ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 252 7166 240732 89833 2026-10-15T11:35:16Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240732 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141740221 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਗਿਆਨ ਭੰਡਾਰ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਟਾਈਟਲ" 3="ਕੋਲੋਫੋਨ" 4="ਸਮਰਪਣ" 5="-" 6to7="ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ" 8to9="ਅਗਲਾ ਨਾਵਲ" 10="9" 151="152" 175to176="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} bzqkbhfxmfsba1yeucvfx7x383actnm 252 7174 240655 79283 2026-10-14T17:29:35Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240655 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141735632 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 71=- /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} pm85qe1hnoumlt3vo3bdj8q3dvmahkv 240656 240655 2026-10-14T17:31:39Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240656 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141735632 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 71="-" 1="ਟਾਈਟਲ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਸਮਰਪਣ" 4="ਆਖ਼ਰੀ?" 5="5" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} 7596ogvy22onen0b3lum9ju6pf3w36p 250 7667 240657 72472 2026-10-14T17:33:20Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਢਾਈ ਰੁਪਏ ਬਦਲੇ ਮੇਰੀ ਦੁਧ ਵਾਲੇ ਪਾਸੋਂ ਬੇ-ਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਵੇਖ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਪੈਰ ਧਰਦਾ ਬੋਲਣ ਲਗਾ ‘ਅਜੇਹੇ ਘਟੀਆ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇੜੇ ਖੜੋਨਾ ਐਬ ਏ।' {{gap}}'ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਆਂ ਕਿ ਨਿਰਧਨ ਬਨਣਾ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮ ਏ। ਪਰ ਆਦਰਸ਼ ਬੜੀਆਂ ਠੋਕਰਾਂ ਖੁਆ ਦੇਂਦਾ ਏ।' {{gap}}ਇਕ ਗਲ ਹੋਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਆਪਨੀ ਸਿਆਣਪ ਤੇ ਅਕਲ ਦੀ ਤੱੜ ਨਹੀਂ ਵਖਾਨੀ ਲੋੜੀਏ। ਜਿਚਰ ਪੇਟ ਭਰਨ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਪਲੇ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਏਥੇ ਆਂਦਾ ਭੁਲ 'ਚ ਫਸ ਇਕ ਜਲਸੇ ਵਿਚ ਬੋਲ ਪਿਆ। ਲੋਕ ਜਾਣ ਗਏ ਕਿ ਗੋਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹਿ ਚੁਕਾ ਏ। ਦੂਰੋਂ ਵੱਖ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਪਾ ਦਸਨੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਂਦੇ। ਭੁਖੀ ਹਾਲਤ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਕਈਆਂ ਸਰਦਿਆਂ ਪਾਸ ਅਪੜਿਆ। ਅਗੋਂ ਲੋਹੜੇ ਦਾ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਵੇਖ, ਬੁਲ੍ਹ ਗੁਰਬਤ ਦਸਨੋਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ। ਤੇ ਦਿਲ ਆਖਦਾ, ਇਹ ਐਡਾ ਭਾਰੀ ਮਾਨ ਕਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ। ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਨਗਿਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੱਥ ਅੱਡਾਂ? ਇਸ ਵਿਚ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਗੈਰਤ ਸਾਬਤ ਹੋਏਗੀ। {{gap}}ਹੋਕਾ ਲੈਂਦਾ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ਬਾਬੂ ਜੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦੱਸੀ? ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਹੀ ਲੈਂਦਾ? ਅਜੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਅਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਏ। {{gap}}ਬਚੂ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਨਦਾ ਆਂ। ਤੇਰੇ ਹਰ ਕਾਰਜ ਵਿਚ ਆਸ਼ਾ ਵਧ ਸਹਾਈ ਦਿਸੇਗੀ। ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਨਾ ਸਹੀ। ਆਸ਼ਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਹੀ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਸ਼ਾ ਭੀ ਰੁਲੇ। ਬੇਸ਼ਕ ਇਹ ਇਸੇ ਗਲੇ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਆਖਰ ਇਸ ਨੇ ਅਪਨੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਈ ਏ। ਧੀਆਂ ਮਾਪਿਆਂ ਘਰੀਂ ਕਿੰਨਾਂ ਕੁ ਚਿਰ ਸਮਾ ਸਕਦੀਆਂ ਏ? {{gap}}ਬਾਊ ਜੀ ਆਪ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਹੋ। {{nop}}<noinclude>{{rh||- ੨੪-|}}</noinclude> moactnnfqkzbtuupbg8520mxyk9ynt2 250 7911 240658 72526 2026-10-14T17:34:01Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240658 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਸੀ ਕਿ ਮੁਨੀਆਂ ਆਈਆਂ ਕਿ ਆਈਆਂ।' {{gap}}ਸ਼ੀਲਾ ਤੇ ਉਰਮਲਾ ਨੇ ਆਂਦਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਤੇ ਬੁਲਾਈ। ਸ਼ੀਲਾ ਅਠ ਤੇ ਉਰਮਲਾ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਏ। ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਦੂਜੀ ਵਿਚ। ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਪਬ ਧਰਦਿਆਂ ਕਰਿਸ਼ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਨ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਰਤਨ ਦੇਈ ਚੁਲ੍ਹੇ ਅਗੇ ਪਏ ਜੂਠੇ ਬਰਤਨ ਸੁਚੇ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। {{center|(੨)}} {{gap}}ਰਤਨ ਦੇਈ ਦੁਧ ਚਾਹ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ ਸੁਚੇ ਕਰ, ਬਜ਼ਾਰੋਂ ਸਬਜ਼ੀ ਲਿਔਣ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰਦੀ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਪਬ ਤਿਲਕਿਆ ਕਿ ਧੜੰਮ ਕਰਦੀ ਸਿਰ ਪਰਨੇ ਦੀ ਰਿੜ੍ਹਦੀ ਰਿੜ੍ਹਦੀ ਦਾ ਸਿਰ ਉਸ ਬੈਠਕ ਦੀ ਸਰਦਲ ਨਾਲ ਜਾ ਵਜਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਜੇ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਸਨ ਲਾਇਆ ਸੀ। ਖੜਕੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੜ੍ਹਦਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਬੂਹੇ ਵਲ ਵਧਿਆ। ਲਹੂ ਲੁਹਾਨ ਹੋਈ ਪੰਜਾਹ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਿਰਧ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਹੱਕਾ ਬੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਥਲੇ ਸੁਟ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਰਤਨ-ਦੇਈ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਤਾਨ ਨਾਲ ਚੁਕਣ ਲਈ, ਰਤਨ ਦੇਈ ਵਲ ਹੱਥ ਵਧਾਏ ਈ ਸਨ ਕਿ ਖੜਾਕ ਤੇ ਚੀਕ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕਰਿਸ਼ਨਾਂ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰਦੀ ਵੇਖ ਪਲ ਭਰ ਹਥਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। {{gap}}ਰਤਨ ਦੇਈ ਦੇ ਸਿਰ ਚੋਂ ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ ਵੇਖ ਜਿਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਗੇ ਅੰਧਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਓਥੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਰਤਨ ਦੇਈ ਉਪਰ, 'ਹਾਏ ਮਰ ਗਈ ਭਾਬੀ', ਬੋਲਦੀ ਡਿਗਣ ਹੀ ਲਗੀ ਸੀ ਕਿ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕਿਹਾ 'ਭੈਣ ਜੀ, ਦਿਲ ਧਰੋ, ਪਹਿਲ ਮਾਂ ਜੀ ਨੂੰ ਬਿਸਤਰੇ ਪਰ ਲਿਟਾ ਦੇਈਏ। ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ ਆਂ' ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੋਚਦੀ ਖੜੋ ਗਈ। {{gap}}‘ਉਪਰ ਕਿਵੇਂ —-'। {{nop}}<noinclude>{{rh||- ੩੩-|}}</noinclude> bsizav2rgkocg6zxsma1w82bhvr9ghf 250 8395 240659 72665 2026-10-14T17:34:53Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240659 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਗੱਜਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਸਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚੰਦ ਕੌਰ ਭੀ ਸਮਝੇ ਪਰ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰਨ ਗੋਚਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਭੀ ਬਥੇਰੀ ਵਾਹ ਲਗਾ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਭੀ ਸਾਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਮੁੰਡੇ ਵੇਖ ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਲਾਲਾਂ ਸੁਟਨ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਕੇ ਤਿੰਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿਸੇ ਕੁਲ ਦੋ ਘਮਾਂ ਤਿੰਨ ਕਨਾਲਾਂ ਧਰਤੀ ਆਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਧਾਇਆ ਹਥ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ। ਕਈ ਵੇਰ ਚੰਦ ਕੌਰ ਨੇ ਬੋਲ ਹੀ ਦਿਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਕਾਣੀ ਨੋਂਹ ਹੀ ਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਸਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਕਹੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਪੁਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਜ ਲਗਨ ਦੇਣੀ। {{gap}}ਚੰਦ ਕੌਰ ਤਦ ਬੋਲ ਦੇਵੇ, ਚੰਗਾ ਰਖ ਕੁਆਰੇ। ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਏਂ ਕਿ 'ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਦੇ ਸਿਦੇ ਤੇ ਭੋਲੇ ਹਨ।' ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਮੂਹਰੇ ਰਖੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਪੁਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਜੁੜਨਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸਾਕ ਹਣਾ ਨਹੀਂ।' {{xx-larger|{{gap|4em}}.....{{gap}}.....{{gap}}.....{{gap}}.....}} {{gap}}ਗੱਜਨ ਭੀ ਜਦ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਹਿ ਕਿ ਕਦੇ ਮੈਂ ਭੀ ਵਹੁਟੀ ਵਾਲਾ ਬਣਾਂਗਾ? ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਹੇ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਭਾਣੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੁਆਰਾ ਹਾਂ ਪਰ ਵਹੁਟੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਕਈ ਨੇ। ਸ਼ਾਮੋਂ ਤਾਂ ਸੌਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਆਂਦੀ ਹੀ ਹੈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਸਨ ਖੇਡਨ। ਕੇਡੀ ਨਿਡਰ ਰੰਨ ਵੇਖੀ। ਅਧੀ ਰਾਤ ਆ ਜਗਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਲੋ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਦਿਲ ਵਿਚ ਰਹੀ ਕਿ ਸੁਹਣੀ ਰੰਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਉਂਝ ਗੁਰਨਾਮੋਂ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣੀ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਾਮੋਂ ਦਾ ਨਖਰਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਦਸ ਘੁਮਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਮੈਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਗੁਰਨਾਮੋਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਗੁਰਨਾਮੋਂ ਦੀ ਮਾਂ ਤਾਂ ਬਥੇਰੀਆਂ ਦੰਦੀਆਂ ਵਢਦੀ ਰਹੀ, ਮੈਨੂੰ ਜੁਆਈ ਬਨਾਣ ਖਾਤਰ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||- ੫੦-|}}</noinclude> iccboefqeb9kjrkz5r0d66fcf1cj6yo 250 8563 240660 72666 2026-10-14T17:35:18Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{gap}}ਗਜਨ ਦਾ ਪਿਆਰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉਮਰੀ ਤੇਲਨ ਭੀ ਰਖੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਰਨਾਮ ਕੌਰ ਦੀ ਮਿਨਤ ਕਰ ਗੱਜਨ ਨਾਲ ਯਾਰੀ ਗੰਢ ਲਈ। ਉੁਮਰੀ ਗਜਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਰੋਕ ਟੋਕ ਮਿਲਣ ਲਗ ਪਈ। ਗਜਨ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਉੁਮਰੀ ਦਾ ਆਦਮੀ ਕਰਮੂ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{xx-larger|{{gap|4em}}.....{{gap}}.....{{gap}}.....{{gap}}.....}} {{gap}}ਪੰਦਰਾਂ ਅਗਸਤ ੧੯੪੭ ਨੂੰ ਭਦੌੜ ਵਿਚ ਭੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਦੌੜ ਛਡਨਾ ਪਿਆ। ਵਧੇਰੇ ਤਾਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾ ਕੇ ਚੁਪ ਕੀਤੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਮਰੀ ਫਿਰ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਪਾ ਰਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਭੀ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਢੇ ਸਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਗੱਜਨ ਉਸਨੂੰ ਵਰਜਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਉਹ ਭੀ ਮਾਰਨੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਜੇ ਮੈਂ ਨਾ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਸਮਝ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਓਸਨੂੰ ਮੁਕੰਦੇ ਤੇ ਚੰਨਣ ਤੋਂ ਡਰ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਕਿਤੇ ਗਜਨ ਘਰ ਨਾ ਹੋਇਆ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕੰਦੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਛਡਨਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਗੱਜਨ ਝੰਡੂ ਤੇ ਰੁਲੀਏ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕੋਠੇ ਚੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਢ ਕੇ ਸਰਹੱਦ ਟਪਾਣ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੁਕੰਦੇ ਨੇ ਪਤਾ ਲਗਦੇ ਸਾਰ ਆ ਉਮਰੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਟੋਟੇ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਅਜੇ ਤਕ ਕਬਰਾਂ ਪਾਸ ਉਸ ਦੇ ਮੋਟੇ ਹੱਡ ਪਏ ਨੇ.........। {{gap}}ਗੱਜਨ ਹੁਣ ਫੇਰ ਉਦਾਸ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭੈੜੇ ਲਗਣ ਲਗ ਪਏ। ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਹੇ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਦੇਸ ਹੈ? ਜਿਥੇ ਬਕਰੇ ਕਕੜ ਵਾਂਗ ਬੇਦੋਸਿਆ, ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ ਜਾਵੇ। ਭਲਾ ਉਮਰੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀ ਚੁਕਿਆ ਸੀ? ਉਹ ਤਾਂ ਪੱਕੀ ਸਿੰਘਣੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। {{nop}}<noinclude>{{rh||- ੫੧ -|}}</noinclude> dohv1efs2g2zovo9zdcxe65hhuk4adz 250 8646 240661 72670 2026-10-14T17:35:48Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240661 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਸਿੰਘ ਗੋਡੇ ਉਪਰ ਲਤ ਧਰਦਾ ਬੋਲਿਆ। <poem>{{gap}}'ਇਹ ਤਾਂ ਵਾਧੂ ਦੀ ਗਲ ਹੈ। ਅਸਲ ਮੁਦਾ ਹੋਰ ਸੀ।' {{gap}}ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ - 'ਹਾਂ, ਹਾਂ ਚੇਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਕਿਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਗਲ ਤਾਂ ਨਹੀਉਂ ?' {{gap}}‘ਗਲ ਨਹੀਓਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਐਟਮ ਦੇ ਗੋਲੇ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਮਘੋਰੇ ਕਰ ਛਡੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦਸੋ ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ।' {{gap}}ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ-'ਜੀ ਹਜ਼ੂਰ, ਸੱਚੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਨੂੰ ਮੂੰਹ ਰਖਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਆਂਦੀਆਂ। ਕੌੜੀ ਮੰਨਣੀ ਤਾਂ ਚੁਪ ਰਹਿਨਾ ਆਂ।' {{gap}}'ਤਰਲੋਚਨ ਸਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਖਾਨਦਾਨ ਰਾਜ-ਘਰ ਦਾ ਪਕਾ ਵਫਾਦਾਰ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਕਿਸੇ ਗਲ ਦਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਮਨਾਵਾਂਗਾ।' </poem> {{gap}}'ਜੀ ਹਜ਼ੂਰ ਇਹ ਲੋਕ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰਖਣ ਲਈ ਐਧਰ ਓਧਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਜੋੜ ਅਪਣਾ ਉਲੂ ਸਿਧਾ ਰਖਦੇ ਨੇ ਪਰ ਇਸ ਵੇਰ ਮੈਂ ਇਕਲਿਆਂ ਦਿਲੀ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਹੀ ਖੁੰਢੀਆਂ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਧੂ ਇਹ ਲੋਕ ਆਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਬਟੋਰਨ ਲਈ ਇਹ ਲੋਕ ਅਖਬਾਰ ਕਢ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਂ ਕਈ ਅਜੇਹੇ ਭੀ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਅਸਲੀ ਅਖਬਾਰ ਨਵੀਸ ਨੇ ਉਹ ਲਬ ਲੋਭ ਦੀ ਮਲ ਤੋਂ ਉਕਾ ਹੀ ਪਾਕ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਪੰਜ ਸਤ ਹਜਾਰ ਦੇ ਵਿਰਾਨ ਦੀ ਗਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਓਥੇ ਕਈ ਅਖਬਾਰ ਨਵੀਸ ਲਖਾਂ ਛਡ ਕਰੋੜਾਂ ਵਲ ਅਖ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। {{gap}}'ਹੋਰ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਚੁਪ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?' {{nop}}<noinclude>{{rh||- ੫੭ -|}}</noinclude> rb1a85tz0m77e0qkvkh7fv6jinxz31m 250 8799 240662 72674 2026-10-14T17:36:17Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude><poem>{{gap}}ਹੈਂ! ਕੀ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹੋ? ਗਲ ਭੀ ਸੋ? ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਰੋਏ ਨਹੀਂ ਸੋ। 'ਦੁਰਗਾ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬੈਠਦੀ’ ਬਾਬੂ ਜੀ। {{gap}}ਸ਼ੀਲਾ ਮਨੁਖ ਬੜਾ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਭੀ ਅਪਨਾ ਆਪ ਛੁਪਾ ਰਖਿਆ। ਮੈਂ ਬੜਾ ਘਟੀਆ ਬੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਕਿਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਪਏ ਗਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? {{gap}}ਤੈਨੂੰ ਖਬਰ ਈ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਬੜਾ ਭਰਾ ਡੇੜ ਸਾਲ ਦਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਹੈ? {{gap}}ਹੂੰ। {{gap}}ਹੂੰ ਦੀਏ ਬਚੀਏ, ਕਦੇ ਉਸ ਬਾਬਤ ਗਲ ਛੇੜੀ ਹੈ। ਆਖਰ ਮੇਰਾ ਮਾਂ-ਜਾਇਆ ਏ। {{gap}}ਨੱਕ ਝੱੜਾ, ਮੈਂ ਕੀ ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਕੰਮਾ, ਝੂਠਾ ਤੇ ਘਟੀਆ ਦਸਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ। </poem> {{gap}}ਭੂਤਨੀਏ ਤੂੰ ਫਿਰ ਖਲਨੇ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਭਰਾ ਆਪੋ ਵਿਚ ਲਖਾਂ ਵੇਰ ਤੱਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਣੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਮਾਂ-ਜਾਇਆ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪਿਉਂਦ ਚੜ੍ਹਾ ਗੁਸੇ ਠੰਡੇ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਰੀਕ ਉਜੜਿਆ ਵਿਹੜਾ ਮੋਕਲੇ ਮੰਨ ਇਕ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਚਾਰ ਨਾਲ ਮੁੜ੍ਹ ਸਾਡਾ ਮਿਲਨਾਂਂ ਜੁਲਨਾ ਭੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}'ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸ਼ੀਲਾ ਖਬਰ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਾਂ। ਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹਨ ਦਾ ਬੱਲ ਰਖਦਾ ਸਾਂ। ਜੋ ਅਜ ਮੈਂ ਦਿਸਦਾ ਆਂ, ਸਭ ਗਨੇਸ਼ੀ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਕਿੱਦਾਂ? {{nop}}<noinclude>{{rh||- ੬੧ -|}}</noinclude> 4csanmd03iwbvgtgunb38juw9yykov9 250 15516 240671 220082 2026-10-15T01:16:05Z Charan Gill 36 /* ਤਸਦੀਕ */ 240671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Charan Gill" /></noinclude>{{Multicol}} ਪਿੰਡ ਨਾਲੋਂ ਇਸਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫਰਕ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਰਾਹਕ ਕਿਸਾਨ ਅਕਸਰ ਜਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਨਾਂ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘਟ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮਾਲਕ-ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਆਪ ਹੱਥੀਂ ਵਾਹੀ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਪੰਚਾਇਤੀ ਅਸੂਲਾਂ ਉਤੇ ਹੁੰਦਾ<ref>Baden-Powell, pp. 20-26, 190-193.</ref>। {{gap}}ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦੀ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਵਾਹੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੱਥੀਂ ਹੋਰ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਬਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਓਹ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲਿਖਤ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਹਕੀਕਤ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਪਰ ਦੱਸੇ ਤਿੰਨਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਅਨਿਆਇ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰਕ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਰਬੰਧ ਨਾਲੋਂ ਇਤਨਾ ਨਿਖੇੜੀ ਅਤੇ ਦਬਾਈ ਰਖਿਆ<ref>Ibid, p. 26</ref> ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਅਥਵਾ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਨਾਉਣ ਅਥਵਾ ਇਸ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਵਿਚ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਖਾਸਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਪੈ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਕ ਬਣਤਰ ਦੀ ਉਕਤ ਵੰਡ ਲਫ਼ਜ਼ੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਰੀਕੀਆਂ ਵਿਚ ਪਏ ਬਗੈਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਰਾਏ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਖੇਵਾਂ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕ ਸਰਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਸ਼ਖਸੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੋਕੀਂ। ਮਿਸਟਰ ਕੈਲਵਰਟ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜ ਕਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਹੱਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਦੋ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਹੱਕ ਸੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਉਗਰਾਹੁਣ ਦਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਹੱਕ ਸੀ ਜ਼ਮੀਨ ਰਖਣ ਦਾ, ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਉਤੇ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਏ ਦੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਅਦਾਇਗੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ। ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੱਕ ਦਰਅਸਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਲੈਣ ਵਿਚ ਹੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਛਿਲ ਲਾਹੁੰਦੇ ਸਨ<ref>The wealth and welfare of the Punjab, H{{Block center|<poem></poem>}}, Calvert, p. 97.</ref>। {{gap}}ਪਰ ਮਿਸਟਰ ਕੈਲਵਰਟ ਦੀ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਰਾਏ ਵੀ ਕਿਸਾਨ ਕੋਲੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਖੁਸ ਜਾਣ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਅਮਲੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਜੇਕਰ ਜਾਗੀਰਦਾਰ (ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਉਗਰਾਹੁਣ ਦਾ ਹੱਕ ਰਖਦੇ), ਜਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਆਦਿ (ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ) ਕਿਸਾਨ ਪਾਸੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਕੇਵਲ ਉਤਨਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਜਿਤਨਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਨਿੱਯਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਉਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮਾਲੀਆ ਸਰਕਾਰ ਆਪ ਸਿਧਾ ਉਗਰਾਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ {{Multicol-break}} ਮਾਲੀਆ ਉਗਰਾਹੁਣ ਦਾ ਹੱਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਹੱਕ ਜਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਗਰਾਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਸੁਰਤ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਫਰਕ ਪੈ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਉਗਰਾਹੁਣ ਦਾ ਹੱਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਆਦਿ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਗਰਾਹਿਆ ਮਾਲੀਆ ਸਾਰਾ ਆਪ ਹੀ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਖੋ ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਫਰਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਕਸਾਰ ਲਾਗੂ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਜਦ ਕਦੀ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਇਤਨਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਓਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਉਤਨਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਜਿਤਨਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨੀਯਤ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮਿਸਟਰ ਕੈਲਵਰਟ ਦੀ ਰਾਏ ਅਮਲੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ। ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਐਸੇ ਅਵਸਰ ਘਟ ਹੀ ਹੋਏ ਹਨ ਜਦ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ, ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਟੇਲਾਂ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਅਮੂਮਨ ਕਿਸਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਰਹਿਮ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਰਥਕ ਹਿਤ ਇਹ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਕਿ ਓਹ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਏ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਕਿਸਾਨ ਕੋਲੋਂ ਜੋ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋਣ ਲੈਣ। ਮੁਗਲੀਆ ਸਲਤਨਤ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਤੰ ਇਕ ਜਥੇਬੰਦ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਤਹਾਸਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ) ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਲੀਆ ਨਕਦੀ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਹੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਪੈਮਾਇਸ਼ ਹੁੰਦੀ, ਫਸਲ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਮਾਲੀਏ ਸੰਬੰਧੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਕਰਕੇ ਮਾਲੀਆ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਪਹਿਲੇ ਪਰਬੰਧਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਕਬਰ ਦਾ ਇਹ ਮਾਲੀਆ ਪਰਬੰਧ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਪਰ ਅਕਬਰ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸੁਖ-ਰਹਿਣੇ ਜਾਨਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪੈਮਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਬੰਧ ਟੁੱਟ ਗਿਆ<ref>Cambridge History, iv, p. 466.</ref>। ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪੈਮਾਇਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰੱਖ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵਾਰ ਜਾਂ ਇਲਾਕੇ ਵਾਰ ਮਾਲੀਏ ਦੀ ਉੱਕੀ ਪੁੱਕੀ ਰਕਮ ਨੀਯਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਗਰਾਹ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪਚਾਣ ਦਾ ਠੇਕਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਜਾਨਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮਾਲੀਆ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਵਧਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਪਾਸ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬਚਦਾ। ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਦੁਖਦਾਈ ਮਾਲੀਏ ਦੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਠੇਕੇ ਉੱਤੇ ਚੁਕਾਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ (Revenue farmers) ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਖਸੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਉੱਕਾ ਖਿਆਲ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਵੀਚਾਰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਮਾਲੀਏ ਦੀ ਨੀਯਤ ਰਕਮ ਵਸੂਲ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਪੁਚਾਈ ਜਾਏ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਜੋ ਓਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਉਗਰਾਹ ਸਕਣ ਉਗਰਾਹੁਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਠੇਕੇ ਦੀ ਰਕਮ ਨੀਯਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਠੇਕਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਹਿਮ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਿਰਭਰ {{Multicol-end}}<noinclude>{{rule}} <references/> {{center|4}}</noinclude> ov14d45euuosozp463hqfk9fx787ny0 250 15699 240654 190352 2026-10-14T15:38:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਚੰਦ ਦੇ ਭਾਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਰ ਤੱਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਜਾਏ ਅਤੇ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਭਾਵ ਦਾ ਭਾਸ਼ਨ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਸੇਂਟਜੌਨ, ਵੁਡ ਲੈਂਡ, ਬਰਾਈਡਲ ਵੇਲ ਅਤੇ ਪੋਰਟ ਲੈਂਡ ਵਿਚ ਅਕੱਠੇ ਹੋਏ ਚੰਦੇ, ਪਰਮਾਨੰਦ (੫੬) ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸੈਕਰੇਮੈਂਟੋ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਚੰਦਾ ਅਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੰਡ ਅਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਕਮੇਟੀ ਨੀਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ (੭੪) ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਕਰੀਮ ਬਖਸ਼ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਹਰਦਿਆਲ ਸਕੱਤ, ਮੁਨਸ਼ੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਮੀਤ ਸਕੱਤ, ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ (੪੩), ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ (੬) ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ‘ਗਦਰ’ ਕਢਣ ਦਾ ਪੁਖਤਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ', ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਯੁਗੰਤਰ ਆਸ਼ਰਮ’ ਰਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਈਂ ‘ਗਦਰ' ਮੁਫਤ ਵੰਡਿਆ ਜਾਏ, ਅਤੇ ਓਸੇ ਸ਼ਾਮ ਭੋਜਨ ਪਾਰਟੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਰਚਿਤ ਰਾਜ ਧ੍ਰੋਹੀ ਲਿਖਤ ਵੰਡੀ ਗਈ, ਕਰਕੇ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਗਈ। ਭੋਜਨ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ (੪੩) ਅਤੇ ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ (੬੮) ਸਨ, ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਗਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ, ੧੯੦੭ ਦੇ ਰਾਜਧ੍ਰੋਹੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਚੰਦਾ ਅਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਇਸ ਭਾਵ ਦਾ ਲੈਕਚਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ<ref>First Case, The beginning of the conspiracy and war, p. 3.</ref>। {{gap}}ਅਸਟੋਰੀਆ ਤੋਂ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਵੀਨਾ (ਔਰੇਗਨ), ਵੀਨਾ ਤੋਂ ਸੇਂਟ ਜੌਨ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜੌਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਚਲੇ ਗਏ<ref>Ibid,</ref>। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ (ਪ੍ਰਧਾਨ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ) ਨੇ ਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ' ਅਤੇ ‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ' (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਖਤਸਰ ਤੌਰ ਉਤੇ ਕਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਉਨਾਂ ਕੇਵਲ ‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ) ਦੀ ਅਸਟੋਰੀਆ ਵਿਚ ਕਾਇਮੀ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰੂਪ<ref>ਤਫਸੀਲ ਬਾਰੇ ਫਰਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੁਚੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।</ref> ਵਿਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ<ref>ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ’, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ੧੩, ੧੬, ੧੭ ਅਤੇ ੧੮ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੩੦ ਦੇ ਪਰਚੇ</ref>। ਸ੍ਰੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ (ਭਕਨਾ) ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ’ ਮਗਰੋਂ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ<ref>ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ੧੮ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੯੩੦ ਦਾ</ref>। ਪੰਡਤ ਜਗਤ ਰਾਮ<ref>ਕੇਵਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਬਾਰੇ ਵਖਰਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ</ref> ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ੨੨ ਜੂਨ ੧੯੧੫ ਵਾਲੇ {{multicol-break}} ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, “ਕਿਉਂਕਿ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਨਾ ‘ਗਦਰ’ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਓਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਅਸਾਂ ਵੀ ਪਿਛੋਂ ਸਹੂਲਤ ਖਾਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ”। ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰ ਅਖਬਾਰ ਅਤੇ ਗਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਗਦਰ ਅਖਬਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਪਿਛੋਂ “ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ' ਦੀ ਸੁਰਖੀ ਹੇਠ ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ, “ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਖਬਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਖ ਵਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਖੁਦ ‘ਗਦਰ' ਸਾਨੂੰ ਦਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜਾਈ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਖਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਕਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਣ, ਇਹ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਣ, ਫੌਜੀ ਕਵਾਇਦ ਸਿਖੀ ਜਾਏ ਅਤੇ ਬਦੇਸ਼ੀ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਵਾਸਤੇ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਏ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਵਾਸਤੇ ‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ' ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਅਸਟੋਰੀਆ, ਸੇਂਟ ਜੌਨ, ਸੇਕਰੋਮੈਂਟੋ, ਸਟੌਕਟਨ, ਬਾਰਈਡਲ ਵੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਈਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਹਨ<ref>First Case, The beginning of the conspi-racy and war, p. 5.</ref>।” ਅਰਥਾਤ ‘ਗਦਰ' ਅਖਬਾਰ ਖੁਦ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਹਿਰ ਦੀ ਵਾਗ ਡੋਰ “ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ' ਦੇ ਹੱਥ ਸੀ। ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਜਦੋਂ ਹਰਦਿਆਲ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੌਲਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁਲਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਕੱਠੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚਾਰਜ ਲੈ ਲਿਆ; ‘ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ' ਦਾ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਬਰਕਤੁਲਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਏ<ref>San Francisco Trial, Charge to the Jury by the Judge, p. 702.</ref>।” ਅਰਥਾਤ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ' ਅਤੇ ‘ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ' (‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ' ਦਾ ਅਗੋਂ ਪਿਛੋਂ ਕਰਕੇ ਨਾਮ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ) ਇਕੋ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਇਸੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ (ਪੰਨਾ ੧੯੭) ਕਿ ਮਿਸ਼ਨ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ' ਦੇ ਨਾਮ ਮਾਇਆ ਜਮਾਂ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਵਾਸਤੇ ‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ' ਅਥਵਾ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ' ਦੀ ਨਿਯਮਕ ਕਾਇਮੀ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰਾ ਮਾਸਾ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਈ ਕਿਆਸ ਅਤੇ ਭੁਲੇਖੇ {{rule}} ਇਕ ਵੀ ਹੋਰ ਗਵਾਹੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਜੱਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਸਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਜਿਥੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਸਚਾਈ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ਊਤੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਉਤਰਦੇ। ਪਰ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਪਖਪਾਤ ਵਿਚ ਪੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਾ ਹੀ ਪੰਡਤ ਜਗਤ ਰਾਮ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਿਰਪੱਖ ਇਤਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਜ਼ਨ ਦਿਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁਗੰਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਹੀ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ' ਸਮਝ ਲੈਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਖਾਧਾ ਹੈ {{multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੩੯}} <references/></noinclude> 7knwktc66oar2e5apgu6guniiljpsfy 250 15701 240653 190353 2026-10-14T15:37:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਭੁਲੇਖੇ ਵਾਲਾ ਕਿਆਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਜਰਮਨੀ ਜਾਂ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਕਿਸੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। “ਸੈਨਫਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਚ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਕੱਦਮਾ ੨੨ ਨਵੰਬਰ ੧੯੧੭ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵਿਚ ਇਸਤਗਾਸੇ ਵਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਵਾਹੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਰਮਨ ਏਜੰਟਾਂ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ੧੯੧੧ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਹਿੰਮ (Campaign) ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਗਦਰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਾਰਟੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ<ref>Rowlatt Report, p. 119.</ref>। {{gap}}ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਸੰਬੰਧੀ ਚਲੇ ਮੁਕਦੱਮਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਵਿਚ ਜਰਮਨੀ , ਜਾਂ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਸੀ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਅਦਾਲਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਉਸ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦਾ ਪੁਰਜ਼ਾ ਸਨ ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਏਜੰਟ ਕਹਿਕੇ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸਨ ਖੁੰਝਾਉਂਦੇ<ref>War Speeches of sir Micheal O'Dwyer.</ref>।ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਵਿਚ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਹੱਥ ਤਾਂ ਇਕ ਬੰਨੇ ਰਿਹਾ, ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆਂ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦਾ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ<ref>First Case, The Connection of the Revolutionists with Germany; Second Case,Judgement, p. 102.</ref>।ਤੀਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ, ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਪਿਛੋਂ, ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਖੋਲ ਕੇ ਵੇਰਵਾ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਸਪਸ਼ੱਟ ਤੌਰ ਉਤੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਵਿਚ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਹੱਥ ਸੀ<ref>Third case, Judgement, p. 61.</ref>।ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸਤਗਾਸਾ ਵਲੋਂ ਇਸ ਮੁਆਮਲੇ ਸੰਬੰਧੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਵਾਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੱਕੀ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ । ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਵਜ਼ਨ ਨਾ ਹੋਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਮੁਕਦਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂਆਂ<ref>ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਮਜ਼ਹਬ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਦੇ ਸਭ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।</ref> ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਖੋਲਕੇ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਕਦੋ ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ<ref>San Francisco Trial, charge to the Jury by the Judge, p. 696.</ref>। {{multicol-break}} ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਰਟ ਵਿਚੋਂ ਉਪਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਵਾਲੇ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਸਪਸ਼ੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਜੋ ਅਮ੍ਰੀਕਾ ਅੰਦਰ ਮੁਹਿਮ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪਲੈਨ ਬਣਾਈ, ਉਹ ਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕਾਕਾਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਵੀ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ । ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਵਿਚ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਹੱਥ ਖਿਚ ਖਿਚਾਕੇ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇਸ ਹਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਗੋਲ ਮੋਲ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਯਤੰ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਰਟ ਦਾ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਹਿੰਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵਿਰੁਧ ਕੇਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਜੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਵਿਚ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਹੱਥ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉਤੇ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅਗਲਬੰ ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਰਟ ਕਰਦੀ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਬੂਤ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਖਿਆਲ, ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਵਿਚ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਹੱਥ ਸੀ ਜਾਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਏਜੰਟ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਤਹਾਸਕ ਸਚਾਈ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਨਾਲ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਦੂਸਰੀ ਵਜਾਹ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜ ਪਿਛੋਂ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਸਾਜ਼ਬਾਜ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ, ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਵੀ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿਆਮ, ਬਰਮਾਂ ਅਤੇ ਹੱਦ ਤਕ ਅਫਗਾਨਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਇਕ ਆਖਰੀ ਹੱਲਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਨਿਖੇੜਕੋ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕੱਦ, ਕਿਸ ਹੱਦ ਤਕ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਤੀਸਰਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲ: ਹਰਦਿਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਵਜ਼ੀਫਾ ਛੱਡਣ ਪਿਛੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਅਨਸਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਭਾਵੇਂ ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਰਟ ਵਿਚ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿਚਲੇ ਹੋਰ ਹਿੰਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਐਨ ਮੁਮਕਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਆਮ ਜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਮਾ ਵਰਗੇ ਹਿੰਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਰਖਦੇ ਹੋਣਗੇ । ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਰਟ (ਰੌਲਟ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੁਫੀਆ ਕਾਗਜ਼ ਵੇਖਣ ਦੀ ਵੀ ਖੁਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਵਿਰੁਧ ਕੇਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਖਾਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਗਰਮ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣੋਂ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ) ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁਧ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਨਾਂ ਦੇ ਦਹਿਸ਼ਤਪਸੰਦ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਗਾਂ ਸਿਧੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਇਸੇ ਕਾਰਰਵਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਹਿੰਦ ਵਾਪਸ ਆਕੇ ਸੰਨ ੧੯੦੮ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਇਕ ਕਲਾਸ ਖੋਲੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ {{multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੪੦}} <references/></noinclude> 7lw6c2nqf5hzprzn242qyijquwmntsn 250 15710 240652 190355 2026-10-14T15:37:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਅਗਲੇ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਦਿਤੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਸਲੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਈ ਵਾਕਿਅਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗੀ। {{gap}}ਇਸ ਭੁਲੇਖੇ ਦਾ ਵਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਸੀ ਲਹਿਰਾਂ ਉਤਪਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲ ਕੇਵਲ ਪੜੀ ਲਿਖੀ ਸ੍ਰੇਣੀ ਵਲੋਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ। ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਕੌਮੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਢੰਗ ਨੇ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਪੁਖਤਾਇਆ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਕੌਮੀਅਤ ਦਾ ਅਭਾਵ ਸੀ। ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਪਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਣ,ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਨ ਇਤਹਾਸ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੜੀ ਲਿਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਕੌਮੀਅਤ ਦਾ ਨਵੀਨ ਰਾਜਸੀ ਸਬਕ ਸਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸਕ ਰਿਸਕ ਕੇ ਸਾਧਾਰਨ ਜਨਤਾ ਤਕ ਅਪੜਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਵਕਤ ਲਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੀ ਕੌਮੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁਢ ਅਤੇ ਉਭਾਰ ਹੇਠੋਂ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਪਰੋਂ ਪੜੀ ਲਿਖੀ ਸੈਣੀ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਪਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਉਥੇ ਗਏ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਸਿਰਕੱਢ ਵਿਯੁੱਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਜੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਰਥਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜੋਸ਼ ਦਾ ਉਭਾਰ ਸ੍ਰੋਸਿਤ (Spontaneous) ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ (Organic) ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਵਰਗਾ ਅਣਖੀਲਾ ਨਰੋਆ ਅਤੇ ਦਲੇਰ ਅਨਸਰ ਦੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਦ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਹੋਰ ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਬਣਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਲ ਅਰਥ-ਹੀਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਹੋਰ ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਗਏ, ਪਰ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉਤੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਪ੍ਰਤੱਟ ਨਾ ਹੋਈ। ਬਲਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦੇ ਵਖੇਵੇਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਕ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਫਰਕ ਪੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਚਮਕਣ ਵਾਸਤੇ ਸਵਾਏ ਇਕ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਅੰਗ (factors) ਘਟ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਪਿਛਲੇ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਅਨਸਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁਧ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਸਲੀ ਤਅੱਸਬ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਬਲਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਰਾਜਸੀ ਜਾਗਰਤੀ ਆਈ; ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮੇ ਵਧੇਰੇ ਜਥੇਬੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਪਹਿਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਉਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗਰੁਪ ਦੇ ਹੱਥ ਸੀ; ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਨੇੜ, ਰਸੂਖ ਅਤੇ ਦਿਲੀ ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਅਨਸਰ (ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਐਮ. ਏ., ਡਾਕਟਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਕਾਹਰੀ ਸਾਹਰੀ', ਸੇਠ ਰਹੀਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਲਾਲ 'ਪਾਬਕ', ਸ਼੍ਰੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਆਦਿ) ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ; ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ {{multicol-break}} ਨਾਲੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਦਾ ਤਾਅ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੰਨ ੧੯੦੮<ref>Third Case, Judgement, p. 31.</ref> ਤੋਂ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਵਧਦੀ ਵਧਦੀ ੧੯੧੨ ਅਤੇ ੧੯੧੩ ਵਿਚ ਖੁਲਮ ਖੁਲੀ ਜਲਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ; ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਕਾਹਰੀ ਸਾਹਰੀ’ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਚਿੱਠੀ ਪੱਤ ਰਾਹੀਂ ਮੇਲ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬੰਬ ਬਨਾਉਣ ਦਾ ਨੁਸਖਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ<ref>Mandlay Case, Judgement, p. 285.</ref>; ‘ਸੰਸਾਰ’ ਅਖਬਾਰ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਚੰਦਨਕੇ’, ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗੇਰੀ’ ਆਦਿ ਦਾ ਗਰੁਪ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪਿਛੋਂ ‘ਗਦਰ’ ਅਖਬਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ; ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਐਲਾਨੀਆ ਇਨਕਲਾਬੀ ਨਾਅਰਾ ਦੇਣ ਦਾ ਉਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਾਰਟ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਕਸਰ ਇਕ ਹੀ ਸੀ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਰਗੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਕੈਨੇਡਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅੱਡਾ (base) ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਟੱਕਰ ਸੀ। ਬੂਟਾ ਪੁੰਗਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਮਰੁੰਡ ਦਿੰਦੇ। ‘ਗਦਰ' ਅਖਬਾਰ ਵਰਗੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਿਖਤ ਲਿਖਕੇ ‘ਸੰਸਾਰ' ਅਖਬਾਰ ਇਕ ਤੋਂ ਵਧ ਪਰਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਰੀ ਰਖ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਅਗੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਕੇ ਜਲਾਵਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਸਰਕਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਮਦਰਦੀ ਹੋਵੇ ਵੀ, ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਸਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ (ਸਵਾਏ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੂੰ ਫੜਨ ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਉਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅਤੇ ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁਧ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਮਿਲ ਗਿਆ), ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, “ਹੁਣ ਵਾਲੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੈਨਕੋਵਰ ਅਤੇ ਸੈਨਫਾਂਸਿਸਕੋ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਵਡੇ ਸੈਂਟਰ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵੈਨਕੋਵਰ ਸੈਂਟਰ ਸੀ ਪਰ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸੈਨਫਾਂਸਿਸਕੋ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਪਾ ਦਿੱਤਾ<ref>First Case, The beginning of the conse piracy and war, p. 1.</ref>।” ਅਰਥਾਤ ਅਮਰੀਕਾ ਕੈਨੇਡਾ ਗਏ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਕੌਮੀ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਭਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚਮਕਿਆ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਵਖੇਵੇਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਛੋਂ ਆਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਅੱਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਣ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਸ ਕਰਕੇ ਭਾਵੇਂ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ' ਪਿਛੋਂ ਆਕੇ ਬਣੀ, ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ {{multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੪੨}} <references/></noinclude> 5v8gqg3tx5vh6ecnbs7rt6m71pe8air 250 15714 240725 190356 2026-10-15T11:21:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਉਠੇ ਕੌਮੀ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਭਾਰ ਨੂੰ ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਣਾ ਵਧੇਰੇ ਵਾਜਬ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਤਾਂ ਇਸ ਕੌਮੀ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਭਾਰ ਨੇ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ' ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਕਿ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ' ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ; ਦੁਸਰੇ ਜਿਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ’ ਧੁਰਾ ਬਣੀ, ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਮਲ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਦਿਤੇ ਵਾਕਿਆਤ ਨੂੰ ਸਿਲਸਲੇ ਵਾਰ ਵੀਚਾਰਿਆਂ ਇਹ ਕਾਫੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਭ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਤਸਲੀਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ<ref>First Case, The beginning of the cons-piracy and war, pp. 1-3; Second Case, Judgement, p. 20; Third Case, Judgement p. 30.</ref>।ਬਲਕਿ ਰੌਲਟ ਰੀਪੋਰਟ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਜੋ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦਾ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹਿੰਦ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ<ref>Rowlatt Report, p. 146.</ref>।ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਨੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਤਅੱਲਕਾਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਕਾਬਲ ਦੇ ਅਮੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਟੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ<ref>The Punjab and the war, M. S. Leigh,p. 17.</ref>। ਇਹ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਏ ਕਿਸ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਬਿਨਾ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ਰਾ ਮਾਸਾ ਵੀ ਵਜ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਾਫ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਉਸੇ ਰਾਹ ਉਤੇ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਸ ਉਤੇ ਪਿਛੋਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਚਲੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ੧੪ ਮਾਰਚ, ੧੯੧੩ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਧਿਰ ਵੀ ਅਜੇ ਤਕ ਇਹ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਮਈ ੧੯੧੩੯<ref>ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਅਸਫਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ੨ ਜੂਨ, ੧੯੧੩, ਨੂੰ ਬਣੀ। (Isemonger and slattery, p. 13).</ref> ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਵਲੋਂ ਚਿੱਠੀ ਚੁਪੱਠੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਤਾਲ ਮੇਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਵੀਚਾਰ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਨ ਦੀਪ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ (The Pacific Coast), ਜਿਥੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮੇਂ ਬਹੁਤੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਗਏ, ਭੂਗੋਲਕ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਕ ਇਕਾਈ ਹੈ । ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਸੀ ਹੱਦਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੋ ਅੱਡ ਅੱਡ ਮੁਲਕ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲਗਵੇਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਯੂ. ਪੀ. ਦੇ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਸੀ<ref>Indians Abroad, p. 649.</ref>।ਜੱਦ ਹਿੰਦੀਆਂ ਵਿਰੁਧ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨੀਂਮ-ਸਰਕਾਰੀ ਦਬਾਉ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਆ ਜਾਣ {{multicol-break}} ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਹੋਰ ਵੀ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ । ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਸਾਂਝਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਮਰੀਕਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਆਪਣੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਸਮਝਦੇ ਸਨ<ref>ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦਾ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਗਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਜ਼ੀਫਾਖਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਨੰਦ ਸਿੰਘ‘ਸਿਹਰਾ ਨੂੰ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ (ਅਮਰੀਕਾ) ਤੋਂ ਸੱਦ ਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ (Third Case, Evidence, p. 232; Isemon-ger and slattery, p. 4)</ref> । ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ' ਭਾਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਹੋਈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ‘ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ' ( The Hindi Association of the Pacific Coast) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਅਰਥਾਤ ‘ਦੀ ਹਿੰਦ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ' ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸੀ, ਨਾ ਕੇਵਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੀ । ਇਹ ਹਕੀਕਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਾਰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਥਿਆਂ ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧ ਚੜ੍ਹਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇਂ<ref>Third Case, Judgement, p. 38.</ref>। {{gap}}ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਪਏ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਦੀ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਪੜਚੋਲ ਪਿਛੋਂ ਬਾਕੀ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਸਲੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਵਾਲ ਇਹ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਉਠੇ ਕੌਮੀ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉਭਾਰ (ਜੋ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ' ਦਾ ਨਾ ਨਿਖੇੜਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ) ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਤਾ । ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਸੰਬੰਧੀ ਚਲੇ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਰੀਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁੜਾ ਚਾਨਣਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ (‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਦੀ ਪੈਸੇਫਿਕ ਕੋਸਟ) ਦੀ ਨਿਯਮਕ ਕਾਇਮੀ ਵਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਿਛੇ ਆ ਚੁਕਾ ਹੈ । ਹੋਰਨਾਂ ਵਸੀਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵਾਕਫੀਅਤ ਵੀ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜੋ ਕੁਝ ਪਤਾ ਲਗ ਸਕਿਆ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਢੂੰਢਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਪੋਲੀਸ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਗਦਰ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿਖੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਵੀਚਾਰ ਗਲਤ ਹੈ ਕਿ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਦੇਸ਼- ਭਗਤੀ ਦੀ ਜਾਗ ਲੱਗੀ । ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਸੀ. ਆਈ. ਡੀ. ਹੱਥ ਆਏ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਟੋ ਘੱਟ ਸੰਨ ੧੯੦੫ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰਾਹ ਚੁਣ ਲਿਆ ਸੀ<ref>Isemonger and Slattery, p. 1.</ref>। ਇਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸ਼ੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਅਖੀਰਲੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਨਫਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸ਼ੁਦਾ ਨਾਲ {{multicol-end}}<noinclude>{{rule}} {{center|੪੩}} <references/></noinclude> nxc8xylet10qrniknl1iapq52midlhs 250 15719 240726 190357 2026-10-15T11:22:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਝੁਲਣਾ ਦਿਤੀ ਹੈ<ref>First Case, The beginning of the cons. piracy and war, p. 1.</ref>, ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰਅਸਲ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਇਨਤਹਾ ਦਰਜੇ ਦੀ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦਾ ਮਾਪ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਤਾਂ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਵਿਚ ਕੌਮੀਅਤ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਟੁੰਭਣ ਵਾਸਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਕਤ ਲਗਾ। {{gap}}ਭਾ: ਪਰਮਾਨੰਦ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜਸੀ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਏ ਸਨ<ref>Bh. Parmanand, p. 46.</ref>। ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਨਾ-ਮੁਆਫਕ ਸਨ, ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਸ੍ਰ: ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਅਜਾਈਂ ਵਕਤ ਗਵਾ ਰਹੇ ਸਨ<ref>Mandlay Case, Evidence, p. 42.</ref>। ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ, “ਇਸ ਵੇਲੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬੋਲੇ ਬਦਲ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਸਦਾ ਵਾਸਤੇ ਲੁਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਹ ਆਸ਼ਾ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਆਚਰਨ, ਦਿੜ੍ਹਤਾ, ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸਖਤ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਵੇਖੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸਵਾਸੀ ਨਾ-ਮੁਆਫਕ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਵੀ ਉਚੇ ਤੋਂ ਉਚੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਗਾਲੜੀ ਪੁਣਾ ਘੱਟ ਅਤੇ ਕੰਮ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਭਵਿਖਤ ਬਾਰੇ ਕਿਆਸ-ਆਰਾਈ ਘੱਟ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਵਧੇਰੇ...... <ref>Modern Review, July, 1911, pp. 1—11.</ref>। ਅਮਰੀਕਾ ਗਏ ਹਿੰਦੀ ਅਨਸਰ ਬਾਰੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਇਹ ਰਾਏ ਸੰਨ ੧੯੧੧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਨ ੧੯੧੨ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਸੰਨ ੧੯੧੩ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਨਸਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜਸੀ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤਾ? {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਪੋਲੀਸ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਗਦਰ ਸਾਜ਼ਸ਼ - ਸੰਬੰਧੀ ਸਰਕਾਰੀ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਜਨਵਰੀ ੧੯੧੧ ਤਕ ਮਾਕਟਨੀਕ ਨਾਮੀ ਟਾਪੂ (ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼) ਵਿਚ ਰਹੇ। ਫਰਵਰੀ ੧੯੧੨ ਵਿਚ ਸਟੈਂਨਫੋਰਡ (ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ) ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੀਯਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਇਸੇ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚ ਇਸ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਕੇ ਬਰਕਲੇ ਆ ਗਏ। ਇਥੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਕਲੱਬ ਕਾਇਮ ਕਰਨ, ਅਨਾਰਕੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਹ ਪੈਂਦਾ, ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਵਿਚ ਰੁਝ ਗਏ। ਸੰਨ ੧੯੧੩ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਖਿਲਰੇ ਹੋਏ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਾਮਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਭੜਕਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ<ref>+Isemonger and Slattary, p. 2.</ref>। {{gap}}ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਲਿਖਦੇ ਹਨ (ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਅਗੇ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆ ਚੁਕਾ ਹੈ) ਕਿ ਪੈਰਸ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜਸੀ {{multicol-break}} ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਹਿਤ ਅਲਜੇਰੀਆ (ਅਫਰੀਕਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਅਲਜੇਰੀਆ ਦਾ ਮਹੌਲ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਪੈਰਸ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਖਾਤਰ ਹੀ ਓਥੋਂ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਮਾਰਟਨੀਕ ਨਾਮੀਂ ਟਾਪ ਚਲੇ ਗਏ। ਭਾ: ਪਰਮਾਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਨ ਉਤੇ ਮਾਰਟਨੀਕ ਤੋਂ ਹਾਰਵਰਡ (ਅਮਰੀਕਾ) ਚਲੇ ਗਏ। ਹਾਰਵਰਡ ਦਾ ਪਉਣ ਪਾਣੀ ਮੁਆਫਕ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਹਾਰਵਰਡ ਤੋਂ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਗਏ। ਪਰ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿਛੋਂ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਦਾ ਫਿਰ ਜ਼ੋਰ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਨੋਲੂਲੂ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੋਨੋਲੂਲੂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ (ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ) ਆਏ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਨੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਉਤੇ ਕਬਜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵਰਜਣ ਲਈ ਭਾ: ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੇ ਫਿਰ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਫਿਲਸਫੇ ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਬਰਕਲੇ (ਸੈਨਵਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਜ਼ਦੀਕ) ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸੇ ਮਜ਼ਮੂਨ ਉਤੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰ ਕਰਵਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਬਰਕਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇਤਨਾ ਮੋਹਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਵਾਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੂੰ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ (ਜੋ ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਤੋਂ ੫੦ ਮੀਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਦੂਰ ਹੈ) ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਲਵਾ ਦਿਤਾ। ਪਰ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਵਿਚ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਪਲਟਾ ਖਾਧਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੁਖ ਸੋਸ਼ਲਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਕਮੀਊਨਿਜ਼ਮ ਵੱਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਮੀਊਨਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਐਨਾਰਕਿਜ਼ਮ<ref>ਜਿਹੜੀ ਵੀਚਾਰ ਧਾਰਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਹੈ।</ref> ਵਲ। ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੇ ਵਿਚ ਤੇ ਬਾਹਰ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਸ਼ਾਦੀ, ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਰਖਿਲਾਫ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗਵਾਰਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਓਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੂੰ ਸਟੈਂਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛਡਣੀ ਪਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੈਨਫਾਂਸਿਸਕੋ ਆ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਮ-ਖਿਆਲ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ<ref>Bh. Parmanand, pp. 46—61.</ref>। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੋਲੀਸ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਸਮਾਚਾਰ (ਜਿਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਅਗੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਅਤੇ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦੀ ਉੱਪਰ ਦੱਸੀ ਵਾਰਤਾ ਵਿਚ ਤਫਸੀਲ ਬਾਰੇ ਕਈ ਫਰਕ ਹਨ, ਪਰ ਮੁਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਬਿਆਨ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਸਟੈਂਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰੀ ਛੱਡਣ (ਅਰਥਾਤ ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੨) ਪਿਛੋਂ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਮਖਿਆਲ ਬਨਾਉਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੰਞ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਥਵਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ।ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦੀ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਨਿਕਟ ਵਰਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਚਿੱਠੀ ਚੁਪੱਠੀ ਤੋਂ ਇਹ {{multicol-end}}<noinclude>{{center|੪੪}} {{rule}} <references/></noinclude> ehx2ks7c5f52hn4mv9rvomnu0cscjcm 250 15724 240727 190358 2026-10-15T11:24:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਤਪੱਸਿਆ ਅਥਵਾ ਸਾਧਨਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਨੇ ਲਾ; ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਉੱਤੇ ਕਾਫੀ ਚਿਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰੀ ਰਖਿਆ। ਸਟੈਂਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਨੇ ਨਵਾਂ ਪਲਟਾ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਮਸਲਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਰਸਤਾ ਸਾਫ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੨ ਵਿਚ ਸਟੈਂਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰੀ ਛੱਡਣ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਮਈ ੧੯੧੩ ਦੇ ਔਰੇਗਨ ਸਟੇਟ ਦੇ ਦੌਰੇ (ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਕਾਇਮ ਹੋਈ) ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਤਸਵੀਰ ਨਿਖਰਵੀਂ ਨਹੀਂ। ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਾ; ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਵੀਚਾਰ ਐਨਾਰਕਿਜ਼ਮ ਵੱਲ ਝੁਕ ਚੁਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਖੋਲਕੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਮਖਿਆਲ ਬਨਾਉਣ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਐਨਾਰਕਿਜ਼ਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਕਸਦ ਲਈ। ਜਿਸ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਅਗੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਅਨਾਰਕੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਲੈਕਚਰ ਦੇਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਵਿਚ ਰੁਝ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਸੀ ਵੀਚਾਰ-ਧਰਾ (Ideology) ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਵੀਚਾਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਫ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਵੀਚਾਰ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਐਨਾਰਕਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ (ਜੋ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ<ref>ਅਗਲਾ ਕਾਂਡ।</ref>) ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਅੰਦੋਲਨ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਮਲੀ ਤਰੀਕਾਕਾਰ (ਸਵਾਏ ਇਕਅਖਬਾਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਖਿਆਲ ਦੇ ਅਤੇ ਧੁੰਧਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰੁਖ ਹੋਣ ਦੇ) ਬਾਰੇ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਾਂ ਉਹ ਜਾਣ ਬੁਝ ਅਜੇ ਟੂਕ ਫੂਕ ਕੇ ਕਦਮ ਪੁਟਦੇ ਸਨ (ਜਿਹੜਾ ਅਮਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮਹੌਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਆਪਣੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਅਮਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ); ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਵਾਅਦਾ ਮੁਆਫ ਗਵਾਹ ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਦੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਦਸੰਬਰ ੧੯੧੨ ਵਿਚ ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੇਵਲ ਨਾਸਤਕਤਾ ਬਾਰੇ ਲੈਕਚਰ ਦਿਤਾ, ਅਤੇ ਪਰਾਈਵੇਟ ਗਲ ਬਾਤ ਵਿਚ ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਈਸਾਈਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਧੁੰਧਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾੜ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸੀ<ref>First Case, The beginning of the con piracy and war, p. 2.</ref>। ਪਰ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰੁਖ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨਤਹਾਈ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖਕੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੁਖ ਕਦੇ ਸੋਸ਼ਲਿਜ਼ਮ ਕਮੀਊਨਿਜ਼ਮ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਐਨਾਰਕਿਜ਼ਮ ਵੱਲ, ਪਰ ਜਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਸੀ ਦਾਇਰੇ ਵੱਲ ਮੁਹਾਣ ਹੁੰਦਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ {{multicol-break}} ਬੁਨਿਆਦੀ ਡੂੰਘਾ ਜਜ਼ਬਾ (ਕਦੇ ਲੁਕਵੀਂ ਅਤੇ ਕਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹਾਲਤ ਵਿਚ) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਨਫਰਤ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਅਮਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਲਾਉਣ ਲਈ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰਾਹ ਢੂੰਢਣ ਦੀ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੨ ਤੇ ਮਈ ੧੯੧੩ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਭ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਮਲੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਾਰੇ ਤਸਵੀਰ ਭਾਵੇਂ ਸਾਫ ਸਾਫ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਿਆਸ ਆਰਾਈ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਕੀਕਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਐਸੀ ਨਿੱਗਰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਪਬਲਕ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿਚਦੀ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਜ਼ਾਤੀ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ, ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰਾਂ ਤਕ ਮਹਿਦੂਦ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਖਾਸ ਅਮਲੀ ਸਿੱਟਾ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਅਜੇ ਕਮੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਵਾਹ ਪਿਆ<ref>ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ੨ ਜੂਨ ੧੯੧੩ ਨੂੰ ਅਸਟੋਰੀਆ ਵਿਚ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ [ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣੀ] ਵਿਚ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸੈਨਸਿਸਕੋ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਹਨ (Isemonger and Sluttery, pp. 12-13). </ref>। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਿਖ ਤਬਕੇ ( ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣ, ਹੈ ਨਾਲ ਵੀ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਡਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮੈਂ ਬਹੁਤਾ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਿਖਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੇ ਔਰੇਗਨ ਸਟੇਟ ਦੇ ਚੰਦ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਿਚ (ਜਿਥੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮੈਂ ਮਿਲਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤੰ ਵਧੇਰੇ ਅਕੱਠੇ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।) ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਈ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼ਾਖਾਂ ਵੀ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ‘ਗਦਰ ਅਖਬਾਰ ਵਾਸਤੇ ਫੰਡ ਵੀ ਕਾਫੀ ਅਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਜਜ਼ਬਾ ਇਕ ਉਘੜਵੇਂ ਉਭਾਰ ਦੀ ਯਕਲ ਫੜ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਉੱਘਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਸਮੂਚੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਧੇਰੇ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਇਸ ਕੌਮੀ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅੱਡਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੂਸਰਾ ਰਾਹ ਇਹੋ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅੱਡਾ ਬਣੇ। ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਇਕ ਐਸੀ ਸਿਰਕੱਢ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਲੋਕ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਅਤੇ ਰੁਚੀਆਂ ਦੇ ਅਨਕੂਲ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕੇ। ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਇਨਤਹਾਈ ਜੋਸ਼ ਨੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੂੰ ਨਿਝੱਕ ਹੋਕੇ ਅਤੇ {{multicol-end}}<noinclude>{{rule}} <references/></noinclude> rum8wk5qxz6vfqxy40ek4lahwasfm0v 250 15729 240728 190359 2026-10-15T11:25:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਅਗੇ ਵੱਧ ਕੇ ਕਦਮ ਪੁਟਣ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿਤਾ, ਅਤੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਨੂੰ ਤਾੜਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਦੇ ਅਨਕੂਲ<ref>Bh. Parmanand, p. 66.</ref> ਇਨਕਲਾਬੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।ਅਰਥਾਤ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇਕ ਇਤਹਾਸਕ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਾਲ ਵਾਹ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ<ref>ਪੰਜਾਬ ਪੋਲੀਸ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਮੁਤਾਬਕ ਵੀ ਲਾਲਾ ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ੧੯੧੩ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦਿਤਾ (Isemonger and slattery; p. 2).</ref> ਦਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜੋਸ਼ ਤੱਟ ਫੱਟ ਇਕ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਉਦਾਲੇ ਆ ਅਕੱਠਾ ਹੋਇਆ। ਰਸਾਇਣ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ L. Hardyal served as a focus to hasten the crystallization of a super-saturated solution; ਅਰਥਾਤ ਫਲ ਪੱਕ ਕੇ ਤਿਆਰ ਸੀ ਜੋ ਲਾ; ਹਰਦਿਆਲ ਲਗਦਿਆਂ ਹੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਆ ਡਿੱਗਾ। {{gap}}‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ’ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਬਾਰੇ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਨਜ਼ਰੀਆ ਕੇਵਲ ਇਕ ਥੋਥਾ ਕਿਆਸ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਫੇਰੀ ਓਥੋਂ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜੋਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰਤ ਠੋਸ ਰੂਪ ਦੇਣ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਬਣੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਲਮੀ ਲਿਆਕਤ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦੀ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਮੁਚੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵਾਕਿਆਤ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਅਗਲੇ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਆਵੇਗਾ) ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦੇ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਜੋਸ਼ ਨੇ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਕ ਐਸੇ ਹੱੜ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਫੜੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ ਬੇਬੱਸ ਤੀਲਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁੜ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਟੁੰਡੀਲਾਟ’ ਨੇ ਇਕ ਐਸਾ ਵਾਕਿਆ (ਜਿਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੋ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਲੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਜਦ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਔਰੇਗਨ ਸਟੇਟ ਦੇ ਦੌਰੇ (ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣੀ) ਵਿਚ ਇਕ ਥਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਵਿਚੋਂ ਕਢਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਖਾਤਰ ਇਕ ਅਖਬਾਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਇਕ ਸਜਣ ਉੱਠ ਕੇ ਪੁਛਣ ਲਗੇ ਕਿ ਅਖਬਾਰ ਕਢਣ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਗਵਾਉਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਗੱਲ ਤਾਂ ਅਸਾਂ ਸਮਝ ਲਈ ਹੈ; ਜਹਾਜ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਲੋ ਚੱਲੀਏ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢੀਏ। {{gap}}ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਵੀਚਾਰ ਪਿਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁਧ ਬਹੁਤ ਜੋਸ਼ ਮੌਜੂਦ ਸੀ; ਅਮਰੀਕਨ ਦੀਪ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਦਾ ਮੁਢ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਥੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਗਏ; “ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ' ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਜੋਸ਼ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪਿਛੋਂ ਆਕੇ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ' ਧੁਰਾ ਬਣੀ, ਉਹ ਲਹਿਰ ਇਸ (ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ) ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ {{multicol-break}} ਕੈਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਦਾ ਇਕ ਅਗੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਮਲ ਸੀ। ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਬੇਥਵਾ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਜੋਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਲਾ; ਹਰਦਿਆਲ ਫਿਰ ਰਾਜਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਖੁਲਮ ਖੁਲਾ ਕੁਦ ਪੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ। ਪਰ ਇਸ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਨਾ ਠੀਕ ਮੰਨਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਕਾਫੀ ਹੱਕ ਤਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ’ ਅਤੇ ‘ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ,ਮੈ ਜਰਮਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਗੋਂਦ ਜਾਂ ਅਗਾਊਂ ਬਣਾਈ ਸਕੀਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਯੁੱਕਤੀ ਜਾਂ ਗਰੂਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਨ। ਮੁਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਉਥੇ ਗਏ ਹਿੰਦੀ ਅਨਸਰ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਮੇਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ। ਨਿਯਮਕ ਤੌਰ ਉਤੇ ਵੀ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੂੰ ਔਰੇਗਨ ਸਟੇਟ ਦੇ ਦੌਰੇ ਉਤੇ ਸਦੱਣ ਦੀ ਪਹਿਲ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰੋਤ<ref>First Case, the beginniug of the Conspiracy & war, p. 2; Bh: Parmanand, p. 62.</ref> ਹੋਣ ਉਤੇ ਕੀਤੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਔਰੇਗਨ ਸਟੇਟ ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦਾ ਔਰੇਗਨ ਸਟੇਟ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲੋਂ ਉਕਾ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਪਰ ਲਹਿਰਾਂ ਭਾਵੇਂ ਸ੍ਰੋਸਿਤ ਉਤਪਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੇਠੋਂ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਉਠੇ, ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਯੁੱਕਤੀਆਂ ਜੋ ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਹਿਸਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਨਫਰਾਦੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੁਮਾਇਆਂ ਪਾਰਟ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਲਮੀ ਲਿਆਕਤ ਨੇ ਬਰਕਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਕਾਬਲੀਅਤ, ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਅਤੇ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਅਖਬਾਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਸ ਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ‘ਹਿੰਦੂ ਸੰਤ’ ਦੀ ਪਦਵੀ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ<ref>Bh Parmanand, p. 61.</ref>। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਾ ਕੇਵਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ੋਸ ਨੂੰ ਇਕ ਜਥੇਬੰਦ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੀ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਨ ਜਾਣਕਾਰ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਵਧਿਆ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਲਈ ਲਾ; ਹਰਦਿਆਲ ਦੀ ਇਹ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ ਮਾਮੂਲੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਰਹੇ ਗੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਵੀ (ਜਿਵੇਂ ਅਗਲੇ ਕਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ) ਸਮੁਚੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਕਲ ਦੇਣ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਵਰਗਾ ਪਾਰਟ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਅਰਥਾਤ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਇਤਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂ ਢਾਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਿਤਨਾ ਕਿ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਬਣੀ। {{multicol-end}}<noinclude>{{center|੪੬}} {{rule}} <references/></noinclude> khzdtfeh6wzufi9v0vn6f28l0s3977q 250 15734 240729 190361 2026-10-15T11:27:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} {{center|<poem>{{larger|'''ਛੇਵਾਂ ਕਾਂਡ'''}} {{x-larger|'''ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼''' '''ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ'''}}</poem>}} ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਭਕਨਾ’, ਪ੍ਰਧਾਨ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ, ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੁਖ ਮੰਤਵ, ਉਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਇਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਦੀਰਘ ਵੀਚਾਰ ਦਵਾਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇਹ ਹਨ<ref>ਅਕਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ,' ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ੧੮ ਅਤੇ ੧੯ ਅਪ੍ਰੈਲ ੯੩੦ ਦੇ ਪਰਚ।</ref>: {{larger|'''ਆਦਰਸ਼:'''}}-ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ। {{larger|'''ਨਿਯਮ ਉਪਨਿਯਮ:-'''}}(੧) ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਪਰੇਮੀ, ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਕੌਮ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਦੇ ਇਸ (‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ’) ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੨) ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਆਪੋ ਵਿਚ ਦੀ ਕੌਮੀ ਨਾਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਨਾਂ ਕਿ ਮਜ਼੍ਹਬੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਕਦੀ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਚਰਚਾਵਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਆਸਤਕ (ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ), ਨਾਸਤਕ (ਰਥ ਤੋਂ ਬੇਮੁਖ), ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਸਿਖ, ਈਸਾਈ ਆਦਿਕ ਮਜ਼ਹਬੀ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ, ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਹਰ ਇਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਮਨੁਖ, ਮਨੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਸਕੇਗਾ। {{gap}}(੩) ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਲੋਂ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਮਾਸ ਖਾਵੇ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀ, ਗਾਂ ਖਾਵੇ ਭਾਵੇਂ ਸੂਅਰ, ਹਲਾਲ ਖਾਵੇ ਜਾਂ ਝੱਟਕਾ, ਉਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ: {{gap}}(੧੨) ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਕੌਮੀ ਬੋਲਾ ‘ਬੰਦੇ ਮਾਮ ਹੋਵੇਗਾ। {{larger|'''ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਕਰਤੱਬ:-'''}}(੧) ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਜਿਥੇ ਕਿ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਜੰਗ ਛਿੜੇ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਨੋਂ ਮਨੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇ। {{gap}}(੨) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਤਨ, ਮਨ, ਧਨ, ਗੱਲ ਕੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਿਪਾਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਅੰਗ ਨਾ ਮੋੜੇਗਾ। {{gap}}(੩) ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਇਕ ਪੁਰਖੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਫਾ ਵਲ੍ਹੇਟ ਕੇ ‘ਇਕ ਮਈ ਪੰਚਾਇਤ' ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਹਰ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫਰਜ਼ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}(੪) ਬਾਰ ਬਾਰ ਫੇਲ ਹੋਣ ਪੁਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਦੱਰਸ਼ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਨਾ ਹਟਣਾ; ਜਦੋਂ ਤੀਕ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਜੀਉਂਦਾ ਰਹੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖਣਾ ਇਸ ਦੀ {{multicol-break}} ਡੀਊਟੀ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚੋਂ ਸੰਨ ੧੯੩੦ ਵਿਚ ਇਹ ਬਿਆਨ ਛਪਵਾਇਆ, ਜਦ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਿਲਸਲੇ ਵਿਚ ਸੰਨ ੧੯੧੫ ਵਿਚ ਕੈਦ ਹੋਣ ਪਿਛੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪਾਰਸੀ ਜਾਂ ਗਰੁਪ ਨਾਲ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨ ਦਾ ਅਵਸਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ, ਅਤੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਕ ਬਣਤਰ (onstition) ਦੀ ਕਾਪੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਟਕਰਾ ਲਿਆ ਜਾਏ। ਪਰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਅੰਗ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਾਫੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਗੈਰ-ਫਿਰਕੂ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕੌਮੀ ਲਹਿਰ ਸੀ। ਜਿਸਦਾ ਮੁਖ ਮੰਤਵ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਸੀ। {{gap}}ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ ਕੇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰ ਹੋਵੇ ਓਥੇ ਕੁਝ ਬੇਚੈਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਓਹ ਬੇਚੈਨੀ ਦੀ ਵਜਾਹ ਵਾਜਬ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਵਾਜਬ। ਪਰ ਜਿਸ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਬਾਰੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਨੋ ਵਿਗਆਨਕ (Psychologiel) ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨੀ ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਅਰਥਾਤ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਉਤਪਨ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਕਸਦਾਂ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨੋ ਸੰਕੋਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਦੇ ਇਕ ਜੱਜ, ਟੀ. ਪੀ. ਐਲਸ, ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਿਆਨ ਪੂਰਾ ਨਾ ਲਿਖਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ੧੬-੬-੧੫ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਵ ਦਾ ਨੋਟ ਚਾੜਿਆ ਕਿ ਖਾਸ ਕਨੂੰਨ (ਜਿਸ ਹੇਠਾਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁਕਦਮੇਂ ਚਲਾਏ ਗਏ) ਦਾ ਇਕ ਮਕਸਦ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਖੌਤੀ ਸਾਜਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਿਆ ਨਾ ਦਿਤਾ ਜਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਫਿਰਕੂ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਜ਼ਰੀਆ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦੂ ਧੁਰੇ ਸਨ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਧਰੇ ਕਿਧਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਣੋਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਜਾਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਸੁਰਖੀ ਹੇਠ ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਵਰਾਜ ਦੀ ‘ਗਦਰ' ਨੇ ਸਾਫ ਤਸ਼ਰੀਹ ਕੀਤੀ ਹੈ।...... ਕਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਹਿੰਦ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੁਕਮਰਾਨ ਬਣੋ.......... ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ (Republican Gort.) ਰਾਹੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ....ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦ ਦੇ ਲੋਕ ਗਦਰ ਕਰਨ, ਘੁਣ ਖਾਧੇ ਦਰੱਖਤ ਵਾਂਗੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁਟਣ ਅਤੇ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕ ਕੌਮੀ ਹਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਕਰਨ............. ਅਤੇ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ<ref>First Case, Evidence of Gurmukh Singh S/o Hoshnak Singh.</ref> ਨੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਵਿਚ ਜੇਲਰ ਦੱਸਿਆ ‘ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਦੀ ਖਾਹਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ............. ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਸੂਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਧਨਾਂ {{multicol-end}}<noinclude>{{center|੪੧}} {{rule}} <references/></noinclude> 3dk9cfa6vfqo872oc2lv061gmtcjgyx 250 15737 240730 190362 2026-10-15T11:28:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ..............ਮੁਲਾ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ,,,,,,, ਸਾਨੂੰ ਦਸਦਾ ਹੈ...............ਕਿ ਉਸ ਨੇ<ref>ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ‘ਭਕਨਾ ਨੇ।</ref> ਇਹ ਦਲੀਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਜੇ ਅਫੀਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਚੀਨਿਆਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਹਿੰਦੀ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੀਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਣ ਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਲਕ, ਜਿਥੇ ਜੁਗਗਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚਲੇ, ਅਤੇ ਗਦਰ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਉੱਤੇ ਚਲਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਖਤਾ ਉਲਟਣਾ ਹੈ"। {{gap}}ਮਾਂਡਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਗਦਰ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, “ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਪਰਚੇ ਤੋਂ ਖੁਲਮ ਖੁਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਲੁਕਾ ਦੇ ਬਾਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਿੰਦ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਹੋਣੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਖਾਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਵਿਚੋਂ ਬਗਾਵਤ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬਾਹਰ ਕਢਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ<ref>Mandlay Case, Judgement, p. 259.</ref>। {{gap}}ਮਾਂਡਲੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਹੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੰਕੋਕ ਲੈਕਚਰ ਕੀਤਾ ਕਿ “ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਦਾ ਰਾਜ ਖਤਮ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਓਹ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰਨਗੇ”<ref>Ibid p. 33.</ref>। {{gap}}ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਨੀਯਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਣ ਦਾ ਅਖੀਰ ਦੰਮ ਤਕ ਧਿਆਨ ਰਖਿਆ ਗਿਆ। “ਐਲਾਨੇ ਜੰਗ", ਜਿਹੜਾ ਤਜਵੀਜ਼ ਸ਼ੁਦਾ ਗਦਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਵੰਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਹੁਣ ਹੈ ਵੇਲਾ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਦਾ, ਯੂਰਪੀਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੁਲਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ........ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ........ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ,,,,,.....ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਚੈਨ ਨਾਲ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਦੋਂ ਇਕ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਹੋਵੇ........ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੋਗੇ ........ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਕਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਵਾਲੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਪੰਚਾ ਇਤੀ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ<ref>First Case, The objects of going to India, p. 3.</ref>। {{gap}}ਜਦੋਂ ਤਜਵੀਜ਼ ਸ਼ੁਦਾ ਗਦਰ ਦੇ ਨੀਯਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਐਨ ਪਹਿਲੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਚਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਬਾਲੇ ਭੇਜਿਆ, “ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਖਬਰ ਪੁਜਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਲਟਣਾਂ ਦਾ ਕਤਲਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ੧੦੦ ਸਵਾਰ ਲਾਹੌਰ ਭੇਜ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਜਾਵੇ<ref>First Case, Seduction of troops, p. 8.</ref>।” {{gap}}ਇਕ ਨੀਂਮ ਸਰਕਾਰੀ ਅਮਰੀਕਨ ਰੀਪੋਰਟ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਜਮਹੂਰੀ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਸੀ<ref>Unamerican Activities, p. 213.</ref>। {{multicol-break}} {{gap}}ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ? ਇਸਦੀ ਤਸ਼ਰੀਹ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪਰ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾ ਲੈਣਾ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਾਇਮ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਸੰਬੰਧੀ ਚਲੇ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਗੈਰ ਫਿਰਕੂ ਨਜ਼ਰੀਏ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਰ ਵੀ ਘਟ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਵਾਹੀ ਵਿਚ ਦਸਿਆ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ' ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਓਹੋ ਮਕਸਦ ਸੀ ਜੋ ਪਿਛੋਂ ਬਣੀ ‘ਹਿੰਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ' ਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਮੁਖ ਰਖਦੀ ਸੀ<ref>First Case, The beginning of conspiracy and war, p. 2.</ref>, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਪੀਨਾਂਗ ਅਤੇ ਰੰਗੂਨ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ<ref>First Case, The return to India, p. 6.</ref>। ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਨੇ ਹੀ ਜਿਰਾਹ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, “ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬਰਖਲਾਫ ਨਹੀਂ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੈਂਬਰ ਅਕੱਠਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ<ref>Mandlay Case, Evidence, p. 48.</ref>। {{gap}}ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਜੱਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ‘ਗਦਰ' ਅਤੇ ‘ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ'<ref>‘ਗਦਰ’ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਜੋ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਅਲੋਹਦਾ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ।</ref> ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇਣ ਲਗਿਆਂ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜੇ ਓਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਗੈਰ-ਫਿਰਕੂ ਨਜ਼ਰੀਆ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ‘ਗਦਰ' ਅਤੇ ‘ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਮਸਾਲਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉਤੇ: “ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਨਾ ਪੰਡਤਾਂ ਕਾਜੀਆਂ ਦੀ,</br> {{gap}}ਨਹੀਂ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਬੇੜਾ ਡੁਬਾਵਨੇ ਦਾ।</br> ਜਪ ਜਾਪ ਦਾ ਵਕਤ ਬਤੀਤ ਹੋਇਆ,</br> {{gap}}ਵੇਲਾ ਆ ਗਿਆ ਤੇਗ ਉਠਾਵਨੇ ਦਾ<ref>ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਨੰ: ੧, ਪੰਨਾਂ ੪।</ref>।</br> ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਿਖ ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਰੇ,</br> {{gap}}ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਤ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਕਹਾਂਮਦੇ।</br> ਸ਼ਰਾ ਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬ ਜੇਹੜੇ ਰਖ ਲੋਂ ਕਨਾਰਿਆਂ ਤੇ,</br> {{gap}}ਦੇਖੀ ਜਾਊ ਪਿਛੋਂ ਕੰਮ ਪੈਹਲਾਂ ਕਤਲਾਮ ਦੇ<ref>ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਨੰ: ੧, ਪੰਨਾ ੨੩ (ਯੂਰੀਤਰ ਆਸ਼ਰਮ, ਸੈਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਲੋਂ ਛਾਪੀ ਹੋਈ)</ref></br> ਰਹੇ ਗਰਕ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਾਰੇ,</br> {{gap}}ਆਯਾ ਜਦੋਂ ਦਾ ਰਾਜ ਫਰੰਗੀਆਂ ਦਾ</br> ਰੱਦੀ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਗੂਲ ਹੋਏ,</br> {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਕੰਮ ਜਨਾਨੀਆਂ ਰੰਡੀਆਂ ਦਾ।</br> ਪੈਦਾ ਹੋਇਕੇ ਇਕ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ,</br> {{gap}}ਭੈੜਾ ਕੰਮ ਫੜਿਆ ਧੜੇ ਬੰਦੀਆਂ ਦਾ</br> ਛਤ ਛਾਤ ਅੰਦਰ ਉਚ ਨੀਚ ਬਣਕੇ,</br> {{gap}}ਉਲਟਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਫਿਰਕੇ ਬੰਦੀਆਂ ਦਾ।</br> {{multicol-end}}<noinclude>{{center|੪੮}} {{rule}} <references/></noinclude> 99gcs2yc3apltvtp824czzka0filjk8 250 15743 240731 190364 2026-10-15T11:29:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{multicol}} ਗਿਆ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭੁਲ ਪਯਾਰ ਸਾਨੂੰ,</br> {{gap}}ਹੋਯਾ ਅਸਰ ਜੋ ਸੋਹਬਤਾਂ ਮੰਦੀਆਂ ਦਾ<ref>ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਨੰ: ੧,ਪੰਨਾਂ ੧੯॥</ref>।</br> ਛੇਤ ਛਾਤ ਦਾ ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਨਾਹੀਂ,</br> {{gap}}ਸਾਨੂੰ ਪਰਖ ਨਾ ਚੂਹੜੇ ਚਮਾਰ ਵਾਲੀ।</br> ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਹੈਨ ਭਾਈ,</br> {{gap}}ਰੀਤ ਰੱਖਣੀ ਨਹੀਂ ਮਕਾਰ ਵਾਲੀ<ref>" " " " " ੧੯।</ref>।</br> ਮਜ਼ਹਬੀ ਝਗੜਿਆਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ੋਰ ਪਾਯਾ,</br> {{gap}}ਕੀਤਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਹੀਂ ਧਿਆਨ ਵੀ।</br> ਤੁਸਾਂ ਭੋਲਿਓ ਮੂਲ ਨਾ ਖਬਰ ਲੱਗੀ,</br> {{gap}}ਝਗੜਾ ਘਤਿਆ ਵੇਦ ਕੁਰਾਨ ਵੀਰੋ ।</br> ਦੇਸ਼ ਪੱਟਿਆ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਨੇ,</br> {{gap}}ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਨਹੀਂ ਨਦਾਨ ਵੀਰੋ।</br> ਮੰਦਰ ਮਸਜਦਾਂ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਢੋਣ ਲਗੇ,</br> {{gap}}ਕਿਥੇ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਦੀਨ ਈਮਾਨ</br> ਕੇਹੜੀ ਗੱਲ ਦਾ ਤੁਸਾਂ ਗੁਮਾਨ ਭਾਈ,</br> {{gap}}ਖੋਹੇ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਕਰਦ ਕਰਪਾਨ</br> ਗਊ ਸੂਰ ਦੀ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਕਸਮ ਭਾਈ,</br> {{gap}}ਗੋਰੇ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵੀਰੋ।</br> ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨੋਂ ਝਗੜਾ ਛੱਡ ਦੇਵੋ,</br> {{gap}}ਲਵੋ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਜਾਨ ਵੀਰੋ<ref>" " " " " ੧੭।</ref>।</br> ਜ਼ਿਮੀਂ ਵੇਹਲ ਦੇਵੇ ਅਸੀਂ ਗਰਕ ਜਾਈਏ,</br> {{gap}}ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਕਾਹਨੂੰ।</br> ਛੇਤੀ ਮਿਲ ਬੈਠੋ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨੋ,</br> {{gap}}ਤੁਸੀਂ ਬੈਠੇ ਹੋ ਵਿਚ ਅਨਜੋੜ</br> ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਤਿਆਰੀਆਂ ਗਦਰ ਦੀਆਂ,</br> {{gap}}ਸਿੰਘੋ ਛੱਡਿਆ ਮੁਖ ਮਰੋੜ ਕਾਹਨੂੰ<ref>ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਨੰ: ੧,ਪੰਨਾਂ ੬</ref>।</br> ਤੁਸੀਂ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਦੇ ਪਏ ਪਿਛੇ,</br> {{gap}}ਫਿਕਰ ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਵਾਲੇ।</br> ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜਨਾਂ ਮੰਦਾ ਕੰਮ ਫੜਿਆ,</br> {{gap}}ਝਗੜੇ ਝਗੜ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਾਲੇ।</br> ਹੀਰਾ ਹਿੰਦ ਹੀਰਾ ਖਾਕ ਰੋਲ ਦਿਤਾ,</br> {{gap}}ਰੌਲੇ ਘੜ ਕੇ ਵੇਦ ਕੁਰਾਨ ਵਾਲੇ ।</br> ਗਾਈਂ ਸੂਰ ਝਟਕਾ ਜੇਕਰ ਦੁਖ ਦਿੰਦਾ,</br> {{gap}}ਗੋਰੇ ਹੈਨ ਤਿਨੇ ਚੀਜਾਂ ਖਾਨ ਵਾਲੇ<ref>" " " " "</ref></br> {{gap}}ਪਰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਐਲਾਨੀਆ ਮਕਸਦ (ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸੇ ਹਨ) ਅਤੇ ‘ਗਦਰ' ਜਾਂ ‘ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ' ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਇਹ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਅਮਲੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗੈਰ-ਫਿਰਕੂ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਕੌਮੀ ਜਨਤਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਐਲਾਨੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਗੈਰ-ਫਿਰਕੂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਮਲੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਫਿਰਕੂ ਰੰਗਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ {{multicol-break}} ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਕੇਦਾਰੀ ਦੇ ਬੀਜ ਹਨ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਾਸਾ ਸੀ ਕਿ ਅਮਲੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਪਿਰਟ ਨਿਰੋਲ ਗੈਰ-ਫਿਰਕੂ ਸੀ । ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਅਤੇ {{gap}}ਫਿਰਕੂ ਤੰਗ ਨਜ਼ਰੀ ਦੀ ਇਕ ਵਜਾਹ ਓਹ ਪੁਰਾਤਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੇ ਰਸਮੀ ਧਰਮਾਂ, ਇਤਹਾਸ, ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਵਿਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮਾਏਦਾਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਨਵੀਂ ਰੰਗਤ ਵਿਚ ਪੱਕਿਆਂ ਕੀਤਾ ਤੀਜੇ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਦੇਸਾਂ ਦੇ ਫਰ, ਪਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਿਧੇ ਜ਼ਾਤੀ ਵਾਹ, ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਨੇ, ਕਿਵੇਂ ਓਥੇ ਗਏ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦੀ ਤੰਗ ਨਜ਼ਰੀ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੌਮੀਅਤ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਭਰਿਆ। ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਰੁਧ ਜਜ਼ਬਾ ਇਤਨਾ ਡੂੰਘਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਫਿਰਕਾ ਪ੍ਰਸੱਤੀ ਆਦਿ ਦੇ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਉਤੇ ਗਲਬਾ ਪਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਦਾਦ ਗਵਰਨਰ ਸਵੈਮ, ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿਤੀ। ਬਲਕਿ ਜੈਨਰਲ ਸਵੈਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚੋਂ ਕਢੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਕੀਮ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਇਕ ਵਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ। {{gap}}ਹਿੰਦ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਫਿਰਕੇਦਾਰੀ ਦਾ ਇਕ ਵਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਟੱਕਰ ਲਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਰਖਦੇ, ਜਾਂ ਇਸ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਾ ਦੇ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਫਿਰਕੂ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਕੇ ਬਗੈਰ ਸੇਕ ਲਗਣ ਦੇ ਲੀਤਰੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਚਾਅ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ। ਪਰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹਿਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿਰਾਂ ਉਤੇ ਖਫਣ ਬੰਨ੍ਹਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ ਵਿਚੋਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਇਨਕਲਾਬ ਰਾਹੀਂ ਕਢਣ ਆਏ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦੁਬਧਾ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੇਗੀ ਜਾਂ ਮੌਤ' । ਇਸ ਕਰਕੇ ਰਿਆਇਤਾਂ, ਉਹਦਿਆਂ, ਵਜ਼ੀਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਵੱਲੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਲਾਲਚ, ਅਕਸਰ ਖੁਦਗਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਤੰਗ ਨਜ਼ਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਰਹੇ । {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ੨੮ ਫਰਵਰੀ ੧੯੧੫ ਨੂੰ ਜੋ ਰੀਪੋਰਟ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਭੇਜੀ, ਉਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਜੋ ਸਾਜ਼ਸ਼ੀ ਲਾਹੌਰ ਫੜੇ ਗਏ ਹਨ, ਓਹ ਬਹੁਤੇ ਅਨਾੜੀ ਸਿਖ ਕਿਸਾਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਬੇਢੱਬੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ<ref>Rowlatt Report, p. 155. </ref>। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਏ ਗਦਰੀਏ ਬਹੁਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਫਿਲਾਸਫੀ ਤੋਂ ਕੋਰੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਸ ਰੀਪੋਰਟ ਤੋਂ ਇਹ ਜ਼ਾਹਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨੀ ਬੇਹਤਰੀ ਲਈ ਉਚੇ ਅਤੇ ਸੁਚੇ ਵਲਵਲੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਓਹ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਖਰੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਪਟ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਉਸ ਉਤੇ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਯੁਗੰਤਰ ਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਲੰਗਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜਹਾਜ਼ ਉਤੇ ਵੀ ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ {{multicol-end}}<noinclude>{{rule}} <references/> {{center|੪੯}}</noinclude> qkdk0udjkyzymdhzru48y90msaos3sr 250 15944 240686 190563 2026-10-15T05:45:17Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 240686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Multicol}} ਵਿਚ ਆ ਮਿਲਣ<ref>Second Case, Judgement, pp. 53-55.</ref>। ਇਨਕਲਾਬੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਸਗੋਂ ਓਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਫੌਜ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਦੇਣਗੇ। ਇਹ ਅੜਾਉਣੀ ਨਾ ਕੇਵਲ ਇਸ ਮੌਕਿਆ ਦੇ ਹਥੋਂ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ, ਬਲਕਿ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਗੋਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਰੋੜਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। {{gap}}ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਆਮ ਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜਕੋ ਤਕੋ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ੨੭ ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀਹ ਪੰਝੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਵਾਰ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਅਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਵਾਰ ਚਲੇ ਵੀ ਜਾ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਇਕੱਠ ਦੇ ਮੰਤਵ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਕੇ ਜਾਣੋਂ ਰੋਕ ਦਿਤਾ ਕਿ ਗਦਰ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਇਹ ਆਮ ਚਰਚਾ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ ਕਿ ਜੇ ਗਰੰਥੀ ਨਾ ਰੋਕਦਾ ਤਾਂ ਇਕ ਸਾਰਾ ਤੁਰਪ ਗਦਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਚਾਰ ਸਵਾਰ ਜਾ ਚੁਕੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਭੂਰੇ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਸਰਹਾਲੀ ਅਤੇ ਦਦੇਹਰ ਆਦਿ ਥਾਈਂ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਲਭਦੇ ਲਭਾਉਂਦੇ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਪੁਜੇ। ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ‘ਭੂਰੇ' ਦੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਹੋਏ ਅਕੱਠ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ੩੦ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਇਤਲਾਹ ਦਿਤੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੁਲਸ ਅਤੇ ਇਕ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਦਸਤਾ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਈਵੇਂ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਤਿੰਨ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ਮਾਲਵੇ ਅਤੇ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਗਦਰੀਆਂ ਦਾ ਜਥਾ ਆਜ਼ਾਦਾਨਾ ਤੌਰ ਉਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਮਾਝੇ ਵਿਚ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਥੋੜਾ ਤਾਲ ਮੇਲ ਵੀ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਥੇਦਾਰੀ ਹੇਠ ‘ਮਸ਼ੀਮਾ ਮਾਰੂ’ ਜਹਾਜ਼ ਉਤੇ ਆਈ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਆਈ, ਇਕ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਰਾਹੀਂ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਖੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਮੋਗੇ ਅਕੱਠੀ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਗਦਰੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਟੋਲੀ ਮੋਗੇ ਅਕੱਠੀ ਹੋਈ, ਪਰ ੨੩ ਨਵੰਬਰ ਤਕ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕਾਰਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਇਧਰ ਉਧਰ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਵਿਚ ਲਾਡੋਵਾਲ (ਲੁਧਿਹਾਣੇ ਪਾਸ) ੧੭ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਗਦਰੀ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦਾ ‘ਤੋਸ਼ਾ ਮਾਰੂ’ ਜਹਾਜ਼ ਉਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਹ ਸਨ: ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਿਥੀ ਸਿੰਘ, ‘ਪੰਡਤ’ ਜਗਤ ਰਾਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਰਖਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ, ‘ਪੰਡਤ’ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ। ਬੰਬ ਬਨਾਉਣ ਅਤੇ ਗਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਛਾਪਣ ਬਾਰੇ ਵੀਚਾਰ ਹੋਈ। ਪਰ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅੱਡ ਅੱਡ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਲੁਟਿਆ ਜਾਏ। ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਅਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ੧੯ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮੋਗੇ ਅਕੱਠੇ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ। {{Multicol-break}} {{gap}}੧੯ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮੋਗੇ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ‘ਪੰਡਤ’ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਪੈਸੇ ਅਕੱਠੇ ਕਰਨ, ਗਦਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ, ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵਰਗਲਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਲੁਟਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਹੋਈ; ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਲੁਟਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਤਰਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਘਟ ਚਾਨਸ ਦਿੱਸੇ। ਵਡਾ ਫੈਸਲਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ੨੫ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮੀਆਂਮੀਰ ਦਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲੁਟਿਆ ਜਾਏ। ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਅਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਪਲੈਨ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ੨੩ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਬਦੋਵਾਲ ਮੁਲਾਂਪੁਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੀਟਿੰਗ ਨੀਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ’ ਅਤੇ ‘ਪੰਡਤ’ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਡੀਊਟੀ ਲਾਈ ਗਈ ਕਿ ੨੩ ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਰੀਪੋਟ ਕਰਨ ਕਿ ਕੀ ਮੀਆਂਮੀਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲੁਟਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆ ਸਕੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। {{gap}}੨੩ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਬਦੋਵਾਲ ਮੁਲਾਂਪੁਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’, ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਂਧਾ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ, ‘ਪੰਡਤ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ (ਵਾਆਦਾ ਮੁਆਫ) ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਖਾਨ (ਵਾਆਦਾ ਮੁਆਵ) ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ‘ਪੰਡਤ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਰੀਪੋਟ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਉਤੇ ਹੱਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਅਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ੨੫ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮੀਆਂਮੀਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਉਤੇ ਹੱਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਰੇਲ ਦੇ ਸਫਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਇਤਫਾਕੀਆ ਇਕ ਹਵਾਲਦਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਪਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨਿਝੱਕ ਹੋਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਕਿ ‘ਤੂੰ ਨੌਕਰੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛਡੱਦਾ’? ਹਵਾਲਦਾਰ ਉਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਡਰੱਤਾ ਦਾ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, “ਆਪਣੇ ਆਦਮੀ ਮੀਆਂਮੀਰ ਲਿਆਓ। ਮੀਆਂਮੀਰ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ<ref>Bh. Parmanand p. 82. ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫੌਜੀ ਸਿਪਾਹੀ ਤੋਂ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੇ ਚਾਬੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਣ ਦਾ ਪਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਵਿਚ ਲਪੇਟਣ ਵਾਸਤੇ ਪੁਲਸ ਵਲੋਂ ਘਾੜਤ ਘੜੀ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।</ref>। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਸਕੀਮ ਬਣਾਈ ਕਿ ੨੫ ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੀਆਂਮੀਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਉਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਏ। ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਰੇਲ ਦੀ ਲਾਈਨ ਪੁਟਣ ਦੀ ਡੀਊਟੀ ਲਾਈ ਗਈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਦੀ ਤਾਰ (Telegraph) ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਕਟਣ ਦੀ। ਮੀਆਂਮੀਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਚਾਬੀ ਲੈਕੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਲੈਣੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੀਆਂਮੀਰ ਛਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਗੋਰਾ ਫੌਜਾਂ ਉਤੇ ਹੱਲਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਸ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਗਦਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਸਬੱਬੀਂ ਅਚਾਨਕ ਲਾਹੌਰੋਂ ਬਦਲੀ {{Multicol-end}}<noinclude>{{center|੮੭}} {{rule}} <references/></noinclude> 5gn6smzjsoxxi6f256kn32u0ibbem0y 250 15949 240719 190564 2026-10-15T07:31:56Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 240719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{Multicol}} ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀ ਸਕੀਮ ਧਰੀ ਧਰਾਈ ਰਹਿ ਗਈ। ਕਈ ਗਦਰੀ ਮੀਆਂਮੀਰ ਪੁਜ ਵੀ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਦਸ ਵਜੇ ਤਕ ਮੀਆਂਮੀਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਾਸ ਸਰਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਹਾਣੇ ਉਚੇਚੇ ਆਦਮੀ ਭੇਜ ਕੇ ਮੀਆਂਮੀਰ ਆਉਣੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਮੀਆਂਮੀਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਸਕੀਮ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਉਤੇ ਗਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫੀਰੋਜ਼ ਪੁਰ ਅਕੱਠੇ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਲਾਲਾ ਬਾਦ ਸੜਕ ਉਤੇ ਗਦਰੀ ਅਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਜਿਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ‘ਚੁਘਾ’ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ੩੦ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤਈਨਾਤ ਇਕ ਪਠਾਣ ਪਲਟਣ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਲੈਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਓਹ ੩੦ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖੀਰੇ (Arsenal) ਉਤੇ ਹੱਲਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਅਕੱਠੇ ਹੋਣ। ਪਰ ੩੦ ਨਵੰਬਰ ਤਕ ਵਿਹਲੇ ਨਾ ਰਹਿਣ ਖਾਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨੇ ਇਹ ਸਲਾਹ ਬਣਾਈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਮੋਗੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲੁਟਿਆ ਜਾਏ। ਕੁਝ ਗਦਰੀ ਮੰਗੇ ਜਾਣ ਲਈ ਗੱਡੀ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਜੋ ਗੱਡੀ ਤੋਂ ਪੱਛੜ ਗਏ ਉਹ ਟਾਂਗਿਆਂ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਮੋਗੇ ਨੂੰ ਚਲ ਪਏ। ਜਿਹੜੀ ਟੋਲੀ ਟਾਂਗਿਆਂ ਉਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦ ਇਹ ਫੀਰੋਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਠਾਣੇ ਪਾਸ ਪੁਜੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਤਫਾਕੀਆ ਸੜਕ ਉਤੇ ਬਿਸ਼ਾਰਤ ਅਲੀ (ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਪੁਲੀਸ) ਅਤੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਸੜਕ ਉਤੇ ਮਿਲ ਪਏ, ਜੋ ਓਥੇ ਖੜੇ ਸੁਪ੍ਰਿੰਟੈਂਡੈਂਟ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਟੋਲੀ ਸ਼ੱਕੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਾਰਤ ਲੀ ਦੇ ਇਹ ਗਲ ਮੰਨ ਲਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਟਾਂਗੇ ਖਲਿਆਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਟਮ ਟਮਾਂ ਅਗੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਲਗ ਪਈਆਂ, ਅਤੇ ਪੁਲਸ ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨੇ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੜੇ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਸਬ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਗਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਟਮ ਟਮਾਂ ਤੋਂ ਉਤਾਰਕੇ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਲਗਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਂਧਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਸਤੌਲ ਦਾਗ ਕੇ ਬਿਸ਼ਾਰਤ ਅਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰ ਨੂੰ ਥਾਂ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿਤਾ। ਰੌਲਾ ਪੈ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਪੁਲਸ ਠਾਣੇ, ਜੋ ਲਾਗੇ ਸੀ, ਵਿਚੋਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਈ। ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕੀਂ ਵੀ ਪੁਲਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਗਦਰੀਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਗਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਨਹਿਰ ਦੇ ਬੰਨੇ ਦੇ ਸਰਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਸਰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸਤ ਗਦਰੀ ਫੜ ਲਏ ਗਏ, ਛੇ ਬਚ ਨਿਕਲੇ, ਪਰ ਦੋ ਸਰਕੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਫਾਇਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੇ ਫਾਇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਹੋਣ ਲਗ ਪਏ। ਜਦ ਗੋਲੀ ਚਲਣੀ ਬੰਦ ਹੋਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਗਦਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਰ ਚੁਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਮਰਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ<ref>Isemonger and Slattery, pp. 70-71.</ref>। ਮੌਕਿਆ ਉਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗਦਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ (ਵੜੈਚ) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ (ਬੰਗੂਈ, ਲੁਧਿਆਣਾ)<ref>ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਈ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਸ਼੍ਰੀ ਭੱਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਚੁਫੇਰਿਉਂ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਰਮੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿਤੀ।</ref>। ਜਿਹੜੇ ਸਤ ਗਦਰੀ ਮੌਕਿਆ ਉਤੇ ਫੜੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਫੀਰੋਜ਼ ਪੁਰ {{Multicol-break}} ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾ ਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਫੀਰੋਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੋਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਖਾਸਾ ਧੱਕਾ ਲੱਗਾ। ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖੀਰੇ ਨੂੰ ਜੋ ਲੁਟਣ ਦੀ ਸਕੀਮ ਬਣਾਈ ਸੀ ਉਹ ਧਰੀ ਧਰਾਈ ਰਹਿ ਗਈ; ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਉਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਆਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਗੇ ਹੀ ਘੱਟ ਸੀ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸਰਗਰਮ ਸਾਥੀਆਂ (ਖਾਸ ਕਰ ‘ਪੰਡਤ’ ਕਾਂਸ਼ੀ ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ) ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਫੜਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਘਟ ਗਈ; ਫੀਰੋਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਘਟਨਾਂ ਦੀ ਪੁਛ ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ਪੁਲਸ ਨੂੰ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਰ ਵਾਕਫੀਅਤ ਮਿਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਕ ਸਿੱਧਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਿਛੋਂ ‘ਪੰਡਤ’ ਜਗਤ ਰਾਮ ਪਸ਼ੌਰ ਫੜੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲੇ ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ, ਜਦ ਉਹ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਗਲਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ<ref>Isemonger and Slattery, p. 76.</ref>। {{gap}}ਫੀਰੋਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਗਦਰੀ ਬਚ ਨਿਕਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਨੂੰ ਆ ਮਿਲੇ। ਇਹ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਘੱਟਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦੇਰ ਘੁਮਦੀ ਰਹੀ; ਇਸ ਮਨਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕਿ ਡਾਕੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਲੁਟੀਆਂ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਸ ਦੀਆਂ ਚੌਂਕੀਆਂ ਉਤੇ ਹੱਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਪਰ ਕੁਝ ਕਾਰਗਰ ਨਾ ਕਰ ਸੱਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਟੋਲੀ ਵੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਿਖਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਖਾਨ ੧੯ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਮੀਆਂਮੀਰ ਦੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਫੇਲ ਹੋਣ, ਫੀਰੋਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੱਥੇ ਦੇ ਟੁਟ ਜਾਣ, ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਦੀ ਟੋਲੀ ਬਿਖਰ ਜਾਣ, ਅਤੇ ‘ਪੰਡਤ’ ਜਗਤ ਰਾਮ (੨੩ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ) ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ (੮ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ) ਦੇ ਫੜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਦਰੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਵਾਸਤੇ ਮੱਧਮ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਲਦੇ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲ ਕੇ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਮੁਖੀ ਨਾ ਰਿਹਾ<ref>First Case, The Revolutionists in India, Outline of Proceedings in India, p. 4.</ref>। ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਮੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸੀ। ਜਦ ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ' ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਖਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ‘ਹੇਰਾਂ’ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, “ਤੁਹਾਡੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਉਂਤ ਦੇ ਘਾਟੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਮ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਬਦਜ਼ਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਵਿਹਲੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਤੰਗ ਪੈ ਕੇ ਓਹ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ<ref>Isemonger and Slattery, p. 75.</ref>। ਪਹਿਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿਚ<noinclude>{{center|੮੭}} {{rule}} <references/></noinclude> snv8j3keza8w5klcpe31pthozetej58 250 16036 240722 191261 2026-10-15T07:37:40Z Taranpreet Goswami 2106 240722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}} ਫੜੇ ਜਾਣ ਉਤੇ ਵਾਅਦਾ ਮੁਆਫ ਗਵਾਹ ਬਣ ਗਿਆ। {{gap}}ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੰਦਰਾਂ ਜਾਂ ਸੋਲਾਂ ਦਿਨ ਰਹਿ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਸ਼ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੈਂਟਰ ਲਾਹੌਰ ਬਦਲ ਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਚਾਰ ਘਰ ਕਰਾਏ ਉਤੇ ਲਏ ਗਏ—ਇਕ ਘਰ ਮੋਚੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਇਕ ਗਵਾਲ ਮੰਡੀ ਵਿਚ, ਇਕ ਵਛੋਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਗੁਮਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ। ਵਛੋਵਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁੰਮਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਗਦਰ ਸਾਹਿਤ ਛਾਪਣ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਲਏ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੋਚੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲਾ ਘਰ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਦੇ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਸੈਂਟਰ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਆਕੇ ਆਪ ਗਵਾਲ ਮੰਡੀ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿਚ ਡੇਰੇ ਲਾਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਚੋਣਵੇਂ ਚੰਦ ਇਕ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਪੰਜਵਾਂ ਘਰ ਪਿਛੋਂ ਗਵਾਲ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾ ਜਾਈ ਵੱਧ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਇਸ ਘਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਨ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਸਾਹਿਤ ਛਾਪਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਤੇਈਵਾਂ ਰਸਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਦਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਲਾਹੌਰ ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਕੰਮ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਬੋਸ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਬਤੌਰ ਸੈਂਟਰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਘਟਣ ਲਗ ਪਈ, ਅਤੇ ੧੩ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਫੜੇ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਸੈਂਟਰ ਬਿਲਕੁਲ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ<ref>First Case, The Outline of Proceedings in India and The Lahore Houses.</ref>। {{center|<poem>{{larger|'''ਸੋਲਵਾਂ ਕਾਂਡ'''<ref>ਇਸ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਦਿਤੇ ਵਾਕਿਆਤ, ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਸੰਬੰਧੀ ਚੱਲੇ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਚ 'The Activities of the Revolutionists in India,' ਦੀ ਸੁਰਖੀ ਹੇਠ ਦਿਤੇ ਗਏ ਵਾਕਿਆਤ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਸਵਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਖਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।</ref>}} {{xx-larger|'''ਗਦਰੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ<ref>ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਬ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂਦੀਆਂ ਕਈ ਗਦਰੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਵੀ ਇਸੇ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।</ref> ਦੇ''' '''ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅੰਗ'''}}</poem>}} {{gap}}ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਛੇ ਵਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: {{Block center|<poem>(ੳ) ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਕੰਮ (ਅ) ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ। (ੲ) ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ। (ਸ) ਹਥਿਆਰ ਅਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਅਤੇ ਬੰਬ ਬਨਾਉਣੇ। (ਹ) ਡਾਕੇ। (ਕ) ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ।</poem>}} {{center|'''(ਓ) ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਕੰਮ'''}} {{center|ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਸ਼ਹਾਦਤ}} {{Multicol-break}} ਹੈ ਜੋ ਦਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਜਨਤਾ-ਖਾਸ ਕਰ ਪੇਂਡੂਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ-ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਲਾਉਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿਚ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਠਟੀਆਂ' ਨੇ ਇਸੇ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਕੇ ਵਜ਼ੀਫੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਸਨ<ref>ਵਜ਼ੀਫੇ ਮਜ਼ਹਬ ਜਾਂ ਸੂਬੇ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਿਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਲਿਸਟ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:- ਨੰਦ ਸਿੰਘ ‘ਸਿਹਰਾ’, ਪੰਜਾਬ; ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ. ਆਰ. ਕੌਕਟਨੂਰ, ਪੂਨਾਂ; ਸ਼੍ਰੀ ਐਮ ਸ਼ਰਮਾ, ਮਦਰਾਸ; ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਿਮੂਦ ਅਲੀ ਗੜ੍ਹ; ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਂਡ, ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਇਕ ਈਸਾਈ; ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਬਿੰਦ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ, ਦਿੱਲੀ</ref>। ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਮਕਸਦ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਜ਼ੀਫਾ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਲਾ: ਹਰਦਿਆਲ ਨੇ ਕੀਤੀ<ref>First Case, The Individual Case of Jawala Singh, V. Thatian.</ref>। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਹਿੰਦੀਆਂ ਦਾ ਜੋ ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵਲੈਤ ਗਿਆ, ਸ਼੍ਰੀ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ‘ਸਿਹਰਾ’ ਉਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੋਬਿੰਦ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਫਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਜਣ ਸ਼੍ਰੀ ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਪਿਛੋਂ ਗਦਰ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਗਦਰ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪਰਚੇ ਵਿਚ ਹੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ, “ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਉਤੇ ਅਤੇ ਗਦਰ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ"। ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਭਕਨਾ’ ਨੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਇਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਇਹੋ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਜਾ ਕੇ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਡਿਨੋਮਾਈਟ (ਇਮਾਰਤਾਂ ਆਦਿ ਉਡਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਰੂਦ) ਬਨਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਛਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਬੰਬ ਅਤੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਬਨਾਉਣੀਆਂ ਸਿੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਏ, ਅਤੇ ਇਛਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਸੰਤ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਯੋਗ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਦੱਸ ਪਾ ਸਕਣਗੇ। {{gap}}ਪਰ ਹਿੰਦ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗਦਰੀ ਇੰਨਕਲਾਬੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਸਫਲਤਾ ਕੇਵਲ ਲੁਧਿਹਾਣੇ ਹੋਈ। ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ (ਜੋ ਲੁਧਿਆਣੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ) ਨੇ ਸੁਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਲੁਧਿਹਾਣੇ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੰਬ ਬਨਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਮਸਾਲਾ ਅਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਛਾਪਣ, ਸੁਨੇਹੇਂ ਪੁਚਾਣ, ਗਦਰ ਦੀ ਨੀਯਤ ਤਾਰੀਖ ਦਾ ਪਤਾ ਪੰਜਾਬੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇਣ, ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨ ਵਿਚ ਗਦਰੀਆਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਸੂਚਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਸਲਾਮੀਆਂ ਬੋਰਡਿੰਗ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਕਮਰਾ ਲੁਧਿਹਾਣੇ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦਾ ਹੈਡਕਵਾਰਟਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗਦਰੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਾਰਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਜ਼ਾ ਵੀ ਹੋਈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸਜਨ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ ਨਾਰੰਗਵਾਲ (ਲੁਧਿਹਾਣਾ) ਦਾ ਨਾਮ ਖਾਸ ਜ਼ਿਕਰ ਯੋਗ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, “ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਇਹ ਪੱਕਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬਦਮਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਉਤੇ ਜ਼ਰਾ ਪਸਚਾਤਾਪ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੌਕਿਆ ਮਿਲਣ ਉਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ‘ਸਰਾਭਾ’ ਬਣ<noinclude>{{center|੯੬}} {{rule}} <references/></noinclude> gjkrro2h7bctfom2bt5ubdhxy30na6q 250 16397 240724 191407 2026-10-15T10:52:30Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Multicol}}(ਕ) ਸੈਂਕੰਡ ਮਾਂਡਲੇ (ਬਰਮਾ) ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ। ਇਸ ਦਾ ਰੀਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਵਾਕਿਆਤ ਪਹਿਲੇ ਮਾਂਡਲੇ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਇਕ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ। (ਖ) ਸੋਨਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਕੇਸ। (San Francisco Trial):- ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾਂ ੨੨ ਨਵੰਬਰ ੧੯੧੭ ਨੂੰ ਸੈਨਵਾਂਸਿਸਕੋ (In the Southern Division of the U. S. District Court for the Northern District of California, First Division) ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮਈ ੧੯੧੮ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਜਰਮਨਾਂ ਅਤੇ ੧੫ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ‘ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ‘ਭਾਈ’ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਤਾਰਕਾ ਨਾਥ ਦਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ) ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆ ਗਈਆਂ। (ਗ) ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਕੇਸ(The Chicago Trial) | ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲੇ ਵੇਖਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਨਹੀਂ, ਬਣ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ‘ਮੈਵਰਿਕ' ਅਤੇ ਐਨੀ ਲਾਰਸਿਨ', ਹਿੰਦ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥਿਆਰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਨਾਲ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਜਰਮਨਾਂ ਜਾਂ ਜਰਮਨ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੰਭਾ ਲਾਲ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। {{Multicol-break}} (ਘ) ਮੰਡੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ। ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਭਾਗ ਦਾ ਤੀਸਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਾਈ ਟੀ. ਪੀ. ਐਲਿਸ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਮੀਸ਼ਨਰ ਨੇ ਕੀਤੀ। (ਙ) ਫੁਟਕਲ ਮੁਕੱਦਮੇਂ। ਫੀਰੋਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੋਈ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਦੀ ਕਚੈਹਰੀ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ। ਤੀਸਰੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰ ਮਥਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਜਵੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ। ਵੱਲਾ ਰੇਲ ਦੇ ਪੁਲ ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਤੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਅਤੇ ਪਧਰੀ, ਜਗਤ ਪੁਰ ਅਤੇ ਨੰਗਲ ਕਲਾਂ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਖਰੇ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਚੱਲੇ। ਲਾਹੌਰ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਓਹ ਗਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚੋਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਗਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਕ ਰੀਵਾਲਵਰ ਫੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਇਕੜ ਟੁਕੜ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਏ ਮੁਕੱਦਮੇਂ ਇਤਨੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਸਟ ਬਨਾਉਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। (ਚ) ਕੋਰਟ ਮਾਰਸ਼ਲ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਬਦਲੇ ਕਈ ਫੌਜੀਆਂ ਦਾ ਕੋਟ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਤੇਈਵੇਂ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਫੌਜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕਿਤਨੇ ਕੋਟ ਮਾਰਸ਼ਲ ਹੋਏ। {{Multicol-end}} {{center|{{xx-larger|ਅੰਤਕਾ ਨੰਬਰ ੩}}}} {{center|{{xxx-larger|ਸਜ਼ਾਵਾਂ}}}} (ੳ) ਲਾਹੌਰ ਕੌਂਸਪੀਰੇਸੀ ਕੇਸ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਲਾਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: {| class="wikitable" {{ts|ac|ma}} ! ਨਾਮ !! ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ !! ਪਿੰਡ !! ਜ਼ਿਲਾ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |} {| class="wikitable" {{ts|ac|ma}} ! ਨਾਮ !! ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ !! ਪਿੰਡ !! ਜ਼ਿਲਾ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |- | ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ || ਮਿਸਾਲ |} ੧. ਸ਼੍ਰੀ ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਗਿਲਵਾਲੀ ੨. ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ,, ਅਰੂੜਾ ੩. ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਸਿੰਘ . ੪. ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਰੁੜ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਗੁਰਾਯਾ ਸੁਰਸਿੰਗ ਸਿਆਲ ਕੋਟ ਲਾਹੌਰ , ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ " ਸਰਾਭਾ ੫. ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗਨੇਸ਼ ਪਿੰਗਲੇ ਲੁਧਿਹਾਣਾ ਗਨੇਸ਼ ਪਿੰਗਲੇ " ਟਲੇਗੁਆਨ ਧਮਧੇਰਾ ੬. ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ੭.,, ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ,, ਬੜ ਸਿੰਘ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਗਿਲਵਾਲੀ ਪੂਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ " ਗਿਲਵਾਲੀ " ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਪਰ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਬਦਲਕੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ:ਨਾਮ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲਾ ੧. ਸ਼੍ਰੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸ਼੍ਰੀ ਮੀਰ ਸਿੰਘ ਸਠਿਆਲਾ ੨. ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ " ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੋਟਲਾ ੩. ਸ਼੍ਰੀ ਹਿਰਦੇ ਰਾਮ ੪. ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਤ ਰਾਮ ੫. ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ੬. ਸ਼੍ਰੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ੭. ਸ਼੍ਰੀ ਖੁਸ਼ਾਲ ਸਿੰਘ ੮. ਸ਼੍ਰੀ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ੯. ਸ਼੍ਰੀ ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ੧੦. ‘ਭਾਈ' ਪਰਮਾ ਨੰਦ ੧੧. ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਮਾ ਨੰਦ ,, ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ,, ਗਜਨ ਸਿੰਘ ,, ਦਿਤੂ ਮੱਲ ਮੰਡੀ ਰਿਆਸਤ ਹਰਿਆਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ " , ਭੂਪ ਸਿੰਘ ਠਠਗੜ੍ਹ ਮੰਡੀ ਰਿਆਸਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ " " ਸੁਚੇਤ ਸਿੰਘ ਪਧਰੀ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਕੈਲਾ " ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ " ਚੁਘਾ ਲੁਧਿਹਾਣਾ ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ " ਤਾਰਾ ਚੰਦ " ਗਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਕਰਯਾਲਾ ਸੁਕਰਾਂਦਾ ਖਰਕਾ ਜੇਹਲਮ | ਹਮੀਰਪੁਰ (ਯੂ. ਪੀ.) Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> s5gofay250io7n32nta3648be7cttl0 250 52222 240566 228344 2026-10-14T14:46:33Z Taran patialvi 2780 240566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨੂੰ ਕੋਸ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਜਿਊਣ ਲਈ ਉਸ ਵਲ ਪਰਤਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਕਸ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਜਾਸੂਸੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਚਨਾ ਇਕਹਿਰੀ ਅਤੇ ਸਰਲ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਰਚਨਾ ਪਾਠਕ ਉਤੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡ ਜਾਏ, ਜਿਹੜਾ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਰਚਨਾ ਵਲ ਮੋੜੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਠ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਵ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਚਨਾ ਜਟਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਅਜੇਹੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਦੀ ਵੀ ਬੇਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ । ਸਰਲਤਾ ਚੰਗੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪਰਦਾ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਦੁੱਗਲ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਸਰਲ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਵੀ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਇਸ ਦੋ-ਧਰੂਵੀ ਸੰਬਾਦਕਤਾ ਉਤੇ ਟਿਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸਰਲ ਭਾਗ ਉਹ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੁਆਲੇ ਚੇਤੰਨ ਤੌਰ ਉਤੇ ਬੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਸੋਹਣਾ, ਦਿਲ-ਖਿੱਚਵਾਂ ਅਤੇ ਬੜੀ ਛੇਤੀ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਪਾਠਕ ਇਸ ਵਿਚ ਖੁੱਭ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਏ, ਜਾਂ ਇਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਗਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਉਸ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਲਲ ਨਹੀਂ ਪਾਏਗੀ । ਪਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਸ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਠਕ ਲੰਘ ਜਾਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੁੱਗਲ ਦੇ ਸਿਰਜੇ ਕਲਾ-ਬਿੰਬ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਭਰਪੂਰਤਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਹ ਪੁਆਉਣ ਲਈ ਪਾਠਕ ਦੀ ਬੁਧੀ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਤਕ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਪਾਠਕ ਦੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਇਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਦੁਗਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਕਰਾਮਾਤ' ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਮੇਰੇ ਇਸ ਯਤਨ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਹੌਂਸਲਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਬਾਦ ਰਚਾਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੁਲੰਕਣ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਕੱਢੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ । ਪਰ ਅੱਜ, ਉਸ ਤੋਂ ਛੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਮਗਰੋਂ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਡੇਰਾ ਸੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਲੁਕਾਈ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਕ ਮੈਂ ਅਜੇ ਉਦੋਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਪੁਜਾ । ਜੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਅੰਧਕਾਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਬੁੱਧੀ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਜੋਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹੜੱਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਹਾਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰਖਦੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖ਼ਰ ਖਾ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ : {{gap}}ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮਾਯਾ-ਜਾਲ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ<noinclude>{{rh|56||}}</noinclude> 287sx9nspk15ohz7z8fq0fvblqp68dw 250 54101 240721 235932 2026-10-15T07:34:40Z Harchand Bhinder 2624 240721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੂਜਾ}}}} (ਪਿੱਛੋਂ ਨਰਾੜੇ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡੰਕਨ ਤੇ ਉਸਦਾ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਮੈਲਕਮ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਡੰਕਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।) {{Playscript|ਡੰਕਨ : | ਯੁਵਰਾਜ ਮੈਲਕਮ।}} {{Playscript|ਮੈਲਕਮ : | ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ।}} {{Playscript|ਡੰਕਨ : |ਜੰਗ ਦੇ ਮੁਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਖਬਰ....}} {{Playscript|ਮੈਲਕਮ : |ਬਸ ਆਉਂਦੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਮਹਾਰਾਜ।}} {{Playscript| | (ਤਿੰਨੇ ਚੁੜੇਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਇਸਤੋਂ ਬੇਖਬਰ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਡੰਕਨ :| ਮੈਥੋਂ ਹੁਣ ਹੋਰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। (ਸਾਰਜੈਂਟ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।) ਇਹ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸਿਪਾਹੀ ਕੌਣ ਏ। ਲੱਗਦੈ, ਇਸਨੂੰ ਜਰੂਰ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਵੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਉੱਥੇ।}} {{Playscript||(ਮੈਲਕਮ ਦੌੜ ਕੇ ਸਿਪਾਹੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਮੈਲਕਮ : | ਸਾਰਜੈਂਟ ਤੂੰ...! ਮਹਾਰਾਜ ਇਹ ਉਹੀ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਸਿਪਾਹੀ ਏ... ਜਿਸਨੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ, ਮੈਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਣੋਂ ਬਚਾਇਆ! ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਦੱਸ ਜੰਗ ਬਾਰੇ। ਜੰਗ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿੰਡੇ 'ਤੇ ਹੰਢਾਇਆ।}} {{Playscript|ਸਾਰਜੈਂਟ : | ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਮੰਝਧਾਰ ਦੇ ਡੋਲਦੀ, ਨਾ ਦਿਸੇ ਕਿਨਾਰਾ....}} {{Playscript|ਕੋਰਸ : | <poem>ਹੰਭੇ ਹਾਰੇ ਜੂਝਦੇ ਨਾ ਭੱਜਣ ਦਿੰਦੇ, ਸਬਰ ਨਾ ਹਾਰਣ ਸੂਰਮੇ ਲੱਖ ਆਹੂ ਲਹਿੰਦੇ, ਰਣ-ਮਤਵਾਰੇ ਝੂਰਦੇ ਨਾ ਚੱਲਦਾ ਚਾਰਾ, ਜਿੰਦ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਦੇ ਡੋਲਦੀ..... ਨਾ ਦਿਸੇ ਕਿਨਾਰਾ........! ਤਰਸ ਵਿਹੂਣੇ ਧਾੜਵੀ ਫਿਰਦੇ ਹਸਿਆਰੇ, ਟਿੱਡੀਦਲ ਜਿਉਂ ਡੋਲਦੇ ਬਣ ਬੱਦਲ ਵਾਲੇ।</poem>}} {{Playscript| |(ਨਗਾੜੇ ਦੀ ਚੋਟ 'ਤੇ ਕੋਰਸ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਨਾਟਾ!)}}<noinclude>{{center|11/ਮੈਕਬਥ}}</noinclude> by0y07jgfmaejlfibno8npxcpraairt 250 54104 240720 235939 2026-10-15T07:34:08Z Harchand Bhinder 2624 240720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਡੰਕਨ:|(ਖ਼ੁਸ਼ੀ 'ਚ ਉੱਛਲਦਾ ਹੈ) ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਸੂਰਮਿਆ! ਅਸ਼ਕੇ!}} {{Playscript|ਮੈਲਕਮ:| ਅਸ਼ਕੇ ਮੇਰੇ ਵੀਰ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹਾਦਰ ਏਂ ਤੂੰ। ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਤੇਰਾ। ਮਹਾਰਾਜ ਫ਼ਤਿਹ ਮੁਬਾਰਕ ਹੋਵੇ।}} {{Playscript|ਸਾਰਜੈਂਟ:| ਖਿਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾਂ ਮਹਾਰਾਜ। ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਛਲਾਵਾ ਹੈ....}} {{Playscript|ਡੰਕਨ:| ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾਂ ਤੂੰ?}} {{Playscript|ਮੈਲਕਮ:| ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਨਾ ਬੁਝਾ; ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਗੱਲ ਦੱਸ।}} {{Playscript|ਸਾਰਜੈਂਟ:| ਫ਼ਤਿਹ ਦੀ ਜੈ-ਜੈ ਕਾਰ ਹਾਲੇ ਗਲ਼ੇਓਂ ਥੱਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਤਰੀ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਦਮ ਫ਼ੌਜਾਂ ਬਘਿਆੜਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਪਈਆਂ। ਇਨਸਾਫ ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਪੈਰ ਉੱਪੜ ਗਏ। ਸਾਡੇ ਖੇਮੇ'ਚ ਭਗਦੜ ਮੱਚ ਗਈ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਂਦਾ ਭੱਜ ਤੁਰਿਆ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੁਧ ਨਹੀਂ, ਜਾਪਿਆ ਜਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ੀ ਮੁੜ ਖੁੱਸ ਚੱਲੀ!}} {{Playscript|ਡੰਕਨ:|ਮੈਕਬਥ ਤੇ ਬੈਂਕੋ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ?}} {{Playscript|ਕੋਰਸ:| <poem>ਹੋਏ ਦੂਣ ਸਵਾਏ ਤੱਕ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹੱਲੇ, ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਚਿੜੀਆਂ ਸਨ ਬਾਜ਼ ਇਕੱਲੇ, ਸਹਿਆਂ ਸਾਹਵੇਂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਾਵਣ ਨਾ ਠੱਲ੍ਹੇ, ਉਇ ਲਟ-ਲਟ ਲਾਂਬੂ ਉਗਲਦੇ ਜਿਉਂ ਨ੍ਹੇਰੀ ਝੁੱਲੇ, ਹਾਂ ਸੂਲੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਲੈ ਆਪੇ ਚੱਲੇ।</poem>}} {{Playscript||(ਚੜੇਲਾਂ ਫੇਰੀ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਸਾਰਜੈਂਟ:| (ਕਰਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ) ਮਹਾਰਾਜ ਮੇਰੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਮਜਬੂਰ ਨੇ... ਮੈਂ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। (ਸਾਹ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਕਿਹੜੀ ਲੋਚਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਹਾਈ ਲਈ ਜਾਂਦੀ, ਉਂਬਲ-ਉਬਲ ਪੈਂਦੀ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਲਹੂ 'ਚ ਨਹਾਉਣ ਦੀ ਆਦਮ-ਖਾਣੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਜਾਂ ਈਸਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਅਕੀਦਾ...! (ਤੜਫ਼ਦਾ) ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ... ਬੋਲਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਹੁਣ ਤੇ... ਜ਼ਖਮਾਂ ਦੀ ਟੀਸ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ...ਹੋਰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, (ਬੇਹੋਸ਼ੀ)}} {{Playscript|ਡੰਕਨ:| ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਪਿੰਡੇ ਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਜ਼ਖਮ ਬੋਲ ਰਿਹਾ। ਤੇਰੇ ਇਹ ਬੋਲ ਤੇ ਇਹ ਫੱਟ ਸਾਡੇ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨੇ। ਇਸਦੀ ਮਰ੍ਹਮ-ਪੱਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ।}} {{Playscript||(ਦੋ ਜਾਣੇ ਸਾਰਜੇਂਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡੰਕਨ ਬੇਚੈਨ ਕੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਨਗਾੜਾ ਮੁੜ ਵੱਜਦਾ ਹੈ।)}} {{nop}}<noinclude>{{center|13/ਮੈਕਬਥ}}</noinclude> 5rl8b90t7q0nygiazvj214jlam95o9x 250 54112 240718 235940 2026-10-15T07:29:33Z Harchand Bhinder 2624 240718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਡੰਕਨ :|depth=6em}} ਹੁਣ ਕੌਣ ਏ! ਦੇਖੋ... {{overfloat left|ਰੌਸ :|depth=6em}} ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਬੁਲੰਦ ਰਹੇ। {{overfloat left|ਡੰਕਨ :|depth=6em}} ਜੰਗ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਕਹੋ! {{overfloat left|ਰੌਸ :|depth=6em}} ਮੈਂ ਸਿੱਧਾ ਜੰਗ ਦੇ ਮੁਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਆਇਆਂ ਮਹਾਰਾਜ ... {{overfloat left|ਡੰਕਨ :|depth=6em}} (ਗਰਜਦਾ ਹੈ।) ਬਿਨਾਂ ਭੁਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬੋਲ..... {{overfloat left|ਰੌਸ :|depth=6em}} ਫ਼ਤਿਹ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਮੇਹਰਬਾਨ ਹੋਈ... ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ। {{overfloat left|ਡੰਕਨ :|depth=6em}} ਸੱਚ! ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ :|depth=6em}} ਆਫ਼ਰੀਨ! {{overfloat left|ਰੌਸ :|depth=6em}} ਮੈਕਬਥ... ਮਹਾਰਾਜ... ਮੈਕਬਥ! {{overfloat left|ਡੰਕਨ :|depth=6em}} ਮੈਕਬਥ {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ :|depth=6em}} ਮੈਕਬਥ {{overfloat left|ਰੌਸ :|depth=6em}} ਜੰਗ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਰਤਾਜ! ਮੌਤ ਦਾ ਲਾੜਾ! ਉਸ ਬਾਝੋਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਸੀ... ਚਾਰ-ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਝੂਲਦੇ ... ਸਾਡੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਲੋਟਦੇ! ਬਾਗੀ... ਗੱਦਾਰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬਾਘੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਫਿਰਦੇ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਸਾਡੇ ਆਸਮਾਨਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚਿੜਾਉਂਦੀ... ਕਹਿਰ ਦੀ ਜੰਗ ਸੀ ਮਹਾਰਾਜ। {{overfloat left|ਕੋਰਸ :|depth=6em}} ਗਗਨ ਦਮਾਮਾ ਬਾਜਿਆ ਜੈਕਾਰੇ ਗੂੰਜਣ ਅਰਸ਼ੀ ਕੜਕਣ ਬਿਜਲੀਆਂ ਸੈ ਤੇਗਾਂ ਖੜਕਣ, ਭਰ-ਭਰ ਖੱਪਰ ਖੂਨ ਦੇ ਫਿਰ ਡੈਣਾਂ ਡੀਕਣ, ਲਾਵੇ ਖੋਲਣ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜੱਦ ਨਾਗਣਾਂ ਸ਼ੁਕਣ। (ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਚੁੜੇਲਾਂ ਦਾ ਨਿਤ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਡੰਕਨ :|depth=6em}} ਫੇਰ ਕੀ ਹੋਇਆ? {{overfloat left|ਰੌਸ :|depth=6em}} ਲੋਹੇ 'ਚ ਲੱਦਿਆ ਸੂਰਮਾ ਰਣ ਮਤਵਾਰਾ ਹੋਇਆ ਇਉਂ ਮੈਦਾਨੇ ਉਤਰਿਆ.... {{overfloat left|ਕੋਰਸ :|depth=6em}} ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੂਰਮਾ ਬਾਜ਼ੀ ਪਲਟਾਈ, ਹਾਥੀ ਧੂੜਾਂ ਚੱਟਦੇ ਬਲ ਮੱਚੀ ਦੁਹਾਈ, ਥਰ-ਥਰ ਵੈਰੀ ਕੰਬਦੇ ਜਿਓਂ ਪਰਲੋ ਆਈ, ਹੋਣੀ ਆਪ ਲਿਆਇ ਕੇ ਗਲ ਮਾਲਾ ਪਾਈ। (ਕੋਰਸ ਆਖ਼ਰੀ ਲਾਇਨਾਂ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੁੜੇਲਾਂ ਆਪੋ- ਆਪਣੀਆਂ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਗਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਦੌੜਦੀਆਂ, </poem>}}<noinclude>{{center|14/ਮੈਕਬਥ}}</noinclude> 77b5zdxxkhpv3nilcvtj9cenc28n96t 250 54636 240717 238250 2026-10-15T07:23:13Z Harchand Bhinder 2624 240717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}}{{Block center|<poem>'''ਐਕਟ ਦੂਜਾ: ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ'''</poem>}} {{Block center|<poem> (ਰਾਤ ਦਾ ਸਮਾਂ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚਲਾ ਇੱਕ ਵੇਹੜਾ ਜਿੱਥੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਬੈਂਕੋ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੂੰ ਚੁੜੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹਾਸਾ ਸੁਣਾਈ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; “ਘੱਟ ਦੋ ਰੱਤੀਆਂ ਮੈਕਬਥ ਤਾਈਂ ਪਰ ਦੋ ਗਿੱਠਾਂ ਉੱਤੇ;.. ਰਾਜਭਾਗ ਤੇਰੇ ਨਹੀਂ ਮੁਕੱਦਰੀਂ...ਰਾਜ ਕਰਨ ਤੇਰੇ ਬੱਚੇ!” ਬੈਂਕੋ ਤਰੇਲੀਓ ਤਰੇਲੀ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।)| {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}ਕਿਵ ਸਚਿਆਰਾ ਮੈਂ ਬੀਆਂ ਕਿੰਸ ਕੂੜ ਦੀ ਟੁੱਟੇ ਕੰਧ, ਰੁਕਾਂ ਤਾਂ ਡੋਬੂ ਦਿਲ ਪਵੇ ਤੁਰਾਂ ਦਿਖੇ ਨਾ ਪੰਧ! ਕਾਲ ਜਣੇਪਾ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਕੀ, ਗੁਲ ਲੋਚੇਂ ਗੁਲਮੋਹਰ ਦੇ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਬੀਜੇ ਬੀਅ! (ਮਸ਼ਾਲ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫ਼ਲੀਐਂਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਕੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚੌਂਕਦਾ ਹੈ। {{overfloat left|ਬੈਂਕੋ : | depth=6em}}(ਹੌਕਾ) ਰਾਤ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਬਚੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਕੀ ਵੱਜਿਆ? {{overfloat left|ਫ਼ਲੀਐਂਸ : | depth=6em}}(ਘੜਿਆਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੁਣੀਂ ਨੀ। ਪਰ ਟੈਮ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੰਨ ਤਾਂ ਹੁਣ ਬਸ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਈ ਲਗਦਾ। {{overfloat left|ਬੈਂਕੋ : | depth=6em}}ਅੱਜਕੱਲ ਇਹ ਵੀ ਜਲਦੀ ਓ ਛਿਪ ਜਾਂਦੈ। ਆਸਮਾਨ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਸੂਮ ਹੋ ਗਿਆ... ਟਾਵੇਂ-ਟਾਵੇਂ ਤਾਰੇ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕਿੰਨੇ ਬੁਝੇ-ਬੁਝੇ! ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਜ਼ਰਾ ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਸਾਂਭ! (ਹੌਕਾ) ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਭਾਰੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਪਰ ਫ਼ਰਜ਼ ਜਾਗਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ, ਨਹੀਂ, (ਸਿਰ ਝਟਕਦਾ ਹੈ) ਮੈਂ ਸੋਵਾਂਗਾ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਤਾਂ ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ। (ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਹੇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਦੇਵਤਿਓ! ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੈੜੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਸੁਫਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੰਦੇ! ਮੇਹਰ ਕਰੋ ਮੇਰੇ ’ਤੇ! ਮੇਹਰ ਕਰੋ.. ਮੇਹਰ ਕਰੋ! (ਉੱਠਕੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਫੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖੜਕਾ ਸੁਣ ਕੇ) ਕੌਣ ਹੈ ਓਥੇ?: {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਪ੍ਰਵੇਸ਼) ਤੁਹਾਡਾ ਮਿੱਤਰ! {{overfloat left|ਬੈਂਕੋ : | depth=6em}}ਓ.... ਤਾਂ ਜਨਾਬ ਹਾਲੇ ਤਾਈਂ ਸੁੱਤੇ ਨਹੀਂ। (ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ) ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਕਰੋ ਬੇਟਾ ਜੀ। ਮੈਂ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ਼ ਦਿਲ ਹੌਲ਼ਾ ਕਰਾਂਗਾ।</poem>}}<noinclude>{{rh||37/ਮੈਕਬਥ|}}</noinclude> 20z9z6jdf5mkxn4pamikto28yjrh1fq 250 54643 240716 238853 2026-10-15T07:17:40Z Harchand Bhinder 2624 240716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{Block center/s}}</noinclude>{{dhr|8em}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਉਸੇ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ) ਮੈਂ ਨੀਂਦ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। (ਉਸਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟਦੈ) ਖ਼ੂਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਮੈਂ ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਬਾਲੜੀ ਦਾ! (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧੱਕਾ ਮਾਰ ਕੇ ਛੁੱਟਦੀ ਹੈ। ਮੈਕਬਜ਼ ਹੋਣਹੱਕਾ ਹੋਇਆ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ’ਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਨੀਂਦ ਜੋ ਸੋਚਾਂ ’ਚ ਉਲਝੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ’ਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕੂਲੀਆਂ-ਕੂਲੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਫੇਰਦੀ ਤੇ... ਉਸਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮ ਵਾਂਗ ਮੁਲਾਇਮ ਕਰ ਹਿੰਦੀ ਲੋਕ ਬੰਨਵੀਂ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਸਾ-ਕੋਸਾ ਜਿਹਾ ਸਨਾਨ। ਜਿਓਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਥੱਕਿਆ ਹਾਰਿਆ ਕੋਈ ਉਸਦੀ ਬੁੱਕਲ ’ਚ ਆ ਵੜੇ। ਮੌਤ ਵਰਗੀ ਨਿੱਘੀ ਤੇ ਨਰਮ-ਨਰਮ ਬੁੱਕਲ ਤੇ ਫੇਰ ਸੱਜਰੀ ਸਵੇਰ ਵਾਂਗ ਫੇਰ ਉੱਠ ਪੜੋਏ, ਤਾਜ਼ਾ ਤੇ ਨਰੋਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੀਂਦ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਨੂੰ) ਦਿਲ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਮਲ੍ਹਮ, ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਦਾਤ। ਜਿਸ ਬਾਝੋਂ ਸਾਰੀ ਹਯਾਤੀ ਬੇਸੁਆਦੀ ਏ। ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੈ। {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮਝ ’ਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। (ਸਿਰ ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.... (ਫ਼ਸਫ਼ਸਾ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ) ਜਾਗੋ... ਸੋਵੋ ਨਹੀਂ! ਸੁਣ, ਸਾਰੇ ਮਹੱਲ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਰਹੀਆਂ! ਤੁਹਾਡੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਹੋਸ਼ ਕਰ...... ਹੋਸ਼! ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਏ ਤੂੰ! ਤੈਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਉਹ ਹੁਣ ਕਦੇ ਸੌਂ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ..ਕਦੇ ਨਹੀਂ! ਨੀਂਦ ਰਹੀ ਨਹੀਂ... ਕਤਲ ਹੋ ਗਿਆ ਉਸਦਾ! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕੌਣ ਐ... ਕੌਣ ਏ ਐੱਥੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਿਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਐਸ ਵੇਲ਼ੇ ਤਗੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। (ਮੈਕਬਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਝੁੰਝਲਾ ਕੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੀਮਾਰ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ’ਚੋਂ ਕੱਢ ਦੇ! ਇਹ ਗੰਦਾ ਖ਼ੂਨ ਈ ਤਾਂ ਜਾਮਨ ਏ ਨਾ, ਬਸ! ਐਨੀ ਗੱਲ, ਚੱਲ ਤੇ ਧੋ ਲੈ ਇਸਨੂੰ! (ਮੈਕਬਬ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਦਾ ਹੈ) ਤੂੰ ਇਹ ਖੰਜਰ ਨਾਲ਼ ਕਿਉਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆਇਆਂ! ਸੁੱਟ ਕੇ ਆ ਇਸਨੂੰ ਉੱਥੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਕੰਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਉੱਥੇ!... ਇਹ ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ... {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਬੁਜ਼ਦਿਲ! ਉਰਾਂ ਫੜ੍ਹਾ ਇਹ ਮੈਨੂੰ। ਓ ਮਰਿਆਂ ਤੇ ਸੁੱਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਏ। ਨਿਰੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਬਸ, ਤੇ ਤੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਡਰੀ ਜਾਦੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ</poem>}}<noinclude>{{rh||44/ਮੈਕਬਥ|}}</noinclude> naatl19wixo1opf1y6ruhlv7jvc5a07 250 54647 240715 238839 2026-10-15T07:15:45Z Harchand Bhinder 2624 240715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|7em}}{{Block center|<poem>ਨਰਕ! ਅੱਗ ਵੀ ਸਾਲੀ...ਏਥੇ ਸਿਓਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਐ! ਚੱਲ... ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈ ਚੌਂਕੀਦਾਰੀ ਨਰਕਾਂ ਦੀ। (ਫਾਟਕ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ) ਜਾਓ..., ਜੋ ਆਵੇ ਸੋ ਰਾਜ਼ੀ ਜਾਵੇ। ਦੇਖੀਓ ਬਾਈ ਕਿਤੇ ਮੈਨੂੰ ਈ ਨਾ ਭੁੱਲ ਜਾਈਓ.......... (ਮੈਕਡਫ਼ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ’ਚ ਘੁਸਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਾਬੀ ਦਰਬਾਨ ਨਾਲ਼ ਉਸਦਾ ਟਕਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਕੜਕ ਕੇ) ਐਨੀਂ ਦੇਰ ਲਗਦੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ’ਚ। ਘੱਟ ਡੱਫ ਲਿਆ ਕਰੋ! {{overfloat left|ਦਰਬਾਨ : | depth=6em}}(ਮੁਸਤੈਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੌਂਹ ਜਨਾਬ ਤੜਕੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਤਾਂ ਪਏ ਆਂ ਜੀ! ਫੇਰ ਦਾਰੂ ਦਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਐ ਹਜ਼ੂਰ... ਸਾਲੀ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਐਂ ਭੰਬਾਕਾ ਮਾਰ ਕੇ ਚੜ੍ਹਦੀ... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਹੱਸਦਾ) ਅੱਛਾ, ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਖਾਸ ਚੀਜ਼ਾਂ... {{overfloat left|ਦਰਬਾਨ : | depth=6em}}ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੌਂਹ ਜੀ (ਨੱਕ ’ਤੇ ਉਂਗਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਹ, ਦੇਖੋ ਕਿਵੇਂ ਲਾਲ ਸੂਹੀ ਹੋਈ ਪਈ, ਸੁਹਰੀ। ਦੂਜੀ ਨੀਂਦਰ ਤੇ ਤੀਜਾ ਮੂਤ। (ਹੱਸਦਾ) ਕਮਾਲ ਦੀ ਸ਼ੈਅ ਐ ਜੀ। (ਨਸ਼ੇ ’ਚ ਝੂਮਦਾ) ਕੰਜਰ ਦੀ ਬੀਅ ਐ ਪੂਰੀ... ਫੂਕ ਵੀ ਛਕਾਉਂਦੀ ਤੇ.... ਲੱਤਾਂ ਵੀ ਖਿੱਚਦੀ। ਉਂਗਲ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਲਾਈ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ.. ਕਰ.... ਕੁਝ ਕਰ..ਕਰਦਾ ਨੀ ਕੁਝ! ਪਰ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਕੁਝ ਛੱਡਦੀ ਨੀ ਪੱਲੇ। (ਸਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਉਸਦਾ ਮਜ਼ਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਮਸ਼ਕਰੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।) ਸਭ ਸਾਲਾ ਭੰਬਲਭੂਸਾ...ਬੰਦਾ ਬੜਕ ਵੀ ਮਾਰਦਾ,ਮੋਕ ਵੀ ਮਾਰਦੈ...(ਤਾੜੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।) ਇੱਕੋ ਸਾਹੇ। ਕਮਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਵੀ ਕਰਦੀ...ਧੱਕਾ ਵੀ ਦਿੰਦੀ। ਆਪੇ ਬਣਾਉਂਦੀ, ਢਾਹੁੰਦੀ,,, ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ ਜਨਾਬ ਈਮਾਨ ਨੀ ਛੱਡਦੀ ਬੰਦੇ ਦਾ। ਚੌਰਾਹੇ ਖਲਾਰ ਕੇ। ਛੱਟਦੀ ਛੱਜ ’ਚ ਪਾ ਕੇ..., ਮਾਰਦੀ ਮੂੰਹ ਭਰਨੇ। (ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਾਰ ਨਾਲ਼ ਮੂਹਰੇ ਨੂੰ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਇਹਦੇ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਡੈਲ ਘੁੰਮੇ ਪਏ,,, ( ਹੱਸਦਾ) {{overfloat left|ਦਰਬਾਨ : | depth=6em}}ਘੁਮਾਇਆ ਸਰਕਾਰ ਘੁਮਾਇਆ, ਉੱਲੂ ਵੀ ਬਣਾਇਆ। ਪਰ ਆਪਾਂ ਕਿਹੜੀ ਘੱਟ ਕੀਤੀ,,,ਮਾੜੇ ਆਪਾਂ ਵੀ ਨੀ,,ਹਾਂ ਕਦੇ ਇਹ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਥੱਲੇ,,, ਤੇ ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਥੱਲੇ ਇਹ ਉੱਤੇ। (ਉਠਦਾ ਹੋਇਆ) ਫੇਰ ਮੈਂ</poem>}}<noinclude>{{rh||48/ਮੈਕਬਥ|}}</noinclude> h7q3r0avj8a4zd92zz4ixc7cu3stnum 250 54648 240714 238840 2026-10-15T07:12:32Z Harchand Bhinder 2624 240714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|8em}}{{Block center|<poem>ਮਾਰਿਆ ਸੌਹਰੀ ਨੂੰ ਵਗ੍ਹਾ ਕੇ ਪਰ੍ਹਾਂ.... (ਲੜਖੜਾ ਜਾਂਦਾ) {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਓ ਦੇਖੀਂ... ਦੇਖੀਂ ਪਤੰਦਰਾ। ਲੈ ਜਾਓ ਉਏ ਇਹਨੂੰ। (ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ) ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਚਦੀ ਕੰਬਖਤਾਂ ਨੂੰ। (ਮੈਕਬਥ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।) ਮੈਕਬਥ! ਇਹ ਸੁੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹਾਲੇ ਤਾਈਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਰੌਲਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਠਿਆ ਹੋਣਾ.... (ਮੈਕਬਬ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਉੱਠ ਗਏ? {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ! ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ’ਚ ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ! ਕਿਓਂ? {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੜਕੇ ਈ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਲੇਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਠਾਣਾ ਪਵੇਗਾ| {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਘਬਰਾਹਟ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ) ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ। ਆਓ...ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲਦਾਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਹੈ ਤੇ ਖੇਚਲ! ਪਰ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਖੇਚਲ ਵੀ ਤੇ ਨਸੀਬ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ.... {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਮੂਹਰੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ) ਸੌ ਵਾਰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਜੀ, ਕਿਹੜਾ ਰੋਜ਼-ਰੋਜ਼ ਮਿਲਣਾ ਮੌਕਾ! (ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਉਹ ਰਿਹਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ.... ਸਾਹਮਣੇ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਝਿਜਕਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ) ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਸਤਾਖੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪ ਹੀ ਮੇਰੀ ਡਿਊਟੀ ਲਾਈ ਸੀ। ਉਠਾਉਣਾ ਤਾਂ ਪਵੇਗਾ। (ਮੈਕਡਫ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮੈਕਬਥ ਪਿੱਛੋਂ ਝਾਤੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।) (ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਨਿਊਨੋਕਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਕੀ ਮਹਾਰਾਜ ਹੁਣੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ...ਇੰਨੀ ਸਵਖਤੇ... {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਚੌਂਕਦਾ ਹੈ। ਹੰਅ...! ਹਾਂ ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਸੀ। (ਸੰਭਲਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਓ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਓ ਜਨਾਬ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਝੂਠੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ) ਹੋਰ... ਰਾਤ ਦੀ ਸੁਣਾਓ ਤੁਸੀਂ, ..ਰਾਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਰਹੀ ਤੁਹਾਡੀ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਪੁੱਛੋ ਨਾ ਜੀ, ਏਨਾ ਨ੍ਹੇਰੀ ਝੱਖੜ ਮੈਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੂਰਤ ’ਚ ਕਦੇ ਨੀ ਦੇਖਿਆ! (ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ) ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋਗੇ ਕਿ ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਈ ਕੀ ਐ ਹਾਲੇ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ, ਹੰ ਹਾਂ.. (ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਣ ਲਗਦਾ ਹੈ) ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਰਾਤ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਈ,,ਅਜੀਬ ਸੀ, ਡਹਾਉਣੀ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਬਾਹਰੋਂ ਰੌਲ਼ਾ ਪਾਉਂਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ) ਗਜ਼ਬ ਖੁਦਾ ਦਾ......., ਕਹਿਰ ਹੋ</poem>}}<noinclude>{{rh||49/ਮੈਕਬਥ|}}</noinclude> m8skfs3y5x0z7yama2dget22c7trney 250 54682 240713 238844 2026-10-15T07:11:21Z Harchand Bhinder 2624 240713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}}{{Block center|<poem>ਮੈਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰ-ਨਾਜ਼ਰ ਜਾਣ ਕੇ... ਇਹ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ..ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਸਾਜਿਸ਼ ਦਾ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਨ ਲੜਾ ਦਿਆਂਗਾ ਆਪਣੀ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਈ ਸਮਝੋ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਪ੍ਰਵੇਸ਼) ਹਾਂ-ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹਾਂ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਤੁਰੰਤ ਸਭ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਦੀਵਾਨ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿਓ। ਉੱਥੇ ਈ ਮਿਲਾਂਗੇ। (ਸਭ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹੋਏ) ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੱਕਾਰੀ ਝੂਠੇ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ 'ਚ ਮਾਹਿਰ ਹੁੰਦੀ ਏ! ਮੈਂ ਤੇ ਸੋਚ ਲਿਐ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾਵਾਂਗਾ! {{overfloat left|ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ : | depth=6em}}ਤੇ ਮੈਂ ਆਇਰਲੈਂਡ! ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ 'ਚ ਵੀ ਛੁਰੇ ਲਿਸ਼ਕਦੇ ਦਿਸਦੇ ਨੇ। ਅੱਡੋ-ਅੱਡ ਜਾਣ 'ਚ ਈ ਬਚਾਅ ਐ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ! ਨਹੀਂ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਕਾਤਿਲ ਦਾ ਹਾਲੇ ਤਾਈਂ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ! ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਕਿਸੇ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। {{overfloat left|ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਠੀਕ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਹਾਂ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਖੂਨ! ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਈਂ ਸਾਡਾ ਸੁਭਾਗ ਸੀ, ਅੱਜ ਬਦ-ਕਿਸਮਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਬਣ ਗਈ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਏਥੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਹਮਦਰਦੀ ਨਹੀਂ! ਬਸ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਓ! {{overfloat left|ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ : | depth=6em}}ਹਾਂ! ਹੋਰ ਹੈ ਵੀ ਕੀ ਬਚਾਉਣ ਨੂੰ ... (ਦੋਹੇਂ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭਿਣਕ ਨਹੀਂ ਪੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ! {{overfloat left|ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ : | depth=6em}}(ਰੋਣਹੱਕਾ) ਰੱਬ ਰਾਖਾ! (ਦੋਹੇਂ ਗਲ਼ੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।</poem>}}<noinclude>{{rh||53/ਮੈਕਬਥ|}}</noinclude> 1jlftkrg4j353n7dyzemzq5bd1t5wdr 250 54686 240712 239055 2026-10-15T07:10:03Z Harchand Bhinder 2624 240712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|7em}}{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਤੇ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸਭ! {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਉਹ ਮੈਕਡਫ਼ ਆ ਰਿਹੈ! ਚੱਲ ਉਸਤੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਆਂ ਖਬਰ-ਸਾਰ। (ਮੈਕਡਫ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼) {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਸੁਣਾ ਭਾਈ ਕੀ ਖਬਰ ਏ ਸੰਸਾਰ ਦੀ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦੁਖੀ) ਕਿਉਂ..ਤੂੰ ਦੇਖ ਤਾਂ ਰਿਹਾਂ ਸਭ {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਝਿੱਥ ਪੈਂਦਾ) ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਸੀ... ਕੋਈ ਸੂਹ ਲੱਗੀ। (ਘੂਰਦੇ ਹੋਏ) ਹੱਤਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਕਬਥ ਨੇ ਮਾਰ ਈ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਬਚਿਆ...? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੱਟਿਆ ਕੀ? {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਹੋ ਸਕਦੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਲਾਲਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਤਾਂ ਗ਼ਾਇਬ ਨੇ। ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਸੂਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਈ ਘੁੰਮਦੀ ਏ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਇਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਅਣਹੋਣੀ ਏ..ਟਹਿਣੀਆਂ ਆਪਣੇ ਈ ਮੁੱਢ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗੀਆਂ। {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਹੂੰ..! ਰਾਜ-ਕਾਜ ਦਾ ਭਾਰ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਕਬਥ ਨੂੰ ਈ ਸਾਂਭਣਾ ਪਏਗਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਟੋਂਹਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਘੋਖਦੇ ਹੋਏ) ਹਾਂ। ਉਸਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਤਾਂ ਹੋ ਵੀ ਚੁੱਕਾ। ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਲਈ ਉਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਾ ਰਿਹੈ! {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਲਾਸ਼ ... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਉਸਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਸੰਗ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਏ..ਉਹੀ ਕਬਰਿਸਤਾਨ.... {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ) ਕੀ ਤੂੰ ਵੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹੈ? {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਨਰਮੀ ਨਾਲ) ਨਹੀਂ ਮਿੱਤਰ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਜਾਣਾ ਪੈਣਾ! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਉਤਸ਼ਾਹ) ਹਾਂ-ਹਾਂ, ਠੀਕ ਐ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। :{{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}} (ਹੌਕਾ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ) ਖਾਹਿਸ਼ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਇਹੋ ਏ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਸੜ ਜਾਏਂ .. ਪਰ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਸਾਨੂੰ ਰਾਸ ਆਏਗਾ! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਅਣਸੁਣੀ ਕਰਕੇ) ਚੰਗਾ ਬਜ਼ੁਰਗੋ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਚਲਦਾਂ ਫੇਰ, ਖ਼ੁਦਾ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ {{overfloat left|ਬਜ਼ੁਰਗ : | depth=6em}}ਰੱਬ ਤੇਰੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹੇ। (ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) (ਰੌਸ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਾਹਲ਼ੀ 'ਚ ਆਪਣੀ ਲਾਲਟੈਨ ਉੱਥੇ ਈ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ</poem>}}<noinclude>{{rh||55/ਮੈਕਬਥ|}}</noinclude> ih7eg679ed2bz1sczoo8fezgvy32491 250 54687 240711 239056 2026-10-15T07:07:44Z Harchand Bhinder 2624 240711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}}{{Block center|<poem>ਹਨ। ਮੈਕਡਫ਼ ਇੱਕ ਲਾਲਟੈਨ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੂਸਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਲਿਪਟੀਆਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਖੌਰੂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}ਤ੍ਰਾਹੀ-ਤ੍ਰਾਹੀ ਮੱਚ ਗਈ ਜਿਓਂ ਪਰਲੋ ਆਈ ਜਹਾਨ!</poem>}} {{dhr|35em}}<noinclude>{{rh||56/ਮੈਕਬਥ|}}</noinclude> bai33ziokrr79bzzi6yiy1j0947666w 252 56324 240663 220809 2026-10-14T17:46:51Z Kuldeepburjbhalaike 1640 240663 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q141735740 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਟਾਈਟਲ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਤਤਕਰਾ" " 4="4"/> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ.pdf/3}} |Width= |Header= |Header_even= |Header_odd= |Footer= |Footer_even= |Footer_odd= |tmplver= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ]] 8o9ops5qpk93p8xgtb8nlp3nai50iam 250 62077 240612 239487 2026-10-14T15:09:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240612 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|'''{{x-larger|ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ}}'''}} {{c|{{m-larger|ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ}}}} {{gap}}ਅਸੀਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ<ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਬਿਆਲਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1976, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (03.01.1977 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ) “ਪ੍ਰਭੁਤਾਧਾਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਗਣਰਾਜ" ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਰੱਖੇ ਗਏ।</ref>[ਪ੍ਰਭੁਤਾਧਾਰੀ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੇਖ, ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ] ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ: {{gap}}ਸਮਾਜਕ, ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਆਂ {{gap}}ਵਿਚਾਰ, ਪ੍ਰਗਟਾਉ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ; {{gap}}ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਅਵਸਰ ਦੀ ਸਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਉਣ ਲਈ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ {{gap}}ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਗੌਰਵ ਅਤੇ <ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਬਿਆਲਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1976, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (03.01.1977 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ) “ਕੌਮ ਦੀ ਏਕਤਾ” ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਰੱਖੇ ਗਏ</ref>[ਕੌਮ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ] ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਰਾਤਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ; {{gap}}ਦ੍ਰਿੜਮਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ, 1949, ਦੇ ਛੱਬੀਵੇਂ ਦਿਨ, ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਐਕਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਰਪਦੇ ਹਾਂ। {{dhr|4em}}<noinclude>{{bar}} {{reflist}} {{rh||41}}</noinclude> lmzehjj9iy0qmf38hxgp6tfqgs1uxm0 250 62078 240613 191587 2026-10-14T15:09:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240613 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr}} <section begin="ਭਾਗ I" /> {{center|{{larger|'''ਭਾਗ I'''}}}} {{center|{{larger|'''ਸੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਖੇਤਰ'''}}}} {{gap}}'''1. ਸੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ''' - (1) ਇੰਡੀਆ, ਅਰਥਾਤ ਭਾਰਤ, ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਘ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}<ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਸੱਤਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1956, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਖੰਡ [(2) ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।</ref>[(2) ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਪਹਿਲੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਲਿਖਤ ਜਿਹੇ ਹੋਣਗੇ।] {{gap}}(3) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ- :{{gap}}(ੳ) ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ; :{{gap}}<ref>ਉਪਰੋਕਤ ਦੀ ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਉਪ-ਖੰਡ (ਅ) ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।</ref>[(ਅ) ਪਹਿਲੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਲਿਖਤ ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰ; ਅਤੇ] :{{gap}}(ੲ) ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਰਾਜਖੇਤਰ ਜੋ ਅਰਜਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਸਮਾਵਿਸ਼ਟ ਹੋਣਗੇ।}} {{gap}}'''2. ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ ਜਾਂ ਸਥਾਪਨਾ''' - ਸੰਸਦ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਨਿਬੰਧਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਜੋ ਉਹ ਉਚਿਤ ਸਮਝੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ, ਜਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇਗੀ। {{gap}}<ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਪੈਂਤੀਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1974, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (1.3.1975 ਤੋਂ) ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ।</ref>'''2ੳ''' [ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਸੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੁਕਤ ਹੋਣਾ] ਸੰਵਿਧਾਨ (ਛੱਤੀਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1975 ਦੀ ਧਾਰਾ 5 ਦੁਆਰਾ (26.04.1975 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ) ਨਿਰਸਤ। {{gap}}'''3. ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ, ਹੱਦਾਂ ਜਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਬਦਲਣਾ'''- ਸੰਸਦ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ- :{{gap}}(ੳ) ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਰਾਜਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਰਾਜਖੇਤਰ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਾ ਸਕੇਗੀ; :{{gap}}(ਅ) ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਧਾ ਸਕੇਗੀ;<noinclude><br>{{bar}} {{reflist}} {{rh||42}}</noinclude> 9bks48o2s9vou7m6iwzs8azxqz3krpa 250 62079 240614 191590 2026-10-14T15:10:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240614 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>:{{gap}}(ੲ) ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦਾ ਖੇਤਰ ਘਟਾ ਸਕੇਗੀ ; :{{gap}}(ਸ) ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬਦਲ ਸਕੇਗੀ ; :{{gap}}(ਹ) ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਸਕੇਗੀ : :{{gap|4em}}<ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਪੰਜਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1955, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਪਰੰਤੁਕ ਦੀ ਥਾਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।</ref>[ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਲਈ ਕੋਈ ਬਿਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਵਾਏ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬਿਲ ਵਿਚਲੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ<ref>ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅੱਖਰ “ਪਹਿਲੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਭਾਗ ੳ ਜਾਂ ਭਾਗ ਅ ਵਿੱਚ ਉਲਿਖਤ" ਸੰਵਿਧਾਨ (ਸੱਤਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1956, ਧਾਰਾ 29 ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੁਆਰਾ ਲੋਪ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।</ref> ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਹੱਦਾਂ ਜਾਂ ਨਾਂ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਬਿਲ ਉਸ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਉਸ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ, ਅਜਿਹੀ ਮੁੱਦਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਹੀ ਕਿ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਉਲਿਖਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਜਿਹੀ ਹੋਰ ਮੁੱਦਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਹੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਿਖਤ ਜਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਮੁੱਦਤ ਨ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈ ਹੋਵੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।] :{{gap|4em}}<ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1966, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ।</ref>[ਵਿਆਖਿਆ I.- ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਵਿੱਚ, ਖੰਡ (ੳ) ਤੋਂ (ਹ) ਵਿੱਚ, "ਰਾਜ" ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪਰ ਪਰੰਤੁਕ ਵਿੱਚ, “ਰਾਜ” ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। :{{gap|4em}}ਵਿਆਖਿਆ II.-ਖੰਡ (ੳ) ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਜਾਂ<noinclude><br>{{bar}} {{reflist}} {{rh||43}}</noinclude> n4004vufi6cowp8qpd9qm47fxiso48n 250 62080 240615 191591 2026-10-14T15:10:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240615 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।] {{gap}}'''4. ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਅਨੁਸੂਚੀਆਂ ਦੀ ਸੋਧ ਅਤੇ ਅਨੁਪੂਰਕ, ਅਨੁਸੰਗਕ ਅਤੇ ਪਰਿਣਾਮਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਉਪਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਛੇਦ 2 ਅਤੇ 3 ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨ''' - ('''1''') ਅਨੁਛੇਦ 2 ਜਾਂ ਅਨੁਛੇਦ 3 ਵਿੱਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੀ ਸੋਧ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਉਪਬੰਧ ਹੋਣਗੇ ਜਿਹੇ ਉਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅਨੁਪੂਰਕ, ਅਨੁਸੰਗਕ ਅਤੇ ਪਰਿਣਾਮਕ ਉਪਬੰਧ (ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਰਾਜ ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਜਾਂ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) ਵੀ ਹੋ ਸਕਣਗੇ ਜਿਹੇ ਸੰਸਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝੇ। {{gap}}('''2''') ਉਪਰੋਕਤ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਛੇਦ 368 ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸੋਧ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। <section end="ਭਾਗ I" /><noinclude>{{rh||44}}</noinclude> f756ljjetqyeodp7e5oxbihfpvtinlv 250 62081 240616 185345 2026-10-14T15:10:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240616 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr}} <section begin="ਭਾਗ II" /> {{center|{{larger|'''ਭਾਗ II'''}}}} {{center|{{larger|'''ਨਾਗਰਿਕਤਾ'''}}}} '''5. ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ'''- ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੇ ਹਰਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਰਤ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਵਾਸ ਹੈ ਅਤੇ- {{gap}}(ੳ) ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ; ਜਾਂ {{gap}}(ਅ) ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ; ਜਾਂ {{gap}}(ੲ) ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਤੁਰਤ ਪਹਿਲੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਵਾਸੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਵੇਗਾ। '''6. ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਆਏ ਕੁਝ ਕੁ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ'''- ਅਨੁਛੇਦ 5 ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਾਜਖੇਤਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਆਇਆ ਹੈ ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ- {{gap}}(ੳ) ਉਹ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੜਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਔਫ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ, 1935 (ਜਿਵੇਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਕਟ ਬਣਿਆ) ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ; ਅਤੇ {{gap}}(ਅ) (i) ਉਸ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੁਲਾਈ, 1948, ਦੇ ਉਨੀਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਆਇਆ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ<noinclude>{{rh||45}}</noinclude> n3u2sdwozwos77707yw9dyuupoa5xje 250 62084 240573 191585 2026-10-14T14:57:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਮੁੱਖਬੰਧ'''}}}} {{gap}}ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਇਹ ਸੰਸਕਰਣ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੋਧੇ ਗਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ, ਸੰਵਿਧਾਨ (ਇੱਕ ਸੌ ‘ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2023 ਤੱਕ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਮੇਤ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਠ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪਗ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੋਧ ਐਕਟਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਸੰਵਿਧਾਨ (ਇੱਕ ਸੌਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2015 ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਰਜਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅੰਤਰਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਜ-ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਲੱਗ- 1 ਵਿੱਚ ਉਪਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਸੰਵਿਧਾਨ (ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਲਾਗੂ) ਹੁਕਮ, 2019 ਹਵਾਲੇ ਲਈ ਅਨੁਲੱਗ- II ਵਿੱਚ ਉਪਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਸੰਵਿਧਾਨ (ਚੌਤਾਲਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1978 ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਅਠਾਸੀਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2003 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧਾਂ ਦੇ ਪਾਠ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ, ਨੂੰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਉਚਿਤ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਜਾਂ ਹੋਰਵੇਂ ਪਗ ਟਿੱਪਣੀ ਤੇ ਉਪਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। {{dhr|3em}} {{float left|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ;}}<br> {{float left|ਮਿਤੀ}}{{float right|ਸਕੱਤਰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ।|6em}} {{nop}}<noinclude>{{rh||2}}</noinclude> d4xwt0rf6ueo5d3hbyxao5oywj4xqqm 250 62085 240574 181427 2026-10-14T14:57:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ'''}} [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ|'''ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ''']] {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ I|'''ਭਾਗ I''']]}} {{center|'''ਸੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਖੇਤਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 1. || ਸੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ |- | 2 || ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਜਾਂ ਸਥਾਪਨਾ |- | 2ੳ || ਨਿਰਸਤ |- | 3 || ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ, ਹੱਦਾਂ ਜਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਬਦਲਣਾ |- | 4 || ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਅਨੁਸੂਚੀਆਂ ਦੀ ਸੋਧ ਅਤੇ ਅਨੁਪੂਰਕ, ਅਨੁਸੰਗਕ ਅਤੇ ਪਰਿਣਾਮਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਉਪਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਛੇਦ 2 ਅਤੇ 3 ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ II|'''ਭਾਗ II''']]}} {{center|'''ਨਾਗਰਿਕਤਾ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 5 || ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ |- | 6 || ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਆਏ ਕੁੱਝ ਕੁ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ |- | 7 || ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ |- | 8 || ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਮਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ |- | 9 || ਕਿਸੇ ਬਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਰਜਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਨ ਹੋਣਾ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||3}}</noinclude> gv529jyn348t7pbj7fnhrvru9tvzwi1 250 62086 240575 181428 2026-10-14T14:57:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 10 || ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਬਣੇ ਰਹਿਣਾ |- | 11 || ਸੰਸਦ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਵਿਨਿਯਮਨ ਕਰਨਾ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ III|'''ਭਾਗ III''']]}} {{center|'''ਮੂਲ ਅਧਿਕਾਰ'''}} {{center|'''ਸਾਧਾਰਨ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 12 || ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ |- | 13 || ਮੂਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸੰਗਤ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਲਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ |} {{center|'''ਸਮਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 14 || ਕਾਨੂੰਨ ਅੱਗੇ ਸਮਤਾ |- | 15 || ਧਰਮ, ਨਸਲ ਜਾਤ, ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਮਨਾਹੀ |- | 16 || ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਵਸਰ ਦੀ ਸਮਤਾ |- | 17 || ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦਾ ਅੰਤ |- | 18 || ਖਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅੰਤ |} {{center|'''ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 19 || ਬੋਲਣ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਆਦਿ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਕੁ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ |- | 20 || ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਦੋਸ਼ਸਿਧੀ ਬਾਰੇ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ |- | 21 || ਜਾਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ |- | 21 ੳ || ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ |- | 22 || ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||4}}</noinclude> j6u6x7qhjklkgtzf04ezmro4487b8nw 250 62087 240576 179319 2026-10-14T14:58:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਅਧਿਕਾਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 23 || ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦੁਰਵਪਾਰ ਅਤੇ ਜਬਰੀ ਕਾਰ ਦੀ ਮਨਾਹੀ |- | 24 || ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਤੇ ਲਾਉਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ |} {{center|'''ਧਰਮ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 25 || ਅੰਤਹਕਰਣ ਦੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬੇਰੋਕ ਮੰਨਣ, ਉਸ ਤੇ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ |- | 26 || ਧਾਰਮਕ ਕਾਰਵਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ |- | 27 || ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਧਰਮ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਕਰਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਬਾਬਤ ਸੁਤੰਤਰਤਾ |- | 28 || ਕੁਝ ਕੁ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਧਾਰਮਕ ਉਪਾਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਬਾਬਤ ਸੁਤੰਤਰਤਾ |} {{center|'''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਧਿਕਾਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 29 || ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ |- | 30 || ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ |- | 31 || ਨਿਰਸਤ |} {{center|'''ਕੁੱਝ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਟ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 31ੳ || ਸੰਪਦਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਅਰਜਨ ਲਈ ਉਪਬੰਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਬਚਾਓ |- | 31ਅ || ਕੁਝ ਕੁ ਐਕਟਾਂ ਅਤੇ ਵਿਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਕਰਣ |- | 31ੲ || ਕੁਝ ਕੁ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਛੋਟ |- | 31ਸ || ਨਿਰਸਤ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||5}}</noinclude> mlnot45i11x8cxjhpd2ed97snlyl8pm 250 62088 240577 181429 2026-10-14T14:58:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਉਪਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 32 || ਇਸ ਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਫ਼ਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਪਚਾਰ |- | 32ੳ || ਨਿਰਸਤ |- | 33 || ਸੰਸਦ ਦੀ ਇਸ ਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੈਨਾ ਆਦਿ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਰੂਪਭੇਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 34 || ਜਦ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਫ਼ਜ਼ ਹੋਵੇ ਇਸ ਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ |- | 35 || ਇਸ ਭਾਗ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ IV|'''ਭਾਗ IV''']]}} {{center|'''ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 36 || ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ |- | 37 || ਇਸ ਭਾਗ ਵਿਚਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ |- | 38 || ਰਾਜ ਦਾ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਉਣਾ |- | 39 || ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਕੁ ਨੀਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ |- | 39ੳ || ਸਮਾਨ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ |- | 40 || ਪਿੰਡ-ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ |- | 41 || ਕੰਮ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ |- | 42 || ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਨਿਆਂਪੂਰਣ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ-ਉੱਚਿਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਜਣੇਪਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਉਪਬੰਧ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||6}}</noinclude> ka0yzjqcgiy4f8tbfetfx4qiphh9euz 250 62089 240578 181431 2026-10-14T14:58:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 43 || ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਬਾਹ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਆਦਿ |- | 43ੳ || ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਆਂ ਦਾ ਭਾਗ ਲੈਣਾ |- | 43ਅ || ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਬੜ੍ਹਾਵਾ ਦੇਣਾ |- | 44 || ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਦੀਵਾਨੀ ਸੰਘਤਾ |- | 45 || ਛੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਮੁੱਢਲੀ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਦੇਖਰੇਖ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਉਪਬੰਧ |- | 46 || ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਨੁਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ |- | 47 || ਰਾਜ ਦਾ ਅਹਾਰ-ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਉੱਚਿਆਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਰਤੱਵ |- | 48 || ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ ਦਾ ਸੰਗਠਨ |- | 48ੳ || ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਤੇ ਬਿਹਤਰੀ ਅਤੇ ਵਣ ਤੇ ਵਣ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ |- | 49 || ਕੌਮੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਚੀਜਾਂ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ |- | 50 || ਕਾਰਜਪਾਲਕਾ ਨਾਲੋਂ ਨਿਆਂ-ਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਵਖਰਾਓ |- | 51 || ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਤਰੱਕੀ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ IV ੳ|'''ਭਾਗ IV ੳ.''']]}} {{center|'''ਮੂਲ ਕਰੱਤਵ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 51ੳ || ਮੂਲ ਕਰੱਤਵ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||7}}</noinclude> 6n0azlyclwlss20ea1e9gofdcjd5esu 250 62090 240579 181432 2026-10-14T14:59:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ V|'''ਭਾਗ V''']]}} {{center|'''ਸੰਘ'''}} {{center|'''ਅਧਿਆਏ I-ਕਾਰਜਪਾਲਕਾ'''}} {{center|'''ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 52 || ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ |- | 53 || ਸੰਘ ਦੀ ਕਾਰਜਪਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ |- | 54 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ |- | 55 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਢੰਗ |- | 56 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਅਉਧ |- | 57 || ਮੁੜ-ਚੋਣ ਲਈ ਪਾਤਰਤਾ |- | 58 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ |- | 59 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ |- | 60 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ |- | 61 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਮਹਾਂ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਜ਼ਾਬਤਾ |- | 62 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਇਤਫ਼ਾਕੀਆ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰਨ ਲਈ ਚੁਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਅਉਧ |- | 63 || ਭਾਰਤ ਦਾ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ |- | 64 || ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਸਭਾਪਤੀ ਹੋਈ |- | 65 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਇਤਫ਼ਾਕੀਆ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਾਜਕਾਰ ਨਿਭਾਉਣਾ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||8}}</noinclude> 32aua5hjsmgj04i3vw8az44dugbceq9 250 62091 240580 179657 2026-10-14T14:59:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 66 || ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ |- | 67 || ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਅਉਧ |- | 68 || ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਇਤਫ਼ਾਕੀਆ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰਨ ਲਈ ਚੁਣੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਅਉਧ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ |- | 69 || ਹੋਰ ਅਚਾਨਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਕਾਜਕਾਰ ਦਾ ਨਿਭਾਉਣਾ |- | 70 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਂ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮੁਤੱਲਕ ਮਾਮਲੇ |- | 71 || ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮਾਫੀਆਂ, ਆਦਿ ਦੇਣ ਅਤੇ ਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ, ਛੋਟਾਉਣ ਜਾਂ ਨਰਮਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 72 || ਅਨੁਛੇਦ 301 ਤੋਂ 304 ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ |- | 73 || ਸੰਘ ਦੀ ਕਾਰਪਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ |} {{center|'''ਮੰਤਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 74 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਮੰਤਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ |- | 75 || ਮੰਤਰੀਆਂ ਬਾਬਤ ਹੋਰ ਉਪਬੰਧ |} {{center|'''ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 76 || ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ |} {{center|'''ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸੰਚਾਲਣ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 77 || ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸੰਚਾਲਣ |- | 78 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਧਾਨ<noinclude>{{rh||9}}</noinclude> 5r8uz0okny3ohlzgd901ztp5r4v5znp 250 62092 240581 179679 2026-10-14T14:59:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕਰਤੱਵ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ II ---ਸੰਸਦ<br>ਸਧਾਰਨ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 79 || ਸੰਸਦ ਦਾ ਗਠਨ |- | 80 || ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਰਚਨਾ |- | 81 || ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਰਚਨਾ |- | 82 || ਹਰੇਕ ਜਨ-ਗਿਣਤੀ ਪਿੱਛੋਂ ਪੁਨਰਮੇਲਾਨ |- | 83 || ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਦਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ |- | 84 || ਸੰਸਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਲਈ ਕਾਬਲੀਅਤ |- | 85 || ਸੰਸਦ ਦੇ ਇਜਲਾਸ, ਉਠਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਤੁੜਾਓ |- | 86 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਸਦਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ |- | 87 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਣ |- | 88 || ਸਦਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ |} {{center|'''ਸੰਸਦ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 304 || ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਸਭਾਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ |- | 305 || ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ, ਅਤੇ ਹਟਾਇਆ ਜਾਣਾ |- | 306 || ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ, ਸਭਾਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦੀ, ਜਾਂ ਸਭਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 307 || ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਮਤਾ ਵਿਚਾਰ-ਅਧੀਨ ਹੋਵੇ, ਸਭਾਪਤੀ ਜਾਂ ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਨ ਕਰਨਾ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||10}}</noinclude> n4wryhmwfnmnazrvz0kk88i37s8pwqw 250 62093 240582 181433 2026-10-14T14:59:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 93 || ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ-ਸਪੀਕਰ |- | 94 || ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਅਤੇ ਹਟਾਇਆ ਜਾਣਾ |- | 95 || ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਂ ਸਪੀਕਰ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 96 || ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਮਤਾ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇ, ਸਪੀਕਰ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਨ ਕਰਨਾ |- | 97 || ਸਭਾਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਭੱਤੇ |- | 98 || ਸੰਸਦ ਦਾ ਸਕੱਤਰੇਤ |} {{center|'''ਕਾਰਜ ਦਾ ਸੰਚਾਲਣ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 99 || ਮੈਬਰਾਂ ਦੀ ਸਹੁੰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ |- | 100 || ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਦੇਣਾ, ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਸਦਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕੋਰਮ |} {{center|'''ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਕਾਬਲੀਅਤਾਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 101 || ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣਾ |- | 102 || ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਨਾ-ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ |- | 103 || ਮੈਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਬਾਬਤ ਸਵਾਲਾਂ ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ |- | 104 || ਅਨੁਛੇਦ 99 ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਕਾਬਲ ਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਜਾਂ ਨਾਕਾਬਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਵੋਟ ਦੇਣ ਲਈ ਡੰਨ |} {{center|'''ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਉਨਮੁਕਤੀਆਂ।'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 105 || ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਦਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ<noinclude>{{rh||11}}</noinclude> ieqmjpj623acq8zudgdfx0vwnsqgg27 250 62094 240583 179914 2026-10-14T15:00:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਅਧਿਕਾਰ ਆਦਿ |- | 106 || ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਭੱਤੇ |} {{center|'''ਵਿਧਾਨਕ ਜ਼ਾਬਤਾ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 107 || ਬਿਲਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਥਾਪਨ ਅਤੇ ਪਾਸ ਕਰਨ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |- | 108 || ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਸਦਨਾਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਬੈਠਕ |- | 109 || ਧਨ ਬਿਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਾਬਤਾ |- | 110 || “ਧਨ ਬਿਲਾਂ” ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ |- | 111 || ਬਿਲਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਮਤੀ |} {{center|'''ਵਿੱਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਬਤਾ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 112 || ਸਾਲਾਨਾ ਵਿੱਤ ਵਿਵਰਣ |- | 113 || ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਾਬਤਾ |- | 114 || ਨਮਿੱਤਣ ਬਿਲ |- | 115 || ਅਨੁਪੂਰਕ, ਅਤਿਰਿਕਤ, ਜਾਂ ਵਧੀਕ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ |- | 116 || ਲੇਖਾ-ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ, ਸਾਖ-ਗ੍ਰਾਂਟਾ ਅਤੇ ਅਪਵਾਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ |- | 117 || ਵਿੱਤੀ ਬਿਲਾਂ ਬਾਬਤ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਪਬੰਧ |} {{center|'''ਜ਼ਾਬਤਾ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 118 || ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੇ ਨਿਯਮ |- | 119 || ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਕਾਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਨਿਯਮਨ |- | 120 || ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ |- | 121 || ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ |- | 122 || ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨ ਕਰਨਾ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ -III ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 123 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ<noinclude>{{rh||12}}</noinclude> 3clvhs9ah0p0znolyykubo0ld8v2kst 250 62095 240584 180187 2026-10-14T15:00:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਅਧਿਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ - IV<br>ਸੰਘ ਦੀ ਨਿਆਂਪਾਲਕਾ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 124 || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਗਠਨ |- | 124ੳ || ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਆਂਇਕ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ |- | 124ਅ || ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਜਕਾਰ |- | 124ੲ || ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 125 || ਜੱਜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਆਦਿ |- | 126 || ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ |- | 127 || ਤਦ-ਅਰਥ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ |- | 128 || ਨਿਵਿਰਤ ਹੋਏ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ |- | 129 || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਹੋਣਾ |- | 130 || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਥਾਂ |- | 131 || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਅਧਿਕਾਰਤਾ |- | 131ੳ || ਨਿਰਸਤ |- | 132 || ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਅਪੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਅਪੀਲ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤਾ |- | 133 || ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਦੀਵਾਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਪੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਅਪੀਲ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤਾ |- | 134 || ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਬਤ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਅਪੀਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤਾ |- | 134ੳ || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪੱਤਰ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||13}}</noinclude> ktkm88y69gwzi5oahxi06c4nj4kfuid 250 62096 240585 180189 2026-10-14T15:00:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 135 || ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਹੋਣਾ |- | 136 || ਅਪੀਲ ਲਈ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ ਇਜਾਜ਼ਤ |- | 137 || ਨਿਰਇਆਂ ਜਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਤੇ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ |- | 138 || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤਾ ਦਾ ਵਧਾਅ |- | 139 || ਕੁਝ ਕੁ ਚਿੱਟਾਂ ਦੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਣਾ |- | 139ੳ || ਕੁਝ ਕੁ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਣ |- | 140 || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ |- | 141 || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਭ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੇ ਬੰਧਨਕਾਰੀ ਹੋਣਾ |- | 142 || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦਾ ਨਾਫ਼ਜ਼ ਕਰਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਉਣ ਆਦਿ ਬਾਬਤ ਹੁਕਮ |- | 143 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨਾਲ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 144 || ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ |- | 144ੳ || ਨਿਰਸਤ |- | 145 || ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਆਦਿ |- | 146 || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਖ਼ਰਚ |- | 147 || ਨਿਰਵਚਨ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||14}}</noinclude> rxgi4g7kdesrqwgzbv0t49716hirzkn 250 62097 240586 181434 2026-10-14T15:01:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਅਧਿਆਏ V<br>ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਲੇਖਾ-ਪਰੀਖਿਅਕ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 148 || ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਲੇਖਾ-ਪਰੀਖਿਅਕ |- | 149 || ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਲੇਖਾ-ਪਰੀਖਿਅਕ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ |- | 150 || ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਲੇਖਾ-ਪਰੀਖਿਅਕ ਦੀ ਲੇਖਿਆਂ ਬਾਬਤ ਨਿਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 151 || ਲੇਖਾ-ਪਰੀਖਿਆ ਰਿਪੋਟਾਂ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ VI|'''ਭਾਗ VI''']]}} {{center|'''ਰਾਜ'''}} {{center|'''ਅਧਿਆਏ I---ਸਧਾਰਨ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 152 || ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ II - ਕਾਰਜਪਾਲਕਾ<br>ਰਾਜਪਾਲ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 153 || ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ |- | 154 || ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਰਜਪਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ |- | 155 || ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ |- | 156 || ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਅਉਧ |- | 157 || ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ |- | 158 || ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ |- | 159 || ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਸਹੁੰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ |- | 160 || ਕੁਝ ਕੁ ਅਚਾਨਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰ ਦਾ ਨਿਭਾਉਣਾ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||15}}</noinclude> maqwmjmx1ao0otrc0bk2qs3qe286xin 250 62098 240587 180556 2026-10-14T15:01:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 161 || ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਮਾਫੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇਣ ਅਤੇ ਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ, ਛੋਟਾਉਣ ਜਾਂ ਨਰਮਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 162 || ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਰਜਪਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ |} {{center|'''ਮੰਤਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 163 || ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਮੰਤਰੀ-ਪਰਿਸ਼ਦ |- | 164 || ਮੰਤਰੀਆਂ ਬਾਬਤ ਹੋਰ ਉਪਬੰਧ |} {{center|'''ਰਾਜ ਦਾ ਐਡਵੋਕੇਟ-ਜਨਰਲ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 165 || ਰਾਜ ਦਾ ਐਡਵੋਕੇਟ-ਜਨਰਲ |} {{center|'''ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸੰਚਾਲਣ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 166 || ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸੰਚਾਲਣ |- | 167 || ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕਰਤੱਵ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ - III<br>ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ<br>ਸਧਾਰਨ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 168 || ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਗਠਨ |- | 169 || ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਸਿਰਜਣ |- | 170 || ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ |- | 171 || ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ |- | 172 || ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||16}}</noinclude> suujx9gw5rbzzzxvjn0bn0txppr2krt 250 62099 240588 180633 2026-10-14T15:01:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 173 || ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਲਈ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ |- | 174 || ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਇਜਲਾਸ, ਉਠਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਤੁੜਾਓ |- | 175 || ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ ਸਦਨ ਜਾਂ ਸਦਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ |- | 176 || ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਣ |- | 177 || ਸਦਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਐਡਵੋਕੇਟ-ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ |} {{center|'''ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਮੰਡਲ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 178 || ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ |- | 179 || ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ, ਅਤੇ ਹਟਾਇਆ ਜਾਣਾ |- | 180 || ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦੀ, ਜਾਂ ਸਪੀਕਰ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 181 || ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਾ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇ ਸਪੀਕਰ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਨ ਕਰਨਾ |- | 182 || ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਸਭਾਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ |- | 183 || ਸਭਾਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਹਟਾਇਆ ਜਾਣਾ |- | 184 || ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਭਾਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦੀ, ਜਾਂ ਸਭਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||17}}</noinclude> rhm7wccdhhcbq1t2us5iat3g4lu06uh 250 62100 240589 180744 2026-10-14T15:01:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 185 || ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਮਤਾ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇ, ਸਭਾਪਤੀ ਦਾ ਜਾਂ ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਨ ਕਰਨਾ |- | 186 || ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਸਭਾਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਭੱਤੇ |- | 187 || ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਮੰਡਲ ਦਾ ਸਕੱਤਰੇਤ |} {{center|'''ਕਾਰਜ ਦਾ ਸੰਚਾਲਣ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 188 || ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸਹੁੰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ |- | 189 || ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਦੇਣਾ, ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਸਦਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਕੋਰਮ |} {{center|'''ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਕਾਬਲੀਅਤਾਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 190 || ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣਾ |- | 191 || ਮੈਂਬਰੀ ਲਈ ਨਾਕਾਬਲੀਅਤਾਂ |- | 192 || ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਬਾਬਤ ਸਵਾਲਾਂ ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ |- | 193 || ਅਨੁਛੇਦ 188 ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਕਾਬਲ ਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜਾਂ ਨਾਕਾਬਲ ਹੋਣ ਤੇ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਵੋਟ ਦੇਣ ਲਈ ਡੰਨ |} {{center|'''ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ,<br>ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਉਨਮੁਕਤੀਆਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 194 || ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਸਦਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਅਧਿਕਾਰ, ਆਦਿ |- | 195 || ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਭੱਤੇ |} {{center|'''ਵਿਧਾਨਕ ਜ਼ਾਬਤਾ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 196 || ਬਿਲਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸਥਾਪਨ ਅਤੇ ਪਾਸ ਕਰਨ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||18}}</noinclude> td66rhi2nt1650dgzfd4ib8v5bhhjqb 250 62101 240590 180866 2026-10-14T15:01:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 197 || ਧਨ ਬਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਬਿਲਾਂ ਬਾਬਤ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ |- | 198 || ਧਨ ਬਿਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ ਜ਼ਾਬਤਾ |- | 199 || “ਧਨ ਬਿਲਾਂ” ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ |- | 200 || ਬਿਲਾਂ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ |- | 201 || ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਕੀਤੇ ਬਿਲ |} {{center|'''ਵਿੱਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਬਤਾ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 202 || ਸਾਲਾਨਾ ਵਿੱਤ- ਵਿਵਰਣ |- | 203 || ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਾਬਤਾ |- | 204 || ਨਮਿੱਤਣ ਬਿਲ |- | 205 || ਅਨੁਪੂਰਕ, ਅਤਿਰਿਕਤ ਜਾਂ ਵਧੀਕ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ |- | 206 || ਲੇਖਾ-ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ, ਸਾਖ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਅਪਵਾਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ |- | 207 || ਵਿੱਤੀ ਬਿਲਾਂ ਬਾਬਤ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਪਬੰਧ |} {{center|'''ਜ਼ਾਬਤਾ ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 208 || ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੇ ਨਿਯਮ |- | 209 || ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਕਾਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਨਿਯਮਨ |- | 210 || ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ |- | 211 || ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ |- | 212 || ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨ ਕਰਨਾ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ IV-ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 213 || ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ-ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਔਰਡੀਨੈਂਸ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||19}}</noinclude> r631pg84usqseb26sqrsq160olwbw7w 250 62102 240591 181052 2026-10-14T15:01:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਅਧਿਆਏ V - ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 214 || ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ |- | 215 || ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਹੋਣਾ |- | 216 || ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾ ਗਠਨ |- | 217 || ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਜੱਜ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ |- | 218 || ਸਰਵ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਕੁ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦਾ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ |- | 219 || ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਸਹੁੰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆ |- | 220 || ਸਥਾਈ ਜੱਜ ਰਹਿਣ ਪਿੱਛੋਂ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ |- | 221 || ਜੱਜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਆਦਿ |- | 222 || ਕਿਸੇ ਜੱਜ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ |- | 223 || ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ |- | 224 || ਅਤਿਰਿਕਤ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ |- | 224ੳ || ਸੇਵਾ ਨਵਿਰਤ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤੀ |- | 225 || ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤਾ |- | 226 || ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਰਿੱਟਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 226ੳ || ਨਿਰਸਤ |- | 227 || ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸਭ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੇ ਅਧੀਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 228 || ਕੁਝ ਕੁ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚ-ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਬਦਲੀ |- | 228ੳ || ਨਿਰਸਤ |- | 229 || ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਖਰਚ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||20}}</noinclude> 086lcaplsrr3h2u2bmtmoloy95ccwze 250 62103 240592 181436 2026-10-14T15:02:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 230 || ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤਾ ਦਾ ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ |- | 231 || ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ VI ---ਅਧੀਨ ਅਦਾਲਤਾਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 233 || ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ |- | 233ੳ || ਕੁਝ ਕੁ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨਿਰਣਿਆਂ ਆਦਿ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਕਰਣ |- | 234 || ਅਦਾਲਤੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ |- | 235 || ਅਧੀਨ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਨ |- | 236 || ਨਿਰਵਚਨ |- | 237 || ਇਸ ਅਧਿਆਏ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਵਰਗ ਜਾਂ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ VII|'''ਭਾਗ -VII''']]}} {{center|'''ਪਹਿਲੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਭਾਗ ਅ ਵਿਚਲੇ ਰਾਜ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 238 || ਨਿਰਸਤ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ VIII|'''ਭਾਗ VIII''']]}} {{center|'''ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 239 || ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ |- | 239ੳ || ਕੁੱਝ ਕੁ ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲਾਂ ਜਾਂ ਮੰਤਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦਾ ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣ |- | 239ੳੳ || ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਪਬੰਧ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||21}}</noinclude> 45pgrnulnnulxv4eyuyd28vd2e8ew4u 250 62104 240593 181437 2026-10-14T15:02:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 239ੳਅ || ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਪਬੰਧ |- | 239ਅ || ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਧਿਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 240 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਕੁਝ ਕੁ ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਵਿਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 241 || ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ |- | 242 || ਨਿਰਸਤ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ IX|'''ਭਾਗ IX''']]}} {{center|'''ਪੰਚਾਇਤ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 243 || ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ |- | 243ੳ || ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾ |- | 243ਅ || ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦਾ ਗਠਨ |- | 243ੲ || ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ |- | 243ਸ || ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਣ |- | 243ਹ || ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਆਦਿ |- | 243ਕ || ਮੈਂਬਰਸ਼ਿੱਪ ਲਈ ਨਾਕਾਬਲੀਅਤਾਂ |- | 243ਖ || ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਅਥਾਰਟੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰਦਾਇਤਵ |- | 243ਗ || ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰ ਅਰੋਪਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ੰਡ |- | 243ਘ || ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ |- | 243ਙ || ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ ਲੇਖਿਆਂ ਦਾ ਆਡਿਟ |- | 243ਚ || ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਲਈ ਚੋਣ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||22}}</noinclude> 6htxt7ulvn1utf5my2bhetizukxyjih 250 62105 240594 181438 2026-10-14T15:02:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 243ਛ || ਸੰਘ ਰਾਜ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ |- | 243ਜ || ਇਸ ਭਾਗ ਦਾ ਕੁਝ ਕੁ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਨ ਹੋਈ |- | 243ਝ || ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣਾ |- | 243ਞ || ਚੋਣ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਖ਼ਲ ਤੇ ਰੋਕ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ IX ੳ|'''ਭਾਗ IX ੳ''']]}} {{center|'''ਨਗਰਪਾਲਕਾਵਾਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 243ਟ || ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ |- | 243ਠ || ਨਗਰਪਾਲਕਾਵਾਂ ਦਾ ਗਠਨ |- | 243ਡ || ਨਗਰਪਾਲਕਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ |- | 243ਢ || ਵਾਰਡ ਕਮੇਟੀਆਂ, ਆਦਿ ਦਾ ਗਠਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾ |- | 243ਣ || ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਣ |- | 243ਤ || ਨਗਰਪਾਲਕਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਆਦਿ |- | 243ਥ || ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਲਈ ਨਾਕਾਬਲੀਅਤਾਂ |- | 243ਦ || ਨਗਰਪਾਲਕਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਅਥਾਰਟੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰਦਾਇਤਵ |- | 243ਧ || ਨਗਰਪਾਲਕਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰ ਅਰੋਪਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ੰਡ |- | 243ਨ || ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ |- | 243ਪ || ਨਗਰਪਾਲਕਾਵਾਂ ਦੇ ਲੇਖਿਆਂ ਦਾ ਆਡਿਟ |- | 243ਪੳ || ਨਗਰਪਾਲਕਾਵਾਂ ਦੇ ਲਈ ਚੋਣ |- | 243ਪਅ || ਸੰਘ ਰਾਜ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ |- | 243ਪੲ || ਇਸ ਭਾਗ ਦਾ ਕੁਝ ਕੁ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਾ ਹੋਣਾ |- | 243ਪਸ || ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਕਮੇਟੀ |- | 243ਪਹ || ਮਹਾਂਨਗਰ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਈ ਕਮੇਟੀ |- | 243ਪਕ || ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣਾ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||23}}</noinclude> mwq48y2hdxbhmyq5t8mkxvqfqbe6llf 250 62106 240595 181439 2026-10-14T15:02:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 243ਪਖ || ਚੋਣ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਦਖਲ ਤੋਂ ਵਰਜਨਾ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ IX ਅ|'''ਭਾਗ IX ਅ''']]}} {{center|'''ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 243ਪਗ || ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ |- | 243ਪਘ || ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਦਾ ਨਿਗਮਨ |- | 243ਪਙ || ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਅਉਧ |- | 243ਪਚ || ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ |- | 243ਪਛ || ਬੋਰਡ ਦਾ ਅਧਿਲੰਘਣ ਅਤੇ ਮੁਅੱਤਲ ਅਤੇ ਅੰਤਰਮ ਪ੍ਰਬੰਧ |- | 243ਪਜ || ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਦੇ ਲੇਖਿਆਂ ਦਾ ਆਡਿਟ |- | 243ਪਝ || ਸਧਾਰਨ ਬੌਡੀ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਸੰਯੋਜਤ ਕਰਨਾ |- | 243ਪਞ || ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ |- | 243ਪਟ || ਵਿਵਰਣੀਆਂ |- | 243ਪਠ || ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਡੰਨ |- | 243ਪਡ || ਬਹੁ-ਰਾਜੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ |- | 243ਪਢ || ਸੰਘ ਰਾਜਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ |- | 243ਪਣ || ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ X|'''ਭਾਗ X''']]}} {{center|'''ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 244 || ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ |- | 244ੳ || ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੁ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਵਿਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਰਾਜ ਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਜਾਂ ਮੰਤਰੀ-ਪਰਿਸ਼ਦ ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||24}}</noinclude> s4v4xmzna83m1wr7bl5syuj8aq81kzw 250 62107 240596 181440 2026-10-14T15:02:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XI|'''ਭਾਗ XI''']]}} {{center|'''ਸੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ'''}} {{center|'''ਅਧਿਆਏ 1 - ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਬੰਧ'''}} {{center|'''ਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 245 || ਸੰਸਦ ਦੇ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ |- | 246 || ਸੰਸਦ ਦੇ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ |- | 247 || ਸੰਸਦ ਦੀ ਕੁਝ ਕੁ ਅਤਿਰਿਕਤ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਉਪਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 248 || ਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਰਹੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ |- | 249 || ਸੰਸਦ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸੂਚੀ ਵਿਚਲੇ ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 250 || ਜੇ ਸੰਕਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਸੰਸਦ ਦੀ ਰਾਜ ਸੂਚੀ ਵਿਚਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 251 || ਅਨੁਛੇਦ 249 ਅਤੇ 250 ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਸਦ ਦੇ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸੰਗਤੀ |- | 252 || ਸੰਸਦ ਦੀ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ |- | 253 || ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਰਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਧਾਨ |- | 254 || ਸੰਸਦ ਦੇ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸੰਗਤੀ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||25}}</noinclude> r2zyno04zig2igskqbfxm71s85ikemt 250 62108 240597 181441 2026-10-14T15:02:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 255 || ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਵ-ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਬਾਬਤ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਕੇਵਲ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਣਾ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ II - ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨੀ ਸੰਬੰਧ</br>ਸਧਾਰਨ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 256 || ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘ ਦੀ ਬਾਂਧ |- | 257 || ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਤੇ ਸੰਘ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਨ |- | 257ੳ || ਨਿਰਸਤ |- | 258 || ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘ ਦੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਦਿ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 258ੳ || ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੰਘ ਨੂੰ ਕਾਜਕਾਰ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 259 || ਨਿਰਸਤ |- | 260 || ਸੰਘ ਦੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤਾ |- | 261 || ਲੋਕ ਕਾਰਜ, ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ |} {{center|'''ਪਾਣੀਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਝਗੜੇ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 262 || ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਝਗੜਿਆਂ ਦਾ ਨਿਆਂ-ਨਿਰਣਾ |} {{center|'''ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲ-ਮੇਲ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 263 || ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਬਾਰੇ ਉਪਬੰਧ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XII|'''ਭਾਗ XII''']]}} {{center|'''ਵਿੱਤ, ਸੰਪੱਤੀ, ਮੁਆਇਦੇ ਅਤੇ ਦਾਵੇ'''}} {{center|'''ਅਧਿਆਏ 1 ਵਿੱਤ'''}} {{center|'''ਸਧਾਰਨ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 264 || ਭਾਵ ਅਰਥ |- | 265 || ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦੇ ਸਿਵਾਏ ਕਰਾਂ ਦਾ ਨ ਅਰੋਪਣਾ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||26}}</noinclude> fmin9jt6tqfab2mje0bvwd1czkjodyg 250 62109 240598 176231 2026-10-14T15:03:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 266 || ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸੰਚਿਤ ਫ਼ੰਡ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਲੇਖੇ |- |{{ts|w15}}| 267 || ਅਚੇਤ ਫ਼ੰਡ |} {{center|'''ਸੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਵੰਡ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 268 || ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਾਏ ਗਏ ਪਰ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਗਰਾਹੇ ਅਤੇ ਨਿਮਿੱਤੇ ਗਏ ਮਸੂਲ |- | 268ੳ || ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਗਰਾਹੇ ਅਤੇ ਨਮਿੱਤਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੇਵਾ ਕਰ |- | 269 || ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਉਗਰਾਹੇ ਗਏ ਪਰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਕਰ |- | 270 || ਉਗਰਾਹੇ ਗਏ ਕਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਤਰਣ |- | 271 || ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਕੁ ਮਸੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਰਾਂ ਤੇ ਸਰਚਾਰਜ |- | 272 || ਨਿਰਸਤ |- | 273 || ਪਟਸਨ ਅਤੇ ਪਟਸਨ ਦੀ ਬਣੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਮਸੂਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਟ |- | 274 || ਕਰ ਲਾਉਣ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਬਿਲਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ-ਹਿੱਤ-ਬੱਧ ਹੋਣ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਅਗੇਤਰੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ |- | 275 || ਸੰਘ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ |- | 276 || ਪੇਸ਼ਿਆਂ, ਧੰਦਿਆਂ ਕਿੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰਾਂ ਤੇ ਕਰ |- | 277 || ਬਚਾਓ |- | 278 || ਨਿਰਸਤ |- | 279 || “ਅਸਲ ਵੱਟਕਾਂ” ਆਦਿ ਦਾ ਲੇਖਾ ਲਾਉਣਾ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||27}}</noinclude> 6e7bo16u491ul3p11pwet902l1tcq5m 250 62110 240599 177801 2026-10-14T15:03:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 279ੳ || ਮਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰ ਪਰਿਸ਼ਦ |- | 280 || ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ |- | 281 || ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ |} {{center|'''ਫੁਟਕਲ ਵਿੱਤੀ ਉਪਬੰਧ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 282 || ਸੰਘ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਆਮਦਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਯੋਗ ਖਰਚ |- | 283 || ਸੰਚਿਤ ਫੰਡਾਂ, ਅਚੇਤ-ਫੰਡਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਲੇਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਧਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਆਦਿ |- | 284 || ਲੋਕ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਾਵੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਨਾਂ ਕੀ ਸੰਭਾਲ |- | 285 || ਸੰਘ ਦੀ ਸੰਤੀ ਦੀ ਰਾਜ ਦੇ ਦਰਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟ |- | 286 || ਮਾਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਜਾਂ ਖਰੀਦ ਤੇ ਕਰ ਲਾਉਣ ਬਾਬਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ |- | 287 || ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਕਰਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟ |- | 288 || ਪਾਈ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਬਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰ ਲਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟ |- | 289 || ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਦੀ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕਰ ਲਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਛੋਟ |- | 290 || ਕੁਝ ਕੁ ਖਰਚਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮੇਲਾਨ |- | 290ੳ || ਕੁਝ ਕੁ ਦੇਵਸਮ ਫ਼ੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਅਦਾਇਗੀ |- | 291 || ਨਿਰਸਤ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ II- ਉਧਾਰ ਲੈਣਾ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 292 || ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਧਾਰ ਲੈਣਾ |- | 293 || ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਧਾਰ ਲੈਣਾ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||28}}</noinclude> dm6wucjoemjywpo97x8cql5cwc45tlr 250 62111 240600 181442 2026-10-14T15:03:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਅਧਿਆਏ – III<br>ਸੰਪਤੀ, ਮੁਆਇਦੇ, ਅਧਿਕਾਰ, ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਬਾਂਧਾਂ ਅਤੇ ਦਾਵੇ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 294 || ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੱਤੀ, ਧਨ-ਧਾਮ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਂਧਾਂ ਜਾਂ ਉੱਤਰਅਧਿਕਾਰ |- | 295 || ਹੋਰ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਤੀ, ਧਨ-ਧਾਨ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਂਧਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰਅਧਿਕਾਰ |- | 296 || ਰਾਜਗਾਮੀ ਜਾਂ ਬਤੀਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਨਿਖਸਮਤਾ ਕਰਕੇ ਹਾਸਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੰਪੱਤੀ |- | 297 || ਰਾਜ ਖੇਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸ਼ੈਲਫ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਮੁੱਲਵਾਨ ਚੀਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੰਪੱਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੋਣਾ |- | 298 || ਵਪਾਰ ਆਦਿ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 299 || ਮੁਆਇਦੇ |- | 300 || ਦਾਵੇ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ -IV ਸੰਪੱਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 300ੳ || ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਅਥਾਰਟੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਪੱਤੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਿਆ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XIII|'''ਭਾਗ XIII''']]}} {{center|'''ਭਾਰਤ ਤੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਵਪਾਰ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 301 || ਵਪਾਰ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ |- | 302 || ਸੰਸਦ ਦੀ ਵਪਾਰ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 303 || ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਣਜ ਬਾਬਤ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||29}}</noinclude> dd222mzduhr1vzh43oxhwqd8e44q5fr 250 62112 240601 181570 2026-10-14T15:03:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240601 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 304 || ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ |- | 305 || ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਇਜ਼ਾਰਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਬਚਾਓ |- | 306 || ਨਿਰਸਤ |- | 307 || ਅਨੁਛੇਦ 301 ਤੋਂ 304 ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XIV|'''ਭਾਗ XIV''']]}} {{center|'''ਸੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾਵਾਂ'''}} {{center|'''ਅਧਿਆਏ 1.- ਸੇਵਾਵਾਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 308 || ਨਿਰਵਚਨ |- | 309 || ਸੰਘ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ |- | 310 || ਸੰਘ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਅਉਧ |- | 311 || ਸੰਘ ਦਾ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਵਲ ਹੈਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਲੱਗੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਬਰਖ਼ਾਸਤਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਟਾਇਆ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਦਰਜਾ ਘਟਾਇਆ ਜਾਣਾ |- | 312 || ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ |- | 312ੳ || ਕੁਝ ਕੁ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾ-ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਲ-ਬਦਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 313 || ਅੰਤਰਕਾਲੀ ਉਪਬੰਧ |- | 314 || ਨਿਰਸਤ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||30}}</noinclude> syd00rqef76cldxd72qhqs2ytanacfh 250 62113 240602 181571 2026-10-14T15:03:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240602 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਅਧਿਆਏ II - ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 315 || ਸੰਘ ਲਈ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ |- | 316 || ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਤੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਅਉਧ |- | 317 || ਕਿਸੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਹਟਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ |- | 318 || ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਅਮਲੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਬਾਬਤ ਵਿਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 319 || ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਮੈਂਬਰ ਨ ਰਿਹਣ ਤੇ ਅਹੁਦੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਬਾਬਤ ਮਨਾਹੀ |- | 320 || ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਜ-ਕਾਰ |- | 321 || ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕਾਜ-ਕਾਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 322 || ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਰਚ |- | 323 || ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਟਾਂ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XIV ੳ|'''ਭਾਗ XIV ੳ''']]}} {{center|'''ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 323ੳ || ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ |- | 323ਅ || ਹੋਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ |} {{center|'''ਭਾਗ XV<br>ਚੋਣਾਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 324 || ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਖਣ, ਨਿਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਦਾ ਇੱਕ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੋਣਾ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||31}}</noinclude> 49sd07a83tkbt4qohfj5gwmmbegkjv1 250 62114 240603 181572 2026-10-14T15:03:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240603 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 325 || ਧਰਮ, ਨਸਲ ਜਾਤ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਚੋਣਕਾਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਅਪਾਤਰ ਨ ਹੋਣਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ ਚੋਣਕਾਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨ ਕਰਨਾ |- | 326 || ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਲਗ ਵੋਟ- ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੋਣਾ |- | 327 || ਸੰਸਦ ਦੀ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲਾਂ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਬਾਰੇ ਉਪਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 328 || ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਦੀ ਅਜਿਹੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਬਾਰੇ ਉਪਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 329 || ਚੋਣ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਖਲ ਤੇ ਰੋਕ |- | 329ੳ || ਨਿਰਸਤ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XVI|'''ਭਾਗ XVI''']]}} {{center|'''ਕੁਝ ਕੁ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਪਬੰਧ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 330 || ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂ ਕਰਨਾ |- | 330 || ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ |- | 331 || ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਐਂਗਲੋ-ਭਾਰਤੀ ਫਿਰਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ |- | 332 || ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂ ਕਰਨਾ |- | 332 || ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ |- | 333 || ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਗਲੋ-ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ |- | 334 || ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦਾ<noinclude>{{rh||32}}</noinclude> jm0f6u6se3x9utpt7t9kzxkdq6dat3l 250 62115 240604 181573 2026-10-14T15:04:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240604 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਨ ਰਹਿਣਾ |- | 334ੳ || ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ |- | 335 || ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਸਾਮੀਆਂ ਲਈ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ |- | 336 || ਕੁਝ ਕੁ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਗਲੋ-ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਰਕੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 337 || ਐਂਗਲੋ-ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਰਕੇ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਲਈ ਸਿੱਖਿਅਕ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 338ੳ || ਕੌਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਕਮਿਸ਼ਨ |- | 338ਅ || ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ |- | 338 || ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ |- | 339 || ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸੰਘ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਨ |- | 340 || ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਛਾਣ-ਬੀਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ |- | 341 || ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ |- | 342ੳ || ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ |- | 342 || ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸਿਖਿਅਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XVII|'''ਭਾਗ XVII''']]}} {{center|'''ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ'''}} {{center|'''ਅਧਿਆਏ 1 – ਸੰਘ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 343 || ਸੰਘ ਦੀ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ |- | 344 || ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੀ ਕਮੇਟੀ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||33}}</noinclude> gvnpih46vdyhss3vjk81ewxq8v5k3mh 250 62116 240605 181574 2026-10-14T15:04:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240605 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਅਧਿਆਏ II- ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 345 || ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ |- | 346 || ਇੱਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸੰਘ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ |- | 347 || ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਪਬੰਧ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ III<br>ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ, ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 348 || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਐਕਟਾਂ ਬਿਲਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ |- | 349 || ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਕੁ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ ਜ਼ਾਬਤਾ |} {{center|'''ਅਧਿਆਏ IV - ਵਿਸ਼ੇਸ ਨਿਦੇਸ਼'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 350 || ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ-ਬੇਨਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ |- | 350ੳ || ਮੁੱਢਲੇ ਪੜਾਓ ਤੇ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ |- | 350ਅ || ਭਾਸ਼ਾਈ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਫ਼ਸਰ |- | 351 || ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਨਿਦੇਸ਼ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XVIII|'''ਭਾਗ XVIII''']]}} {{center|'''ਸੰਕਟ ਉਪਬੰਧ'''}} {{nop}}<noinclude>{{rh||34}}</noinclude> d7kb4mjwx6env5nycpdz9xaltllfocx 250 62117 240606 181575 2026-10-14T15:04:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240606 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 352 || ਸੰਕਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ |- | 353 || ਸੰਕਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ |- | 354 || ਜਦ ਤੱਕ ਸੰਕਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਵੰਡ ਸੰਬੰਧੀ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦਾ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ |- | 355 || ਸੰਘ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਗੜਬੜ ਤੋਂ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕਰਤੱਵ |- | 356 || ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਫ਼ੇਲ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਪਬੰਧ |- | 357 || ਅਨੁਛੇਦ 356 ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ |- | 358 || ਸੰਕਟਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਨੁਛੇਦ 19 ਦੇ ਐਲਾਨ ਦੀ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮੁਅੱਤਲੀ |- | 359 || ਸੰਕਟਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਗ II ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਫ਼ਜ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮੁਅੱਤਲੀ |- | 359ੳ || ਨਿਰਸਤ |- | 360 || ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XIX|'''ਭਾਗ XIX''']]}} {{center|'''ਫੁਟਕਲ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 361 || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ |- | 361ੳ || ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ |- | 361ਅ || ਲਾਹੇਵੰਦ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਦ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੇ ਲਈ ਨਾਕਾਬਲੀਅਤਾਂ |- | 362 || ਨਿਰਸਤ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||35}}</noinclude> rv7uw7yka94umzkncfg0ya65n86vemr 250 62118 240607 181576 2026-10-14T15:04:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240607 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 363 || ਕੁਝ ਕੁ ਸੰਧੀਆਂ, ਕਰਾਰਾਂ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੀ ਰੋਕ |- | 363ੳ || ਦੇਸੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਨ ਰਿਹਣਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਥੈਲੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ |- | 364 || ਵੱਡੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਬਾਬਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 365 || ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ |- | 366 || ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ |- | 367 || ਨਿਰਵਚਨ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XX|'''ਭਾਗ XX''']]}} {{center|'''ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸੋਧ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 368 || ਸੰਸਦ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਾਬਤਾ |} {{center|[[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਮਈ 2024)/ਭਾਗ XXI|'''ਭਾਗ XXI''']]}} {{center|'''ਅਸਥਾਈ, ਅੰਤਰਕਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 369 || ਰਾਜ ਸੂਚੀ ਵਿਚਲੇ ਕੁਝ ਕੁ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਮਵਰਤੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚਲੇ ਮਾਮਲੇ ਹੋਣ ਸੰਸਦ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਸ਼ਕਤੀ |- | 370 || ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਅਸਥਾਈ ਉਪਬੰਧ |- | 371 || ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 371ੳ || ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 371ਅ || ਆਸਾਮ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||36}}</noinclude> ljwas8uybohtzc9oj8dwyfd4z0hymdf 250 62119 240608 178590 2026-10-14T15:04:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240608 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 371ੲ || ਮਨੀਪੁਰ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 371ਸ || ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਜਾਂ ਤੇਲੰਗਾਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 371ਹ || ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ |- | 371ਕ || ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਪਬੰਧ |- | 371ਖ || ਮੀਜ਼ੋਰਮ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 371ਗ || ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 371ਘ || ਗੋਆ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 371ਙ || ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ |- | 372 || ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਨਾਫ਼ਜ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਕੂਲਣ |- | 372ੳ || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਕੂਲਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 373 || ਨਿਵਾਰਕ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕੁ ਸੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |- | 374 || ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹਿਜ਼ ਮੈਜਿਸਟੀ ਇਨ ਕੌਂਸਲ ਅੱਗੇ ਲੰਬਿਤ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |- | 375 || ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਾਬੇ ਅਦਾਲਤਾਂ, ਸੱਤਾਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦਾ ਕਾਜਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ |- | 376 || ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |- | 377 || ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਲੇਖਾਪਰੀਖਿਅਕ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |- | 378 || ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |- | 378ੳ || ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੁਣਿਆਦ ਬਾਬਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼<noinclude>{{rh||37}}</noinclude> tcabl740lxq7879c9x4lahth76epb5m 250 62120 240609 181577 2026-10-14T15:08:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240609 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| |- | ||ਉਪਬੰਧ |- |- | 379-391|| ਨਿਰਸਤ |- | 392 || ਕਠਨਾਈਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ |} {{center|'''ਭਾਗ XXII'''}} {{center|'''ਸੰਖੇਪ ਨਾਂ ਅਰੰਭ (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਯੁਕਤ ਪਾਠ) ਅਤੇ ਨਿਰਸਨ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| 393 || ਸੰਖੇਪ ਨਾਂ |- | 394 || ਅਰੰਭ |- | 394ੳ || ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਯੁਕਤ ਪਾਠ |- | 395 || ਨਿਰਸਤ |} {{center|'''ਅਨੁਸੂਚੀ'''}} {{center|'''ਪਹਿਲੀ ਅਨੁਸੂਚੀ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| I || ਰਾਜ |- | II || ਸੰਘ ਰਾਜ ਖੇਤਰ |} {{center|'''ਦੂਜੀ ਅਨੁਸੂਚੀ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| ਭਾਗ ੳ || ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |- | ਭਾਗ ਅ|| ਨਿਰਸਤ |- | ਭਾਗ ੲ || ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਸਭਾਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਭਾਪਤੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||38}}</noinclude> bjahc5rg92gqo048hzeyld0irs2za2e 250 62121 240610 181578 2026-10-14T15:09:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240610 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| ਭਾਗ ਸ || ਸਰਵ-ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਜੱਜਾਂ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |- | ਭਾਗ ਹ || ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂ-ਲੇਖਾ ਪਰੀਖਿਅਕ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ |} {{center|'''ਤੀਜੀ ਅਨੁਸੂਚੀ'''}} {{center|ਸਹੁੰਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿੱਗਿਆਵਾਂ ਦੇ ਫ਼ਾਰਮ}} {{center|'''ਚੌਥੀ ਅਨੁਸੂਚੀ'''}} {{center|ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਟਿੱਕਣ}} {{center|'''ਪੰਜਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ'''}} {{center|[ਅਨੁਛੇਦ 244(1)]}} {{center|ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| ਭਾਗ ੳ || ਆਮ |- | ਭਾਗ ਅ || ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ |- | ਭਾਗ ੲ || ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰ |- | ਭਾਗ ਸ || ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੀ ਸੋਧ |} {{nop}}<noinclude>{{rh||39}}</noinclude> hrkzy3cf0gtmco3xj96edpgoik440i0 250 62122 240611 181579 2026-10-14T15:09:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240611 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਛੇਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ<br>ਆਸਾਮ, ਮੇਘਾਲਯ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਮੀਜ਼ੋਰਮ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਾਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ।'''}} {{center|'''ਸੱਤਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ'''}} {|{{ts|w100}} |{{ts|w15}}| ਸੂਚੀ I || ਸੰਘ ਸੂਚੀ |- | ਸੂਚੀ II || ਰਾਜ ਸੂਚੀ |- | ਸੂਚੀ III || ਸਮਵਰਤੀ ਸੂਚੀ |} {{center|'''ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ'''}} {{center|'''ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ'''}} {{center|'''ਨੌਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ}} {{center|ਕੁਝ ਕੁ ਐਕਟਾਂ ਅਤੇ ਵਿਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਕਰਨ}} {{center|ਦਸਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ}} {{center|ਦਲ-ਬਦਲੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਾਕਾਬਲੀਅਤ ਬਾਬਤ ਉਪਬੰਧ}} {{center|'''ਗਿਆਰਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ'''}} {{center|'''ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ'''}} ਅਨੁਲੱਗ-I: {{gap}}ਸੰਵਿਧਾਨ (ਇੱਕ ਸੌਵਂੀਂ) ਸੋਧ ਐਕਟ, 2015</br> ਅਨੁਲੱਗ-II:{{gap}}ਸੰਵਿਧਾਨ (ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ) ਹੁਕਮ, 2019 (ਸੀ. ਓ. 272) {{nop}}<noinclude>{{rh||40}}</noinclude> fh4vp3pe9t6uub590sfng7zpwbvlzdt 250 64455 240617 191593 2026-10-14T15:10:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240617 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਵਾਸੀ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜਾਂ {{gap|4em}}(ii) ਉਸ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੁਲਾਈ, 1948, ਦੇ ਉਨੀਵੇਂ ਦਿਨ ਜਾਂ ਉਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਆਇਆ ਹੈ ਉਹ ਭਾਰਤ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨਮਿੱਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਕਿਸੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਉਸ ਲਈ ਉਸ ਅਫ਼ਸਰ ਕੋਲ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਦੇਣ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: {{gap}}ਪਰੰਤੂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਜਿਸਟਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਤੁਰਤ ਪਹਿਲੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸੀ ਨ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}'''7. ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ'''- ਅਨੁਛੇਦ 5 ਅਤੇ 6 ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਮਾਰਚ, 1947, ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਤੋਂ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਾਜਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ: {{gap}}ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਾਜਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਪਰਮਿਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜੋ ਮੁੜਵਾਸ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਹਰਿਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਨੁਛੇਦ 6 ਦੇ ਖੰਡ (ਅ) ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ, 1948, ਦੇ ਉਨ੍ਹੀਵੇਂ<noinclude>{{rh||46}}</noinclude> b90375rubfwq333v7x2zqe1nm52858g 250 64669 240618 185573 2026-10-14T15:10:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240618 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦਿਨ ਪਿੱਛੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਆਇਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। {{gap}}'''8. ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਸਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ'''- ਅਨੁਛੇਦ 5 ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ, ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਪੜਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਔਫ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ, 1935 (ਜਿਵੇਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਕਟ ਬਣਿਆ), ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੱਤ-ਸਮੇਂ ਨਿਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਜਾਂ ਕੌਂਸਲੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਲਈ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਦੇਣ ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਫ਼ਾਰਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਅੰਤਰ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਜਾਂ ਕੌਂਸਲੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। {{gap}}'''9. ਕਿਸੇ ਬਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਰਜਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਨ ਹੋਣਾ'''- ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਬਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਅਰਜਤ ਕਰ ਲਈ ਹੋਵੇ ਉਹ ਅਨੁਛੇਦ 5 ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਨ ਅਨੁਛੇਦ 6 ਜਾਂ ਅਨੁਛੇਦ 8 ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। {{gap}}'''10. ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਬਣੇ ਰਹਿਣਾ'''- ਹਰਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਇਸ ਭਾਗ ਦੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਉਪਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਜਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਾਬੇ ਜੋ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ<noinclude>{{rh||47}}</noinclude> ftvlh0m9na4gcq14ctnx9nt3uui2apa 250 64988 240619 185636 2026-10-14T15:11:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240619 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। {{gap}}'''11. ਸੰਸਦ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਵਿਨਿਯਮਨ ਕਰਨਾ'''- ਇਸ ਭਾਗ ਦੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਉਪਬੰਧਾਂ ਵਿਚਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਅਰਜਨ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋਰ ਸਭ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਉਪਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਲਪਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ। <section end="ਭਾਗ II" /><noinclude>{{rh||48}}</noinclude> kdl4v47zvqw8dn78ljtoxt6ly0sq06u 250 64991 240620 185937 2026-10-14T15:11:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240620 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><section begin="ਭਾਗ III" /> {{c|{{larger|'''ਭਾਗ III'''}}}} {{c|{{larger|'''ਮੂਲ ਅਧਿਕਾਰ'''}}}} {{c|{{m-larger|'''ਸਾਧਾਰਨ'''}}}} {{gap}}'''12. ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ'''- ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਹੋਰਵੇਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨ ਹੋਵੇ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਨ ਅਧੀਨ ਸਭ ਸਥਾਨਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। {{gap}}'''13. ਮੂਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸੰਗਤ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਲਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ'''- ('''1''') ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਾਫ਼ਜ ਸਭ ਕਾਨੂੰਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਭਾਗ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਔਸਗਤ ਹਨ, ਅਜਿਹੀ ਅਸੰਗਤੀ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਸੁੰਨ ਹੋਣਗੇ। {{gap}}('''2''') ਰਾਜ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਵੇਗਾ ਜੋ ਇਸ ਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਹੰਦਾ ਜਾਂ ਸੰਕੁਚਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਖੰਡ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ, ਉਲੰਘਣਾ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਸੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}('''3''') ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਹੋਰਵੇਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ,- :{{gap}}(ੳ) “ਕਾਨੂੰਨ” ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਬਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਅਧਿਆਦੇਸ਼, ਹੁਕਮ, ਉਪ-ਕਾਨੂੰਨ, ਨਿਯਮ, ਵਿਨਿਯਮ, ਅਧਿਸੂਚਨਾ, ਰਵਾਜ ਜਾਂ ਪ੍ਰਥਾ; :{{gap}}(ਅ) “ਨਾਫ਼ਜ ਕਾਨੂੰਨ” ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਧਾਨ-ਮੰਡਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤਵਾਨ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਰਸਤ ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ<noinclude> {{rh||49}}</noinclude> to1pox29cls0gte855e7u6uc39ferih 250 64992 240621 186066 2026-10-14T15:11:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240621 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||50}}</noinclude>ਕਾਨੂੰਨ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਗ ਉਦੋਂ ਉੱਕਾ ਹੀ ਜਾਂ ਖਾਸ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਨ ਵੀ ਹੋਵੇ।] {{gap}}<ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਚੌਵੀਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1971, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ।</ref>[(4) ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਅਨੁਛੇਦ 368 ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਸੋਧ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। {{c|{{m-larger|'''ਸਮਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ'''}}}} {{gap}}'''14. ਕਾਨੂੰਨ ਅੱਗੇ ਸਮਤਾ'''- ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਅੱਗੇ ਸਮਤਾ ਤੋਂ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। {{gap}}'''15. ਧਰਮ, ਨਸਲ, ਜਾਤ, ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਮਨਾਹੀ'''- (1) ਰਾਜ ਕਿਸੇ ਨਾਗਰਿਕ ਕੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਵਲ ਧਰਮ, ਨਸਲ, ਜਾਤ, ਲਿੰਗ, ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। {{gap}}(2) ਕੋਈ ਨਾਗਰਿਕ ਕੇਵਲ ਧਰਮ, ਨਸਲ, ਜਾਤ, ਲਿੰਗ, ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ- :{{gap}}(ੳ) ਦੁਕਾਨਾਂ, ਲੋਕ-ਭੋਜਨਾਲਿਆਂ, ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼; ਜਾਂ :{{gap}}(ਅ) ਪੂਰੇ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜ ਫ਼ੰਡਾਂ ਤੋਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ ਜਾਂ ਸਾਧਾਰਨ ਜਨਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤੇ ਖੂਹਾਂ, ਤਲਾਬਾਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ-ਘਾਟਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਬਾਬਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਰਯੋਗਤਾ, ਦੇਣਦਾਰੀ, ਪਾਬੰਦੀ ਜਾਂ ਸ਼ਰਤ ਦੇ ਤਾਬੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।<noinclude> {{bar}} {{reflist}} {{rh||50}}</noinclude> 94ka4y14y7tppysq851pf7jjogjor9j 250 64993 240622 186065 2026-10-14T15:12:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240622 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||51}}</noinclude>{{gap}}(3) ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕੇਗੀ। {{gap}}<ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਪਹਿਲੀ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1951, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।</ref>[(4) ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੀ ਜਾਂ ਅਨੁਛੇਦ 29 ਦੇ ਖੰਡ (2) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਲਈ ਜਾਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕੇਗੀ।] {{gap}}<ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਤਰੰਨਵੇਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2005, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (20.1.2006 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ) ਅੰਤਰ ਸਥਾਪਤ।</ref>[(5) ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੀ ਜਾਂ ਅਨੁਛੇਦ 19 ਦੇ ਖੰਡ (1) ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ (ਖ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛੜੀਆਂ ਸ੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਲਈ ਜਾਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ, ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਪਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕੇਗੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਪਬੰਧ, ਅਨੁਛੇਦ 30 ਦੇ ਖੰਡ (1) ਵਿੱਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਦਾਖਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ।] {{gap}}<ref>ਸੰਵਿਧਾਨ (ਇੱਕ ਸੌ 'ਤੇ ਤੀਜੀਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2019, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (14.1.2019 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ) ਅੰਤਰ ਸਥਾਪਤ।</ref>[(6) ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਜਾਂ ਅਨੁਛੇਦ 19 ਦੇ ਖੰਡ (1) ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ (ਖ) ਜਾਂ ਅਨੁਛੇਦ 29 ਦੇ ਖੰਡ (2) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ, ਰਾਜ ਨੂੰ- :{{gap}}(ੳ) ਖੰਡ (4) ਅਤੇ ਖੰਡ (5) ਵਿੱਚ ਉਲਿਖਤ ਵਰਗਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਆਰਥਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਸੇ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਖਾਸ ਉਪਬੰਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏਗਾ; ਅਤੇ<noinclude><br> {{bar}} {{reflist}} {{rh||51}}</noinclude> hri40uwbi84ie4o22u8lm805ealbiki 250 64994 240623 186140 2026-10-14T15:12:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240623 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||52}}</noinclude>:{{gap}}(ਅ) ਖੰਡ (4) ਅਤੇ ਖੰਡ (5) ਵਿੱਚ ਉਲਿਖਤ ਵਰਗਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਆਰਥਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਸੇ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਖਾਸ ਉਪਬੰਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏਗਾ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਪਬੰਧ, ਅਨੁਛੇਦ 30 ਦੇ ਖੰਡ (1) ਵਿੱਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਦਾਖਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਖਵੇਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਖਵੇਂ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਅਤੇ ਹਰਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵੱਧੋਂ ਵੱਧ ਦਸ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਤਾਬੇ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਵਿਆਖਿਆ - ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਅਤੇ ਅਨੁਛੇਦ 16 ਦੇ ਪ੍ਰੋਯਜਨਾਂ "ਆਰਥਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗ" ਉਹ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਅਲਾਭ ਦੇ ਹੋਰਵੇਂ ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਧਿਸੂਚਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।] {{gap}}'''16. ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਵਸਰ ਦੀ ਸਮਤਾ'''- (1) ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਅਵਸਰ ਦੀ ਸਮਤਾ ਹੋਵੇਗੀ। {{gap}}(2) ਕੋਈ ਨਾਗਰਿਕ ਕੇਵਲ ਧਰਮ, ਨਸਲ, ਜਾਤ, ਲਿੰਗ, ਵੰਸ਼, ਜਨਮ-ਸਥਾਨ, ਨਿਵਾਸ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਜਾਂ ਅਹੁਦੇ ਬਾਰੇ ਅਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਨ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।<noinclude>{{rh||52}}</noinclude> cuxbgy1e8xtdblz9o1r7xtvdl7xf7qv 250 64996 240624 199196 2026-10-14T15:12:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240624 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{center|54}} ਉਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਜਾਣ ਦੇ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਉੱਤਰਵਰਤੀ ਸਾਲ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੀਆਂ ਜਾਣ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕੇਗੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਰੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਾਖਵਾਂਕਰਣ ਦੀ ਉਚਤਮ ਸੀਮਾ ਦੇ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।] {{gap}}(5) ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ ਜੋ ਉਪਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਕ ਜਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕਾਰਵਿਹਾਰ ਦੇ ਤੱਲਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਸਕ ਬੌਡੀ ਦਾ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਧਰਮ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਹੀ ਹੋਵੇ {{gap}}9[(6) ਇਸ ਅਨੁਛੇਦ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਖਵਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਅਤਿਰਿਕਤ ਅਤੇ ਹਰਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਦਾਂ ਦੀ ਵੱਧੋਂ ਵੱਧ ਦਸ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਖੰਡ (4) ਵਿੱਚ ਲਿਖਤ ਵਰਗਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਆਰਥਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਸੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਦਾਂ ਦੇ ਰਾਖਵੇਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਉਪਬੰਧ ਕਰਨ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕੇਗੀ {{gap}}17. “ਛੂਤ-ਛਾਤ” ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਚਰਣ ਵਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। “ਛੂਤ-ਛਾਤ” ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਨਿਰਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਹੋਵੇਗਾ।{{rule}} ੭ ਸੰਵਿਧਾਨ (ਇੱਕ ਸੌ 'ਤੇ ਤੀਜੀਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2019, ਧਾਰਾ 3 ਦੁਆਰਾ (14.1.2019 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ) ਅੰਤਰ ਸਥਾਪਤ । {{center|54}}<noinclude></noinclude> 3hr9p2oxf0i99oav0lzkmhgx1dtfrnh 250 64997 240625 199199 2026-10-14T15:12:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240625 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|55}} {{Float left|ਖ਼ਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅੰਤ}} {{gap}}18. (1) ਕੋਈ ਖ਼ਿਤਾਬ, ਜੋ ਸੈਨਿਕ ਜਾਂ ਵਿਦਿਅਕ ਉਪਾਧੀ ਨਹੀਂ, ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। {{gap}}(2) ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਗਰਿਕ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਿਤਾਬ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। {{gap}}(3) ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਾਭ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਹੁਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਿਤਾਬ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੰਮਤੀ ਬਿਨਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। {{gap}}(4) ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਾਭ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਹੁਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਭੇਟਾ, ਉਪਲੱਭਤ ਜਾਂ ਅਹੁਦਾ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸੰਮਤੀ ਬਿਨਾਂ, ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। {{center|ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ}} 19. (1) ਸਭ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ:- {{Float left|ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਉ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਕੁ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਹਿਫਾਜਤ}}}} {{gap}}(ੳ) ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਓ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ; {{gap}}(ਅ) ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਬਕ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਬਿਨਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦਾ; {{gap}}(ੲ) ਸਭਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸੰਘ [ਜਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੋਸਾਇਟੀਬਣਾਉਣ ਦਾ {{gap}}(ਸ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੇਰੋਕ ਵਿਚਰਨ ਦਾ {{gap}} (ਹ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਸਣ ਦਾ; 11[ਅਤੇ]{{rule}} 10 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਸਤੱਨਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2011 ਦੀ ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । {{gap}}11. ਸੰਵਿਧਾਨ (ਚੌਤਾਲਵੀਂ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1978 ਦੀ ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (20.06.1979 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ) ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । {{center|55}}<noinclude></noinclude> ia2m3bbgtj1gkmsyjjtkx6nru00y5rm 250 64998 240626 240351 2026-10-14T15:12:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240626 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|56}}</noinclude>12 {{Block center|:{{gap}}(ਖ) ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਜਾਂ ਕੋਈ ਉਪਜੀਵਕਾ, ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਦਾ, ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। :{{gap}}13[(2). ਖੰਡ (1) ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ (ੳ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਨੂੰਨ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ 14[ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ,] ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਭਾਵੀ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਲੋਕ ਅਮਨ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅਪਮਾਨ, ਮਾਨਹਾਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਉਕਸਾਹਟ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਾਜਬ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।] :{{gap}} (3).ਉਕਤ ਖੰਡ ਦੇ (ਅ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ, [ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਜਾਂ] ਲੋਕ ਅਮਨ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਜਬ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇਗੀ। :{{gap}} (4). ਉਕਤ ਖੰਡ ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ (ੲ) ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਮਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਕਤ ਉਪ-ਖੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ, 12[ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਜਾਂ] ਲੋਕ ਅਮਨ ਜਾਂ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ------------------------------ 12 ਉਪ-ਖੰਡ (ਕ) ਦਾ ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ (20.06.1979 ਤੋਂ) ਲੋਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 13 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਪਹਿਲੀ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1951, ਧਾਰਾ 3 ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਖੰਡ (2) ਦੀ ਥਾਵੇਂ (ਅਤੀਤਦਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 14 ਸੰਵਿਧਾਨ (ਸੋਲ੍ਹਵੀ ਸੋਧ) ਐਕਟ, 1963, ਧਾਰਾ 2 ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਸਥਾਪਤ । }}<noinclude>{{center|56}}</noinclude> di0wgrrb65s4got3iz4tcljl0gziibh 250 67848 240520 240102 2026-10-14T13:03:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜਨ ਵੇਲੇ ‘ਜੈ-ਜੈ ਕਰਨ ਸਾਰੇ' ਦੁਹਰਾਣਾ; ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕਿਆ!"</br> {{gap}}“ ਇਹ ‘ਜੈ-ਜੈ ਕਰਨ ਸਾਰੇ' ਕੀ ਏ, ਚਾਚਾ?"</br> {{gap}}“ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ? ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਏਂ ਤੂੰ ਵੀ! ਠੀਕ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛ ਕੇ। ਸੁਣ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੋਲ:</br> {{Block center|<poem>“ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ! ਤੇਰੀ ਵਾਸੀ ਜ਼ਾਇਨ ਦੇ, ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਆਪਣੇ। ਅਸੀਂ ਚੜ੍ਹੀਏ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ, ਸੋਫੋਨੀਆ ਪਈ ਹੰਝੂ ਕੇਰੇ। ਜ਼ਕਰੀਆਸ ਪਿਆ ਬੋਲ ਛੇੜੇ, ਬਾਪੂ ਮਾਂਦਰੀਚ, ਮਨੁਖ-ਜਾਤੀ ਨਿਤ ਪਿਆਰ ਭਰੇ।”</poem>}} {{gap}"ਮਨੁਖ-ਜਾਤੀ ਨਿਤ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, " ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ।"ਹੁਣ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਈ? ਬੋਲ ਕੇ ਵੇਖ।"</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਹੱਸ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਹੱਛਾ, ਚਾਚਾ, ਏਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕਦੀ ਕੋਈ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਿਆ? ਸ਼ੈਦ ਉਂਜ ਈ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ!</br> {{gap}}“ ਤੂੰ ਬਹੁਤਾ ਈ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹੈਂ! ਇਹਨੂੰ ਜ਼ਬਾਨੀਂ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈ, ਤੇ ਬੋਲ। ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਜੈ-ਜੈ ਕਰਨ ਸਾਰੇ!' ਤੇ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੋ ਜਾਏਗਾ" ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਆਪ ਵੀ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ। “ਲੂਕੇ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਨੋਗਾਈ ਨਾ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ!''</br> {{gap}}ਕਿਉਂ ਨਾ?"</br> {{gap}}"ਸਮੇਂ ਬਦਲ ਗਏ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਹੀਉ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਕੱਸਾਕ, ਹੁਣ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਦੇ ਗੰਦ-ਖਲਾਰੂ ਓ, ਅਜਕਲ! ਤੇ ਵੇਖ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਾਰੇ ਰੂਸੀ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਏ ਪਏ ਨੇ! ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਕਚਹਿਰੀਏ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। ਆ, ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨੂੰ! ਤੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇ ਗਿਰਚੀਕ, ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ... '' ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੀ ਇਕ ਅਣਮੁਕਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕਿ ਲੂਕਾਸਕੇ ਨੇ ਬਾਰੀ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿਤਾ:</br> {{gap}}"ਚਾਚਾ, ਚਿੱਟਾ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਆਇਐ! ਮੈਂ ਜਾਨਾਂ, ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਆਈਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲੀਂ।"</br> {{gap}}"ਯਸੂਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹੇ! ਮੈਂ ਫ਼ੌਜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਲਗਦੈ ਉਹ।" {{nop}}<noinclude>{{left|}}</noinclude> 1n6xrc3nsuf3o08rnftr8dmq4j83ooh 240521 240520 2026-10-14T13:07:20Z Harchand Bhinder 2624 240521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜਨ ਵੇਲੇ ‘ਜੈ-ਜੈ ਕਰਨ ਸਾਰੇ' ਦੁਹਰਾਣਾ; ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕਿਆ!"</br> {{gap}}“ ਇਹ ‘ਜੈ-ਜੈ ਕਰਨ ਸਾਰੇ' ਕੀ ਏ, ਚਾਚਾ?"</br> {{gap}}“ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ? ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਏਂ ਤੂੰ ਵੀ! ਠੀਕ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛ ਕੇ। ਸੁਣ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੋਲ:</br> {{Block center|<poem>“ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ! ਤੇਰੀ ਵਾਸੀ ਜ਼ਾਇਨ ਦੇ, ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਆਪਣੇ। ਅਸੀਂ ਚੜ੍ਹੀਏ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ, ਸੋਫੋਨੀਆ ਪਈ ਹੰਝੂ ਕੇਰੇ। ਜ਼ਕਰੀਆਸ ਪਿਆ ਬੋਲ ਛੇੜੇ, ਬਾਪੂ ਮਾਂਦਰੀਚ, ਮਨੁਖ-ਜਾਤੀ ਨਿਤ ਪਿਆਰ ਭਰੇ।”</poem>}} {{gap}}"ਮਨੁਖ-ਜਾਤੀ ਨਿਤ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, " ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ।"ਹੁਣ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਈ? ਬੋਲ ਕੇ ਵੇਖ।"</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਹੱਸ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਹੱਛਾ, ਚਾਚਾ, ਏਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕਦੀ ਕੋਈ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਿਆ? ਸ਼ੈਦ ਉਂਜ ਈ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ!</br> {{gap}}“ ਤੂੰ ਬਹੁਤਾ ਈ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹੈਂ! ਇਹਨੂੰ ਜ਼ਬਾਨੀਂ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈ, ਤੇ ਬੋਲ। ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਜੈ-ਜੈ ਕਰਨ ਸਾਰੇ!' ਤੇ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੋ ਜਾਏਗਾ" ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਆਪ ਵੀ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ। “ਲੂਕੇ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਨੋਗਾਈ ਨਾ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ!''</br> {{gap}}ਕਿਉਂ ਨਾ?"</br> {{gap}}"ਸਮੇਂ ਬਦਲ ਗਏ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਹੀਉ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਕੱਸਾਕ, ਹੁਣ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਦੇ ਗੰਦ-ਖਲਾਰੂ ਓ, ਅਜਕਲ! ਤੇ ਵੇਖ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਾਰੇ ਰੂਸੀ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਏ ਪਏ ਨੇ! ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਕਚਹਿਰੀਏ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। ਆ, ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨੂੰ! ਤੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇ ਗਿਰਚੀਕ, ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ... '' ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੀ ਇਕ ਅਣਮੁਕਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕਿ ਲੂਕਾਸਕੇ ਨੇ ਬਾਰੀ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿਤਾ:</br> {{gap}}"ਚਾਚਾ, ਚਿੱਟਾ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਆਇਐ! ਮੈਂ ਜਾਨਾਂ, ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਆਈਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲੀਂ।"</br> {{gap}}"ਯਸੂਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹੇ! ਮੈਂ ਫ਼ੌਜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਲਗਦੈ ਉਹ।" {{nop}}<noinclude>{{left|੯੨}}</noinclude> c94tpo3ewsv6ttcxfcnxc0p0tuatk17 240522 240521 2026-10-14T13:08:59Z Harchand Bhinder 2624 240522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜਨ ਵੇਲੇ ‘ਜੈ-ਜੈ ਕਰਨ ਸਾਰੇ' ਦੁਹਰਾਣਾ; ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕਿਆ!"</br> {{gap}}“ ਇਹ ‘ਜੈ-ਜੈ ਕਰਨ ਸਾਰੇ' ਕੀ ਏ, ਚਾਚਾ?"</br> {{gap}}“ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ? ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬੰਦਾ ਏਂ ਤੂੰ ਵੀ! ਠੀਕ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛ ਕੇ। ਸੁਣ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੋਲ:</br> {{Block center|<poem>“ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ! ਤੇਰੀ ਵਾਸੀ ਜ਼ਾਇਨ ਦੇ, ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਆਪਣੇ। ਅਸੀਂ ਚੜ੍ਹੀਏ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ, ਸੋਫੋਨੀਆ ਪਈ ਹੰਝੂ ਕੇਰੇ। ਜ਼ਕਰੀਆਸ ਪਿਆ ਬੋਲ ਛੇੜੇ, ਬਾਪੂ ਮਾਂਦਰੀਚ, ਮਨੁਖ-ਜਾਤੀ ਨਿਤ ਪਿਆਰ ਭਰੇ।”</poem>}} {{gap}}"ਮਨੁਖ-ਜਾਤੀ ਨਿਤ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, " ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ।"ਹੁਣ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਈ? ਬੋਲ ਕੇ ਵੇਖ।"</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਹੱਸ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਹੱਛਾ, ਚਾਚਾ, ਏਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕਦੀ ਕੋਈ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਿਆ? ਸ਼ੈਦ ਉਂਜ ਈ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ!</br> {{gap}}“ ਤੂੰ ਬਹੁਤਾ ਈ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹੈਂ! ਇਹਨੂੰ ਜ਼ਬਾਨੀਂ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈ, ਤੇ ਬੋਲ। ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਜੈ-ਜੈ ਕਰਨ ਸਾਰੇ!' ਤੇ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੋ ਜਾਏਗਾ" ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਆਪ ਵੀ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ। “ਲੂਕੇ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਨੋਗਾਈ ਨਾ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ!''</br> {{gap}}ਕਿਉਂ ਨਾ?"</br> {{gap}}“ਸਮੇਂ ਬਦਲ ਗਏ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਹੀਉ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਕੱਸਾਕ, ਹੁਣ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਦੇ ਗੰਦ-ਖਲਾਰੂ ਓ, ਅਜਕਲ! ਤੇ ਵੇਖ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਾਰੇ ਰੂਸੀ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਏ ਪਏ ਨੇ! ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਕਚਹਿਰੀਏ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। ਆ, ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨੂੰ! ਤੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇ ਗਿਰਚੀਕ, ਅਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ...” ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੀ ਇਕ ਅਣਮੁਕਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕਿ ਲੂਕਾਸਕੇ ਨੇ ਬਾਰੀ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿਤਾ:</br> {{gap}}"ਚਾਚਾ, ਚਿੱਟਾ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਆਇਐ! ਮੈਂ ਜਾਨਾਂ, ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਆਈਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲੀਂ।"</br> {{gap}}"ਯਸੂਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹੇ! ਮੈਂ ਫ਼ੌਜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਲਗਦੈ ਉਹ।" {{nop}}<noinclude>{{left|੯੨}}</noinclude> 4ihwltqjm3q93qdtz2tjjgqba5majck 250 67849 240523 240107 2026-10-14T13:12:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{center|'''ਕਾਂਡ ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ'''}} {{gap}}ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਤੋਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਘਰ ਗਿਆ। ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਤਰੇਲ-ਭਿੱਜੀਆਂ ਧੁੰਦਾਂ ਉਠ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਗਲੇਫ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਮਾਲ-ਡੰਗਰ ਅੱਖੋਂ ਓਹਲੇ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਪਾਸਿਉਂ ਹਿੱਲਣ-ਜੁੱਲਣ ਲਗਣਾ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕੁੱਕੜ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤਿਉਂ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕੀ ਉਠ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਹਾਤੇ ਦੀ ਤਰੇਲ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਗਿੱਲੀ ਹੋਈ ਪਈ ਵਾੜ, ਝੁੱਗੀ ਦੀ ਡਿਉਢੀ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਢਾਰਾ ਅਸਲੋਂ ਕੋਲ ਆਉਣ ਉਤੇ ਹੀ ਦਿਸਿਆ। ਧੁੰਦਾਲਾਏ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਉਹਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਵਢਦੇ ਇਕ ਕੁਹਾੜੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾਂ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਵੜਿਆ। ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਉਠੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਚੁਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਾਲਣ ਪਾਂਦੀ, ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੈਣ ਅਜੇ ਦੀ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਸੀ।</br> {{gap}}ਹੱਛਾ, ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ, ਕਾਫ਼ੀ ਮੌਜ ਮੇਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਈ ? '' ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਅਡੋਲ ਪੁਛਿਆ। ਰਾਤ ਕਿੱਥੇ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਾਈਂ ? "</br> {{gap}}“ਮੈਂ ਪਿੰਡ 'ਚ ਸਾਂ, ' ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਵਲ ਹਥ ਵਧਾਂਦਿਆਂ ਨਾ-ਮੰਨਦੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ; ਉਹਨੇ ਬੰਦੂਕ ਵਛਾੜ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢੀ ਤੇ ਉਹਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ।</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪਤਰੁੱਕੇ ਉਤੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਬਾਰੂਦ ਪਾਇਆ, ਇਕ ਗੁੱਥੀ ਕੱਢੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਉਹਨੇ ਕੁਝ ਖਾਲੀ ਕਾਰਤੂਸ ਕੱਢੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹਰ ਇਕ ਵਿਚ ਲੀਰ ਵਿਚ ਵਲ੍ਹੇਟੀ ਇਕ ਗੋਲੀ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਭਰੇ ਹੋਏ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਪਰਖ ਤੇ ਵੇਖ-ਚਾਖ, ਉਹਨੇ ਗੁੱਥੀ ਪਰ੍ਹਾਂ ਰਖ ਦਿਤੀ।</br> {{gap}}"ਮਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਝੋਲੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ; ਹੋ ਗਏ ਨੇ ?" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਹਾਂ ਆਹਖੋ, ਸਾਡੀ ਗੂੰਗੀ ਕੁੜੀ ਕਲ੍ਹ ਰਾਤੀਂ ਕੁਝ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਿਉਂ, ਚੌਕੀ 'ਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਈ ? ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਜੇ ਸੂਰਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ?"</br> {{gap}}“ਆਹਖੋ, ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਈ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ," ਬਾਰੂਦ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਤੇ ਸਾਡੀ ਗੂੰਗੀ ਕਿੱਥੇ ਏ ? ਬਾਹਰ ?"</br> {{gap}}"ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ, ਲੱਕੜਾਂ ਵਢ ਰਹੀ ਏ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ ਏ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਉਕਾ ਮਿਲਾਂਗੀ ਈ ਨਹੀਂ!' ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਹਥ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਇੰਜ {{nop}}<noinclude>{{rh|||੯੩}}</noinclude> fuz3xfeyp5i3fs0pvp6pe4y2c805pi5 250 67850 240524 240113 2026-10-14T13:14:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਰਖ ਲੈਂਦੀ ਏ, ਜੀਭ ਨਾਲ ਟਿਚ ਕਰਦੀ ਏ, ਤੇ ਹਥ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਘੁਟਦੀ ਏ ਜਿਵੇਂ ਕਹਿ ਹੋਵੇ, ‘ਮੇਰਾ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਜੀ ਕਰਦੈ।' ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਵਾਂ ਸੂ ? '''ਅਬਰੇਕ''' ਦੀ ਗਲ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸਮਝ ਗਈ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਬੁਲਾ ਸੂ, ” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਤੇ ਓਥੇ ਮੇਰੀ ਕੁਝ ਚਰਬੀ ਪਈ ਹੋਈ ਏ; ਲਿਆ ਦੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਥਿੰਦੀ ਕਰਨੀ ਏਂ।</br> {{gap}}ਬੁੱਢੀ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਤੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਪਿਛੋਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦੀ ਗੂੰਗੀ-ਬੋਲੀ ਭੈਣ ਚੀਂ-ਚੀਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹੀ ਤੇ ਝੁੱਗੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲੋਂ ਛੇ ਵਰ੍ਹੇ ਵਡੀ ਸੀ, ਤੇ ਜੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਕੋਰਾ ਤੇ ਤਾਂ ਵੀ ਖਰ੍ਹਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਵਾਂ ਹਾਵ- ਭਾਵ ( ਜੁ ਸਭਨਾਂ ਗੂੰਗੇ ਬੋਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤਾ ਮਿਲਣਾ ਸੀ।</br> {{gap}}ਉਹਨੇ ਟਾਕੀਆਂ-ਲੱਗੀ ਮੋਟੀ ਕਮੀਜ਼ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ; ਉਹਦੇ ਪੈਰ ਨੰਗੇ ਤੇ ਲਿਬੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਨੀਲਾ ਰੂਮਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਧੌਣ, ਬਾਹਵਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ-ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਵਾਂਗ ਗਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਮਰਦਾਵੇਂ ਕੰਮ ਦੀ ਗੋਝਾ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਲਕੜਾਂ ਦੀ ਇਕ ਭਰੀ ਲਿਆਂਦੀ, ਤੇ ਚੁਲ੍ਹੇ ਕੋਲ ਸੁਟ ਦਿਤੀ। ਫੇਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਗਈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਭਰੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਝੁਰੜਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਛੁਹਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਸੈਣਤਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ।</br> {{gap}}“ ਠੀਕ ਏ, ਠੀਕ ਏ, ਸਿਤਓਪਕਾ, ਕੁੜੀਏ ਬੀਬੀਏ," ਸਿਰ ਮਾਰਦਿਆਂ, ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਆਂਦੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿਤੈ, ਬੀਬੀ ਕੁੜੀ ਏਂ ਤੂੰ ! ਇਹ ਲੈ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਇਨਾਮ !" ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਬੋਝੇ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਖਤਾਈਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੀਆਂ।</br> ਗੂੰਗੀ ਤੀਵੀਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅਨੋਖੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਈ। ਖਤਾਈਆਂ ਫੜ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਸੈਣਤਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ, ਅਕਸਰ ਇਕ ਖਾਸੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਦੀ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਵਟਿਆਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਫੇਰਨ ਲਗੀ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਉਹਨੂੰ ਸੱਮਝ ਗਿਆ ਤੇ ਮਾੜੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਸਿਰ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਦਸ ਰਹੀ ਸੀ, ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਆਦੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਵੇ, ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਕੁੜੀ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ – ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ — ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦੀ ਸੇਧੇ ਕਿੰਨੀ ਹੀ ਵਾਰ ਸੈਣਤਾਂ ਕਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਵਟਿੱਆਂ ਤੇ ਮੂੰਹ {{nop}}<noinclude>{{left|੯੪}}</noinclude> jplqisziwedxiulv4qlt34kpfku5ecc 250 67851 240525 240116 2026-10-14T13:19:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਲ , ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਚੱਟ ਤੋ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾ, ਸਮਝਾਈ। “ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਏ,” ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਹਥ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਘੁਟ, ਉਹਨੂੰ ਚੁੰਮਦਿਆਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਣ ਦਾ ਪਰ ਪਾਂਦਿਆਂ ਸਮਝਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਤੇ ਇਹ ਵੇਖ, ਉਹਦੀ ਗੂੰਗੀ ਧੀ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੁਸਕਰਾਈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ। ਉਹਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਖਤਾਈਆਂ ਵਿਖਾਈਆਂ, ਤੇ ਫੇਰ ਊਂ-ਆਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।</br> {{gap}}“ ਮੈਂ ਕਲ੍ਹ ਉਲੀਤਕਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਵਲ ਵਿਚੋਲਣ ਘੱਲਾਂਗੀ, " ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹਨੇ ਮੇਰੀ ਗਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਆ।</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਲ ਵੇਖਿਆ। “ ਪਰ, ਮਾਂ, ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੀ ਖ਼ਬਰ ਏ ? ਮੈਨੂੰ ਘੋੜਾ ਚਾਹੀਦੈ।</br> {{gap}}“ਜਦੋਂ ਵਕਤ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਗੱਡੇ 'ਚ ਪਾ ਲਿਜਾਵਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਢੋਲ ਤਿਆਰ ਕਰਾਣੇ ਨੇ, " ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ।; ਪ੍ਰਤਖ ਹੀ ਉਹ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦੀ, ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ ਘਰੋਗੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇਵੇ।“ ਜਦੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਏਂਗਾ, ਲਾਂਘੇ 'ਚ ਇਕ ਬੁਗਚੀ ਪਈ ਹੋਈਗੀ ਆ। ਮੈਂ ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗੀ ਏ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਏ ; ਜਾਂ ਫੇਰ ਤੇਰੀ ਕਾਠੀ ਦੇ ਝੋਲੇ 'ਚ ਪਾ ਦਿਆਂ ? "</br> {{gap}}“ ਠੀਕ ਏ” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਜੇ ਗੀਰੇਈ-ਖ਼ਾਨ ਦਰਿਆਉਂ ਪਾਰ ਆਇਆ, ਉਹਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਚੌਕੀ 'ਚ ਘਲ ਦਈਂ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਚਿਰ ਛੁੱਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣੀ ; ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕੰਮ ਏਂ।” </br> {{gap}}ਉਹ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}"ਉਹਨੂੰ ਘਲ ਦਿਆਂਗੀ ਸੂ, " ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। ‘“ਤੂੰ ਸਾਰਾ ਵਕਤ ਯਾਮਕਾ ਦੇ ਘਰ ਮੌਜ ਉਡਾਂਦਾ ਰਿਹੈਂ, ਨਹੀਂ ਭਲਾ? ਮੈਂ ਰਾਤੀਂ ਡੰਗਰ ਵੇਖਣ ਗਈ ਸਾਂ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ, ਇਹ ਤੇਰੀ 'ਵਾਜ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਮੈਂ ਗੌਣ ਗੌਂਦੀ ਸੁਣੀ ਸੀ।”</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰ ਲਾਂਘੇ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਝੋਲੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਸੁਟ ਲਏ, ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਦਾ ਘੇਰਾ ਕੁੰਜ ਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਚੁਕ ਲਈ, ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਉਤੇ ਖਲੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}"ਅਲਵਿਦਾ, ਮਾਂ!' ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। ਨਜ਼ਾਰਕੇ ਹਥ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਛੋਟਾਂ ਢੋਲ ਭੇਜੀਂ। ਮੈਂ ਇਹਦਾ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਐ, ਤੇ ਉਹ ਲੈਣ ਆਏਗਾ।</br> {{gap}}"ਯਸੂਹ ਖੈਰ ਰਖੀ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ। ਰਬ ਅੰਗ ਸੰਗ ਰਹੀ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ, ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਢੋਲ ਤੋਂ ਘੱਲਾਂਗੀ," ਵਾੜ੍ਹ ਕੋਲ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਪਰ ਗਲ ਸੁਣ, ਵਾੜ੍ਹ ਉਤੇ ਉੜਦਿਆਂ, ਉਹ ਅਗੋਂ ਬੋਲੀ। {{nop}}<noinclude>{{right|੯੫}}</noinclude> lxawkwav1u28ontxiwanblg1s91hky2 250 67852 240526 240157 2026-10-14T13:21:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕੱਸਾਕ ਖਲੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}"ਤੂੰ ਏਥੇ ਮੌਜ ਉਡਾਂਦਾ ਰਿਹੈਂ; ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਠੀਕ ਏ। ਜਵਾਨ ਆਦਮੀ ਐਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੁੱਟੇ ? ਰਬ ਨੇ ਤੇਰਾ ਨਸੀਬ ਚਮਕਾਇਐ, ਤੇ ਇਹ ਚੰਗੈ। ਪਰ, ਪੁਤਰਾ, ਹੁਣ ਵੇਖੀਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਂ। ਜਾ ਕੇ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਰਤ ਨਾ ਕਰ ਬੈਠੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੀਂ। ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚ ਦਿਆਂਗੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ, ਤੇ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸਾਕ ਕਰਾਵਾਂਗੀ।</br> {{gap}}"ਠੀਕ ਏ, ਠੀਕ ਏ!" ਮੱਥਾ ਵਟਦਿਆਂ, ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}ਉਹਦੀ ਗੂੰਗੀ ਭੈਣ ਨੇ ਉਹਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹਥ ਦੀ ਤਲੀ ਵਲ ਸੈਣਤ ਕੀਤੀ, ਚੇਚੇਨ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਰ ਸਮਝਾਣ ਲਈ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਮੱਥਾ ਵਟਿਆ ਤੇ ਬੰਦੂਕ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਪਜ ਪਾਂਦਿਆਂ, ਚੀਕ ਮਾਰੀ ਤੇ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਗੁਣ-ਗੁਣ ਕਰਨ ਤੇ ਸਿਰ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਈ। ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ, ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਚੇਚੇਨ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}"ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਗ ਗਈ। ਉਹ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਚੋਗੇ ਹੇਠ ਪਿਠ ਉਤੇ ਟਿਕਾਂਦਿਆਂ, ਛੂਹਲੀਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਪੁਲਾਂਗਾਂ ਪੁਟਦਾ ਗਾੜ੍ਹੀ ਧੁੰਦ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜ੍ਹਿਆ।</br> {{gap}}ਫਾਟਕ ਉਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਖਲੋ ਲੈਣ ਪਿਛੋਂ, ਬੁੱਢੀ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਝੁੱਗੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਈ ਤੇ ਇਕਦਮ ਕੰਮ ਲਗ ਗਈ।</br> {{center|'''ਕਾਂਡ ਅਠਾਰ੍ਹਵਾਂ'''}} {{gap}}ਐਨ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਚੌਕੀ ਲਈ ਚਲਿਆ, ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੀਟੀ ਮਾਰੀ, ਵਾੜ੍ਹ ਟੱਪੀ, ਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ; ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਵਾਨਯੂਸ਼ਾ ਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਭਾਵੇਂ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਸੀ, ਪਰ ਸੀ ਅਜੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਕਿ ਹੀ ਤੇ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਠਣ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਨਹੀਂ ; ਏਨੇ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਬੰਦੂਕ ਰਖੀ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਾਜ਼- ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਲੈਸ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਆਣ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।</br> {{gap}}"ਮਾਰ ਸੋਟਾ!" ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਭਰਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਹਾਕ ਮਾਰੀ। ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ! ਚੇਚੇਨ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਆ ਪਏ ਨੇ! ਈਵਾਨ! ਮਾਲਕ ਲਈ ਸਮੋਵਾਰ ਤਿਆਰ {{nop}}<noinclude>{{left|੯੬}}</noinclude> 2gbj0p60f2je9acg082aneq30vwcazh 250 67853 240527 240162 2026-10-14T13:23:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਰ; ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਉਠ ਖਲੋ- ਧਿਆਨ ਰਖ! "ਬੁੱਢਾ ਕੜਕਿਆ। "ਭਲੇ ਆਦਮੀਆਂ . ਸਾਡਾ ਢੰਗ ਇਹ ਵੇ! ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਉਠ ਬੈਠੀਆਂ ਨੇ! ਬਾਰੀ 'ਚੋਂ ਝਾਤੀ ਮਾਰ। ਵੇਖ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਜਾ ਰਹੀ ਆ, ਤੇ ਤੂੰ ਅਜੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਈ ਏਂ!"</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਜਾਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਠ ਖਲੋਤਾ। ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਤੇ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਸਜਰਾ ਤੇ ਹਲਕਾ-ਫੁਲਕਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। “ ਛੇਤੀ ਕਰ, ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਛੇਤੀ!" ਉਹਨੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ।</br> {{gap}}"ਇੰਜ ਸ਼ਿਕਾਰ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਏਂ?" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> "ਬਾਕੀ ਦੇ ਜਣੇ ਛਾਹ ਵੇਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਤੇ ਤੂੰ ਅਜੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਐ! ਲਯਾਮ! ਏਧਰ!" ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਸਦਿਆ। "ਬੰਦੂਕ ਤਿਆਰ ਈ?" ਉਹ ਏਨੀ ਉੱਚੀ ਬੋਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਮਜਮਾ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ।</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਗ਼ਲਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਚਾਰਾ ਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ! ਬਾਰੂਦ ਵਨਯੂਸ਼ਾ, ਤੇ ਡਾਟਾਂ!" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਜੁਰਮਾਨਾ!" ਬੁੱਢਾ ਕੂਕਿਆ।</br> {{gap}}"Du thé voulez-vous:?"<ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਚਾਹ ਪੀਓਗੇ? - ਸੰ:</ref>ਖਖਿਆਂਦਿਆਂ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਓਏ ਸ਼ੈਤਾਨਾ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ 'ਚੋਂ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੀ ਗਿੱਟ-ਮਿੱਟ ਸਾਡੀ ਬੋਲੀ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ!" ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਬੁੱਟ ਨੰਗੇ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੂੰ ਕੜਕਾ ਮਾਰਿਆ।</br> {{gap}}"ਪਹਿਲਾ ਜੁਰਮ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ," ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਬੂਟ ਪਾਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਪਹਿਲਾ ਜੁਰਮ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਏਗਾ," ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ “ਪਰ ਜੁ ਤੂੰ ਫੇਰ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਬਾਲਟੀ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਏਗਾ। ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਹੋਈ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਿਰਨ ਨਹੀਂ ਲੱਭਣ ਲਗਾ।"</br> {{gap}}"ਤੇ ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਲਭ ਵੀ ਲਈਏ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਸਿਆਣਾ ਹੈ," ਬੁੱਢੇ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕਹੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਦੁਹਰਾਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ!"</br> {{gap}}"ਠੀਕ ਏ, ਗਲ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦੇ! ਪਹਿਲੋਂ ਇਕ ਮਾਰ ਲੈ, ਫੇਰ ਗਲ ਕਰੀਂ। ਚੰਗਾ ਫੇਰ, ਛੇਤੀ ਕਰ! ਉਹ ਵੇਖ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕ ਤੈਨੂੰ ਆਪ ਮਿਲਣ ਆ ਰਿਹੈ," ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਦਿਆਂ, ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਅਗੇ ਬੋਲਿਆ। ਵੇਖ ਸਹੀ, ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਹੋਇਐ। ਨਵਾਂ ਕੋਟ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੂ, ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਣ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਅਫ਼ਸਰ ਏ। ਤੋਬਾ, ਇਹ ਬੰਦੇ, ਇਹ ਬੰਦੇ!'' ਤੇ, ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ, ਵਨਯੂਸ਼ਾ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਕਿ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{right|੯੭}}</noinclude> 7h2y7sknno6pdkvpo58349sikxs63mi 250 67854 240528 240164 2026-10-14T13:25:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"L'argent ! "* ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ ; ਅਰਥ : ਪੈਸਾ -- ਸੰ : ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਣ ਦੇ ਭਾਵ ਦੀ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਅਗਾਉਂ ਚਿਤੌਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਹਨੇ ਵਿਦਵਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। ਉਹਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆਣ ਵੜਿਆ। ਉਹਨੇ ਨਵਾਂ ਚੇਰਕੇਸ਼ੀਆ ਕੋਟ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫੀਤੀਆਂ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਬੂਟ (ਕੱਸਾਕਾਂ ਲਈ ਟਾਵੀਂ ਗਲ)। ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਝੂਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਉਤੇ ਉਹਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}ਕੋਰਨਟ ਈਲਿਆ ਵਸੀਲੀਯੇਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਕੱਸਾਕ ਸੀ। ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਰੂਸ ਵੀ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਕੂਲ-ਮਾਸਟਰ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ '''ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਾ''' ਸੀ। ਉਹ '''ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਾ''' ਦਿਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਲਿਸ਼ਕ-ਪੁਸ਼ਕ ਦੇ ਉਹਦੇ ਕੁਢੰਗੇ ਪੱਜ ਉਹਦੀ ਬਨਾਵਟ, ਉਹਦੇ ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਬੋਲਣ ਦੇ ਉਹਦੇ ਬੇਥਵੇ ਢੰਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਹ ਐਨ ਉਹੀਉ ਹੀ ਸੀ, ਜੁ ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ। ਇਹ ਉਹਦੇ ਧੁਪ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਪਏ ਮੂੰਹ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਲਾਲ ਨਕ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬਹਿ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸਵੇਰ, ਬਾਪੂ ਈਲਿਆ ਵਸੀਲੀਯੇਵਿਚ, ' ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਇੰਜ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, ਜਿਹੜੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਟਕੋਰ ਦੀ ਹਦ ਤਕ ਨੀਵਾਂ ਲਗਾ।</br> {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸਵੇਰ, ਚਾਚਾ। ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਪਿਐਂ ਤੂੰ," ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਕੋਰਨਟ ਕੋਈ ਚਾਲ੍ਹੀ ਕੁ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਚਿੱਟੀ ਨੁਕੀਲੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਸੀ, ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਲਿੱਸਾ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਨੱਖਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਵਾਂ-ਨਰੋਇਆ ਲਗਦਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਉਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਤੋਖ਼ਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਮ ਕੱਸਾਕ ਹੀ ਨਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਏ, ਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲਵੇ।</br> {{gap}}"ਇਹ ਸਾਡਾ '''ਮਿਸਰੀ ਨਿਮਰੋਦ''' ਏ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਵਲ ਸਵੈ-ਮਗਨ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਸੈਣਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।"'''ਯਸੂਹ ਸਾਹਵੇਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸ਼ਿਕਾਰੀ''' ! ਸਾਡਾ ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਹਰਲਾ ਆਦਮੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਹਿਲੋਂ ਈ ਹੋ ਚੁਕੀ ਏ।" {{nop}}<noinclude>{{left|੯੮}}</noinclude> s6uaq5q2q6fn3vhwi83y086kc4gg6td 240530 240528 2026-10-14T13:28:21Z Harchand Bhinder 2624 240530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"L'argent !<ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ ; ਅਰਥ : ਪੈਸਾ -- ਸੰ : </ref> "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਣ ਦੇ ਭਾਵ ਦੀ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਅਗਾਉਂ ਚਿਤੌਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਉਹਨੇ ਵਿਦਵਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। ਉਹਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆਣ ਵੜਿਆ। ਉਹਨੇ ਨਵਾਂ ਚੇਰਕੇਸ਼ੀਆ ਕੋਟ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫੀਤੀਆਂ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਬੂਟ (ਕੱਸਾਕਾਂ ਲਈ ਟਾਵੀਂ ਗਲ)। ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਝੂਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਉਤੇ ਉਹਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}ਕੋਰਨਟ ਈਲਿਆ ਵਸੀਲੀਯੇਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਕੱਸਾਕ ਸੀ। ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਰੂਸ ਵੀ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਕੂਲ-ਮਾਸਟਰ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ '''ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਾ''' ਸੀ। ਉਹ '''ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਾ''' ਦਿਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਲਿਸ਼ਕ-ਪੁਸ਼ਕ ਦੇ ਉਹਦੇ ਕੁਢੰਗੇ ਪੱਜ ਉਹਦੀ ਬਨਾਵਟ, ਉਹਦੇ ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਬੋਲਣ ਦੇ ਉਹਦੇ ਬੇਥਵੇ ਢੰਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਹ ਐਨ ਉਹੀਉ ਹੀ ਸੀ, ਜੁ ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ। ਇਹ ਉਹਦੇ ਧੁਪ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਪਏ ਮੂੰਹ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਲਾਲ ਨਕ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬਹਿ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸਵੇਰ, ਬਾਪੂ ਈਲਿਆ ਵਸੀਲੀਯੇਵਿਚ, ' ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਇੰਜ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, ਜਿਹੜੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਟਕੋਰ ਦੀ ਹਦ ਤਕ ਨੀਵਾਂ ਲਗਾ।</br> {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸਵੇਰ, ਚਾਚਾ। ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਪਿਐਂ ਤੂੰ," ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਕੋਰਨਟ ਕੋਈ ਚਾਲ੍ਹੀ ਕੁ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਚਿੱਟੀ ਨੁਕੀਲੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਸੀ, ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਲਿੱਸਾ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਨੱਖਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਵਾਂ-ਨਰੋਇਆ ਲਗਦਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਉਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਤੋਖ਼ਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਮ ਕੱਸਾਕ ਹੀ ਨਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਏ, ਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲਵੇ।</br> {{gap}}"ਇਹ ਸਾਡਾ '''ਮਿਸਰੀ ਨਿਮਰੋਦ''' ਏ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਵਲ ਸਵੈ-ਮਗਨ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਸੈਣਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।"'''ਯਸੂਹ ਸਾਹਵੇਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸ਼ਿਕਾਰੀ''' ! ਸਾਡਾ ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਹਰਲਾ ਆਦਮੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਹਿਲੋਂ ਈ ਹੋ ਚੁਕੀ ਏ।" {{nop}}<noinclude>{{left|੯੮}}</noinclude> jx4ws8o8v3kiqra8vd8cgiptebnkrrw 250 67855 240529 240167 2026-10-14T13:26:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਹੜੇ ਗਿੱਲੀ ਅਣਕਮਾਈ ਖਲ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸਨ, ਕੋਰਨਟ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਵਿਦਵਤਾ ਵੇਖ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ ਤੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਨ ਲਗਾ ! '''ਮਿਸਰੀ ਇਮਰੋਦ''' ! ਕਿਹੋ-ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਸੂ !</br> {{gap}}“ਆਹਖੋ, ਸਾਡਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਉਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਠੀਕ ਏ, ਜਨਾਬ, ਬਿਲਕੁਲ," ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮਾਮਲਾ ਵਿਚਾਰਨੈਂ।</br> {{gap}}ਹੁਕਮ ਕਰੋ ?"</br> {{gap}}"ਇਹ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਡੇ ਘਰ ਦੇ ਹੋ," ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ,"ਤੇ ਕਿਉਂ ਜੁ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਦਰਜਾਵਾਰ ਕਾਰੋਵਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ..." ( ਉਹ ਅਟਕ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆ।) ਪਰ ਜੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਮੇਰੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੀ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਔਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕਲ੍ਹ ਦੀ ਤਰੀਕ ਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਮਕਾਨ ਰੈਜਮੈਂਟਲ ਐਡਜੂਟੈਂਟ ਨੂੰ ਤਬੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਛੇ ਰੂਬਲ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦਿਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਇਕ ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਹਸੀਅਤ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਮੁਫ਼ਤ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ, ਆਪ ਵੀ ਇਕ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ, ਜ਼ਾਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸਾਡੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ..."</br> {{gap}}ਬੋਲਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਏ ! " ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਕੋਰਨਟ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਲਗਾ ਰਿਹਾ। ਅਖ਼ੀਰ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ, ਔਖਿਆਈ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਮਝ ਇਹ ਲਗੀ ਕਿ ਕੋਰਨਟ ਉਹਨੂੰ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਛੇ ਰੂਬਲ ਮਾਹਵਾਰ ਕਿਰਾਏ ਉਤੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਇਸ ਉਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਕਾਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹ ਦਾ ਗਲਾਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿਤੀ।</br> {{gap}}"ਆਪਣੇ ਮੂਰਖ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਗਲਾਸ ਨਾਲ ਪੀਣਾ ਗੁਨਾਹ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਭਾਵੇਂ, ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਸਦਕਾ, ਮੈਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਰਕੇ ..."</br> {{gap}}“ਫੇਰ ਦੱਸੋ, ਕੁਝ ਚਾਹ ਪੀਓਗੇ ?" {{nop}}<noinclude>{{right|੯੯}}</noinclude> 8tenhv65gxobuzrawzfxr420xqaw1do 250 67856 240531 240172 2026-10-14T13:31:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ ਜੇ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ '''ਖੱਵਾਸ''' ਗਲਾਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, '' ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਬਾਹਰ ਡਿਓਢੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। “ਮੇਰਾ ਗਲਾਸ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਜਾਣਾ !” ਉਹਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ।</br> {{gap}}ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਬੂਹਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਕਪੜੇ ਵਾਲੀ ਧੂਪ-ਸੰਵਲਾਈ ਜਵਾਨ ਬਾਂਹ ਨੇ ਇਕ ਗਲਾਸ ਵਾਹ ਦਿਤਾ। ਕੋਰਨਟ ਅਗੇ ਵਧਿਆ, ਉਹਨੇ ਗਲਾਸ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕੋਰਨਟ ਲਈ '''ਖੱਵਾਸ''' ਉਹਦੇ ਗਲਾਸ ਵਿਚ ਚਾਹ ਪਾਈ, ਤੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਲਈ ਇਕ '''ਦੁਨਿਆਵੀ''' ਗਲਾਸ ਵਿਚ</br> {{gap}}"ਪਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਟਕਾਈ ਰਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, " ਆਪਣੇ ਬੁਲ੍ਹ ਸਾੜਦਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਗਲਾਸ ਚੜ੍ਹਾਂਦਿਆਂ, ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਆਖਿਆ।"ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ, ਕਹਿ ਲਵੋ, ਕਿ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਨ-ਪ੍ਰਚਾਵੇ ਲਈ ਛੁੱਟੀ 'ਤੇ ਹਾਂ। ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਭਰਮਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕਿ ਤੇਰੇਕ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਨਿਆਮਤਾਂ ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਏ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਵੋਗੇ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਡੀ ਖਾਨਦਾਨੀ ਸ਼ਰਾਬ ਸਰਵਨ ਕਰੋਂਗੇ।</br> {{gap}}ਕੋਰਨਟ ਨੇ ਫਿਰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ, ਓਲੇਨਿਨ ਨਾਲ ਹਥ ਮਿਲਾਇਆ, ਤੇ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਕੋਰਨਟ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੇ ਚੰਗੇ-ਭਲੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਕੁੱਝ ਹੀ ਮਿੰਟ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਲੀਰਾਂ-ਲੱਥਾ ਕੋਟ ਪਾਈ, ਪਤਲੂਨ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ਤਕ ਟੁੰਗੀ, ਤੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਦਾ ਜਾਲ ਰਖੀ, ਬਾਰੀ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਲੁੱਚਾ ਨਾ ਹੋਏ ਤਾਂ !" ਆਪਣੇ '''ਦੁਨਿਆਵੀ''' ਗਲਾਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ ਤੇ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਉਹਨੂੰ ਛੇ ਰੂਬਲ ਦੇਵੇਂਗਾ ਸੂ? ਕਦੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗਲ ਕਿਸੇ ਸੁਣੀ ਏ ? ਦੋ ਰੂਬਲਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਝੁੱਗੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਏ। ਲੁੱਚਾ ਨਾ ਹੋਏ ਤਾਂ। ਮੇਰੇ ਵਾਲੀ ਲੈ ਲੈ ਖਾਂ ਤਿੰਨ ਰੂਬਲਾਂ ਲਈ ! "</br> {{gap}}"ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਏਥੇ ਰਹਾਂਗਾ, " ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਛੇ ਰੂਬਲ !.. ਇਹ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਉਜਾੜਨ ਵਾਲੀ ਗਲ ਹੋਈ!'' ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਹਉਕਾ ਭਰਿਆ। “ ਈਵਾਨ, ਸਾਨੂੰ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਦਈਂ !"</br> {{gap}}ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੜਕ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਰਤਾ ਮਾਸਾ ਖਾ ਲੈਣ ਤੇ ਗਲਾਸ ਵੋਦਕਾ ਦਾ ਪੀ ਲੈਣ ਪਿਛੋਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਅਠ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ।</br> {{gap}}ਫਾਟਕ ਉਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਗੱਡਾ ਮਿਲਿਆ। ਸਿਰ ਉਤੇ ਲਗਭਗ ਆਪਣੀਆਂ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੦੦}}</noinclude> henjfksllnislxir79qcntjw3lydf33 250 67888 240532 240339 2026-10-14T13:33:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਅੱਖਾਂ ਤਕ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਚਿੱਟਾ ਰੂਮਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਕਮੀਜ਼ ਉਤੇ ਕੋਟ ਪਹਿਣੀ, ਤੇ ਲੰਮੇ ਬੂਟ ਪਾਈ, ਆਪਣੇ ਹਥ ਵਿਚ ਇਕ ਲੰਮਾ ਸਾਰਾ ਛਾਂਟਾ ਫੜੀ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਢਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੰਙਾਂ ਉਤੇ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਨੀ ਸੁਹਣੀਏ!" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਇੰਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਫੜ ਹੀ ਲੈਣ ਲਗਾ ਹੋਵੇ, ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਛਾਂਟਾ ਉਗਰਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਹਣੇ ਨੈਣਾਂ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਵਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵੇਖਿਆ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਹੋਰ ਵੀ ਹੌਲਾ ਫੁੱਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}"ਚਲ ਹੁਣ, ਤੁਰਿਆ ਆ, ਤੁਰਿਆ ਆ," ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਸੁਟਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਤੇ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਕੁੜੀ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਢਗਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਂਦੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਗੂੰਜੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲ ਰਹੇ ਗੱਡੇ ਦੀ ਚੀਂ-ਚੀਂ ਸੁਣੀਤੀ।</br> {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਿਛਵਾੜੇ ਚਰਾਂਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਰਾਹ ਉਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਕੋਰਨਟ ਨਾ ਭੁਲ ਸਕਿਆ ਤੇ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਸੁਣਾਂਦਾ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਏਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਿਉਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੀ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਕੰਜੂਸ ਏ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ," ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਜਦੋਂ ਮਰੇਗਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਜਾਵੇਗਾ! ਫੇਰ ਬਚਾ ਕਿਦ੍ਹੇ ਲਈ ਰਿਹੈ? ਦੋ ਮਕਾਨ ਬਣਾ ਲਏ ਸੂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਬਾਗ਼ ਭਰਾ ਉਤੇ ਮੁਕਦਮਾ ਕਰਕੇ ਲੈ ਲਿਆ ਸੂ! ਤੇ ਇਹ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਭਰਨ ਦਾ ਕੰਮ, ਕਿੱਡਾ ਕੁੱਤਾ ਏ! ਦੂਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਹਦੇ ਕੋਲ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਭਰਵਾਣ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਵੇਂ ਈ ਹੁੰਦੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਲਿਖਦੈ। ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਈ ਇੰਜ ਏ। ਪਰ ਬਚਾ-ਬਚਾ ਕਿਦ੍ਹੇ ਲਈ ਰਖ ਰਿਹੈ? ਸਿਰਫ਼ ਮੁੰਡਾ ਤੇ ਕੁੜੀ ਸੂ; ਜਦੋਂ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੌਣ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ ਸੂ?"</br> {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਹ ਕੁੜੀ ਦੇ ਦਾਜ ਲਈ ਬਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਦਾਜ ਕਾਹਦਾ? ਕੁੜੀ ਦੀ ਮੰਗ ਬੜੀ ਏ, ਵਧੀਆ ਕੁੜੀ ਏ। ਪਰ ਹੈ ਏਡਾ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦਾ ਬੀ ਏ ਕਿ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਕਿਸੇ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਕਰਨੈਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੈ। ਉਹਦਾ ਚੰਗਾ ਮੁੱਲ ਵੱਟਣਾ ਚਾਹੁੰਦੈ। ਉਹ ਲੂਕਾ ਏ, ਕੱਸਾਕ, ਮੇਰਾ ਗਵਾਂਢੀ ਤੇ ਭਤੀਜਾ, ਵਧੀਆ ਮੁੰਡਾ ਏ। ਉਹ ਵੇ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਚੇਚੇਨ ਮਾਰਿਆ ਸੀ — ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਈ ਚਿਰ ਤੋਂ ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਗਰ ਲਗਾ ਹੋਇਐ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਪੱਲੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ। ਕਦੀ ਇਕ ਬਹਾਨਾ ਪਾ ਦੇਂਦੇਂ, ਕਦੀ ਦੂਜਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਤੀਜਾ। ਕਹਿੰਦੈ, ‘ਕੁੜੀ ਬਹੁਤ {{nop}}<noinclude>{{right|੧੦੧}}</noinclude> 38nrw0tqm318ufje9ip1p47heoyi6qb 250 67889 240533 240340 2026-10-14T13:34:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਛੋਟੀ ਏ।' ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਸੋਚਦਾ ਕੀ ਏ, ਚਾਹੁੰਦੈ, ਸਲਾਮਾਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਅੱਡੀਆਂ ਰਗੜਦੇ ਰਹਿਣ ਸੂ। ਅਜਕਲ ਏਸ ਕੁੜੀ ਕਰਕੇ ਏਡੀ ਨਮੋਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਨੇ। ਫੇਰ ਵੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨਾਲ ਮੰਗੀ ਜਾਣਾ ਏ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੱਸਾਕ ਦੇ, '''ਜੀਗੀਤ''' ਏ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਇਕ '''ਅਬਰੇਕ''' ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਐ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਰਾਸ ਮਿਲੇਗਾ।"</br> {{gap}}"ਪਰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਕਲ੍ਹ ਰਾਤੀਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹਾਤੇ 'ਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕ ਦੀ ਕੁੜੀ ਤੇ ਇਕ ਕੱਸਾਕ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਅਤਬਾਰ ਨਹੀਂ!" ਅਟਕ ਪੈਂਦਿਆਂ ਬੁੱਢਾ ਕੂਕਿਆ। ਕਸਮ ਹੈ ਮੈਨੂੰ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ।</br> {{gap}}"ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਟੂਟੀ ਏ ਇਹ ਜ਼ਨਾਨੀ," ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। "ਪਰ ਕੱਸਾਕ ਹੈ ਕਿਹੜਾ ਸੀ?"</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਵੇਖ ਨਾ ਸਕਿਆ।"</br> {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਭਲਾ, ਉਹਨੇ ਟੋਪੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਚਿੱਟੀ?"</br> {{gap}}"ਆਹਖੋ।"</br> {{gap}}"ਤੇ ਲਾਲ ਕੋਟ? ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਜਿੰਨਾ ਉਚਾ?"</br> {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਲੰਮਾ।"</br> {{gap}}"ਉਹੀਉ ਤਾਂ ਸੀ!" ਤੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਦਾ ਹਾਸਾ ਛੁਟ ਪਿਆ। "ਇਹ ਆਪ ਮਾਰਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਹੈ ਲੂਕਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਮਖੌਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਕਾ ਕਹਿਨਾਂ। ਆਪ ਲੂਕਾ! ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਲਗਦੈ। ਬਾਪੂ ਮੇਰਿਆ, ਮੈਂ ਆਪ ਐਨ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ? ਮੇਰੀ ਮਸ਼ੂਕਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਰਜਾਈ ਨਾਲ ਸੌਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਫੇਰ ਵੀ ਜਾ ਵੜਦਾ ਸਾਂ। ਉਹ ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸੌਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ; ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਡੈਣ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਦੀ ਭੂਤਨੀ ਸੀ। ਕਿੱਡੀ ਘਿਰਣਾ ਸਾਸੂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ। ਖ਼ੈਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਯਾਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ, ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਗਿਰਚੀਕ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਉਹਦੀ ਬਾਰੀ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ, ਧਕ ਕੇ ਬਾਰੀ ਖੋਲ੍ਹ ਲੈਂਦਾ, ਤੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਟੋਹਣ ਲਗਦਾ। ਉਹ ਐਨ ਓਥੇ ਬੈਂਚ 'ਤੇ ਸੌਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹ ਵਾਜ ਮਾਰਦੀ-ਮਾਰਦੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ‘ਕੌਣ ਏਂ?’ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ। ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਤਾਂ ਹਿੱਲਣ ਵੀ ਲਗ ਪਈ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਲਾਹ ਲਈ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਬੂਥੀ ਉਤੇ ਰਖ ਦਿਤੀ; ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕਦਮ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਾਹਰ ਭੱਜੀ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੦੨}}</noinclude> iyoebcqrxqc406a2h940e2u4dsu11i8 250 67890 240534 240342 2026-10-14T13:37:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਈ। ਉਹਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜੁ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਾਲ ਰੇਬੜੀ, ਅੰਗੂਰ ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਆਉਂਦੀ," ਯੋਰੋਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਮਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਗੇ ਆਖਿਆ। “ਤੇ ਉਹ ਇਕੋ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇਹ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੀ!"</br> {{gap}}"ਤੇ ਹੁਣ ਕੀ ਹੈ?"</br> {{gap}}"ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਇਕ ਤਿੱਤਰ ਨੂੰ ਰੁਖ 'ਤੇ ਟਿਕ ਲੈਣ ਦਿਆਂਗੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਤੂੰ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਸਕਣੇਂ।"</br> {{gap}}"ਤੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਲਈ ਹਥ ਪੈਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ?"</br> {{gap}}"ਕੁਤਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਂ। ਅਜ ਰਾਤੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦਿਆਂਗਾ," ਆਪਣੇ ਮਨ- ਪਸੰਦ ਕੁਤੇ, ਲਯਾਮ, ਵਲ ਸੈਣਿਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੁਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਪਿਛੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਈ ਸੌ ਕੁ ਕਦਮ ਆਪਣੀ ਗਲਬਾਤ ਫੇਰ ਛੇੜੀ ਰਖੀ। ਫੇਰ ਬੁੱਢਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਖਲੋ ਗਿਆ ਤੇ ਇਕ ਟਾਹਣੀ ਵਲ ਸੈਣਿਤ ਕਰਨ ਲਗਾ, ਜਿਹੜੀ ਰਾਹ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਪਈ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਇਹਦੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਖ਼ਿਆਲ ਈ?" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ 'ਚ ਇਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੋਟੀ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਪਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੈ। ਮਾੜੀ ਗਲ ਏ।"</br> {{gap}}"ਮਾੜੀ ਗਲ ਕਿਉਂ ਹੈ?"</br> {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਘਿਰਣਾ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਇਆ।</br> {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਗਲ ਸੁਣ ਰਤਾ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੋਟੀ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਉਹਦੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦੀ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਉਹਦਾ ਗੇੜਾ ਕਢਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਜਾਂ ਉਹਨੂੰ ਰਾਹ ਤੋਂ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਂਭੇ ਵਗਾ ਮਾਰਨਾ, ਤੇ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, 'ਬਾਪੂ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਹ,' ਤੇ ਫੇਰ ਰਬ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗਾ। ਇਹ ਵੇ, ਜੁ ਬੁੱਢੜਾ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।"</br> {{gap}}"ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਕੀ ਬਕਵਾਸ ਹੈ!" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਦਸੋਂ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਲੜਾ ਰਹੀ ਹੈ?"</br> {{gap}}"ਸੀ-ਸੀ... ਹੁਣ ਚੁਪ ਹੋ ਜਾ ਜ਼ਰਾ!" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਗਲ ਰੋਕ ਦਿਤੀ। "ਬਸ ਸੁਣੀ ਜਾ। ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ 'ਚੋਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।"</br> {{gap}}ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪੋਲੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਅਡੋਲ ਪੈਰ ਘੁਟਦਾ, ਇਕ ਸੌੜੀ ਡੰਡੀ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੰਘਣੇ, ਆਪੇ-ਉਗੇ ਝਾੜ ਵਿਚ ਲੈ ਵੜਿਆ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹ ਘੂਰੀ ਵਟ ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਵੇਖਣ ਲਈ ਮੂੰਹ ਮੋੜਦਾ; ਓਲੇਨਿਨ ਆਪਣੇ ਭਾਰੇ ਬੂਟਾਂ ਨਾਲ ਸਰ-ਸਰ ਤੇ ਖੜ-ਖੜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਬੰਦੂਕ ਚੁਕੀ ਕਿੰਨੀ ਹੀ ਵਾਰੀ ਰਾਹ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਉਗੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਅੜਿਆ ਸੀ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੦੩}}</noinclude> koojmonzwq4yrkp24rvpei4hwr66z3l 250 67891 240535 240175 2026-10-14T13:39:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ ਏਨਾ ਰੌਲਾ ਨਾ ਪਾ। ਪੋਲੇ ਪੈਰ ਰਖ, ਫ਼ੌਜੀਆ!" ਬੁੱਢਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਖੁਸਰਫਸਰ ਕਰਦਾ।</br> {{gap}}ਹਵਾ ਤੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਧੁੰਦ ਘੁਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਵਲ੍ਹੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਸਹਿਮ-ਪਾਉਂਦੀ ਹਦ ਤਕ ਉਚਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਕਦਮ ਉਤੇ ਝਾਕੀ ਬਦਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੁ ਦਰਖ਼ਤ ਲਗਿਆ ਸੀ, ਝਾੜੀ ਸਿਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਸਰਕੜਾ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ ਲਗਦਾ ਸੀ। {{center|'''ਕਾਂਡ ਉੱਨ੍ਹੀਵਾਂ'''}} {{gap}}ਕਖ ਕਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਿੱਲੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੀ, ਧੁੰਦ ਇਕ ਹਦ ਤਕ ਹਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਹਦ ਤਕ ਤਰੇਲ ਵਿਚ ਵਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾੜਾਂ ਨਾਲ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਤੇ ਘਾਹ ਨੂੰ ਗਿਲਿਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰ ਥਾਉਂ ਧੂੰਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਗਾੜ੍ਹਾ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੋਈ ਕੰਮ ਵਲ ਨੂੰ, ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਵਲ ਨੂੰ, ਤੇ ਕੋਈ ਚੌਕੀ ਵਲ ਨੂੰ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਗਿਲੇ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁੱਤੇ ਪੂਛਾਂ ਹਿਲਾਂਦੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵਲ ਵੇਖਦੇ, ਲਾਂਘੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੌੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਵਾ ਵਿਚ ਉਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਿਠ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਘਾਹ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਸਿਲ੍ਹ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਲਗਾਤਾਰ ਪਿਛੇ ਗੱਡੇ ਵਲ ਤਕਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਟਾਹਣੀ ਨਾਲ ਢੱਗਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੱਕੀ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਚੁਪ-ਚਾਂ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਹਿਲ ਸੁਣੀਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ। ਸਿਰਫ਼ ਮਲ੍ਹੇ ਹੀ ਕੜ-ਕੜ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕੁੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਥਲਿਉਂ ਭਜਦੇ ਲੰਘਦੇ, ਤੇ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਕੋਈ ਪੰਛੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖ਼ਤਰਾ ਘਾਤ ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਸੀ, '''ਅਬਰੇਕ''' ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲੁਕਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪੈਦਲ ਜਾ ਰਹੇ ਬੰਦੇ ਲਈ ਬੰਦੂਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਬਚਾਓ ਸੀ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਡਰ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਵੇਂ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਉਹਦੀ ਥਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ; ਤੇ ਸਿਲ੍ਹੇ ਧੁੰਦਲਾਏ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤਕਦਿਆਂ ਤੇ ਡਾਢਾ ਧਿਆਨ ਲਾ ਦੁਰਲਭ ਤੇ ਨਿੰਮ੍ਹੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਥ ਪਾਇਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਸੁਖਾਵਾਂ ਇਹਸਾਸ {{nop}}<noinclude>{{right|੧੦੪}}</noinclude> oourad4omwfxvgibdc5ytuh9lfygnkv 250 67893 240536 240344 2026-10-14T13:40:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਸੈਣਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਲਗਭਗ ਮੋਮਣੀ ਬਣ ਅਗੇ ਰੀਂਗਣ ਲਗਾ। "ਉਹਨੂੰ ਆਦਮੀ ਦਾ ਬੂਥਾ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ।"</br> {{gap}}ਜਦੋਂ ਬੁਢਾ ਖਲੋ ਗਿਆ ਤੇ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਅਜੇ ਪਿੱਛੇ ਸੀ। ਦਰਖ਼ਤ ਉਤੇ ਬੈਠਾ ਇਕ ਨਰ ਤਿੱਤਰ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਕੁੜ-ਕੁੜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੂੰ ਭੌਂਕ-ਭੌਂਕ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਦਿਸ ਪਿਆ ; ਪਰ ਓਸੇ ਹੀ ਪਲ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਦੀ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਬੰਦੂਕ ਨੇ ਇੰਜ ਕਾੜ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤੋਪ ਚਲ ਪਈ ਹੋਵੇ; ਪੰਛੀ ਉਪਰ ਵਲ ਫੜਫੜਾਇਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਪਰਾਂ ਦੇ ਝੜ ਜਾਣ ਉਤੇ, ਭੁੰਝੇ ਆਣ ਪਿਆ। ਬੁੱਢੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤਿੱਤਰ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿਤਾ। ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਚੁਕ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹ, ਉਹਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿਤੀ। ਤਿੱਤਰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਡਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ, ਡਿਗਦਿਆਂ ਡਿਗਦਿਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਵਿਚ ਅੜਦਾ, ਹੇਠਾਂ ਆ ਪਿਆ।</br> {{gap}}"ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਜਵਾਨਾ!" ਬੁੱਢਾ ਜਿਹੜਾ ਉਡਦੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਫੁੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਹਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਕੂਕਿਆ।</br> {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਤਿੱਤਰ ਚੁਕ ਲਏ ਤੇ ਅਗੇ ਚਲ ਪਏ। ਮਸ਼ਕ ਤੇ ਤਾਰੀਫ਼ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਆ, ਓਲੇਨਿਨ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਪੁਛਦਾ-ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ।</br> {{gap}}"ਠਹਿਰ! ਏਸ ਪਾਸੇ ਆ," ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਵਿਚੋਂ ਬੋਲ ਪਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਕਲ੍ਹ, ਏਥੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਖੁਰਾ ਦਿਸਿਆ ਸੀ।"</br> {{gap}}ਝਿੜੀ ਵਿਚ ਮੁੜ ਪੈਣ ਤੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਦਮ ਜਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ, ਉਹ ਇਕ ਖੁਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹੇ ਜਿਹੜੀ ਕਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਉਤੇ ਪਾਣੀ ਖਲੋਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਬੁੱਢੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਿਹਾ। ਛੇਤੀ ਹੀ, ਕੋਈ ਵੀਹ ਕਦਮ ਅਗੇ ਵਲ, ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਖਲੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਤੇ ਬਾਂਹ ਹਿਲਾ ਬੁਲਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਪੈਣ ਉਤੇ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਲ ਸੈਣਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਦਸਿਆ ਈ?"</br> {{gap}}"ਫੇਰ?" ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਅਡੋਲ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਬੰਦੇ ਦੇ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਕੂਪਰ ਰਚਿਤ ‘ਪਾਥ ਫ਼ਾਇੰਡਰ' ਤੇ '''ਅਬਰੇਕਾਂ''' ਦਾ ਖਿਆਲ ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਭੇਤ-ਭਰਿਆ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੇਖ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੁੱਢਾ ਅਗੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁਛਣੋਂ ਝਿਜਕ ਗਿਆ, ਤੇ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੦੬}}</noinclude> rhgce6jebcx47yyuc2xmt2zqfsyah6i 250 67894 240537 240352 2026-10-14T13:42:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਹਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਭੇਤਭਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ਭਾਵ ਖਤਰੇ ਦਾ ਸਹਿਮ ਸੀ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ।</br> {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਏ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਸਿੱਧੇ-ਸਾਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਘਾਹ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਦੇ ਥੱਲੇ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਦਿਸਦਾ ਪਿਆ ਸੀ।</br> {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਉਹਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਕੋਈ ਵੀਹ ਕਦਮ ਅਗੇ, ਨੀਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਉਤਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ, ਜਿਹਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਉਤੇ, ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਸਜਰਾ ਗੋਹਾ ਪਿਆ ਸੀ।</br> {{gap}}ਆਪੇ-ਉਗੀਆਂ ਅੰਗੂਰ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਕੱਜੀ ਪਈ ਇਹ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਖਦਾਈ ਝੰਗੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਹਨੇਰੀ ਤੇ ਠੰਡੀ ਝੰਗੀ ਵਰਗੀ।</br> {{gap}}"ਅਜ ਸਵੇਰੇ ਏਥੇ ਆਇਆ ਸੀ," ਹਉਕਾ ਭਰਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ; "ਘੁਰਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿਲ੍ਹਾ ਏ; ਅਸਲੋਂ ਤਾਜ਼ਾ।"</br> {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਥੇ ਉਹ ਖਲੋਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਦਸ ਕਦਮ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਧਮਾਕਾ ਸੁਣੀਤਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤ੍ਰਭਕ ਪਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਫੜ ਲਈਆਂ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਸ ਕੁਝ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਸੁਣ ਸਕੇ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਚੁੰਗੀਆਂ ਭਰਨ ਦੀ ਤੇਜ਼, ਤਾਲਬੱਧ ਧੰਮ-ਧੰਮ ਸੁਣੀਤੀ ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਸਖਣੀ ਗੜਕ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਹੜੀ ਦੂਰੋਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੂਰੋਂ ਗੂੰਜਣ ਲਗ ਪਈ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਡੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵਡੇ ਘੇਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਰਤ ਕੇ ਸੁਣੀਣ ਲਗ ਪਈ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਕੁੜਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹਨੇ ਅਜਾਈਂ ਹੀ ਸਾਵੀ ਝਿੜੀ ਵਿਚ ਝਾਕਿਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਬੁੱਢੇ ਵਲ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਚਾਚਾ ਯੋਰੋਸ਼ਕਾ, ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਉਤੇ ਰੱਖੀ, ਅਹਿੱਲ ਖਲੋਤਾ ਸੀ; ਉਹਦੀ ਟੋਪੀ ਪਿਛੇ ਧੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਚਮਕ ਨਾਲ਼ ਲਿਸ਼ਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ, ਜਿਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਖਾਧਾ-ਹੋਇਆ ਪੀਲਾ ਦੰਦ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਨੰਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਓਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆਕੜ ਗਿਆ ਲਗਦਾ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਬਾਰਾਸਿੰਙਾ!" ਉਹ ਬੁੜਬੁੜਾਇਆ, ਤੇ ਨਿਰਾਸਤਾ ਨਾਲ ਬੰਦੂਕ ਸੂਟ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੌਲੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਖੋਹਣ ਲਗ ਪਿਆ। "ਉਹ ਐਨ ਏਥੇ ਖਲੋਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਡੰਡੀ ਤੋਂ ਆਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ...ਮੂਰਖ! ਮੂਰਖ!" ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਮਾਰੀ। "ਮੂਰਖ! ਸੂਰ!" ਆਪਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੂੰਡਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਜੰਗਲ ਉਤੋਂ ਧੁੰਦ ਵਿਚ ਉਡਦੀ ਲਗਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਭਕ ਪਏ ਬਾਰਾਸਿੰਙੇ ਦਾ ਖੜਾਕ ਦੂਰੀ ਵਿਚ ਅਗੇ ਤੇ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੦੭}}</noinclude> 1iz9b3kwr0eqs323oyxnsag5mzeqekm 250 67895 240538 240353 2026-10-14T13:48:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਦੋਂ ਓਲੇਨਿਨ ਭੁੱਖਾ-ਭਾਣਾ, ਥੱਕਾ-ਟੁੱਟਾ, ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬੁੱਢੇ ਨਾਲ 'ਪਰਤਿਆ, ਘੁਸਮੁਸਾ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਪੀਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਨਿੱਘਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਫੇਰ ਉਹ ਬਾਹਰ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੂਰਜ-ਲੱਥੇ ਵਿਚ ਪਹਾੜ ਉਗਮ ਆਏ। ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਫੇਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀਆਂ, '''ਅਬਰੇਕਾਂ''' ਦੀਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਸ਼ੂਕਾਵਾਂ ਦੀਆਂ, ਅਲ੍ਹੜ, ਮਾਅਰਕਿਆਂ-ਭਰੀ ਤੇ ਸਿਰਲਥ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅਣਮੁਕਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਫੇਰ ਇਹਾਤੇ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਗਈ ਤੇ ਉਹਦੀ ਕਮੀਜ਼ ਨੇ ਉਹਦੇ ਬੁਤ ਦਾ ਆਖ਼ਰਾਂ ਦਾ, ਕੰਵਾਰਾ ਹੁਸਨ ਉਲੀਕਿਆ। ''{{center|'ਕਾਂਡ ਵੀਹਵਾਂ'''}} ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਓਲੇਨਿਨ ਇੱਕਲਾ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨੇ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਬਾਰਾਂਸਿੰਙੇ ਨੂੰ ਤ੍ਰਭਕਾ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਵਲਾ ਪਾ ਫਾਟਕ ਵਿਚ ਲੰਘਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਹ ਕੰਡਿਆਲੀ ਵਾੜ ਉਤੋਂ ਟਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਹਰ ਕੋਈ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਕਿ ਉਹ ਕੰਡੇ ਕਢ ਸਕਦਾ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਦੇ ਕੋਟ ਨਾਲ ਅੜ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਦੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ, ਜਿਹੜਾ ਅੱਗੇ ਭੱਜ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੋ ਤੱਤਰ ਜਗਾ ਦਿਤੇ। ਉਹ ਅਜੇ ਛਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਤਿੱਤਰ ਹਰ ਕਦਮ ਉਤੇ ਉਠਣ ਲਗ ਪਏ। ( ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਕਲ੍ਹ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਿਖਾਈ; ਉਹਦਾ ਇਰਾਦਾ ਇਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਫੰਦਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੀ।) ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਤੇ ਪੰਜ ਤਿੱਤਰ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਛਾਪਿਆਂ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਉਹ ਏਨਾ ਥਕ ਗਿਆ ਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਮੁੜਕੋ-ਮੁੜ੍ਹਕੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਦਾ ਘੋੜਾ ਲਾਹ ਲਿਆ, ਛੋਟੇ ਛੱਰੇ ਉਤੇ ਕੁਝ ਗੋਲੀਆਂ ਪਾ ਲਈਆਂ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਚੇਰਕੇਸ਼ੀਆ ਕੋਟ ਦੀ ਚੌੜੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਮੱਛਰ ਝਲਦਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਥਾਂ ਵਲ ਟੁਰ ਪਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਕਲ੍ਹ ਆਏ ਸਨ। ਪਰ, ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਹੋੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਆਪ ਰਾਹ ਉਤੋਂ ਵੀ ਖੁਰੇ ਲਭ ਲਏ, ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਦੋ ਤਿੱਤਰ ਹੋਰ ਮਾਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਸ ਵਕਤ ਤਕ ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕਠਿਆਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਉਹ ਲਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁਪਹਿਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਦਿਨ ਅਸਲੋਂ ਨਿੱਮਲ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰਮੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਤਕ ਵਿਚ ਵੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਨਮੀ ਸੁਕ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਤੇ ਮਛਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੇ ਸਮਝੋ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ, ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਨੂੰ ਕਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿਠ ਦੇ ਮਛਰਾਂ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੦੮}}</noinclude> 878sxin7g5lb0ckjhff9bd6kwacm7d7 250 67897 240539 240355 2026-10-14T13:49:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸਾਰੇ ਪਿੰਡੇ ਉਤੇ ਰੁੱਕਣ ਵਿਚ ਹੀ ਨਾ ਆਉਂਦੀ ਇਸ ਖੁਰਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਦਾ ਉਹਦੇ ਲਈ ਪੂਰਾ ਚਰਿਤੱਰ ਤੇ ਖਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿਣੀ। ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਇਸ ਆਪੋ-ਉੱਗੀ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਹ ਵਿਛੀ ਪਈ ਬਨਾਸਪਤੀ ਨਾਲ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਹਰੇ ਕਚੂਚ ਪਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਇਸ ਸਿਲ੍ਹੀ ਮੁਸ਼ਕ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੇਕ ਤੋਂ ਹਰ ਥਾਂ ਵਗ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਲੜਕੇ ਹੋਏ ਪਤਿਆਂ ਹੇਠ ਕੁਲ-ਕਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਏਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੁਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹੀਉ ਚੀਜ਼ ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲੋਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਸਹਿ ਲਗਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਸੁਖਾਵੀਂ ਲੱਗਣ ਲਗ ਪਈ ਸੀ। ਉਸ ਥਾਂ ਫਿਰ ਲੈਣ ਪਿਛੋਂ, ਜਿਥੇ ਕਲ੍ਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਾਰਾਂ-ਸਿੰਝੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਓਥੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਲੱਭਣ ਉਤੇ, ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਐਨ ਜੰਗਲ ਉਤੇ ਟੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਜਾਂ ਸੜਕ ਉਤੇ ਆ ਨਿਕਲਦਾ, ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਤੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਖੜਵੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰ੍ਹਾਂਦਾ। ਸਤ ਭਾਰੇ ਤਿੱਤਰ ਉਹਦੇ ਲਕ ਨਾਲ ਘੜੀਸੇ ਖਾਂਦੇ ਪੀੜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਰਾਂਸਿੰਙੇ ਦੇ ਕਲ੍ਹ ਦੇ ਖੁਰੇ ਲਭ, ਉਹ ਇਕ ਝਾੜੀ ਹੇਠੋਂ ਪੀਂਘਦਾ ਉਸ ਝਿੜੀ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਿਆ, ਜਿਥੇ ਬਾਰਾਂਸਿੰਙਾ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਘੁਰਨੇ ਕੋਲ ਲੇਟ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹਰੇ ਕਚੂਚ ਪਤਿਆਂ ਦਾ, ਬਾਰਾਂਸਿੰਙੇ ਦੇ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦਾ, ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਗੋਹੇ ਦਾ, ਬਾਰਾਂਸਿੰਝੇ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ, ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨੇ ਉਡਾਈ ਸੀ, ਤੇ ਕਲ੍ਹ ਵਾਲੇ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਹਨੂੰ ਠੰਡ ਤੇ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ ਤੇ ਕੋਈ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਹੀ। ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਅਕਾਰਨ ਖੁਸ਼ੀ, ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦਾ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਇਹਸਾਸ ਛਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੀ ਆਦਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਸੂਲੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ: "ਏਥੇ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਦਮਿਤਰੀ ਓਲੇਨਿਨ, ਜੀਵ, ਜਿਹੜਾ ਹੋਰਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਏਨਾ ਵਖਰਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ 'ਕੱਲਾ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਬ ਹੀ ਜਾਣੇ ਕਿੱਥੇ — ਜਿਥੇ ਇਕ ਬਾਰਾਂਸਿੰਙਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ — ਕੋਈ ਸੁਹਣਾ ਬੁੱਢਾ ਜਾਨਵਰ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੀ ਵੀ ਆਦਮੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਮਨੁਖ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਕਦੀ ਵੀ ਇਹ ਸੋਚਾਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਏਥੇ ਮੈਂ ਬੈਠਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਦੁਆਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਵੇਂ ਦਰਖ਼ਤ ਖਲੋਤੇ ਹਨ, ਇਕ 'ਤੇ ਆਪੇ ਉੱਗੀਆਂ ਅੰਗੂਰ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੧੦}}</noinclude> sfv6qp2gd7k08c7tel8qak0bsahko2g 250 68044 240540 240183 2026-10-14T13:50:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਤੇ ਤਿੱਤਰ ਫੜਫੜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਹਿਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।” ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੱਤਰ ਟੋਹੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਨਿੱਘਾ ਲਹੂ ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਨਾਲ ਪੂੰਝਿਆ। "ਸ਼ਾਇਦ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਗਿੱਦੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਰਿਝਦੇ ਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਉਪਰ, ਪਤਿਆਂ ਵਿਚ ਉਡਦੇ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਈ ਵਡੇ ਟਾਪੂ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਮੱਛਰ ਹਵਾ 'ਚ ਮੰਡਲਾ ਰਹੇ ਤੇ ਘੂੰ-ਘੂੰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ, ਚਾਰ, ਇਕ ਸੌ, ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਲਖ ਮੱਛਰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਘੂੰ-ਘੂੰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਹੀ ਇਕ ਦਮਿਤਰੀ ਓਲੇਨਿਨ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਏਨਾ ਵਖਰਾ-ਵਖਰਾ, ਜਿੰਨਾ ਮੈਂ ਆਪ ਹਾਂ। ਉਹਨੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਚਿਤਾਰਿਆ ਮੱਛਰ ਕੀ ਘੂੰ-ਘੂੰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ:"ਏਧਰ ਨੂੰ, ਏਧਰ ਨੂੰ, ਮੁੰਡਿਉ! ਏਥੇ ਜੇ ਕੋਈ, ਜਿਹਨੂੰ ਅਸੀਂ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ!" ਉਹ ਘੂੰ-ਘੂੰ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੰਬੜ ਜਾਂਦੇ। ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹ ਕੋਈ ਰੂਸੀ ਮਲਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਸੁਸਾਇਦੀ ਦਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਲਾਣੇ-ਫਲਾਣੇ ਤੇ ਫਲਾਣੇ-ਫਲਾਣੇ ਦਾ ਦੋਸਤ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਇਕ ਮੱਛਰ ਸੀ, ਜਾਂ ਤਿੱਤਰ, ਜਾਂ ਹਿਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ, ਜਿਹੜੇ ਹੁਣ ਉਹਦੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। "ਐਨ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ, ਐਨ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਵਰਗਾ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਜੀਵਾਂਗਾ ਤੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚ ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਘਾਹ ਉਗ ਆਏਗੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।"</br> {{gap}}"ਪਰ ਜੇ ਭਾਵੇਂ ਘਾਹ ਉਗ ਹੀ ਆਂਦੀ ਹੋਵੇ?" ਉਹ ਸੋਚੀ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜੀਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਹੈ, ਜੁ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਕੀ ਵੀ ਹੋਵਾਂ — ਬਾਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਵਰਗਾ ਜਾਨਵਰ ਜਿਦ੍ਹੇ ਉਤੇ ਘਾਹ ਉਗ ਆਏਗੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ; ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਚੌਖਟਾ, ਜਿਦ੍ਹੇ 'ਚ ਰਬ ਦਾ ਕੋਈ ਇਕ ਟੋਟਾ ਜੜਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇ - ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਾਂ?" ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਚੇਤਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤੇ ਕਰਹਿਤ ਆਉਣ ਲਗੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਲਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸ ਪਿਆ, ਸਾਰਾ ਵਕਤ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਚਾਹੀਦਾ। ਤੇ ਉਹ ਦੁਆਲੇ ਪਤਿਆਂ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ, ਡੁਬ ਰਹੇ ਸੂਰਜ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਨਿਮਲ ਅਸਮਾਨ ਵਲ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੧੧}}</noinclude> 0hleiiz4zzuojj6dcflbtyleoiflrll 240541 240540 2026-10-14T13:51:04Z Harchand Bhinder 2624 240541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਤੇ ਤਿੱਤਰ ਫੜਫੜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਹਿਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।” ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੱਤਰ ਟੋਹੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਨਿੱਘਾ ਲਹੂ ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਨਾਲ ਪੂੰਝਿਆ। "ਸ਼ਾਇਦ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਗਿੱਦੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਰਿਝਦੇ ਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਉਪਰ, ਪਤਿਆਂ ਵਿਚ ਉਡਦੇ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਈ ਵਡੇ ਟਾਪੂ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਮੱਛਰ ਹਵਾ 'ਚ ਮੰਡਲਾ ਰਹੇ ਤੇ ਘੂੰ-ਘੂੰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ, ਚਾਰ, ਇਕ ਸੌ, ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਲਖ ਮੱਛਰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਘੂੰ-ਘੂੰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਹੀ ਇਕ ਦਮਿਤਰੀ ਓਲੇਨਿਨ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਏਨਾ ਵਖਰਾ-ਵਖਰਾ, ਜਿੰਨਾ ਮੈਂ ਆਪ ਹਾਂ। ਉਹਨੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਚਿਤਾਰਿਆ ਮੱਛਰ ਕੀ ਘੂੰ-ਘੂੰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ:"ਏਧਰ ਨੂੰ, ਏਧਰ ਨੂੰ, ਮੁੰਡਿਉ! ਏਥੇ ਜੇ ਕੋਈ, ਜਿਹਨੂੰ ਅਸੀਂ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ!" ਉਹ ਘੂੰ-ਘੂੰ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੰਬੜ ਜਾਂਦੇ। ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹ ਕੋਈ ਰੂਸੀ ਮਲਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਸੁਸਾਇਦੀ ਦਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਲਾਣੇ-ਫਲਾਣੇ ਤੇ ਫਲਾਣੇ-ਫਲਾਣੇ ਦਾ ਦੋਸਤ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਇਕ ਮੱਛਰ ਸੀ, ਜਾਂ ਤਿੱਤਰ, ਜਾਂ ਹਿਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ, ਜਿਹੜੇ ਹੁਣ ਉਹਦੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। "ਐਨ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ, ਐਨ ਚਾਚੇ ਯੇਰੋਸ਼ਕੇ ਵਰਗਾ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਜੀਵਾਂਗਾ ਤੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚ ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਘਾਹ ਉਗ ਆਏਗੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।"</br> {{gap}}"ਪਰ ਜੇ ਭਾਵੇਂ ਘਾਹ ਉਗ ਹੀ ਆਂਦੀ ਹੋਵੇ?" ਉਹ ਸੋਚੀ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਜੀਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਹੈ, ਜੁ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਕੀ ਵੀ ਹੋਵਾਂ — ਬਾਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਵਰਗਾ ਜਾਨਵਰ ਜਿਦ੍ਹੇ ਉਤੇ ਘਾਹ ਉਗ ਆਏਗੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ; ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਚੌਖਟਾ, ਜਿਦ੍ਹੇ 'ਚ ਰਬ ਦਾ ਕੋਈ ਇਕ ਟੋਟਾ ਜੜਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇ - ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਾਂ?" ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਚੇਤਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤੇ ਕਰਹਿਤ ਆਉਣ ਲਗੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਲਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸ ਪਿਆ, ਸਾਰਾ ਵਕਤ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਚਾਹੀਦਾ। ਤੇ ਉਹ ਦੁਆਲੇ ਪਤਿਆਂ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ, ਡੁਬ ਰਹੇ ਸੂਰਜ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਨਿਮਲ ਅਸਮਾਨ ਵਲ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੧੧}}</noinclude> g3hiyk2v4fdfmfty32qmz3bjza37wt8 250 68045 240542 201933 2026-10-14T13:51:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>"ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਦ੍ਹੇ ਲਈ ਜਿਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ?" ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਮੰਗਦਾ ਸਾਂ; ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਿਉਂਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਦਨਾਮੀ ਤੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਦੀ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ! ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।" ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਲੋ ਆਪਣਾ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਲਗੀ। "ਇਹ ਹੈ ਖੁਸ਼ੀ!" ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। "ਖੁਸ਼ੀ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਜੀਣ 'ਚ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ। ਹਰ ਮਨੁਖ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਚਾਹ ਸੁਭਾਵਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹੱਕੀ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਖੁਦਗਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ — ਭਾਵ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੌਲਤ, ਸ਼ੁਹਰਤ, ਆਰਾਮ, ਜਾਂ ਪਿਆਰ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ — ਇੰਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣ ਜਾਣ, ਜਿਹੜੇ ਇਹਨਾਂ ਚਾਹਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰਿਆਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦੇਣ। ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਚਾਹਵਾਂ ਹੀ ਹਨ, ਜੁ ਹੱਕੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ। ਪਰ ਬਾਹਰਲੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਕਿਹੜੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ? ਉਹ ਕੀ ਹਨ? ਪਿਆਰ, ਸਵੈ-ਤਿਆਗ।" ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਇਹ ਲਭ ਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਚਾਅ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਇਹ ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਸੱਚ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਦ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਗਾ, ਜਿਹਦੇ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰ ਸਕੇ, ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕੋਈ ਭਲਿਆਈ ਕਰ ਸਕੇ, ਜਿਹਨੂੰ ਉਹ ਪਿਆਰ ਸਕੇ। "ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ," ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, "ਤਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜੀਵਿਆ ਜਾਏ?" ਇਹਨੂੰ ਸੋਚਣ ਵਿਚਾਰਨ ਲਈ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਘਰ ਪਰਤਣ ਤੇ ਭਲਿਆਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਲੱਭਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਬੰਦੂਕ ਚੁਕੀ। ਉਹ ਝਿੜੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਹਰ ਖੁਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਚੁਗਿਰਦੇ ਝਾਤ ਮਾਰੀ; ਸੂਰਜ ਹੁਣ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਠੰਡੀਰ ਹੋ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਥਾਂ ਉਹਨੂੰ ਅਸਲੋਂ ਓਪਰੀ ਲਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਲਗਦੀ ਸੀ --- ਮੌਸਮ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਵੀ; ਅਸਮਾਨ ਬਦਲਾਂ ਵਿਚ ਵਲ੍ਹੇਟਿਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਹਵਾ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਵਿਚ ਸਰਸਰਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਕਾਨਿਆਂ ਤੇ ਸੁਕ-ਸੜ੍ਹ ਰਹੇ ਟੁੱਟੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਇੰਜ ਪਰਤ ਕੇ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਥਲ ਵਿਚੋਂ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਸਹਿਮ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ '''ਅਬਰੇਕ''' ਤੇ ਉਹ ਕਤਲ ਚੇਤੇ ਆਉਣ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੧੨}}</noinclude> 71ei0do5zqbhwwnaghbtxsdsc3bfcbw 250 68065 240723 238029 2026-10-15T07:39:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩)}}</noinclude>ਮਹਾਰਾਜ ਨੌਕਰੀ ਉਨਕੀ ਪਾਊਂ॥ ਹਮਕੋ ਦੇ ਸਮਝਾਇ ਅਰਜ ਅਪਨੀ ਸਮਝਾਊਂ॥ ਦੋਹਾ॥ ਮਨਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਮਤ ਕਰੋ ਆਨ ਪਾੜੇ ਕੁਛ ਕਾਮ॥ ਰਾਜਾ ਦੇਇ ਛਡਾਇ ਤੌ ਘਰ ਬੈਠੇ ਲੌਦਾਮ॥ ਚੌ:॥ਘਰ ਬੈਠੇ ਲੌ ਦਾਮ ਨੌਕਰੀ ਭੇਜੂੰ ਤੇਰੇ॥ ਛੋੜ ਤੁਝੇ ਨਾ ਰਹੂੰ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਮ ਨੌਕਰ ਮੇਰੇ॥ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਰਾਜਾ ਦੂੰ ਸਮਝਾਇ ਹੁਕਮ ਨਾ ਫੇਰੇ ਮੇਰੇ॥ ਬਹੁਤ ਕਰੂੰਗੀ ਪਿਆਰ ਰਹੇ ਡੇਓਢੀ ਦੇ ਨੇੜੇ॥ ਪਿਆਰੇਜੀ ਰਾਜਾ ਕੇ ਦਰ- ਬਾਰ ਅਰਜ ਇਕ ਸੁਨੀ ਹਮਾਰੀ॥ ਕੈਸੇ ਲਾਉਂ ਬੋਲ ਭਰੀ ਸਾਰੀ ਸਰਦਾਰੀ॥ਰਾਨੀਜੀ ਬੈਠੇਹੈਂ ਸਰਦਾਰ ਬਡੇਛਤ੍ਰਧਾਰੀ ॥ ਹੋਰਹੀ ਜੈਜੈਕਾਰ ਨਾਚਨੀ ਅਪੱਛਰਾਂ ਸਾਰੀ॥ਦੋ:॥ਰਾਤ ਖਾਬ ਹਮਕੋ ਭਏ ਪਰੈਨਹੀਂ ਚਿਤਕੋ ਚੈਨ॥ਸੁਨੋ ਮੇਰੇਖਾਬਕੀ ਤੋਂ ਬੈਰਨ ਹੋਗਿਆ ਰੈਨ॥ਚੌਬੋਲਾ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਪੈਗਈ ਵੈਰਾਨ ਰੈਨ ਕਦੀ ਨਾ ਹਮਸੇ ਕਾਟੀ॥ਮਨਮੈ ਭਏ ਕਲੇਸ਼ ਪਲੰਘ ਕੀ ਟੂਟੀ ਪਾਟੀ॥ ਪਿਆਰੇ ਜੀ ਨਥਨੀ ਰਹੀ ਬਲ ਖਾਇ ਯੁੱਥੀ ਰੇਸ਼ਮ ਕੀ ਆਟੀ॥ਵਿਗੜ ਗਏ ਸੰਗਾਰ ਸਾਸ ਕੀ ਚੂਰਨਕੀ ਫਾਹੀ॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਰਾਨੀਕੇ ਸੁਨਕਰ ਬਚਨ ਧਰੈ ਕੁੰਵਰ ਕੋ ਧ੍ਯਾਨ। ਸੁੰਞੀ ਡ੍ਯੋ ਢੀ ਛੋੜ ਚਲੈ ਤਬੈ ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਜਵਾਨ॥ ਚੋ ਬੋਲਾ ॥ ਪ੍ਰਭਜੀ ਚਲੇ ਅਭੈ- ਸਿੰਘ ਜ੍ਵਾਨ ਨਿਕਟ ਰਾਜਾ ਕੇ ਆਏ॥ਕਰ ਜੋਰੇ ਅਰਜ ਦੂਰ ਸੋ ਅਰਜ ਲਗਾਏ॥ ਰਾਜਾ ਜੀ ਆਨ ਪੜੈ ਕੋਈ ਕਾਮ ਮੈਹਲ ਮੈ ਹਾਲ ਬੁਲਾਏ॥ ਚਲੋ ਹਮਾਰੇ ਸਾਥ ਬਚਨ ਐਸੇ ਸਮ-</poem>}}<noinclude></noinclude> 7nh7qcu82yu8sywawdelmrpalnjf6tu 250 68068 240543 240189 2026-10-14T13:52:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਲਗ ਪਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਹਨੂੰ ਸੁਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਲ ਕੋਈ '''ਅਬਰੇਕ''' ਕਿਸੇ ਝਾੜੀ ਪਿਛੋਂ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਝਪਟ ਪਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਚਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਮਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਾਂ ਬੁਜ਼ਦਿਲ ਬਣਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਹਨੂੰ ਰਬ ਦਾ ਤੇ ਮੌਤ ਪਿਛੋਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਬੜੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਆਏ। ਉਹਦੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਕੁਦਰਤ ਸੀ, ਹਨੇਰੀ, ਕੁਰਖ਼ਤ ਤੇ ਅਲ੍ਹੜ ਕੁਦਰਤ। "ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਜੀਵੀ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਹਜ ਹੈ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਲ ਮੌਤ ਆ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਭਲਾਈ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੌਤ ਆ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ; ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ?" ਉਹ ਉਸ ਪਾਸੇ ਹੋ ਪਿਆ, ਜਿੱਧਰ ਉਹਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਥੱਕਾ-ਟੁੱਟਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਝਾੜੀ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਲ ਉਚੇਚੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਝਾਕ-ਝਾਕ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਰ ਪਲ ਇਸ ਤੌਖ਼ਲੇ ਨਾਲ ਕਿ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਜਵਾਬ-ਤਲਬੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਫਿਰਦੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ, ਉਹ ਇਕ ਨਾਲੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆਂ, ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਤੇਰੇਕ ਦਾ ਠੰਡਾ, ਰੇਤਲਾ ਪਾਣੀ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਰਾਹੇ ਨਾ ਪਏ ਰਹਿਣ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ, ਉਹਨੇ ਨਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਾਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ। ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਜਾਣਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਨਾਲਾ ਉਹਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਾਲੇ ਕਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕੜ-ਕੜ ਹੋਈ। ਉਹ ਕੰਬ ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਬੰਦੂਕ ਫੜ ਲਈ। ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਮ ਆਈ। ਡਾਢੇ ਹੌਂਕਦੇ, ਲੋੜੋਂ ਵਧ ਭਖ਼ੇ ਹੋਏ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਲੇ ਦੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੁਟ ਘਤਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜੀਭਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।</br> {{gap}}ਉਹਨੇ ਆਪ ਵੀ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ, ਜਿੱਧਰ ਕੁੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਪਿੰਡ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਹੋਰ ਡਰਾਉਣੀ ਲੱਗਣ ਲਗ ਪਈ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਹੋਰ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਟੁੱਟੇ-ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਵਿਚ ਹਵਾ ਤੇਜ਼ੋ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚਲੇ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਵਡੇ-ਵਡੇ ਪੰਛੀ ਮੰਡਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਨਾਸਪਤੀ ਘਟਦੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹੁਣ ਸਰਸਰਾਂਦੇ ਕਾਨੇ ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਰੇਤਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਆਣ ਲਗ ਪਈਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਚਾਂਗਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਰ ਰੁੱਖੀ ਇਕਸਾਰ {{nop}}<noinclude>{{right|੧੧੩}}</noinclude> 5biyoo9bns80isku5tennn9y1zvlki7 250 68074 240544 240338 2026-10-14T13:53:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 118 |bSize = 450 |cWidth = 297 |cHeight = 127 |oTop = 30 |oLeft = 80 |Location = center |Description = }} ਗੜ੍ਹਕ ਅਣ ਰਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਕਾ ਹੀ ਦਿਲਗੀਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਆਪਣਾ ਹਥ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿਤਰ ਟੋਹੇ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਟੁਟ ਪਿਆ ਤੇ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਪੇਟੀ ਵਿਚ ਲਹੂ-ਛਡਦੀ ਧੌਣ ਤੇ ਸਿਰੀ ਹੀ ਅੜੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਸਹਿਮ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਬ ਅਗੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਡਰ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਭਲਾਈ ਜਾਂ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਰ ਜਾਏਗਾ; ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜੀਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਂਘ ਸੀ, ਜੀਣ ਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਸਵੈਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵਡਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਕਰ ਸਕੇ। {{center|'''ਕਾਂਡ ਇੱਕੀਵਾਂ'''}} {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੀ ਰੂਹ ਵਿਚ ਧੁੱਪ ਚੜ੍ਹ ਆਈ। ਉਹਨੂੰ ਰੂਸੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੁਣੀਤੀ, ਤੇ ਤੇਰੇਕ ਦਾ ਤੇਜ਼, ਸਵਾਹਰਾ ਵਹਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਝ ਕਦਮ ਅਗੇ ਉਹਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦਾ ਭੂਰਾ ਵਹਿੰਦਾ ਤਲ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਬਰੇਤੀਆਂ ਦੀ ਬੇਰੰਗ ਭੂਰੀ ਗਿੱਲੀ ਰੇਤ, ਦੁਰਾਡਾ ਸਤੈਪੀ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਲੀਕਿਆ ਪਿਆ ਚੌਕੀ ਦਾ ਪਹਿਰੇ ਵਾਲਾ ਮੁਨਾਰਾ, ਮਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਟੰਡੋਂ ਬੱਝਾ ਘੋੜਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਅਗੇ ਪਹਾੜ ਉਭਰਦੇ ਦਿੱਸੇ। ਲਾਲ ਸੂਰਜ ਪਲ ਕੁ ਪਲ ਲਈ ਇਕ ਬੱਦਲ ਪਿਛੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇ ਇਹਦੀਆਂ ਅਖ਼ੀਰਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਕਾਨਿਆਂ ਉਤੇ, ਪਹਿਰੇ ਵਾਲੇ ਮੁਨਾਰੇ ਉਤੇ ਤੇ ਕੱਸਾਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਟੋਲੀ ਉਤੇ ਚਿਲਕੀਆਂ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਧੜੱਲੇਦਾਰ ਲੂਕਾਂਸ਼ਕਾ ਦਿਸਿਆ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਉਹ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਕਾਰਨ ਤੋਂ, ਫੇਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਤੇਰੇਕ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੀਜ੍ਹਨੇ-ਪਰੋਤੋਤਸਕੀ ਚੌਕੀ ਉਤੇ ਆ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੧੪}}</noinclude> s3su1rbeznkl84yd2mkely6awznv9pz 250 68075 240545 240255 2026-10-14T13:53:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਵਸਦੀ ਇਕ ਅਮਨ-ਭਰੀ ਔਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਉਹਨੇ ਕੱਸਾਕਾਂ ਨਾਲ ਗਲ ਛੇੜੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਭਲਿਆਈ ਕਰ ਸਕਣ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਨਾ ਲੱਭਣ ਉਤੇ ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਨਾ ਉਹਨੂੰ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਹੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਮੌਕਾ ਲਭਿਆ। ਕੱਸਾਕ ਉਹਨੂੰ ਰੁਖਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਉਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ਸਿਗਰਟ ਬਾਲੀ। ਕੱਸਾਕਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਉਕਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਪਹਿਲੋਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਉਹ ਸਿਗਰਟ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਉਸ ਸ਼ਾਮੀਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਮਨ ਪ੍ਰਚਾਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਸੀ। ਕੁਝ ਆਕੀ ਚੇਚੇਨ, ਜਿਹੜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ '''ਅਬਰੇਕ''' ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਨ, ਇਕ ਸਕਾਊਟ ਨਾਲ ਲੋਥ ਦਾ ਮੂਲ ਤਾਰ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ; ਤੇ ਕੱਸਾਕ ਆਪਣੇ ਕਮਾਨ-ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਆਦਮੀ ਦਾ ਭਰਾ ਉਚਾ-ਲੰਮਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਹਣੇ ਜੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਮੁੰਨੀ ਹੋਈ ਦਾੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਲਾਖੀ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ; ਘਸੱਡੇ ਹੋਏ ਕੋਟ ਤੇ ਟੋਪੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ-ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਅਬਰੇਕ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਲ ਵੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਲੋਥ ਵਲ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਅੱਡੀਆਂ ਭਾਰ ਛਾਵੇਂ ਬੈਠਾ, ਆਪਣਾ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਪਾਈਪ ਪੀਂਦਾ ਬੁੱਕਾਂ ਸੁਟ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤੇ ਉਹ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਗਲੇ ਵਿਚੋਂ ਹੁਕਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਢਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਦਾ ਸਾਥੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਪ੍ਰੱਤਖ ਹੀ '''ਜੀਗੀਤ''' ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਰੂਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਖਰੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਮਿਲ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗਲ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਜਾਂ ਉਹਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜਗਾ ਸਕਦੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਲੋਥ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਰਾ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਅਗੇ ਅਡੋਲ ਘਿਰਣਾ ਨਾਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਰੁਖਾਈ ਨਾਲ ਆਖਿਆ। ਸਕਾਊਟ ਨੇ ਮੋਏ ਹੋਏ ਆਦਮੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਉਹਦੇ ਕੋਟ ਨਾਲ ਢੱਕਣ ਦੀ ਕੀਤੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਉਤੇ '''ਜੀਗੀਤ''' ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਸ਼ਾਨ-ਭਰੇ ਤੇ ਕਰੜੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਪੁੱਛਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਚੇਚੇਨ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਤਕ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਘਿਰਣਾ ਨਾਲ ਥੁਕਿਆ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲਿਆ। ਚੇਚੇਨ ਦਾ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾ ਲੈਣਾ ਵੇਖ ਓਲੇਨਿਨ ਏਨਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਹਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸ ਆਦਮੀ ਦਾ ਮੂਰਖ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਰੂਸੀ ਨਾ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਸੋਚ ਸਕਿਆ; ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਸਕਾਊਟ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਕਾਊਟ ਦੇ ਕਪੜੇ {{nop}}<noinclude>{{right|੧੧੪}}</noinclude> 2yglx3wygujn0gld4cilxuvf2r69wq8 250 68076 240546 240256 2026-10-14T13:55:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵੀ ਓਨੇ ਹੀ ਘਸੱਡੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਰ ਲਾਖੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਕਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨਿੱਚਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਹਿ ਸਕਦਾ, ਉਹਦੇ ਡਾਢੇ ਚਿੱਟੇ ਚਮਕਾਂ-ਮਾਰਦੇ ਦੰਦ ਤੇ ਲਿਸ਼ਕਵੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਨ। ਸਕਾਊਟ ਨੇ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਲ-ਬਾਤ ਛੋਹ ਲਈ, ਤੇ ਇਕ ਸਿਗਰਟ ਮੰਗੀ।</br> {{gap}}“ ਪੰਜ ਭਰਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ," ਸਕਾਊਟ ਆਪਣੀ ਟੁੱਟੀ-ਫੁੱਟੀ ਰੂਸੀ ਵਿਚ ਬੋਲਣ ਲਗਾ। "ਇਹ ਤੀਜਾ ਭਰਾ ਏ, ਜਿਹਨੂੰ ਰੂਸੀਆਂ ਮਾਰਿਆ ਏ, ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਭਰਾ ਰਹੇ ਨੇ। ਜੀਗੀਤ ਏ, ਬਹੁਤ ਵਡਾ '''ਜੀਗੀਤ'''" ਉਹਨੇ ਚੇਚੇਨ ਵਲ ਸੈਣਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਅਹਿਮਦ-ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਮਰ ਗਿਐ, ਇਹ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਕਾਨਿਆਂ 'ਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਬੇੜੀ 'ਚ ਰਖੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਓਥੇ ਰਾਤ ਤਕ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ।</br> {{gap}}“ ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਔਲ ਦਾ ਏਂ ?' ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।</br> {{gap}}“ਓਥੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਦਾ," ਤੇਰੇਕ ਤੋਂ ਪਾਰ ਧੁੰਦਲਾਈ ਨੀਲਮਈ ਘਾਟੀ ਵਲ ਸੈਣਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਕਾਊਟ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਸੁਯੂਕ-ਸੂ ਦਾ ਪਤਾ ਈ ? ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਅਠ ਮੀਲ ਅਗੇ ਏ।"</br> {{gap}}ਯੂਕ-ਸੂ ਦੇ ਗੀਰੇਈ-ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪਤਾ ਈ ?' ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਾਕਫ਼ ਦਾ ਮਾਨ ਸੀ। “ ਮੇਰਾ '''ਕੂਨਾਕ''' ਏ।"</br> {{gap}}"ਮੇਰਾ ਗਵਾਂਢੀ ਏ," ਸਕਾਊਟ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}“ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਏ !" ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਸਕਾਊਟ ਨਾਲ ਤਾਤਾਰ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਕ ਕੱਸਾਕ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹੇ ਆਣ ਪੁੱਜੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦੋ ਕੱਸਾਕਾਂ ਦੀ ਲਾਮ ਡੋਰੀ ਸੀ। ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ — ਕੱਸਾਕ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ, ਜਿਹਨੂੰ ਅਜੇ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਹੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ -- ਕੱਸਾਕਾਂ ਨੂੰ “ ਚੰਗੀਆਂ ਸਿਹਤਾਂ ਮਾਣੋ, ਕਹਿ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਜਵਾਬ ਵਿਚ “ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਮਾਣੋ, ਹਜ਼ੂਰ" ਨਾ ਕੂਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੂਸੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਰਿਵਾਜ ਹੈ ; ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਇਕ ਨੇ ਹੀ ਝੁਕ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਕੁਝ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਵੀ ਸੀ, ਉਠ ਖਲੋਤੇ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਖਲੋ ਗਏ। ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਕਿ ਚੌਕੀ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਠੀਕ- ਠਾਕ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬਚਗਾਨਾ ਲਗਾ; ਇੰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੱਸਾਕ ਫ਼ੌਜ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਆਮ ਢੰਗਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ, ਤੇ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ, ਜਿਹੜਾ ਓਡਾ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੧੬}}</noinclude> 7ce4x85t5uu23m6vj820ohsl8p7j2zq 250 68077 240547 240257 2026-10-14T13:56:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੱਸਾਕ_-_ਲਿਉ_ਤਾਲਸਤਾਏ.pdf |Page = 121 |bSize = 450 |cWidth = 206 |cHeight = 319 |oTop = 26 |oLeft = 122 |Location = center |Description = }} ਹੀ ਬਾਂਕਾ ਕੱਸਾਕ ਸੀ, ਜਿੱਡਾ ਬਾਕੀ ਦੇ, ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਨਾਲ ਤਾਤਾਰ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਰਵਾਨੀ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਲਗਾ ਪਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਈ, ਸਕਾਊਟ ਨੂੰ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਕਦੀ ਲੈ ਲਈ। ਫੇਰ ਉਹ ਲੋਥ ਕੋਲ ਗਏ।</br> {{gap}}“ ਤੁਹਾਡੇ 'ਚੋਂ ਲੂਕਾ ਗਾਵਰੀਲੋਵ ਕੌਣ ਏਂ ?'' ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟੋਪੀ ਲਾਹ ਲਈ ਤੇ ਅਗੇ ਆ ਗਿਆ।</br> {{gap}}“ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਮਾਂਡਰ ਨੂੰ ਘਲ ਦਿਤੀ ਏ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਇਹਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ । ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਰਾਸ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਏ। ਤੂੰ ਏਨਾ ਛੋਟਾ ਏਂ ਕਿ ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪੜ੍ਹਨਾ ਆਉਂਦਾ ਈ ?"</br> {{gap}}ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੧੭}}</noinclude> dsto4pub14ujq9ajlbihhki7i1yhhf4 250 68078 240548 240259 2026-10-14T13:57:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਪਰ ਤੂੰ ਜਵਾਨ ਕਿੱਡਾ ਸੁਹਣਾ ਲਗਣਾ ਏਂ" ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਕਮਾਂਡਰ ਦਾ ਪਾਰਟ ਅਦਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਟੋਪੀ ਪਾ ਲੈ। ਕਿਹੜੇ ਗਾਵਰੀਲੋਵਾਂ ਦਾ ਏ ? ... 'ਚੌੜੇ' ਦਾ, ਹੂੰ?"</br> {{gap}}"ਉਹਦਾ ਭਤੀਜਾ ਏ," ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}"ਹੱਛਾ ਹੱਛਾ। ਚੰਗਾ, ਮਦਦ ਕਰੋ ਏਧਰ," ਉਹਨੇ ਕੱਸਾਕਾਂ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਸੁਹਣਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਟੋਪੀ ਰਖ, ਓਲੇਨਿਨ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ।</br> {{gap}}ਜਦੋਂ ਲੋਥ ਬੇੜੀ ਕੋਲ ਲਿਜਾਈ ਗਈ, ਚੇਚੇਨ ਭਰਾ ਕੰਢੇ ਹੇਠ ਉਤਰ ਪਿਆ। ਕੱਸਾਕ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦੇਣ ਲਈ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਬੇੜੀ ਵਿਚ ਕੁਦ ਪਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਲੱਤ ਦੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨੇ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਕੱਸਾਕਾਂ ਉਤੇ ਇਕ ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਸੁੱਟੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਇਕ ਸਵਾਲ ਪੁਛਿਆ। ਉਹਦੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਕੁਝ ਆਖਿਆ ਤੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਵਲ ਸੈਣਤ ਕੀਤੀ। ਚੇਚੇਨ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੂੰਹ ਪਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਢੇ ਵਲ ਝਾਕਿਆ। ਉਹਦੀ ਤਕਣੀ ਵਿਚ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੀਤ ਘਣ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਕੋਈ ਗਲ ਆਖੀ।</br> {{gap}}"ਕਿ ਕਹਿ ਰਿਹੈ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਕਲਮਲਾਉਂਦੇ ਸਕਾਊਟ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਡੇ ਮਾਰਦੇ ਨੇ, ਸਾਡੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਰਦੇ ਨੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਜ ਈ ਖ਼ੁਰਦਾ- ਮੁਰਦਾ ਹੁੰਦੈ," ਸਕਾਊਟ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ; ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੀ ਉਹ ਮਨੋਂ ਘੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੇੜੀ ਵਿਚ ਕੁਦਿਆ, ਉਹਦੇ ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕੇ।</br> {{gap}}ਮੋਏ ਹੋਏ ਆਦਮੀ ਦਾ ਭਰਾ, ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਢੇ ਵਲ ਟਕ ਲਾਈ, ਅਹਿਲ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਅੰਦਰ ਏਡੀ ਨਫ਼ਰਤ ਤੇ ਘਿਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਦਰਿਆ ਦੇ ਇਸ ਕੰਢੇ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਸਕਾਊਟ, ਬੇੜੀ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਚੱਪੂ ਕਦੀ ਇਸ ਪਾਸੇ ਡੋਬਦਾ ਤੇ ਕਦੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਡਾਢੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਖੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਅਟਕਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੇੜੀ ਤਿਰਛੇ ਦਾਅ ਵਹਾ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਂਦੀ, ਛੋਟੀਉ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ; ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੁਣ ਮਸਾਂ-ਮਸਾਂ ਸੁਣੀਂਦੀਆਂ। ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ, ਅਜੇ ਵੀ ਦਿਸਦਿਆਂ, ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਢੇ ਜਾ ਲਗੇ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਖਲੋਤੇ ਉਡੀਕ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੧੮}}</noinclude> fh8ediae2dc6asb6ys5glcyvun1gi2f 250 68079 240549 240359 2026-10-14T13:58:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਰਹੇ ਸਨ। ਓਥੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਥ ਨੂੰ ਚੁਕਿਆ, ਤੇ (ਭਾਵੇਂ ਘੋੜਾ ਤ੍ਰਿਹ ਗਿਆ) ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਕਾਠੀ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਰਖ ਲਿਆ। ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਤੇ ਮੱਠੀ-ਮੱਠੀ ਚਾਲੇ ਸੜਕ ਉਤੇ ਹੋ ਪਏ ਤੇ ਇਕ '''ਔਲ''' ਕੋਲੋਂ ਲੰਗ, ਜਿਥੋਂ ਇਕ ਭੀੜ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆਈ।</br> {{gap}}ਦਰਿਆ ਦੇ ਰੂਸੀ ਕੰਢੇ ਵਲ ਦੇ ਕੱਸਾਕਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਤਸੱਲੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਮੌਜ ਵਿਚ ਸਨ। ਸਭਨਾਂ ਪਾਸਿਉਂ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਸੁਣੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੇ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾਂ, ਆਪਣੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਅਜਾਈਂ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਓਲੇਨਿਨ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਕ ਸੋਟੀ ਨੂੰ ਛਿੱਲਣ ਲਗ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਸਿਗਰਟ ਕਿਉਂ ਪੀਂਦੇ ਹੋ ?" ਉਹਨੇ ਝੂਠੀ-ਮੂਠੀ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁਛਿਆ। "ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਏ ?"</br> {{gap}}ਪ੍ਰਤਖ ਹੀ ਉਹ ਬੋਲਿਆ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਕੱਸਾਕਾਂ ਵਿਚ ਓਪਰਾ-ਓਪਰਾ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ।</br> {{gap}}‘ਐਵੇਂ ਆਦਤ ਏ,"ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ ਕਿਉਂ ?"</br> {{gap}}"ਜੇ ਸਾਡੇ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਪੀਵੇ, ਤਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਪੈ ਜਾਵੇ ! ਓਧਰ ਵੇਖੋ ਜ਼ਰਾ, ਪਹਾੜ ਦੂਰ ਨਹੀਂ,” ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ, “ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ! 'ਕੱਲੇ ਵਾਪਸ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੋਗੇ ? ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਰਿਹੈ। ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਛਡ ਆਨਾਂ। ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨੂੰ ਆਖੋ, ਮੈਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦੇਵੇ।”</br> {{gap}}“ ਹੈ ਨਾ ਜਣਾ!" ਕੱਸਾਕ ਦੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਵਲ ਤਕਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੇ ਉਹ ਚੁੰਮੀ ਯਾਦ ਆਈ, ਜਿਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਹਨੇ ਫਾਟਕ ਕੋਲ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਇਆ। “ ਇਹ ਕੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਰਲ-ਗਡ ਹੈ," ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਾ। ਬੰਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਏਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤੇ ਏਨੀ ਤੱਸਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਕੋਈ ਮਾਅਰਕਾ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਇੰਜ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਦਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹਦੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਰਨ 'ਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?"</br> {{gap}}"ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਭਰਾਵਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਹੁਣ ਫੇਰ ਨਾ ਮਿਲੇ !" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਬੇੜੀ ਰਵਾਨਾ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਸੁਣਿਆ ਸਾਈ, ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਪੁਛ ਰਿਹਾ ਸੀ ? " {{nop}}<noinclude>੧੧੯{{right|}}</noinclude> mpugia7klk1oaaj6ekzt2m15kun1qww 250 68080 240550 240365 2026-10-14T14:00:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸਿਰ ਚੁਕਿਆ।</br> {{gap}}"ਮੇਰਾ ਧਰਮ-ਪੁੱਤਰ?” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, ਉਹਦਾ ਇਸ ਲਫ਼ਜ਼ ਤੋਂ ਭਾਵ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚੇਚੇਨ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਤੇਰਾ ਧਰਮ-ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਉਠਣ ਲਗਾ, ਪਰ ਉਹ ਲਾਖਾ ਧਰਮ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਭਰਾ ਏ!"</br> {{gap}}"ਸ਼ੁਕਰ ਕਰੇ ਰਬ ਦਾ, ਸਬੂਤਾ ਚਲਾ ਗਿਐ" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। </br> {{gap}}ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਕਾਹਦੀ ਏ? " ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਫ਼ਰਜ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਸੀ?"</br> {{gap}}ਕੱਸਾਕ ਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਵਲ ਹਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਲਗਦਾ ਸੀ।</br> {{gap}}“ਆਹਖੋ, ਇੰਜ ਵੀ ਹੁੰਦੈ। ਕਦੀ-ਕਦੀ ਸਾਡੇ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਭਲਾ?" {{center|'''ਕਾਂਡ ਬਾਈਵਾਂ'''}} {{gap}}ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ' ਤੇ ਬਹਿ ਚਲੇ ਗਏ; ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਨਾਲੇ ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਇਕਲਿਆਂ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਤੋਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਲਈ ਛੁੱਟੀ ਮੰਗੀ, ਤੇ ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨੇ ਦੇ ਦਿਤੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਏਡੇ ਸੁਨੱਖੇ ਤੇ ਮਿਲਾਪੜੇ ਕੱਸਾਕ ਦੀ ਸੰਗਤ ਉਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਜੋੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗੀ।"ਇਹ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ ਤੇ ਮੈਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇੱਕਠੇ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਟੁਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਲੇਨਿਨ ਉਤੇ ਸਨੇਹ ਦਾ ਇਕ ਬਲਵਾਨ, ਨਵਾਂ ਜਜ਼ਬਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਖ-ਵਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਲ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਹੱਸ ਪੈਣ ਨੂੰ ਕਰਦਾ। </br> {{gap}}“ ਕਿਹੜੇ ਫਾਟਕਾਂ ਵਲੋਂ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਹੈ?" {{nop}}<noinclude>{{left|੧੨੦}}</noinclude> c6anvdpypx8faz7xte8nahojedne3vp 250 68081 240551 240462 2026-10-14T14:05:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਵਿਚਕਾਰਲਿਆਂ ਵਲੋਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਲਦਲ ਤਕ ਛਡ ਆਵਾਂਗਾ। ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਡਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ।"</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਹਸਿਆ।</br> {{gap}}"ਤੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ? ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਤੇਰਾ। ਮੈਂ 'ਕੱਲਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।"</br> {{gap}}"ਠੀਕ ਏ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਨੈਂ? ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਗੇਗਾ? ਡਰ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਤਕ ਵੀ ਲਗਦੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਸਵੈ-ਮਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਹੱਸ ਵੀ ਪਿਆ।</br> {{gap}}"ਤਾਂ ਆ ਜਾ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ। ਗੱਲ-ਬਾਤ ਕਰਾਂਗੇ ਤੇ ਪੀਆਂ-ਪਿਆਵਾਂਗੇ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"</br> {{gap}}"ਤੁਹਾਡਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਨੂੰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈਗੀ," ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਹਸਿਆ। "ਪਰ, ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।"</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਕਲ੍ਹ ਰਾਤੀਂ ਤੈਨੂੰ ਗੌਂਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਤਕਿਆ ਵੀ ਸੀ।" {{gap}}"ਹੱਛਾ ..." ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ।</br> {{gap}}"ਇਹ ਠੀਕ ਏ, ਤੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਏ, ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲਾਂ। ਪਰ ਅਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈਗਾ।"</br> {{gap}}"ਤੂੰ ਅਜੇ ਬਾਕਾਇਦਾ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ?"</br> {{gap}}"ਅਜੇ ਕਿੱਥੇ! ਮੈਂ ਅਜੇ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਈ ਆਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹੋ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ।"</br> {{gap}}"ਤੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਪੈਸੇ ਲਗਦੇ ਹੋਣਗੇ?"</br> {{gap}}"ਅਸੀਂ ਕਲ੍ਹ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਇਕ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਾਂ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਲਈ ਸੱਠ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੂਬਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਮੰਨਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਘੋੜਾ ਉਹ ਨੋਗਾਈ ਈ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਮੇਰਾ ਦਰਬਾਨਤ ਬਣਨਾ ਈਂ?" (ਦਰਬਾਨਤ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਦਲੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਮੁਹਿੰਮ ਵੇਲੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।) "ਮੈਂ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰਾ ਲਾਂਗਾ। ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਘੋੜਾ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ'' ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਆਖਿਆ। “ਸਚੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੋ ਨੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ।”</br> {{gap}}"ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ?" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਹਸਦਿਆਂ ਦੁਹਰਾਇਆ। "ਸਾਨੂੰ ਤਹੁਫ਼ਾ ਕਿਉਂ ਦੇਵੋ ਤੁਸੀਂ? ਅਸੀਂ ਆਪੇ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ, ਰਬ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ।" {{nop}}<noinclude>{{right|੧੨੧}}</noinclude> 7llzpenzr4aevzv2m3uuezpx0c5saiv 250 68082 240552 240464 2026-10-14T14:26:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਨਹੀਂ, ਸਚੀ! ਜਾਂ ਤੂੰ ਦਰਬਾਨਤ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ; ਉਹ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਪਿਆ ਸੀ; ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਬੇ-ਆਰਾਮੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹਨੂੰ ਅਹੁੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਕੀ ਆਖੇ।</br> {{gap}}ਪਹਿਲੋਂ ਚੁਪ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਤੋੜੀ।</br> {{gap}}"ਰੂਸ 'ਚ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਘਰ ਏ?' ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਇਹ ਜਵਾਬ ਦਿਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ ਕਿ ਉਹਦਾ ਇਕ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਘਰ ਸਨ।</br> {{gap}}"ਚੰਗਾ ਘਰ ਏ? ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਏ?" ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ; ਦਸ ਗੁਣਾਂ ਵਡਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਉਚਾ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}"ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਘੋੜੇ ਹੈ ਜੇ?"</br> {{gap}}"ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੌ ਘੋੜੇ ਨੇ, ਇਕ-ਇਕ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਸੌ ਰੂਬਲ ਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੂਬਲ! ਦੁੜਕੀ ਘੋੜੇ ... ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਏਥੋਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।"</br> {{gap}}"ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਸਾਓ, ਜਾਂ ਘੱਲੇ ਗਏ ਸਾਓ?" ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਜਿਵੇਂ ਅਜੇ ਵੀ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। “ਵੇਖੋ, ਏਥੋਂ ਭੁਲਿਆ ਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਹ," ਇਕ ਡੰਡੀ ਵਲ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੈਣਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਜੇ ਹਥ ਮੁੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।"</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ ਸਾਂ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਇਲਾਕਾ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ।</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ ਤਿਆਰ ਹਾਂ," ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਗਿੱਦੜ ਚਾਂਗਰਦੇ ਸੁਣੇ ਜੇ?" ਕੰਨ ਲਾਂਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਅਗੋਂ ਕਿਹਾ।</br> {{gap}}"ਗਲ ਸੁਣ, ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸਹਿਮ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?" ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br> {{gap}}"ਸਹਿਮ ਵਾਲੀ ਕਿਹੜੀ ਗਲ ਏ? ਪਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰਦੈ,’ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ। “ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ!”</br> {{gap}}"ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀਂ 'ਕੱਠੇ ਈ ਜਾਈਏ। ਸਾਡੀ ਕੰਪਨੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਰਹੀ ਏ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੌ ਵੀ। {{nop}}<noinclude>{{left|੧੨੨}}</noinclude> i81t6fn7drv2vnudea0rlt4etd51nd2 250 68172 240553 240466 2026-10-14T14:28:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਏਥੇ ਆਏ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਸਾਓ? ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਘਰ ਏ, ਘੋੜੇ ਨੇ ਤੇ ਭੋਂ-ਗੁਲਾਮ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ, ਬੁੱਲੇ ਲੁੱਟਣ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਦਾ! ਰੈਂਕ ਕੀ ਜੇ?"</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਕੈਡਿਟ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਮੇਰੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਈ ਹੈ।"</br> {{gap}}"ਖ਼ੈਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ੇਖ਼ੀਆਂ ਈ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਓਥੋਂ ਕਦੀ ਨਾ ਨਿਕਲਦਾ! ਆਹਖੋਂ, ਮੈਂ ਕਦੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਾ। ਸਾਡੇ"ਚ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਜੇ?"</br> {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਲਗਦਾ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਕਾਫ਼ੀ ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਕਲਿੱਤਣ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਵਾ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਉਤੇ ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਗਿੱਦੜ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਅਸਲੋਂ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਚੀਕਣ, ਚਾਂਗਰਨ, ਚੀਂ-ਚੀਂ ਕਰਨ, ਤੇ ਡੁਸਕਣ ਲਗ ਪਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਵਲ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਕੁਤਿਆਂ ਦੀ ਭੌਂ-ਭੌਂ ਸੁਣੀਣ ਲਗ ਪਈਆਂ ਸਨ; ਝੁਗੀਆਂ ਦੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਣ ਲਗ ਪਈਆਂ ਸਨ; ਬੱਤੀਆਂ ਲਿਸ਼ਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਹਵਾ ਕਿਜ਼ਯਾਕ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਹੁਆੜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ, ਉਸ ਰਾਤ ਉਚੇਚਾ, ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਏਥੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਉਹਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਪਰਵਾਰ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਨਾ ਕਦੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਕਦੀ ਰਹੇਗਾ। ਉਸ ਰਾਤ ਉਹਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕਾਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਪੁੱਜੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ, ਕਿ ਓਲੇਨਿਨ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਘੋੜਾ ਕਢ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਗਰੋਜ਼ਨਾਯਾ ਵਿਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ — ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਉਹ ਆਮ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਜਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ — ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਫ਼ਾ ਤੁਸੀਂ ਕਿਓਂ ਦੇਵੋ?" ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਅਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}"ਸਚੀ, ਇਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਲੈ ਲੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਫ਼ਾ ਦੇ ਦਈਂ ਅਸੀਂ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਹਿੰਮ"ਤੇ"ਕੱਠੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।”</br> {{gap}}ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਬੌਂਦਲ ਗਿਆ।</br> {{gap}}"ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਏ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੈ, ਘੋੜੇ"ਤੇ ਬੜੇ ਪੈਸੇ ਲਗਦੇ ਨੇ, ਘੋੜੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{nop}}<noinclude>{{left|੧੨੩}}</noinclude> mv32n3a1oitp0762rm5333mjnaad241 250 68173 240554 240467 2026-10-14T14:31:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਲੈ-ਲੈ ਲੈ-ਲੈ! ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਲਿਆ, ਮੈਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਸਲੇਟੀ ਘੋੜਾ ਇਹਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾ।"</br> {{gap}}"ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਥੰਮ ਲਿਆ।</br> {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਸ਼ੁਕਰੀਆ! ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਾਂਗਾ, ਇਹਦੀ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਸੀ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਇੰਜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ।</br> {{gap}}"ਏਥੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਲੈ। ਚੰਗਾ ਘੋੜਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਗਰੋਜ਼ਨਾਯਾ 'ਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ; ਦੁੜਕੀ ਬੜੀ ਵਧੀਆ ਮਾਰਦਾ ਹੈ! ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਚੀਖ਼ੀਰ ਲਿਆ ਦੇ। ਅੰਦਰ ਝੁੱਗੀ 'ਚ ਆ ਜਾ।"</br> {{gap}}ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਫੜ ਲਿਆ।</br> {{gap}}"ਰਬ ਨੇ ਚਾਹਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂਲ ਤਾਰਨ ਲਈ ਰਾਹ ਲਭ ਲਾਂਗਾ", ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਡੀਕ ਲਾਂਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।"ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂ ਕੀ ਏ?" ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂ ਕੀ ਏ?'ਦਿਮਿਤਰੀ ਆਂਦਰੇਏਵਿਚ।"</br> {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਦਮਿਤਰੀ ਆਂਦਰੇਏਵਿਚ, ਰਬ ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਕਰੇ। ਅਸੀਂ '''ਕੂਨਾਕ''' ਹੋਵਾਂਗੇ।ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਣਾ। ਅਸੀਂ ਅਮੀਰ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਹੋਈਏ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਕੂਨਾਕ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕਰਨੀ ਆਉਂਦੀ ਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਂਗਾ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੈ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ — ਰੇਬੜੀ ਜਾਂ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ - ਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚੌਕੀ 'ਚ ਆਓ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਜਾਣ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨੌਕਰ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਉਥੇ, ਅਜੇ ਕਲ੍ਹ ਈ, ਕਿੱਡਾ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਮੈਂ, ਤੇ ਕੱਸਾਕਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਾ ਲਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣਾ ਸੀ।</br> {{gap}}"ਠੀਕ ਹੈ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ! ਪਰ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ ਨਾ ਪਾਈਂ! ਇਹਨੂੰ ਕਦੀ ਸਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।"</br> {{gap}}"ਲਗਾਮ ਕਿਉਂ ਪਾਵਾਂ? ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗਲ ਏ, ਜਿਹੜੀ, ਚਾਹਵੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਸਕਨਾਂ," ਆਵਾਜ਼ ਨੀਵੀਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ।"ਮੇਰਾ ਇਕ '''ਕੂਨਾਕ''' ਏ, ਗੀਰੇਈ-ਖ਼ਾਨ। ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੈ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਝਾੜੀ 'ਚ ਛਹਿ ਲਾ ਬਹਾਂ, ਉਸ ਸੜਕ ਕੋਲ, ਜਿਥੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। 'ਕੱਠੇ ਚਲੀਏ? ਦਗ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ ਤੁਹਾਨੂੰ। ਮੁਰੀਦ<ref>ਮੁਰੀਦ — ਏਥੇ, ਸਿਖਿਅਕ। — ਸੰ:</ref> ਹੋਵਾਂਗਾ ਤੁਹਾਡਾ। {{nop}}<noinclude>{{left|੧੨੪}}</noinclude> isyn84i255x0kjjyjws8o9aoiq1bmb2 250 68174 240556 240468 2026-10-14T14:37:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਆਹਖੋ, ਚੱਲਾਂਗੇ, ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਚੱਲਾਂਗੇ।</br> {{gap}}"ਹੁਣ ਤਕ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਦਾ ਠਰੰਮਾ ਮੁੜ ਆਇਆ ਲਗਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਵਲ ਓਲੇਨਿਨ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਸਹਿਜ ਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਅਣਸੁਖਾਣੀਂ ਵੀ ਲਗੀ। ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿਰ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ( ਸ਼ਰਾਬ ਉਹਨੂੰ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੜ੍ਹਦੀ), ਪਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਚੋਖੀ ਸ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਓਲੇਨਿਨ ਨਾਲ ਹਥ ਮਿਲਾਇਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।</br> {{gap}}"ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਕਿਆ, ਉਹ ਕੀ ਕਰੇਗਾ। ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਗਿਆ, ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਨਿਵਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫੇਰ, ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾ, ਉਹਨੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੂਣਿਆ, ਬਿੱਲੀ ਵਾਂਗ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਘੋੜੇ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਸਾਂਭ ਲਈਆਂ, ਕੂਕ ਮਾਰੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸੜਕ ਉਤੇ ਦੁੜਕੀਏ ਪਾ ਲਿਆ। ਓਲੇਨਿਨ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ, ਲੁਕਾਸ਼ਕਾ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੰਡਾਣ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਕੋਲ ਜਾਏਗਾ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੇ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਫੇਰ ਵੀ ਜਿੰਨਾ ਚੈਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਓਨਾ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹਨੇ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਦੇ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਕਿਉਂ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ। ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲਗਾ ਕਿ ਇਹ l'argent il n'y a pas<ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ ; ਅਰਥ : ਪੈਸੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ-ਸੰ: </ref>! ਸੀ। ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਸਿਆਣਪ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।</br> {{gap}}ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਉਤਰ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਹਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਕੱਸਾਕ ਵਗ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇਵੇ। ਉਹਨੂੰ ਆਪ ਓਸੇ ਹੀ ਰਾਤੀਂ ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਗੂੰਗੀ ਭੈਣ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਸੈਣਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਘੋੜਾ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹੀ ਹਿਲਾਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਉਹਨੇ ਚੁਰਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨੇ ਗੂੰਗੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਵੱਗ ਵਿਚ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈ ਜਾਵੇ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੨੪}}</noinclude> a8j9kg07hwgiicimw1dmhyequotoenm 250 68175 240557 240366 2026-10-14T14:38:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਲੂਕਾਸ਼ਕਾ, ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ-ਵਿਚਾਰਦਾ, ਇਕੱਲਾ ਵਾਪਸ ਚੌਕੀ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। ਉਹ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝਦਾ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਉਹ ਘਟੋ-ਘਟ ਚਾਲ੍ਹੀ ਰੂਬਲ ਮੁਲ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੁਹਫ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਉਕਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਰਹੀ, ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਦਿਤਾ ਕਿਉਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨੂੰ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਉਕਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਹਦੇ ਉਲਟ ਸਗੋਂ, ਉਹਦਾ ਮਨ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਕ-ਸ਼ੁਬ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਕਿ ਕੈਡਿਟ ਦੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਕੋਈ ਭੈੜੇ ਇਰਾਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਇਰਾਦੇ ਕੀ ਸਨ, ਉਹ ਦਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਵੀ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕੋਈ ਓਪਰਾ ਆਦਮੀ ਚਾਲ੍ਹੀ ਰੂਬਲ ਮੁਲ ਦਾ ਘੋੜਾ ਐਵੇਂ ਹੀ, ਨਿਰਾ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ; ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦੀ। ਜੇ ਉਹਨੂੰ ਚੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ! ਉਹ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਕੈਡਿਟ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮ ਕਰਾਣ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਵੱਢੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।"ਝੂਠ ਏ!” ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। "ਘੋੜਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈਗਾ, ਵੇਖੀ-ਡਿੱਠੀ ਜਾਏਗੀ। ਮੈਂ ਆਪ ਵੀ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਕੌਣ ਕਿਹਨੂੰ ਚਾਰਦੈ," ਚੌਕੰਨੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਓਲੇਨਿਨ ਲਈ ਅਮਿਤ੍ੱਤਾ ਦੇ ਭਾਵ ਜਗਾਂਦਿਆਂ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਹਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਦਸਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਘੋੜਾ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹਨੇ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਏਧਰ ਓਧਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਪਰ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਧੁੰਮ ਗਈ, ਤੇ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦੀ ਮਾਂ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ, ਤੇ ਨਾਲ ਈਲਿਆ ਵਸੀਲਿਯੇਵਿਚ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕਿੱਸਾਕਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਬਿਨਾਂ ਮਤਲਬ ਦੀ ਸੁਗਾਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਰਹੀ, ਤੇ ਉਹ ਕੈਡਿਟ ਤੋਂ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਏ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਤੌਖ਼ਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਉਹਦੇ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰ ਉਹਦੀ '''ਸਾਦ-ਮੁਰਾਦਤਾ''' ਤੇ ਦੌਲਤ ਲਈ ਚੋਖੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੋ ਗਈ।</br> {{gap}}ਸੁਣਿਆ ਈ,ਵ" ਇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ ਇਲਿਆ ਵਸੀਲਿਯੇਵਿਚ ਦੇ ਘਰ ਟਿਕਾਏ ਗਏ ਕੈਡਿਟ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਰੂਬਲਾਂ ਦਾ ਘੋੜਾ ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ 'ਤੇ ਸੁਟ ਪਾਇਐ? ਜ਼ਰੂਰ ਰਿਜ਼ਕਵਾਨ ਹੋਏਗਾ! ..."</br> {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਸੁਣਿਆ ਏਂ ਮੈਂ," ਇਕ ਹੋਰ ਨੇ ਰਮਜ਼ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ,"ਜ਼ਰੂਰ ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਵਡੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸੂ। ਵੇਖਾਂਗੇ, ਕੀ ਬਣਦਾ ਸੂ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ '''ਊਰਵਾਨ'''!"</br> {{gap}}“ ਇਹ ਕੈਡਿਟ ਬੜੀ ਖਚਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, " ਤੀਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ ਵੇਖੀਂ ਕਿਸ ਘਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਂਦੈ ਕਿ ਨਹੀਂ!" {{nop}}<noinclude>{{left|੧੨੩}}</noinclude> ft529ajsu5ohd1mhvm8jdq2b44twelf 250 68176 240558 240367 2026-10-14T14:39:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਕਾਂਡ ਤਈਵਾਂ'''}} {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਕਸਾਰ ਨੇਮ ਨਾਲ ਲੰਘਦੀ ਰਹੀ। ਕਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਘਟ ਹੀ ਵਾਹ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਖੋਂ, ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਕੈਡਿਟ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਾਸ ਹੀ ਫ਼ਾਇਦੇ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਕੰਮ ਜਾਂ ਸਿਖਾਈ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਘੁਲਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਕਿਸੇ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ, ਉਹਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ; ਤੇ ਓਨਾ ਚਿਰ ਉਹਨੂੰ ਚੈਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਫ਼ਸਰ ਉਹਨੂੰ ਰਈਸ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਤੇ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਉਹਦਾ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਗਵੱਯਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦੌਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਹਨੂੰ ਦਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਸੁਹਬਤ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ। ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਕ ਨਿਸਚਿਤ ਸ਼ਕਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਕੈਡਿਟ ਜਾਂ ਅਫ਼ਸਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਬਾਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ ਪੋਰਟਰ ਪੀਂਦਾ, ਤਾਸ਼ ਖੇਡਦਾ ਤੇ ਮਹਿੰਮਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਮਿਲੇ ਇਨਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨਾਲ ਬਾਕਾਇਦਾ '''ਚੀਖ਼ੀਰ''' ਪੀਂਦਾ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਮਠਿਆਈਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਖ਼ਾਤਰ ਕਰਦਾ, ਕੱਸਾਕ ਔਰਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਭਜਦਾ ਤੇ ਇਸ਼ਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਓਥੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅਚੇਤੇ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਗਾਹੇ ਪਏ ਰਾਹਾਂ ਉਤੇ ਏਤਰਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਏਥੇ ਵੀ ਉਹ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪੱਕੀ ਲੀਹ ਉਤੇ ਨਾ ਪਿਆ।</br> {{gap}}ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਦਿਹੁੰ-ਚੜ੍ਹੇ ਉਠ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਚਾਹ ਪੀਣ ਤੇ ਆਪਣੀ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚੋਂ ਪਹਾੜਾਂ, ਸਵੇਰ, ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖ-ਸਲ੍ਹਾ, ਉਹ ਢੱਗੇ ਦੀ ਖਲ ਦਾ ਘੱਸਡਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਟ, ਅਣ-ਕਮਾਈ ਕੱਚੀ ਖਲ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਇਕ ਖੰਜਰ ਨਾਲ ਬੱਕਲ-ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਬੰਦੂਕ ਫੜਦਾ ਤੇ ਇਕ ਥੈਲੇ ਵਿਚ ਸਿਗਰਟਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾ, ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ, ਤੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਲ ਚਲ ਪੈਂਦਾ। ਸ਼ਾਮੀਂ ਸਤ ਕੁ ਵਜੇ ਉਹ ਪਰਤਦਾ, ਉਹ ਥੱਕਾ-ਟੁੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਭੁਖ ਲਗੀ ਹੁੰਦੀ, ਉਹਦੀ ਪੇਟੀ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜ ਛੇ ਤਿੱਤਰ ਲਮਕ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ( ਕਦੀ-ਕਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਹੁੰਦਾ), ਤੇ ਉਹਦਾ ਸਿਗਰਟਾਂ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਥੈਲਾ ਅਣ-ਛੁਹਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਉਹਦੀਆਂ ਮਨ ਦੀਆਂ {{nop}}<noinclude>{{right|੧੨੭}}</noinclude> 6ey2nodov099154sb859c580khba91i 250 68177 240559 240370 2026-10-14T14:40:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੋਚਾਂ ਵੀ ਥੈਲੇ ਵਿਚ ਸਿਗਰਟਾਂ ਵਾਂਗ ਰਖੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਚੌਦ੍ਹਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਓਥੇ ਇਕ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹਿੱਲੀ। ਉਹ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜਰਾ, ਤਕੜਾ ਤੇ ਅਸਲੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਰਤਦਾ ਤੇ ਉਹ ਦਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਜੁ ਕੁਝ ਲੰਘਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੀ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਸਨ, ਯਾਦਾਂ ਸਨ ਜਾਂ ਸੁਫ਼ਨੇ ? ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਟੋਟੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਗਾਂਦਾ ਤੇ ਪੁਛਦਾ, ਉਹ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੱਸਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜ੍ਹੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਇਕ '''ਅਬਰੇਕ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿਚ। ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਿੱਤਰ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਜਾਂ ਹਿਰਨ ਦੀ ਝਾਕ ਤੇ ਤੱਕ ਰਖਦਾ।</br> {{gap}}ਸ਼ਾਮੀਂ, ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੁੰਦਾ। ਵਨਯੂਸ਼ਾ ਚੀਖ਼ੀਰ ਦਾ ਇਕ ਜਗ ਲੈ ਆਉਂਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਅਡੋਲ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਖੂਬ ਪੀਂਦੇ, ਫੇਰ ਨਿੱਖੜ ਪੈਂਦੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਅਮਨ-ਚੈਨ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਫੇਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਫੇਰ ਨਰੋਈ ਥਕਾਵਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਫੇਰ ਉਹ ਬੈਠੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਪੀਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਕਦੀ-ਕਦੀ, ਛੁੱਟੀ ਜਾਂ ਆਰਾਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਓਲੇਨਿਨ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਘਰ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ। ਓਦੋਂ ਉਹਦਾ ਮੁਖ ਰੁਝੇਵਾਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਤਕਣਾ ਹੁੰਦਾ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਰੀ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚੋਂ ਲਾਲਚੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ। ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ (ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ ਇੰਜ ਹੀ ਸੀ), ਤੇ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾ ਆਉਂਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ ਉਹਦੇ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਸੰਬੰਧ, ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੇ ਕੱਸਾਕ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਨ, ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਅਮੀਰ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਘਟ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ, ਜੇ ਉਹਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਦੇ ਸਾਥੀ ਅਫ਼ਸਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹਦੀ ਅੰਤਰ-ਧਿਆਨ ਦਾ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਪੀੜ, ਨਿਰਾਸਤਾ ਤੇ ਹਿਰਖ ਦੀ ਖਾਈ ਨਾਲ ਵੱਟ ਜਾਏਗਾ। ਨਾਲੇ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਉਹ ਹੁਣੇ ਹੀ ਸਵੈ-ਤਿਆਗ ਦੀ ਫ਼ਤਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਗਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੋਂ ਡਰ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੨੭}}</noinclude> 45t3ag1zmnlb3ticmm96rus8pbprc43 240560 240559 2026-10-14T14:40:55Z Harchand Bhinder 2624 240560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੋਚਾਂ ਵੀ ਥੈਲੇ ਵਿਚ ਸਿਗਰਟਾਂ ਵਾਂਗ ਰਖੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਚੌਦ੍ਹਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਓਥੇ ਇਕ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹਿੱਲੀ। ਉਹ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜਰਾ, ਤਕੜਾ ਤੇ ਅਸਲੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਰਤਦਾ ਤੇ ਉਹ ਦਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਜੁ ਕੁਝ ਲੰਘਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੀ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਸਨ, ਯਾਦਾਂ ਸਨ ਜਾਂ ਸੁਫ਼ਨੇ ? ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਟੋਟੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਗਾਂਦਾ ਤੇ ਪੁਛਦਾ, ਉਹ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੱਸਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਵਾੜ੍ਹੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਇਕ '''ਅਬਰੇਕ''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੇ ਰੁਪ ਵਿਚ। ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਿੱਤਰ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਜਾਂ ਹਿਰਨ ਦੀ ਝਾਕ ਤੇ ਤੱਕ ਰਖਦਾ।</br> {{gap}}ਸ਼ਾਮੀਂ, ਚਾਚਾ ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੁੰਦਾ। ਵਨਯੂਸ਼ਾ ਚੀਖ਼ੀਰ ਦਾ ਇਕ ਜਗ ਲੈ ਆਉਂਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਅਡੋਲ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਖੂਬ ਪੀਂਦੇ, ਫੇਰ ਨਿੱਖੜ ਪੈਂਦੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਅਮਨ-ਚੈਨ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਫੇਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਫੇਰ ਨਰੋਈ ਥਕਾਵਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਫੇਰ ਉਹ ਬੈਠੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਪੀਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਕਦੀ-ਕਦੀ, ਛੁੱਟੀ ਜਾਂ ਆਰਾਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਓਲੇਨਿਨ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਘਰ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ। ਓਦੋਂ ਉਹਦਾ ਮੁਖ ਰੁਝੇਵਾਂ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਤਕਣਾ ਹੁੰਦਾ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹਿਲਜੁਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਰੀ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚੋਂ ਲਾਲਚੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ। ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ (ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ ਇੰਜ ਹੀ ਸੀ), ਤੇ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾ ਆਉਂਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ ਉਹਦੇ ਤੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਸੰਬੰਧ, ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੇ ਕੱਸਾਕ ਲੁਕਾਸ਼ਕੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਨ, ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਅਮੀਰ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਘਟ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਲਗਦਾ, ਜੇ ਉਹਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਦੇ ਸਾਥੀ ਅਫ਼ਸਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹਦੀ ਅੰਤਰ-ਧਿਆਨ ਦਾ ਪੂਰਨ ਆਨੰਦ ਪੀੜ, ਨਿਰਾਸਤਾ ਤੇ ਹਿਰਖ ਦੀ ਖਾਈ ਨਾਲ ਵੱਟ ਜਾਏਗਾ। ਨਾਲੇ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਉਹ ਹੁਣੇ ਹੀ ਸਵੈ-ਤਿਆਗ ਦੀ ਫ਼ਤਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਗਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਤੋਂ ਡਰ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੨੮}}</noinclude> d5f03u2c70bajrts705iy2p7v2ityff 250 68178 240561 240373 2026-10-14T14:41:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਲਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਕ ਵੀ ਬੋਲ ਗੰਭੀਰ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ।</br> {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤੇ, ਓਲੇਨਿਨ ਬਾਹਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਿਆ, ਤੇ ਘਰ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲੋਂ ਚਾਣਚਕ ਹੀ, ਉਹਦਾ ਇਕ ਮਾਸਕੋ ਦਾ ਵਾਕਫ਼ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਬੰਦਾ ; ਜਿਹਨੂੰ ਉਹ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਆ ਨਿਕਲਿਆ।</br> {{gap}}"ਉਹੋ, mon cher, ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤਾ, ਕਿੰਨਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਮੈਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਤੂੰ ਏਥੇ ਹੈਂ !" ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਚ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਰਲਾਂਦਾ ਗਿਆ। ‘ਕਹਿਣ ਲਗੇ ‘ਓਲੇਨਿਨ’। ਓਲੇਨਿਨ ਕੀ ? ਤੇ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ ... ਸੋਚ ਸਹੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਏਥੇ 'ਕਠਿਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ! ਹੱਛਾ, ਸੁਣਾ ਹਾਲ ਕੀ ਆ ? ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ? ਕਿਉਂ ?" ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਬੇਲੋਤਸਕੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿਤੀ : ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਰੈਜਮੈਂਟ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਏਡੀ-ਕਾਂਗ ਬਣਾਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਾਤੀ ਤੌਰ ਉਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।</br> {{gap}}“ ਏਥੇ, ਇਸ ਖੁਡ 'ਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਘਟੋ-ਘਟ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਤੇ ਸੰਵਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਰਾਸ ਲੈਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਜਾਂ ਕੋਈ ਰੈਂਕ - ਗਾਰਦ 'ਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਬੇ-ਸ਼ਕ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਇਆ ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਆਦਮੀ ਹੈ, ' ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਅਟਕਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲੀ ਗਿਆ : “ ਮੁਹਿੰਮ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੇਂਟ ਐਨਾ ਕਰਾਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਏਥੇ ਰਹਾਂਗਾ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ । ਏਥੇ ਬੜਾ ਮਜ਼ਾ ਹੈ। ਕਿਆ ਔਰਤਾਂ ਹਨ! ਤੇ ‘ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ ? ਮੈਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੈਪਟਨ, ਸਤਾਰਤਸੇਵ, ਨੇ ਦਸਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਜਿਹੜਾ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਹੈ ... ਹਾਂ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਡਰਾਉਣੇ ਵਹਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ! ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਏਥੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਘੁਲਣਾ-ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਦਫ਼ੇਦਾਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਓਥੇ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਹੈ, ਉਸਤੇਨਕਾ ! ਬਸ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ !" {{nop}}<noinclude>{{right|੧੨੯}}</noinclude> j1pkhh0kdf1ao34i82jgfl454tey4re 250 68179 240562 240376 2026-10-14T14:42:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240562 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਉਸਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ, ਜਿਹੜੀ ਓਲੇਨਿਨ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਛਡ ਆਇਆ ਸੀ, ਹੋਰ ਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਤੇ ਰੂਸੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਵਰ੍ਹਨ ਲਗ ਪਏ। ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਬਾਰੇ ਆਮ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਧੀਆ, ਚੰਗੇ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਸਚੀ ਸੂਚੀ ਹੀ ਸੀ ; ਪਰ ਉਹਦੇ, ਬੀਬੇ, ਸੁਨੱਖੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸੁਖਾਵਾਂ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਐਨ ਉਹੀਉ ਵੈਲਦਾਰੀ ਉਹਦੇ ਸਾਹ ਵਿਚ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਤਿਆਗ ਦਿਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਖਿਝ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਧੂਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ – ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਕਦੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਦਾਹਵਾ ਹੋਵੇ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਬੇਲੋਤਸਕੀ ਉਤੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਾਹ ਦੇ ਵਿਰੁਧ, ਆਪਣੀ ਗਲਬਾਤ ਵਿਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਵਾਕੰਸ਼ ਰਲਾਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਤੇ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਾਕਫ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਗੀ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਤੇ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ, ਤੇ ਕਿੱਸਾਕਾਂ ਦੀ ਗਲ, ਘਿਰਨਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਬੇਲੋਤਸਕੀ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਦੋਸਤਾਨਾ ਰਿਹਾ, ਉਹਨੂੰ ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਘਰ ਆਉਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ। ਪਰ, ਓਲੇਨਿਨ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੂੰ ਆਪ ਮਿਲਣ ਨਾ ਗਿਆ। ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲੀ ਸ਼ਰੀਫ਼ਜ਼ਾਦਾ ਸੀ।</br> {{gap}}ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਕੱਸਾਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਰਿਵਾਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਪਣਾ ਲਈ। ਓਲੇਨਿਨ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ-ਵੇਖਦਿਆਂ, ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਿਚ-ਵਿਚ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਨੀਕ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹਨੇ ਬੁਢਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਤੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਮੀਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਆਪ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਫੜਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਏਥੋਂ ਤਕ ਵੀ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਤੇ ਕਾਰਨ, ਉਹਨੂੰ ਦਾਦਾ ਬੁਲਾਣ ਲਗ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਕੱਸਾਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਸਮਝ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹਿੱਲ ਗਏ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਓਲੇਨਿਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਚੰਗਾ ਸਮਝਣ ਲਗ ਪਏ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬੁਝਾਰਤ ਸੀ ! {{nop}}<noinclude>{{left|੧੩੦}}</noinclude> 1gup2pt7cd3vqwcebuyz9h03jor2pqu 250 70543 240710 239058 2026-10-15T07:05:59Z Harchand Bhinder 2624 240710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ: | ਅੰਦਰ ਬੁਲਾਓ...ਤੇ ਸੁਣੋ, ਜ਼ਰਾ ਇੱਜ਼ਤ ਮਾਣ ਨਾਲ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਾ। (ਪਸੀਨਾ ਪੂੰਝਦਾ ਹੈ) ਇਹ ਬੈਂਕੋ ਤਾਂ ਡਰ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਬਹਿ ਗਿਐ। ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ..ਕੁਝ ਵੀ! ਉਸਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਅੰਦਾਜ਼, ਬੇਖੌਫ਼ ਅੱਖਾਂ, ਸੂਝਬੂਝ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਨੇ। ਉਸਦੇ ਇਰਾਦੇ ਮਜਬੂਤ ਨੇ। ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ... ਉਸਦੀ ਤਾਂ ਬਸ ਹੋਂਦ ਈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਏ,ਖ਼ਤਰਾ! ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ ਦਾ ਜਿਸਦਾ ਭਰੋਸਾ ਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ! (ਨਿਰਾਸ਼ਾ 'ਚ ਵਿਹਵਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਉਫ਼, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਜ਼ਮੀਨ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਲਾਹਨਤ ਐ ਉਸ ਸਿੰਘਾਸਨ ਦੇ... ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਬੈਂਕੋ ਲਈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਬਣ ਜਾਣ। ਨਾਮੈਂ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾ ਰਿਹੈ, (ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ) ਉਸਨੇ ਤਾਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮੂੰਹ ਚਿੜਾਇਆ ਸੀ, (ਨਕਲ ਉਤਾਰਦੇ ਹੋਏ) ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰੋ..., ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਤੁਹਾਥੋਂ। ਕਿੰਨਾ ਬੌਣਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਤਾਂ ਇਹੋ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਔਲਾਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣੇਗੀ..ਨਵੇਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੇਗਾ,ਉਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ ਮੈਂ! ਮੇਰੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਜ ਐਵੇਂ ਬੋਝ ਐ। ਮੁੱਠੀ 'ਚੋਂ ਕਿਰਦੀ ਰੇਤ.....ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਫੜ੍ਹ ਈ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਏਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਆਦਮੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ। ਮੇਰਾ ਅੰਦਰ ਮੱਚ ਰਿਹੈ..ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣੀ ਹਿੱਕ 'ਚ ਲਾਂਬੂ ਬਾਲ਼ਿਆ ਮੈਂ, ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਬੇਚ ਦਿਤਾ, ਕਿਸ ਲਈ...ਏਸ ਬੈਂਕੋ ਖਾਤਰ….ਉਹਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ! ਨਹੀਂ, ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿਆਂਗਾ! ਕਦੇ ਨਹੀਂ! ਕਿਸੇ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਨਹੀਂ। ਰਾਹ ਦਾ ਹਰ ਰੋੜਾ ਹੂੰਝ ਦਿਆਂਗਾ ਮੈਂ...ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। (ਖੜਾਕ ਸੁਣ ਕੇ) ਕੌਣ ਐ ਓਥੇ? (ਨੌਕਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੋ ਚੁੜੇਲਾਂ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਜਿਹੇ 'ਚ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।) (ਮੈਕਬਥ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਸੁਣ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਬੁਲਾਵਾਂ ਨਾ, ਬਾਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ’ਤੇ ਹੀ ਰਹੀਂ। (ਚੁੜੇਲਾਂ ਵੱਲ) ਹੂੰ! ਯਾਦ ਏ ਨਾ ਕੱਲ੍ਹ ਜੋ ਵੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਸੀ।}} {{Playscript|ਚੁੜੇਲ ੧ : | ਯਾਦ ਹੈ। ਹਜ਼ੂਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਹੈ।}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ : |ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੀ ਸੋਚਿਆ ਤੁਸੀਂ? (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ}}<noinclude> {{center|59/ਮੈਕਬਥ}}</noinclude> jiaajce73w21o7wjdmvqgknhi6e6uaa 250 70544 240709 239059 2026-10-15T07:02:26Z Harchand Bhinder 2624 240709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|| ਕਿਹਾ ਨਾ... ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਹੋਣੀ ਲਈ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬੈਂਕੋ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ...ਬੈਂਕੋ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਭਿਣਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਸੜ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਮੇਰੇ ’ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਕੀ-ਕੀ ਜ਼ੁਲਮ ਨਹੀਂ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼। ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫ਼ਸਾਇਆ…ਵਰਤਿਆ, ਕੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼। ਇਹ ਸਭ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਹੈ...ਬੈਂਕੋ, ਹਾਂ ਬੈਂਕੋ।}} {{Playscript|ਚੁੜੇਲ ੧ : | ਜੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸ ਹੀ ਚੁੱਕੇ ਹੋ....}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ:| (ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ) ਹਾਂ-ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਏ, ਜਿਸ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਤੁਹਾਨੂੰ। ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ......., ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਐਨੇਂ ਬੇਗ਼ੈਰਤ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਐਵੇਂ ਈ ਭੁਲਾ ਦਿਓ, ਹਊ ਪਰੇ ਕਰ ਦਿਓ। ਜਿਸ ਸ਼ਖਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਿਖਾਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ! ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਝੱਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਮੈਥੋਂ। ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਉਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਬਰ ਪੁੱਟ ਰਿਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਦੇ ਓ, ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੱਤਿਆਰੇ ਲਈ। ਇੰਨੇ ਰਹਿਮ ਦਿਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਤੁਸੀਂ।}} {{Playscript| ਚੁੜੇਲ ੨ : | ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਖਰ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜ। (ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਅੱਖ ਦਬਦੀਆਂ ਹਨ)}} {{Playscript|ਚੁੜੇਲ ੧ : |ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਵੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ...}} {{Playscript|ਮੈਕਬਥ:|ਹਾਂ! ਇਨਸਾਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਪਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ! (ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ) ਬੁਲੀ, ਸ਼ੇਸ਼ਨ, ਬੀਸਾ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਸਪੇਨੀਅਲ, ਡਾਬਰਮੈਨ, ਲੰਡਰ...ਅਵਾਰਾ..ਸਭ ਕੁੱਤੇ ਨੇ। ਪਰ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰੱਸੇ ਨਹੀਂ ਬੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਐ ਸਭ ਦੀ, ਗੁਣ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ। ਸਮਝਦੇ ਓ ਨਾ, ਮੁੱਲ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਪੱਲੇ ਕੀ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ, ਉਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੈਂਦਾ। (ਹੱਸਦਾ) ਸ਼ਕਲੋਂ ਤਾਂ ਸਭ ਇੱਕੋ ਈ ਨੇਕੀ ਕੁੱਤਾ ਤੇ ਕੀ ਬੰਦਾ, ਪਰ ਬੰਦਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦੈ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ (ਗੰਭੀਰ) ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਣਿਐ। ਤਾਂਹੀਓਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਹਲੂਣਾ ਰਿਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਵੀ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਰਾਹ ਦਾ ਕੰਡਾ ਵੀ ਨਿਕਲ ਜਾਏਗਾ। ਜਦੋਂ ਤਾਈਂ ਉਹ ਜਿਉਂਦਾ ਏ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਾ। ਉਸਦਾ ਖੂਨ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਠੰਡ ਪਾ ਸਕਦੈ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ}}<noinclude>{{rh||60/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 23hpx1dahizpva4msgndo7lsph3o1l2 250 70547 240708 239062 2026-10-15T07:01:13Z Harchand Bhinder 2624 240708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਤੀਜਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੂਜਾ'''}}}} (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਸੋਚਾਂ 'ਚ ਡੁੱਬੀ ਅਚੇਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਢਿੱਡ 'ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਲੋਸ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਬੇਚੈਨੀ ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਉਸਦੀ ਹਰ ਹਰਕਤ 'ਚੋਂ ਡੁੱਲ੍ਹ-ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}(ਆਉਂਦਾ ਹੈ) ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ? {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਚੌਂਕਦੀ ਹੈ) ਹੁੰਅ!..ਕੀ ਬੈਂਕੋ ਚਲਾ ਗਿਆ? {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}ਜੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ। ਪਰ ਅੱਜ ਰਾਤ ਹੀ ਮੁੜ ਆਏਗਾ ਉਹ.... {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਕਹੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੇਹਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪਲ ਮਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਆਂ ਮੈਂ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਏ। {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}ਜੋ ਹੁਕਮ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ। (ਨੌਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ) ਕੀ ਖੱਟਿਆ ਮੈਂ ਮਲਿਕਾ ਬਣਕੇ? ਸਭ ਕੁਝ ਬੁਝਿਆ-ਬੁਝਿਆ ਖਾਲੀ-ਖਾਲੀ। ਮੈਂ ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਮੇਰੀ ਮੁੱਠੀ 'ਚ ਐ, ਪਰ ਐਨਾ ਖੋਖਲਾ..., ਬੋਥਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉੱਡਦਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਮੈਂ ਸਭ ਤਬਾਹ ਕਰ ਲਿਐ...ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ! ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਉਹੀ ਠੀਕ ਸੀ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਤਾਂ... (ਮੈਕਬਥ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸੰਭਲਦੀ ਹੈ। ਮੈਕਬਥ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼) ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਮੈਥੋਂ ਭੱਜਦੇ ਕਿਓਂ ਹੋ ਮੇਰੇ ਸਰਤਾਜ! ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ-ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਮੱਲ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ! ਆਖਰ ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਹੋ ਗਿਐ! ਹੁਣ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ... ਫ਼ਾਲਤੂ ਇਹ ਬੋਝ ਢੋਣ ਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਸੱਪ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ; ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਫੇਰ ਫ਼ਣ ਚੁੱਕੇਗਾ! ਮੈਂ ਇੱਸ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਸਕਦਾਂ, ਸਾਡੇ ਇਸ ਘੁਰਣੇ 'ਚ.....ਕੁਝ ਸੁਰਖਿੱਅਤ ਨਹੀਂ ਏਥੇ! ਛਿਣ-ਛਿਣ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। (ਲੇਡੀ ਧਰਵਾਸ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।) ਕਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਿਓ... ਮੈਂ.. ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਡਰ </poem>}}<noinclude>{{rh||63/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 9ktxnbenlndvb1n7mwunx0g5ayj65u9 250 70559 240707 239074 2026-10-15T06:57:59Z Harchand Bhinder 2624 240707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਤੀਜਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੰਜਵਾਂ'''}}}} (ਬੀਆਬਾਨ ਇਲਾਕਾ। ਬਿਜਲੀ ਕੜਕਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼। ਤਿੰਨੋਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਆਪਣੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} ਖਿਮਾਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ, ਸਾਥੋਂ ਕੀ ਭੁੱਲ ਹੋਈ, ਤੁਸੀਂ ਨਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਹੋ? {{overfloat left|ਮਹਾਰਾਣੀ : | depth=6em}}(ਕੜਕਦੀ) ਖਾਮੋਸ਼! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹੋ! (ਪਹਿਲੀ ਚੁੜੇਲ ਨੂੰ) ਤੇ ਤੂੰ ਨੀਂ ਬੜੀ ਚਾਤਰ ਬਣਦੀ ਏਂ, ਪਰ ਨਿਕਲ ਆਏ ਤੇਰੇ, ਬਹੁਤ ਦਲੇਰੀ ਆ ਗਈ…ਚੁੱਪ! ਹਿੰਮਤ ਕਿਵੇਂ ਪਈ ਤੇਰੀ। {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}}(ਕੰਬਦੀ) ਪਰ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਕੀ ਏ ਮੱਲਿਕਾ! ਮੇਰਾ ਕਸੂਰ... {{overfloat left|ਮਹਾਰਾਣੀ : | depth=6em}} ਇਹ ਜੋ ਕਤਲੋਗਾਰਦ ਤੁਸਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਏ ਆਪਣੇ ਲੱਗਦੇ ਉਸ ਮੈਕਬਥ ਨਾਲ਼ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸਦੀ ਭਿਣਕ ਤੱਕ ਨਹੀਂ! ਮੈਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਣੀ, ਮੱਲਿਕਾ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ। ਜਿਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਦੀ ਦੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਪੱਤਾ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲਦਾ। ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਥੋਂ ਈ ਓਹਲਾ ਰੱਖਿਆ, ਚੇਤੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ (ਰੋਣਹੱਕੀ) ਮੇਰੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਇੰਝ ਬੇਕਦਰੀ ਕੀਤੀ, ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਖੋਹਿਆ ਮੈਥੋਂ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ | depth=6em}} ਖਿਮਾਂ ਮੱਲਿਕਾ ਖਿਮਾਂ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}ਭੁੱਲ ਹੋਈ ਸਾਥੋਂ! {{overfloat left|ਮਹਾਰਾਣੀ : | depth=6em}}ਭੁੱਲ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਲੌਂਡੇ ਲਈ ਜਿਹੜਾ ਈਰਖਾ ਤੇ ਘ੍ਰਿਣਾ 'ਚ ਅੰਨਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ। ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਖਾਤਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਏ ਉਹ ਸਭ। ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕਰਦੇ ਨੇ! ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਤੁਹਾਨੂੰ। ਹਾਲੇ ਵੀ ਵੇਲ਼ਾ ਏ ਗ਼ਲਤੀ ਸੁਧਾਰਣ ਦਾ। ਜਾਓ, ਤੇ ਭੁਲਕੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਵਾਲੀ ਖਾਈ 'ਚ ਮਿਲੋ ਮੈਨੂੰ, ਪਤਾਲ ਲੋਕ 'ਚ! ਉਹ ਆਏਗਾ ਉੱਥੇ, ਆਪਣੀ ਹੋਣੀ ਜਾਨਣ ਖ਼ਾਤਰ। ਉਦੋਂ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ। ਤਮਾਮ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਹਵਾ ਦੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾਂਗੀ, ਜਦੋਂ ਤਾਈਂ ਇਹ ਖੂਨੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਸਿਖਰ </poem>}}<noinclude>{{rh||75/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 9mr0cmgxxkvd75uwp3sme5uq50uzfp2 250 70669 240706 239076 2026-10-15T06:56:18Z Harchand Bhinder 2624 240706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਤੀਜਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਛੇਵਾਂ'''}}}} (ਲਿਉਨਾਕਸ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਰਦਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਮਾਮੂਲੀ ਇਸ਼ਾਰੇ ਈ ਨੇ...ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਲੀ ਮਾਮਲਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾ ਏ ਇਸ ਨਾਲੋਂ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}} ਫ਼ਾਲਤੂ ਉਲਝਾਉਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} (ਖਿਝ ਕੇ) ਤੁਸੀਂ ਤੰਦ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਓ ਏਥੇ ਤਾਣਾ ਈ ਉਲਝਿਆ ਪਿਆ ਸਾਰਾ। ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾ ਕਤਲ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ! (ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ) ਮੈਕਬਥ ਦੀ ਉਹ ਘਬਰਾਹਟ...ਉਹ ਰੋਣੀ ਸੂਰਤ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}}ਕੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਕਲਜੁਗੀ ਔਲਾਦ ਤੋਂ! ਇੰਨਾ ਘਿਣਾਉਣਾ ਜੁਰਮ। ਕੌਣ ਸੋਚ ਸਕਦਾ! {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਸਕਦੇ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਫੇਰ ਤੇ ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਖੂਨ ਵੀ ਉਸਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਈ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ! ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਭੱਜ ਗਿਆ। (ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੧ : | depth=6em}} ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੁਣ ਤਾਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੌਣ ਕਿੱਥੇ ਸ਼ਹਿ ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ। ਬੈਂਕੋ ਵੀ ਤੇ ਇੰਝ ਹੀ ਮਰਿਆ। {{overfloat left|ਲਿਉਨਾਕਸ : | depth=6em}} ਇੰਨਾ ਸਿੱਧਾ-ਪੱਧਰਾ ਨਹੀਂ ਸਭ ਕੁਝ। ਗਿਣੀ-ਮਿੱਥੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਏ। ਯਾਦ ਏ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ 'ਚ ਝੋਕੀ ਹੋਏ ਬਾਡੀਗਾਰਡਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਸੁੱਟੇ ਸੀ ਉਸਨੇ! ...ਤੇ ਫੇਰ ਕਿਵੇਂ ਪਖੰਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ...ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ। {{overfloat left|ਸਰਦਾਰ ੨ : | depth=6em}} ਉਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਕਰਦਾ! (ਸਫ਼ਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ) ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ...ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿੰਨਾ ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ ਸੀ, ਕਿੰਨਾ ਕੁਦਰਤੀ! </poem>}}<noinclude>{{rh||77/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> escfxt6ss7umqi7y5xxjnsn4o8r7zo0 250 70672 240704 239082 2026-10-15T06:54:47Z Harchand Bhinder 2624 240704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਚੌਥਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ'''}}}} (ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਗੁਫ਼ਾ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕੜਾਹਾ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਿੱਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਕੜਕਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨੇ ਚੁੜੇਲਾਂ ਦੌੜੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹਵਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} ਨੀ ਜਲਦੀ ਕਰੋ ਨੀ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਮੇਰੀ ਡੱਬਖੜੱਬੀ ਮਾਣੋ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਣੋ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਣੌ ਮਿਆਊਂ-ਮਿਆਊਂ ਕਰਦੀ ਮਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਏ! ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਬੋਲ ਚੁੱਕੀ ਏ ਵਿਚਾਰੀ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}} ਤੇ ਓਧਰ ਵੇਖੋ ਖਾਂ ਮੇਰਾ ਮੋਹਣਾ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਭੁੱਖਣ ਭਾਣਾ ਕਿਵੇਂ ਝਾੜੀਆਂ ਓਹਲੇ ਹਿਣਕੀ ਜਾਂਦਾ..ਚਾਰ ਵਾਰ ਹੁਆਂਕ ਚੁੱਕਾ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}(ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਹਲ਼ੀ) ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਨੀ, ਜਲਪਰੀ ਪਈ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੀ! ਬਿਗੁਲ ਵੱਜਿਆ, ਵੇਲ਼ਾ ਚੁੱਕਿਆ, ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਸ਼ੁਰੂ... (ਨਗਾੜੇ ਦੀ ਚੋਟ 'ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦੀਆਂ ਨੱਚਦੀਆਂ, ਕੜਾਹੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਤੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|| depth=4em}}ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਖ਼ੂਹ-੨- ਏਸ ਕੜਾਹੇ ਬਲ-ਬਲ ਜਾਈਏ, ਸਾਂਝ ਸਵੇਰੇ ਸੀਸ ਨਵਾਈਏ, ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਚੂਲ਼ੀ ਚੰਮ ਦੀ ਧੂਣੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਜੀਭਾ ਜਲੇ ਸਲੂਣੀ, ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਖ਼ੂਹ-੨- ਅਜਗਰ ਦੇ ਸਿਰ ਲਾਓ ਘੋਟਾ, ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਓ ਨੀਲਾ ਥੋਥਾ, ਚਾਮਚੜਿੱਕ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪੰਜਾ, ਲਾਲ ਲੰਗੂਰ ਜੋ ਹੋਵੇ ਲੰਗਾ, ਅੱਕ ਕੁਭੂਤੀ ਲੈ ਦੋ ਰੱਤੀ, ਅੱਖ ਇੱਲ ਦੀ ਤੱਤੀ-ਤੱਤੀ, ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਦਰ ਛੜੇ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਦੁੱਧ ਮੂੰਹੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਆਂਦਰ! ਭੇਂਟਾ ਕਰੋ ਕਬੂਲ ਹੇ ਸੁਆਮੀ! ਸੰਕਟ ਦੂਣਾ ਕਰੋ ਹੇ ਸੁਆਮੀ! ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਖ਼ੂਹ-2- ਕੁਫ਼ਰ ਕੁਆਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜਾਇਆ, ਚੀਚੀ ਭੇਂਟ ਸਹੇ ਦੀ ਲਿਆਇਆ, ਪੂੰਛ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਗਧੇ ਦਾ ਗੁਰਦਾ, ਸੱਪ ਦੀ ਜੀਭ ਨੇਵਲਾ ਮਰਦਾ, </poem>}}<noinclude>{{rh||80/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> a95jkuky7w5sbdgq3wy90ltocg2qz42 240705 240704 2026-10-15T06:55:19Z Harchand Bhinder 2624 240705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਚੌਥਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ'''}}}} (ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਗੁਫ਼ਾ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕੜਾਹਾ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਿੱਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਕੜਕਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨੇ ਚੁੜੇਲਾਂ ਦੌੜੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹਵਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।) {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੧ : | depth=6em}} ਨੀ ਜਲਦੀ ਕਰੋ ਨੀ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਮੇਰੀ ਡੱਬਖੜੱਬੀ ਮਾਣੋ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਣੋ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਣੌ ਮਿਆਊਂ-ਮਿਆਊਂ ਕਰਦੀ ਮਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਏ! ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਬੋਲ ਚੁੱਕੀ ਏ ਵਿਚਾਰੀ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੨ : | depth=6em}} ਤੇ ਓਧਰ ਵੇਖੋ ਖਾਂ ਮੇਰਾ ਮੋਹਣਾ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਭੁੱਖਣ ਭਾਣਾ ਕਿਵੇਂ ਝਾੜੀਆਂ ਓਹਲੇ ਹਿਣਕੀ ਜਾਂਦਾ..ਚਾਰ ਵਾਰ ਹੁਆਂਕ ਚੁੱਕਾ! {{overfloat left|ਚੁੜੇਲ ੩ : | depth=6em}}(ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਹਲ਼ੀ) ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਨੀ, ਜਲਪਰੀ ਪਈ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੀ! ਬਿਗੁਲ ਵੱਜਿਆ, ਵੇਲ਼ਾ ਚੁੱਕਿਆ, ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਸ਼ੁਰੂ... (ਨਗਾੜੇ ਦੀ ਚੋਟ 'ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਰ ਕਰਦੀਆਂ ਨੱਚਦੀਆਂ, ਕੜਾਹੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਤੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|| depth=4em}}ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਖ਼ੂਹ-੨- ਏਸ ਕੜਾਹੇ ਬਲ-ਬਲ ਜਾਈਏ, ਸਾਂਝ ਸਵੇਰੇ ਸੀਸ ਨਵਾਈਏ, ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਚੂਲ਼ੀ ਚੰਮ ਦੀ ਧੂਣੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਜੀਭਾ ਜਲੇ ਸਲੂਣੀ,</br> ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਖ਼ੂਹ-੨- ਅਜਗਰ ਦੇ ਸਿਰ ਲਾਓ ਘੋਟਾ, ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਓ ਨੀਲਾ ਥੋਥਾ, ਚਾਮਚੜਿੱਕ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪੰਜਾ, ਲਾਲ ਲੰਗੂਰ ਜੋ ਹੋਵੇ ਲੰਗਾ, ਅੱਕ ਕੁਭੂਤੀ ਲੈ ਦੋ ਰੱਤੀ, ਅੱਖ ਇੱਲ ਦੀ ਤੱਤੀ-ਤੱਤੀ, ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਦਰ ਛੜੇ ਦੀ ਚਾਦਰ, ਦੁੱਧ ਮੂੰਹੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਆਂਦਰ! ਭੇਂਟਾ ਕਰੋ ਕਬੂਲ ਹੇ ਸੁਆਮੀ! ਸੰਕਟ ਦੂਣਾ ਕਰੋ ਹੇ ਸੁਆਮੀ! ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਗਿਲੀ ਖ਼ੂਹ-2- ਕੁਫ਼ਰ ਕੁਆਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜਾਇਆ, ਚੀਚੀ ਭੇਂਟ ਸਹੇ ਦੀ ਲਿਆਇਆ, ਪੂੰਛ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਗਧੇ ਦਾ ਗੁਰਦਾ, ਸੱਪ ਦੀ ਜੀਭ ਨੇਵਲਾ ਮਰਦਾ, </poem>}}<noinclude>{{rh||80/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> nx4o50ke79w50v3wicv5x3tpty39khm 250 70679 240664 234362 2026-10-15T00:49:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240664 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਚੌਥਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੂਜਾ'''}}}} {{center|(ਮੈਕਡਫ਼ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ। ਮੈਕਡਫ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰੌਸ।)}} {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੀ ਗੁਨਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਉਸਨੇ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਈ ਨੱਸਣਾ ਪੈ ਗਿਆ। {{overfloat left|ਰੌਸ : |depth=6em}} ਦੇਖੋ ਬੀਬਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਬਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਪੈਣਾ.... {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਪਰ ਜਦ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਕਿਉਂ...! ਇੰਝ ਭੱਜਣਾ ਤੇ ਸਰਾਸਰ ਪਾਗਲਪਣ ਏ। ਬੰਦੇ ਦਾ ਡਰ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਸਿਰ-ਪੈਰ ਈ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਗ਼ੱਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ..., ਮੁਜਰਿਮ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} ਕੌਣ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਡਰ ਹੀ ਏ! ਹੋ ਸਕਦਾ ਇਸੇ 'ਚ ਸਿਆਣਪ ਹੋਵੇ ਉਹਦੀ! {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਸਿਆਣਪ...? ਘਰ-ਬਾਰ, ਬੀਵੀ-ਬੱਚੇ, ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀਆਂ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ ਭਗੌੜਾ ਹੋ ਜਾਣਾ..., ਚੰਗੀ ਸਿਆਣਪ ਏ! ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਮੋਹ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} ਨਾ ਮੇਰੀ ਬੀਬੀ ਭੈਣ, ਕਾਬੂ ਰੱਖ ਆਪਣੇ 'ਤੇ..., ਹੌਸਲਾ। {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ...ਨਿਮਾਣੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ, ਘੋਸਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਬੋਟਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਖਾਤਰ ਬਾਜਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਆਹ- ਡਾ ਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} ਇੰਝ ਨਾ ਕਹੋ! (ਖ਼ੁਦ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ) ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਨੇ, ਮੈਕਡਫ਼ ਭਲਾ ਆਦਮੀ ਏ, ਇਨਸਾਫ਼-ਪਸੰਦ। ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤੋਰ ਪਛਾਣਦਾ... {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਡਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮੱਤ ਮਾਰ ਲਈ ਏ, ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਸਭ ਮੱਲ ਲਿਆ ਏ ਇਸ ਖੌਫ਼ ਨੇ, ...ਸਾਡਾ ਮੋਹ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਿਆ! ਹੋਰ ਕੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਏ ਇੰਝ ਭੱਜਣ ਦੀ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} (ਭਾਵੁਕ) ਭਰੋਸਾ ਰੱਖ ਮੇਰੀ ਭੈਣ! ਇਸਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ। ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਮਾੜ੍ਹਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗ਼ੱਦਾਰ ਕਹਿ ਕੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਈ ਨਾ ਚੱਲੇ! ਕੋਈ </poem>}}<noinclude>{{rh||87/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 01d26xz2sd7jg4jes3vixsa0jx96y0m 250 70680 240665 234293 2026-10-15T00:54:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240665 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left||depth=6em}}ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ, ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਪਿਐ, ਕਿਸ 'ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰੇ ਬੰਦਾ, ਕਿਸ ’ਤੇ ਨਾ ਕਰੇ। ਤੂੰ ਸਹੀ ਏਂ, ਡਰ ਨੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਛੱਡਿਆ, ਕੁਝ ਸੁਝਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਜੀਬ ਹਾਲਤ ਨੇ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਵੀ ਸੱਚ ਲਗਦੀਆਂ! ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ, ਫੇਰ ਵੀ ਕੋਈ ਭੈਅ ਅੰਦਰੋਂ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਖਾਈ ਜਾਂਦਾ। ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਬੇਬਸ ਹਾਂ ਅਸੀਂ! (ਹੌਂਕਾ) ਚੰਗਾ ਮੇਰੀ ਭੈਣ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਚੱਲਦਾਂ, ਛੇਤੀ ਓ ਮੁੜਾਂਗਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹਾਲਾਤ ਕੀ ਮੋੜ ਲੈਣਗੇ। ਚੰਗਾ ਰੱਬ ਰਾਖਾ! (ਮੈਕਡਫ਼ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਪਿਓ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ-ਸੁੰਦਿਆਂ ਯਤੀਮ ਹੋ ਗਿਆ ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ) ਮੈਂ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਮੂਰਖ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਰੁਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਇੱਥੇ..., ਨਹੀਂ ਤੇ ਮੈਂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗਾ ਖੁਦ ਨੂੰ। ਇੰਝ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਛੇਤੀ ਨਿਕਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ... (ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗਲ਼ ਲਾ ਕੇ ਕਲਪਦੀ ਹੈ) ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਤਾਂ ਛੱਡ ਗਿਆ ਤੈਨੂੰ, ਮਰ ਗਿਆ ਤੇਰੇ ਲਈ! (ਹੌਂਕਾ) ਹੁਣ ਕੀ ਬਣੇਗਾ ਤੇਰਾ! ਕਿਵੇਂ ਜੀਵੇਂਗਾ ਤੂੰ! {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} (ਭੋਲ਼ੇਪਣ 'ਚ) ਜਿਵੇਂ ਬੋਟ ਜਿਉਂਦੇ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ। {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਲਾਲ.., ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਰਹੇਂਗਾ ਤੂੰ! {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਇਹਦੇ 'ਚ ਕੀ ਏ ਅੰਮਾ, ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਖਾ ਲਿਆ! ਤੇ ਫੇਰ ਏਸ ਟਹਿਣੀ ਤੋਂ ਓਸ ਟਹਿਣ..., ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਆਕਾਸ਼! {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਚਾਰੇ ਪੰਛੀ..., ਸੌ ਜਾਲ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਾਂ! ਉਹ ਤਾਂ ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਡਰੇ ਰਹਿੰਦੇ! ਤੈਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿਸੇ ਜਾਲ਼ ਤੋਂ? {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}} ਡਰ ਕਾਹਦਾ ਅੰਮਾ, ਇਹ ਜਾਲ਼ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਿਗਾੜ ਸਕਦੇ! ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਪ ਈ ਫਸਦਾ..., ਹਾਂ, ਆਪੇ ਫਸੇਗਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ! (ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਨੱਚਦਾ ਹੈ।) ਤੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਏ ਅੱਬਾ ਮਰੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਨੇ। {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}} (ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ ਹੈ.) ਕਿਹਾ ਨਾ ਮਰ ਗਿਆ ਉਹ, ਯਤੀਮ ਏਂ ਤੂੰ! (ਰੋਂਦੀ ਹੈ) ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ ਤੂੰ ਇਸ ਦੁਨੀਆ 'ਚ। ...ਬਾਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ... </poem>}}<noinclude>{{rh||88/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> acj35iczgdl9ub3x6xn1twrlpgipicd 250 70682 240666 234795 2026-10-15T00:57:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240666 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਏਲਚੀ : | depth=6em}}ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ..., ਬਸ ਆਪਣਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਸਮਝੋ, ਰੱਬ ਭਲਾ ਤੁਹਾਡਾ ਕਰੇ..., ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਓ ਏਥੋਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਖਤਰੇ 'ਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ.. ਪਰ ਮੌਤ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾ ਰਹੀ ਏ! ਕੀ ਕਰਾਂ, ਇੰਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਂਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਇਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿਓ! ਮੈਂ ਵੀ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਰੁਕ ਸਕਦਾ। (ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}}ਕਿੱਧਰ ਜਾਵਾਂ...! (ਪਥਰਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,) ਮੈਂ... ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀ ਬਿਗਾੜਿਆ! (ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ਼ ਹੀ) ਕਿਉਂ ਐਵੇਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਏਂ, ਮਨ ਭਰਮਾਉਂਦੀ ਏਂ ਆਪਣਾ! ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਹੈ ਅਜੀਬ, ਖਰੇ ਨੂੰ ਖੋਟਾ ਤੇ ਖੋਟੇ ਨੂੰ ਖਰਾ ਦੱਸਦੀ ਏਂ। ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮਾਂ ਤੇ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਕਰੀਆਂ! ਤੇ ਤੂੰ ਏਥੇ ਗੁਨਾਹ ਪੁੱਛਦੀ ਏਂ ਆਪਣਾ! (ਬਾਹਰ ਦੇਖ ਕੇ) ਹਾਏ ਇਹ ਕੌਣ ਨੇ ...! {{overfloat left|| depth=6em}}(ਕਾਤਲ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧੌਣੋਂ ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਨੇ। ਬੱਚਾ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਕਾਤਲ : | depth=6em}}ਕਿੱਥੇ ਐ ਤੇਰਾ ਆਦਮੀ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}}ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਉਸ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ... {{overfloat left|ਕਾਤਲ : | depth=6em}}ਗ਼ੱਦਾਰ ਹੈ ਉਹ, ਬਾਗ਼ੀ ਸੂਅਰ। (ਉਹਦਾ ਗਲ਼ਾ ਘੁਟਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}}...ਨਾਲੀ ਦੇ ਕੀੜੇ,...ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੋਝ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}}(ਕਾਤਲ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ) ਝੂਠੇ ਬਦਮਾਸ਼, ਲਮੂਤਰ... {{overfloat left|ਕਾਤਲ : | depth=6em}}ਤੇਰੀ ਤੇ... ਗੰਦੇ ਆਂਡੇ ਦੀ... ਮੈਂ..., ਠਹਿਰ ਖਾਂ ਜ਼ਰਾ... ਸੂਰ ਦੇ ਕੰਨ, (ਬੱਚੇ ਦੇ ਛੁਰਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਦੀ ਚੀਖ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।) {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਦੌੜ ਜਾ ਅੰਮੀ..., ਦੌੜ ਜਾ। (ਜੱਫਾ ਮਾਰ ਕੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।) ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੌਂਹ ਦੌੜ ਜਾ ਏਥੋਂ! ਮੈਂ ਤੇ ਬਸ ਗਿਆ.. (ਮੈਕਡਫ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ "ਖ਼ੂਨ ਖੂਨ" ਚੀਖਦੀ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਕਾਤਲ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।) {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||90/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> obyupu1mzpop63rl1xewqttrxf46umk 240668 240666 2026-10-15T01:02:22Z Harchand Bhinder 2624 240668 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਏਲਚੀ : | depth=6em}}ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ..., ਬਸ ਆਪਣਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਸਮਝੋ, ਰੱਬ ਭਲਾ ਤੁਹਾਡਾ ਕਰੇ..., ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਓ ਏਥੋਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਖਤਰੇ 'ਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ.. ਪਰ ਮੌਤ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾ ਰਹੀ ਏ! ਕੀ ਕਰਾਂ, ਇੰਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈਂਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਇਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿਓ! ਮੈਂ ਵੀ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਰੁਕ ਸਕਦਾ। (ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}}ਕਿੱਧਰ ਜਾਵਾਂ...! (ਪਥਰਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,) ਮੈਂ... ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀ ਬਿਗਾੜਿਆ! (ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ਼ ਹੀ) ਕਿਉਂ ਐਵੇਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਏਂ, ਮਨ ਭਰਮਾਉਂਦੀ ਏਂ ਆਪਣਾ! ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਹੈ ਅਜੀਬ, ਖਰੇ ਨੂੰ ਖੋਟਾ ਤੇ ਖੋਟੇ ਨੂੰ ਖਰਾ ਦੱਸਦੀ ਏਂ। ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮਾਂ ਤੇ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਕਰੀਆਂ! ਤੇ ਤੂੰ ਏਥੇ ਗੁਨਾਹ ਪੁੱਛਦੀ ਏਂ ਆਪਣਾ! (ਬਾਹਰ ਦੇਖ ਕੇ) ਹਾਏ ਇਹ ਕੌਣ ਨੇ ...! {{overfloat left|| depth=6em}}(ਕਾਤਲ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧੌਣੋਂ ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਨੇ। ਬੱਚਾ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਕਾਤਲ : | depth=6em}}ਕਿੱਥੇ ਐ ਤੇਰਾ ਆਦਮੀ? {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}}ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਉਸ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ... {{overfloat left|ਕਾਤਲ : | depth=6em}}ਗ਼ੱਦਾਰ ਹੈ ਉਹ, ਬਾਗ਼ੀ ਸੂਅਰ। (ਉਹਦਾ ਗਲ਼ਾ ਘੁਟਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਪਤਨੀ : | depth=6em}}...ਨਾਲੀ ਦੇ ਕੀੜੇ,...ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੋਝ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}}(ਕਾਤਲ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ) ਝੂਠੇ ਬਦਮਾਸ਼, ਲਮੂਤਰ... {{overfloat left|ਕਾਤਲ : | depth=6em}}ਤੇਰੀ ਤੇ... ਗੰਦੇ ਆਂਡੇ ਦੀ... ਮੈਂ..., ਠਹਿਰ ਖਾਂ ਜ਼ਰਾ... ਸੂਰ ਦੇ ਕੰਨ, (ਬੱਚੇ ਦੇ ਛੁਰਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਦੀ ਚੀਖ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।) {{overfloat left|ਬੱਚਾ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਦੌੜ ਜਾ ਅੰਮੀ..., ਦੌੜ ਜਾ। (ਜੱਫਾ ਮਾਰ ਕੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।) ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੌਂਹ ਦੌੜ ਜਾ ਏਥੋਂ! ਮੈਂ ਤੇ ਬਸ ਗਿਆ.. (ਮੈਕਡਫ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ "ਖ਼ੂਨ ਖੂਨ" ਚੀਖਦੀ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਕਾਤਲ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।) {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||90/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> m0jnglcmohq1477z4tvhl8l93xtkmxa 250 70683 240667 234796 2026-10-15T01:01:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240667 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਚੌਥਾ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੀਜਾ'''}}}} (ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਕਮਰਾ। ਮੈਲਕਮ ਤੇ ਮੈਕਡਫ਼ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਜਿਹੇ ਬੈਠੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਚੁੱਪੀ ਤੋੜਦਾ ਹੈ) ਬਹੁਤ ਗੁਬਾਰ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਅੰਦਰ, ...ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੋਨਾ ਦੇਖ..., ਕੋਈ ਨੁੱਕੜ ਜਿੱਥੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਬੈਠ ਕੇ ਰੋਣੇ ਰੋ ਸਕੀਏ, ਦਿਲ ਫ਼ੋਲ ਸਕੀਏ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਵੇਲ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ਼ ਖੇਡਣ ਦਾ ਹੈ। ਤਲਵਾਰ ਸ੍ਵਤ ਕੇ ਮਾਤਭੂਮੀ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ, ਜਿਹੜੀ ਹੱਤਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ਦਮ ਤੋੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ ਸੱਜਰੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ ਸੁਣਦੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਏ। ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ! ਯਤੀਮਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਫ਼ਸਲ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ ਆਸਮਾਨ ਕੰਬ ਰਿਹੈ ਮਹਾਰਾਜ! ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਤੇ ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਮੱਚਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਹੋ ਗਿਆ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਏ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮੈਥੋਂ ਜੋ ਸਰਿਆ ਬਣਿਆ... ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ..., ਕਿਵੇਂ ਯਕੀਨ ਕਰਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਸਭ ਸਹੀ ਹੋਵੇ, ...ਪਰ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਡਰਦਾ। ਅੱਜ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦਿਆਂ ਵੀ ਜੀਭ ਮੈਲ਼ੀ ਹੁੰਦੀ.., ਕਦੇ ਉਹ ਕਾਤਲ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਭਲਾਮਾਣਸ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਸਭ ਦਾ ਚਹੇਤਾ! ਤੂੰ ਵੀ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ! (ਚੁੱਪੀ) ਤੇ ਉਸਨੇ ਵੀ ਤਾਂ... ਹਾਲੇ ਤਾਈਂ ਤੇ ਛੂਹਿਆ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ। (ਹੌਂਕਾ) ਮੈਂ ਤੇ ਹਾਲੇ ਨਿਆਣਾ..., ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ! ਹੋ ਸਕਦਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਦੇਵੇਂ, ਫੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇ! ਇੱਕ ਮਾਸੂਮ ਮੇਮਣੇ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇ ਕੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੈਂ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ, ਇਸ ਗ਼ਰੀਬੜੇ ਬਦਲੇ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਏਂ ਤੂੰ। ਸਿਆਸਤ ਤੇ ਇਹੀ ਏ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਆਣਪ ਵੀ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਪਰ ਮੈਂ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਕਬਥ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤਖ਼ਤੋ ਤਾਜ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਈਮਾਨ ਡੋਲ ਸਕਦੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਨੇਕ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਦੋਸਤ </poem>}}<noinclude>{{rh||91/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> pt3ws3mn3xwsdywke2hfi0mth5pmoo3 250 70684 240669 234798 2026-10-15T01:06:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240669 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੇਰੇ ਸੋਚਣ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ। (ਸੋਚਦਾ ਹੈ) ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਹੀ ਰਹੇਂਗਾ ਜੋ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ਼ ਆਸਮਾਨ ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ..., ਤਾਰੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਚਮਕਦੇ ਨੇ। ਬਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਈ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲਵੇ ਨੇਕੀ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ, ਉਸਦੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੋ ਈ ਵੱਖਰੀ ਏ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਹੌਂਕਾ) ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ! ਕਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੀਵੀ-ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਸਕਦਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸਿਆਂ। ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਇਸ ਪਿੱਛੇ? ਕਿਹੜਾ ਟੀਚਾ ਜਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਦੇਖ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਨਾ ਸਮਝ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਸ਼ੱਕ... ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਈ ਡਰ ਨੇ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਤੂੰ ਖਰਾ ਸੋਨਾ ਹੋਵੇਂ ਪਰ ਡਰਿਆ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰਦਾ ਈ ਐ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਹੇ ਮੇਰੀ ਅਭਾਗੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਮੈਂ ਮਜਬੂਰ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨੇ ਤੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ਼ ਖੇਡਣ ਲਈ। ਨੇਕੀ ਹੱਥ ਚੂੜੀਆਂ ਨੇ... ਚੂੜੀਆਂ! ਖ਼ੁਦਾਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮਹਾਰਾਜ। (ਸੰਭਲਦਾ ਹੈ) ਪਰ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ, ਉਸ ਧਾੜਵੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਤਾੜੀ ਇਸ ਨਿਗੂਣੀ ਧਰਤੀ ਲਈ ਤਾਂ ਕੀ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਤਰ ਵੀ ਮੈਂ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ਼ ਗ਼ੱਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ ਦੋਸਤ। ਮੈਂ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਏ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਏਸ ਵੇਲ਼ੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਜੂਲ਼ੇ ਹੇਠ ਪਿਸ ਰਹੀ ਏ। ਉਸਦਾ ਵਿਰਲਾ..., ਲਹੂਲੁਹਾਨ ਪਿੰਡਾ ਤੇ ਹਰ ਸਵੇਰ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਉਗਦੀ ਨਵੀਂ ਫ਼ਸਲ, ਮੈਥੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਹੱਕ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਉਸਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਗ਼ੱਦਾਰ ਦਾ ਸਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਲਾਹ ਸੁੱਟਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਹਕੂਮਤ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਾੜੀ ਆਵੇ। ਮੁਲਕ </poem>}}<noinclude>{{rh||92/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 70c7srzs30w7y8kr0xaku34zodw4m79 250 70685 240670 234800 2026-10-15T01:10:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240670 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੋਰ ਮੁਸੀਬਤ 'ਚ ਫਸ ਜਾਵੇ, ਅਜਿਹੇ ਤਸੀਹੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਨਾ ਸਹੇ ਹੋਣ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਪਰ ਰਾਜਗੱਦੀ 'ਤੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬੈਠੋਗੇ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਇਹੋ ਤਾਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ। (ਹੌਂਕਾ) ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਬੁਰਾਈ ਏ ਜੋ ਮੇਰੇ 'ਚ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਤੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਪਾਪਾਂ 'ਚ ਗੜੁੱਚਿਆ! ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਗੇ ਮੈਕਬਥ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਦਾ ਬੱਚਾ ਈ ਲੱਗੇਗਾ, ਸਹੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਰਗਾ ਮਾਸੂਮ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਅਸੰਭਵ! ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚੋਂ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੈਤਾਨ ਲੱਭਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਏ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਤਿਹਾਇਆ, ਮੱਕਾਰ, ਅੱਯਾਸ਼, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਸਨੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਮੇਰੀਆਂ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਬਾਹ ਨਹੀਂ! ਇੱਕਦਮ ਮੂੰਹਜ਼ੋਰ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ, ਧੀਆਂ, ਮਾਵਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵੀ ਮੇਰੀ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਭਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਹਵਸ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਅੰਨੀ ਏ..., ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਵੀ ਰਾਹ 'ਚ ਆਏਗਾ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਏਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਖਸ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਮੈਕਬਥ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਚੰਗਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅੰਨੀ ਹਵਸ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਜੋ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਉਲਟਾਈਆਂ, ਵਸਦੇ-ਰਸਦੇ ਤਖ਼ਤ ਉਜਾੜ ਸੁੱਟੇ। ਪਰ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਲੈਣ 'ਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ। ਚੋਰੀ-ਛਿਪੇ ਵੀ ਤਾਂ ਸਭ ਹੋ ਸਕਦਾ।... ਫੇਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖਾਨਦਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਿਹੜੀ ਘਾਟ ਏ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਣ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਖ਼ੁਦ ਇਸ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਣਗੀਆਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਭੁੱਖ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਜਿਹੜੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਬਸ ਢੰਢੋਰਾ ਪਿੱਟਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਕਰਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਰਦਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ ਬਸ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੀਕ ਗੁਨਾਹਾਂ 'ਚ ਗ਼ਰਕ ਹਾਂ! ਲੋਭ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਰਗ-ਰਗ 'ਚ ਖੌਲਦਾ ਏ! ਜੇ ਮੈਂ ਸੁਲਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ੈਰ ਨਹੀਂ। ਸੱਚ ਆਖਦਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, </poem>}}<noinclude>{{rh||93/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> ik30mg6g7z8o85vmkbdzu58yrh7whxp 250 70686 240672 234813 2026-10-15T01:16:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤ, ਗਹਿਣੇ-ਗੱਟੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘਰ-ਬਾਰ ਸਭ ਹੜੱਪ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਕੋਈ ਨੇਕੀ, ਨਿਆਂ..., ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਅੜ ਸਕਦਾ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਇਸਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰੇਗਾ ਇਹ ਹੋਰ ਭੜਕੇਗੀ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬੇ-ਲਿਹਾਜ। ਜਾਗੀਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਾ ਦਿਆਂ, ਚਾਹੇ ਬੇਦੋਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ 'ਚ ਹੀ ਨਹਾਉਣਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਵੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਵਾਂਗ ਏ ਸੁਲਤਾਨ, ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਤਰਿਆ! ਪਰ ਲਾਲਚ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀਆਂ..., ਰੂਹ ਤਾਈਂ ਨਪੀੜ ਲੈਂਦਾ। ਕਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਇਸ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ, ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਏ! ਜੋ ਵੀ ਸਾਡਾ ਏ ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਲਕੀਅਤ ਏ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਦਲੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੁੱਛ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ :|depth=6em}}ਪਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ। ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਧੀਰਜ, ਖਿਮਾਂ, ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ! ਭਾਈਚਾਰਾ, ਅਮਨ, ਏਕਤਾ, ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਵੱਸ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਭੱਠੀ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ। ਹੱਸਦੀ-ਵਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਝੁਲਸਾ ਦਿਆਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦੁਖੀ) ਓਹ ਮੇਰੇ ਬਦਨਸੀਬ ਦੇਸ਼! (ਨਜ਼ਰਾਂ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਚੋਰੀ ਅੱਖ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ) ਕੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਆਦਮੀ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਦੱਸ ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ? (ਚੁੱਪੀ) ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦ੍ਰਿੜ) ਹਕੂਮਤ ਤਾਂ ਕੀ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਜਿਉਂਣ ਦਾ ਵੀ ਹੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਅਭਾਗੀ ਕੌਮ ਦੇ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਉਹੀ ਧਾੜਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਦਿਨ ਪਰਤਣਗੇ ਇਸਦੇ! ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਬਘਿਆੜਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪਈ ਰਹੇਗੀ। (ਹੌਂਕਾ) ਪਰ ਜੇ ਅਸਲ ਵਾਰਿਸ ਹੀ ਇੰਨਾ ਡਿੱਗ ਜਾਏ ਤਾਂ ਹੋ ਕੀ ਸਕਦਾ! ਜਾਣਦਾਂ ਏਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕਿੰਨਾ ਸੰਤ ਸੁਭਾਅ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਔਲੀਆ ਸੀ ਔਲੀਆ, ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ! ਤੇ ਮਾਂ ਜਿਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਣਿਆ, ...ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੱਬ ਮੂਹਰੇ ਝੁਕੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਜਦ ਤਾਈਂ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੀ... ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ, ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਤਾਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||94/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 1e6rogijgqqssw9ocg1765ea2awm9jy 240703 240672 2026-10-15T06:42:28Z Harchand Bhinder 2624 240703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤ, ਗਹਿਣੇ-ਗੱਟੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘਰ-ਬਾਰ ਸਭ ਹੜੱਪ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਕੋਈ ਨੇਕੀ, ਨਿਆਂ..., ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਅੜ ਸਕਦਾ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਇਸਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰੇਗਾ ਇਹ ਹੋਰ ਭੜਕੇਗੀ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬੇ-ਲਿਹਾਜ। ਜਾਗੀਰਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਾ ਦਿਆਂ, ਚਾਹੇ ਬੇਦੋਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ 'ਚ ਹੀ ਨਹਾਉਣਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਵੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਵਾਂਗ ਏ ਸੁਲਤਾਨ, ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਤਰਿਆ! ਪਰ ਲਾਲਚ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀਆਂ..., ਰੂਹ ਤਾਈਂ ਨਪੀੜ ਲੈਂਦਾ। ਕਈ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਇਸ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ, ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਏ! ਜੋ ਵੀ ਸਾਡਾ ਏ ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਲਕੀਅਤ ਏ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਦਲੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੁੱਛ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ :|depth=6em}}ਪਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ। ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਧੀਰਜ, ਖਿਮਾਂ, ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ! ਭਾਈਚਾਰਾ, ਅਮਨ, ਏਕਤਾ, ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਵੱਸ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਭੱਠੀ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ। ਹੱਸਦੀ-ਵਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਝੁਲਸਾ ਦਿਆਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦੁਖੀ) ਓਹ ਮੇਰੇ ਬਦਨਸੀਬ ਦੇਸ਼! (ਨਜ਼ਰਾਂ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਚੋਰੀ ਅੱਖ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ) ਕੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਆਦਮੀ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਦੱਸ ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ? (ਚੁੱਪੀ) ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦ੍ਰਿੜ) ਹਕੂਮਤ ਤਾਂ ਕੀ, ਉਸਨੂੰ ਤਾਂ ਜਿਉਂਣ ਦਾ ਵੀ ਹੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਅਭਾਗੀ ਕੌਮ ਦੇ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਉਹੀ ਧਾੜਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਦਿਨ ਪਰਤਣਗੇ ਇਸਦੇ! ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਬਘਿਆੜਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪਈ ਰਹੇਗੀ। (ਹੌਂਕਾ) ਪਰ ਜੇ ਅਸਲ ਵਾਰਿਸ ਹੀ ਇੰਨਾ ਡਿੱਗ ਜਾਏ ਤਾਂ ਹੋ ਕੀ ਸਕਦਾ! ਜਾਣਦਾਂ ਏਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕਿੰਨਾ ਸੰਤ ਸੁਭਾਅ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਔਲੀਆ ਸੀ ਔਲੀਆ, ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ! ਤੇ ਮਾਂ ਜਿਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਣਿਆ, ...ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੱਬ ਮੂਹਰੇ ਝੁਕੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਜਦ ਤਾਈਂ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੀ... ਚੰਗਾ-ਮਾੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ 'ਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ, ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਤਾਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||94/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> c8tvd1zmcwbhq6eik049lzeyuwuz7xl 250 70687 240673 234814 2026-10-15T01:21:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਭੋਰਾ ਮੁਸ਼ਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਸ 'ਚ। ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਜਿਲ੍ਹਣ 'ਚ ਫ਼ਸਿਆ ਕਲੰਕਤ ਕਰ ਰਿਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰੇ ਖ਼ਾਤਰ ਮੈਂ ਦੇਸੋਂ-ਪਰਦੇਸ ਹੋਇਆ ਧੱਕੇ ਖਾ ਰਿਹਾਂ। (ਤੜਫ਼ਦਾ ਹੈ) ਮੇਰਾ ਸਾਹ ਰੁਕ ਰਿਹਾ। ਸਭ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ! ਚੰਗਾ..., ਰੱਬ ਰਾਖਾ ਤੇਰਾ। (ਜਾਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਮੂਹਰੇ ਹੋ ਕੇ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ) ਮੈਕਡਫ਼ ਮੇਰੇ ਵੀਰ... ਠਹਿਰ ਜਾ! ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਨੇਕ ਰੂਹ ਏਂ! ਸੱਚ ਦਾ ਜਾਇਆ! ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਹੂੰਝ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰ ਸਕਦਾਂ। ਤੂੰ ਸੱਚਾ-ਸੁੱਚਾ ਬੰਦਾ ਏਂ! ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਉਸ ਚੰਡਾਲ ਮੈਕਬਥ ਨੂੰ, ਕੀ-ਕੀ ਚਾਲਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲੀਆਂ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ਸਾਉਣ ਲਈ। ਪਰ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਵੀ ਸਮਝ ਮੈਨੂੰ ਸੀ ਉਹ ਕਾਹਲ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਜੇ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇਹੋ ਮਰਜ਼ੀ ਏ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤਾਈਂ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ! ਸੌਂ ਖਾ ਕੇ ਆਖਦਾਂ ਜੋ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਮੈਂ ਗਿਣਾਏ ਨੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਏ। ਔਰਤ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਅੱਖ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੇ ਕੇ ਕਦੇ ਫਿਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਦੇ ਵਿਸਾਹਘਾਤ ਕੀਤਾ। ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਤਾਂ ਕਦੇ ਸੁਫ਼ਨੇ 'ਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਰਹੀ ਏ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ, ...ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ। ਅਸਲੀਅਤ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਰੂਹ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਤਨ ਲਈ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਗਵਾਈ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾਂ। ਅਸਲ 'ਚ ਤਿਆਰੀ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਈ ਹੋ ਚੁੱਕੀ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਧੇ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਨੇ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਕੂਚ ਕਰਾਂਗੇ ਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਵਾਂਗੇ! (ਮੈਕਡਫ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਦੇਖ ਕੇ) ਐਕਟਿੰਗ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕਮਾਲ ਸੀ ਨਾ! (ਹੱਸਦਾ ਹੈ) ਜਿੱਤ ਵੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੋਵੇਗੀ! ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਾ ਆਇਆ ਇਸ ਝਗੜੇ ਦਾ ਵੀ। ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹੋ ਤੁਸੀਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ! (ਬਦਹਵਾਸ ਜਿਹਾ) ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਗ਼ਮੀ... ਇੱਕੋ ਵੇਲ਼ੇ... ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਅਣਮੇਲ। ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ) ਚੱਲ, ਬਾਕੀ ਗੱਲ ਫੇਰ ਕਰਾਂਗੇ! ਆਓ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਬ..., ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਆ ਰਹੇ ਆ ਨਾ? </poem>}}<noinclude>{{rh||95/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> ay3cm3okcfgc142dr66cwdcin69k5ob 250 70688 240674 234819 2026-10-15T01:23:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਜਨਾਬ, ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਭੀੜ ਲੱਗੀ ਏ ਰੋਗੀਆਂ ਦੀ। ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਦੁਖੀ ਰੂਹਾਂ, ਵਾਰੀ ਉਡੀਕ ਰਹੀਆਂ ਆਪਣੀ। ਕਈਆਂ ਦੇ ਤਾਂ ਰੋਗ ਵੀ ਇੰਨੇ ਅਵੱਲੇ ਨੇ ਜੀ..... ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਡਾਕਟਰ ਮੱਥਾ ਮਾਰ ਹੰਭ ਗਏ, ਭੋਰਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਜਾਦੂ ਏ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ, ਹੱਥ ਲਾਇਆ ਕਿ ਬੀਮਾਰੀ ਫ਼ੁਰਰ...! ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਮੇਹਰਾਂ ਨੇ ਜੀ! (ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਜੀ..., ਹਾਂ ਜੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਰੀਆ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕਿਹੜੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਇਹ? {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਬੀਮਾਰੀ ਕੀ, ਬੁਰਾਈ ਕਹਿ ਲਓ ਜਾਂ ਪਾਪ। ਕਮਾਲ ਦਾ ਜਾਦੂ ਏ ਇੱਥੇ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ। ਜਦੋਂ ਦਾ ਮੈਂ ਆਇਆਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੀਂ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਸੁੱਜੇ ਪਿੰਡੇ, ਪੀਕਾਂ ਚੋਂਦੀਆਂ,...ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਸਭ ਉਸਦੇ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਵੈਦ ਹਕੀਮ ਵੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਇਹ ਨੇਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲਾ ਸਿੱਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਛੁਹਾਉਂਦਾ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਪੜ੍ਹਦਾ... ਤੇ ਬਸ ਮਰੀਜ਼, ਘੋੜੇ ਵਰਗਾ, ਨਿਰੋਇਆ! ਇਹ ਰੱਬੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਉਸਨੇ, ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਜਾਣਦੈ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਹਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਇਹ ਹੁਨਰ ਦੇ ਜਾਂਦਾ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਦਾਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਲੁਟਾਈਆਂ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਦੇਖੋ-ਦੇਖੋ..., ਉਹ ਕੌਣ ਆ ਰਿਹਾ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਈ ਮੁਲਕ ਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕੌਣ ਏ। (ਰੌਸ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਇਹ ਤਾਂ ਰੌਸ ਏ। (ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਗਲ਼ੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ) ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਤੂੰ, ਖੁਸ਼ਾਮਦੀਦ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਹੈਰਾਨ) ਉਫ਼...! ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਛਾਣਿਆ ਈ ਨਹੀਂ! ਹਾਲਾਤ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਅਜਨਬੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ। (ਗਲ਼ੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ) ਤੁਸੀਂ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਦੇਰ ਹੈ ਹਨ੍ਹੇਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਏਗਾ! ਛੇਤੀ ਓ...! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਰੇ ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮੁਲਕ ਦੀ ਸੁਣਾ ..., ਕੀ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ? </poem>}}<noinclude>{{rh||96/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> fgzmuxrzgroyrqrzye45a24fw64hb23 250 70689 240675 234823 2026-10-15T01:25:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} ਉਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ, ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਡਰ ਆਉਂਦਾ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚੀਕਾਂ-ਕੂਕਾਂ, ਹੌਕੇ, ਕਰਾਹਟਾਂ ਹਵਾ 'ਚ ਘੁਲ਼ੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਹੁਣ ਆਮ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਏ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਭਲੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ (ਵਿਅੰਗ 'ਚ ਹੱਸਦਾ ਹੈ) ਬੀਮਾਰ ਪੈਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਤਰੇਲ ਸੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਲ਼ੀਆਂ ਬਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਮੌਤ ਦਾ ਨੰਗਾ ਨਾਚ... ਸਰੇਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ,...ਕਿਸਦਾ ਜਨਾਜ਼ਾ।.. ਕੌਣ ਜਾ ਰਿਹਾ? ਖੁਸ਼ੀ ਤਾਂ ਲੱਭਿਆਂ ਲੱਭਦੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸਿਧਰਾ ਹੀ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕਦਾ। (ਤੜਫ਼ਦਾ) ਸਾਡੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, (ਕੰਬਦਾ) ਬਸ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਬਚਿਆ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਬਸ, ਬਸ ਕਰ! ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਏ, ...ਕੌੜਾ ਸੱਚ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}} ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਇਆ?..ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਘਟਨਾ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਨਵੀਂ..., ਘਟਨਾ ਤਾਂ ਵਾਪਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ! ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਝੁੱਲ ਰਹੀ ਏ..., ਹਾਦਸੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦੇ.... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} ਕਿਉਂ...; (ਬੌਖਲਾਹਟ) ਠੀਕ ਤਾਂ ਸੀ ਉਹ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}} ...ਤੇ ਬੱਚੇ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਮੂੰਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਫੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ) ਉਹ ਵੀ।.. {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ... ਇਹ? ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਸਭ ਠੀਕ ਸੀ... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕੁਝ ਲੁਕਾ ਰਿਹਾ ਏਂ ਤੂੰ! ਸੱਚ ਦਸ, ਗੱਲ ਕੀ ਏ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਦੁਖੀ ਮਨ ਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬਿਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਏਧਰ ਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ..ਇੱਕ ਉੱਡਦੀ-ਉੱਡਦੀ ਜਿਹੀ ਖ਼ਬਰ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀ ਪਈ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਮੈਕਬਥ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ... ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹੋਦਾਹੀ ਕੂਚ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ। ਇਹੋ ਸਮਾਂ ਏ ਸੱਟ ਮਾਰਨ ਦਾ,...ਲੋਹਾ ਗਰਮ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਮੁਲਕ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇਗਾ। ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਜੂਝ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਏ। </poem>}}<noinclude>{{rh||97/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> fn9r48w5k249fe5yuwesx9kzf6byhtn 240702 240675 2026-10-15T06:39:54Z Harchand Bhinder 2624 240702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} ਉਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ, ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਡਰ ਆਉਂਦਾ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚੀਕਾਂ-ਕੂਕਾਂ, ਹੌਕੇ, ਕਰਾਹਟਾਂ ਹਵਾ 'ਚ ਘੁਲ਼ੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਹੁਣ ਆਮ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਏ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਭਲੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ (ਵਿਅੰਗ 'ਚ ਹੱਸਦਾ ਹੈ) ਬੀਮਾਰ ਪੈਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਤਰੇਲ ਸੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਲ਼ੀਆਂ ਬਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਮੌਤ ਦਾ ਨੰਗਾ ਨਾਚ... ਸਰੇਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ,...ਕਿਸਦਾ ਜਨਾਜ਼ਾ।.. ਕੌਣ ਜਾ ਰਿਹਾ? ਖੁਸ਼ੀ ਤਾਂ ਲੱਭਿਆਂ ਲੱਭਦੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸਿਧਰਾ ਹੀ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕਦਾ। (ਤੜਫ਼ਦਾ) ਸਾਡੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, (ਕੰਬਦਾ) ਬਸ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਬਚਿਆ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਬਸ, ਬਸ ਕਰ! ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਏ, ...ਕੌੜਾ ਸੱਚ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}} ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਇਆ?..ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਘਟਨਾ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਨਵੀਂ..., ਘਟਨਾ ਤਾਂ ਵਾਪਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ! ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਝੁੱਲ ਰਹੀ ਏ..., ਹਾਦਸੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦੇ.... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}} ਕਿਉਂ...; (ਬੌਖਲਾਹਟ) ਠੀਕ ਤਾਂ ਸੀ ਉਹ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}} ...ਤੇ ਬੱਚੇ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}(ਮੂੰਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਫੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ) ਉਹ ਵੀ।.. {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ... ਇਹ? ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਸਭ ਠੀਕ ਸੀ... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਕੁਝ ਲੁਕਾ ਰਿਹਾ ਏਂ ਤੂੰ! ਸੱਚ ਦਸ, ਗੱਲ ਕੀ ਏ? {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਦੁਖੀ ਮਨ ਤੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬਿਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਏਧਰ ਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ..ਇੱਕ ਉੱਡਦੀ-ਉੱਡਦੀ ਜਿਹੀ ਖ਼ਬਰ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀ ਪਈ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਮੈਕਬਥ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ... ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹੋਦਾਹੀ ਕੂਚ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ। ਇਹੋ ਸਮਾਂ ਏ ਸੱਟ ਮਾਰਨ ਦਾ,...ਲੋਹਾ ਗਰਮ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਮੁਲਕ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇਗਾ। ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਜੂਝ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਏ। </poem>}}<noinclude>{{rh||97/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 3awuzbvtwpzbp33qbod0z013ocyrbxx 250 70690 240676 234824 2026-10-15T01:28:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਉਹ ਦਿਨ ਹੁਣ ਦੂਰ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕੂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਵੀਰ ਸ਼ਿਵਾਰਡ ਵਰਗਾ ਧਰਮੀ ਯੋਧਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਉਸਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਅੱਜ ਤਾਈਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਕਾਸ਼! ਮੈਂ ਵੀ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਝੋਲ਼ੀ 'ਚ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਬਸ ਇੱਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ। ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿਸੇ ਮਾਰੂਥਲ 'ਚ ਚੀਖ-ਚੀਖ ਕੇ ਬੋਝ ਹਲਕਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਕੋਈ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਉਸਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦਾ ਹੈ) ਖ਼ਬਰ ਕੀ ਏ! (ਸਮਝਦਾ ਹੋਇਆ) ਕਿਸ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਚ ਛੁਰਾ ਵੱਜਾ, ਬੋਲ..., ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ.... {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਦਰਦ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਹੋਏਗਾ, ਜਿਸ ਅੰਦਰ ਰਤਾ ਵੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਬਚੀ ਏ। ਪਰ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਹੋਇਆ.. (ਗਲ਼ਾ ਭਰਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਹੂੰਅ...., ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ! ਛੇਤੀ ਦੱਸ ਜੋ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਬੋਲ ਦੇ। {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਤੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ.., ਕੀ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗੀ ਏ ਤੇਰੇ 'ਤੇ। ਮਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਮੈਨੂੰ, ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ ਕੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤਿਆ... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਸਮਝ ਗਿਆ ਮੈਂ, ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ! (ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ ਰਿੱਝਦੇ ਹੋਏ) {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਮਹੱਲ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਤੇਰੀ ਬੀਵੀ, ਬੱਚੇ..., ਸਭ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਹੋਰ ਨਾ ਪੁੱਛ, ਮੈਥੋਂ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ..., ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ ਫਟ ਜਾਏਗੀ, ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਦੇ ਟੋਟੇ ਕੀਤੇ।... {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਚੀਖਦਾ) ਓ ਮੇਰੇ ਪਰਮਾਤਮਾ......, ਰਹਿਮ ਕਰ, ..ਰਹਿਮ ਕਰ ਮੇਰੇ ਮੌਲਾ...ਰਹਿਮ! (ਮੈਕਡਫ਼ ਨੂੰ) ਨਾ.., ਰੋਕ ਨਾ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ। ਵਗ ਜਾਣ ਦੇ ਇਹ ਹੰਝੂ! ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦੇ..., ਨਹੀਂ ਤੇ ਇਹ ਪਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਅੰਦਰ ਲਹਿ ਜਾਏਗਾ ਤੇਰੇ, ਛਾਨਣੀ ਕਰ ਛੱਡੂ! ਕੁਝ ਤਾਂ ਬੋਲ ਮੂੰਹੋਂ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਵੀ.... {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਬੀਵੀ..., ਬੱਚੇ, ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਜੋ ਵੀ ਮਿਲਿਆ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ) ਤੇ ਮੇਰੀ ਬੀਵੀ....., ਉਹ ਵੀ।.. {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਕਿਹਾ ਨਾ ਸਭ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ) ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਸੀ ਉਦੋਂ? ਕਿੱਥੇ ਸੀ ਮੈਂ...? ਮ..ਮੈਂ ਭਗੌੜਾ ..., ਭਗੌੜਾ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਭੱਜ ਆਇਆ... {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ, ਹੌਸਲਾ। ਬਦਲਾ! ਬਸ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਦਵਾ ਏ ਸਾਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦੰਦ ਕਰੀਚਦਾ) ਮੈਕਬਥ..., (ਸੋਚ ਕੇ) ਉਸਦੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਾਲੇ! (ਰੌਸ ਵੱਲ) ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਤੂੰ, ...ਸਭ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਛੋਟੇ...ਵੱਡੇ, </poem>}}<noinclude>{{rh||98/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> psj5664pu2lhjjuf62svgqvgb8q1ib4 250 70691 240677 235457 2026-10-15T01:32:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਨਿੱਕੇ...ਨਿੱਕੇ ਸਭ। ਇੱਕੋ ਹੀ ਝਟਕੇ 'ਚ ਉਸਨੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਬੋਟ ਖਾ ਲਏ ...., ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਮਾ ਵੀ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਉੱਠ! ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਇਸਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਦ੍ਰਿੜ) ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ ਮੈਂ! ਪਰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਵੀ ਬੰਦਾ ਆਂ, ਹੱਡ-ਮਾਂਸ ਦਾ ਬੰਦਾ! ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ.. ਮੁੜ-ਮੁੜ! ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ..., ਕਿੰਨੀਆਂ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਸੀ ਮੈਨੂੰ, ਜਾਨ ਛਿੜਕਦਾ ਸੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ! ਸਭ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ! ਤੇ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬੈਠਾ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ...ਤਮਾਸ਼ਾ! ਕੁਝ ਨੀ ਸਰਿਆ ਉਸਤੋਂ! ਹਾਂ, ਮੈਂ ਈ ਪਾਪੀ ਹਾਂ! ਮੇਰੇ ਕਾਰਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਹਸ਼ਰ ਹੋਇਆ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਸੂਰ ਸੀ..., ਸਭ ਮੇਰਾ ਈ ਕੀਤਾ ਧਰਿਆ! ਪਰ ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਕੁਝ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ.... {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਇਹੋ ਦੁੱਖ ਤੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਨੇ..., ਤਿੱਖਾ ਕਰ ਇਸਨੂੰ। ਦਿਲ ਛੋਟਾ ਨਾ ਕਰ, ਬੇਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਇਹੋ ਖ਼ੂਨ ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਏ। ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਭਾਂਬੜ ਬਣ ਭੜਕਣ ਦਿਓ ਤੇ ਬਦਲੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}: ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਜ਼ਰੂਰ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ..., ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਰੱਬ ਦੀ ਸੌਂਹ... ਫੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ ਮੈਂ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਏ, ਜੇ ਫੇਰ ਵੀ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਏ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਤਾਂ ਸਮਝਣਾ ਕਿ ਰੱਬ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਬਸ! ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਸੇ ਘੜੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਏ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਇਹ ਹੋਈ ਨਾ ਮਰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ। ਚੱਲੋ, ਹੁਣ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ। ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੇ ਤਿਆਰ ਨੇ, ਬਸ ਕੂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਹੀ ਦੇਰ ਹੈ। ਰੱਬੀ ਤਾਕਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਨੇ, ਮੈਕਬਥ ਦਾ ਅੰਤ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ! ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਘੜਾ ਭਰ ਗਿਆ! ਅੰਤ ਹਰ ਰਾਤ ਦਾ ਸਵੇਰ ਹੈ। ..ਰਾਤ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਹੀ ਲੰਮੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ! {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}ਰਣ-ਭੇਰੀ ਵੱਜੇ, ਮੇਘ ਗਰਜ਼ ਉੱਠੇ, ਵੇਖੋ ਸੈਨਾ ਚੱਲੀ ਚਤੁਰੰਗਣੀ ਜੀ! ਲੈ ਕਮਾਨ ਚੱਲੇ, ਰੱਥਵਾਨ ਚੱਲੇ, ਜੋਧੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਫੇਰ ਵਿਆਹੁਣ ਚੱਲੇ, ਨਾਰਾਂ ਵਰਜ ਰਹੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਲਰਜ ਰਹੀਆਂ ਉਹ ਮੋਢੀਂ ਧਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਚੱਲੇ, ਘਰ-ਬਾਰ ਤਜੇ ਸੁਰਾ ਸਾਜ ਤਜੇ, ਹੁਣ ਨੈਣ ਵਸੇ ਏਕੋ ਕਾਮਣੀ ਜੀ! ਵੇਖੋ ਸੈਨਾ ਚੱਲੀ ਚਤੁਰੰਗਣੀ ਜੀ! {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||99/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> n8cfin6bkts5jqgnxt87fpk6h81ac5z 250 70692 240678 234843 2026-10-15T01:34:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਹਿਲਾ'''}}}} {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਸ਼ੀ...! ਖਾਮੋਸ਼! ਇਹ ਬੇਗ਼ਮ ਸਾਹਿਬਾ ਦਾ ਕਮਰਾ ਏ। ਉੱਚੀ ਸਾਹ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਏ ਇੱਥੇ। ਓ ਵੇਖੋ, ...ਓਧਰ, ਬੇਗ਼ਮ ਸਾਹਿਬਾ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਲਿਆ ਰਹੇ ਨੇ। (ਹੈਰਾਨ) ਹੈਂ...! ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਚਿੱਟਾ ਦਿਨ ਖੜ੍ਹਾ ...ਤੇ ਇਹ ਮੋਮਬੱਤੀ ਲਈ ਫਿਰਦੀ। (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀ ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}(ਹੌਂਕਾ) ਅੰਤ ਬੁਰੇ ਦਾ ਬੁਰਾ। ਪਾਪ ਦਾ ਘੜਾ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਦੇਖਦੇ ਨਹੀ ਅਸੀਂ..., ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕੀ ਦਾ ਕੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ। ਇਕੱਲੇ... ਸਿਰ੍ਹਾਣਿਆਂ 'ਚ ਮੂੰਹ ਦੇਈ ਰੋਣਾ ਰੋਂਦੇ ਦਿਲ ਦਾ, ਕੋਈ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਹਮਦਰਦ ਨਹੀਂ। ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ ਕੁਰਲ-ਬੁਰਲ ਫਿਰਦੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੰਦੇ ਕਿਧਰੇ, ਕਿਤੇ ਢੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਬਖਸ਼ ਲਈਂ ਪਰਮਾਤਮਾਂ! ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਈਂ! ਮੇਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰੀਂ ਮਾਲਕਾ! (ਡਾਕਟਰ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।) ਸ਼ੀ..., ਡਾਕਟਰ ਸਹਿਬ..., ਚੁੱਪ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਖਿਝਿਆ) ਤੇਰੇ ਕਿਹੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਪੂਰੀਆਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਜਾਗ ਕੇ ਦੇਖਿਆ! ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਦਿਖੀ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਯਕੀਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ! ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਿਆ! ਮੰਨੋ ਭਾਵੇਂ ਨਾ, ਉਹ ਸੱਚੀਓਂ ਨੀਂਦ 'ਚ ਤੁਰਦੀ ਏ, ਸੁੱਤੇ-ਸੁੱਤੇ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਦੇਖਿਆ! (ਝੁੰਝਲਾ ਕੇ) ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਕਦੋਂ ਦੇਖਿਆ? {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਜਿਸ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਜੰਗ ਨੂੰ ਗਏ ਸਨ! ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਈ ਤਾਂ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਉੱਠੀ, ਸੁੱਤੀ-ਸੁੱਤੀ ਨੇ ਗਾਉਨ ਪਾਇਆ, ਅਲਮਾਰੀ ਕੋਲ਼ ਗਈ, ਜਿੰਦਰਾ ਖੋਲਿਆ, ..ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਕੱਢਿਆ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਉਸ 'ਤੇ, ਬੜੇ ਈ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ਼ </poem>}}<noinclude>{{rh||100/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> docaw2rt1bkxbpbwv0bawv3cxrae6b3 250 70693 240679 234846 2026-10-15T01:37:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪੜ੍ਹਿਆ ਉਸਨੇ ਤੇ ਫੇਰ ਮੁੜ ਤਹਿ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੁੜ ਉਵੇਂ ਈ ਜਾ ਕੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਈ ਨਹੀਂ! ਐਨ ਗੂੜੀ ਨੀਂਦ 'ਚ ਸੀ ਉਹ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਹੌਂਕਾ) ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਉਹਦੇ ਮਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਬੋਝ ਐ, ਡੂੰਘੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹਨੇ ਦਬਾਅ ਰੱਖਿਆ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਨੀਂਦ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਬਚਦਾ...., ਸੱਚ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲਈ। (ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ) ਕੁਝ ਬੁੜਬੜਾਂਦੀ ਵੀ ਸੀ? ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ.., ਨੀਂਦ 'ਚ ਤੁਰਦਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਜ਼ਰੂਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲਦੀ ਹੋਵੇਗੀ! {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}(ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਹਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਂ (ਹਕਲਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਤੂੰ ਸਮਝਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਏ! {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਹੋਏਗਾ! ਪਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਖਿਝ ਕੇ) ਪਰ ਇਹ ਤੇਰੀ ਡਿਊਟੀ ਏ! ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ... {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}(ਡਰੀ ਹੋਈ) ਕਿਹਾ ਨਾ..., ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ! ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ। (ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ) ਕੌਣ ਯਕੀਨ ਕਰੇਗਾ ਮੇਰਾ..., ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਤਾਂ ਸਬੂਤ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ! (ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਮੁੜ ਮੋਮਬੱਤੀ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ) ਲਓ ਫੇਰ ਆ ਰਹੀ ਏ ਉਹ! ਏਧਰ ਨੂੰ ਹੋ ਜਾਓ ਫਟਾਫਟ। ਦੇਖ ਲਓ ਆਪੇ... ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਘੂਕ ਨੀਂਦ 'ਚ ਹੈ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਇਹ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਇਹ ਮੋਮਬੱਤੀ ਇਸ ਕੋਲ਼ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਇਹ ਤਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਜਾਗਦਿਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸਦੇ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਰਹਿੰਦੀ ਏ। ਬੜ੍ਹਾ ਸਖ਼ਤ ਹੁਕਮ ਏ, ਹਾਂ, ਦਿਨੇ ਵੀ ਬੁਝਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਹੈਰਾਨ) ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਚੁਪੱਟ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ! {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਪਰ ਉਹ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਕਰ ਕੀ ਰਹੀ ਹੈ ਇਹ! ਦੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿਵੇਂ ਹੱਥ ਮਲ਼ਦੀ ਪਈ! {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਰੋਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਇਸਦਾ! ਧੋ ਰਹੀ ਹੈ ਸ਼ਾਇਦ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ ਹੁਣ! ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅੱਧਾ-ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ! ਸੁਣ-ਸੁਣ.... {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਹੱਥਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ) ਦਾਗ਼ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਦਾ ਉੱਥੇ ਈ ਏ, ਉਂਝ ਈ ਤਾਜ਼ੇ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ! ਇਹ ਦਾਗ਼ (ਰੋਣਹੱਕੀ) ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||101/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 1m9oyhhgq1v5d9oodl2d1ec6r2kjqmi 250 70694 240680 234847 2026-10-15T05:18:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਛੱਡਦਾ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਮੈਨੂੰ ਲਿਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਚੇਤੇ ਦਾ ਕੀ ਭਰੋਸਾ, ਕੁਝ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਗੜਬੜ ਹੋ ਜਾਣਾ! (ਕਾਹਲ਼ੀ-ਕਾਹਲ਼ੀ ਝਰੀਟਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} (ਰਗੜ-ਰਗੜ ਕੇ ਹੱਥ ਧੋਂਦੀ ਹੈ) ਲਾਹਨਤ ਹੈ ਤੇਰੇ 'ਤੇ। ਅੱਜ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ ਹੀ ਛੱਡਾਂਗੀ! (ਘੜਿਆਲ ਵੱਜਦਾ ਹੈ) ਹਾਂ..., ਇੱਕ... ਦੋ.., ਟੈਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹੋ ਘੜੀ ਏ, ।... ਸ਼ੂਕਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ, । ...ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ। ਇਹ ਕੀ ਮੇਰੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਸਿਪਾਹੀ ...ਤੇ ਇਹ ਡਰ! (ਆਪ ਹੀ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਤਾ..., ਡਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਪੁੱਛ ਵੀ ਕੌਣ ਸਕਦਾ ਏ ਸਾਨੂੰ? (ਫੇਰ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਫਟਾਫਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ) ਕਿਸਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਬੁੱਢੈ 'ਚ ਇੰਨਾ ਖ਼ੂਨ ਹੋਏਗਾ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਸੁਣਿਆ ਤੂੰ.. ਇਹ ਕੀ (ਨਰਸ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਜਿਵੇਂ ਮੈਕਬਥ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ) ਉਹ... ਮੈਕਡਫ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਹ? ਦੱਸੋ ਨਾ ਕੀ ਹੋਇਆ ਉਸਦਾ। (ਹੌਂਕਾ) ਕੀ..., ਕੀ ਕਿਹਾ, ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਹੁਣ ਕਦੇ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਬਸ-ਬਸ ਮੇਰੇ ਸਿਰਤਾਜ... ਬਸ, ਇਹ ਸਭ ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। (ਤੇਵਰ ਬਦਲ ਕੇ) ਤੁਹਾਡਾ ਡਰ ਸਭ ਚੌਪਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਸੰਭਾਲੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਸਭ ਗੜਬੜ ਹੋ ਜਾਣੀ.. {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਉਫ਼! ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੁਣ ਤੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣ ਗਿਆਂ! {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਖੌਰ੍ਹੇ ਉਸਦੇ ਮਨ 'ਚ ਕੀ ਏ! ਰੱਬ ਈ ਜਾਣਦਾ! ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇੰਝ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ! ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਹੁੰਦੀ ਏ! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਬੋ ਮੇਰੀ ਰਗ-ਰਗ 'ਚ ਵਸ ਗਈ ਏ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਇਤਰ ਇਸਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ! ਇਹ ਸੜ੍ਹਾਂਦ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ ਰਹੇਗੀ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਝ ਗਿਆ। ਦੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿੰਨੀ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਏ ਉਸਦੀ। {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਜ਼ਮੀਰ ਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੋਭਾਂ ਮਾਰੇ..., ਇਹਦੂੰ ਤਾਂ ਮੌੜ ਚੰਗੀ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦੀ ਏਨਾ ਬੋਝਾ ਲੈ ਕੇ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਠੀਕ ਕਹਿ ਰਹੀਂ ਏ ਤੂੰ... {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ, ਬਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖਸ਼ੇ ਉਸਨੂੰ। </poem>}}<noinclude>{{rh||102/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> lu4fkmyve2fp97s3xcalc7dwdvp7rio 250 70695 240681 235059 2026-10-15T05:21:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਇਹ ਮੇਰੇ ਵੱਸ 'ਚ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਮਰੀਜ਼ ਮੈਂ ਦੇਖੇ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਨੀਂਦ 'ਚ ਤੁਰਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਹਿਜ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ ਇਸਦਾ ਤੇ ਰੋਗ ਈ ਅਵੱਲਾ ਏ, ਲਾ-ਇਲਾਜ! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਕੜਕਦੀ ਹੈ) ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਬੈਂਕੋ ਕਦੋਂ ਦਾ ਮਰ ਚੁੱਕਾ! ਹੁਣ ਉਹ ਕਬਰਾਂ 'ਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਲੱਗਾ। ਛੇਤੀ ਕਰੋ, ਹੱਥ ਧੋਵੋ ਤੇ ਇਹ ਗਾਊਨ ਪਾਓ ਫਟਾਫਟ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਓ ਮੇਰਿਆ ਰੱਬਾ। ਇਹ ਪਾਪ ਵੀ। ..! {{overfloat left|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}} ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੋ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਰੰਗ ਕਿਉਂ ਉੱਡਿਆ ਪਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਪਏ ਓ! (ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ) ਚੱਲੋ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ! ਛੇਤੀ ਕਰੋ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕ ਰਿਹਾ ਏ..., ਹੱਥ ਫੜ੍ਹਾਓ ਮੈਨੂੰ.. ਆਓ....ਛੇਤੀ...(ਜਾਂਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਹੁਣ ਫੇਰ ਸੌਂ ਜਾਏਗੀ।..? {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਸਿੱਧੀ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਜਾਏਗੀ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਸਭ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ! ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਦਵਾ ਦੀ ਨਹੀਂ ਦੁਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਮੈਂ ਤੇ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵੀ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕ ਸਕਦਾ। (ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਨਰਸ : | depth=6em}}(ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ) ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ... ਗੱਲ ਤਾਂ ਸੁਣੋ.... (ਪਿੱਛੋਂ ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ ਛੁਰਾ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਡੰਕਨ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਥਾਂ ਲੱਭਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਇੱਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਉਸ ਉੱਪਰ ਲਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਢਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੜਫ਼ਦੀ ਹੈ। ਚੁੜੇਲਾਂ ਉਸਦੇ ਗਿਰਦ ਫ਼ੇਰੀ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||103/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 7t67m5b04bwf5py2lp8y5uy8vbt8y2m 250 70696 240682 235263 2026-10-15T05:34:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੂਜਾ'''}}}} (ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ 'ਚ ਝੰਡੇ ਝੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਫ਼ੌਜੀ ਮੰਚ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}ਮੌਤ ਦੀ ਚੌਸਰ ਵਿਛ ਗਈ ਰਣ-ਭੇਰੀਆਂ ਵੱਜਣ, ਨੈਣੀਂ ਚੋਂਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਪਏ ਦੰਦ ਕਰੀਚਣ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਹ ਫ਼ੂਕਦੇ ਇਉਂ ਤੁਰਨ ਛਬੀਲੇ, ਗੱਭਰੂ ਘੋੜੀਆਂ ਗਾਂਵਦੇ ਸਭ ਮੌਤ ਦੇ ਕੀਲੇ, ਟਿੱਡੀਦਲ ਜਏ ਡੋਲਦੇ ਬਣ ਬੱਦਲ ਕਾਲੇ, ਹਾਂ! ਰਹਿ-ਰਹਿ ਭੀਚਣ ਮੁੱਠੀਆਂ ਹੋਏ ਰਣ ਮਤਵਾਰੇ {{overfloat left|| depth=6em}}(ਇੱਕ ਫ਼ੌਜੀ ਕੈਂਪ) {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਖ਼ੁਦ ਮੈਲਕਮ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਐਂਗਸ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਸੀਵਾਰਡ ਤੇ ਮੈਕਡਫ਼ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਨੇ। {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਸੀਵਾਰਡ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਚਾਚਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਨਾ? {{overfloat left|ਐਂਗਸ : | depth=6em}}ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਇਦ.... {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਬਦਲੇ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਮੱਚਦੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਨੇ। ਜੰਗ ਦਾ ਬਿਗੁਲ ਵੱਜ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਖ਼ੂਨ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਦਰਿਆ ਵੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ! {{overfloat left|ਐਂਗਸ : |depth=6em}}ਬੀਰਨਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਦੀ ਆ ਰਹੇ ਨੇ ਉਹ। ਆਖਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। {{overfloat left|ਕੈਥਨਸ : | depth=6em}}ਕੀ ਪਤਾ ਛੋਟਾ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਹੋਵੇ। {{overfloat left|ਲਿਓਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਪੱਕੀ ਲਿਸਟ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ। ਬਹੁਤੇ ਤਾਂ ਬਸ ਮੁੱਛਫੁੱਟ ਗੱਭਰੂ ਨੇ .... ਐਵੇਂ ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਚੜ੍ਹੀ। ਸੀਵਾਰਡ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ। {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਮੈਕਬਥ ਬਾਰੇ ਕੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ! ਸੁਣਿਆ ਉਸਨੇ ਵੀ ਪੱਕੀ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਕੈਥਨਸ : | depth=6em}}ਅਫ਼ਵਾਹ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਏ ਕਿ ਉਹ ਪਾਗ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ। {{overfloat left|ਲਿਓਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ ਇਹ। ਉਸੇ 'ਚੋਂ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆ ਗੱਲਾਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||104/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> g7hle0owaq3o9mfimws5e90svwsvvn8 240701 240682 2026-10-15T06:37:39Z Harchand Bhinder 2624 240701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੂਜਾ'''}}}} (ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ 'ਚ ਝੰਡੇ ਝੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਫ਼ੌਜੀ ਮੰਚ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}ਮੌਤ ਦੀ ਚੌਸਰ ਵਿਛ ਗਈ ਰਣ-ਭੇਰੀਆਂ ਵੱਜਣ, ਨੈਣੀਂ ਚੋਂਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਪਏ ਦੰਦ ਕਰੀਚਣ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਹ ਫ਼ੂਕਦੇ ਇਉਂ ਤੁਰਨ ਛਬੀਲੇ, ਗੱਭਰੂ ਘੋੜੀਆਂ ਗਾਂਵਦੇ ਸਭ ਮੌਤ ਦੇ ਕੀਲੇ, ਟਿੱਡੀਦਲ ਜਏ ਡੋਲਦੇ ਬਣ ਬੱਦਲ ਕਾਲੇ, ਹਾਂ! ਰਹਿ-ਰਹਿ ਭੀਚਣ ਮੁੱਠੀਆਂ ਹੋਏ ਰਣ ਮਤਵਾਰੇ {{overfloat left|| depth=6em}}(ਇੱਕ ਫ਼ੌਜੀ ਕੈਂਪ) {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਖ਼ੁਦ ਮੈਲਕਮ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਐਂਗਸ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਸੀਵਾਰਡ ਤੇ ਮੈਕਡਫ਼ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਨੇ। {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਸੀਵਾਰਡ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਚਾਚਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਨਾ? {{overfloat left|ਐਂਗਸ : | depth=6em}}ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਇਦ.... {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਬਦਲੇ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਮੱਚਦੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਨੇ। ਜੰਗ ਦਾ ਬਿਗੁਲ ਵੱਜ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਖ਼ੂਨ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਦਰਿਆ ਵੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ! {{overfloat left|ਐਂਗਸ : |depth=6em}}ਬੀਰਨਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਦੀ ਆ ਰਹੇ ਨੇ ਉਹ। ਆਖਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। {{overfloat left|ਕੈਥਨਸ : | depth=6em}}ਕੀ ਪਤਾ ਛੋਟਾ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਹੋਵੇ। {{overfloat left|ਲਿਓਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਪੱਕੀ ਲਿਸਟ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ। ਬਹੁਤੇ ਤਾਂ ਬਸ ਮੁੱਛਫੁੱਟ ਗੱਭਰੂ ਨੇ .... ਐਵੇਂ ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਚੜ੍ਹੀ। ਸੀਵਾਰਡ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ। {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਮੈਕਬਥ ਬਾਰੇ ਕੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ! ਸੁਣਿਆ ਉਸਨੇ ਵੀ ਪੱਕੀ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਕੈਥਨਸ : | depth=6em}}ਅਫ਼ਵਾਹ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਏ ਕਿ ਉਹ ਪਾਗ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ। {{overfloat left|ਲਿਓਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ ਇਹ। ਉਸੇ 'ਚੋਂ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆ ਗੱਲਾਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||104/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 2noc8tp8e4zryjr9a67g8fcv1ctcl11 250 70697 240683 235265 2026-10-15T05:38:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਨਿਕਲਦੀਆਂ। {{overfloat left|ਐਂਗਸ : | depth=6em}}ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ ਤਾਂ ਪਾਗ਼ਲ ਹੋਇਆ ਈ ਪਿਆ ਉਹ! ਖੁਦ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਉਸਦਾ। {{overfloat left|ਕੈਥਨਸ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਹਾਲਾਤ ਵੱਸੋਂ ਬਾਹਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ! ਥਾਂ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ। ਹਰ ਘੜੀ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਦੀ ਏ। {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਅੱਗੇ ਆ ਰਿਹਾ, ਭੁਗਤਣਾ ਤਾਂ ਪਵੇਗਾ ਹੀ। {{overfloat left|ਐਂਗਸ : | depth=6em}}ਦਿਲੋਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਐਵੇਂ ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਡੰਗ ਟਪਾਉਂਦੇ ਆ। ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਐ... ਕਿ ਰਾਜ ਭਾਗ ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। {{overfloat left|ਲਿਓਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਏ ਉਸੇ ਨੂੰ ਫੱਬਦਾ ਭਾਈ। ਇਉਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਹਰ ਚੋਰ ਉਚੱਕਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਏ! {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਜ਼ਮੀਰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਕੈਥਨਸ : | depth=6em}}ਸਾਨੂੰ ਗੱਲਾਂ 'ਚ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਗਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਯੁਵਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਤਰ-ਛਾਇਆ 'ਚ ਹੀ ਸਾਡਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਲਿਓਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਉਹੀ ਏਸ ਝਾੜ-ਝੰਖਾੜ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਨੇ, ਜਿਹੜਾ ਪੂਰੇ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਕੋੜ੍ਹ ਵਾਂਗ ਚਿੰਬੜ ਗਿਐ। {{overfloat left|ਐਂਗਸ : | depth=6em}}ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਚਲੋ, ਬੀਰਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਸਾਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਿਹੈ। (ਫੇਰ ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ 'ਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੁੜੇਲਾਂ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||105/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> f1wus8vx17k7w03ulgfum9tcm17gphh 240700 240683 2026-10-15T06:36:43Z Harchand Bhinder 2624 240700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਨਿਕਲਦੀਆਂ। {{overfloat left|ਐਂਗਸ : | depth=6em}}ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ ਤਾਂ ਪਾਗ਼ਲ ਹੋਇਆ ਈ ਪਿਆ ਉਹ! ਖੁਦ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਉਸਦਾ। {{overfloat left|ਕੈਥਨਸ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਹਾਲਾਤ ਵੱਸੋਂ ਬਾਹਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ! ਥਾਂ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ। ਹਰ ਘੜੀ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਦੀ ਏ। {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਅੱਗੇ ਆ ਰਿਹਾ, ਭੁਗਤਣਾ ਤਾਂ ਪਵੇਗਾ ਹੀ। {{overfloat left|ਐਂਗਸ : | depth=6em}}ਦਿਲੋਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਐਵੇਂ ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਡੰਗ ਟਪਾਉਂਦੇ ਆ। ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਐ... ਕਿ ਰਾਜ ਭਾਗ ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। {{overfloat left|ਲਿਓਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਏ ਉਸੇ ਨੂੰ ਫੱਬਦਾ ਭਾਈ। ਇਉਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਹਰ ਚੋਰ ਉਚੱਕਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਏ! {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਜ਼ਮੀਰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਕੈਥਨਸ : | depth=6em}}ਸਾਨੂੰ ਗੱਲਾਂ 'ਚ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਗਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਯੁਵਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਤਰ-ਛਾਇਆ 'ਚ ਹੀ ਸਾਡਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਲਿਓਨਾਕਸ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਉਹੀ ਏਸ ਝਾੜ-ਝੰਖਾੜ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਨੇ, ਜਿਹੜਾ ਪੂਰੇ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਕੋੜ੍ਹ ਵਾਂਗ ਚਿੰਬੜ ਗਿਐ। {{overfloat left|ਐਂਗਸ : | depth=6em}}ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਚਲੋ, ਬੀਰਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਸਾਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਿਹੈ। (ਫੇਰ ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ 'ਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੁੜੇਲਾਂ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||105/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 9dzr5kk4btnml8eztoqz8vlahnicoym 250 70698 240684 235441 2026-10-15T05:41:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੀਜਾ'''}}}} {{center|(ਮੈਕਬਥ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ)}} {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ ਭਰਿਆ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਦਫ਼ਾ ਹੋ ਜਾਓ ਸਾਰੇ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ। ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ! ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬੀਰਨਾਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਮੇਰਾ। ਇਹ ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਛੋਕਰਾ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਕੀ ਇਹ ਔਰਤ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਨਹੀਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈ..(ਹੱਸਦਾ) ਉਹ ਸਭ ਜਾਣਦੀਆਂ ਨੇ...ਭੂਤ...ਭਵਿੱਖ ਸਭ! ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਦੱਸਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਔਰਤ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਜਾਇਆ ਕੋਈ ਮਾਈ ਦਾ ਲਾਲ ਬਾਲ ਬਾਂਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਮੇਰਾ! ਦਫ਼ਾ ਹੋ ਜਾਓ, ਝੂਠਿਓ ਗ਼ੱਦਾਰੋ! ਜਾ ਵੜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅੱਯਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਝੋਲ਼ੀ 'ਚ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਡਰ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ। ਫ਼ੌਲਾਦ ਹਾਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਇਰਾਦੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦੇ (ਨੌਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਓ ਨਾਲੀ ਦੇ ਕੀੜੇ...ਇਹ ਰੋਣੀ ਸੂਰਤ ਲੈ ਕੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ। {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}(ਝਿਜਕਦਾ ਹੋਇਆ)...ਪੂਰੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਨੇ ਹਜ਼ੂਰ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਮੁਸਕਰਾਂਦਾ) ਹੂੰ...ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਰਗੀਆਂ! {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}ਨਹੀਂ ਸਰਕਾਰ... ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਸਿਪਾਹੀ ਨਾਮੁਰਾਦ! ਮੂਰਖ! ਤੇਰਾ ਕਲੇਜਾ ਤੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਗਿਆ ਗੁਜ਼ਰਿਆ, ਇਹ ਮਨਹੂਸ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬੁਥਾ ਦੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਡਰ ਸਕਦਾ, ਲੈ ਜਾ ਆਪਣੀ ਭੈੜੀ ਬੂਥੀ ਏਥੋਂ! ਸ਼ਕਲ ਨਾ ਦਿਖਾਈਂ ਮੁੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਫਾਹੇ ਟੰਗ ਦਊਂ! ਸਿਪਾਹੀ ਦੱਸਦਾ, ....ਡਰਾਉਂਦਾ ਮੈਨੂੰ! {{overfloat left|ਨੌਕਰ : | depth=6em}}ਹਜ਼ੂਰ ਯਕੀਨ ਕਰੋ ਮੇਰਾ! (ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ) ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਚੁੱਪ! ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ ਮੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ (ਨੌਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮੈਕਬਥ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।) ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬੁਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ! ਕਿੱਥੇ ਮਰ ਗਏ ਸਾਰੇ! (ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ) ਸਿਟੋਨ! (ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ਼) ਹਾਂ, ਇਹੋ ਘੜੀ ਏ ਆਖਰੀ! ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਹੀ </poem>}}<noinclude>{{rh||106/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 3c6837hn85kpi8pyqdfcf5xn8fo1d0u 250 70699 240685 235448 2026-10-15T05:44:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਫੇਰ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਠੋਕਰਾਂ ਦਰ-ਦਰ ਦੀਆਂ! ਤਖ਼ਤ ਜਾਂ ਤਖ਼ਤਾ! ਬਥੇਰਾ ਜੀ ਲਿਆ ਹੁਣ ਤਾਈਂ, ਹੁਣ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਚੱਲੀ, ਚਲ਼ਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾਂ ਮੈਂ! ਕੋਈ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ, ਏਸ ਆਖ਼ਰੀ ਘੜੀ... ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਅੰਦਰੋ-ਅੰਦਰੀ ਸਭ ਖਾਰ ਖਾਂਦੇ ਨੇ ਮੈਥੋਂ, ਸਾਹਮਣੇ ਜ਼ੁਰਅਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਖੋਖਲੀ ਲਫ਼ਾਜ਼ੀ, ਝੂਠੀਆਂ ਖੁਸ਼ਾਮਦਾਂ! ਸਭ ਵਗ੍ਹਾ ਮਾਰਾਂਗਾ ਪਰ੍ਹੇ ਮੈਂ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ। (ਬਾਹਰੋਂ ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।) ਪਰ... ਛੱਡ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਏਨੀ! ਝੂਠੇ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਹੇੜਾਂ, ਫ਼ੋਕੀ ਸ਼ਾਨ, ਫੇਰ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਿਖਾਵੇ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ, ਲੋੜ ਤੇ ਹੁਣ ਏ...ਇਸ ਵੇਲ਼ੇ। (ਚੀਖ ਕੇ) ਸਿਟੋਨ...ਕਿੱਥੇ ਮਰ ਗਿਆ ਇਹ ਵੀ। ਜਿੱਦਾਂ ਦੇ ਵੀ ਨੇ ਸੱਚੇ-ਝੂਠੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਤੇ ਹੁਣੇ ਹੈ...ਬਾਅਦ 'ਚ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ! (ਚੀਖ ਕੇ) ਸਿਟੋਨ! {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ : | depth=6em}}ਹੁਕਮ ਸਰਕਾਰ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕੀ ਖ਼ਬਰ ਏ! (ਬੇਚੈਨ) ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕੁਝ? {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ : | depth=6em}}ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਬਰ ਤਾਂ ਪੱਕੀ ਏ! ਉਹ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਨੇ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਚੁੱਪੀ) ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਨ 'ਚ ਜਾਨ ਹੈ ਲੜਾਂਗਾ...ਆਖ਼ਰੀ ਦਮ ਤੱਕ। ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰ ਕਿੱਥੇ ਨੇ...ਲਿਆਓ ਛੇਤੀ! {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ : | depth=6em}}ਹਾਲੀ ਉਹ ਘੜੀ ਨਹੀਂ ਆਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਕੜਕ ਕੇ) ਲੋੜ ਹੈ! ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਮਿਲਾਂਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ। ਹੁਕਮ ਦਿਓ ਘੁੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ! ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਕਰ ਦਿਓ। ਜਿਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਡਰ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ, ਫ਼ਾਹੇ ਲਾ ਦਿਓ! ਹਥਿਆਰ ਕਿੱਥੇ ਨੇ ਮੇਰੇ? (ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ) ਡਾਕਟਰ...ਮਰੀਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ? {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਮਰਜ਼ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮਹਾਰਾਜ...ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਏ ਜੋ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਏ! ਕੋਈ ਮਾਨਸਿਕ। {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਕੱਟਦਾ) ਕੁਝ ਵੀ ਕਰੋ ਡਾਕਟਰ ਠੀਕ ਕਰੋ ਉਸਨੂੰ, ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਬੀ ਪਈ ਹੈ ਉਹ! ਮੈਂ ਜਾਣਦਾਂ ਕਿਹੜਾ ਬੋਝ ਵੱਢ ਵੱਢ ਖਾ ਰਿਹਾ ਉਸਨੂੰ। ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਦਵਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਾਰਾ ਮਵਾਦ ਕੱਢ ਦੇਵੇ, ਭੁਲਾ ਦੇਵੇ ਸਭ ਇੱਕੋ ਵਾਰ.. ਹੂੰਝ ਦੇਵੇ ਨਾਮੁਰਾਦ ਯਾਦਾਂ! ਹੌਲ਼ਾ ਕਰ ਦੇਵੇ, (ਹੌਂਕਾ) </poem>}}<noinclude>{{rh||107/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> sa5cqulvm2g7s5u7fa5ceuu8uhyukuf 250 70700 240687 235451 2026-10-15T05:47:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੌਲ਼ਾ ਫੁੱਲ। {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਖਿਮਾ ਸੁਲਤਾਨ, ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਤਾਂ ਬੰਦੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਚਾਹੇ ਤਾਂ... {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ) ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਮਰਜ਼ ਦੀ ਦਵਾ ਹੋ। ਪਾੜ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿਓ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾ ਦਿਓ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ। (ਬੜਬੜਾਂਦਾ) ਏਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ...! (ਸਿਟੋਨ ਨੂੰ) ਕਵਚ ਕਿੱਥੇ ਐ ਮੇਰਾ, ਤਾਜ ਲਿਆਓ ਮੇਰਾ ਛੇਤੀ! (ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ) ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਏਂ ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਛੱਡ-ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ। ਛੂਤ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਲੱਗ ਗਈ ਏ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ! ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦਾਂ ਏਂ, ਹੈ ਕੋਈ ਦਵਾਈ! ਮੈਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਾਰਾ ਮੁਲਕ ਤੇਰੀ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਧਰਤੀ ਆਸਮਾਨ ਗੂੰਜ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਨਹੀਂ..ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਮਰਜ਼ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ! ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ ਤੂੰ? ਕਿਹੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਖਵਾਏਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਭਾਜੜਾਂ ਪੈ ਜਾਣ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ 'ਚ। ਨਾਪਾਕ ਪੈਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਖਣ ਜਾਣ ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ। ਸੁਣਦਾ ਏਂ ਤੂੰ, ਕਰ ਸਕਦਾਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਿਰੋਇਆ...ਜਵਾਨ! {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤਿਆਰ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ! ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਆਏਗੀ...ਛੇਤੀ...! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਖੌਫ਼! (ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ) ਜਦ ਤੱਕ ਬੀਰਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਤੁਰਦਾ-ਤੁਰਦਾ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। (ਸਿਟੋਨ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।) ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਓ! (ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਗਾੜਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਡਾਕਟਰ : | depth=6em}}(ਖੜ੍ਹਾ ਹੀ ਕੰਬੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਹੇ ਰੱਬਾ ਸੱਚਿਆ..ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਚਾਅ ਲੈ... ਕੱਢ ਲੈ ਇੱਥੋਂ! ਮੁੜ ਨੀ ਮੂੰਹ ਕਰਦਾ ਏਧਰ ਨੂੰ...ਭਾਵੇਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ਼ ਤੋਲ ਦੇਵੇ ਮੈਨੂੰ! ਬਖਸ਼ ਦੇ ਮੇਰੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਨੂੰ, ਮੁੜ ਨੀ ਲਾਲਚ ਕਰਦਾ, ਬਸ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੱਢ ਲੈ! {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||108/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 4dkg98syamyhsf8xy9k887hlbs8565t 250 70701 240688 235453 2026-10-15T05:52:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਚੌਥਾ'''}}}} (ਜੰਗਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਇੱਕ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਲਕਮ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਰਦਾਰ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿੱਛੋਂ ਫ਼ੌਜੀ ਮਾਰਚ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜ ਰਹੀ ਹੈ।) {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਬੜਾ ਘਣਾ ਜੰਗਲ ਏ! ਕੀ ਨਾਂ ਏ ਇਸਦਾ? {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਬੀਰਨਾਮ..! ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਜੰਗਲ ਹੈ। (ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਹਿੰਦਾ ਉਹ ਘੜੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਆਜ਼ਾਦ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵਾਂਗੇ। {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਹਾਂਪਨਾਹ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ) ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਤੋੜੋ..ਪੱਤਿਆਂ ਸਮੇਤ...! ਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੁਆਲ਼ੇ ਲਪੇਟ ਲੈਣ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਖੋਜਲਣ ਦਿਓ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ, ਮਾਰਣ ਦਿਓ ਟੱਕਰਾਂ। {{overfloat left|ਮੈਨਟੀਬ : | depth=6em}}ਜੋ ਹੁਕਮ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ! ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਏਗਾ। {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਤਰਕੀਬ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਤਲਾਹ..? {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਹੀ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ... {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਇਹੋ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਹੋਰ ਜਾ ਵੀ ਕਿੱਥੇ ਸਕਦਾ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਤਾਂ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਨੇ ਮਜਬੂਰੀ ਦੇ ਮਾਰੇ...ਪਰ ਦਿਲੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਖਿਮਾਂ ਸੁਲਤਾਨ! ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਘਟਾਅ ਕੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਮੈਕਡਫ਼ ਠੀਕ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਏ ਸਾਨੂੰ ਹਵਾਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਉਸਾਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ! ਉਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਿਤੋਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਤਾਂ ਮੈਦਾਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਏਗਾ, ਕਿ ਕੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਖੱਟਿਆ ਤੇ ਕੀ ਗਵਾਇਆ। (ਮੈਲਕਮ </poem>}}<noinclude>{{rh||109/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> oipfe053468tqccvj8ffxe86ma1yhdo 250 70702 240689 234840 2026-10-15T05:53:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਨੂੰ) ਕੂਚ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਮੈਕਡਫ਼ ਨੂੰ) ਜਾਓ ਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਬਿਗੁਲ ਬਜਾ ਦਿਓ। (ਮੈਕਡਫ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜਦੀ ਹੈ। ਚੁੜੇਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਮਾਰਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। {{overfloat left|ਗੀਤ : | depth=6em}}ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ ਯਾਰ ਮਾਟੀ ਕੁਫ਼ਰ ਕਰੇਂਦੀ --ਮਾਟੀ-- ਥਾਂ-ਥਾਂ ਮਾਟੀ ਜਾਲ਼ ਵਿਛਾਏ ਆਪੇ ਬਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ --ਮਾਟੀ-- ਆਪੇ ਮਾਟੀ ਮਰ-ਮਰ ਜਿਉਂਦੀ ਆਪੇ ਹਾਹਾਕਾਰ --ਮਾਟੀ- ਮਾਟੀ ਦੇ ਸਭ ਬਣੇ ਖਿਡੌਣੇ ਮਾਟ ਮੇਟਣਹਾਰ --ਮਾਟੀ-- {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||110/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> e38djbsdhvh8mncl04jgoav9fakeykr 250 70703 240690 235316 2026-10-15T05:56:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੰਜਵਾਂ'''}}}} {{center|(ਡਨਸਨੇਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਜੰਗੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।)}} {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ) ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾ ਦਿਓ ਉੱਪਰਲੇ ਬੁਰਜ 'ਤੇ! ਆਉਣ ਦਿਓ ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ ਆਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ। (ਹੱਸਦਾ) ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿਵੇਂ ਮੂੰਹ ਚਿੜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਮਖੌਲ ਉਡਾ ਰਿਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ। {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ : | depth=6em}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ...ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਹਿਕਾਰਤ ਨਾਲ) ਹੁੰਅ! ਪਾਉਣ ਦਿਓ! {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ : | depth=6em}}ਖਿਮਾ... ਸੁਲਤਾਨ, ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫ਼ਲੀਐਂਸ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਘਬਰਾਹਟ) ਫ਼ਲੀਐਂਸ...ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ...! ਉਹ ਤੇ....! (ਮੋਢੇ ਝਟਕ ਕੇ) ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਮਰਣਗੇ ਭੁੱਖੇ! ਤੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਾ ਮਲੇਰੀਏ ਨੇ...ਏਡੇ ਮੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਮੱਛਰ। (ਹੌਂਕਾ) ਆਪਣਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਛੁਰਾ ਮਾਰਿਆ ਪਿੱਠ 'ਚ, ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕੀ ਮਜ਼ਾਲ ਸੀ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਨਜਿੱਠਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਤਾਂ ਮੈਂ, ਭੱਜਣ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਭਣਾ। (ਸਿਟੋਨ ਨੂੰ) ਦੱਸ, ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ, ਕਿਸਦੀ ਸ਼ਹਿ 'ਤੇ ਤੰਘੜਦੇ ਨੇ ਇਹ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਈ ਸਰਦਾਰ...! (ਪਿੱਛੋਂ ਰੋਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ) ਇਹ ਕਾਹਦਾ ਰੌਲ਼ਾ! {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ : | depth=6em}}ਇਹ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਏ (ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ਼) ਜੰਗ ਤੇ ਹਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ (ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਹੁਣ ਤਾਂ ਡਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ...ਸੁਆਦ ਈ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਉਸਦਾ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ! ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਰਾਤ-ਬ-ਰਾਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚੀਖ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਕੰਬਣੀ ਛਿੜ ਜਾਂਦੀ, ਖ਼ੂਨ ਠੰਡਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ। ਡਰਾਉਣੀ ਬਾਤ ਵੀ ਕੰਨੀਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧੜਕਦੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ! ਹੁਣ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬਸ ਰੱਜ ਗਿਆ ਮੈਂ। ਹੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਡਰਾਉਂਦਾ! ਸੋਚਾਂ ਸੁਫ਼ਨੇ ਤਾਈਂ ਮੱਲ ਲਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਨੇ, ਆਦੀ ਹੋ ਗਿਆਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ..(ਇੱਕ ਚੁੜੇਲ ਆ ਕੇ ਸਿਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ </poem>}}<noinclude>{{rh||111/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 92nitjon878nu2v3uymmkkh1ljsnkzi 250 70704 240691 235317 2026-10-15T06:02:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹੈ।)ਕੀ ਹੋਇਆ? (ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ। ਮੈਕਬਥ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ) ਬੱਚਾ..! (ਉਹ ਨਾਹ 'ਚ ਸਿਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।) ਤਾਂ ਫੇਰ...ਜੰਮਣ ਪੀੜਾਂ ਨੇ..! (ਚੁੜੇਲ ਖੀ ਖੀ ਖੀ ਕਰਦੀ ਦੌੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਰੋਣ-ਪਿੱਟਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਕਬਥ ਠਠੰਬਰਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਟੋਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।) ਕੀ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਰੋਣਾ ਕਾਹਦਾ ਏ? {{overfloat left|ਸਿਟੋਨ: | depth=6em}}ਅਨਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਸਰਕਾਰ ..ਹਨ੍ਹੇਰ! ਮਹਾਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ: | depth=6em}}(ਸੁੰਨ)..ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਇਹੋ ਸਮਾਂ ਲੱਭਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਉਡੀਕ ਵੀ ਨਾ ਸਕੀ! ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ, ਕੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਭਲਕੇ...ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ ਇਹ। ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰੀਂਗਦੇ, ਜੂਨ ਹੰਢਾਉਂਦੇ, ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ...ਕਦੋਂ... ਮੌਤ ਦਾ ਡੰਕਾ ਵੱਜਦਾ..ਤੇ ਫੇਰ ਸੰਨਾਟਾ......ਆਖ਼ਰੀ ਘੜੀ ਤੇ ਖੇਡ ਖ਼ਤਮ! ਚੌਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਦਾ ਭਰਮਾਇਆ ਬੰਦਾ ਕੀ-ਕੀ ਖੇਖਣ ਕਰਦਾ। ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦਾ, ਅੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕ-ਚੁੱਕ ਫਾਹੇ ਲੈਂਦਾ....ਆਸਮਾਨੀਂ ਟਾਕੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ...ਤੇ ਅਚਾਣਕ...ਮੌਤ ਆਣ ਦਬੋਚਦੀ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਝਪਟਦੀ.....ਤੇ....ਹਨ੍ਹੇਰਾ...ਕੋਈ ਆਰ-ਪਾਰ ਨਹੀਂ...ਬਸ ਹਨ੍ਹੇਰਾ! (ਫ਼ਫ਼ਕਦਾ ਹੈ) ਬੁਝ ਜਾਣ ਦਿਓ ਇਸ ਦੀਵੇ ਨੂੰ....! ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ? ਮੂਰਖ ਦੀ ਬੁਝਾਈ ਬਾਤ, ਪਹੇਲੀ...ਰੌਲ਼ਾ-ਰੱਪਾ...ਚੀਕ-ਚਿਹਾੜਾ ਬਥੇਰਾ, ਹੱਥ-ਪੱਲੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਛੁੱਟ ਮੌਤ ਦੇ, ਸਭ ਬੇਕਾਰ, ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ। ਝੋਲ਼ੀ ਖਾਲ਼ੀ ਦੀ ਖਾਲ਼ੀ। (ਨੌਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਕਬਥ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆਂ ਹੀ।) ਤੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ!...ਛੇਤੀ ਬਕ! {{overfloat left|ਨੌਕਰ: | depth=6em}}ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸਰਕਾਰ... ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ! ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਿਆ...ਖ਼ੁਦ ਈ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ: | depth=6em}}ਛੇਤੀ ਬੋਲ ਜੋ ਵੀ ਬੋਲਣਾ ਏ! ਤੈਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਨੌਕਰ: | depth=6em}}ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਪਈ, ਕੀ ਦੇਖਦਾਂ...ਪੂਰੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ ਤੁਰਿਆ ਆਉਂਦਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵੱਲ ਨੂੰ! ਬੀਰਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ: | depth=6em}}(ਸੁੰਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਝੂਠ ਬਕਦਾ ਏਂ ਤੂੰ! ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ! {{overfloat left|ਨੌਕਰ: | depth=6em}}ਜੀ! ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ! ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ! ਪੂਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ </poem>}}<noinclude>{{rh||112/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> jmertyfjn0o8mr0q5bc1jyhpj3pe501 250 70705 240692 234858 2026-10-15T06:04:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬੀਹੜ ਹੜ੍ਹ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਿਆ ਆ ਰਿਹਾ। ਝੂਠ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬੋਟੀਆਂ ਕਰਵਾ ਦੇਣਾ ਮੇਰੀਆਂ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਮੂਹਰੇ ਪਵਾ ਦੇਣਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਚਿੱਥਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲਦਾ ਹੈ) ਜਿਉਂਦਾ ਗੱਡ ਦਿਆਂਗਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਚ... ਝੂਠ ਨਿਕਲਿਆ 'ਤੇ! ਉਹ ਸਾਮ੍ਹਣੀ ਕਿੱਕਰ 'ਤੇ ਟੰਗਵਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਗਿਰਝਾਂ ਦੇ ਨੋਚਣ ਨੂੰ! ਤੇ ਜੇ ਰਤਾ ਵੀ ਸੱਚਾਈ ਏ ਤੇਰੀ ਗੱਲ 'ਚ ਤਾਂ ਫੇਰ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਚਾਹੇਂ ਤੂੰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਏਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ! (ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ) ਮੇਰਾ ਯਕੀਨ ਡੋਲ ਰਿਹਾ, ਸ਼ੰਕਾ ਹੋ ਰਹੀ ਏ ਮਨ 'ਚ! (ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ) 'ਜਦੋਂ ਤਾਈਂ ਬੀਰਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਉੱਠ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ! ਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਮੂਰਖ ਬਣਾਇਆ। ਆਪੇ ਬਣਿਆਂ ਮੈਂ! ਝੂਠ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਸੱਚ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਨਿਰਾ-ਪੂਰਾ ਸੱਚ। ਹੁਣ ਜੇ ਇਹੋ ਸੱਚ ਏ ਤਾਂ ਭੱਜਾਂਗਾ ਨਹੀਂ ਮੈਂ, ਨਾ ਹੀ ਹੱਥ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ ਬੈਠਾਂਗਾ, ਲੜਾਂਗਾ ਮੈਂ! ਅੱਕ ਗਿਆਂ ਮੈਂ ਇਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ, ਲਾਹ ਸੁੱਟਾਂਗਾ ਇਹ ਬੋਝ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ। (ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ) ਜੰਗ ਦੇ ਬਿਗੁਲ ਬਜਾਓ! ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿਓ ਪਰਲੋ ਆਏਗੀ ਅੱਜ ਕਿਆਮਤ! ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਤਰੇ ਤਾਈਂ ਲੜਾਂਗਾ ਮੈਂ! {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||113/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> evg5ldtptyuy742s1dzpnqso9m5im2q 250 70706 240693 235023 2026-10-15T06:10:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਛੇਵਾਂ'''}}}} (ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਫ਼ਲੀਐਂਸ ਸਮੇਤ ਮੈਲਕਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਰਨੈਲ ਮੌਜੂਦ ਨੇ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬਿਰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}} (ਰੁਕਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ) ਬਸ! ਲਾਹ ਦਿਉ ਇਹ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਟਹਿਣੀਆਂ ਦੇ ਪਰਦੇ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ। ਦਿਖਾ ਦਿਓ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ। {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਹੁਣ, ਹੋਰ ਕੀ ਹੁਕਮ ਹੈ ਸਾਡੇ ਲਈ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਅੰਕਲ ਪਹਿਲਾ ਹਮਲਾ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਰੋਗੇ ਤੇ ਮੇਰਾ ਵੀਰ..., ਤੁਹਾਡਾ ਸਪੁੱਤਰ ਨਾਲ਼ ਰਹੇਗਾ ਤੁਹਾਡੇ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੈਕਡਫ਼ ਪਿੱਛੋਂ ਰਲ਼ਾਂਗੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਤੇ ਫ਼ਲੀਐਂਸ... {{overfloat left|ਫ਼ਲੀਐਂਸ : | depth=6em}}ਹੁਕਮ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਮੋਢਾ ਥਪਥਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ) ਜਾਂਬਾਜ਼ ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ, ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਏ ਮੈਨੂੰ। {{overfloat left|ਫ਼ਲੀਐਂਸ : | depth=6em}}(ਗੰਭੀਰ) ਮੈਂ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਹੱਲੇ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾਂ ਸੁਲਤਾਨ! ਹੁਣ ਹੋਰ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਧੀਰਜ ਨੌਜਵਾਨ, ਧੀਰਜ! ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅੱਜ ਤਾਈਂ ਨਾਜ ਹੈ। ਬਸ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਬਰ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਤੇਰੀ ਕਾਹਲ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਯੁੱਧ-ਨੀਤੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਏਥੇ ਰੁਕੇਂਗਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ..ਅੰਤਮ ਲੜਾਈ ਤੱਕ, ਮੇਰੇ ਖ਼ਾਸ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕ ਵਾਂਗ। {{overfloat left|ਫ਼ਲੀਐਂਸ : | depth=6em}}ਜੋ ਹੁਕਮ ਸੁਲਤਾਨ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਅੱਜ ਰਾਤ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਵਾਂਗੇ। ਤੇ ਫੇਰ ਆਰ ਜਾਂ ਪਾਰ। ਚੰਗਾ ਰੱਬ-ਰਾਖਾ। {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}(ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ) ਨਗਾੜੇ ਬਜਾਓ...ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿਓ ਮੈਕਬਥ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕੰਬਣ ਦਿਓ ਧਰਤੀ ਫੱਟ ਜਾਣ ਦਿਓ ਆਸਮਾਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਝੁੱਲੇਗੀ ਅੱਜ, ਖ਼ੂਨ ਦੀ...! ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਦੀ! (ਮੈਲਕਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੁੜੇਲਾਂ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੱਬੀ ਉਸਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਹੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ੌਜੀ ਧੁਨ 'ਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ! ਝੰਡੇ ਚੁੜੇਲਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਹਨ।) {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||114/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> tkbm9j00h2w75jo2kru8ez7horbhlk6 250 70707 240694 235026 2026-10-15T06:13:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੱਤਵਾਂ'''}}}} {{center|(ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ)}} {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਫਸਾ ਲਿਆ...ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ। ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੁਣ। ਪਰ ਮੈਂ ਵੀ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਲੜਾਂਗਾ, ਆਖਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤਾਈਂ! (ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ) ਆਖ਼ਰ ਕੌਣ ਹੈ... ਜਿਹੜਾ ਔਰਤ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਨਹੀਂ ਜੰਮਿਆ! ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ! ਸਾਹਮਣੇ ਆਓ..........! ਇਹ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ ਮੇਰਾ! {{overfloat left|ਯੁਵਾ ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਰੁਕ ਜਾ, ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਜਾ ਦੌੜ ਜਾ! ਫ਼ੂਕ ਨਿਕਲ ਜਾਏਗੀ ਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ! {{overfloat left|ਯੁਵਾ ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਹੁੰ! ਸ਼ੈਤਾਨ ਵੀ ਡਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਮੈਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਨਰਕਾਂ 'ਚੋਂ ਉਤਰ ਆਏ! ਤੇਰੀ ਕੀ ਬਿਸਾਤ ਏ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਮੈਕਬਥ ਹੈ ਮੇਰਾ ਨਾਮ! ਲੈ...ਸੰਭਾਲ! {{overfloat left|ਯੁਵਾ ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਨਰਕ ਦੇ ਕੀੜੇ! ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਿਣਾਉਣਾ ਹੋ ਵੀ ਕੀ ਸਕਦਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਹੱਸਦਾ) ਝੂਠ! ਘਿਣਾਉਣਾ ਜਾਂ ਡਰਾਉਣਾ! ਨਿਕਲ ਗਈ ਹੈਂਕੜੀ ਸਾਰੀ! {{overfloat left|ਯੁਵਾ ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਜ਼ਾਲਿਮ...ਹੱਤਿਆਰੇ! ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਦੱਸੇਗੀ ...(ਪੈਂਤੜੇ ਬਦਲ ਕੇ ਲੜਦੇ ਹਨ) ਕਿ ਕੌਣ ਹੈ ਝੂਠਾ ਤੇ ਕੌਣ ਬੁਝਦਿਲ। (ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਯੁਵਾ ਸੀਵਾਰਡ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਬੇਚਾਰਾ..ਔਰਤ ਦਾ ਜਾਇਆ! ਕੋਈ ਮਾਂ ਉਹ ਸੂਰਮਾ ਜਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਜਿਹੜਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣੇ ਮੇਰੇ ਲਈ! ਇਹ ਤੇਰੀ ਤਲਵਾਰ... ਤੇ ਇਹ ਕਟਾਰ (ਪਾਗ਼ਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੱਸਦਾ ਹੈ) ਸਭ ਮਜ਼ਾਕ ਮੇਰੇ ਲਈ....ਇਹ ਖਿਡੌਣੇ ਤਾਂ ਹਵਾ ਵੀ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਮੇਰੀ। (ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ 'ਚ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਮੈਕਡਫ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ) ਏਧਰੋਂ ਈ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ...! (ਕੜਕ ਕੇ) ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਮੱਕਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ! ਕਿੱਥੇ ਲੁਕਿਆਂ ਮਾਂ ਦੀ ਬੁੱਕਲ਼ 'ਚ! ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਵੀ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਕਦੇ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੀਆਂ ਮੈਨੂੰ! (ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀ ਉਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਢੇਰੀ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਚੁੜੇਲਾਂ ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਖਾ-ਖਾ ਕੇ ਛਿੱਲੜ </poem>}}<noinclude>{{rh||115/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 0yzwjv4q9vfy716ar99bzccvokrmrl7 250 70708 240695 235035 2026-10-15T06:15:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਏਧਰ-ਉਧਰ ਸੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ! ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਭਾੜੇ ਦੇ ਟੱਟੂਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ...ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਮੰਗਵੇਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਤਿਹਾਈ ਏ ਮੈਕਬਥ, ਤੇਰੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ! ਤੇਰਾ ਖ਼ੂਨ ਪੀਵੇਗੀ ਜਾਂ ਪਿਆਸੀ ਰਹੇਗੀ...ਧਾਰ ਏਸ ਦੀ! (ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਸ ਪਛਾੜਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਧਰੋਂ ਆ ਰਹੀ ਏ ਆਵਾਜ਼! ਹਾਂ..ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਟੰਕਾਰ, ਜ਼ਰੂਰ ਓਧਰ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ! ਬਸ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਏ ...ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ! (ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਮੈਲਕਮ ਤੇ ਸੀਵਾਰਡ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਸ ਸਾਡੇ ਕਬਜ਼ੇ 'ਚ ਹੈ ਸੁਲਤਾਨ। ਏਸ ਪਾਸੇ ਦੀ ਆਓ! ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੋਹੇਂ ਪਾਸਿਓਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਨੇ। ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਵੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ਼ ਲੜ ਰਹੇ ਨੇ! ਬਸ ਇੱਕ ਹੱਲਾ ਹੋਰ ਤੇ ਜੰਗ ਜਿੱਤੀ ਸਮਝੋ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੀ ਕਈ ਸਿਪਾਹੀ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਲੜ ਰਹੇ ਨੇ! {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਜੀ! ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਾਲ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤਾਂ ਫ਼ਲੀਐਂਸ ਨੇ ਦਿਖਾਈ ਹੈ! ਓਸ ਸੂਰਮਗਤੀ ਦਾ ਤਾਂ ਯਕੀਨ ਕਰਨਾ ਔਖਾ! (ਚੁੜੇਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੀ ਵੱਲ ਖਚਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ!) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਬੈਂਕੋ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਉਹ! {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਜੀ ਹਾਂ...ਉਹੀ ਫ਼ਲੀਐਂਸ! ਤੇ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਹੈ...ਮੈਕਡਫ਼! ਜਿੱਧਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੇ ਨੇ..ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਫ਼ਾਇਆ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਚੁਕਾਇਆ ਜਾਏਗਾ! (ਚੁੜੇਲਾਂ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹੱਸਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਆਓ ਸੁਲਤਾਨ! ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਪਾਓ! {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||116/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> aivlavgvw01jngw0c8nbczlrffs06hq 250 70709 240696 235038 2026-10-15T06:19:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਠਵਾਂ'''}}}} {{center|(ਜੰਗ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ : ਮੈਕਬਥ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਲਤ 'ਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।)}} {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਥੱਕਿਆ-ਟੁੱਟਿਆ) ਨਹੀਂ, ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ ਮੈਂ। ਨਹੀਂ, ਬੁਝਦਿਲ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਮੈਂ। ਜਦ ਤੀਕ ਇੱਕ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਿਉਂਦਾ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ....ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਾਂਗਾ। ਢੇਰ ਲਾ ਦਿਆਂਗਾ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ। (ਲੜਖੜਾਉਂਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਪ੍ਰਵੇਸ਼) ਰੁਕ ਜਾ ਹੱਤਿਆਰਿਆ! ਰੁਕ...,ਮੇਰੀ ਬੀਵੀ ਦੇ ਕਾਤਿਲ ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵੰਗਾਰ ਰਿਹਾ ਏ ਮੈਨੂੰ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਸੰਭਲਦਾ) ਤੂੰ....ਜਾ ਦਫ਼ਾ ਹੋ ਜਾ! ਅੱਜ ਤਾਈਂ ਬਖਸ਼ਦਾ ਰਿਹਾਂ ਤੈਨੂੰ! ਜਾ ਮੁੜ ਜਾ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਤੇਰੇ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਪਿਆਸੀ ਹੋਈ ਪਈ ਐ। {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਮੇਰਾ ਜਵਾਬ ਮੇਰੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਸ਼ਬਦ ਬੌਣੇ ਨੇ ਤੇਰੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। (ਦੋਹੇਂ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਪਿਛੋਕੜ 'ਚ ਚੁੜੇਲਾਂ ਮੂੰਗਫ਼ਲੀ ਖਾ-ਖਾ ਸੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਕਿਉਂ ਹਵਾ 'ਚ ਤਲਵਾਰਾਂ ਮਾਰਦਾਂ! ਥਕਾ ਰਿਹਾਂ ਫ਼ਾਲਤੂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ! ਜਾ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ 'ਤੇ ਤਾਕਤ ਆਜ਼ਮਾ ਆਪਣੀ...ਜੋ ਤੇਰੀ ਈਨ ਮੰਨਣ! ਕੋਈ ਤਲਵਾਰ ਆਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਚੀਰ ਸਕਦੀ, ਹਵਾ ਦਾ ਬੁੱਲਾ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਜਾਦੂ ਦੀ ਪਰਛਾਈਂ! ਔਰਤ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਜਣੀ ਕੋਈ ਸ਼ੈਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਿਗਾੜ ਸਕਦੀ ਮੇਰਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਭੁੱਲ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਜਾਦੂ! ਅੱਜ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਚਾਅ ਸਕਦਾ ਤੈਨੂੰ! (ਮੈਕਡਫ਼ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਮੈਕਬਥ ਜ਼ਖਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ।) ਬੁਲਾ ਉਸ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੂੰ, ਜਿਸਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨੱਚਦਾ ਰਿਹਾ ਏਂ ਤੂੰ! ਦੱਸ ਉਸਨੂੰ ਮੈਕਡਫ਼ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਜਣਿਆ! (ਹੱਸਦਾ) ਉਹ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ ਚੀਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ...ਸੱਤਮਾਹਿਆ! (ਠਹਾਕਾ) {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਰ ਇਸ ਕਾਲੀ ਜ਼ੁਬਾਨ 'ਤੇ! (ਕੰਬਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।) ਇਹ ਮੈਂ ਕੀ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ! ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਮੇਰੀ ਮਰਦਾਨਗੀ! (ਚੁੜੇਲਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ) ਦਫ਼ਾ ਹੋ ਜਾਓ ਜਾਦੂਗਰਨੀਓਂ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਝਾਂਸੇ 'ਚ ਨਹੀਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||117/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> dtyrwge3spgdgezd7hqf4041h1cijko 250 70710 240697 235040 2026-10-15T06:25:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਆਉਣ ਲੱਗਾ! ਕਿਤੋਂ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਝੂਠੇ ਸੁਫ਼ਨੇ.. ਕੀ ਦਿਖਾਇਆ ਤੇ ਕੀਤਾ ਕੀ! ਸਭ ਫ਼ਰੇਬ ਏ, ਛਲਾਵਾ! ਇਹ ਕਿਹੀ ਖੇਡ ਖੇਡੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ! ਬਸ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਖੇਖਣ ਬੰਦ ਕਰ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇ ਹਥਿਆਰ! ਬਖਸ਼ ਦਿਆਂਗਾ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖ ਸਕਣ! ਪਿੰਜਰੇ 'ਚ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਾਂਗੇ ਤੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਖੂੰਖਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ! ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਲੋਕ ਦੇਖਣ ਤੇ ਸਬਕ ਲੈਣ! ਤਖ਼ਤੀ ਵੀ ਲਾ ਦਿਆਂਗੇ...ਦੇਖੋ..ਦੇਖੋ..ਇਹੋ ਹੈ ਉਹ ਬੰਦਾ! ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਮੇ 'ਚ ਲੁਕਿਆ ਦਰਿੰਦਾ, ਰਾਖਸ਼ਸ! {{overfloat left|ਮੈਕਬਥ : | depth=6em}}(ਦਹਾੜਦਾ ਹੈ) ਬਸ........! ਇੱਕ ਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਹੋਰ ਨਹੀਂ! ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਗਾ ਈਨ! ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਛੋਕਰੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਉਡਵਾਵਾਂਗਾ! ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਜੇ ਤੂੰ ਔਰਤ ਦਾ ਜਾਇਆ ਨਹੀਂ! ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਜੇ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ ਏ ਬੀਰਨਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ। ਇਹ ਰਹੀ ਮੇਰੀ ਢਾਲ...(ਸੁੱਟਦਾ), ਹੁਣ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸਦੀ! (ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ) ਲੜਾਂਗਾ ਮੈਂ...(ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਰ ਉਸ 'ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਰੁਕਣ ਨੂੰ ਕਹੇ! (ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੁੜੇਲਾਂ ਖੌਰੂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਕਡਫ਼ ਮੈਕਬਥ ਨੂੰ ਚੀਰ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਵੇਲ਼ੇ ਫ਼ਲੀਐਂਸ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੁੜੇਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੋਹੇਂ ਹੈਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ। ਮਰ ਰਿਹਾ ਮੈਕਬਥ ਵੀ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਹੈ! ਫ਼ਲੀਐਂਸ ਤੇ ਮੈਕਡਫ਼ ਦਾ ਇਸ ਪਾਸੇ ਉੱਕਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦੋਹੇਂ ਚੁੜੇਲਾਂ 'ਚ ਉਲਝੇ ਹਨ! ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।) {{overfloat left|ਫ਼ਲੀਐਂਸ : | depth=6em}}ਕਿੱਥੇ ਗਈਆਂ ਉਹ? {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਪਤਾ ਨਹੀਂ! ਹੈ ਵੀ ਸਨ... ਕਿਤੇ ਐਵੇਂ ਭੁਲੇਖਾ....! (ਸਿਰ ਝਟਕਦਾ ਹੈ) ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ..! {{overfloat left|ਫ਼ਲੀਐਂਸ : | depth=6em}}ਕਹਿ ਕੀ ਰਹੀਆਂ ਸਨ! {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}(ਛੁਪਾਂਦੇ ਹੋਏ) ਛੱਡ ਪਰ੍ਹਾਂ। ਐਵੇਂ ਉਡਦਿਆਂ ਦੇ ਮਗਰ ਨਹੀਂ ਭੱਜੀਦਾ! {{overfloat left|ਫ਼ਲੀਐਂਸ : | depth=6em}}ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ... {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ! (ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ। ਏਸ ਬਾਰੇ ਫੇਰ ਕਦੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ! {{right|ਫ਼ੇਡ ਆਊਟ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||118/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> m45jy2axjxdqi6plgjfz8sxujqh0s0z 250 70711 240698 235043 2026-10-15T06:26:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|{{larger|'''ਐਕਟ ਪੰਜਵਾਂ : ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੌਵਾਂ'''}}}} {{center|(ਮੈਲਕਮ ਦਾ ਦਰਬਾਰ)}} {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ, ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਤਾਂ ਨੇ! {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਜੰਗ 'ਚ ਖ਼ੂਨ ਤਾਂ ਡੁੱਲਦਾ ਈ ਏ ਮਹਾਰਾਜ! ਪਰ ਅੱਜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਇਹ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}(ਬੇਚੈਨ) ਮੈਕਡਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ! {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਅੱਜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਤਾਂ ਉਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ਹੈ ਸੁਲਤਾਨ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਹਾਂ, ਉਸਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤਾਂ ਹੈ ਸਾਨੂੰ। ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ! ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਖਿਮਾਂ ਸੁਲਤਾਨ! ਨੌਜਵਾਨ ਸੀਵਾਰਡ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲੜਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦਾ.. ਸ਼ਹੀਦ.. ਹੋ ਗਿਆ! ਸਾਰੀ ਰਣਭੂਮੀ ਉਸਦੀ ਸੂਰਮਗਤੀ ਦੀ ਗਵਾਹ ਹੈ। {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}(ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤੁਹਾਡਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ...... {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ! ਉਸਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਰਣਭੂਮੀ ਚੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ! {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਉਹ ਮੇਰੇ ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਦਾਗ਼ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦਾ! ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਫੱਟ ਉਸਨੇ... ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਖਾਧੇ ਹੋਣਗੇ! {{overfloat left|ਰੌਸ : | depth=6em}}ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਇਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹੈ! {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸਨੂੰ ਚਰਣਾਂ 'ਚ ਥਾਂ ਬਖਸ਼ੇ! ਇਸ ਤੋਂ ਚੰਗੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ! {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ : | depth=6em}}ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਇਸਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਾਤਮ ਮਨਾਈਏ ਉਸਦਾ! ਉਸਦੇ ਲਈ ਮੈਂ... ਦਿਲੋਂ ਗ਼ਮਗੀਨ ਹਾਂ! {{overfloat left|ਸੀਵਾਰਡ : | depth=6em}}ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸੁਲਤਾਨ। ਤੁਸਾਂ ਸੁਣਿਆ ਉਸਨੇ ਸਭ ਰਿਣ ਤਾਰ ਦਿੱਤੇ...ਖ਼ੂਬ ਖੇਡਿਆ ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ 'ਚ! (ਸਦਮੇ 'ਚ) ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹੇ ਉਹਦੇ! ਇੱਥੇ ਤੇ ਕਿੱਧਰੇ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ! </poem>}}<noinclude>{{rh||119/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> 0djoraw4qnxmil2ntehlebicbi93l3g 250 70712 240699 235054 2026-10-15T06:34:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>(ਮੈਕਡਫ਼ ਅਤੇ ਫ਼ਲੀਐਂਸ ਮੈਕਬਥ ਦਾ ਸਿਰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੈਲਕਮ ਦੇ ਚਰਣਾਂ 'ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੈ ਕਾਰੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਮੈਕਡਫ਼ : | depth=6em}}ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਾ ਇਕਬਾਲ ਬੁਲੰਦ! ਇਹ ਰਿਹਾ ਧਾੜਵੀ ਦਾ ਸਿਰ! ਹੁਣ ਇਹ ਯੁੱਗ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਨਗੀਨਿਆਂ 'ਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਦੇਖ ਰਿਹਾਂ...ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਅੰਦਰ ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਮੈਥੋਂ ਵੀ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਏ! (ਜੈ ਕਾਰੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।) {{overfloat left|ਮੈਲਕਮ :|depth=6em}}ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਮੁਹੱਬਤ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀਆਂ ਦੀ ਅਸੀਂ ਤਹਿ-ਦਿਲੋਂ ਕਦਰ ਪਾਵਾਂਗੇ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਇਸ ਰਿਣ ਦੇ ਬੋਝ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕੀਏ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਸੱਜਣਾਂ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਲ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਨਵਾਜ਼ਾਂਗੇ ਤੇ ਇਹ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਮਰਤਬਾ ਹੋਇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਜ਼ਾਲਿਮ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਕਰੂਰ ਪੰਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਖ਼ਾਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ। ਇਹ ਬੁੱਚੜ ਜੋ ਮੁਰਦਾ ਹਾਲਤ 'ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸਦੀ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ਼ਣੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਬਣਦੀ ਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਕਾਰਵਾਈ, ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਰ ਨਾਲ਼, ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ! ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ...ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਦਾ ਤਹਿ-ਦਿਲੋਂ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਜ-ਪੋਸ਼ੀ ਦੀ ਦਾਵਤ 'ਤੇ ਸਕੋਨ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ! {{right|ਸਮਾਪਤੀ}} {{nop}} </poem>}}<noinclude>{{rh||120/ਮੈਕਬਥ }}</noinclude> sz6psmf3b5r76lr86wbc5odvpm4yjy7 250 73847 240651 234094 2026-10-14T15:34:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਕੈਲਾ| : (ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ) ਐਵੇਂ ਛਲਾਵੇ ਨੇ। ਫੈਸਲਾ ਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੋਣਾ, ਇੱਥੇ ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ 'ਚ ...। (ਢੇਰ ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਪਰੀ ਮੰਡਲੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਉਹ ਕੈਲੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਸਾਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੋਹਰੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੱਧਮ ਪੈਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।}}<noinclude>{{rh||152 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 0mo8f5c10upasl6jiiae5chno7tkb5t 250 74049 240629 235465 2026-10-14T15:27:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240629 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਭਾਬੀ ਤੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ... ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋ ਵਿਧਵਾ... ਨਿਕਲ ਗਿਆ... ਤੇਰੇ ਲਈ।}} {{playscript|ਜੀਤ| : ਹਟ ਕਮਲੀ ਹੋਰ ਹੁਣ ਕੀ ਕਹੇਂਗੀ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਕਾਹਦਾ ਗਿਲਾ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਨੀਵੀਂ ਪਾਉਂਦਾ)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਫਾਰਮ ਫੜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਇਹ ਲੈ ਤੇਰਾ... ਤੇ ਇਹ ਦੋ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ।}} {{playscript|ਜੀਤ| : ''(ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ)'' ਸ਼ੁਕਰ ਏ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਰਾਹ ਈ ਨੀ ਦਿੱਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ। ਅਖੇ ਐਨੇ ਫਾਰਮ... ਯਤੀਮ ਖਾਨਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ... ਕਿ ਬਲੈਕ ਕਰਨੀ। (ਫਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਹੱਸਦੀ ਹੈ। ਬਾਹਰੋਂ ਸ਼ੇਰਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕਰ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।}} {{playscript|ਜੀਤ| : ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਇਹਦਾ ਝੋਰਾ ਖਾਈ ਜਾਂਦਾ। ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਨਾ ਬਾਤ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਵਾਂ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੈਲੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਮਨ ਮਸੋਸ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਚੱਲ ਛੱਡ ਬੀਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ। ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਦਸਖਤ ਕਰਵਾ ਕੇ ਦੇ ਦੇਈਂ। ਮੈਂ ਆਪੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਆਉਂ}} {{playscript|ਜੀਤ| : ''(ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ)'' ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਦਸਖਤ?}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ)'' ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੇ ਸਰਨਾ ਨਹੀਂ।}} {{playscript|ਜੀਤ| : ਤੂੰ ਈ ਭਰ ਦੇਈਂ, ਮੈਥੋਂ ਕਿੱਥੇ ਹੋਣਾ। ''(ਪਿੱਛੋਂ ਮੇਲੋ ਸੁੱਖੇ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਫਾਰਮ ਫੜ ਕੇ)'' ਚੰਗਾ...}} {{playscript|ਜੀਤ| : ''(ਜਾਂਦੀ-ਜਾਂਦੀ ਰੁਕ ਕੇ)'' ਸੁੱਖੋ, ਖਿਆਲ ਰੱਖੀਂ ਆਪਣਾ ਮੇਰੀ ਭੈਣ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਲਾਡ ਨਾਲ਼)'' ਭਾਬੀ। ''(ਜੀਤ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ਼ ਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਫਟਾਫਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਨੀਂ ਕੀਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰੀ ਜਾਨੀਂ ਏਂ । ''(ਜਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।)'' ਜੀਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਹ... ਕੀ ਲੈਣ ਆਈ ਸੀ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਫੋਟੋ ਲੁਕੋਂਦੀ ਹੈ)'' ਲੈਣਾ ਕੀ ਸੀ ਉਹਨੇ।}}<noinclude>{{rh||130 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 30bs05ztaowdft78pstvgc8ewelrdbz 250 74050 240630 235517 2026-10-14T15:27:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240630 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਮੇਲੋ| : ਇਹ ਕੀ ਏ ਦਿਖਾ ਉਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ। ''(ਕਿਤਾਬ ਖੋਂਹਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਘਬਰਾਅ ਕੇ ਫਾਰਮ ਮੂਹਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।)'' ਵੇਖ ਲੈ ਵਿਧਵਾ ਫਾਰਮ ਨੇ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਨਕਾਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਡਿਗਦੀ ਹੈ।)'' ਹਾਏ ਹਾਏ ਨੀ ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆਈਂ ਚੁੜੇਲੇ। ਕੀਹਦੀ ਮੌਤ ਮੰਗਦੀ ਏਂ ਤੂੰ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਕੈਲੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂੰਹ ਦੇਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਬੌਂਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)'' ਇਹਦੇ 'ਚ ਕੀ ਏ, ਭਾਬੀ ਨੇ ਮੰਗਾਏ...}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਕੱਟ ਕੇ)'' ਅੱਗ ਲੱਗ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਤੇਰੀ ਭਾਬੀ ਨੂੰ। ਜਿਹੜੀ ਨਵੀਂ ਸਹੇੜ ਸਹੇੜੀ ਆ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਸੁਣ ਲੈ ਮੇਰੀ ਮੁੜ ਦੇਖ ਲਈ ਨਾ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਕਲਾਮ ਕਰਦੀ ਨਿਕਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੂੰ ਘਰੋਂ। ''(ਮੇਲੋ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਂਕਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਖੜ੍ਹਾ ਝੂਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਮਿੱਠੂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਪੁੱਛ ਇਹਨੂੰ। ਫਾਰਮ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦੀ ਰੰਡੇਪੇ ਦੇ। ਕੁੱਛੜ ਚੜ੍ਹ-ਚੜ੍ਹ ਬਹਿੰਦੀ ਉਸ ਰੰਡੀ ਦੇ। ''(ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਕੁੱਦ-ਕੁੱਦ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਫੜ ਕੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੰਜੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਓ... ਤੂੰ ਬਹਿ ਜਾ ਏਥੇ...। ਹੈਂ... ''(ਕੌੜੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਸੁੱਖੋ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ..., ਐਵੇਂ ਗੱਲ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ...}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਸੌ ਵਾਰ ਕਿਹਾ... ਬਹੁਤਾ ਮੂੰਹ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਰ ਉਹਦੇ...। ਗੱਲਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਲੋਕ...}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਕਿਹੜੇ ਲੋਕੀਂ...? ਜਾਣਦੀ ਨੀ ਭਲਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਤੂੰ ਬਹੁਤੀ ਸਿਆਣੀ ਨਾ ਬਣ। ਆਪ ਦੇਖਿਆ ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ... ਫਿਰਦੀ ਲੂਰ... ਲੂ...।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਅੱਖਾਂ ਈ ਗੰਦੀਆਂ..., ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀ ਦੋਸ਼...।}}<noinclude>{{rh||131 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 57jzer1mgyjqzr1cxrxbbyi8mtthoxh 250 74054 240631 235529 2026-10-14T15:27:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਮੇਲੋ| :''(ਫੇਰ ਭੜਕਦੀ ਹੈ।)'' ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾ ਨੀ,,, ਸੰਘੀ ਘੁੱਟ ਦੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ...। ''(ਸੁੱਖੋ ਡੁਸਕਣ ਲਗਦੀ ਹੈ)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :''(ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਏਦੂੰ ਤਾਂ ਮਸਾਣ ਚੰਗੇ ਸੌ ਦਰਜੇ,..। ਪਿੰਡ ਲਈ ਫਿਰਦੇ...। }} {{gap}}{ਬਿਸ਼ਨਾ ਕਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਸੁੱਖੋ ਵੱਲ। ਮਿੱਠੂ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| :ਇਹੋ ਭਲਾ ਮੰਗਦੀ ਏਂ ਨਾ ਸਰਬੱਤ ਦਾ...।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਆਹੋ ਮੰਗਦੀ ਆਂ। ਚੱਜ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਜਣਦੇ ਨਾ ਰੱਖਦੇ... ਐਂ ਈ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ..।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| :ਚੰਗਾ ਤੂੰ ਰੱਖ ਲਈਂ ਫੇਰ... ਲਾਹ ਲਈਂ ਚਾਅ। ''(ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੀ)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਹਾਏ ਹਾਏ ਨੀ ਇਹ ਕੀ ਕਹਿ ਗਈ ਤੂੰ। ''(ਪਿੱਟਣ ਲਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ)'' ਸੜ ਜਾਏ ਤੇਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਇਹੋ ਜਹੀ ਦੀ। ਮਰ ਜਾਏਂ ਤੂੰ ਈ। ਇਹ ਸੁੱਖ ਮੰਗਦੀ ਏਂ ਇਸ ਘਰ ਦਾ...। ''(ਰੋਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| :(ਆਉਂਦਾ ਹੈ।) ਹੁਣ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ?}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਹੋ ਗਿਆ..., ਫਾਰਮ ਕੱਠੇ ਕਰਦੀ ਫਿਰਦੀ... ਰੰਡੇਪੇ ਦੇ ਢਿੱਡ ਪਿਟਦੀ ਏ ਮੇਰਾ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| :ਨਾ ਕਲੇਸ਼ ਕਾਹਦਾ..., ''(ਮੁੜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਉਹਨੇ ਮੰਗਾਏ ਮੈਂ ਲਿਆਤੇ...।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਉੱਥੇ ਈ ਕਿਉਂ ਨੀ ਜਾ ਬਹਿੰਦੀ ਤੂੰ...ਕਲਮੂੰਹੀ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| :''(ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹੋਏ)'' ਉਇ ਸ਼ੁਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੈਨੂੰ... ਤੂੰ ਜਾ ਕੁੜੀ ਅੰਦਰ...। ''(ਸੁੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)'' ਦੂਜੇ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਕਲੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਘਰ ਖਿੱਚਣ ਡਹੀਆਂ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੱਥ... ਬਖਸ਼ ਦੇ ਜੇ... ਬਖਸ਼ ਹੁੰਦਾ... ਨੀ ਮੈਂ ਕਰ ਬੈਠੂੰ ਕੁਝ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| :ਮਰ ਜਏ ਇਹੋ ਜਈ ਚੰਦਰੀ ਔਲਾਦ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ। {{gap}}''(ਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਪਰੀ ਮੰਡਲੀ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਲਈ''}}<noinclude>{{rh||132 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 6n41bltm2treg1dye6ejohrq7avw2nu 250 74055 240632 235684 2026-10-14T15:27:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|| ''ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੇ ਮੇਲੋ ਦੁਆਲ਼ੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ'' ''ਅਣਜਾਣੇ 'ਚ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫੇਰ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ''</br> ''ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਸਭ''</br> ''ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਆਖਰ 'ਚ ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਫੋਟੋ ਕੱਢ ਕੇ''</br> ''ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮ।'')}} {{playscript|ਗੀਤ| :<poem>ਬਾਲ ਨਿਆਣੇ ਬਣ ਬਣ ਜੰਮਦੀ ਆਪੇ ਬਣਦੀ ਮਾਪੇ-ਹਾਏ ਆਪੇ ਬਣਦੀ ਮਾਪੇ ਆਪੇ ਮਾਟੀ ਮਰ-ਮਰ ਜੀਵੇ ਆਪੇ ਕਰੇ ਸਿਆਪੇ {{gap}}''(ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਕਟਦੇ ਹਨ।)'' ਇੱਕ ਇੱਕ ਸਾਹੇ ਸੌ ਸੌ ਵਾਹੇ ਫੇਰ ਨਾ ਮਾਟੀ ਮਰਦੀ ਨਾ ਹੋਈ ਨਾ ਹੋਵਣ ਜੋਗੀ ਰਹੇ ਘਾੜਤਾਂ ਘੜਦੀ। {{gap}}(ਯਮ ਪਰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। {{gap}}(ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}''(ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼। ਕੈਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੀ ਰਾਹ ਦੇਖ ਰਿਹਾ'' {{gap}}''ਹੈ। ਦੂਰ ਤੱਕ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਚਿਤਾ ਦੇ ਸਿਰਾਣੇ ਜਾ ਬੈਠਦਾ'' {{gap}}''ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਬਾਹਰੋਂ ਫੋਟੋ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ'' {{gap}}''ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ਼ ਕੈਲੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।)''</poem> }} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| :ਉਇ ਫੌਜੀਆ}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :''(ਬੇਰੁਖੀ ਨਾਲ਼)'' ਕੀ ਐ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| :''(ਉਹਦਾ ਮੂਡ ਦੇਖ ਕੇ)'', ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ''(ਫੋਟੋ ਜ੍ਹੇਬ 'ਚ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।'' ''ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖ ਕੇ)'' ਲਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਆ?... ''(ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ)'' ਭਜਾਤਾ... ਹੈਂ...?}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :ਤੈਨੂੰ ਲਭਦਾ ਗਿਆ...ਮੰਡੀ। 'ਸ੍ਹਾਬ ਕਰਨਾ...।}}<noinclude>{{rh||133 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> lrk061j6rp94rloip5r8jvyoo9q6qi4 250 74056 240633 235540 2026-10-14T15:29:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| :''(ਹੱਸਦਾ ਹੈ।)'' ਤੇ ਤੂੰ ਕੀ ਲਭਦਾਂ...? ਮੋਹਰਾਂ?}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :ਜ਼ਖਮ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡੇ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਜ਼ਖਮ। ...ਉੱਗੇ ਕਹਿ ਲੈ। {{gap}}(ਚੁੱਪੀ)}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| :ਜਾਣ ਦੇ ਯਾਰ..., ਬੇਬੇ ਇਹੋ ਜਹੀ ਨਹੀਂ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| :ਕਿਹੋ ਜਹੀ,..''(ਬਿਸ਼ਨੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ)'' ਪਤਾ, ਬੰਦਾ ਬਣਿਆ ਕਾਹਦਾ...। ਜ਼ਖਮ 'ਤੇ ਜ਼ਖਮ ਜੁੜਦੇ ਜਾਂਦੇ-ਜੁੜਦੇ ਜਾਂਦੇ... ਇੱਕ 'ਤੇ ਇੱਕ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗ, ਤਣ ਜਾਂਦੇ... ਤੇ ਸਾਰੇ ਡਰ ਐਂ ਦੁਬਕ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ। ''(ਹੱਸਦਾ)'' ਲੋ, ਬਣ ਗਿਆ ਬੰਦਾ... ਖੜਕਾ ਹੋਇਆ ਨੀ, ਫਣ ਚੁੱਕਿਆ ਨੀ। {{gap}}''(ਕੈਲਾ ਸੁਆਰ ਫੋਲਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ|: ਕੀ ਲਭਦਾ ਐਂ?}} {{playscript|ਕੈਲਾ|:ਸ਼ਬਦ!}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ|:ਖਿਜ ਕੇ) ਕਿਉਂ ਭਕਾਈ ਮਾਰਦਾਂ... ਕੁਝ ਨੀ ਇੱਥੇ ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ|: ਜਾਣੇ ਕਿੱਥੇ, ਹੋਣੇ ਏਥੇ ਈ...। (ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਰਾਖ਼ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਭਮੀਰੀ ਵਾਂਗ ਉਡਾਈ ਫਿਰਦੇ... ਮਰਿਆਂ ਵੀ ਚੈਨ ਨੀ ਲੈਣ ਦਿੰਦੇ। (ਵਹਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਆਹ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ|: (ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ) ਫੌਜੀਆ ਉਏ... ਕੀ ਕਵਲ ਘੋਟ ਦਾਂ...। (ਕੈਲਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।) ਐਵੇਂ ਬੇਬੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਲਾਈ ਬੈਠਾਂ ਉਹ ਤੇ ਡਰ ਬੋਲਦਾ ਸੀ... ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲਾ (ਪਛਤਾਵੇ 'ਚ ਸਿਰ ਝਟਕਦੇ ਹੋਏ।)}} {{playscript|ਕੈਲਾ|: (ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।) ਤੂੰ ਕਦੇ ਬਾਰਡਰ ਦੇਖਿਆ... ਬਾਰਡਰ...? (ਬਿਸ਼ਨਾ ਖਾਲੀ-ਖਾਲੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ) ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਜੀਵਿਆਂ..., ਇੱਕ-ਦੂਏ ਦੀ ਸੰਘੀ ਘੁਟਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਮਾਰੋ ਮਾਰੋ ਕਹਿ... ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ (ਚੁੱਪੀ) ਬਾਰੂਦ ਵਾਂਗ ਫਟਦੇ, ਪਿੱਛੇ ਹਟਦੇ... ਰੋਂਦੇ ਕਰ੍ਹਾਉਂਦੇ। ਪਰ ਡਿਗਦੇ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਸੀ... ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ... ਲਹੂ ਲੁਹਾਨ}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ|:ਫੇਰ ਪੈ ਗਿਆ... ਫੌਜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਦੌਰਾ।}}<noinclude>{{rh||134 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 4k36k57w9ivpf9cfe9tbcwvpaxhh6yl 250 74064 240634 235552 2026-10-14T15:29:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240634 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ਼਼ ਟੋਕਦਾ ਹੈ।)'' ਨਾ.., ਮੈਂ ਉਸ ਬਾਰਡਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਤੇ ਐਵੇਂ ਹਵਾ 'ਚ ਲਕੀਰਾਂ। ਇਹ ਠੋਸ ਏ। ''(ਹੱਥ ਨਾਲ਼਼ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਤੂੰ... ਮੈਂ... ਵਿਚਾਲੇ ਬਾਰਡਰ ਕੋਈ ਸੀਜ਼ ਫਾਇਰ ਨਹੀਂ। ਹੋਲੀ... ਦੀਵਾਲੀ ਨਿਰੰਤਰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ... ਦੋਹੇਂ ਬੰਨੀ ਜ਼ਖਮ ਤਣੇ... ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ ਵਾਂਗ... ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਫੌਜ। ਪਲਟਣ... ਬਰੀਕ...}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਕੈਲਾ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਛੁਡਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।)'' ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ... ਜਾਣ ਦੇ ਯਾਰ ਮੈਨੂੰ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਹੋਰ ਘੁਟ ਕੇ ਫੜਦਾ ਹੈ)'' ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਘੂਰ ਰਿਹਾ ਸੀ... ਅਜਨਬੀਆਂ ਵਾਂਗ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)'' ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ... ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ... ਵੇਖਿਆ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਦੇ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ਼਼। ਉਹ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਸਨ। ਪਰ ਉਹ ਡਿਗਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਮੂੰਹ ਫੇਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਭੱਜਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਵੇ।'' ਮੈਂ ਬੋਚਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ .. ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਚ... ਪਰ ਉਹ ਕਿਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ... ਕਿਰਦਾ...। ''(ਕੰਬਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)'' ਦੂਰ... ਹੋਰ ਦੂਰ... ਬਹੁਤ ਦੂਰ... ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ... ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ... ਉਮਰ ਭਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨੂੰ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ਼ ਝਟਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)'' ਜਾਣ ਵੀ ਦੇ ਹੁਣ...। ''(ਦੋਹੇਂ ਹੌਂਕਦੇ ਹਨ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਗਲੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦਾ ਹੈ।)'' ਛੱਡ। ''(ਹੱਥ ਝਟਕਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਤਾਂ ਉਵੇਂ ਖੜ੍ਹੇ ਸੀ... ਤਣੇ... ਫਣ ਚੁੱਕੀ ਏਧਰ ਬੇਬੇ..., ਸੀਬੋ... ਉਧਰ ਸੰਤੀ... ਜੀਤ...; ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ... ਵੰਡੀਆਂ... ਹੱਦਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਸੀ? ਉਹੀ ਸੀ...। ''(ਚੁੱਪੀ)'' ਸੱਚੀਂ ਦੱਸੀਂ... ਰੂਹ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਐਂ ਕੋਈ...}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਚੁੱਪ! ਕੁਝ ਸੁਝਦਾ ਨਹੀਂ)'' ਸ਼ੁਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੈਨੂੰ...। ਬਾਲ ਦੀ ਖ਼ਾਲ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦਾ। ਬੇਬੇ ਤਾਂ ਨਸੀਬੋ 'ਚ ਉਲਝੀ ਪਈ ਸੀ, ਉੱਤੋਂ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਫਾਰਮ...। ਬਿਜਲੀ ਤਾਂ ਡਿਗਣੀ ਸੀ... ਫਿੱਸੇ ਹੋਏ ਫੋੜੇ ਨੂੰ ਛੇੜ ਬੈਠੀ..., ਸੁੱਖੋ...। ਜੀਤ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਈ ਵਿੱਚ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਹਾਂ... ਜੀਤ... ਉਹ ਤੇ ਉਸ ਬੰਨੇ ਸੀ... ਤੂੰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ... ਏਧਰ ਕਿੱਧਰ}}<noinclude>{{rh||135 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> k1d0p3840smuizt4pr84f3gj7mtck1l 250 74065 240635 235554 2026-10-14T15:30:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|| : ਤੁਰੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ... ਨਸੀਬੋ ਬਣ ਕੇ... ਮੈਂ ਵੱਲ। ਬਰੂਦ ਬਣੀ। ਵਟਣਾ ਈ ਸੀ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਡਰਿਆ ਬੰਦਾ ਐਂ ਈ ਕਰਦਾ, ਐਵੇਂ ਗਲ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ। ''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਡਰ... ਹੋਰ ਹੈ ਵੀ ਕੀ, ਡਰੂ ਨਾ ਤੇ ਫੇਰ ਬਚ ਕੀ ਪਿੱਛੇ। ''(ਚਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਦੂਰ ਮੁੱਢ 'ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)'' ਜੀਤ ਵਿੱਚ ਨਸੀਬੋ ਦਿਖਦੀ ਸੀ... ਇਸੇ ਤੋਂ ਜਾਨ ਬਚਾਂਦੀ ਫਿਰਦੀ ਸੀ ਉਹ। ''(ਚੁੱਪੀ। ਫੇਰ ਫੋਟੋ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)'' ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਾ ਫੇਰ...।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਨਾਂ ਨਾ ਲਈਂ...। ''(ਚੁੱਪੀ)'' ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।) (ਕੈਲਾ ਚੋਰ ਅੱਖ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਸੋਂਹ ਪਾ ਲਈ। ''(ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ)'' ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਫੇਰ ਰੂਹ ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਇੱਕ ਟੱਕ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਫੋਟੋ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁੱਢ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਜਾ ਕੇ ਫੋਟੋ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਫੋਟੋ ਦੇ ਪਿਛਿਓਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।)'' ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ। ''(ਹੱਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)'' ਨਵੀਂ ਭਰਤੀ ਹੱਦਾਂ ਉਹੀ...। ਕਿੰਨੇ... ਈ ਮੈਂ... ਕਿੰਨੇ... ਈ ਤੂੰ... ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ... ਕਿੱਥੇ ਮੁਕਦੇ...। ''(ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਸੰਜੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)'' ਹੁਣ ਕਿੱਧਰ ਜਾਵਾਂ... ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ?... ਰੂਹ ਲੱਭਣ! (ਪਰੀ ਮੰਡਲੀ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ਼ ਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਗੀਤ| : <poem>ਮੱਤਾਂ ਦੇ ਦੇ ਗਏ ਸਿਆਣੇ ਮੂਰਖ ਬਾਤ ਨਾ ਮਾਣੇ-2 ਦਾਰੂ ਦਾਰੂ ਹਰ ਕੋਈ ਕਰਦਾ ਮਰਜ਼ ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣੇ</poem>}}<noinclude>{{rh||136 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> n9b07bjrr537uy1gqokqsu50ytqin3w 250 74067 240636 235559 2026-10-14T15:30:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||<poem>ਮਨ ਰੋਗ ਤੇਰਾ ਮਰਜਾਣਾ ਨੀ ਜਿੰਦੇ ਕੋਈ ਚੱਜ ਸਿੱਖ ਲੈ ਚੱਜ ਸਿਖ ਲਾ ਨੀ ਕੋਈ ਪੱਜ ਸਿਖ ਲੈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਾਹੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਨੀ ਜਿੰਦੇ...।</poem> ''(ਦੋ ਪਰੀਆਂ ਪਰਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।) (ਮਿੱਠੂ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਅਮਲੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਿਗਰਟ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|1.| : ਓ ਛੇਤੀ ਹੱਥ ਮਾਰ ਲੈ, ਮਰਿਆਂ।}} {{playscript|2.| : ਸਬਰ ਕਰ... ਜਾਨ ਨਿਕਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਏ। ''(ਤੇਜੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਹੁਣ ਐਂ ਬੈਠਾ ਰਹੇਗਾਂ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਨਾ ਤੂੰ ਈ ਦੱਸ ਦੇ ਕੀ ਕਰਾਂ ਫੇਰ।}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਘੱਗਰੀ ਪਾ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾ... ਕਰਨਾ ਤੂੰ...।}} {{playscript|1.| ਲੈ ਹੋ ਗਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਪਾਠ ਤੜਕੇ ਈ ਤੜਕੇ।}} {{playscript|2.| : ਚੱਲ, ਤੂੰ ਵੀ ਕਰ ਲੈ ਧੂਫ਼ ਬੱਤੀ ''(ਮਾਚਿਸ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।)'' ਤੜਕਾ ਈ ਦਸਦਾ ਪਤੰਦਰ। ''(ਸਿਗਰਟ ਬਾਲ਼ਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਠੂਠਾ ਫੜ ਕੇ ਮੰਗਣ ਚੜ੍ਹ ਜਏ ਏਦੂੰ ਤਾਂ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਕਰਦੀਂ ਏ ਚੁੱਪ ਕੇ ਭੰਨਾ ਤੇਰਾ ਖੋਪੜ। ਧੀ ਤੇ ਤੇਰੀ ਓ ਏ... ਮੈਂ ਜੰਮੀ...।}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਫੂਕਣੀ ਇਹੋ ਜਹੀ ਧੀ, ਸ਼ਰੀਕ ਬਣਦੀ ਮੇਰੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ। ਮੰਗਦੀ ਏ ਹਿੱਸੇ। ''(ਮਿੱਠੂ ਅੱਖਾਂ ਮਲ਼ਦਾ ਸੱਥ 'ਚ ਆ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||137 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> o3neakioqcu5n0ezu6r3zy4pmuvjyup 250 74068 240637 235560 2026-10-14T15:30:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|2.| : ਕਿਵੇਂ ਬਾਊ..., ਕੱਢ ਕੋਈ ਮਾਲ ਸ਼ਾਲ...।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਮੰਗਣ ਤੇ ਈ ਰਿਹੋ ਬਸ ''(ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਕੱਢਦਾ ਹੈ।)'' ਲੋ ਵੇਖ ਲਓ, ਮੇਰੇ ਜੋਗੀ ਮਸਾਂ। ''(ਪੀਂਦਾ ਹੈ।)'' (ਸੁੱਖੋ ਆ ਕੇ ਝਾੜ-ਪੂੰਝ ਕਰਨ ਲਗਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|1.| : ਕਿਵੇਂ, ਬਣਿਆ ਨੀ ਤੇਰਾ ਬਾਹਰ-ਬੂਰ ਦਾ ਕੁਝ।}} {{playscript|2.| : ਸੁੱਖੋ ਦੀ ਗੱਲ ਨੀ ਤੁਰੀ ਗਾਂਹ... ਓ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਊ ਨਾਲ਼।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਬਾਪੂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਮੋਹ ਛੱਡੇ ਤਾਂ ਨਾ। ''(ਸੁੱਖੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|2.| : ਹੋਰ ਹੈ ਵੀ ਕੀ ਪੱਲੇ ...।}} {{playscript|1.| : ਚੰਗਾ ਮੁੱਲ ਮਿਲਦਾ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਤੇ...।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਸਮਝਾਵੇ ਕਿਹੜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ। ''(ਸੁੱਖੋ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਪੌੜੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|2.| : ਸਰਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਹੋਰ ਖਵਾਵਾਂ ਕੁਝ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਨਾ ਪਾਂਧਾ ਪੁੱਛ ਲੈ ਕੋਈ, ਮਹੂਰਤ ਕਢਾ ਲੈ।}} {{playscript|2.| : ''(ਕੈਪਸੂਲ ਫੜਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਲੈ ਫੜ। ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਉਇ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਉਰ੍ਹਾਂ ਫੜਾ...। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੀ ਏ। ''(ਫੱਕਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਗਲੇ 'ਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੱਥੂ ਛਿੜਦਾ ਹੈ। ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੜਕਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਖੋ ਦੌੜ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਹੇਂ ਅਮਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦੇ ਹਨ। ਬਿਸ਼ਨੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਕੀ ਕਰੇ। ਉਹ ਪੌੜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਖੜ੍ਹਾ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਥੱਲੇ ਉਤਰਦੇ ਹੋਏ ਬੇਬਸੀ 'ਚ 'ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।)'' ਉਇ ਕੈਲਿਆ, ਉਇ ਫੌਜੀਆ ਛੇਤੀ ਆ ਹੋਇ।}}<noinclude>{{rh||138 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 87ymc3mnb33muz1w7gyhq4ly5t5g2h4 250 74071 240638 235566 2026-10-14T15:30:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240638 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||''(ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗੌਲਦਾ)''}} {{playscript|2.| : ਉਇ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਛੇਤੀ ਗਲ ਪੈ ਜਾਊ ਆਪਣੇ। ''(1 ਨੰ. ਦੌੜ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਖੋ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਿੱਠੂ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਸੰਭਲਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਚਾਹ ਪੀ ਲੈ ਆ ਕੇ। ''(ਵਾਪਿਸ ਮੁੜਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਕਿਹਾ ਤੈਨੂੰ, ਏਧਰ ਨਾ ਆਇਆ ਕਰ। ''(1 ਨੰ. ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|1.| : ਹੋਰ ਈ ਵਿਆਹ 'ਚ ਬੀ ਦਾ ਲੇਖਾ ਪਾ ਤਾ ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਉੱਥੇ ਪੌੜੀ 'ਤੇ ਈ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|2.| : ਨਾ..., ਇਹ ਨੀ ਬਚਦਾ ਹੁਣ। ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਸੁੱਤਾ ਈ। ''(ਦੋਹੇਂ ਅਮਲੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਠੂ ਮੰਜੀ 'ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਛੱਡਤਾ ਮੈਂ ਸਭ}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਐਵੇਂ ਨਾ ਬੇਬੇ ਬਣਿਆ ਕਰ, ਦਵਾਈ ਖਾਧੀ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਭੁੱਲੀਆਂ ਮੈਥੋਂ ਤੇਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ। ''(ਫੇਰ ਪੋਚਾ ਮਾਰਨ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਬਾਹਰੋ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਕੁੜੇ ਤਿਆਰ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਬਣੀ ਕੀ ਫਿਰਦੀ ਭੂਤਨੀ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਹੋਇਆ ਕੀ ਇਹਨੂੰ?}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਹੋਇਆ ਇਹਨੂੰ। ਪਿਓ ਨੇ ਵਰਜ ਤੀ, ਬਈ ਘਰੇ ਰਹੀਂ ਅੱਜ। ਉਦੋਂ ਦੀ ਭੂੰ-ਭੂੰ ਕਰਦੀ ਫਿਰਦੀ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਕਿਹਾ ਨਾ ਮੈਂ, ਮੈਂ ਨੀਂ ਕਰਾਉਣਾ ਹਾਲੇ ਕੋਈ ਵਿਆਹ ਵਿਊਹ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਰਹਿਣ ਦੇ ਨੀ। ਜਦੋਂ ਕਰੂ ਜਗ ਜਹਾਨੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਹਾਲੇ ਕੀ ਆ ਵੇਖਦੇ ਜਾਓ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਵੇਖਣਾ ਕੀ ਏ ਗੱਲ ਕਰ ਸਿੱਧੀ। ''(ਮਿੱਠੂ ਚੁੱਪ)'' ਜਿਹੜੀ ਝਾਕ 'ਚ ਤੂੰ ਬੈਠਾ}}<noinclude>{{rh||139 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 75n6g5nys8gsxyk1w7rnl0wnq4qawn4 250 74072 240639 235569 2026-10-14T15:30:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240639 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਨਾ ਉਹ ਨੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀ ਮੈਂ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਕਿਹੜੇ ਭੁਲੇਖੇ 'ਚ ਫਿਰਦੀ ਏ ਤੂੰ। ਤੇਰੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਨੀ ਬੈਠਾ ਸੁਣਿਆ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਵੇ ਸੁਣਦਾਂ ''(ਦੋਹੇਂ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।)'' ਜਾਈਂ ਨਾਂ ਕਿਤੇ, ਵਿਚੋਲੇ ਨੇ ਆਉਣਾ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਸੁਣ ਲਿਆ। ''(ਬੁੜਬੁੜਾਉਂਦਾ)'' ਜਾਣਾ ਮੈਂ ਵਲੈਤ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਈ ਲੱਭੀ। ''(ਮਿੱਠੂ 'ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਡਿਗਦੀ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਵੀ ਹੱਕੀ-ਬੱਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)'' ਕਾਹਦੀ ਬਲੀ ਨੀ। ਠਹਿਰ ਤੂੰ ਤੇਰੀ ਤੇ ਮੈਂ ਸੰਵਾਰਦੀਆਂ ਭੁਗਤ। ''(ਮਿੱਠੂ ਸਿਰਾਹਣੇ 'ਚੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਕੱਢ ਕੇ ਇੱਕੋ ਸਾਹੇ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਕੀ ਭੌਂਕੀ ਜਾਨੀ ਤੂੰ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਿੱਠੂ ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਚੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਵਮੈਂਟਸ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਝਲਕਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਉਇ ਮਿੱਠੂਆ ਗੱਲ ਐ ਨਹੀਂ ਆ ਉਇ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹਦਾ। ਉਇ ਸੁਣਦਾ ਏਂ ਤੂੰ। ਐਵੇਂ ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ ਬੋਲ ਗਈ। ''(ਮਿੱਠੂ ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ ਰਿਝਦਾ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਬਿਸਰਾ ਦੀ ਪਿੱਛੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਸੁਣ, ਗ਼ੁੱਸਾ ਚੰਡਾਲ ਹੁੰਦਾ ... ਉਹਦੀ ਨੀਂ ਸੁਣੀਦੀ। ਭੁਗਤਣਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ! ''(ਮਿੱਠੂ ਇੰਝ ਹੱਥ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੰਨ ਤੋਂ ਮੱਛਰ ਉਡਾਅ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਦੀ ਘੂੰ... ਘੂੰ... ਕਦੋਂ ਛੁੱਟੂ...।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਇਹ ਜੋ ਤੂੰ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਨਾ ਮੈਂ ਦੇਖ ਚੁੱਕਾਂ ਕਰ ਕੇ... ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ। ਨਿੱਕੀ}}<noinclude>{{rh||140 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 5vsbo5rl0dcee1j7ddvrcxwp5ostmul 250 74074 240640 235571 2026-10-14T15:32:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||ਜਹੀ ਗੱਲ ਸੀ ਜੀਤ ਦੀ... ਐਵੇਂ ਤੱਤੇ ਘਾਅ...। ਅੱਜ ਤੱਕ ਪਛਤਾਉਨਾਂ। ''(ਮਿੱਠੂ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਭਜਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਬਿਸ਼ਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਮਿੱਠੂਆ ਰੁਕ ਉਇ।}} {{playscript||''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਖਿਝਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਚੱਲਿਆ ਫੇਰ ਕੁੱਤੇ ਖੱਸੀ ਕਰਨ। ''(ਬੁੜਬੜਾਉਂਦਾ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)'' ਨਾ ਲੰਥੀ ਦੀ ਨਾ ਚੜ੍ਹੀ ਦੀ। ''ਪਿੱਛੋਂ ਤੇਜਾ ਬੋਲਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਲਓ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਤੁਹਾਥੋਂ ... ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹੇ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਨਮਨਾ ਜਿਹਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।)'' ਕਿਵੇਂ ਤੇਜਾ ਸਿਆਂ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਕਾਹਦਾ ਯਾਰ ਏਦੂ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਖੂਹ ਖਾਤਾ ਗੰਦਾ ਕਰ ਲਏ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਬਹਿ ਜਾ। ਏਡੀ ਤੱਦੀ ਨੀ ਚੰਗੀ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ''(ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)'' ਤੂੰ ਈ ਦੱਸ, ਖਾਣ ਦੇ ਤਾਂ ਲਾਲੇ ਪਏ ਆ। ਵਕੀਲਾਂ ਦੇ ਘਰ ਕਿੱਥੋਂ ਭਰ ਦਿਆਂ। ਸਾਰੇ ਕਾਰੇ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਆ। ਹੁਣ ਬੰਦਾ ਜਵਾਈ ਭਾਈ ਨਾਲ਼ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੇ, ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬੀਟੇ ਧਰੇ ਇੱਥੇ। ਪੰਗਾ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਪੰਚ ਦਾ।}} {{playscript||''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਮਾਰ ਆਇਆਂ ਸਰਪੰਚ ਵੱਲ ਗੇੜਾ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਮੇਲੋ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਤੇਜੇ ਵੱਲ, ਤੇ ਕੱਚਾ ਜਿਹਾ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਝਾਕਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਤੇਜਾ|: ''(ਉੱਠਦੇ ਹੋਏ)'' ਚੰਗਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਆਂ, ਸੌ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਹੋਏ ਤੂੰ ਵੀ।}} {{playscript||''(ਤੇਜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਰਾ ਵੀ ਘਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ|: ''(ਖਿਝ ਕੇ)'' ਨਾ ਤੂੰ...}} {{playscript|ਮੇਲੋ|: ਕੀ ਗੱਲ... ਜਾਣਾ ਨੀ ਸੀ ਕੁੜੀ ਵੱਲ}}<noinclude>{{rh||141 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 14vaykx5zuy1649106tht65zxm340mc 250 74075 240641 235576 2026-10-14T15:33:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਬੰਦਾ ਕਬੰਦਾ ਤਾਂ ਦੇਖ ਲਿਆ ਕਰ ਬੈਠਾ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਜਾਓਂਗੇ.. ਜਦ ਕੁੜੀ ਕਰ ਲਊ ਕੁਝ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਫੜਾਏ ਸੀ ਫੇਰ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ....। ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਏ... ਮਿੱਠੂ ਨੂੰ ਘੜੀਸਦਾ ਸੀ ਨਾਲ਼...। ਅਖੇ ਜੀਜਾ ਭਣੋਈਆ 'ਕੱਠੇ ਬਣਾਉਨੇ ਆਂ। ''(ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ।)'' ਜਾਣਾ ਢੱਠੇ ਖੂਹ 'ਚ...।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)'' ਪਤਾ ਨੀ ਕੀ ਸੇਹ ਦਾ ਤਕਲਾ ਗੱਡਿਆ ਗਿਆ ਏਥੇ। ''(ਬਾਹਰ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਚੌਂਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਹੋਰ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ।)'' ਹਾਏ ਹਾਏ ਸਿਆਪਾ, ਇਹ ਪੁਲਸ ਕਿਧਰ ਨੂੰ ਤੁਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ''(ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਸੁੱਖੋ ਦੇ ਬਾਪੂ... ਸੁਣਦੈਂ ...। ਕਿੱਥੇ ਐਂ...।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਅਰਾਮ ਨਾਲ਼ ਬਹਿ ਜਾ। ਕੀਤੀ ਮੈਂ ਸਰਪੰਚ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਦੱਬੀ ਜ਼ਬਾਨ 'ਚ)'' ਪੁਲਸ ਆਈ ਏ ਬਾਹਰ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ)''}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ''(ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ)'' ਮੈਂ ਕਿਆ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰ... ਸਭ ਵਿੰਗ ਵਲੇਵੇਂ ਕੱਢ ਦਿਆਂਗੇ... ''(ਸਿਪਾਹੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੋਣਾਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ''(ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨੂੰ)'' ਮੈਂ ਰੱਤਾ ਪਛੜ ਕੇ ਆਊਂ! ''(ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।)'' ਇਹ ਨਹੀਂ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਲਾ। ''(ਫਟਾਫਟ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਸਰਪੰਚ ਸ੍ਹਾਬ? ''(ਪੁਲੀਸ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਤੇਰਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਸੁਨੇਹਾ ਪ੍ਰੀਤਮਾਂ। ''(ਟਾਲਦੇ ਹੋਏ)'' ਆਪਾਂ ਕਰਦੇ ਆਂ ਕੁਝ।}} {{playscript|ਇੰਸ| : ਲਿਆ ਕੱਢ ਕੇ ਬਾਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ। ''(ਮੇਲੋ ਵੀ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ)''}}<noinclude>{{rh||142 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> aemhce6pex0ojochi3u1ubj1bb7dufr 250 74076 240642 235584 2026-10-14T15:33:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240642 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||''ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ।)''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਵਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ। ''(ਡੱਬੀ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਵੱਖ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਿਪਾਹੀ| : ''(ਤੇਜੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲੋ ਉਇ... ਕਿਹੜਾ ਅੰਦਰ। ''(ਫੇਰ ਖੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|1.|: ''(ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲਜਾ ਬਾਹਰ...। ਫੇਰ ਭਾਵੇਂ ਪਿੰਡ ਖਰੀਦ ਲਈ...। ''(ਮਿੱਠੂ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਹੈ।)''}} {{playscript|2.|: ਹੋਰ ਏਥੇ ਕਿਹੜਾ ਜੂਆਂ ਧਰੀਆਂ। ''(ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੱਬ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਿਪਾਹੀ| : ਖੋਲਦੇ ਆਂ ਕਿ ਭੰਨੀਏ ਫੇਰ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਮਜ਼ਮਾ ਲਾਇਆ ਉਏ।}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ..., ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਈ ਬੰਦੇ ਨੇ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਚਲੋ ਤਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਓ}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ''(ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ)'' ਲਗਦੈ ਪੁਲਸ ਏ... ਸ਼ੇਰੇ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦੇ... ਪਿੱਛੋਂ ਬਾਣੀ। ''(ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਦਾ ਹੈ।)'' ਕੌਣ?}} {{playscript|ਸੀਤੋ|: ਕੌਣ ਏ ਬਾਹਰ? ਭਈ ਘਰੇ ਨੀ ਕੋਈ। ''(ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ|: ਤੂੰ ਸਿਵਿਆਂ 'ਚੋਂ ਬੋਲਦੀ ਐ। ਕਿੱਥੇ ਐ ਸ਼ੇਰਾ?}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ''(ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨੂੰ)'' ਦਬਕਾ ਈ ਮਾਰਨਾ ਬਸ...।}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਨਾ... ਗੱਲ ਕੀ ਏ...? ''(ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸਿਪਾਹੀ|: ਗੱਲ ਕੀ ਦਸਦੇ ਆਂ.... ਲਕੋਇਆ ਕਿੱਥੇ ਉਹਨੂੰ।}}<noinclude>{{rh||143 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> dhdb7dzrkownx06tnpiiqk8pl0gvfri 250 74078 240643 235614 2026-10-14T15:33:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240643 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||''(ਸ਼ੇਰਾ ਛੱਤ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਲੁਕਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਜਾ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਕੀਤਾ ਕੀ ਏ ਜੀ ਉਹਨੇ... ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ... ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਦਸਦੇ ਆਂ ਤੈਨੂੰ ਚੀਫ ਮਿਨਿਸਟਰ ਨੂੰ ਕੀ ਨਾਂ ਤੇਰਾ...?}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਤੇਜਾ ਸਿਓਂ ਏ ਜੀ। ਕੀ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ ਸਰਪੰਚ ਸਾਬ।}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ''(ਮੂੰਹ ਮੋੜਦੇ ਹੋਏ।)'' ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਪਤਾ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਬਿਠਾ ਉਇ ਬੁੜੇ ਨੂੰ ਜੀਪ 'ਚ। ''(ਸਿਪਾਹੀ ਧੱਕਾ ਦਿੰਦਾ)''}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਮੇਰਾ ਕਸੂਰ ਤੇ ਦੱਸੋ।}} {{playscript|ਸਿਪਾਹੀ| : ਦਸਦੇ ਆਂ। ਬੈਠ ਚੱਲ ਕੇ ਜੀਪ 'ਚ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਹੱਕਾ-ਬੱਕਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਸ਼ੇਰਾ ਇਕੱਠੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਤੇ ਇਹਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਚੱਲੇ। ਲੈ ਜਾਇਓ ਸ਼ੇਰਾ ਆਊ ਤੇ, ਇਹਨੂੰ ਤਾਂ ਦੀਂਹਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ''(ਸ਼ੇਰਾ ਉੱਪਰੋਂ ਚੋਰੀ ਝਾਕਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਭਜਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ਘੱਲ ਦਿਓ ਥਾਣੇ। ਨੌਕਰ ਨੀ ਥੋਡੇ ਬੁੜੇ ਦੇ... ਗੇੜੇ ਮਾਰਦੇ ਫਿਰੀਏ।}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਕੱਢ ਲਈਓ ਉਹਦੇ ਹੱਡਾਂ 'ਚੋਂ ਮੋਹਰਾਂ।}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਵੇਖ ਵੇਖ ਬੋਲਦੀ ਕਿਵੇਂ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਕਾਹਨੂੰ ਮੂੰਹ ਲਗਦੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ''(ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਧੱਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)'' ਖੇਹ ਪੁਆਨੀਂ ਬੁੱਢੇ ਵਾਰ੍ਹੇ ''(ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ)'' ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸਰਪੰਚ ਸ੍ਹਾਬ ''(ਸਿਪਾਹੀ ਰੋਕਦਾ)''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ਓ ਆਉਂਦੀ ਤੁਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨੋ... ਇਹਨੂੰ ਪੁੱਛੋ ਜ਼ਰਾ ਸੰਵਾਰ ਕੇ...। ''(ਜੀਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਇੰਸ| : ਕਿਉਂ, ਬੜੀ ਕਾਹਲ਼ੀ ਏ... ਹੰਅ...।}}<noinclude>{{rh||144 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> dx9cjn7uougskdjpj8eewuiuxgeqm0c 250 74081 240644 235615 2026-10-14T15:33:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||''(ਜੀਤ ਡਰ ਤੇ ਗ਼ੁੱਸੇ 'ਚ ਭਰੀ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਮਦਦ ਲਈ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਪੌੜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਈ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਖੋ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਸੁੱਖੋ ਨੂੰ)'' ਤੂੰ ਏਥੇ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀ ਕਰਦੀਂ। ਚੱਲ ਅੰਦਰ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ''(ਜੀਤ ਏਧਰ-ਉਧਰ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।)'' ਜਾਨੀਂ ਕਿੱਥੇ ਐਂ ਹੈਂਅ। ਕਿੱਥੇ ਐ ਤੇਰਾ ਖਸਮ।}} {{playscript|ਜੀਤ| : ''(ਅਚਾਨਕ ਫੁੱਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।)'' ਮਸਾਣਾਂ 'ਚ...। ਜਾ ਤੁਰਜਾ ਮਗਰ ਈ। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਪੌੜੀ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ''(ਭੜਕ ਕੇ)'' ਤੇਰੀ ਓ ਭੈਣ ਨੂੰ ''(ਥੱਪੜ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪ ਈ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ...। ਜੀਤ ਦੀ ਚੁੰਨੀ ਲਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)'' ''(ਤੇਜਾ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਈ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਮੇਲੋ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੀਤੋ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਲੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫਟੀਆਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਸਭ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਐ ਕਿ ਕਿਤੇ ਚਪੇੜ ਉਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਵੱਜੀ ਹੈ।''}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਹਾਏ ਹਾਏ ਵੇ ਥੋਡੇ ਚੱਲ ਜਾਣ ਕੀੜੇ। ''(ਜੀਤ ਡੌਰ-ਭੌਰ ਹੋਈ ਬੁੱਤ ਬਣੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ।''}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ''(ਘਬਰਾਅ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਛੱਡੋ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸ੍ਹਾਬ... ਬਥੇਰੀ ਹੋ ਗਈ।}} {{playscript|ਇੰਸਪੈਕਟਰ| : ''(ਆਪ ਬੌਂਦਲਿਆ ਪਿਆ)'' ਗੱਲ ਏ ਕੋਈ। ਮੂੰਹ ਲਗਦੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ..., ਏਹਦੇ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇ...}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਵੇਖ ਡੇਲੇ ਨਾ ਕੱਢ ਦਿਆਂ।}} {{playscript|ਸਰਪੰਚ| : ''(ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨੂੰ ਘਸੀਟਦਾ ਹੈ।)'' ਓ ਤੁਸੀਂ ਚਲੋ ਤਾਂ ਸਹੀ। ਕਾਹਨੂੰ... ਮੂੰਹ ਲੱਗਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ। ''(ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਫੀ 'ਚ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।''}} {{playscript|ਸਿਪਾਹੀ| : ਘੱਲ ਦਿਓ ਮਗਰ ਈ ਖੈਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਓ ਤੇ।}}<noinclude>{{rh||145 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 0ekmxi26c913q0muv46na1ik1neu6tv 250 74082 240645 235666 2026-10-14T15:33:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript||(ਤਿੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਰਾ ਉੱਪਰੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ''(ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਧਾਹ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।)'' ਬਿਸ਼ਨਿਆ... ਓ ਪੁੱਤਰਾ...! ''(ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖ)'' ਮਰ ਗਿਆ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ! ਮਰ ਗਿਆ।... ਅੱਜ!}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ''(ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ।)'' ਰਹਿ ਜਾਣ ਸੁੱਤੇ ਈ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ...ਗਰਕ ਜੇ ਧਰਤੀ...। ''(ਬਿਸ਼ਨਾ ਸੁੰਨ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਕੈਲਾ ਬੁੱਤ ਬਣਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ''}} {{playscript|ਜੀਤ| : ''(ਦੁਪੱਟਾ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ। ਸੀਤੋ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਕਿਉਂ ਮੁਰਦਿਆਂ ਮੂਹਰੇ ਜਲੂਸ ਕੱਢਦੀ ਏਂ ਆਪਣਾ। ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੀ ਦੇਖਦੀਆਂ ਕੁਝ। ''(ਸੀਤੋ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਪੌੜੀ ਉੱਪਰ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਰਾ ਖਿੜਕੀ ਦੀਆਂ ਝੀਥਾਂ 'ਚੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੈਲਾ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਕੋਲ਼ ਜਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਸਭ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਥੱਲੇ ਉਤਰਦੇ ਹੋਏ।)'' ਮਸਾਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਗਿਆ ਗੁਜ਼ਰਿਆ... ਇਹ ਤੇ...। ''(ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਫੇਰ ਮੰਚ 'ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੀ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਤੋਂ ਅਮਲੀ ਨਿਸਾਲ ਜਹੇ ਹੋਏ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਬੇਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਨਾਟਾ)''}} {{playscript|1.| : ...ਕੱਢ ਲੈ ਕੁਝ... ਹੈਗਾ ਤੇ... ਸਰੀਰ ਖੁੱਸਣ ਡਿਹਾ... ''(ਮਿੱਠੂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਕੱਢ ਕੇ ਫੜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਹੇਂ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਠੂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ''(ਪਿੱਛੋਂ)'' ਤੂੰ ਕਿਧਰ ਚੱਲਿਆਂ ਹੁਣ। ਬਹਿ ਜਾ।}} {{playscript|1.| : ਕਿੱਡੀ ਜ਼ਬਾਨ ਲਾਈ ਏ ਵਈ ਰੱਬ ਨੇ।}} {{playscript|2.| : ਚਾਲੇ ਐ ਕੋਈ ਨੂੰਹ ਧੀ ਦੇ ''(ਮਿੱਠੂ ਦਾ ਮੂਡ ਦੇਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।''}} {{playscript|1.| : ਚੰਗੀ ਨੀ ਕੀਤੀ ਵਈ... ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਐਂ...।}}<noinclude>{{rh||146 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> rjv1cg1cq8du0fnsw4pb92aysbj6sre 250 74085 240646 235670 2026-10-14T15:34:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|2.| : ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤਾਂ ਭਈ ਸਾਂਝੀ ਹੁੰਦੀ ਆ... ''(ਤੇਜਾ ਰੁਕ ਕੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪਛਾਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ..., ਤੇ ਫੇਰ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕਹੇ ਹੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਖੋ ਵੀ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤੇਜੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਉਇ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਹੈਗੇ ਓਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨਹੀਂ, ਨਿੱਗਰ ਨੇ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਾ।)'' ਐਵੇਂ ਵਹਿਮ ਐ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਏਦਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਬੰਦੇ... (ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਘੱਟਾ ਝਾੜਣ ਲੱਗਦੀ) ''(ਕੈਲਾ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਬਾਹਰ ਗਏ ਤੇਜੇ ਤੇ ਕੈਲੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਸੁੱਖੋ ਵੱਲ।''}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਲਾਸ਼ਾਂ ਈ ਚੰਗੀਆਂ ਤੁਹਾਥੋਂ... ਮੂੰਹ ਤੇ ਲਕੋ ਲੈਂਦੀਆਂ। ''(ਸੁੱਖੋਂ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਠੂ ਕੈਲੇ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਬਿਸ਼ਨਾ ਘਬਰਾਅ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਲੀ ਵੀ ਔਖੇ ਜਹੇ ਬੈਠੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਮਿੱਠੂ ਕੋਲ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਹੁ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ।)'' ਉਇ ਮਿੱਠੂਆ... ਛੱਡ..., ਉਹ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਕਰ। ਕਮਲੀ ਹੈ ਉਹ... ਨਿਆਣੀ। ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਉੱਥੇ। ''(ਖ਼ੁਦ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ)'' ਵੇਖ, ਕਾਸੇ ਜੋਗੀਆਂ ਨੀ ਲਾਸ਼ਾਂ। ''(ਮਿੱਠੂ ਉੱਠ ਕੇ ਕੈਲੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਓ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾਂ ਏਸ ਸੂਰਮੇ ਨੂੰ, ਜਾਣ ਦੇ। ''(ਪਿੱਛੋਂ ਸ਼ੇਰਾ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|1.| : ਵੇਖ ਖਾਂ ਆਕੜ... ਢਾਹ ਦਊ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕੱਲਾ ਈ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਨਾ ਸ਼ੇਰਿਆ ਇਹ ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਨਾ ਕਰੀਂ ਉਇ। ''(ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|2.| : ''(ਦੂਜੇ ਅਮਲੀ ਨੂੰ)'' ਤੁਰ ਏਥੋਂ। ਹੋਰ ਈ ਮੂਡ ਕਰਤਾ।}} {{nop}}<noinclude>{{rh||147 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> aqisd4uyyy7bp7vqpizdd8tdsaiedvq 250 74086 240647 235673 2026-10-14T15:34:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|1.| : ਜਾਣਾ ਮਰਨਾ ਕਿੱਥੇ? ''(ਹਤਾਸ਼, ਉੱਠਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|2.| : ''(ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਤੁਰ ਏਥੋਂ ਤੁਰ। ''(ਚਲਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਠੂ ਮੁੜ ਉੱਥੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਜਿਉਂਣ ਏ ਕੋਈ ਏਸ ਨਰਕ 'ਚ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਤੂੰ ਕਰਨਾ ਕਰਾਉਣਾ ਕੁਝ ਕਿ ਐਂ ਡੰਡੇ ਵਜਾਉਣੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ।}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਕਰਨ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਡਾਕੇ ਮਾਰਾਂ ਹੁਣ। ''(ਚੁੱਪੀ)''}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਕੈਲੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ)'' ਤੁਹਾਥੋਂ ਤਾਂ ਮੋਏ ਹੀ ਚੰਗੇ..., ਨਾਂ ਤਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਦੁਨੀਆ। ''(ਤਸਵੀਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ।)'' ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਝਾੜਦਾ ਕੋਈ। ''(ਲਕੀਰਾਂ ਮਾਰਦਾ - ਮਿੱਠੂ ਚੋਰੀ ਅੱਖ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਰਗੜ ਕੇ ਲਾ ਲਓ ਫੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਾਂ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਰਤਨ| : ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਆਂ ਘਰੇ ਈ ਏਂ}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ''(ਤਸਵੀਰ ਟੰਗਦੇ ਹੋਏ)'' ਘਰੇ ਈ ਆਂ ਰਤਨ ਸਿਆਂ.. ਆ ਜਾ। ਹੋਰ ਸੁਣਾ ਰਾਜ਼ੀ ਵਾਜ਼ੀ।}} {{playscript|ਰਤਨ| : ਐਨ ਰਾਜ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ। ''(ਮੇਲੋ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਸਸਰੀਕਾਲ ਮਾਈ}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਸਸਰੀਕਾਲ, ਸਿਆਣਿਆ ਨੀ}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਰਤਨ ਸੂੰ ਏ ਜਸਪਾਲ ਕੇ ਪਿੰਡੋਂ ''(ਢਿੱਲਾ ਜਿਹਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਖਿੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)'' ਲੈ ਧੰਨ ਭਾਗ ਭਈ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਵੇਰ ਦੇ ਉਡੀਕੀ ਜਾਨੇਂ ਆਂ। ''(ਅੰਦਰ ਨੂੰ)'' ਸੁੱਖੋ ਪੁੱਤ ਚਾਹ ਧਰੀਂ ਫਟਾਫਟ। ਧੰਨ ਭਾਗ ਕੇ ''(ਮਿੱਠੂ ਨੂੰ)'' ਵੇ ਪੁੱਤ ਮੂੜ੍ਹਾ ਲਿਆ ਅੰਦਰੋਂ, ਵੇਖਦਾ ਨੀ ਕੌਣ ਆਇਆ। ''(ਮਿੱਠੂ ਹੱਥ ਝਾੜਦਾ ਹੋਇਆ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਿਝਿਆ ਹੋਇਆ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਮਿੱਠਾ ਵੀ ਰੱਖ ਲਿਆਈਂ। ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਐ।}} {{playscript|ਰਤਨ| : ਮਿੱਠਾ ਵੀ ਲੈ ਲਾਂਗੇ ਗੱਲ ਤਾਂ ਪੱਕੀ ਹੋ ਲਏ}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਘਬਰਾਅ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।)'' ਗੱਲ ਤਾਂ ਪੱਕੀ ਓ ਆ।}}<noinclude>{{rh||148 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> ehmba4sfnyk91u6asvgjlke5q8gn63n 250 74087 240648 235862 2026-10-14T15:34:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਰਤਨ| : ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕਾਹਲੇ ਆ। ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਜਾਣਾ ਮੁੰਡੇ ਨੇ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਤੇ ਰਤਨ ਸਿਆਂ...}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਆਪਣਾ ਈ ਭਾਰ ਹੌਲ਼ਾ ਹੁੰਦਾ। ਕੁੜੀ ਜਾਊ..., ਮੁੰਡੇ ਲਈ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਊ ਮਗਰ ਈ, ਇੱਥੇ ਕੀ ਧਰਿਆ।}} {{playscript|ਪ੍ਰੀਤਮ| : ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਫਸਲਾਂ ਤਿੰਨ ਮਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉੱਪਰ ਥੱਲੇ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਖਿਝ ਕੇ)'' ਕੁੜੀਆਂ ਘਰ ਬਿਠਾ ਲੈਣੀਆਂ ਫੇਰ।}} {{playscript|ਰਤਨ| : ਚੰਗੇ ਮੁੰਡੇ ਕਿਹੜਾ ਧਰੇ ਆ ਪ੍ਰੀਤਮਾ ''(ਸੁੱਖੋ ਚਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)'' ਜੀਉਂਦੀ ਰਹਿ ਕੁੜੇ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਕੁੜੇ ਫੋਕੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆਈ।}} {{gap}}''(ਸ਼ੇਰਾ ਚਾਦਰ 'ਚ ਪੀਪੀ ਲਕੋਈ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ''</br> {{gap}}''ਹਨ। ਸੁੱਖੋਂ ਸ਼ੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਵੀ'' {{gap}}''ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)'' }} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਸ਼ੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' ਓ ਸ਼ੇਰਿਆ ਗੱਲ ਸੁਣ ਓ ਮੇਰੀ। {{gap}}''(ਮੁੜ ਵਾਪਿਸ ਆ ਕੇ ਪੌੜੀ ਤੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)'' }} {{playscript|ਮੇਲੋ| :''(ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)'' ਤੁਸੀਂ ਚਾਹ ਪੀਓ, ਮੈਂ ਮਿੱਠਾ ਲੈ ਕੇ ਆਨੀ ਆ। ਜਵਾਕ ਤਾਂ ਬਸ।}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ''(ਪਿੱਛੋਂ)'' ਵੇ ਸ਼ੇਰਿਆ ਚਾਹ ਤਾਂ ਪੀ ਲੈਂਦਾ।}} {{playscript|ਸ਼ੇਰਾ| : ਪੀ ਲਈਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੀਣੀਆਂ ਸੀ।}} {{playscript|ਸੀਤੋ| :ਵੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ। ਅੰਦਰ ਕਾਹਤੋਂ ਵੜ ਗਿਆ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| :ਹੁਣ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ? (ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਜੀਤ| :ਸ਼ੇਰਿਆ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ... ਕੀ ਕਰੀ ਜਾਨਾਂ ਅੰਦਰ।}} {{playscript|ਰਤਨ| : ''(ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ)'' ਕੁਝ ਗੜਬੜ ਲਗਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿਆਂ। ''(ਪਿੱਛੋਂ ਰੌਲ਼ਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਪੌੜੀ ਥਾਣੀ ਉੱਪਰ ਜਾਂਦਾ''}}<noinclude>{{rh||149 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> a6afytkr73iq40eewegjb59bzrwbcus 250 74089 240649 235691 2026-10-14T15:34:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|| : ਹੈ। ਮੇਲੋ ਲੱਡੂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਚੰਦਰਾ ਗੁਆਂਢ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੂ ਪਿੱਟ ਸਿਆਪਾ ਪਾ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਣਗੇ। {{gap}}''(ਸ਼ੇਰਾ ਪੀਪੀ ਲਈ ਛੱਤ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਨਿੱਤ ਦਾ ਰੋਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਕਰੋ ਗੱਲ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਸ਼ੇਰੇ ਨੂੰ)'' ਪਾਗ਼ਲ ਨਾ ਬਣ ਸ਼ੇਰਿਆ। ਮੈਂ ਦੇਖ ਚੁੱਕਾਂ ਕਰ ਕੇ। ਕੁਝ ਨੀ ਉੱਥੇ... ਐਵੇਂ ਛਲਾਵਾ..., ਇਹ ਦੇਹ ਨੀ ਮਿਲਣੀ ਮੁੜ... ਲੱਖੀਂ ਨਾ ਕਰੋੜੀ। ਰੱਬ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦੈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਹ ਧਾਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਉਹਨੂੰ! {{gap}}''(ਸ਼ੇਰਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੰਜੀ ਡਾਹ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਲ਼ ਪੀਪੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਰਤਨ| : ਹਾਂ ਫੇਰ ਪ੍ਰੀਤਮ। ਕਿਹੜਾ ਦਿਨ ਰੱਖੀਏ ਦੱਸ। ਵੇਖ ਜਸਪਾਲ ਤਾਂ ਜਾਊ... ਹੋਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੁੜੀ ਵੀ ਚਲੀ ਜਾਊ। ਮਾਈ ਸਹੀ ਕਹਿੰਦੀ ਐ..., ਗਾਂਹ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਲਈ...। {{gap}}''(ਅੰਦਰੋਂ ਸੁੱਖੋ ਦੀ ਚੀਖ ਆਉਂਦੀ।)}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਵੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ''(ਅੰਦਰੋਂ ਡਿਗਦਾ ਢਹਿੰਦਾ ਮਿੱਠੂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)'' ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਖੋ ਹੀ ਮਗਰ ਭੱਜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ਪਤਾ ਨੀ ਕੀ ਖਾ ਲਿਆ ਇਹਨੇ। ''(ਪ੍ਰੀਤਮ ਬੁੱਤ ਬਣਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਉੱਪਰੋਂ ਸ਼ੇਰਾ ਵੀ ਪੌੜੀ ਥਾਣੀ ਥੱਲੇ ਭੱਜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਲੋਕ 'ਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।)''}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ਹਾਏ ਹਾਏ ਵੇ। ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੈਨੂੰ। ਸੁਣਦਾਂ, ਬੋਲਦਾ ਕਿਉਂ ਨੀ। ''(ਸ਼ੇਰਾ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਮਿੱਠੂ| : ਬਚਾਅ ਲੈ ਬਾਈ... ਬਚਾਅ ਲੈ। ''(ਉਸ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)'' ਹਨੇਰਾ...। ''(ਦਮ ਤੋੜਦਾ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ''(ਪਿੱਛੋਂ)'' ਵੇ ਵੇਖੀਂ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਉਹ ਹੈ ਕਿੱਥੇ? ''(ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਉਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)''}}<noinclude>{{rh||150 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 0x89n6ddn28f23oehe7azdnvfy1geii 250 74090 240650 235693 2026-10-14T15:34:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|| : (ਬਾਹਰੋਂ ਕੈਲਾ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਰਾ ਪੌੜੀ ਉਤਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸੇਰਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਹੈ।)}} {{playscript|ਰਤਨ| : ''(ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭਜਦਾ ਹੈ।)'' ਉਇ ਇਹ ਤਾਂ ਪੁਲੀਸ ਕੇਸ ਲੱਗਦਾ ਏ ਮੈਨੂੰ।}} {{playscript|ਮੇਲੋ| : ''(ਰੋਂਦੀ ਹੈ।)'' ਵੇ ਮਿੱਠੂਆ ਬੋਲਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇ... ਸੁਣਦਾ ਏਂ। (ਤੇਜਾ, ਸੀਤੋ ਤੇ ਜੀਤ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ..."ਕੁਫਰ ਕਰੇਂਦੀ ਯਾਰ ਮਾਟੀ ਕੁਫਰ ਕਰੇਂਦੀ... ਕੁਫਰ ਕਰੇਂਦੀ ਯਾਰ...। ਯਮ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗਿਰਦ ਵਲੇਵਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਲੇ ਤੇ ਬਿਸ਼ਨੇ 'ਤੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਢੇਰ ਜਿਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੁੱਪੀ)}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)'' ਚੱਲ ਫੌਜੀਆ... ਸਭ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਈ ਹੋਣਗੇ।}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਉੱਥੇ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਆਹ ਏ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਫੇਰ ਗਏ ਕਿੱਥੇ?}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਆ ਜਾਣਗੇ ਭੋਂਅ ਝੋਂਅ ਕੇ... ਇੱਥੇ...}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਇੱਥੇ?}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ''(ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)'' ਹੋਰ ਹੈ ਵੀ ਕੀ।}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ''(ਖਲਾਅ 'ਚ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)'' ਉਹ ਦੇਖ ਉਹ... ਉੱਥੇ (ਪਰੀਆਂ ਤੇ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹਾਰ ਤੇ ਪਿਚਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਢੇਰ ਦੁਆਲ਼ੇ ਉਦਾਸ ਜਹੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਲਕੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕੈਲਾ| : ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਲਗਦੈ... ਕਿ ਕੋਈ ਹਾਰ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਐ... ਤੇ ਕੋਈ ਛੈਂਟੇ...}}<noinclude>{{rh||151 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> br7fopsacsc283mvqnhj9kmnd1gufeo 250 74091 240628 235700 2026-10-14T15:27:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240628 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{playscript|ਸੀਤੋ| : ਮਨ ਨੀ ਭਰਿਆ ਤੇਰਾ ਹਾਲੇ ਮਰਿਆਂ ਤੋਂ। ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਮਕਾਣਾਂ ਮੰਗਦਾ। ''(ਖਿਝ ਕੇ)'' ਨੀ ਚੁੱਪ ਕਰ ਨੀ ਸਿਰਮੁੰਨੀਏ ਚੁੱਪ ਕਰ।}} {{playscript|ਤੇਜਾ| : ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਏ ਉਹ ਸਵੇਰ ਦੀ।}} {{playscript|ਸੀਤੋ| : ਜਾਣਾ ਮਰਨਾ ਕਿੱਥੇ ਆ। ਆ ਜੂ ਹੁਣੇ ਹੁਸ਼-ਹੁਸ਼ ਕਰਦੀ। (ਸੁੱਖੋ ਕਿਤਾਬ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਕੱਢ ਕੇ ਬਹੁਤ ਨੀਝ ਨਾਲ਼ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਬਿਸ਼ਨਾ| : ਦੂਰੋਂ... ਕੁੜੇ...''(ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਮੁੜ ਲੈਂਦਾ।)'' ਦੂਰੋਂ..., ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨੀ ਲਾਈਦਾ। ''(ਸੁੱਖੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬਾਲਟੀ ਲਈ ਜੀਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।)''}} {{playscript|ਜੀਤ| : ''(ਹੌਲ਼ੀ ਜਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।)'' ਸੁੱਖੋ ...।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਮੁੜਦੀ ਹੈ।)'' ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਭਾਬੀ}} {{playscript|ਜੀਤ| : ''(ਆਸ ਨਾਲ਼)'' ਲੈ ਆਈ ਮੇਰੀ ਭੈਣ।}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਕਿਤਾਬ ਫੋਲਦੀ ਹੈ। ਵਿੱਚੋਂ ਫੋਟੋ ਡਿਗਦੀ ਹੈ।)'' ਫਾਰਮ ਤਾਂ ਮੈਂ ਲੈ ਆਈ... ਇਹ ਤੇਰਾ... ਵਿਧਵਾ ਦਾ...। ''(ਜੀਤ ਫੋਟੋ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਵਾਲੀਆ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।)'' ਭਾਬੀ (ਸ਼ਰਮਾਅ ਕੇ) ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕਾਹਦਾ ਲੁਕਾਅ, ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਲਜ 'ਚ ਪੜ੍ਹਦਾ। ਅਫ਼ਸਰ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਫੌਜ 'ਚ। ''(ਚੋਰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਕੈਲੇ ਦੇ ਬਿਸ਼ਨੇ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ)''}} {{playscript|ਜੀਤ| : ਏਥੇ ਪਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਘਰ 'ਚ?}} {{playscript|ਸੁੱਖੋ| : ''(ਸੰਗਦੀ ਸਿਰ ਮਾਰਦੀ)'' ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਈ ਦਿਲ ਫੋਲਿਆ ਅੱਜ। ''(ਜੀਤ ਉਸ ਨੂੰ ਫੋਟੋ ਵਾਪਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੁੱਖੋ ਨੀਵਾਂ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਬਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕੈਲਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ)'' ਏਥੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਈ ਸਕੀਮਾਂ 'ਚ ਨੇ। ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਕੋਈ ਫੌਜੀ ਦਾ ਹਾਣੀ ਏ...। ''(ਸੁੱਖੋ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੀਤ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ)''}}<noinclude>{{rh||129 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 5bdyc9l1e27b4mempqtqwkq2hps77nl 250 75463 240563 240378 2026-10-14T14:43:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240563 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''ਕਾਂਡ ਚੌਵੀਵਾਂ'''}} {{gap}}ਸਵੇਰ ਦੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਸਨ। ਵਨਯੂਸ਼ਾ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਮੋਵਾਰ ਭਖ਼ਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਝੱਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇਕ ਲੰਮੇ ਬੂਟ ਦੀ ਲੱਤ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਤੇਰੇਕ ਵਿਚ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। (ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਤੋਂ ਉਹਨੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਗਲ ਲਭ ਲਿਆ ਸੀ, ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਨਹਾਉਣ ਦਾ।) ਉਹਦੀ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕਨ ਬਾਹਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਸੀ ਤੇ ਬਲ ਰਹੀ ਅਗ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਧੂੰਆਂ ਧੂੰਆਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁੜੀ ਢਾਰੇ ਵਿਚ ਮਝ ਚੋ ਰਹੀ ਸੀ ! ਖਲੋਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ, ਟੁੱਟ ਪੈਣੀਏ !" ਉਹਦੀ ਕਾਹਲੀ ਪਈ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਤੇ ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਧਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਲ-ਬੱਧ ਆਵਾਜ਼। ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਉਂ ਸੜਕੇ ਤੋਂ ਘੋੜੇ ਦੀਆਂ ਟਾਪਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਕਾੜ-ਕਾੜ ਸੁਣੀਤੀ, ਤੇ ਅਪਣੇ ਅਜੇ ਵੀ ਗਿੱਲੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸੁਹਣੇ ਸਲੇਟੀ ਘੋੜੇ ਦੀ ਬੇ-ਕਾਠੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਫਾਟਕ ਕੋਲ ਆਪੜਿਆ। ਲਾਲ ਰੂਮਾਲ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਸਿਰ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਲਾਲ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਮੀਜ਼, ਤੇ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਚੇਰਕੇਸ਼ੀਆ ਕੋਟ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਇਕ ਪੇਟੀ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਖੰਜਰ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਉਚਾ ਟੋਪ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਿੱਲੇ, ਚੰਗੇ ਪਲੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਸੁਚੇਤ ਮੜ੍ਹਕ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਪਿਠ ਉਤੇ ਟਿਕਾਂਦਿਆਂ, ਉਹ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਉੜਿਆ। ਉਹਦੇ ਵਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਗਿੱਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਝਮਝਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਹਣਾ, ਸ਼ੁਹਲਾ ਤੇ ਕਿਸੇ '''ਜੀਗੀਤ''' ਵਰਗਾ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਸੀ ; ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਗ਼ਲਤੀ ਲਗੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕਾਕੇਸ਼ੀਅਨ ਨੂੰ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਫ਼ੌਜੀ ਹੀ ਲਗ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਿਰ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਚੇਚੇ ਬਾਂਕਪਣ ਨਾਲ ਉੜਿਆ, ਉਹਨੇ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਲਗਾਮ ਕੱਸ ਛਾਂਟਾ ਚਲਾਇਆ ਤੇ ਇਹਾਤੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ। “ ਵਨਯੂਸ਼ੇ, ਚਾਹ ਤਿਆਰ ਹੈ ?" ਢਾਰੇ ਦੇ ਬੂਹੇ ਵਲ ਨਾ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੂਕਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਕਿਵੇਂ ਉਹਦਾ ਸੁਹਣਾ ਘੋੜਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਜੋੜ, ਲਗਾਮ ਨੂੰ ਖਿਚ ਪਾ, ਆਪਣੇ ਹਰ ਪੱਠੇ ਤੋਂ ਤ੍ਰਭਕਦਿਆਂ, ਇਹਾਤੇ ਦੀ ਪੱਕੀ ਮਿੱਟੀ ਉਤੇ ਕੁਦਾੜੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਾੜ੍ਹ ਉਤੇ ਉਡ ਕੇ ਟਪ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। “C'est prêt<ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ ; ਅਰਥ : ਤਿਆਰ ਹੈ।- ਸੰ :</ref> ਵਨਯੂਸ਼ੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਲਗਿਆ, ਮਾਰਯਾਨਕਾਂ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਸਿਰ ਅਜੇ ਵੀ ਢਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ {{nop}}<noinclude>{{right|੧੩੧}}</noinclude> 1cnfl7q3xxa20t812qad02dcrq6a9u4 250 75465 240564 240381 2026-10-14T14:43:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਿਰ ਨਾ ਭੁਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰੀ, ਡਿਉਢੀ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਬੰਦੂਕ ਅੜ ਗਈ, ਉਹ ਡੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਡਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਢਾਰੇ ਵਲ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਜਿਥੋਂ ਧਾਰਾਂ ਕੱਢਣ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਣੀ ਰਹੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਝੁੱਗੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਾਈਪ ਤੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲੈ ਡਿਉਢੀ ਦੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਬਹਿ ਚਾਹ ਪੀਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਧਰ ਅਜੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪੈ ਰਹੀਆਂ। ਉਹਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਉਸ ਦਿਨ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਣ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸੀ ; ਪਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲੇ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਠਣ ਦਾ ਉਹਦਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਕੈਦਖਾਨਾ ਹੋਵੇ। ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਚੁਲ੍ਹਾ ਭਖ਼ਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਕੁੜੀ, ਮਾਲ-ਡੰਗਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਛਡ ਵਾਪਸ ਆ ਚੁਕੀ ਸੀ ਤੇ '''ਕਿਜ਼ਯਾਕ''' ਚੁਣ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵਾੜ੍ਹ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਥਪਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਓਲੇਨਿਨ ਪੜ੍ਹਦਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਕਿਤਾਬ ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਪਈ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਇਕ ਵੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਉਹਦੀ ਸਮਝੇ ਨਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਅੱਖਾਂ ਢੁਕਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਸ ਤਗੜੀ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਹੜੀ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਫਿਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸਿਲ੍ਹੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ, ਜਾਂ ਉਸ ਖਿੜੀ ਲਵੀ ਲੋ ਵਿਚ ਜਾ ਨਿਕਲਦੀ, ਜਿਹੜੀ ਇਹਾਤੇ ਦੇ ਅਧ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਗੂਹੜੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵੇਸ ਵਾਲਾ ਉਹਦਾ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰੇ ਸਜੀਲਾ ਬੁਤ ਧੁਪ ਵਿਚ ਡਲਕ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪਾਂਦਾ – ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿਲਜੁਲ ਦੇ ਅਖੋਂ ਓਹਲੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦਾ ਤੌਖ਼ਲਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਆਦ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਿੱਡੇ ਸੁਬਕ ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਬੁਤ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਨਿਊਂਦਾ; ਉਹਦੇ ਇਕੋ-ਇਕ ਵੇਸ, ਇਕ ਗੁਲਾਬੀ ਕਮੀਜ਼, ਉਹਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਸੁਡੌਲ ਲੱਤਾਂ ਉਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਟ ਪੈਂਦੇ ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੱਸ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਕੱਸੀ ਹੋਈ ਕਮੀਜ਼ ਉਹਦੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਛਾਤੀ ਦੀਆਂ ਪੀਡੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਉਲੀਕ ਦੇਂਦੀ; ਕਿਵੇਂ ਘੱਸਡੇ ਹੋਏ ਲਾਲ ਸਲੀਪਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਪਤਲੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਬਦਲਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੁਹੰਦੇ ; ਕਿਵੇਂ ਕੁੰਜੀ ਹੋਈ ਕਮੀਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਹਵਾਂ, ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਂਦੀਆਂ ਬੇਲਚੇ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਰਤਦੀਆਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਹਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਦੀਆਂ। ਭਾਵੇਂ ਮਲੂਕ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਵੱਟ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੩੨}}</noinclude> cf6apfocghgwb4o1wn810tmanoe49xt 250 75466 240565 240384 2026-10-14T14:46:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੁੰਦੇ, ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ, ਤੇ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਦਾ ਇਹਸਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ।</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਓਲੇਨਿਨ, ਬੜੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, " ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਵੜਨ ਉਤੇ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹਨੇ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆਈ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਟ ਪਾਇਅ ਹੋਇਆ ਸੀ।</br> {{gap}}“ ਉਹ-ਹੋ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ, " ਆਪਣਾ ਹਥ ਅਗੇ ਵਧਾਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ ਅਜ ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਵੇਂ ਉਠ ਪਿਆ ਹੈਂ "</br> {{gap}}“ ਉਠਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਢ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਅਜ ਰਾਤੀਂ ਸਾਡੇ ਪਾਰਟੀ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ · ਬੇ-ਸ਼ਕ ਹੀ ਤੂੰ ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੇ ਘਰ ਆਏਂਗੀ ?" ਕੁੜੀ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਅਗੋਂ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਬੇਲੋਤਸਕੀ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਏਨੀ ਸੁਖਾਲੇ ਬੁਲਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਨਾ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ, ਤੇ ਬੇਲਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਸੁਟ, ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਮਰਦਾਵੀਂ ਚਾਲ ਚਲਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਈ।</br> {{gap}}"ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਜ਼ੋ ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। “ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਹੈ,'' ਦੌੜ ਕੇ ਡਿਉਢੀ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾ, ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਕਿਹਾ।</br> {{gap}}"ਤੇਰੀ ਪਾਰਟੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਿਹਨੇ ਕਢ ਦਿਤਾ ਹੈ ?"</br> {{gap}}"ਪਾਰਟੀ ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕਨ ਦੇ ਘਰ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਸਦਿਆ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇਕ ਸਮੋਸਾ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕਠ।"</br> {{gap}}"ਪਰ ਓਥੇ ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ ਕੀ ?" {{gap}}ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਰਮਜ਼ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਬਾਹਰਲੇ ਘਰ ਵਲ ਸਿਰ ਮਾਰਦਿਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਅਖ ਮਾਰੀ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਮੋਢੇ ਮਚਕਾਏ ਤੇ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}"ਹਛਾ, ਸਚੀ, ਬੰਦਾ ਅਜੀਬ ਹੈਂ ਤੂੰ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਐਵੇਂ ਬਣ ਨਾ ਪਿਆ !"</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਮੱਥਾ ਵਟਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਵੇਖ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਇੰਜ ਮੁਸਕਰਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਟਿੱਪਸ ਲੜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੩੩}}</noinclude> 0hg69e0oc6713buflvn35pskw5rqjk0 240567 240565 2026-10-14T14:46:42Z Harchand Bhinder 2624 240567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੁੰਦੇ, ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ, ਤੇ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਦਾ ਇਹਸਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ।</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਓਲੇਨਿਨ, ਬੜੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, " ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਵੜਨ ਉਤੇ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹਨੇ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆਈ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਟ ਪਾਇਅ ਹੋਇਆ ਸੀ।</br> {{gap}}“ ਉਹ-ਹੋ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ, " ਆਪਣਾ ਹਥ ਅਗੇ ਵਧਾਂਦਿਆਂ, ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ ਅਜ ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਵੇਂ ਉਠ ਪਿਆ ਹੈਂ "</br> {{gap}}“ ਉਠਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਢ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਅਜ ਰਾਤੀਂ ਸਾਡੇ ਪਾਰਟੀ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਮਾਰਯਾਨਕਾ · ਬੇ-ਸ਼ਕ ਹੀ ਤੂੰ ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੇ ਘਰ ਆਏਂਗੀ ?" ਕੁੜੀ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਅਗੋਂ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਬੇਲੋਤਸਕੀ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਏਨੀ ਸੁਖਾਲੇ ਬੁਲਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੇ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੀ ਨਾ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ, ਤੇ ਬੇਲਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਸੁਟ, ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਮਰਦਾਵੀਂ ਚਾਲ ਚਲਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਈ।</br> {{gap}}"ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਜ਼ੋ ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। “ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਾਂਦੀ ਹੈ,'' ਦੌੜ ਕੇ ਡਿਉਢੀ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾ, ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਕਿਹਾ।</br> {{gap}}"ਤੇਰੀ ਪਾਰਟੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਿਹਨੇ ਕਢ ਦਿਤਾ ਹੈ ?"</br> {{gap}}"ਪਾਰਟੀ ਉਸਤੇਨਕਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕਨ ਦੇ ਘਰ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਸਦਿਆ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇਕ ਸਮੋਸਾ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕਠ।"</br> {{gap}}"ਪਰ ਓਥੇ ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ ਕੀ ?"</br> {{gap}}ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਰਮਜ਼ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਬਾਹਰਲੇ ਘਰ ਵਲ ਸਿਰ ਮਾਰਦਿਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਅਖ ਮਾਰੀ।</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਮੋਢੇ ਮਚਕਾਏ ਤੇ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{gap}}"ਹਛਾ, ਸਚੀ, ਬੰਦਾ ਅਜੀਬ ਹੈਂ ਤੂੰ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਐਵੇਂ ਬਣ ਨਾ ਪਿਆ !"</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਮੱਥਾ ਵਟਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਵੇਖ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਇੰਜ ਮੁਸਕਰਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਟਿੱਪਸ ਲੜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। {{nop}}<noinclude>{{right|੧੩੩}}</noinclude> k7fibqf7ifsu4kp4r9ju7cgipznckwn 250 75474 240568 240498 2026-10-14T14:48:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਉਹ ਛਡ ਪਰ੍ਹਾਂ, ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ ਤੇਰਾ?</br> ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। ਇਕ ਘਰ 'ਚ ਰਹਿਣਾ, ਤੇ ਏਡੀ ਸੁਹਣੀ ਕੁੜੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੁੜੀ, ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ..."</br> {{gap}}"ਕਮਾਲ ਦੀ ਹਦ ਤਕ ਖੂਬਸੂਰਤ! ਮੈਂ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਔਰਤ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।</br> {{gap}}"ਤਾਂ ਫੇਰ?" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ; ਉਹਨੂੰ ਹਾਲਤ ਦੀ ਉਕਾ ਹੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਰਹੀ।</br> {{gap}}"ਗਲ ਅਜੀਬ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, "ਪਰ ਮੈਂ ਸੱਚ-ਸਚ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਖਾਂ? ਜਦੋਂ ਦਾ ਮੈਂ ਏਥੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਸਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ। ਤੇ ਸਚੀ, ਇਹ ਗਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹੈ! ਭਲਾ ਸਾਡੇ ਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੀ ਗਲ ਕਿਹੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਯੇਰੋਸ਼ਕਾ —ਉਹਦਾ ਹੋਰ ਮਾਮਲਾ ਹੈ! ਉਹਦਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਇਕ ਸ਼ੁਗਲ ਸਾਂਝਾ ਹੈ - ਸ਼ਿਕਾਰ!"</br> {{gap}}"ਇਹ ਵੇਖ ਨਾ! ਸਾਂਝਾ! ਤੇ ਮੇਰਾ ਅਮਾਲੀਆ ਈਵਾਨੋਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀ ਸਾਂਝਾ ਹੈ? ਗਲ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ! ਤੂੰ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਇਹ ਹੋਰ ਗਲ ਹੈ। A la guerre, comme à la guerre!"<ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਦੇ ਢੰਗ ਹੀ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ -ਸੰ:</ref></br> {{gap}}"ਪਰ ਮੇਰਾ ਕਦੀ ਅਮਾਲੀਆ ਈਵਾਨੋਵਨਾ ਨਾਲ ਵਾਹ ਨਹੀਂ ਪਿਆ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਆਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।"</br> {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਕਰੀ ਜਾ ਨੇ ਇੱਜ਼ਤ! ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਕੌਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?"</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਤਖ ਹੀ ਉਹ ਗਲ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੇ ਕਹਿਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗਲ ਸੀ। </br> {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਆਮ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ...(ਉਹ ਪ੍ਰੱਤਖ ਹੀ ਘਾਬਰਿਆ ਲਗਦਾ ਸੀ।) "ਪਰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਸ਼ਕਲ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇਮ ਤੱਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਏਥੇ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤਾਂ ਗਲ ਹੀ ਛੱਡੋ, ਜੇ ਮੈਂ ਉਂਜ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ, {{nop}}<noinclude>{{left|੧੩੪}}</noinclude> 5jjes3gag1q3ata28sdeaxuvj8nykuj 250 75475 240569 240501 2026-10-14T14:50:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਏਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ 'ਚ ਜੁ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਭਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਲਭਦਾ ਹਾਂ!"</br> {{gap}}ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਇੰਜ ਭਰਵੱਟੇ ਉਪਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਤਬਾਰ ਨਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। “ਖ਼ੈਰ, ਅਜ ਸ਼ਾਮੀਂ ਮੇਰੇ ਵਲ ਆਵੀਂ; ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਓਥੇ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵਾਕਫ਼ੀ ਕਰਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਆਵੀਂ ਜ਼ਰੂਰ! ਜੇ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਨਾ ਲਗਾ, ਚਲਾ ਜਾਵੀਂ। ਆਏਂਗਾ?"</br> {{gap}}"ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਕਹਿ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।"</br> {{gap}}"ਉਹ, ਉਹ, ਉਹ!" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਕੂਕਿਆ। "ਤੂੰ ਆ ਜਾ ਸਹੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਾਂਗਾ। ਆਏਂਗਾ? ਵਾਇਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?"</br> {{gap}}"ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ, ਪਰ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ ਕੀ; ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਪਾਰਟ ਅਦਾ ਕਰਾਂਗੇ!"</br> {{gap}}"ਵੇਖ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਿੰਨਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਆਏਂਗਾ ਨਾ?"</br> {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਸ਼ਾਇਦ ਆ ਜਾਵਾਂ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਹੁਣ ਛਡ ਵੀ! ਸੁਹਣੀਆ ਔਰਤਾਂ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣਾ! ਚੰਗੀ ਸੁੱਝੀ ਹਾ! ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਉਂ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਜੁ ਕੁਝ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਵਰਤਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਸੁਣਿਆ ਹੀ; ਸਾਡੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਵੋਜ਼ਦਵੀਜੇਨਸਕਾਯਾ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।"</br> {{gap}}"ਇਮਕਾਨ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਓਥੇ ਅਠਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਘੱਲੀ ਜਾਵੇਗੀ," ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਏ-ਡੀ-ਕਾਂਗ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਆਪ ਮੁਹਿੰਮ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਥੋੜਾ ਬਹੁਤਾ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੇਰਾ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਦਿਲ ਅੱਕਣ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈ।"</br> {{gap}}"ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹੱਲਾ ਬੋਲਣਾ ਹੈ ਕਿਤੇ।"</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ; ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਹੱਲੇ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਨੋਵੀਤਸਿਨ ਨੂੰ ਸੇਂਟ ਐਨਾ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਉਹਨੂੰ ਲੈਫ਼ਟੈਨੰਟ ਦੀ ਆਸ ਸੀ," ਹਸਦਿਆਂ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੀ? ਉਹ ਇਹਦੇ ਲਈ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਗਿਆ ਹੈ ..."</br> {{gap}}"ਘੁਸਮੁਸਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਓਲੇਨਿਨ ਪਾਰਟੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਮਿੱਲੇ ਸੱਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਜੁ {{nop}}<noinclude>{{right|੧੩੫}}</noinclude> 3w0lu2qpsk8r5ul383vxu7h258kvwcw 250 75476 240570 240503 2026-10-14T14:50:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕੁਝ ਓਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਜੀਬ, ਬੇਥਵਾ ਤੇ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਤੌਖ਼ਲੇ ਵਾਲਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਓਥੇ ਨਾ ਕਿੱਸਾਕ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਨਾ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ, ਨਾ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ। ਹੋਣਾ ਕੀ ਸੀ? ਉਹਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰਾ ਰਖਣਾ ਸੀ? ਉਹਨੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀ ਕਰਨਗੇ? ਉਹਦੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਲ੍ਹੜ ਕੱਸਾਕ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਸੀ? ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਅਨੋਖੇ, ਸਣਕੀ, ਤੇ ਤਾਂ ਵੀ ਕਰੜੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਦਸਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਅਜੀਬ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਓਥੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਦੀ ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਚੜ੍ਹਤ ਚੇਤੇ ਆਈ, ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਾ ਲਗਿਆ। ਪਰ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਇਹਦੀ ਗਲ ਇੰਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਸਿੱਧੀ-ਸਾਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇ। "ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀਉ ਸਲੂਕ ਕਰੇ? ਇਹ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀ ਗਲ ਹੈ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। "ਨਹੀਂ, ਚੰਗਾ ਹੈ, ਜਾਇਆ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਏਡੀ ਕਰਹਿਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਏਡਾ ਵਾਹਯਾਤ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ — ਇਸ ਤੋਂ ਬਣਨਾ-ਬਣਾਣਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ!" ਪਰ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੇ ਫ਼ਿਕਰ ਪਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਓਥੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੇ ਨਾਲੇ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਇਦੇ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕੋਈ ਹੰਨੇ-ਬੰਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਪਿਆ; ਪਰ ਉਹ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਦੇ ਘਰ ਤਕ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਓਥੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ।</br> {{gap}}ਜਿਸ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਓਲੇਨਿਨ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਲਕੜੀ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੰਜ ਫੁਟ ਉਪਰ ਉਠੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਦੋ ਕਮਰੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ (ਓਲੇਨਿਨ ਚੋਖੀਆਂ ਢਾਲਵੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਜਿਹਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ), ਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਿਸਤਰੇ, ਗਾਲੀਚੇ, ਕੰਬਲ ਤੇ ਗੱਦੀਆਂ, ਕੱਸਾਕ ਢੰਗ ਵਿਚ, ਮੁਖ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਚਜ ਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪਾਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਹੇਠਾਂ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਇਕ ਬੈਂਚ ਦੇ ਥੱਲੇ ਹਦਵਾਣੇ ਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਫਲ ਪਏ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਚੁਲ੍ਹਾ ਸੀ, ਇਕ ਮੇਜ਼, ਬੈਂਚ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੂਰਤਾਂ ਸਨ। ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੂੰ ਏਥੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਕੈਂਪ-ਮੰਜੇ, ਸਾਮਾਨ ਤੇ ਟਰੰਕਾਂ ਨਾਲ। ਉਹਦੇ ਹਥਿਆਰ ਕੰਧ ਉਤੇ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਗ਼ਲੀਚਾ ਸੀ, ਤੇ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਉਹਦੇ ਸੱਜਣ-ਸਜਾਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ ਤੇ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ। ਇਕ ਬੈਂਚ ਉਤੇ ਇਕ ਰੇਸ਼ਮੀ ਸਿੰਗ ਗਾਊਨ ਸੁਟਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਆਪ ਬੇਲੇਤਸਕੀ, ਸਜਰਾ-ਸਜਰਾ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਲਗਦਾ, {{nop}}<noinclude>{{left|੧੩੬}}</noinclude> 47euz7an0ohwaklvibe95to3rwnowtq 250 75477 240555 2026-10-14T14:35:11Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 240555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਹੇਠਲੇ ਕਪੜੇ ਪਾਈ, ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ Les Trois Mousquetaires <ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਤਿੰਨ ਮਸਕੱਟੀਅਰ; ਅਲੈਕਸਾਂਦਰ ਦੂਮਾਂ ਰਚਿਤ ਇਕ ਨਾਵਲ — ਸੰ</ref> ਪੜ੍ਹਦਾ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਕੁਦ ਖਲੋਤਾ। {{gap}}“ਉਹ, ਵੇਖਿਆ ਹੀ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁਹਣਾ ਹੈ, ਹੈ ਨਾ? ਤੂੰ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਹ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਤਾ ਹੀ ਸਮੋਸਾ ਕਿਦ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਆਟੇ ਦਾ, ਵਿਚ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਤੇ ਅੰਗੂਰ ਭਰ ਕੇ। ਪਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਵੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਬਾਹਰ ਜਿਹੜੀ ਹਲਚਲ ਮਚੀ ਹੋਈ ਹੈ!" {{gap}}ਤੇ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਹਰ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਤਕਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਨੋਖੀ ਰੌਣਕ ਲਗੀ ਦਿੱਸੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਨੱਸੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕਦੀ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਲਈ, ਕਦੀ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ। {{gap}}"ਛੇਤੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਏਗੀ?" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}"ਬੜੀ ਛੇਤੀ! ਕੀ ਗਲ ਏ? ਦਾਦੇ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲਗੀ ਹੋਈ ਏ?" ਤੇ ਝੁੱਗੀ ਵਲੋਂ ਹਾਸੇ ਦੀਆਂ ਛਣਕਾਰਾਂ ਸੁਣੀਤੀਆਂ। {{gap}}ਗੋਭਲੀ, ਗੁਲਾਬੀ ਤੇ ਸੁਹਣੀ, ਉਸਤੇਨਕਾ, ਕੁੰਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਪਲੇਟਾਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਭੱਜੀ ਆਈ। {{gap}}"ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਲੇਟਾਂ ਤੋੜ ਦੇਣੀਆਂ ਨੇ!" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਤੋਂ ਬਚਦੀ, ਉਹ ਚੀਕੀ। "ਤੂੰ ਸਗੋਂ ਆ ਤੇ ਮੇਰਾ ਹਥ ਵਟਾ," ਹਸਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਆਖਿਆ। "ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਮਠਿਆਈ ਮੰਗਾਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ।" {{gap}}"ਮਾਯਾਨਕਾ ਆ ਗਈ ਹੈ?" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ! ਗੁੱਝਾ ਆਟਾ ਉਹ ਲਿਆਈ ਏ।" {{gap}}"ਪਤਾ ਹੀ," ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਪੁਆ ਦਿਤੇ ਜਾਣ, ਰਤਾ-ਮਾਸਾ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਲਿਸ਼ਕਾ-ਪੁਸ਼ਕਾ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਦੀ ਉਹ ਕੱਸਾਕ ਔਰਤ ਵੇਖੀ ਹਾ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਇਕ ਕਰਨਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਰਜ ਕੇ ਸੁਹਣੀ ਸੀ! ਬੋਰਸ਼ਚੇਵਾ। ਕੋਈ ਸ਼ਾਨ ਸੀ ਉਹਦੀ! ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੋਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ? ..." {{gap}}"ਮੈਂ ਬੋਰਸ਼ਚੇਵਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਉਹ ਏਥੇ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗਾ।" {{gap}}"ਆਹ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਕਮਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਚ-ਮਿਚ<noinclude>{{right|੧੩੭}}</noinclude> cekwoqfkwinpr0s5gk5ufdvzskur9tp 240571 240555 2026-10-14T14:52:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 240571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੇਠਲੇ ਕਪੜੇ ਪਾਈ, ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ Les Trois Mousquetaires <ref>ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲੀ; ਅਰਥ: ਤਿੰਨ ਮਸਕੱਟੀਅਰ; ਅਲੈਕਸਾਂਦਰ ਦੂਮਾਂ ਰਚਿਤ ਇਕ ਨਾਵਲ — ਸੰ</ref> ਪੜ੍ਹਦਾ ਪਿਆ ਸੀ।</br> {{gap}}ਉਹ ਕੁਦ ਖਲੋਤਾ।</br> {{gap}}“ਉਹ, ਵੇਖਿਆ ਹੀ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁਹਣਾ ਹੈ, ਹੈ ਨਾ? ਤੂੰ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਹ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਤਾ ਹੀ ਸਮੋਸਾ ਕਿਦ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਆਟੇ ਦਾ, ਵਿਚ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਤੇ ਅੰਗੂਰ ਭਰ ਕੇ। ਪਰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਵੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਬਾਹਰ ਜਿਹੜੀ ਹਲਚਲ ਮਚੀ ਹੋਈ ਹੈ!"</br> {{gap}}ਤੇ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਹਰ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਤਕਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਨੋਖੀ ਰੌਣਕ ਲਗੀ ਦਿੱਸੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਨੱਸੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕਦੀ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਲਈ, ਕਦੀ ਦੂਜੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ।</br> {{gap}}"ਛੇਤੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਏਗੀ?" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ।</br> {{gap}}"ਬੜੀ ਛੇਤੀ! ਕੀ ਗਲ ਏ? ਦਾਦੇ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲਗੀ ਹੋਈ ਏ?" ਤੇ ਝੁੱਗੀ ਵਲੋਂ ਹਾਸੇ ਦੀਆਂ ਛਣਕਾਰਾਂ ਸੁਣੀਤੀਆਂ।</br> {{gap}}ਗੋਭਲੀ, ਗੁਲਾਬੀ ਤੇ ਸੁਹਣੀ, ਉਸਤੇਨਕਾ, ਕੁੰਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਪਲੇਟਾਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਭੱਜੀ ਆਈ।</br> {{gap}}"ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਲੇਟਾਂ ਤੋੜ ਦੇਣੀਆਂ ਨੇ!" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਤੋਂ ਬਚਦੀ, ਉਹ ਚੀਕੀ। "ਤੂੰ ਸਗੋਂ ਆ ਤੇ ਮੇਰਾ ਹਥ ਵਟਾ," ਹਸਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਓਲੇਨਿਨ ਨੂੰ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਆਖਿਆ। "ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਮਠਿਆਈ ਮੰਗਾਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ।"</br> {{gap}}"ਮਾਯਾਨਕਾ ਆ ਗਈ ਹੈ?" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।</br> {{gap}}"ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ! ਗੁੱਝਾ ਆਟਾ ਉਹ ਲਿਆਈ ਏ।"</br> {{gap}}"ਪਤਾ ਹੀ," ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਉਸਤੇਨਕਾ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਪੁਆ ਦਿਤੇ ਜਾਣ, ਰਤਾ-ਮਾਸਾ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਲਿਸ਼ਕਾ-ਪੁਸ਼ਕਾ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਦੀ ਉਹ ਕੱਸਾਕ ਔਰਤ ਵੇਖੀ ਹਾ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਇਕ ਕਰਨਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਰਜ ਕੇ ਸੁਹਣੀ ਸੀ! ਬੋਰਸ਼ਚੇਵਾ। ਕੋਈ ਸ਼ਾਨ ਸੀ ਉਹਦੀ! ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੋਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ? ..."</br> {{gap}}"ਮੈਂ ਬੋਰਸ਼ਚੇਵਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਉਹ ਏਥੇ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗਾ।"</br> {{gap}}"ਆਹ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਕਮਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਚ-ਮਿਚ {{nop}}<noinclude>{{right|੧੩੭}}</noinclude> pfkqcq637f4z9l6qzbund145qjc18ph 250 75478 240572 2026-10-14T14:54:00Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 240572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸਿਰਫ਼ ਹੁਣ, ਖੁਦਾ ਦੇ ਵਾਸਤੇ, ਉਹਨੂੰ ਉਸਤੇਨਕਾਂ ਦੇ ਘਰ ਬੁਲਾਣ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ।" {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਇਹ ਹੋ ਜਾਏਗਾ! ਮਾਰਯਾਨਕਾ 'ਗੋਰੇ ਮੁੰਡੇ' ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਲੂਕਾਸ਼ਕੇ ਦੀ ਨਹੀਂ?" ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਪਹਿਲੋਂ ਉਹਨੇ ਢੰਗ-ਤਰੀਕੇ ਕਰਕੇ ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨਾਲ ਗਲ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਣ ਉਤੇ, ਉਹ ਉਸਤੇਨਕਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦੀ ਮਿੰਨਤ ਕਰਨ ਲਗਾ, ਮਾਰਯਾਨਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਘਰ ਲਿਆਵੇ। ਜੁ ਕੁਝ ਉਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਨੇ ਅਜੇ ਮੁਕਾਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਆਗੂ-ਕੁੜੀ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗੀਤ ਛੁਹ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਗ ਪਈ। ਉਹ ਸੌਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ: {{Block center|<poem>ਬਾਗ਼ਾਂ ਕੋਲੋਂ, ਨੀ ਬਾਗ਼ਾਂ ਕੋਲੋਂ, ਆਇਆ ਗਭਰੂ ਇਕ ਸੈਰਾਂ ਕਰਦਾ, ਸੜਕੋਂ-ਸੜਕੇ ਨੀ ਸ਼ਹਿਰੇ ਵੜਦਾ; ਜਦੋਂ ਨੀ ਲੰਘਿਆ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ, ਸੱਜੇ ਹਥ ਨਾਲ ਉਸ ਸੈਣਿਤ ਮਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਨੀ ਲੰਘਿਆ ਉਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ, ਲਾਹ ਟੋਪੀ, ਉਸ ਸੈਣਿਤ ਮਾਰੀ। ਜਦੋਂ ਨ ਲੰਘਿਆ ਉਹ ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ, ਖੜ ਗਿਆ ਓਥੇ, ਉਹ ਮਚਲ ਮਾਰੀ, ਖੜ ਗਿਆ ਓਥੇ ਉਹ ਮਚਲ ਮਾਰੀ, ਤਕਦਾ ਜਾਵੇ, ਨੀ ਸ਼ਕਲ ਸੰਵਾਰੀ। "ਆਇਆ ਨੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਲ। ਪੁਛਣਾ ਚਾਹਵਾਂ, ਇਕੋ ਗਲ। ਦਸ ਖਾਂ ਨੀ, ਹੈ ਤਾਂ ਖੈਰ, ਪਾਵੇਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਬਾਗ਼ੀ ਪੈਰ? ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਾਂ ਨਾ ਚੰਗਾ? ਪਿਛੋਂ ਨੀ, ਤੂੰ ਰਖ ਲੈ ਚੇਤੇ, ਪਛਤਾਵੇਂਗੀ, ਸੋਚ-ਸੋਚ ਕੇ। ਵਲ ਤੇਰੇ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਆਉਣਾ ਜਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਣ ਵਿਆਹੁਣਾ, ਫੇਰ ਤੇਰਾ ਨੀ ਰੋਣ ਨਿਕਲਣਾ!"</poem>}}<noinclude>{{left|੧੯੪}}</noinclude> oqgdhyvym5eb440ecyt5kdycko6jbxl 250 75479 240627 2026-10-14T15:23:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ,” ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਕੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" ਉਹਨੇ ਡ੍ਰੈਸਿੰਗ ਗਾਊਨ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਸੁਟ ਲਿਆ ਤੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਇਹ ਕਹਿ ਬਾਹਰ ਭਜ ਪਿਆ, “ ਤੂੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 240627 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ,” ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਕੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" ਉਹਨੇ ਡ੍ਰੈਸਿੰਗ ਗਾਊਨ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਸੁਟ ਲਿਆ ਤੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਇਹ ਕਹਿ ਬਾਹਰ ਭਜ ਪਿਆ, “ ਤੂੰ ‘ਨੁਕਲ’ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ।”</br> {{gap}}ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਦੇ ਅਰਦਲੀ ਨੂੰ ਖਤਾਈਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਖਰੀਦ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਘੁਲਿਆ ; ਪਰ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇਣਾ ਏਨਾ ਕਰਹਿਤ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਲਗਿਆ ( ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੱਢੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ) ਕਿ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਅਰਦਲੀ ਦੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ : “ਪੈਪਰਮਿੰਟ ਵਾਲੀਆਂ ਖਤਾਈਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ?”</br> {{gap}}“ਜਿੰਨੀਆਂ ਮਰਜ਼ੀ ਲੈ ਆ।”</br> {{gap}}“ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿਆਂ ? '' ਬੁੱਢੇ ਫ਼ੌਜੀ ਨੇ ਭਾਵ-ਪੂਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁਛਿਆ। “ਪੈਪਰਮਿੰਟ ਵਾਲੀ ਮਹਿੰਗੀ ਏ। ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕੋਪਕਾਂ ਦੀ।”</br> {{gap}}‘ਠੀਕ ਹੈ, ਠੀਕ, ਸਾਰੇ ਖ਼ਰਚ ਦੇ, '' ਓਲੇਨਿਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤੇ ਬਾਰੀ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਿਆ ; ਉਹ ਇਸ ਗਲ ਉਤੇ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਇੰਜ ਧਕ-ਧਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਡਾਢੇ ਜੁਰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਬੇਲੇਤਸਕੀ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਹੂ-ਹਾ ਤੇ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿਤੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਪਲ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਚੀਕਾਂ ਖੱਪ ਤੇ ਹਾਸੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਉਹਨੇ ਬਾਹਰ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਤੇ ਭੱਜਦਾ-ਭਜਦਾ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰ ਆਇਆ।</br> {{gap}}ਕਢ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, " ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।</br> {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਸਤੇਨਕਾ ਅੰਦਰ ਆਈ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਕਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਸਹਿਤ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਆਖਿਆ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਸੀ।</br> ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉਸਤੇਨਕਾ ਗੱਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਸਿਰੋਂ ਰਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਜ਼ ਉਤੇ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟਾ ਮੇਜ਼ ਪੋਸ਼ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚੀਖ਼ੀਰ ਦੀ ਇਕ ਸੁਰਾਹੀ ਤੇ ਕੁਝ ਸੁੱਕੀ ਮੱਛੀ ਪਈ ਸੀ। ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਆਟੇ ਤੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ ਵਾਸ਼ਨਾ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਅੱਧੀ ਕੁ ਦਰਜਨ ਕੁੜੀਆਂ ਚੁਲ੍ਹੇ ਪਿਛੇ ਇਕ ਨੁੱਕਰ ਵਿਚ ਜੁੜੀਆਂ ਖਲੋਤੀਆਂ ਸਨ, ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕਰਦੀਆਂ, ਹਿੱਚ-ਹਿੱਚ ਕਰਦੀਆਂ, ਤੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਫੁਟ-ਫੁਟ ਪੈਂਦੀਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਸਜਵੇਂ ਬੇਸ਼ਮੇਤ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਨਿਤ ਵਾਂਗ ਰੂਮਾਲਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕੱਜੇ ਹੋਏ। “ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਏ, ਮੇਰੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੰਤ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿਓ, '' ਮਹਿਮਾਨਾਂ {{nop}}<noinclude>{{left|੧੩੮}}</noinclude> bdh1dsbljzzltzf6ohscmeilkxqb7fk 0 75480 240733 2026-10-15T11:38:44Z Kuldeepburjbhalaike 1640 "{{header | title = ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ | author = ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ | translator = ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਲਹਿਰੀ | section = | previous = | next = [[/ਪਹਿਲਾ ਕਾਂਡ|ਪਹਿਲਾ ਕਾਂਡ]] | year = | notes = }} <pages index="ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ.pdf" from=1 to=9/>" ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 240733 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ | author = ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ | translator = ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਲਹਿਰੀ | section = | previous = | next = [[/ਪਹਿਲਾ ਕਾਂਡ|ਪਹਿਲਾ ਕਾਂਡ]] | year = | notes = }} <pages index="ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ.pdf" from=1 to=9/> ahoh902rk1gfnbfba4kphi6n806ncue