹਰੇ ਰੁੱਖ ਵੱਢ ਤੇ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹਾਂ ਢਾਹ ਦਿਓ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਤੋੜ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦੀ ਵਾਸਤੇ ਨਾ ਕਰਿਓ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਥਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਪਸੰਦ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦੱਸੇ, ਉਥੇ ਆਇਆ ਕਰੋ, ਉਥੇ ਹੀ ਸੋਖ਼ਤਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਉਥੇ ਹੀ ਜ਼ਬਹੁ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੰਨਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਭੇਡ ਬੱਕਰੀ ਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪਲੇਠੀ ਦੇ ਵੱਛੇ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰੋ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਓ।}} {{right|''(ਇਸਤਸਨਾ ਬਾਸ਼ 12)''}}<noinclude></noinclude> 39x241c2gaondk8rxfkkyeboz4c71ql 250 75462 240371 2026-10-13T13:11:30Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਯਹੂਦੀ ਮਤ|57}} {{rule}}</noinclude>ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰ ਹੀ ਕੀ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਹੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਕਰਮ ਸਮਝ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps||ਜਦ ਹਾਰੂਨ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ (ਪਰਮੇਸ਼ਰ) ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹ ਬਣਾਈ। ਹਾਰਨ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਢੰਡੋਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੱਲ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੀ ਈਦ ਹੈ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਉਠੋ ਤੇ ਸੋਖ਼ਤਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ; ਫਿਰ ਸਲਾਮਤੀ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀਆਂ ਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਸਤੇ ਬਹਿ ਗਏ।}} {{right|''(ਖਰੂਜ ਬਾਬ 22, ਆਇਤ 6, ਪੁਰਾਣਾ ਅਹਿਦਨਾਮਾ)''}} {{gap}}ਯਹੋਵਾ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਮਨੌਤ ਵੀ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਨੌਤ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ। ਜਦ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਹ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਇਕ ਵੱਛਾ ਢਾਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੂਸਾ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲਈ ਸੀਨਾ ਨਾਮੀ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਤਦ ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬੜਾ ਰੋਸ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{ps|| ਉਤਰ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਿਸਰ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਮੈਂ, ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਰਾਹ ਤੋਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਛੇਤੀ ਫਿਰ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਤ ਢਾਲ ਕੇ ਇਕ ਵੱਛਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹੋ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦਾ ਇਸ਼ਟ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਾ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਿਹੜੀ ਅਭਿਮਾਨੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕਹਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿਆਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਕੌਮ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।}} {{right|''(ਖਰੂਜ 22, 7-11''}} {{gap}}ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਯਹੋਵਾ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ-ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਾਰ ਸਕਣਾ ਤੇ ਛੇਤੀ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿੰਨਤ ਮੁਥਾਜੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਇਸੇ ਹੀ ਵਾਰਤਾ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ: {{ps|| ਤਦੋਂ ਮੂਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਮਿੰਨਤ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਐ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ! ਤੇਰਾ ਕਹਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮਿਸਰੀ ਕਹਿਣ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਥੋਂ ਬਦੀ ਵਾਸਤੇ ਕੱਢ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਮਾਰ ਦੋਵੇਂ}}<noinclude></noinclude> d2a70j9bg9aeawc2f3q877a39930lyp 240372 240371 2026-10-13T13:11:58Z Tamanpreet Kaur 606 240372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਯਹੂਦੀ ਮਤ|57}} {{rule}}</noinclude>ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰ ਹੀ ਕੀ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਹੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਕਰਮ ਸਮਝ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps|| ਜਦ ਹਾਰੂਨ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ (ਪਰਮੇਸ਼ਰ) ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹ ਬਣਾਈ। ਹਾਰਨ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਢੰਡੋਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੱਲ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੀ ਈਦ ਹੈ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਉਠੋ ਤੇ ਸੋਖ਼ਤਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ; ਫਿਰ ਸਲਾਮਤੀ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀਆਂ ਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਸਤੇ ਬਹਿ ਗਏ।}} {{right|''(ਖਰੂਜ ਬਾਬ 22, ਆਇਤ 6, ਪੁਰਾਣਾ ਅਹਿਦਨਾਮਾ)''}} {{gap}}ਯਹੋਵਾ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਮਨੌਤ ਵੀ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਨੌਤ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ। ਜਦ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਹ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਇਕ ਵੱਛਾ ਢਾਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੂਸਾ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲਈ ਸੀਨਾ ਨਾਮੀ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਤਦ ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬੜਾ ਰੋਸ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{ps|| ਉਤਰ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਿਸਰ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਮੈਂ, ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਰਾਹ ਤੋਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਛੇਤੀ ਫਿਰ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਤ ਢਾਲ ਕੇ ਇਕ ਵੱਛਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹੋ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦਾ ਇਸ਼ਟ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਾ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਿਹੜੀ ਅਭਿਮਾਨੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕਹਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿਆਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਕੌਮ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।}} {{right|''(ਖਰੂਜ 22, 7-11''}} {{gap}}ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਯਹੋਵਾ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ-ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਾਰ ਸਕਣਾ ਤੇ ਛੇਤੀ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿੰਨਤ ਮੁਥਾਜੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਇਸੇ ਹੀ ਵਾਰਤਾ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ: {{ps|| ਤਦੋਂ ਮੂਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਮਿੰਨਤ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਐ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ! ਤੇਰਾ ਕਹਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮਿਸਰੀ ਕਹਿਣ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਥੋਂ ਬਦੀ ਵਾਸਤੇ ਕੱਢ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਮਾਰ ਦੋਵੇਂ}}<noinclude></noinclude> rrspl0be9hvwgdrrcmxahvg7dzdboj1 240385 240372 2026-10-13T13:40:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਯਹੂਦੀ ਮਤ|57}} {{rule}}</noinclude>ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰ ਹੀ ਕੀ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਹੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਕਰਮ ਸਮਝ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: {{ps|| ਜਦ ਹਾਰੂਨ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ (ਪਰਮੇਸ਼ਰ) ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਰਬਾਨਗਾਹ ਬਣਾਈ। ਹਾਰਨ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਢੰਡੋਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੱਲ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ ਦੀ ਈਦ ਹੈ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਉਠੋ ਤੇ ਸੋਖ਼ਤਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ; ਫਿਰ ਸਲਾਮਤੀ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀਆਂ ਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਸਤੇ ਬਹਿ ਗਏ।}} {{right|''(ਖਰੂਜ ਬਾਬ 22, ਆਇਤ 6, ਪੁਰਾਣਾ ਅਹਿਦਨਾਮਾ)''}} {{gap}}ਯਹੋਵਾ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਮਨੌਤ ਵੀ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਨੌਤ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ। ਜਦ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਹ ਗ਼ੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਇਕ ਵੱਛਾ ਢਾਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੂਸਾ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲਈ ਸੀਨਾ ਨਾਮੀ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਤਦ ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬੜਾ ਰੋਸ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{ps|| ਉਤਰ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਿਸਰ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਮੈਂ, ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਰਾਹ ਤੋਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਛੇਤੀ ਫਿਰ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਤ ਢਾਲ ਕੇ ਇਕ ਵੱਛਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹੋ ਇਸਰਾਈਲੀਆਂ ਦਾ ਇਸ਼ਟ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਛੁਡਾ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਿਹੜੀ ਅਭਿਮਾਨੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕਹਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿਆਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਕੌਮ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।}} {{right|''(ਖਰੂਜ 22, 7-11''}} {{gap}}ਇਸ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਯਹੋਵਾ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ-ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਾਰ ਸਕਣਾ ਤੇ ਛੇਤੀ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿੰਨਤ ਮੁਥਾਜੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਇਸੇ ਹੀ ਵਾਰਤਾ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ: {{ps|| ਤਦੋਂ ਮੂਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਮਿੰਨਤ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਐ ਖ਼ੁਦਾਵੰਦ! ਤੇਰਾ ਕਹਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮੁਲਕ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮਿਸਰੀ ਕਹਿਣ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਥੋਂ ਬਦੀ ਵਾਸਤੇ ਕੱਢ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਮਾਰ ਦੋਵੇਂ}}<noinclude></noinclude> f5ga4io7ppesgswxolbsmqf9x0hygdo 250 75463 240377 2026-10-13T13:25:35Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>'''ਕਾਂਡ ਚੌਵੀਵਾਂ'''{{center|}} {{gap}}ਸਵੇਰ ਦੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਸਨ। ਵਨਯੂਸ਼ਾ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਮੋਵਾਰ ਭਖ਼ਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਝੱਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇਕ ਲੰਮੇ ਬੂਟ ਦੀ ਲੱਤ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਤੇਰੇਕ ਵਿਚ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। (ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਤੋਂ ਉਹਨੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਗਲ ਲਭ ਲਿਆ ਸੀ, ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਨਹਾਉਣ ਦਾ।) ਉਹਦੀ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕਨ ਬਾਹਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਸੀ ਤੇ ਬਲ ਰਹੀ ਅਗ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਧੂੰਆਂ ਧੂੰਆਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁੜੀ ਢਾਰੇ ਵਿਚ ਮਝ ਚੋ ਰਹੀ ਸੀ ! ਖਲੋਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਟੁੱਟ ਪੈਣੀਏ !" ਉਹਦੀ ਕਾਹਲੀ ਪਈ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਤੇ ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਧਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਲ-ਬੱਧ ਆਵਾਜ਼। ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਉਂ ਸੜਕੇ ਤੋਂ ਘੋੜੇ ਦੀਆਂ ਟਾਪਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਕਾੜ-ਕਾੜ ਸੁਣੀਤੀ, ਤੇ ਅਪਣੇ ਅਜੇ ਵੀ ਗਿੱਲੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸੁਹਣੇ ਸਲੇਟੀ ਘੋੜੇ ਦੀ ਬੇ-ਕਾਠੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਫਾਟਕ ਕੋਲ ਆਪੜਿਆ। ਲਾਲ ਰੂਮਾਲ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਸਿਰ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਲਾਲ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਮੀਜ਼, ਤੇ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਚੇਰਕੇਸ਼ੀਆ ਕੋਟ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਇਕ ਪੇਟੀ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਖੰਜਰ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਉਚਾ ਟੋਪ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਿੱਲੇ, ਚੰਗੇ ਪਲੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਸੁਚੇਤ ਮੜ੍ਹਕ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਪਿਠ ਉਤੇ ਟਿਕਾਂਦਿਆਂ, ਉਹ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਉੜਿਆ। ਉਹਦੇ ਵਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਗਿੱਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਝਮਝਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਹਣਾ, ਸ਼ੁਹਲਾ ਤੇ ਕਿਸੇ '''ਜੀਗੀਤ''' ਵਰਗਾ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਸੀ ; ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਗ਼ਲਤੀ ਲਗੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕਾਕੇਸ਼ੀਅਨ ਨੂੰ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਫ਼ੌਜੀ ਹੀ ਲਗ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਿਰ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਚੇਚੇ ਬਾਂਕਪਣ ਨਾਲ ਉੜਿਆ, ਉਹਨੇ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਲਗਾਮ ਕੱਸ ਛਾਂਟਾ ਚਲਾਇਆ ਤੇ ਇਹਾਤੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ। “ ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਚਾਹ ਤਿਆਰ ਹੈ ?" ਢਾਰੇ ਦੇ ਬੂਹੇ ਵਲ ਨਾ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੂਕਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਕਿਵੇਂ ਉਹਦਾ ਸੁਹਣਾ ਘੋੜਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਜੋੜ, ਲਗਾਮ ਨੂੰ ਖਿਚ ਪਾ, ਆਪਣੇ ਹਰ ਪੱਠੇ ਤੋਂ ਤ੍ਰਭਕਦਿਆਂ, ਇਹਾਤੇ ਦੀ ਪੱਕੀ ਮਿੱਟੀ ਉਤੇ ਕੁਦਾੜੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾੜ੍ਹ ਉਤੇ ਉਡ ਕੇ ਟਪ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। “C'est prêt ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਲਗਿਆ, ਮਾਰਯਾਨਕਾਂ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਸਿਰ ਅਜੇ ਵੀ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ ; ਅਰਥ : ਤਿਆਰ ਹੈ।- ਸੰ :<noinclude>{{right|੧੩੧}}</noinclude> eo09fe1t0wni262b19ppa9hqah7whm5 240378 240377 2026-10-13T13:26:35Z Kaur.gurmel 192 240378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|'''ਕਾਂਡ ਚੌਵੀਵਾਂ'''}} {{gap}}ਸਵੇਰ ਦੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਸਨ। ਵਨਯੂਸ਼ਾ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਮੋਵਾਰ ਭਖ਼ਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਝੱਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇਕ ਲੰਮੇ ਬੂਟ ਦੀ ਲੱਤ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਤੇਰੇਕ ਵਿਚ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। (ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਤੋਂ ਉਹਨੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਗਲ ਲਭ ਲਿਆ ਸੀ, ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਨਹਾਉਣ ਦਾ।) ਉਹਦੀ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕਨ ਬਾਹਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਸੀ ਤੇ ਬਲ ਰਹੀ ਅਗ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਧੂੰਆਂ ਧੂੰਆਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁੜੀ ਢਾਰੇ ਵਿਚ ਮਝ ਚੋ ਰਹੀ ਸੀ ! ਖਲੋਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਟੁੱਟ ਪੈਣੀਏ !" ਉਹਦੀ ਕਾਹਲੀ ਪਈ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਤੇ ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਧਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਲ-ਬੱਧ ਆਵਾਜ਼। ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਉਂ ਸੜਕੇ ਤੋਂ ਘੋੜੇ ਦੀਆਂ ਟਾਪਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਕਾੜ-ਕਾੜ ਸੁਣੀਤੀ, ਤੇ ਅਪਣੇ ਅਜੇ ਵੀ ਗਿੱਲੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸੁਹਣੇ ਸਲੇਟੀ ਘੋੜੇ ਦੀ ਬੇ-ਕਾਠੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਫਾਟਕ ਕੋਲ ਆਪੜਿਆ। ਲਾਲ ਰੂਮਾਲ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਸਿਰ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਲਾਲ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਮੀਜ਼, ਤੇ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਚੇਰਕੇਸ਼ੀਆ ਕੋਟ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਇਕ ਪੇਟੀ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਖੰਜਰ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਉਚਾ ਟੋਪ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਿੱਲੇ, ਚੰਗੇ ਪਲੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਸੁਚੇਤ ਮੜ੍ਹਕ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਪਿਠ ਉਤੇ ਟਿਕਾਂਦਿਆਂ, ਉਹ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਉੜਿਆ। ਉਹਦੇ ਵਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਗਿੱਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਝਮਝਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਹਣਾ, ਸ਼ੁਹਲਾ ਤੇ ਕਿਸੇ '''ਜੀਗੀਤ''' ਵਰਗਾ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਸੀ ; ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਗ਼ਲਤੀ ਲਗੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕਾਕੇਸ਼ੀਅਨ ਨੂੰ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਫ਼ੌਜੀ ਹੀ ਲਗ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਿਰ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਚੇਚੇ ਬਾਂਕਪਣ ਨਾਲ ਉੜਿਆ, ਉਹਨੇ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਲਗਾਮ ਕੱਸ ਛਾਂਟਾ ਚਲਾਇਆ ਤੇ ਇਹਾਤੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ। “ ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਚਾਹ ਤਿਆਰ ਹੈ ?" ਢਾਰੇ ਦੇ ਬੂਹੇ ਵਲ ਨਾ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੂਕਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਕਿਵੇਂ ਉਹਦਾ ਸੁਹਣਾ ਘੋੜਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਜੋੜ, ਲਗਾਮ ਨੂੰ ਖਿਚ ਪਾ, ਆਪਣੇ ਹਰ ਪੱਠੇ ਤੋਂ ਤ੍ਰਭਕਦਿਆਂ, ਇਹਾਤੇ ਦੀ ਪੱਕੀ ਮਿੱਟੀ ਉਤੇ ਕੁਦਾੜੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾੜ੍ਹ ਉਤੇ ਉਡ ਕੇ ਟਪ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। “C'est prêt ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਲਗਿਆ, ਮਾਰਯਾਨਕਾਂ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਸਿਰ ਅਜੇ ਵੀ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ ; ਅਰਥ : ਤਿਆਰ ਹੈ।- ਸੰ :<noinclude>{{right|੧੩੧}}</noinclude> ea2ym5ykr8eukfr2co73gyf3wyn7nu0 250 75464 240379 2026-10-13T13:29:16Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਯਹੂਦੀ ਮੌਤ|59}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਚੂੰਕਿ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਮਾਸ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬੀਆਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਕੋਲ ਤਾਂ ਖਾਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਸ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਜ਼ਬਹ ਕਰ ਤੇ ਖਾਹ, ਇਕ ਲਹੂ ਨਾ ਪੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡੋਲ੍ਹ ਦੇ। {{gap}}ਨਿਜ ਇਸ਼ਟ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪਕਿਆਈ ਲਈ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ: {{ps|| ਅੱਗੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਵੀ ਦਿਖਾਵੇ ਪਰ ਕਹੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣਨਾ।}} {{right|''ਇਸਤਸਨਾ ਬਾਬ 13)''}} {{gap}}ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰਾ ਸਕਾ ਭਰਾ, ਲੜਕਾ, ਲੜਕੀ, ਇਰੀ ਯਾ ਦੋਸਤ ਜਿਹੜੇ ਤੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣ, ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨੀ; ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਲੁਕਾਣਾ, ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਣਾ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ : {{ps|| ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਘਿਰਣਾ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਖਾ। ਤੇਰੇ ਖਾਣ ਲਈ ਉਹ ਚੌਪਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਚਿਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਛੇਕ ਨਾਲ ਦੋ ਪੰਜੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਉਂਗਾਲੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਭੇਡ, ਬੱਕਰੀ, ਬੈਲ, ਹਰਨ ਆਦਿ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਉਗਾਲੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਖੁਰ ਨਾ ਚਿਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਖੁਰ ਚਿਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਪਰ ਉਗਾਲੀ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾਪਾਕ ਹਨ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਊਠ, ਸਹਿਆ, ਸੂਰ। ਤੂੰ ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾ, ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ। ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿੰਨਿਆਂ ਦੇ ਪਰਾਂ 'ਤੇ ਛਿਲਕੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਖਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾ ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਹਰਾਮ ਹਨ। ਪੰਛੀ ਸਭ ਹਲਾਲ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਉਕਾਬ, ਇੱਲ, ਗਿਲਝ, ਕਾਂ, ਸ਼ੁਤਰ ਮੁਰਗ, ਉੱਲੂ, ਬਗਲਾ, ਬਾਜ਼, ਚੂਹੇਮਾਰ, ਚਕਵਾ, ਚੱਕੀਰਾਹ, ਚਮਗਿੱਦੜ ਤੇ ਢਿੱਡ ਭਾਰ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ, ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਹਰਾਮ ਹਨ। ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਜਿਹੜਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ; ਤੂੰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਰਦੇਸੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਦੇ ਦੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵੇਚ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਵਿਚੋਂ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹਰਾਮ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਹਲਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਬਾਲਣਾ।}}<noinclude></noinclude> qmm1ubllz1x07769amcp6a1hmndd1rb 240380 240379 2026-10-13T13:29:45Z Tamanpreet Kaur 606 240380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{rh||ਯਹੂਦੀ ਮੌਤ|59}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਚੂੰਕਿ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਮਾਸ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬੀਆਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਕੋਲ ਤਾਂ ਖਾਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਸ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਜ਼ਬਹ ਕਰ ਤੇ ਖਾਹ, ਇਕ ਲਹੂ ਨਾ ਪੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡੋਲ੍ਹ ਦੇ। {{gap}}ਨਿਜ ਇਸ਼ਟ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪਕਿਆਈ ਲਈ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ: {{ps|| ਅੱਗੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਵੀ ਦਿਖਾਵੇ ਪਰ ਕਹੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣਨਾ।}} {{right|''(ਇਸਤਸਨਾ ਬਾਬ 13)''}} {{gap}}ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰਾ ਸਕਾ ਭਰਾ, ਲੜਕਾ, ਲੜਕੀ, ਇਰੀ ਯਾ ਦੋਸਤ ਜਿਹੜੇ ਤੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣ, ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨੀ; ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਲੁਕਾਣਾ, ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਣਾ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ : {{ps|| ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਘਿਰਣਾ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਖਾ। ਤੇਰੇ ਖਾਣ ਲਈ ਉਹ ਚੌਪਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਚਿਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਛੇਕ ਨਾਲ ਦੋ ਪੰਜੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਉਂਗਾਲੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਭੇਡ, ਬੱਕਰੀ, ਬੈਲ, ਹਰਨ ਆਦਿ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਉਗਾਲੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਖੁਰ ਨਾ ਚਿਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਖੁਰ ਚਿਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਪਰ ਉਗਾਲੀ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾਪਾਕ ਹਨ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਊਠ, ਸਹਿਆ, ਸੂਰ। ਤੂੰ ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾ, ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ। ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿੰਨਿਆਂ ਦੇ ਪਰਾਂ 'ਤੇ ਛਿਲਕੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਖਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾ ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਹਰਾਮ ਹਨ। ਪੰਛੀ ਸਭ ਹਲਾਲ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਉਕਾਬ, ਇੱਲ, ਗਿਲਝ, ਕਾਂ, ਸ਼ੁਤਰ ਮੁਰਗ, ਉੱਲੂ, ਬਗਲਾ, ਬਾਜ਼, ਚੂਹੇਮਾਰ, ਚਕਵਾ, ਚੱਕੀਰਾਹ, ਚਮਗਿੱਦੜ ਤੇ ਢਿੱਡ ਭਾਰ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ, ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਹਰਾਮ ਹਨ। ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਜਿਹੜਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ; ਤੂੰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਰਦੇਸੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਦੇ ਦੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵੇਚ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਵਿਚੋਂ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹਰਾਮ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਹਲਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਬਾਲਣਾ।}}<noinclude></noinclude> tg1iroy2h0wdqlv8hm10uw1777r9fta 240387 240380 2026-10-13T13:41:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਯਹੂਦੀ ਮੌਤ|59}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਚੂੰਕਿ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਮਾਸ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬੀਆਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਕੋਲ ਤਾਂ ਖਾਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਸ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਜ਼ਬਹ ਕਰ ਤੇ ਖਾਹ, ਇਕ ਲਹੂ ਨਾ ਪੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡੋਲ੍ਹ ਦੇ। {{gap}}ਨਿਜ ਇਸ਼ਟ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪਕਿਆਈ ਲਈ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ: {{ps|| ਅੱਗੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਵੀ ਦਿਖਾਵੇ ਪਰ ਕਹੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣਨਾ।}} {{right|''(ਇਸਤਸਨਾ ਬਾਬ 13)''}} {{gap}}ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰਾ ਸਕਾ ਭਰਾ, ਲੜਕਾ, ਲੜਕੀ, ਇਰੀ ਯਾ ਦੋਸਤ ਜਿਹੜੇ ਤੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣ, ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗ਼ੈਰ-ਇਸ਼ਟ ਦੀ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨੀ; ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਲੁਕਾਣਾ, ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਣਾ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ : {{ps|| ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਘਿਰਣਾ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਖਾ। ਤੇਰੇ ਖਾਣ ਲਈ ਉਹ ਚੌਪਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਚਿਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਛੇਕ ਨਾਲ ਦੋ ਪੰਜੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਉਂਗਾਲੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਭੇਡ, ਬੱਕਰੀ, ਬੈਲ, ਹਰਨ ਆਦਿ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਉਗਾਲੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਖੁਰ ਨਾ ਚਿਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਖੁਰ ਚਿਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਪਰ ਉਗਾਲੀ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾਪਾਕ ਹਨ, ਜਿਹਾ ਕਿ ਊਠ, ਸਹਿਆ, ਸੂਰ। ਤੂੰ ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾ, ਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ। ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿੰਨਿਆਂ ਦੇ ਪਰਾਂ 'ਤੇ ਛਿਲਕੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਖਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾ ਹੁਣ ਉਹ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਹਰਾਮ ਹਨ। ਪੰਛੀ ਸਭ ਹਲਾਲ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਉਕਾਬ, ਇੱਲ, ਗਿਲਝ, ਕਾਂ, ਸ਼ੁਤਰ ਮੁਰਗ, ਉੱਲੂ, ਬਗਲਾ, ਬਾਜ਼, ਚੂਹੇਮਾਰ, ਚਕਵਾ, ਚੱਕੀਰਾਹ, ਚਮਗਿੱਦੜ ਤੇ ਢਿੱਡ ਭਾਰ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ, ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਹਰਾਮ ਹਨ। ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਜਿਹੜਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ; ਤੂੰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਰਦੇਸੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਦੇ ਦੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵੇਚ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਵਿਚੋਂ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹਰਾਮ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਹਲਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਬਾਲਣਾ।}}<noinclude></noinclude> 584zlea3e41jnh7gv12y75t2bcwpkak 250 75465 240381 2026-10-13T13:30:44Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਿਰ ਨਾ ਭੁਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰੀ, ਡਿਉਢੀ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਬੰਦੂਕ ਅੜ ਗਈ, ਉਹ ਡੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਡਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਢਾਰੇ ਵਲ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਜਿਥੋਂ ਧਾਰਾਂ ਕੱਢਣ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਣੀ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਝੁੱਗੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਾਈਪ ਤੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲੈ ਡਿਉਢੀ ਦੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਬਹਿ ਚਾਹ ਪੀਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਧਰ ਅਜੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪੈ ਰਹੀਆਂ। ਉਹਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਉਸ ਦਿਨ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਣ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸੀ ; ਪਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲੇ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਠਣ ਦਾ ਉਹਦਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਕੈਦਖਾਨਾ ਹੋਵੇ। ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਚੁਲ੍ਹਾ ਭਖ਼ਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਕੁੜੀ, ਮਾਲ-ਡੰਗਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਛਡ ਵਾਪਸ ਆ ਚੁਕੀ ਸੀ ਤੇ '''ਕਿਜ਼ਯਾਕ''' ਚੁਣ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵਾੜ੍ਹ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਥਪਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਪੜ੍ਹਦਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਕਿਤਾਬ ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਪਈ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਇਕ ਵੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਉਹਦੀ ਸਮਝੇ ਨਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ਢੁਕਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਸ ਤਗੜੀ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਹੜੀ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਫਿਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸਿਲ੍ਹੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ, ਜਾਂ ਉਸ ਖਿੜੀ ਲਵੀ ਲੋ ਵਿਚ ਜਾ ਨਿਕਲਦੀ, ਜਿਹੜੀ ਇਹਾਤੇ ਦੇ ਅਧ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਗੂਹੜੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵੇਸ ਵਾਲਾ ਉਹਦਾ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰੇ ਸਜੀਲਾ ਬੁਤ ਧੁਪ ਵਿਚ ਡਲਕ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪਾਂਦਾ – ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿਲਜੁਲ ਦੇ ਅਖੋਂ ਓਹਲੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦਾ ਤੌਖ਼ਲਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਆਦ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਿੱਡੇ ਸੁਬਕ ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਬੁਤ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਨਿਊਂਦਾ; ਉਹਦੇ ਇਕੋ-ਇਕ ਵੇਸ, ਇਕ ਗੁਲਾਬੀ ਕਮੀਜ਼, ਉਹਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਸੁਡੌਲ ਲੱਤਾਂ ਉਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਟ ਪੈਂਦੇ ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੱਸ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਕੱਸੀ ਹੋਈ ਕਮੀਜ਼ ਉਹਦੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਛਾਤੀ ਦੀਆਂ ਪੀਡੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਉਲੀਕ ਦੇਂਦੀ; ਕਿਵੇਂ ਘੱਸਡੇ ਹੋਏ ਲਾਲ ਸਲੀਪਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਪਤਲੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਬਦਲਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੁਹੰਦੇ ; ਕਿਵੇਂ ਕੁੰਜੀ ਹੋਈ ਕਮੀਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਹਵਾਂ, ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਂਦੀਆਂ ਬੇਲਚੇ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਰਤਦੀਆਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਦੀਆਂ। ਭਾਵੇਂ ਮਲੂਕ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਵੱਟ<noinclude>{{left|੧੩੨}}</noinclude> 9ja12hkxjowtaryzgxf12x7eleg17qe 250 75466 240384 2026-10-13T13:39:10Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਹੁੰਦੇ, ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ, ਤੇ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਦਾ ਇਹਸਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}"ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਓਲੇਨਿਨ, ਬੜੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, " ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਵੜਨ ਉਤੇ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹਨੇ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆਈ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਟ ਪਾਇਅ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}“ ਉਹ-ਹੋ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ, " ਆਪਣਾ ਹਥ ਅਗੇ ਵਧਾਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ ਅਜ ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਵੇਂ ਉਠ ਪਿਆ ਹੈਂ " {{gap}}“ ਉਠਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਢ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਅਜ ਰਾਤੀਂ ਸਾਡੇ ਪਾਰਟੀ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ · ਬੇ-ਸ਼ਕ ਹੀ ਤੂੰ ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੇ ਘਰ ਆਏਂਗੀ ?" ਕੁੜੀ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਅਗੋਂ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਬੇਲੋਤਸਕੀ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਏਨੀ ਸੁਖਾਲੇ ਬੁਲਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਨਾ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ, ਤੇ ਬੇਲਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਸੁਟ, ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਮਰਦਾਵੀਂ ਚਾਲ ਚਲਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਈ। {{gap}}"ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਜ਼ੋ ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। “ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਹੈ,'' ਦੌੜ ਕੇ ਡਿਉਢੀ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾ, ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਤੇਰੀ ਪਾਰਟੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਿਹਨੇ ਕਢ " ਦਿਤਾ ਹੈ ?" {{gap}}"ਪਾਰਟੀ ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕਨ ਦੇ ਘਰ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਸਦਿਆ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇਕ ਸਮੋਸਾ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕਠ।" {{gap}}"ਪਰ ਓਥੇ ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ ਕੀ ?" {{gap}}ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਰਮਜ਼ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਬਾਹਰਲੇ ਘਰ ਵਲ ਸਿਰ ਮਾਰਦਿਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਅਖ ਮਾਰੀ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਮੋਢੇ ਮਚਕਾਏ ਤੇ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}"ਹਛਾ, ਸਚੀ, ਬੰਦਾ ਅਜੀਬ ਹੈਂ ਤੂੰ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਐਵੇਂ ਬਣ ਨਾ ਪਿਆ !" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਮੱਥਾ ਵਟਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਵੇਖ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਇੰਜ ਮੁਸਕਰਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਟਿੱਪਸ ਲੜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।<noinclude>{{right|੧੩੩}}</noinclude> ceyx61vm5djmk1npz7p8rmmwp4rgvp9 250 75467 240430 2026-10-13T15:46:26Z Amritpal Aman 2020 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਸਾਲ ਭਰ ਸੁਹਬਤ ਰਹੀ ਏ, ਤੇ ਹੁਣ ਕਹਿੰਦੈ 'ਅਲਵਿਦਾ'! ਤੇ ਟੁਰ ਪਿਐ! ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੇਂ ਤੂੰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਤਰਸ ਆਉਂਦੈ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ! ਤੂੰ ਇੰਜ ਕੱਲਾ-ਕਰਾ ਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁੱਕਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁਕੱਲਾ।..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 240430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਸਾਲ ਭਰ ਸੁਹਬਤ ਰਹੀ ਏ, ਤੇ ਹੁਣ ਕਹਿੰਦੈ 'ਅਲਵਿਦਾ'! ਤੇ ਟੁਰ ਪਿਐ! ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੇਂ ਤੂੰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਤਰਸ ਆਉਂਦੈ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ! ਤੂੰ ਇੰਜ ਕੱਲਾ-ਕਰਾ ਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁੱਕਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁਕੱਲਾ। ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਨੀਂਦਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਬੜੀ ਹਿਰਖ ਆਉਂਦੀ ਏ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੌਣ ਗੰਦੇ ਨੇ : ‘ਕੰਮ ਡਾਢਾ ਔਖਾ, ਭਰਾਵਾ ਮੇਰਿਆ ਓਏ ਰਹਿਣਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ ', ਤੇਰਾ ਵੀ ਇਹੀਓ ਹਾਲ ਏ। “ਚੰਗਾ, ਅਲਵਿਦਾ,” ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ। ਬੁੱਢਾ ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਘੁਟਿਆ, ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮੁੜਿਆ। ‘ਆਪਣਾ ਬੂਥਾ ਦੇ ਸਾਨੂੰ ! '' ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਗਿੱਲੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਤੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੁੰਮਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। “ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈ, ਅਲਵਿਦਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਬੱਘੀ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ। "1 “ਤੂੰ, ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾ ਰਿਹੈਂ ਫੇਰ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਈ ਦੇ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਦੇ-ਦੇ। ਦੋ ਕੀ ਕਰਨੀਆਂ ਨੀ ? " ਅਸਲੋਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। 12 ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਕੱਢੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੀ। “ਤੁਸੀਂ ਏਸ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਦੋ ਦਿਤੈ,'' ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। ਕਦੀ ਰਜਦਾ ਨਹੀਂ ! ਮੰਗਤਾ ਕਿਤੋਂ ਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਈ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬੇ-ਕਾਇਦਾ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਨੇ,' ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਓਵਰਕੋਟ ਵਿਚ ਲਪੇਟਦਿਆਂ ਤੇ ਡੱਬੇ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਮਲਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਓਏ, ਸੂਰਾ!' ਹਾਸਾ ਛਡਦਿਆਂ ਬੁੱਢਾ ਚਿਲਕਿਆ। "ਕੰਜੂਸ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ | 11 ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਗਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਉਹਨੇ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਬੱਘੀ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ। “La fille! ! " * ਅਖ ਮਾਰਦਿਆਂ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ। * ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ : ਕੁੜੀ - ਸੰ : ੨੧੪<noinclude></noinclude> bd4ma29u3gfr89bb4kdb0a9dt8v7nbh 240431 240430 2026-10-13T16:06:29Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 240431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਸਾਲ ਭਰ ਸੁਹਬਤ ਰਹੀ ਏ, ਤੇ ਹੁਣ ਕਹਿੰਦੈ 'ਅਲਵਿਦਾ'! ਤੇ ਟੁਰ ਪਿਐ! ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈਂ ਤੂੰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਤਰਸ ਆਉਂਦੈ ਤੇਰੇ 'ਤੇ! ਤੂੰ ਇੰਜ ਕੱਲਾ-ਕਰਾ ਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁੱਕਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁਕੱਲਾ। ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਨੀਂਦਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਬੜੀ ਹਿਰਖ ਆਉਂਦੀ ਏ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੌਣ ਗੇਂਦੇ ਨੇ: <poem>{{gap}}"ਕੰਮ ਡਾਢਾ ਔਖਾ, ਭਰਾਵਾ ਮੇਰਿਆ ਓਏ ਰਹਿਣਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ', ਤੇਰਾ ਵੀ ਇਹੀਓ ਹਾਲ ਏ।"</poem> {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਅਲਵਿਦਾ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਘੁਟਿਆ, ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮੁੜਿਆ। {{gap}}"ਆਪਣਾ ਬੂਥਾ ਦੇ ਸਾਨੂੰ!" ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਗਿੱਲੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਤੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੁੰਮਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈਂ, ਅਲਵਿਦਾ।" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਬੱਘੀ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}"ਤੂੰ, ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾ ਰਿਹੈਂ ਫੇਰ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਈ ਦੇ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਦੇ-ਦੇ। ਦੋ ਕੀ ਕਰਨੀਆਂ ਨੀ?" ਅਸਲੋਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਕੱਢੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੀ। {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਏਸ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿਤੈ," ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। "ਕਦੀ ਰਜਦਾ ਨਹੀਂ! ਮੰਗਤਾ ਕਿਤੋਂ ਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਈ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬੇ-ਕਾਇਦਾ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਨੇ," ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਓਵਰਕੋਟ ਵਿਚ ਲਪੇਟਦਿਆਂ ਤੇ ਡੱਬੇ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਮਲਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਓਏ, ਸੂਰਾ!" ਹਾਸਾ ਛਡਦਿਆਂ ਬੁੱਢਾ ਚਿਲਕਿਆ। "ਕੰਜੂਸ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ।" {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਗਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਉਹਨੇ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਬੱਘੀ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}"La fille!" * ਅਖ ਮਾਰਦਿਆਂ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}* ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਕੁੜੀ - ਸੰ: ੨੧੪<noinclude></noinclude> ijmoz1qg4xe2ui0hf8v7ajpgq41z9g6 240514 240431 2026-10-14T05:40:40Z Charan Gill 36 /* ਤਸਦੀਕ */ 240514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Charan Gill" /></noinclude> ਸਾਲ ਭਰ ਸੁਹਬਤ ਰਹੀ ਏ, ਤੇ ਹੁਣ ਕਹਿੰਦੈ 'ਅਲਵਿਦਾ'! ਤੇ ਟੁਰ ਪਿਐ! ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈਂ ਤੂੰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਤਰਸ ਆਉਂਦੈ ਤੇਰੇ 'ਤੇ! ਤੂੰ ਇੰਜ ਕੱਲਾ-ਕਰਾ ਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁੱਕਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁਕੱਲਾ। ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਨੀਂਦਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਬੜੀ ਹਿਰਖ ਆਉਂਦੀ ਏ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੌਣ ਗੇਂਦੇ ਨੇ: <poem>{{gap}}"ਕੰਮ ਡਾਢਾ ਔਖਾ, ਭਰਾਵਾ ਮੇਰਿਆ ਓਏ ਰਹਿਣਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ', ਤੇਰਾ ਵੀ ਇਹੀਓ ਹਾਲ ਏ।"</poem> {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਅਲਵਿਦਾ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਘੁਟਿਆ, ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮੁੜਿਆ। {{gap}}"ਆਪਣਾ ਬੂਥਾ ਦੇ ਸਾਨੂੰ!" ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਗਿੱਲੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਤੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੁੰਮਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈਂ, ਅਲਵਿਦਾ।" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਬੱਘੀ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}"ਤੂੰ, ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾ ਰਿਹੈਂ ਫੇਰ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਈ ਦੇ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਦੇ-ਦੇ। ਦੋ ਕੀ ਕਰਨੀਆਂ ਨੀ?" ਅਸਲੋਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਕੱਢੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੀ। {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਏਸ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿਤੈ," ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। "ਕਦੀ ਰਜਦਾ ਨਹੀਂ! ਮੰਗਤਾ ਕਿਤੋਂ ਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਈ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬੇ-ਕਾਇਦਾ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਨੇ," ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਓਵਰਕੋਟ ਵਿਚ ਲਪੇਟਦਿਆਂ ਤੇ ਡੱਬੇ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਮਲਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਓਏ, ਸੂਰਾ!" ਹਾਸਾ ਛਡਦਿਆਂ ਬੁੱਢਾ ਚਿਲਕਿਆ। "ਕੰਜੂਸ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ।" {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਗਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਉਹਨੇ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਬੱਘੀ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}"La fille!" * ਅਖ ਮਾਰਦਿਆਂ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}* ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਕੁੜੀ - ਸੰ: ੨੧੪<noinclude></noinclude> f0h18ymbv9ppgbnbl3fgpzx9lu9glp7 240515 240514 2026-10-14T05:47:10Z Charan Gill 36 240515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Charan Gill" /></noinclude> ਸਾਲ ਭਰ ਸੁਹਬਤ ਰਹੀ ਏ, ਤੇ ਹੁਣ ਕਹਿੰਦੈ 'ਅਲਵਿਦਾ'! ਤੇ ਟੁਰ ਪਿਐ! ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈਂ ਤੂੰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਤਰਸ ਆਉਂਦੈ ਤੇਰੇ 'ਤੇ! ਤੂੰ ਇੰਜ ਕੱਲਾ-ਕਰਾ ਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁੱਕਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁਕੱਲਾ। ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਨੀਂਦਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਬੜੀ ਹਿਰਖ ਆਉਂਦੀ ਏ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੌਣ ਗੌਂਦੇ ਨੇ: {{gap}}"'ਕੰਮ ਡਾਢਾ ਔਖਾ, ਭਰਾਵਾ ਮੇਰਿਆ ਓਏ</br> ਰਹਿਣਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ', ਤੇਰਾ ਵੀ ਇਹੀਓ ਹਾਲ ਏ।" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਅਲਵਿਦਾ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਘੁਟਿਆ, ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮੁੜਿਆ। {{gap}}"ਆਪਣਾ ਬੂਥਾ ਦੇ ਸਾਨੂੰ!" ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਗਿੱਲੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਤੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੁੰਮਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈਂ, ਅਲਵਿਦਾ।" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਬੱਘੀ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}"ਤੂੰ, ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾ ਰਿਹੈਂ ਫੇਰ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਈ ਦੇ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਦੇ-ਦੇ। ਦੋ ਕੀ ਕਰਨੀਆਂ ਨੀ?" ਅਸਲੋਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਕੱਢੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੀ। {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਏਸ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿਤੈ," ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। "ਕਦੀ ਰਜਦਾ ਨਹੀਂ! ਮੰਗਤਾ ਕਿਤੋਂ ਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਈ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬੇ-ਕਾਇਦਾ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਨੇ," ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਓਵਰਕੋਟ ਵਿਚ ਲਪੇਟਦਿਆਂ ਤੇ ਡੱਬੇ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਮਲਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਓਏ, ਸੂਰਾ!" ਹਾਸਾ ਛਡਦਿਆਂ ਬੁੱਢਾ ਚਿਲਕਿਆ। "ਕੰਜੂਸ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ।" {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਗਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਉਹਨੇ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਬੱਘੀ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}"La fille!"<ref>* ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਕੁੜੀ - ਸੰ:</ref> ਅਖ ਮਾਰਦਿਆਂ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ।<noinclude>{{right|੨੧੪}}</noinclude> fwg08tp0hiddg6i5w0aifat9gh04jou 240516 240515 2026-10-14T05:47:37Z Charan Gill 36 240516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Charan Gill" /></noinclude> ਸਾਲ ਭਰ ਸੁਹਬਤ ਰਹੀ ਏ, ਤੇ ਹੁਣ ਕਹਿੰਦੈ 'ਅਲਵਿਦਾ'! ਤੇ ਟੁਰ ਪਿਐ! ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈਂ ਤੂੰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਤਰਸ ਆਉਂਦੈ ਤੇਰੇ 'ਤੇ! ਤੂੰ ਇੰਜ ਕੱਲਾ-ਕਰਾ ਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁੱਕਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਕਲ-ਮੁਕੱਲਾ। ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਨੀਂਦਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਬੜੀ ਹਿਰਖ ਆਉਂਦੀ ਏ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੌਣ ਗੌਂਦੇ ਨੇ: {{gap}}"'ਕੰਮ ਡਾਢਾ ਔਖਾ, ਭਰਾਵਾ ਮੇਰਿਆ ਓਏ</br> ਰਹਿਣਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ', ਤੇਰਾ ਵੀ ਇਹੀਓ ਹਾਲ ਏ।" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਅਲਵਿਦਾ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਘੁਟਿਆ, ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਮੁੜਿਆ। {{gap}}"ਆਪਣਾ ਬੂਥਾ ਦੇ ਸਾਨੂੰ!" ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਗਿੱਲੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਤੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੁੰਮਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈਂ, ਅਲਵਿਦਾ।" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਬੱਘੀ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}"ਤੂੰ, ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾ ਰਿਹੈਂ ਫੇਰ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਈ ਦੇ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਦੇ-ਦੇ। ਦੋ ਕੀ ਕਰਨੀਆਂ ਨੀ?" ਅਸਲੋਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਕੱਢੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੀ। {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਏਸ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿਤੈ," ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। "ਕਦੀ ਰਜਦਾ ਨਹੀਂ! ਮੰਗਤਾ ਕਿਤੋਂ ਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਈ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬੇ-ਕਾਇਦਾ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਨੇ," ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਓਵਰਕੋਟ ਵਿਚ ਲਪੇਟਦਿਆਂ ਤੇ ਡੱਬੇ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਮਲਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਓਏ, ਸੂਰਾ!" ਹਾਸਾ ਛਡਦਿਆਂ ਬੁੱਢਾ ਚਿਲਕਿਆ। "ਕੰਜੂਸ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ।" {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਗਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਉਹਨੇ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਬੱਘੀ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}"La fille!"<ref>* ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਕੁੜੀ - ਸੰ:</ref> ਅਖ ਮਾਰਦਿਆਂ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ।<noinclude>{{left|੨੧੪}}</noinclude> f24qzoi71p07x3bwqxfvihhrpbl6mqt 250 75468 240432 2026-10-13T16:07:42Z Amritpal Aman 2020 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਜਵਾਬ ਦੇਂਦਾ, ਮੈਂ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ' ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਲਾਲਾਇਕਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗ ਪਿਆ। ‘ਇਹ ਲਾਅਨਤੀ ਚੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਈ ?’ ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ। ‘ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ, ਤੇ ਤੋੜ ਦੇ।' ‘ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ,' ਮੈਂ ਕਿਹਾ। ਉਹਨੂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 240432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਜਵਾਬ ਦੇਂਦਾ, ਮੈਂ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ' ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਲਾਲਾਇਕਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗ ਪਿਆ। ‘ਇਹ ਲਾਅਨਤੀ ਚੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਈ ?’ ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ। ‘ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ, ਤੇ ਤੋੜ ਦੇ।' ‘ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ,' ਮੈਂ ਕਿਹਾ। ਉਹਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪ ਬਾਹਰਲੇ ਢਾਰੇ 'ਚ ਜਾਲੀਦਾਰ ਕਪੜੇ 'ਚ ਲੁਕਾ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਕਦੀ ਵੀ ਲੱਭਣ ਨਹੀਂ ਨੇ ਲਗੀ। ਏਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਛਡ ਦਿਤਾ। ਪਰ ਠੀਕ ਮੈਂ ਫੇਰ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਾਲਾਲਾਇਕਾ ਵਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ... ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ? " ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ। “ਮੇਰੀ ਗਲ ਸੁਣ, ਦੂਜਿਆਂ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੀਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਏਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਏ, ਸੱਚੀ ਗਲ ਇਹ ਵੇ। ਤੂੰ ਪੀਣ-ਪਿਆਣ ਵਾਲਾ ਏਂ – ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈ! ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਟਿਬਿਆਂ 'ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੁੜਾਈ ਫਿਰਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਏ। ਇਕ ਏਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੁਹੂਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਟਿਬਿਆਂ 'ਤੇ ਘੋੜਾ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਸੀ – ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਪਹਾੜੀਆਂ' ਕਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਜੀਬ ਨਾਂ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ। ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਟਿੱਬਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਹਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਭਜਾਭਿਆ ਤੇ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ, ਪਰ ਇਕ ਚੇਚੇਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾ ਦਿਤਾ ! ਵਾਹ ਇਹ ਚੇਚਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਾਰਦੇ ਨੇ ! ਇਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਬੇ-ਵਜਾ ਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ। ਇਹ ਹੋਈ ਨਾ ਮੂਰਖਤਾ ! ਵਿਚਾਰੇ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਢਾਣੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੋਟਾਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਗਲਮੇ ਵੀ ਸਿਉਂ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਲਗੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ! ਇਕ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦੈ, ਉਹਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧਰੀਕ ਲਿਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਉਹਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਲੈ ਲੈਂਦੈ! ਕਿੱਡੀ ਮੂਰਖਤਾ ਏ। " ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ।“ ਖਿੰਡ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪੈਣ ਤੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜਾਣ ? ਤੇ ਤੂੰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਈਂ, ਤੇ ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਣਗੇ। ਇੰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ ਤੈਨੂੰ ! "1 ‘ਚੰਗਾ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ! ਅਲਵਿਦਾ, ਚਾਚਾ। ਰਬ ਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਮਿਲਾਂਗੇ," ਉਠਦਿਆਂ ਤੇ ਲਾਂਘੇ ਵਲ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਬੁੱਢਾ ਜੁ ਤੁੰਝੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਨਾ ਉਠਿਆ। 'ਇਹ ਵੇ ਤੇਰਾ 'ਅਲਵਿਦਾ' ਕਹਿਣ ਦਾ ਢੰਗ ? ਮੂਰਖ, ਮੂਰਖ !'' ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗ ਪਿਆ। “ ਤੋਬਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਵਰਤ ਗਈ ਏ। ਸਾਡੀ ਸੁਹਬਤ ਰਹੀ ਏ, ਕੋਈ २१३<noinclude></noinclude> rn6jme5s2rwge2e6nq77dqf92pbpj7g 240434 240432 2026-10-13T16:10:25Z Amritpal Aman 2020 240434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਜਵਾਬ ਦੇਂਦਾ, 'ਮੈਂ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ' ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਬਾਲਾਲਾਇਕਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗ ਪਿਆ। 'ਇਹ ਲਾਅਨਤੀ ਚੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਈ?' ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ। 'ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ, ਤੇ ਤੋੜ ਦੇ।' 'ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ,' ਮੈਂ ਕਿਹਾ। ਉਹਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪ ਬਾਹਰਲੇ ਢਾਰੇ 'ਚ ਜਾਲੀਦਾਰ ਕਪੜੇ 'ਚ ਲੁਕਾ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਕਦੀ ਵੀ ਲੱਭਣ ਨਹੀਂ ਨੇ ਲਗੀ। ਏਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਛਡ ਦਿਤਾ। ਪਰ ਠੀਕ ਮੈਂ ਫੇਰ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਾਲਾਲਾਇਕਾ ਵਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ... ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸਾਂ?" ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ। 'ਮੇਰੀ ਗਲ ਸੁਣ, ਦੂਜਿਆਂ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੀਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਏਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਏ, ਸੱਚੀ ਗਲ ਇਹ ਵੇ। ਤੂੰ ਪੀਣ-ਪਿਆਣ ਵਾਲਾ ਏਂ — ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈ! ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਟਿਬਿਆਂ 'ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੁੜਾਈ ਫਿਰਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਏ। ਇਕ ਏਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੁਹੂਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਟਿਬਿਆਂ 'ਤੇ ਘੋੜਾ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਸੀ — ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਪਹਾੜੀਆਂ' ਕਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਜੀਬ ਨਾਂ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ। ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਟਿੱਬਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਹਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਭਜਾਭਿਆ ਤੇ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ, ਪਰ ਇਕ ਚੇਚੇਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾ ਦਿਤਾ! ਵਾਹ ਇਹ ਚੇਚਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਾਰਦੇ ਨੇ! ਇਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਬੇ-ਵਜਾ ਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ। ਇਹ ਹੋਈ ਨਾ ਮੂਰਖਤਾ! ਵਿਚਾਰੇ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਢਾਣੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੋਟਾਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਗਲਮੇ ਵੀ ਸਿਉਂ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਲਗੇ ਕਿਉਂ ਨਾ! ਇਕ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦੈ, ਉਹਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧਰੀਕ ਲਿਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਉਹਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਲੈ ਲੈਂਦੈ! ਕਿੱਡੀ ਮੂਰਖਤਾ ਏ। " ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ।“ ਖਿੰਡ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪੈਣ ਤੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜਾਣ? ਤੇ ਤੂੰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਈਂ, ਤੇ ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਣਗੇ। ਇੰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ ਤੈਨੂੰ! "1 ‘ਚੰਗਾ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ! ਅਲਵਿਦਾ, ਚਾਚਾ। ਰਬ ਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਮਿਲਾਂਗੇ," ਉਠਦਿਆਂ ਤੇ ਲਾਂਘੇ ਵਲ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਬੁੱਢਾ ਜੁ ਤੁੰਝੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਨਾ ਉਠਿਆ। 'ਇਹ ਵੇ ਤੇਰਾ 'ਅਲਵਿਦਾ' ਕਹਿਣ ਦਾ ਢੰਗ? ਮੂਰਖ, ਮੂਰਖ!'' ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗ ਪਿਆ। “ ਤੋਬਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਵਰਤ ਗਈ ਏ। ਸਾਡੀ ਸੁਹਬਤ ਰਹੀ ਏ, ਕੋਈ २१३<noinclude></noinclude> 22n2aydmiqwzi1xla1fystf8yz1lwzt 240505 240434 2026-10-14T05:31:45Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 240505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude> ਜਵਾਬ ਦੇਂਦਾ, 'ਮੈਂ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ' ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਬਾਲਾਲਾਇਕਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗ ਪਿਆ। 'ਇਹ ਲਾਅਨਤੀ ਚੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਈ?' ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ। 'ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ, ਤੇ ਤੋੜ ਦੇ।' 'ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ,' ਮੈਂ ਕਿਹਾ। ਉਹਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪ ਬਾਹਰਲੇ ਢਾਰੇ 'ਚ ਜਾਲੀਦਾਰ ਕਪੜੇ 'ਚ ਲੁਕਾ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਕਦੀ ਵੀ ਲੱਭਣ ਨਹੀਂ ਨੇ ਲਗੀ। ਏਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਛਡ ਦਿਤਾ। ਪਰ ਠੀਕ ਮੈਂ ਫੇਰ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਾਲਾਲਾਇਕਾ ਵਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ... ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸਾਂ?" ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ। "ਮੇਰੀ ਗਲ ਸੁਣ, ਦੂਜਿਆਂ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੀਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਏਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਏ, ਸੱਚੀ ਗਲ ਇਹ ਵੇ। ਤੂੰ ਪੀਣ-ਪਿਆਣ ਵਾਲਾ ਏਂ — ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈ! ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਟਿਬਿਆਂ 'ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੁੜਾਈ ਫਿਰਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਏ। ਇਕ ਏਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੁਹੂਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਟਿਬਿਆਂ 'ਤੇ ਘੋੜਾ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਸੀ — ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਪਹਾੜੀਆਂ' ਕਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਜੀਬ ਨਾਂ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ। ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਟਿੱਬਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਹਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਭਜਾਭਿਆ ਤੇ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ, ਪਰ ਇਕ ਚੇਚੇਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾ ਦਿਤਾ! ਵਾਹ ਇਹ ਚੇਚਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਾਰਦੇ ਨੇ! ਇਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਬੇ-ਵਜਾ ਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ। ਇਹ ਹੋਈ ਨਾ ਮੂਰਖਤਾ! ਵਿਚਾਰੇ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਢਾਣੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੋਟਾਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਗਲਮੇ ਵੀ ਸਿਉਂ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਲਗੇ ਕਿਉਂ ਨਾ! ਇਕ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦੈ, ਉਹਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧਰੀਕ ਲਿਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਉਹਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਲੈ ਲੈਂਦੈ! ਕਿੱਡੀ ਮੂਰਖਤਾ ਏ।" ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ। "ਖਿੰਡ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪੈਣ ਤੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜਾਣ? ਤੇ ਤੂੰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਈਂ, ਤੇ ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਣਗੇ। ਇੰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ ਤੈਨੂੰ!" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ! ਅਲਵਿਦਾ, ਚਾਚਾ। ਰਬ ਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਮਿਲਾਂਗੇ," ਉਠਦਿਆਂ ਤੇ ਲਾਂਘੇ ਵਲ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਬੁੱਢਾ ਜੁ ਤੁੰਝੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਨਾ ਉਠਿਆ। {{gap}}"ਇਹ ਵੇ ਤੇਰਾ 'ਅਲਵਿਦਾ' ਕਹਿਣ ਦਾ ਢੰਗ? ਮੂਰਖ, ਮੂਰਖ!" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗ ਪਿਆ। "ਤੋਬਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਵਰਤ ਗਈ ਏ। ਸਾਡੀ ਸੁਹਬਤ ਰਹੀ ਏ, ਕੋਈ<noinclude>{{right|੨੧੩}}</noinclude> chc0rpmcpp43a0c7fchq58brva2pvf3 240517 240505 2026-10-14T05:53:05Z Taranpreet Goswami 2106 240517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude> ਜਵਾਬ ਦੇਂਦਾ, 'ਮੈਂ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ' ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਬਾਲਾਲਾਇਕਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗ ਪਿਆ। 'ਇਹ ਲਾਅਨਤੀ ਚੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਈ?' ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ। 'ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ, ਤੇ ਤੋੜ ਦੇ।' 'ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ,' ਮੈਂ ਕਿਹਾ। ਉਹਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪ ਬਾਹਰਲੇ ਢਾਰੇ 'ਚ ਜਾਲੀਦਾਰ ਕਪੜੇ 'ਚ ਲੁਕਾ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਕਦੀ ਵੀ ਲੱਭਣ ਨਹੀਂ ਨੇ ਲਗੀ। ਏਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਛਡ ਦਿਤਾ। ਪਰ ਠੀਕ ਮੈਂ ਫੇਰ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਾਲਾਲਾਇਕਾ ਵਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ... ਹਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸਾਂ?" ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ। "ਮੇਰੀ ਗਲ ਸੁਣ, ਦੂਜਿਆਂ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੀਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਏਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਏ, ਸੱਚੀ ਗਲ ਇਹ ਵੇ। ਤੂੰ ਪੀਣ-ਪਿਆਣ ਵਾਲਾ ਏਂ — ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲਗਣੈ! ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਟਿਬਿਆਂ 'ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੁੜਾਈ ਫਿਰਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਏ। ਇਕ ਏਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੁ ਹੂਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਟਿਬਿਆਂ 'ਤੇ ਘੋੜਾ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਸੀ — ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਪਹਾੜੀਆਂ' ਕਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਜੀਬ ਨਾਂ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ। ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਟਿੱਬਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਹਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਭਜਾਭਿਆ<ref>ਭਜਾਇਆ</ref> ਤੇ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ, ਪਰ ਇਕ ਚੇਚੇਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾ ਦਿਤਾ! ਵਾਹ ਇਹ ਚੇਚਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਾਰਦੇ ਨੇ! ਇਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਬੇ-ਵਜਾ ਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ। ਇਹ ਹੋਈ ਨਾ ਮੂਰਖਤਾ! ਵਿਚਾਰੇ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਢਾਣੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੋਟਾਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਗਲਮੇ ਵੀ ਸਿਉਂ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਲਗੇ ਕਿਉਂ ਨਾ! ਇਕ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦੈ, ਉਹਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧਰੀਕ ਲਿਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਉਹਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਲੈ ਲੈਂਦੈ! ਕਿੱਡੀ ਮੂਰਖਤਾ ਏ।" ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ। "ਖਿੰਡ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪੈਣ ਤੇ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜਾਣ? ਤੇ ਤੂੰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਈਂ, ਤੇ ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਣਗੇ। ਇੰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ ਤੈਨੂੰ!" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ! ਅਲਵਿਦਾ, ਚਾਚਾ। ਰਬ ਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਮਿਲਾਂਗੇ," ਉਠਦਿਆਂ ਤੇ ਲਾਂਘੇ ਵਲ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਬੁੱਢਾ ਜੁ ਤੁੰਝੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਨਾ ਉਠਿਆ। {{gap}}"ਇਹ ਵੇ ਤੇਰਾ 'ਅਲਵਿਦਾ' ਕਹਿਣ ਦਾ ਢੰਗ? ਮੂਰਖ, ਮੂਰਖ!" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗ ਪਿਆ। "ਤੋਬਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਵਰਤ ਗਈ ਏ। ਸਾਡੀ ਸੁਹਬਤ ਰਹੀ ਏ, ਕੋਈ<noinclude>{{right|੨੧੩}}</noinclude> s757uq8p5buh7kvfgzrv3bpxrtc1ihp 0 75469 240441 2026-10-13T16:54:57Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = ਸ਼ਾਹ ਬਹਿਰਾਮ ਤੇ ਹੁਸਨਬਨੋਂ | author = ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <pages index="Shah Behram te husan bano.pdf" from=1 to=44/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 240441 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਸ਼ਾਹ ਬਹਿਰਾਮ ਤੇ ਹੁਸਨਬਨੋਂ | author = ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <pages index="Shah Behram te husan bano.pdf" from=1 to=44/> oyz2zcy1skwxwm3qv7l4nae18vzv8cy 250 75470 240479 2026-10-14T03:59:08Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}"ਕੁੜੀਏ, ਮੇਰੀ ਰਕਾਬ ਉਤੇ ਪੈਰ ਧਰ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਉਡਾ ਪਹਾੜਾਂ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂ!" ਉਹ ਇਕਦਮ ਬੋਲ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਉਦਾਸੀ ਵਾਲੇ ਖ਼ਿਆਲ ਖਿੰਡਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਕਰਤਬ ਵਿਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲ ਉੜ, ਉਹਨੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ, "ਤੇਰੀ ਮੈਂ ਚੁੰਮੀ ਲਾਂਗਾ, ਹਾਇ, ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮੈਂ ਚੁੰਮੀ ਲਾਂਗਾ!.." {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਗਈ। {{gap}}"ਓਏ, ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ, ਮੇਰਾ ਪੈਰ ਮਿਧ ਦਏਗਾ, " ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਉਹਨੇ ਐਨ ਪੂਰੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਿੰਮ੍ਹੀਆਂ ਨੀਲੀਆਂ ਜੁਰਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸਡੌਲ ਪੈਰ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਬਰੀਕ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਲਾਲ ਸਲੀਪਰਾਂ ਵਲ ਵੇਖਿਆ। {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਉਸਤੇਨਕਾ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਕੁੱਛੜ ਬਾਲ ਲਈ ਬੈਠੀ ਇਕ ਜ਼ਨਾਨੀ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਈ। ਬਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੋਭਲੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਕੁੜੀ ਵਲ ਉਲਾਰੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਲੜੀ ਫੜ ਲਈ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਨੀਲੇ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਨਾਲੋਂ ਲਮਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਬਾਲ ਵਲ ਉੜੀ, ਤੇ ਕਣ-ਅੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਵਲ ਤਕਿਆ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਥਲਿਉਂ, ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਦੇ ਬੋਝੇ ਵਿਚੋਂ ਮਠਿਆਈ ਤੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਇਕ ਪੁੜੀ ਕਢ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਇਹ ਲੌ, ਸਾਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਨਾਂ," ਪੁੜੀ ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੂੰ ਫੜਾਂਦਿਆਂ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲ ਤਕ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਕੁੜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਫੇਰ ਰਲ-ਗਡ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਧੁੰਦ ਛਾ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹਨੇ ਰੂਮਾਲ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖਿਚਿਆ, ਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਬਾਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਨਿਵਾਂਦਿਆਂ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਹਾਬੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁੰਮਣ ਲਗ ਪਈ। ਬਚੇ ਨੇ ਸਿਕਿਆਂ ਵਾਲੀ ਉਹਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਹਥ ਕੁੜੀ ਦੀਆਂ ਉਭਰੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਉਤੇ ਮਾਰੇ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਬੇ-ਦੰਦ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਚੀਕਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਾਹ ਘੋਪ ਰਹੀ ਏਂ!" ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੁਡਾਂਦਿਆਂ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦੁਧ ਚੁੰਘਾਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।" ਜਾ ਖਾਂ, ਜਾ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਿਲ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਜਾਨਾਂ ਤੇ ਘੋੜਾ ਛਤ ਆਨਾਂ, ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਗੇ; ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਮੌਜ ਕਰਾਂਗੇ," ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਚਾਬੁਕ ਛੁਹਾਂਦਿਆਂ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਇਕ ਗਲੀ ਵਿਚ ਮੁੜ ਉਹ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਖਲੋਤੇ ਦੋ ਘਰਾਂ ਅਗੇ ਜਾ ਅਟਕੇ।<noinclude>{{left|੧੮੮}}</noinclude> nhl3s9no7rrnkv74pkoot6qub3xptvv 240480 240479 2026-10-14T03:59:30Z Tamanpreet Kaur 606 240480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}"ਕੁੜੀਏ, ਮੇਰੀ ਰਕਾਬ ਉਤੇ ਪੈਰ ਧਰ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਉਡਾ ਪਹਾੜਾਂ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂ!" ਉਹ ਇਕਦਮ ਬੋਲ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਉਦਾਸੀ ਵਾਲੇ ਖ਼ਿਆਲ ਖਿੰਡਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਕਰਤਬ ਵਿਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲ ਉੜ, ਉਹਨੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ, "ਤੇਰੀ ਮੈਂ ਚੁੰਮੀ ਲਾਂਗਾ, ਹਾਇ, ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮੈਂ ਚੁੰਮੀ ਲਾਂਗਾ!.." {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਗਈ। {{gap}}"ਓਏ, ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ, ਮੇਰਾ ਪੈਰ ਮਿਧ ਦਏਗਾ, " ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਉਹਨੇ ਐਨ ਪੂਰੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਿੰਮ੍ਹੀਆਂ ਨੀਲੀਆਂ ਜੁਰਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸਡੌਲ ਪੈਰ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਬਰੀਕ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਲਾਲ ਸਲੀਪਰਾਂ ਵਲ ਵੇਖਿਆ। {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਉਸਤੇਨਕਾ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਕੁੱਛੜ ਬਾਲ ਲਈ ਬੈਠੀ ਇਕ ਜ਼ਨਾਨੀ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਈ। ਬਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੋਭਲੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਕੁੜੀ ਵਲ ਉਲਾਰੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਲੜੀ ਫੜ ਲਈ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਨੀਲੇ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਨਾਲੋਂ ਲਮਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਬਾਲ ਵਲ ਉੜੀ, ਤੇ ਕਣ-ਅੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਵਲ ਤਕਿਆ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਥਲਿਉਂ, ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਦੇ ਬੋਝੇ ਵਿਚੋਂ ਮਠਿਆਈ ਤੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਇਕ ਪੁੜੀ ਕਢ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਇਹ ਲੌ, ਸਾਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਨਾਂ," ਪੁੜੀ ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੂੰ ਫੜਾਂਦਿਆਂ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਲ ਤਕ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਕੁੜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਫੇਰ ਰਲ-ਗਡ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਧੁੰਦ ਛਾ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹਨੇ ਰੂਮਾਲ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖਿਚਿਆ, ਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਬਾਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਨਿਵਾਂਦਿਆਂ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਹਾਬੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁੰਮਣ ਲਗ ਪਈ। ਬਚੇ ਨੇ ਸਿਕਿਆਂ ਵਾਲੀ ਉਹਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਹਥ ਕੁੜੀ ਦੀਆਂ ਉਭਰੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਉਤੇ ਮਾਰੇ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਬੇ-ਦੰਦ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਚੀਕਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਾਹ ਘੋਪ ਰਹੀ ਏਂ!" ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੁਡਾਂਦਿਆਂ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦੁਧ ਚੁੰਘਾਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।" ਜਾ ਖਾਂ, ਜਾ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਿਲ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਜਾਨਾਂ ਤੇ ਘੋੜਾ ਛਤ ਆਨਾਂ, ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਂ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਗੇ; ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਮੌਜ ਕਰਾਂਗੇ," ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਚਾਬੁਕ ਛੁਹਾਂਦਿਆਂ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਇਕ ਗਲੀ ਵਿਚ ਮੁੜ ਉਹ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰਕਾ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਖਲੋਤੇ ਦੋ ਘਰਾਂ ਅਗੇ ਜਾ ਅਟਕੇ।<noinclude>{{left|੧੮੮}}</noinclude> 55kqct5qp94yckvrjfezvicpaqnwzzy 250 75471 240481 2026-10-14T04:04:05Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 190 |bSize = 450 |cWidth = 318 |cHeight = 245 |oTop = 14 |oLeft = 65 |Location = center |Description = }} ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਛਾੜ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਈ ਬੰਦੂਕ, ਪਿਠ ਉਤੇ ਲਮਕਾਇਆ ਪਸਤੌਲ, ਤੇ ਕਾਠੀ ਪਿਛੇ ਵਲ੍ਹੇਟਿਆ ਚੋਗਾ ਦਸਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਕਿਸੇ ਅਮਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਕਿਤੋਂ ਨੇੜਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਜਿਸ ਬਾਂਕੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਰਤਾ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਾਬੁਕ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਛੁਹਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਦੀਆਂ ਅਧਮੀਟੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਜੁ ਉਹਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਚੁਪਾਸੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਡਲਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸੁਚੇਤ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸਵੈ-ਭਰੋਸਾ ਪ੍ਰਗਟਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤਕ ਤਕਦੀਆਂ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਸਨ: "ਏਡਾ ਬਾਂਕਾ ਨੌਜਵਾਨ ਅਗੇ ਕਦੀ ਤਕਿਆ ਜੇ?" ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਸਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਸੁਹਣੇ ਘੋੜੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਆਪ ਸੁਹਣੇ ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਚੌਕ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ<noinclude>{{left|੧੮੬}}</noinclude> lngpjqjl6tj21x47xli8z14p1fej30c 240482 240481 2026-10-14T04:05:22Z Tamanpreet Kaur 606 240482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 190 |bSize = 450 |cWidth = 351 |cHeight = 263 |oTop = 0 |oLeft = 50 |Location = center |Description = }} ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਛਾੜ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਈ ਬੰਦੂਕ, ਪਿਠ ਉਤੇ ਲਮਕਾਇਆ ਪਸਤੌਲ, ਤੇ ਕਾਠੀ ਪਿਛੇ ਵਲ੍ਹੇਟਿਆ ਚੋਗਾ ਦਸਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਕਿਸੇ ਅਮਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਕਿਤੋਂ ਨੇੜਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਜਿਸ ਬਾਂਕੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਰਤਾ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਾਬੁਕ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਛੁਹਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਦੀਆਂ ਅਧਮੀਟੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਜੁ ਉਹਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਚੁਪਾਸੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਡਲਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸੁਚੇਤ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸਵੈ-ਭਰੋਸਾ ਪ੍ਰਗਟਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤਕ ਤਕਦੀਆਂ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਸਨ: "ਏਡਾ ਬਾਂਕਾ ਨੌਜਵਾਨ ਅਗੇ ਕਦੀ ਤਕਿਆ ਜੇ?" ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਸਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਸੁਹਣੇ ਘੋੜੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਆਪ ਸੁਹਣੇ ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਚੌਕ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ<noinclude>{{left|੧੮੬}}</noinclude> f1orgu1h0b834xmna2ajx4wqs7hj7a8 240483 240482 2026-10-14T04:05:49Z Tamanpreet Kaur 606 240483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 190 |bSize = 450 |cWidth = 351 |cHeight = 263 |oTop = 0 |oLeft = 50 |Location = center |Description = }} ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਛਾੜ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਈ ਬੰਦੂਕ, ਪਿਠ ਉਤੇ ਲਮਕਾਇਆ ਪਸਤੌਲ, ਤੇ ਕਾਠੀ ਪਿਛੇ ਵਲ੍ਹੇਟਿਆ ਚੋਗਾ ਦਸਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਕਿਸੇ ਅਮਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਕਿਤੋਂ ਨੇੜਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਜਿਸ ਬਾਂਕੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਰਤਾ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਾਬੁਕ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਛੁਹਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਦੀਆਂ ਅਧਮੀਟੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਜੁ ਉਹਦੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਚੁਪਾਸੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਡਲਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸੁਚੇਤ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸਵੈ-ਭਰੋਸਾ ਪ੍ਰਗਟਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤਕ ਤਕਦੀਆਂ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਸਨ: "ਏਡਾ ਬਾਂਕਾ ਨੌਜਵਾਨ ਅਗੇ ਕਦੀ ਤਕਿਆ ਜੇ?" ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਸਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਸੁਹਣੇ ਘੋੜੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਆਪ ਸੁਹਣੇ ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਚੌਕ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ<noinclude>{{left|੧੮੬}}</noinclude> dikwkiwsr32dk7fmc4krnf8xb58scxy 250 75472 240484 2026-10-14T04:08:10Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{gap}}ਪਹਿਲੋਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਗੀਤ ਸੁਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਨਚਿਆ ਵੀ: {{Block center|<poem>ਉਹ ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜਦ ਸਾਨੇ ਤਕਿਆ, ਕਿਥੇ ਸੀ? ਵਿਚ ਮੇਲੇ, ਵਿਚ ਦੁਕਾਨ, ਜਿਥੇ ਸੂਈਆਂ, ਵਿਕਣ-ਵਿਕਾਣ।</poem>}} {{gap}}ਫ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 240484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਪਹਿਲੋਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਗੀਤ ਸੁਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਨਚਿਆ ਵੀ: {{Block center|<poem>ਉਹ ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜਦ ਸਾਨੇ ਤਕਿਆ, ਕਿਥੇ ਸੀ? ਵਿਚ ਮੇਲੇ, ਵਿਚ ਦੁਕਾਨ, ਜਿਥੇ ਸੂਈਆਂ, ਵਿਕਣ-ਵਿਕਾਣ।</poem>}} {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਗੀਤ ਗੌਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕ ਸਾਰਜੈਂਟ-ਮੇਜਰ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਸਿਖਿਆ ਸੀ: {{Block center|<poem>ਵਾਰ ਸੋਮ ਮੈਨੂੰ ਜੀ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਾਰ ਮੰਗਲ ਹਉਕੇ ਮੈਂ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਵਾਰ ਬੁਧ ਪਿਆਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਵਾਰ ਵੀਰ ਜਵਾਬ ਮੈਂ ਉਡੀਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਵਾਰ ਸ਼ੁੱਕਰ, ਅੰਤ ਉਹ ਆ ਹੀ ਗਿਆ, ਰਹੀ-ਸਹੀ ਆਸ ਨੂੰ ਜੀ ਹੂੰਝਾ ਫਿਰ ਗਿਆ! ਵਾਰ ਸਨਿੱਚਰ ਮੈਂ, ਦਿਲੇ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਜੀ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦਾ, ਫੇਰ ਖ਼ਿਆਲ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਆ ਗਿਆ, ਵਾਰ ਐਤ, ਆਪਣਾ ਮੈਂ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ!</poem>}} {{gap}}ਫੇਰ, ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਗਾਉਣ ਲਗ ਪਿਆ: {{Block center|<poem>ਉਹ ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜਦ ਸਾਨੇਂ ਤਕਿਆ, ਕਿਥੇ ਸੀ?</poem>}} {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਪਿਛੋਂ, ਅੱਖ ਮਾਰ, ਮੋਢੇ ਮਚਕਾ ਤੇ ਤਰਜ਼ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲ ਦੇਂਦਾ, ਉਹ ਗੌਣ ਲਗਾ: {{Block center|<poem>ਤੈਨੂੰ ਚੁੰਮਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਵਾਂ, ਗਿਰਦ ਤਿਰੇ ਲਾਲ ਰਿਬਨ ਵਲਾਵਾਂ; ਨਾਂ ਤਿਰਾ ਨਿੱਕੀ ਨਾਜ਼ੋ ਪਾਵਾਂ। ਉਹ, ਨਿੱਕੀਏ ਨਾਜ਼ੋ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ, ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਢੋਲ?</poem>}}<noinclude>{{left|੧੫੪}}</noinclude> 7yd04rf9xoiejt1pesgkp0zb6s923gy 240487 240484 2026-10-14T04:16:10Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{gap}}ਪਹਿਲੋਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਗੀਤ ਸੁਣਾਇਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਨਚਿਆ ਵੀ: {{Block center|<poem>ਉਹ ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜਦ ਸਾਨੇ ਤਕਿਆ, ਕਿਥੇ ਸੀ? ਵਿਚ ਮੇਲੇ, ਵਿਚ ਦੁਕਾਨ, ਜਿਥੇ ਸੂਈਆਂ, ਵਿਕਣ-ਵਿਕਾਣ।</poem>}} {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਗੀਤ ਗੌਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕ ਸਾਰਜੈਂਟ-ਮੇਜਰ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਸਿਖਿਆ ਸੀ: {{Block center|<poem>ਵਾਰ ਸੋਮ ਮੈਨੂੰ ਜੀ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਾਰ ਮੰਗਲ ਹਉਕੇ ਮੈਂ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਵਾਰ ਬੁਧ ਪਿਆਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਵਾਰ ਵੀਰ ਜਵਾਬ ਮੈਂ ਉਡੀਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਵਾਰ ਸ਼ੁੱਕਰ, ਅੰਤ ਉਹ ਆ ਹੀ ਗਿਆ, ਰਹੀ-ਸਹੀ ਆਸ ਨੂੰ ਜੀ ਹੂੰਝਾ ਫਿਰ ਗਿਆ! ਵਾਰ ਸਨਿੱਚਰ ਮੈਂ, ਦਿਲੇ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਜੀ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦਾ, ਫੇਰ ਖ਼ਿਆਲ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਆ ਗਿਆ, ਵਾਰ ਐਤ, ਆਪਣਾ ਮੈਂ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ!</poem>}} {{gap}}ਫੇਰ, ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਗਾਉਣ ਲਗ ਪਿਆ: {{Block center|<poem>ਉਹ ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜੀ, ਜਦ ਸਾਨੇਂ ਤਕਿਆ, ਕਿਥੇ ਸੀ?</poem>}} {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਪਿਛੋਂ, ਅੱਖ ਮਾਰ, ਮੋਢੇ ਮਚਕਾ ਤੇ ਤਰਜ਼ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲ ਦੇਂਦਾ, ਉਹ ਗੌਣ ਲਗਾ: {{Block center|<poem>ਤੈਨੂੰ ਚੁੰਮਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਵਾਂ, ਗਿਰਦ ਤਿਰੇ ਲਾਲ ਰਿਬਨ ਵਲਾਵਾਂ; ਨਾਂ ਤਿਰਾ ਨਿੱਕੀ ਨਾਜ਼ੋ ਪਾਵਾਂ। ਉਹ, ਨਿੱਕੀਏ ਨਾਜ਼ੋ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ, ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਢੋਲ?</poem>}}<noinclude>{{left|੧੫੪}}</noinclude> h7l93uqeturkjl3kgijhdtt4tnr73uc 250 75473 240485 2026-10-14T04:13:10Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 169 |bSize = 450 |cWidth = 341 |cHeight = 308 |oTop = 9 |oLeft = 59 |Location = center |Description = }} ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਨੀਲੀ ਕਮੀਜ਼ ਤੇ ਲਾਲ ਕੇਸ-ਰੂਮਾਲ ਦਿਸ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਆਓ, ਕੁਝ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੇ," ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕੱਸਾਕ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਵਾਜ਼ੀ, ਇਹਦੀ ਬਿਰਧ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮੂਰਖਤਾ," ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਗਲ ਦੀ ਇੰਜ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਸੋਧ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਏਨੀਆਂ<noinclude>{{right|੧੬੫}}</noinclude> 88n58im6m1q9szqg8w90uivcqqvgtgw 240486 240485 2026-10-14T04:13:30Z Tamanpreet Kaur 606 240486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 169 |bSize = 450 |cWidth = 341 |cHeight = 308 |oTop = 9 |oLeft = 59 |Location = center |Description = }} ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਨੀਲੀ ਕਮੀਜ਼ ਤੇ ਲਾਲ ਕੇਸ-ਰੂਮਾਲ ਦਿਸ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਆਓ, ਕੁਝ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੇ," ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕੱਸਾਕ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਵਾਜ਼ੀ, ਇਹਦੀ ਬਿਰਧ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮੂਰਖਤਾ," ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਗਲ ਦੀ ਇੰਜ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਸੋਧ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਏਨੀਆਂ<noinclude>{{right|੧੬੫}}</noinclude> 5t6cxlewdi69hx9z38jbzr1wzx5vpbf 250 75474 240498 2026-10-14T05:10:26Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 240498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude> {{gap}}"ਉਹ ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ ਤੇਰਾ? ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। ਇਕ ਘਰ 'ਚ ਰਹਿਣਾ, ਤੇ ਏਡੀ ਸੁਹਣੀ ਕੁੜੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੁੜੀ, ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ..." {{gap}}"ਕਮਾਲ ਦੀ ਹਦ ਤਕ ਖੂਬਸੂਰਤ! ਮੈਂ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਔਰਤ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਤਾਂ ਫੇਰ?" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ; ਉਹਨੂੰ ਹਾਲਤ ਦੀ ਉਕਾ ਹੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਰਹੀ। {{gap}}"ਗਲ ਅਜੀਬ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, "ਪਰ ਮੈਂ ਸੱਚ-ਸਚ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਖਾਂ? ਜਦੋਂ ਦਾ ਮੈਂ ਏਥੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਸਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ। ਤੇ ਸਚੀ, ਇਹ ਗਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹੈ! ਭਲਾ ਸਾਡੇ ਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੀ ਗਲ ਕਿਹੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ —ਉਹਦਾ ਹੋਰ ਮਾਮਲਾ ਹੈ! ਉਹਦਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਇਕ ਸ਼ੁਗਲ ਸਾਂਝਾ ਹੈ - ਸ਼ਿਕਾਰ!" {{gap}}"ਇਹ ਵੇਖ ਨਾ! ਸਾਂਝਾ! ਤੇ ਮੇਰਾ ਅਮਾਲੀਆ ਈਵਾਨੋਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀ ਸਾਂਝਾ ਹੈ? ਗਲ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ! ਤੂੰ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਇਹ ਹੋਰ ਗਲ ਹੈ। A la guerre, comme à la guerre!"<ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਦੇ ਢੰਗ ਹੀ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ -ਸੰ:</ref> {{gap}}"ਪਰ ਮੇਰਾ ਕਦੀ ਅਮਾਲੀਆ ਈਵਾਨੋਵਨਾ ਨਾਲ ਵਾਹ ਨਹੀਂ ਪਿਆ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਆਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਕਰੀ ਜਾ ਨੇ ਇੱਜ਼ਤ! ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਕੌਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?" {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਤਖ ਹੀ ਉਹ ਗਲ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੇ ਕਹਿਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗਲ ਸੀ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਆਮ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ...(ਉਹ ਪ੍ਰੱਤਖ ਹੀ ਘਾਬਰਿਆ ਲਗਦਾ ਸੀ।) "ਪਰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਸ਼ਕਲ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇਮ ਤੱਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਏਥੇ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤਾਂ ਗਲ ਹੀ ਛੱਡੋ, ਜੇ ਮੈਂ ਉਂਜ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ,<noinclude>{{left|੧੩੪}}</noinclude> lzhl5wavn39gpi97vg85anf8r084vld 250 75475 240501 2026-10-14T05:17:08Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 240501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਏਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ 'ਚ ਜੁ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਭਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਲਭਦਾ ਹਾਂ!" {{gap}}ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਇੰਜ ਭਰਵੱਟੇ ਉਪਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਤਬਾਰ ਨਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। “ਖ਼ੈਰ, ਅਜ ਸ਼ਾਮੀਂ ਮੇਰੇ ਵਲ ਆਵੀਂ; ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਓਥੇ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵਾਕਫ਼ੀ ਕਰਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਆਵੀਂ ਜ਼ਰੂਰ! ਜੇ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਨਾ ਲਗਾ, ਚਲਾ ਜਾਵੀਂ। ਆਏਂਗਾ?" {{gap}}"ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਕਹਿ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" {{gap}}"ਉਹ, ਉਹ, ਉਹ!" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਕੂਕਿਆ। "ਤੂੰ ਆ ਜਾ ਸਹੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਾਂਗਾ। ਆਏਂਗਾ? ਵਾਇਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?" {{gap}}"ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ, ਪਰ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ ਕੀ; ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਪਾਰਟ ਅਦਾ ਕਰਾਂਗੇ!" {{gap}}"ਵੇਖ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਿੰਨਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਆਏਂਗਾ ਨਾ?" {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਸ਼ਾਇਦ ਆ ਜਾਵਾਂ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਹੁਣ ਛਡ ਵੀ! ਸੁਹਣੀਆ ਔਰਤਾਂ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣਾ! ਚੰਗੀ ਸੁੱਝੀ ਹਾ! ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਉਂ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਜੁ ਕੁਝ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਵਰਤਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਸੁਣਿਆ ਹੀ; ਸਾਡੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਵੋਜ਼ਦਵੀਜੇਨਸਕਾਯਾ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।" {{gap}}"ਇਮਕਾਨ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਓਥੇ ਅਠਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਘੱਲੀ ਜਾਵੇਗੀ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਏ-ਡੀ-ਕਾਂਗ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਆਪ ਮੁਹਿੰਮ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਥੋੜਾ ਬਹੁਤਾ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੇਰਾ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਦਿਲ ਅੱਕਣ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈ।" {{gap}}"ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹੱਲਾ ਬੋਲਣਾ ਹੈ ਕਿਤੇ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ; ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਹੱਲੇ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਨੋਵੀਤਸਿਨ ਨੂੰ ਸੇਂਟ ਐਨਾ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਉਹਨੂੰ ਲੈਫ਼ਟੈਨੰਟ ਦੀ ਆਸ ਸੀ," ਹਸਦਿਆਂ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੀ? ਉਹ ਇਹਦੇ ਲਈ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਗਿਆ ਹੈ ..." {{gap}}"ਘੁਸਮੁਸਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਪਾਰਟੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਮਿੱਲੇ ਸੱਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਜੁ<noinclude>{{right|੧੩੫}}</noinclude> j61pgdqq5dl3hcr325porlb6i8wnm9s 250 75476 240502 2026-10-14T05:22:15Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 240502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਕੁਝ ਓਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਜੀਬ, ਬੇਥਵਾ ਤੇ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਤੌਖ਼ਲੇ ਵਾਲਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਓਥੇ ਨਾ ਕਿੱਸਾਕ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਨਾ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ, ਨਾ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ। ਹੋਣਾ ਕੀ ਸੀ? ਉਹਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰਾ ਰਖਣਾ ਸੀ? ਉਹਨੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀ ਕਰਨਗੇ? ਉਹਦੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਲ੍ਹੜ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਸੀ? ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਅਨੋਖੇ, ਸਣਕੀ, ਤੇ ਤਾਂ ਵੀ ਕਰੜੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਦਸਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਅਜੀਬ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਓਥੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਚੜ੍ਹਤ ਚੇਤੇ ਆਈ, ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਾ ਲਗਿਆ। ਪਰ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਇਹਦੀ ਗਲ ਇੰਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਸਿੱਧੀ-ਸਾਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇ। "ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀਉ ਸਲੂਕ ਕਰੇ? ਇਹ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀ ਗਲ ਹੈ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। "ਨਹੀਂ, ਚੰਗਾ ਹੈ, ਜਾਇਆ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਏਡੀ ਕਰਹਿਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਏਡਾ ਵਾਹਯਾਤ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ — ਇਸ ਤੋਂ ਬਣਨਾ-ਬਣਾਣਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ!" ਪਰ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੇ ਫ਼ਿਕਰ ਪਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਓਥੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੇ ਨਾਲੇ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਇਦੇ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕੋਈ ਹੰਨੇ-ਬੰਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ; ਪਰ ਉਹ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਦੇ ਘਰ ਤਕ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਓਥੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ। {{gap}}ਜਿਸ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਲਕੜੀ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜ ਫੁਟ ਉਪਰ ਉਠੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਦੋ ਕਮਰੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ (ਓਲੇਨਿਨ ਚੋਖੀਆਂ ਢਾਲਵੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਜਿਹਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ), ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਿਸਤਰੇ, ਗਾਲੀਚੇ, ਕੰਬਲ ਤੇ ਗੱਦੀਆਂ, ਕੱਸਾਕ ਢੰਗ ਵਿਚ, ਮੁਖ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਚਜ ਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪਾਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਹੇਠਾਂ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਇਕ ਬੈਂਚ ਦੇ ਥੱਲੇ ਹਦਵਾਣੇ ਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਫਲ ਪਏ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਚੁਲ੍ਹਾ ਸੀ, ਇਕ ਮੇਜ਼, ਬੈਂਚ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੂਰਤਾਂ ਸਨ। ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੂੰ ਏਥੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਕੈਂਪ-ਮੰਜੇ, ਸਾਮਾਨ ਤੇ ਟਰੰਕਾਂ ਨਾਲ। ਉਹਦੇ ਹਥਿਆਰ ਕੰਧ ਉਤੇ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਗ਼ਲੀਚਾ ਸੀ, ਤੇ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਉਹਦੇ ਸੱਜਣ-ਸਜਾਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ ਤੇ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ। ਇਕ ਬੈਂਚ ਉਤੇ ਇਕ ਰੇਸ਼ਮੀ ਸਿੰਗ ਗਾਊਨ ਸੁਟਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਆਪ ਬੇਲੇਤਸਕੀ, ਸਜਰਾ-ਸਜਰਾ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਲਗਦਾ,<noinclude>{{left|੧੩੬}}</noinclude> 7fzrap7t04bovp35e79yv2m73uvjgre 240503 240502 2026-10-14T05:23:44Z Taranpreet Goswami 2106 240503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਕੁਝ ਓਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਜੀਬ, ਬੇਥਵਾ ਤੇ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਤੌਖ਼ਲੇ ਵਾਲਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਓਥੇ ਨਾ ਕਿੱਸਾਕ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਨਾ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ, ਨਾ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ। ਹੋਣਾ ਕੀ ਸੀ? ਉਹਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰਾ ਰਖਣਾ ਸੀ? ਉਹਨੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀ ਕਰਨਗੇ? ਉਹਦੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਲ੍ਹੜ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਸੀ? ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਅਨੋਖੇ, ਸਣਕੀ, ਤੇ ਤਾਂ ਵੀ ਕਰੜੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਦਸਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਅਜੀਬ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਓਥੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਚੜ੍ਹਤ ਚੇਤੇ ਆਈ, ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਾ ਲਗਿਆ। ਪਰ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਇਹਦੀ ਗਲ ਇੰਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਸਿੱਧੀ-ਸਾਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇ। "ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀਉ ਸਲੂਕ ਕਰੇ? ਇਹ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀ ਗਲ ਹੈ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। "ਨਹੀਂ, ਚੰਗਾ ਹੈ, ਜਾਇਆ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਏਡੀ ਕਰਹਿਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਏਡਾ ਵਾਹਯਾਤ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ — ਇਸ ਤੋਂ ਬਣਨਾ-ਬਣਾਣਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ!" ਪਰ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੇ ਫ਼ਿਕਰ ਪਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਓਥੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੇ ਨਾਲੇ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਇਦੇ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕੋਈ ਹੰਨੇ-ਬੰਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ; ਪਰ ਉਹ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਦੇ ਘਰ ਤਕ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਓਥੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ। {{gap}}ਜਿਸ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਲਕੜੀ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜ ਫੁਟ ਉਪਰ ਉਠੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਦੋ ਕਮਰੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ (ਓਲੇਨਿਨ ਚੋਖੀਆਂ ਢਾਲਵੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਜਿਹਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ), ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਿਸਤਰੇ, ਗਾਲੀਚੇ, ਕੰਬਲ ਤੇ ਗੱਦੀਆਂ, ਕੱਸਾਕ ਢੰਗ ਵਿਚ, ਮੁਖ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਚਜ ਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪਾਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਹੇਠਾਂ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਇਕ ਬੈਂਚ ਦੇ ਥੱਲੇ ਹਦਵਾਣੇ ਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਫਲ ਪਏ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਚੁਲ੍ਹਾ ਸੀ, ਇਕ ਮੇਜ਼, ਬੈਂਚ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੂਰਤਾਂ ਸਨ। ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੂੰ ਏਥੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਕੈਂਪ-ਮੰਜੇ, ਸਾਮਾਨ ਤੇ ਟਰੰਕਾਂ ਨਾਲ। ਉਹਦੇ ਹਥਿਆਰ ਕੰਧ ਉਤੇ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਗ਼ਲੀਚਾ ਸੀ, ਤੇ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਉਹਦੇ ਸੱਜਣ-ਸਜਾਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ ਤੇ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ। ਇਕ ਬੈਂਚ ਉਤੇ ਇਕ ਰੇਸ਼ਮੀ ਸਿੰਗ ਗਾਊਨ ਸੁਟਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਆਪ ਬੇਲੇਤਸਕੀ, ਸਜਰਾ-ਸਜਰਾ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਲਗਦਾ,<noinclude>{{left|੧੩੬}}</noinclude> e3m5cqz6ibtkmzv9p055cp8nljtdv9t