Książka kucharska

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>plwikibooks</dbname>
    <base>https://pl.wikibooks.org/wiki/Wikibooks:Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Wikipedysta</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja wikipedysty</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikibooks</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Wikijunior</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Dyskusja Wikijuniora</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Książka kucharska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>447</id>
    <revision>
      <id>550480</id>
      <parentid>550362</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="cnwqaf77um1iocxazckao6a6ygfy3tj" xml:space="preserve">{{Status|+100%|Kulinaria}}
{{P|styl=margin: 20px;text-align:center;font-size:125%;line-height:1.3|'''Witamy w książce kucharskiej'''}}

{{Center|W tym podręczniku znajdziesz przepisy oraz porady kulinarne. Jeśli chcesz – podziel się z nami własnym, '''wypróbowanym''' przepisem.}}
{{FormularzWejścia|styl=margin:1em 0;|typ=search|szerokość=40|przestrzenie=(Główna)**|przedrostek=Książka kucharska|szukaj=Szukaj|przerwa=no|zastępczy=Wyszukaj}}
{{FormularzWejścia|styl=margin:1em 0;|typ=create|przeładowany=Książka kucharska/NowyPrzepis|domyślny=Książka kucharska/|szerokość=30|przerwa=no}}

{{T|Przepisy}}
{{P|atrybuty=align=&quot;center&quot;|styl=margin:0 0 1em 0;font-size:106%;|'''Zobacz też}}
{{Center|{{sr|Zalecenia edycyjne}} dla książki kucharskiej}}
{{Center|{{lźk|Przepisy kulinarne}} w Wikiźródłach}}
{{Center|{{lźk|Książki kucharskie}} w Wikiźródłach}}
{{Center|{{lźg|Praktyczna Kucharka}} w Wikiźródłach}}
{{Center|{{lpg|Książka kucharska}} w Wikipedii}}
{{Center|{{lpg|Sztuka kulinarna}} w Wikipedii}}
{{Center|{{lck|Food|Zasoby multimedialne}} w Wikimedia Commons}}
__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;{{Kategoria|Książka kucharska|sortuj spacją=tak}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cnwqaf77um1iocxazckao6a6ygfy3tj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Majonez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>448</id>
    <revision>
      <id>550510</id>
      <parentid>549476</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="892" sha1="1aipcumilj0d2lsysp5b8vd6ptsobmz" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Mayo.JPG|auto=tak|opis=Majonez}}

{{wikipedia|Majonez}}

== Składniki ==
* ''2 żółtka jaj kurzych''
* ''2 łyżki musztardy''
* ''1 szklanka oleju roślinnego'' 
* ''sól, pieprz''

== Sposób przyrządzania ==
Wbić do miski 2 surowe żółtka, dodać musztardę i utrzeć dokładnie rózgą do bicia piany. Powoli, ciągle ucierając, wlewać małymi porcjami olej, uważając, aby emulsja się nie rozwarstwiła. Ucierać rózgą składniki, aż do uzyskania jednolitej, sztywnej emulsji. Na końcu dodać sól, pieprz do smaku. Jest to niezawodny sposób na domowy, majonez musztardowy, który zawsze wychodzi. Nic nie kombinować, trzymać się wiernie przepisu, a sukces gwarantowany. Smacznego.

== Warianty ==
Można do tego majonezu dodać 1 łyżkę soku z cytryny lub octu winnego 6%.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sosy zimne|Jajka|Oliwa}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1aipcumilj0d2lsysp5b8vd6ptsobmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Piña colada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>449</id>
    <revision>
      <id>550576</id>
      <parentid>549807</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="639" sha1="3gmk2za7n7hsvysx7aqpy1a8o1b74r6" xml:space="preserve">{{wikipedia|Piña Colada}}

{{Plik|plik=Piña Colada.jpg|auto=tak|opis=Piña colada}}

* Piña Colada to słodki karaibski koktajl alkoholowy.

== Składniki ==
; (Porcja dla dwóch osób)
* ''pół ananasa''
* ''100 ml mleczka kokosowego''
* ''200 ml maślanki''
* ''30 ml rumu''
* ''sok cytrynowy''

== Sposób przyrządzania ==
# Miksujemy miąższ ananasa, dodajemy zimne mleczko kokosowe, maślankę oraz rum. Przyprawiamy sokiem cytrynowym.
# Mleczko kokosowe możemy zastąpić zwykłym, w którym ugotowaliśmy wiórki kokosowe, przecedzonym i schłodzonym.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ananas|Koktajle}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3gmk2za7n7hsvysx7aqpy1a8o1b74r6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Piernik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1341</id>
    <revision>
      <id>550620</id>
      <parentid>550335</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2361" sha1="1q6nkduypgdylbh0f3dl49udu4qqot7" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{wikipedia|Piernik}}

{{Plik|plik=PL gingerbread from Torun.jpg|auto=tak|opis=Pierniki toruńskie}}

* ''szklanka mleka''
* ''6 ściętych łyżeczek sody oczyszczonej''
* ''4 szklanki + 4 łyżki cukru''
* ''szklanka dobrze zaparzonej kawy zbożowej''
* ''pół kilo masła lub smalcu (albo mieszaniny masła i smalcu pół na pół)''
* ''kilogram miodu gryczanego'' 
* ''kilogram mąki pszennej''
* ''kilogram mąki żytniej''
* ''goździki''
* ''imbir''
* ''kardamon''
* ''cynamon''
* ''gałka muszkatołowa''
* ''anyż''
* ''lawenda''
* ''pieprz czarny''
* ''kolendra''
* ''ziele angielskie''
* ''1 listek laurowy''
* ''łyżeczka soli''
* ''2 filiżanki spirytusu''
* ''filiżanka posiekanych orzechów''
* ''pół filiżanki pokrojonej skórki pomarańczowej''
* ''6 jajek''
* ''ewentualnie 2–3 łyżki kakao''

== Sposób wykonania ==
# Sodę oczyszczoną namoczyć w mleku. Z 4 łyżek cukru zrobić karmel i rozprowadzić kawą. W szerokim rondlu zalać cukier karmelem, wymieszać, dodać tłuszcz i miód, powoli podgrzewać (starając się nie dopuścić do wrzenia), mieszając, i odszumować.
# Mąkę przesiać do wysokiego, szerokiego emaliowanego garnka. Dodać zmielone lub utłuczone w moździerzu przyprawy (razem ze 2–4 łyżki stołowe, najwięcej cynamonu i imbiru), łyżeczkę soli, ewentualnie kakao, wymieszać.
# Miód zestawić z ognia i dolać powoli spirytus, gorącą masą zalać mąkę, wymieszać (najlepiej łyżką cedzakową) dokładnie od dna. Dodać rozpuszczoną sodę, orzechy, skórkę pomarańczową, jajka, wymieszać porządnie (powinno się wyłożyć na stolnicę i wyrabiać ręką), podsypać mąką, przykryć kilkoma ścierkami i odłożyć do chłodnego miejsca na 3–4 tygodnie.
# Dojrzałe ciasto wywałkować grubo na prostokątną blachę, posmarować żółtkiem jaja, piec 25–35 minut w piekarniku nagrzanym do {{C|200–250}}, można otwierać piekarnik. Wyrasta do 2,5 cm grubości.
* Złożyć kilka (np. trzy) takich placków, smarując je powidłami śliwkowymi (klasyka) lub masą orzechową. Włożyć między dwie drewniane kuchenne deski, do dużej foliowej torby, wynieść do chłodnego pomieszczenia i porządnie obciążyć (6 tomów encyklopedii będzie w sam raz!) na kilka dni (żeby zmiękł).

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Piernik}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1q6nkduypgdylbh0f3dl49udu4qqot7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Spaghetti alla carbonara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1369</id>
    <revision>
      <id>550499</id>
      <parentid>548566</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="801" sha1="em2gtwnwzn80mr95811oioigjd9praz" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Spaghetti alla Carbonara.jpg|auto=tak|opis=Spaghetti alla carbonara}}

Dla 4 osób:
* Porcja: 598 kcal
* Przygotowanie: 15 minut

== Składniki ==
* ''400 g makaronu spaghetti (nitkowego) lub wstążkowego (tagliatelle)''
* ''200 g wędzonego boczku''
* ''1/2 szklanki śmietany'' (w oryginalnej włoskiej recepturze nie stosuje się śmietany)
* ''2 łyżki posiekanej natki pietruszki''
* ''4 łyżki startego parmezanu''
* ''4 żółtka''
* ''sól''
* ''pieprz''

== Sposób przyrządzania ==
Boczek pokroić w kostkę i podsmażyć na patelni. Śmietanę podgrzać, połączyć z serem, żółtkami i natką pietruszki. Doprawić do smaku.
Ciepły makaron wymieszać z boczkiem i polać sosem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kluski i makarony|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>em2gtwnwzn80mr95811oioigjd9praz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Lasagne bolognese</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1390</id>
    <revision>
      <id>550483</id>
      <parentid>550331</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:20:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3009" sha1="ap66z1td2qaym0vbuxfum0gbqw3ii4u" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Lasagna.jpg|auto=tak|opis=Lasagne bolognese}}
{{Wikipedia|Lasagne}}

Lasagne bolognese charakteryzuje się specyficznym sosem, który przede wszystkim musi zawierać mięso mielone, wieprzowe lub wołowo-wieprzowe.
Lasagne mięsne, czyli bolognese jest tradycyjnym daniem zarówno {{lk|Kuchnia włoska|kuchni włoskiej}} jak i {{lk|Kuchnia grecka|greckiej}}. Drobne różnice w przyrządzaniu i smaku stanowią bardziej regionalizmy wynikłe z różnic w krainach geograficznych niż narodowościowych. Jednakże poniższy przepis można stosować jako uniwersalny dla obu kuchni regionalnych.

Dla 4 osób:

== Składniki ==
* ''200 g {{sr|Makaron lasagne|makaronu lasagne}}''
* ''250 g mielonego mięsa wołowo-wieprzowego''
* ''2-4 ząbki czosnku''
* ''200 g koncentratu pomidorowego lub pomidory z puszki''
* ''200 g pieczarek''
* ''4 łyżki oleju lub oliwy z oliwek''
* ''kilka pomidorów do dekoracji''
* ''sól''
* ''suszone oregano''
* ''suszony tymianek''
* ''bazylia świeża lub suszona''
* ''150-400 g żółtego sera (proporcje zależne od preferencji)''
* ''2 szklanki {{sr|Beszamel|sosu beszamelowego}}''

== Sposób przyrządzania ==
Czosnek obrać, drobno posiekać lub rozdusić, podsmażyć na 2 łyżkach oleju.
Dodać mięso i smażyć aż do wytopienia się tłuszczu (ok. 10-15 min) pilnując, by nie sklejało się. 
Kolejno dodać koncentrat lub pomidory. W przypadku koncentratu dusić 5 minut. Gdy dodajemy pomidory z puszki, musimy dusić całość nieco dłużej. Doprawić przyprawami: solą, oregano, tymiankiem, bazylią - według preferencji. 

Pieczarki umyć, pokroić w plasterki. Według kuchni włoskiej pieczarki umieszczamy surowe. W Grecji zaleca się, by pieczarki przyrumienić na łyżce oleju.
W naczyniu układamy warstwami: na samo dno pieczarki i sos lub sam sos, a następnie na przemian:
makaron lasagne, sos beszamelowy, {{sr|Sos bolognese|sos bolognese}}, pieczarki (ewentualnie tarty ser).

Wierzch posypać tartym serem, przyprawić przyprawami i ułożyć połówki pomidorów. Piec 30 minut w piekarniku rozgrzanym do {{C|180}}.

* Porcja: 725 kcal
* Przygotowanie: 30 minut - 45 minut (bez makaronu i sosu beszamelowego)

== Porady ==
# Makaron lasagne zakupiony lepiej jest wcześniej ugotować lub sos bolognese dawać w większej ilości; makaron we własnym wykonaniu układamy zawsze surowy.
# W przypadku użycia do sosu koncentratu pomidorowego uzyskamy lekko słodkawy smak, w tym przypadku należy mocniej przyprawić.
# Tymianku do potraw dodajemy jedynie w małych ilościach.
# Oryginalne włoskie dania opierają się głównie o oliwę z oliwek; olej stanowi jedynie zastępstwo.
# Najlepszą mieszanką serów do lasagne jest {{lpg|Mozzarella|mozzarella}} z {{lpg|Gouda (ser)|goudą}}.
# Im dłużej sos się dusi, tym lepszy smak. Tradycyjnie sos bolognese gotuje się 2-4 godziny.

== Zobacz też ==
* {{sr|Lasagne napoli}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kluski i makarony|Mięsa|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ap66z1td2qaym0vbuxfum0gbqw3ii4u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550484</id>
      <parentid>550483</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:21:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3009" sha1="dyvvcf29lki3yuft66hd8squps6afmz" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Lasagna.jpg|auto=tak|opis=Lasagne bolognese}}
{{Wikipedia|Lasagne}}

Lasagne bolognese charakteryzuje się specyficznym sosem, który przede wszystkim musi zawierać mięso mielone, wieprzowe lub wołowo-wieprzowe.
Lasagne mięsne, czyli bolognese jest tradycyjnym daniem zarówno {{lk|Kuchnia włoska|kuchni włoskiej}} jak i {{lk|Kuchnia grecka|greckiej}}. Drobne różnice w przyrządzaniu i smaku stanowią bardziej regionalizmy wynikłe z różnic w krainach geograficznych niż narodowościowych. Jednakże poniższy przepis można stosować jako uniwersalny dla obu kuchni regionalnych.
* Dla 4 osób

== Składniki ==
* ''200 g {{sr|Makaron lasagne|makaronu lasagne}}''
* ''250 g mielonego mięsa wołowo-wieprzowego''
* ''2-4 ząbki czosnku''
* ''200 g koncentratu pomidorowego lub pomidory z puszki''
* ''200 g pieczarek''
* ''4 łyżki oleju lub oliwy z oliwek''
* ''kilka pomidorów do dekoracji''
* ''sól''
* ''suszone oregano''
* ''suszony tymianek''
* ''bazylia świeża lub suszona''
* ''150-400 g żółtego sera (proporcje zależne od preferencji)''
* ''2 szklanki {{sr|Beszamel|sosu beszamelowego}}''

== Sposób przyrządzania ==
Czosnek obrać, drobno posiekać lub rozdusić, podsmażyć na 2 łyżkach oleju.
Dodać mięso i smażyć aż do wytopienia się tłuszczu (ok. 10-15 min) pilnując, by nie sklejało się. 
Kolejno dodać koncentrat lub pomidory. W przypadku koncentratu dusić 5 minut. Gdy dodajemy pomidory z puszki, musimy dusić całość nieco dłużej. Doprawić przyprawami: solą, oregano, tymiankiem, bazylią - według preferencji. 

Pieczarki umyć, pokroić w plasterki. Według kuchni włoskiej pieczarki umieszczamy surowe. W Grecji zaleca się, by pieczarki przyrumienić na łyżce oleju.
W naczyniu układamy warstwami: na samo dno pieczarki i sos lub sam sos, a następnie na przemian:
makaron lasagne, sos beszamelowy, {{sr|Sos bolognese|sos bolognese}}, pieczarki (ewentualnie tarty ser).

Wierzch posypać tartym serem, przyprawić przyprawami i ułożyć połówki pomidorów. Piec 30 minut w piekarniku rozgrzanym do {{C|180}}.

* Porcja: 725 kcal
* Przygotowanie: 30 minut - 45 minut (bez makaronu i sosu beszamelowego)

== Porady ==
# Makaron lasagne zakupiony lepiej jest wcześniej ugotować lub sos bolognese dawać w większej ilości; makaron we własnym wykonaniu układamy zawsze surowy.
# W przypadku użycia do sosu koncentratu pomidorowego uzyskamy lekko słodkawy smak, w tym przypadku należy mocniej przyprawić.
# Tymianku do potraw dodajemy jedynie w małych ilościach.
# Oryginalne włoskie dania opierają się głównie o oliwę z oliwek; olej stanowi jedynie zastępstwo.
# Najlepszą mieszanką serów do lasagne jest {{lpg|Mozzarella|mozzarella}} z {{lpg|Gouda (ser)|goudą}}.
# Im dłużej sos się dusi, tym lepszy smak. Tradycyjnie sos bolognese gotuje się 2-4 godziny.

== Zobacz też ==
* {{sr|Lasagne napoli}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kluski i makarony|Mięsa|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dyvvcf29lki3yuft66hd8squps6afmz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550485</id>
      <parentid>550484</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3010" sha1="o0bg1rvp3wne2njaro9ztb8bpfxbwam" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Lasagna.jpg|auto=tak|opis=Lasagne bolognese}}
{{Wikipedia|Lasagne}}

Lasagne bolognese charakteryzuje się specyficznym sosem, który przede wszystkim musi zawierać mięso mielone, wieprzowe lub wołowo-wieprzowe.
Lasagne mięsne, czyli bolognese jest tradycyjnym daniem zarówno {{lk|Kuchnia włoska|kuchni włoskiej}} jak i {{lk|Kuchnia grecka|greckiej}}. Drobne różnice w przyrządzaniu i smaku stanowią bardziej regionalizmy wynikłe z różnic w krainach geograficznych niż narodowościowych. Jednakże poniższy przepis można stosować jako uniwersalny dla obu kuchni regionalnych.
* Dla 4 osób.

== Składniki ==
* ''200 g {{sr|Makaron lasagne|makaronu lasagne}}''
* ''250 g mielonego mięsa wołowo-wieprzowego''
* ''2-4 ząbki czosnku''
* ''200 g koncentratu pomidorowego lub pomidory z puszki''
* ''200 g pieczarek''
* ''4 łyżki oleju lub oliwy z oliwek''
* ''kilka pomidorów do dekoracji''
* ''sól''
* ''suszone oregano''
* ''suszony tymianek''
* ''bazylia świeża lub suszona''
* ''150-400 g żółtego sera (proporcje zależne od preferencji)''
* ''2 szklanki {{sr|Beszamel|sosu beszamelowego}}''

== Sposób przyrządzania ==
Czosnek obrać, drobno posiekać lub rozdusić, podsmażyć na 2 łyżkach oleju.
Dodać mięso i smażyć aż do wytopienia się tłuszczu (ok. 10-15 min) pilnując, by nie sklejało się. 
Kolejno dodać koncentrat lub pomidory. W przypadku koncentratu dusić 5 minut. Gdy dodajemy pomidory z puszki, musimy dusić całość nieco dłużej. Doprawić przyprawami: solą, oregano, tymiankiem, bazylią - według preferencji. 

Pieczarki umyć, pokroić w plasterki. Według kuchni włoskiej pieczarki umieszczamy surowe. W Grecji zaleca się, by pieczarki przyrumienić na łyżce oleju.
W naczyniu układamy warstwami: na samo dno pieczarki i sos lub sam sos, a następnie na przemian:
makaron lasagne, sos beszamelowy, {{sr|Sos bolognese|sos bolognese}}, pieczarki (ewentualnie tarty ser).

Wierzch posypać tartym serem, przyprawić przyprawami i ułożyć połówki pomidorów. Piec 30 minut w piekarniku rozgrzanym do {{C|180}}.

* Porcja: 725 kcal
* Przygotowanie: 30 minut - 45 minut (bez makaronu i sosu beszamelowego)

== Porady ==
# Makaron lasagne zakupiony lepiej jest wcześniej ugotować lub sos bolognese dawać w większej ilości; makaron we własnym wykonaniu układamy zawsze surowy.
# W przypadku użycia do sosu koncentratu pomidorowego uzyskamy lekko słodkawy smak, w tym przypadku należy mocniej przyprawić.
# Tymianku do potraw dodajemy jedynie w małych ilościach.
# Oryginalne włoskie dania opierają się głównie o oliwę z oliwek; olej stanowi jedynie zastępstwo.
# Najlepszą mieszanką serów do lasagne jest {{lpg|Mozzarella|mozzarella}} z {{lpg|Gouda (ser)|goudą}}.
# Im dłużej sos się dusi, tym lepszy smak. Tradycyjnie sos bolognese gotuje się 2-4 godziny.

== Zobacz też ==
* {{sr|Lasagne napoli}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kluski i makarony|Mięsa|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0bg1rvp3wne2njaro9ztb8bpfxbwam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kapuśniak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1507</id>
    <revision>
      <id>550531</id>
      <parentid>548672</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1247" sha1="tpjsfzchnkisx8ahwgancgd1sr7mpvv" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kapusniak.jpg|auto=tak|opis=Kapuśniak}}

== Składniki ==
* ''500 g kiszonej kapusty''
* ''100 g boczku wędzonego''
* ''300 g ziemniaków''
* ''cebula''
* ''ząbek czosnku''
* ''2 liście laurowe''
* ''2 kostki bulionowe''
* ''sól''
* ''pieprz''
* ''2 l wody''

== Przygotowanie ==
# Kapustę opłukać na sicie pod bieżącą wodą. Osączyć z wody, drobno pokroić. Boczek pokroić w kostkę. Cebulę obrać, opłukać, drobno posiekać. Ziemniaki obrać, opłukać i pokroić w kostkę.
# Na dużej patelni podsmażyć boczek, dodać cebule, smażyć tak długo, aż cebula się zrumieni. Dodać pokrojoną kapustę, smażyć 3-4 minuty. Następnie wlać niewielką ilość wody, dusić pod przykryciem na małym ogniu 10 min.
# Zagotować wodę, wrzucić pokrojone ziemniaki, gotować 10 minut. Dodać kapustę z boczkiem i cebulą.
# W małej ilości wody rozpuścić pokruszone kostki bulionu i wlać do kapusty.
# Dodać liście laurowe i czosnek roztarty z solą. Doprawić pieprzem. Gotować pod przykryciem jeszcze 15 minut.

{{wikipedia|kapuśniak}}
{{wikiźródła|365_obiadów_za_5_złotych/Kapuśniak|Kapuśniak w ''365 obiadów za 5 złotych''}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kapusta}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tpjsfzchnkisx8ahwgancgd1sr7mpvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sos tzatziki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2462</id>
    <revision>
      <id>550494</id>
      <parentid>548664</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1488" sha1="mn52jh955p7ifg29ycwuwq834amitvr" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Tzatziki01.jpg|auto=tak|opis=tzatziki}}
{{Plik|plik=Labneh01.jpg|auto=tak|opis=zagęszczony jogurt typu greckiego ''stragisto'', używany do sporządzania tzatziki, tu sfotografowany na tle oliwy z oliwek}}

{{wikipedia|tzatziki}}
Grecki sos podawany jako dodatek do dań smażonych, pieczonych i grillowanych. 
Szczególnie dobrze nadaje się jako dodatek do zapiekanki greckiej.

Uwaga! Podany poniżej skład to jedna z popularnych wersji zachodnich. Tradycyjny sos w wersji greckiej lub tureckiej składa się jedynie z tłustego jogurtu, oliwy z oliwek i szczypty soli oraz posiekanej, świeżej mięty.

== Składniki ==
* ''pół litra serka naturalnego''
* ''4 ząbki czosnku''
* ''świeży ogórek''
* ''oliwa z oliwek''
* ''sól''
* ''pieprz''
* ''tymianek''
* ''łyżka octu winnego''

== Przygotowanie ==
# Ogórki obrać i zetrzeć na tarce lub pokroić w drobną kostkę, odsączyć wodę, wycisnąć (usunąć) sok. 
# Czosnek obrać i zmiażdżyć lub bardzo drobno posiekać.
# Wymieszać czosnek i ogórka z serkiem homogenizowanym lub naturalnym, dodać łyżkę oliwy z oliwek i ocet winny. 
## (w oryginalnej potrawie używany jest zagęszczony naturalnie jogurt 10%)
# Dodać przyprawy: szczypta soli, szczypta tymianku, odrobina pieprzu.
# Wymieszać dokładnie i odstawić do lodówki na co najmniej 15 minut.

== Zobacz też ==
* {{sr|Tarator}}
{{wikipedia|tzatziki}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sosy zimne|Kuchnia grecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mn52jh955p7ifg29ycwuwq834amitvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sos napoli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2730</id>
    <revision>
      <id>550481</id>
      <parentid>550021</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2215" sha1="jgjc5o8x06elznkn39e1uay9xh7iz41" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Mirácoli noodles with sauce.jpg|auto=tak|opis=Sos napoli}}

* ''{{lpg|pomidor|po=y}} z puszki lub świeże (im bardziej dojrzałe, tym lepiej), ewentualnie przecier lub koncentrat pomidorowy)''
* ''{{lpg|czosnek}} 4 ząbki na 1 kg pomidorów''
* ''Świeża {{lpg|bazylia}} (ewentualnie suszona)''
* ''{{lpg|tymianek}} suszony''
* ''{{lpg|oregano|Oregano}} suszone''
* ''Olej lub lepiej {{lpg|oliwa z oliwek}}''

== Przyrządzanie ==
# Pomidory pokroić w kostkę, następnie wrzucić do naczynia i zmiksować (rozdrobnić) na bardzo wolnych obrotach. Do tego celu można użyć malaksera lub miksera, ale obroty muszą być na tyle wolne, by powstały sok pomidorowy nie spienił się i nie nabrał jasnej barwy.
# Na patelnie wlać olej lub oliwę i delikatnie podgrzać. Na lekko podgrzaną patelnię wylać sok pomidorowy z przetartych pomidorów. Smażyć na patelni aż do uzyskania ciemniejszej barwy. Dodawać kolejno drobno potargane listki bazylii (targane ręcznie – bez noża), 2 szczypty tymianku, 2–4 szczypty oregano. Całość dusić przez 5–10 minut.
# Na koniec dodać mocno posiekane lub duszone ząbki czosnku. Dusić i mieszać jeszcze przez 2–3 minuty.
* Gotowy sos dodawać do spagetti napoli, pizzy, {{sr|Lasagne napoli}} i wielu innych dań {{lk|Kuchnia włoska|kuchni włoskiej}}.

==Porady==
# W przypadku użycia do przyrządzenia sosu koncentratu niezbędne jest dodanie pół szklanki (125 ml) wody na 100 g koncentratu.
# W przypadku użycia świeżych pomidorów należy wybierać mocno dojrzałe i długo dusić, aż będą bardzo miękkie.
# Świeżą bazylię drobno porozrywać – nie powinno się siekać nożem.
# Tymianku używać jedynie odrobinę.

==Zobacz też==
* {{sr|Sos bolognese}} – tradycyjny włoski sos pomidorowy z mięsem
* {{sr|Sos włoski do spaghetti}} – wersja tego sosu, wzbogacona smażonym boczkiem i białym winem
* {{sr|Sos pomidorowy po hiszpańsku}} – wersja z dodatkiem ostrej papryki
* {{sr|Sos pomidorowy wykwintny}} – wersja z cebulą, czosnkiem i ziołami, niekiedy zaprawiana śmietaną

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sosy gorące|Pomidor|Kuchnia wegańska|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jgjc5o8x06elznkn39e1uay9xh7iz41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kluski śląskie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2755</id>
    <revision>
      <id>550489</id>
      <parentid>549293</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1060" sha1="owxue2zyxamacdw4a6xem80gvn3nb0u" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kluski śląskie 01.jpg|auto=tak|opis=Kluski śląskie}}

== Składniki ==
* ''kilogram ziemniaków''
* ''25 dag mąki ziemniaczanej''
* ''ewentualnie jajka''
* ''sól''

{{wikipedia|Kluski śląskie}}

== Przygotowanie ==
# Ziemniaki obrać i ugotować. Przecisnąć przez praskę lub rozdrobnić tłuczkiem do ziemniaków. Do ziemniaków dodać mąkę w proporcjach i ewentualnie jajka. Posolić. Wymieszać do uzyskania jednolitej konsystencji. Oprószyć dłonie mąką i z masy ziemniaczanej formować małe kulki. Każdą spłaszczyć, następnie zrobić palcem wgłębienie na środku i obtoczyć w mące. Kluski wrzucać do osolonego wrzątku. Po wypłynięciu na  wierzch, zmniejszyć ogień i gotować jeszcze przez około 5 min. 
* Tradycyjnie podawane z {{sr|Rolada śląska|roladą}} i modrą (czerwoną) kapustą. Można też serwować polane masłem, sosem lub tłuszczem ze skwarkami z boczku lub słoniny.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ziemniaki|Kluski i makarony|Kuchnia śląska|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>owxue2zyxamacdw4a6xem80gvn3nb0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kwaśnica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2776</id>
    <revision>
      <id>550519</id>
      <parentid>549431</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2302" sha1="qdihg0wh5alptw0aqapb7u1g5ujde0z" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kwasnica.jpg|auto=tak|opis=Kwaśnica}}

== Wersja 1 ==
=== Składniki ===
* ''0,5 kg mięsa (baranina, wieprzowe podgardle, karkówka, łopatka lub żeberka, mogą być wędzone, generalnie powinno to być mięso tłuste)''
* ''30 dag kapusty kiszonej''
* ''suszone lub świeże grzyby,''
* ''3-5 ziaren ziela angielskiego''
* ''liść laurowy''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''sok z kiszonej kapusty
* ''ziemniaki'' 

=== Przygotowanie ===
# Jeżeli używane są suszone grzyby, należy je wcześniej namoczyć, by zmiękły i dodać do potrawy wraz z wodą, w której były moczone.
# Mięso umyć, opłukać, włożyć do garnka razem z liściem laurowym, zielem angielskim i grzybami. Uzupełnić wodą, tak by przykryła ona składniki. Gotować na średnim ogniu, aż mięso zmięknie.
# Dodać nieodciśniętą kapustę. Jako że zupa ma być wyraźnie kwaśna, można dolać teraz kwasu z kapusty do uzyskania pożądanego smaku.
# Uwaga! Zarówno kiszona kapusta jak i kwas zawierają sól. Dobrze wykonana zupa nie powinna wymagać doprawienia solą.
# Należy gotować zupę na wolnym ogniu, aż kapusta zmięknie, a pod koniec dodając czosnek.
# Wydanie: Na talerz należy włożyć kawałek mięsa z zupy, ugotowany ziemniak i zalać gotową kwaśnicą.

== Wersja 2 (postna) ==
=== Składniki ===
* ''głowy rybie, podroby''
* ''30 dag kapusty kiszonej''
* ''ziele angielskie 3–5 ziaren''
* ''2 ząbki czosnku'' 
* ''sok z kiszonej kapusty
* ''fasola''

=== Przygotowanie ===
# Głowy rybie pozostałe po oprawieniu ryb, zwykle karpiowe (można je zastąpić po prostu kawałkami tuszy ryby), rybie podroby (wątroba) umyć dokładnie. 
# Zagotować kiszoną kapustę z odciekiem (kwasem im go więcej, tym lepiej) i suszonymi lub świeżymi grzybami, przyprawiając zielem angielskim, aż kapusta zacznie mięknąć. 
# Do gotującej się kapusty włożyć rybie podroby i głowy lub kawałki rybiej tuszy. Gotować ok. 20 minut, po czym głowy należy wyjąć (ale kawałki tuszy czy podroby można zostawić), pod koniec gotowania dodać 2 ząbki czosnku. 
# W drugim garnku zagotować fasolę (jasiek lub inną, o dużych ziarnach). Podawać razem na talerzu. 

{{Wikipedia|Kwaśnica}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kapusta|Kuchnia góralska|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qdihg0wh5alptw0aqapb7u1g5ujde0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Ryba po grecku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3526</id>
    <revision>
      <id>550554</id>
      <parentid>549868</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="gvk117mc37h9cvwwxm6dwyjd6lhanws" xml:space="preserve">{{Wikipedia|Ryba po grecku}}

== Wersja I ==
=== Składniki ===
{{Plik|plik=Ryba po grecku.jpg|auto=tak|opis=Ryba po grecku}}

* ''40 dag fileta z ryby''
* ''cebula''
* ''liść laurowy''
* ''ziele angielskie''
* ''pieprz czarny mielony''
* ''sól''
* ''40-50 dag warzyw''
* ''6 łyżek oleju''
* ''6 łyżeczek ketchupu''
* ''2 łyżeczki mąki''
* ''cukier''

=== Przygotowanie ===
Filety z ryby ugotować na wywarze z warzyw i przypraw. Oczyszczone warzywa rozdrobnić, włożyć na rozgrzany olej, dodać soli i smażyć ok. 5 min. Dodać wywar z ryby (1 szklanka) i dusić warzywa do miękkości. Następnie dodać sos zrobiony z wody, mąki, ketchupu, soli, cukru i soku z cytryny. Gotować razem ok. 3 min. Rybę ułożoną w salaterce pokryć jarzynami i posypać zieleniną.

== Wersja II ==
=== Składniki ===
* ''kilogram filetów ryby (np. mintaja)''
* ''bułka tarta''
* ''pół kilo cebuli''
* ''pół szklanki oliwy''
* ''pół szklanki octu''
* ''pół szklanki cukru''
* ''łyżeczka soli''
* ''pół słoiczka ketchupu''
* ''pół słoiczka przecieru pomidorowego''
* ''listek laurowy''
* ''litr wody''
* ''ziele angielskie''
* ''pieprz''

=== Przygotowanie ===
# Rybę obtoczyć w bułce i usmażyć na patelni na złoty kolor.
# Cebulę obrać, posiekać i zeszklić na oliwie. Ostudzić.
# Zagotować wodę z dodatkiem octu, cukru i soli. Ketchup wymieszać z przecierem pomidorowym, dodać cebulę, zalewę i przyprawy. Powstałym sosem zalać ryby.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ryby i owoce morza}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gvk117mc37h9cvwwxm6dwyjd6lhanws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Ciasto włoskie na pizzę</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4585</id>
    <revision>
      <id>550495</id>
      <parentid>550318</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:29:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4498" sha1="ov8o7w6e5lnx89u76iwzoi15cygghpz" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pizza dough recipe.jpg|auto=tak|opis=Ciasto włoskie na pizzę}}

== Składniki == 
* ''2 łyżeczki suszonych drożdży lub 20-25 g drożdży świeżych'' 
* ''1/2 łyżeczki cukru'' 
* ''1 łyżeczka soli'' 
* ''250 ml (1 szklanka) wody przegotowanej zimnej'' 
* ''400-500 g (2½-3 szklanki) mąki pszennej''

== Sposób przyrządzania ==
#Do dużej miski (może być metalowa, szklana, plastikowa) wrzucić wszystkie składniki oprócz mąki. Całość wymieszać aż do całkowitego rozpuszczenia się drożdży. Na koniec dodać mąkę, zmieszać i ręcznie zagnieść gładkie, elastyczne ciasto przez ok. 5 minut (w razie potrzeby dodać mąki, by nie kleiło się do rąk). 
#Ciasto wygniatać ręcznie na stolnicy lub na czystym blacie przez kilka minut. Po włożeniu z powrotem do miski, wykonać nożem na powierzchni ciasta znak krzyża (tradycyjny zwyczaj włoski), nakryć czystą ściereczką i odstawić w ciepłe miejsce do wyrośnięcia na ok. 30 minut, aż podwoi swoją objętość.
#Po wyrośnięciu ciasto zagnieść ponownie, rozpłaszczyć pięścią i delikatnie rozciągnąć w dłoniach. Następnie podzielić na 2-4 części, które należy cienko rozwałkować i przenieść na naoliwioną blachę do pieczenia. Na powierzchnię ciasta nałożyć sos i dodatki. Surowe ciasto, nie wykorzystane do uformowania placka na pizzę, można przechowywać owinięte w folię w zamrażalniku na poźniej.
{{Plik|plik=20140704-0523 Balboa Peninsula.JPG|auto=tak|opis=Sposób przyrządzania}}

=== Formowanie ciasta ręcznie ===
Ciasto ugniatać wyłącznie ręcznie (oprócz produkcji przemysłowej). Po zarobieniu i wyrośnięciu powinno mieć ono konsystencję plastyczno-elastyczną. Powinno dać się bez trudu kształtować z zachowaniem spoistości (niepodatne na rozerwanie i rozdrobnienie).
Ciasto rozpłaszcza się pięścią, a potem delikatnie rozciąga w dłoniach, oprószając w razie potrzeby odrobiną mąki, gdyby kleiło się do rąk.

=== Formowanie ciasta wałkiem ===
{{Plik|plik=20140704-0532 Balboa Peninsula.JPG|auto=tak|opis=Formowanie ciasta wałkiem}}

=== Formowanie ciasta w / na formie ===

=== Formowanie ciasta tradycyjne (przez kręcenie) ===

=== Technika i sposoby wypieku ===
Prawidłowo wypieczona pizza – tzn. z mocno wypieczonym spodem, ale z nie przypalonym (ciągnącym się) serem, powinna być poddana obróbce termicznej w temperaturze około 400°C. Mimo że nieosiągalna w piekarnikach domowych, jest na to następująca rada:

* Niezbędna jest odpowiednia blacha, która bardzo prędko się nagrzeje: albo profesjonalna ze stali &quot;niebieskiej&quot;, albo jednorazowa tacka aluminiowa do pieczenia pizzy (w standardowej blasze pizza nie wypiecze się prawidłowo z uwagi na zbyt duży czas nagrzewania materiału; konieczne przy tym jest podsypanie ciasta mąką, ażeby nie przywarło; w przypadku profesjonalnej blachy to niepotrzebne).

* Piekarnik włączyć na maksymalną temperaturę wraz z termoobiegiem. Po jego nagrzaniu włożyć pizzę i piec około 4 minut (czas umowny). W połowie pieczenia obrócić ją o {{C|180}}.

;Inny sposób wypieku dla osób zaawansowanych: Piekarnik rozgrzać wraz termoobiegiem do temperatury maksymalnej. Po nagrzaniu wyłączyć termoobieg i włożyć pizzę (na blasze bądź tacce) bezpośrednio na dolną grzałkę piekarnika. Piec bardzo krótko, nie więcej niż trzy minuty, uważając na szybkie nagrzewanie się blachy, by nie spalić spodu pizzy.

;Inny domowy sposób pieczenia: Ciasto uformować na papierze do pieczenia i wraz z nim włożyć do mocno nagrzanego piekarnika bezpośrednio na nagrzaną blachę. Przy tej czynności należy posłużyć się łopatką bądź tacką czy deską. W zależności od stopnia nagrzania pizza wypieka się w czasie od 4 do 15 minut.
  
==== Czas wypiekania ====
Podany powyżej czas dotyczy ściśle wspomnianych warunków wypieku. Przy zachowaniu możliwie jak najwyższej temperatury pieczenia gotowy stan pizzy do wyjęcia z pieca najczęściej rozpoznać można po wyglądzie dodatków, w szczególności sera. Powinien on osiągnąć ścisłą konsystencję płynną (włącznie z „bąbelkowaniem”). Przetrzymanie pizzy w piecu od tego momentu może nadmiernie ją wysuszyć. Dla uzyskania dobrze upieczonego ciasto w temperaturze 180°C optymalny czas wynosi zazwyczaj 30 minut.

== Zobacz też ==
* {{sr|Pizza - ciasto}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Pizze|Półprodukty|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ov8o7w6e5lnx89u76iwzoi15cygghpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sos bolognese</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4648</id>
    <revision>
      <id>550486</id>
      <parentid>549992</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:22:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4844" sha1="pudjwdj8pjtyrjg7u7o45qdj290muhl" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Spaghetti Bolognese.jpg|auto=tak|opis=Sos bolognese na spaghetti}}

{{Wikipedia|Sos bolognese}}

'''Sos boloński (bolognese)''' ({{wł.|''ragù alla bolognese''}}) – gęsty {{lpg|Sos|sos}} mięsny typu {{lpg|potrawka|potrawki}} (''ragoût''), pochodzący z włoskiej {{lpg|Bolonia|Bolonii}}. Sporządza się go z wielu rodzajów mięs (tradycyjnie krojonych na bardzo drobne kawałeczki, obecnie mielonych). Używa się przede wszystkim {{lpg|wieprzowina|wieprzowiny}} i {{lpg|wołowina|wołowiny}}. Często również kiełbas  (tradycyjnie: {{lpg|mortadela|mortadeli}}), boczku. W zależności od przepisu można wykorzystać warzywa (z typowej tzw. {{lpg|włoszczyzna|włoszczyzny}}).

== Składniki podstawowe ==
* ''mięso mielone wieprzowe, wołowe lub wieprzowo-wołowe''
* ''oliwa z oliwek''
* ''czosnek''
* ''dojrzałe pomidory (ewentualnie pomidory z puszki lub przecier pomidorowy)''
* ''sól''
* ''tymianek''
* ''oregano''
* ''bazylia''
* ''cebula''
'''Składniki możliwe (dodatkowe)''', w zastosowaniu do odmian wedle wyboru: czerwone wino, boczek, kiełbasa, pieczarki, {{lpg|włoszczyzna|włoszczyzna}}: marchew, pietruszka, seler.

== Przygotowanie ==
Na patelnię wlać oliwę zakrywając dno. Rozgrzać tłuszcz do takiej temperatury, aby mięso nakładane na patelnię skwierczało. Na małym ogniu smażyć mięso przez 10–15 minut do wytopienia tłuszczu i zmiany barwy, dbając przy tym, ażeby mięso się nie sklejało. Drobno siekać pozostałe składniki podstawowe i dodatkowe (w zależności od wyboru) i dusić, mieszając co jakiś czas, aż staną się jednolitą masą (około dwóch godzin). Im mocniej rozdrobnione składniki, tym krócej trzeba je dusić. Na koniec doprawić mocno siekanym czosnkiem, bazylią, tymiankiem, oregano, solą  – do smaku. Przyprawione dusić do ok. 5 min.

Sos można wykorzystać w tradycyjnych włoskich potrawach (jak: spaghetti, pizza, lasagne i innych).

== Przepis na klasyczne bolognese ==
=== Składniki ===
Do przygotowania 4–5 dużych porcji klasycznego bolognese są potrzebne następujące składniki&lt;ref name=jestpysznie/&gt;:
* 500 g mielonej wołowiny
* 2 średnie marchewki
* 2 łodygi selera naciowego
* 1 średnia cebula
* 2–3 ząbki czosnku
* 50–70 g wędzonego boczku
* 1 szklanka mleka
* 1,5 szklanki czerwonego wytrawnego wina
* 2 puszki pomidorów lub 1 puszka i 1 słoiczek przecieru pomidorowego
* 3 łyżki oliwy
* 3 listki laurowe
* sól, cukier, pieprz w ziarnach
* do podania: makaron (ok. 80–100 g na osobę), najlepiej tagliatelle oraz starty parmezan

=== Przygotowanie ===
Marchewkę należy obrać i zetrzeć na dużych oczkach tarki, seler naciowy pokroić w drobną kosteczkę, posiekać drobno cebulę i czosnek. Boczek należy także drobno pokroić w cieniutką kostkę oraz zmiksować pomidory z puszki.

Na patelni z przykrywką należy rozgrzać oliwę i podsmażyć boczek na złoto, następnie dodać cebulę oraz czosnek, aż cebula się zeszkli. Później trzeba dodać marchew i seler dokładnie mieszając i podsmażając kilka minut, aż zmiękną. Następnie należy dodać wołowinę i podsmażając mieszać wszystkie składniki. 

Gdy cała wołowina obsmaży się dokładnie, należy na patelnię wlać mleko, wymieszać i pozwolić mu nieco odparować. Następnie dodać wino i znów pozwolić mu trochę odparować. Gdy wino się zredukuje należy dodać pomidory do zawartości patelni i znowu dokładnie wymieszać. Można dorzuć liście laurowe oraz kilka ziarenek pieprzu.

Następnie należy zmniejszyć ogień pod patelnią do minimum, nałożyć pokrywkę i dusić sos przez przynajmniej 2 godziny od czasu do czasu mieszając, aby sos nie przywarł do dna. W trakcie gotowania można dodać odrobinę cukru, aby uzyskać optymalną kwaśność sosu. Na koniec należy posolić potrawę do smaku.
W trakcie przygotowania dodatkowo można używać takich przypraw jak tymianek czy oregano. Nie należy natomiast dodawać bazylii, gdyż zbyt duża jej ilość mogłaby przytłumić właściwy smak mięsa duszonego w winie i pomidorach&lt;ref name=jestpysznie/&gt;.

=== Podanie potrawy ===
Sos bolognese powinno się podawać na makaronie {{Lpg|agliatelle}} lub {{lpg|pappardelle}}. Nie powinno się serwować tego sosu ze {{lpg|spaghetti}}, gdyż jego cienkie nitki mogą nie utrzymać cięższego sosu. Najczęściej tak podaną potrawę posypuje się {{lpg|parmezan}}em lub drobno startym żółtym serem{{o|n=jestpysznie|r={{Cytuj stronę | url= http://jestpysznie.pl/ragu-alla-bolognese-prawdziwy-sos-bolonski-do-makaronu/ | tytuł = Ragu alla bolognese – prawdziwy sos boloński do makaronu/ | język = pl | data dostępu = 2013-11-23}}}}.

{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* {{sr|Sos genueński}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sosy gorące|Mięsa|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pudjwdj8pjtyrjg7u7o45qdj290muhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pizza calzone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4759</id>
    <revision>
      <id>550559</id>
      <parentid>548662</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1719" sha1="dtd6t360nhovn7r9ti3atuxesf9i22d" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Calzone.jpg|auto=tak|opis=Pizza calzone}}

'''Pizza calzone''' – pizza w kształcie pieroga, okrągły placek złożony na pół i sklejony na brzegach. W środku rozmaite farsze; podstawa to ser i pomidory.

; Calzone z grzybami i pomidorami
* Porcje: 2-4
* Przygotowanie: 30 minut
* Oczekiwanie: 1 godz. 30 min.
* Pieczenie: 40 minut
* Trudność: łatwe

== Składniki ==
* 500g ciasta na pizzę
* 60ml (1/4 szklanki) oliwy z oliwek
* 350g pieczarek pokrojonych w plasterki
* 1 ząbek czosnku lekko rozgnieciony
* 1 łyżka posiekanej natki pietruszki
* 400g posiekanych pomidorów z puszki, razem z sokiem
* 125g mozzarelli, odsączonej pokrojonej w kostkę
* 50g (1/2 szklanki) świeżo startego parmezanu
* sól

== Sposób przyrządzenia ==
Przygotuj ciasto na pizzę według {{sr|Ciasto włoskie na pizzę|przepisu}}. Odstaw do wyrośnięcia. Nagrzej piekarnik do {{C|220}}. Wysmaruj oliwą duży arkusz papieru do pieczenia. Rozgrzej na średnim ogniu na dużej, głębokiej patelni oliwę. Wrzuć pieczarki i czosnek, smaż 7-10 minut, mieszając od czasu do czasu, aż pieczarki będą lekko złote i miękkie, a większość soku odparuje. Wsyp pietruszkę, posól, wymieszaj i odstaw z ognia usuń czosnek. Podziel ciasto na 2 równe porcje. Rozwałkuj je na krążki o grubości 3 mm. Przełóż na papier do pieczenia. Rozsmaruj na połowie każdego krążka pomidory, zostawiając 2 cm wolnego brzegu. Wyłóż na nie mozzarellę i grzyby oraz posyp parmezanem. Zawiń wolne ciasto nad nadzieniem, uformuj palcami brzeg, mocno dociskając. Piecz około 30 minut, aż ciasto nabierze złotobrązowego koloru. Podawaj gorące. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Pizze}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dtd6t360nhovn7r9ti3atuxesf9i22d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Tiramisu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5484</id>
    <revision>
      <id>550540</id>
      <parentid>550093</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:03:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1459" sha1="mv9td1ee82vxhqm5djobcxauwecc06u" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Tiramisu Fanes.jpg|auto=tak|opis=Tiramisu}}

'''Tiramisu''' jest jednym z najsłynniejszych włoskich deserów. 

== Składniki ==
* ''250 g serka mascarpone'' 
* ''2 jajka (można dodać więcej żółtek)''
* ''125 ml mocnej, wystudzonej kawy''
* ''13 dag podłużnych biszkoptów''
* ''łyżka kakao''
* ''likier amaretto''
* ''50 g cukru pudru''
* ''wino Marsala (sycylijskie)''

== Przygotowanie ==
# Przyrządzić 200 ml mocnej kawy – najlepiej espresso. Do kawy wlać 2–6 łyżek amaretto. Ostudzić.
# Oddzielić żółtka od białek. Ucierać mikserem żółtka z cukrem, by były białe. Do żółtek dodawać partiami ser mascarpone oraz łyżkę wina marsala. Połączyć masę tak, by nie było w niej grudek. Ubić na sztywno białka. Bardzo delikatnie przekładać ubite białka do masy serowo-żółtkowej. Delikatnie mieszać do uzyskania jednolitej puszystej masy.
# Kiedy kawa wystygnie, każdy biszkopt umoczyć bardzo krótko w mieszance kawowej. Biszkopty układać na dnie formy tak, by utworzyły jednolitą warstwę. 
# Nałożyć warstwę przygotowanego przez nas kremu. Krem posypać z wierzchu przesianym przez sitko kakao. W identyczny sposób wykonać drugą warstwę biszkoptów i kremu.
# Odstawić do lodówki na dzień. Tuż przed podaniem posypać z wierzchu dużą ilością gorzkiego kakao.

{{Wikipedia|Tiramisu}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Mascarpone|Desery|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mv9td1ee82vxhqm5djobcxauwecc06u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Szarlotka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5555</id>
    <revision>
      <id>550585</id>
      <parentid>550069</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1674" sha1="njrpk379rnvqvkefw87o3iapmnwpae5" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Apple pie.jpg|auto=tak|opis=Szarlotka}}
* Przepis na podstawową szarlotkę

== Składniki ==
* ''30 dag {{lpg|mąka|mąki}}''
* ''10 dag {{lpg|masło|masła}} (może być też {{lpg|margaryna|margaryna}}) ''
* ''10 dag {{lpg|Cukier spożywczy|cukru}}''
* ''żółtko {{lpg|Jajko (kulinaria)|jaja}}''
* ''2 łyżki kwaśnej {{lpg|śmietana|śmietany}}''
* ''łyżeczka {{lpg|proszek do pieczenia|proszku do pieczenia}}''
* ''1 kg jabłek ({{lpg|Antonówka (jabłoń)|antonówek}} lub renet) ''
* ''2 łyżki {{lpg|cukier puder|cukru pudru}}''
* ''{{lpg|Sól kuchenna|sól}}''
* ''{{lpg|cynamon|cynamon}} (opcjonalnie)''

== Przygotowanie ==
Wymieszać mąkę z proszkiem do pieczenia. Wstępnie rozdrobnione masło lub margarynę wyłożyć na mąkę, posiekać nożem, dodać szczyptę soli i cukier, wbić żółtko, dolać śmietanę. Wyrobić ciasto, schłodzić w lodówce. Jabłka obrać i dokładnie usunąć gniazda nasienne, pokroić na małe plasterki lub zetrzeć na tarce o dużych oczkach. Z połowy ciasta zrobić placek, wyłożyć nim dno obficie natłuszczonej i obsypanej mąką {{lpg|tortownica|tortownicy}}; ulepić z ciasta wysoki brzeg. Nakłuć powierzchnię placka widelcem, wstawić do piekarnika rozgrzane do do temp. {{C|200}}, lekko podpiec, ostudzić, nie wyjmując z formy. Rozłożyć na cieście pokrojone lub starte jabłka. Z pozostałego ciasta formować wałki grubości małego palca, ułożyć je na wierzchu w kratownicę, wstawić ciasto z powrotem do piekarnika i piec, aż się zrumieni. Gorącą szarlotkę oprószyć cukrem pudrem i cynamonem, pokroić.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>njrpk379rnvqvkefw87o3iapmnwpae5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kluski czorne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5639</id>
    <revision>
      <id>550594</id>
      <parentid>548584</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1010" sha1="7oo3dm5mtyk5kkdmln1lfc48f9o1rko" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kluski czarne.jpg|auto=tak|opis=Kluski czorne}}
{{Wikipedia|Kluski czarne}}

== Składniki ==
* 1,5 kg ziemniaków
* sól

== Przygotowanie ==
Ziemniaki rozdzielić na 2 części. Jedną porcję ugotować w osolonej wodzie, a drugą zetrzeć na tarce. Starte surowe ziemniaki odcisnąć przez czystą szmatkę. Odciśnięty płyn odstawić na chwilę, tak aby na dnie naczynia osadził się krochmal. Wodę zlać, a osad z dna naczynia dodać do odciśniętych ziemniaków. Ugotowane ziemniaki zmielić w maszynce lub przecisnąć przez praskę. Jeszcze gorące gotowane ziemniaki połączyć z surowymi i krochmalem. Wyrobić na jednolitą masę i uformować małe kulki, lekko spłaszczyć w dłoniach i zrobić pośrodku dziurkę. Kluski wrzucać do osolonego wrzątku. Po wypłynięciu na wierzch, zmniejszyć ogień i gotować jeszcze przez około 5 minut na wolnym ogniu.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kluski i makarony|Kuchnia śląska|Kuchnia wegańska|Ziemniaki}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7oo3dm5mtyk5kkdmln1lfc48f9o1rko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Janssons frestelse</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5734</id>
    <revision>
      <id>550546</id>
      <parentid>549224</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:10:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="964" sha1="t4i3emowmpu1qmnj75ln829lncj6wqv" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Janssons frestelse.jpg|auto=tak|opis=Janssons frestelse}}

== Składniki ==
; (dla 4 osób)
* ''8-10 ziemniaków''
* ''2 duże cebule''
* ''200 g sardeli (filety) lub 15 całych sardeli''
* ''3 dl śmietany''
* ''bułka tarta''
* ''1-2 łyżki masła''

== Przygotowanie ==
* Piec nagrzać do {{C|225}}.
# Ziemniaki pokroić w paski. Cebulę pokroić w plasterki lub posiekać drobno, sardelki również pokroić.
# Foremkę posmarować.
# Układać w foremce ziemniaki, cebulę i sardelki warstwami (należy zacząć i zakończyć ziemniakami).
# Zalać 1,5 dl śmietany. Bułkę tartą posypać cienką warstwą. Zapiec.
# Po około 30 minutach polać resztą śmietany i piec jeszcze 15 minut.
* Potrawa jest gotowa, gdy jest rumiana a ziemniaki miękkie.

== Sposób podawania ==
Najlepszy napój do tej potrawy to zimne piwo.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ryby i owoce morza|Ziemniaki|Potrawy wigilijne|Kuchnia szwedzka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t4i3emowmpu1qmnj75ln829lncj6wqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Grochówka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6257</id>
    <revision>
      <id>550518</id>
      <parentid>548737</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:45:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1932" sha1="g0whaxrre0rj453i0leybkglmbrhyg0" xml:space="preserve">== Grochówka wiejska ==
{{Plik|plik=Grochowa.jpg|auto=tak|opis=Grochówka wiejska}}

=== Składniki ===
* ''1/2 kg żółtego suchego grochu''
* ''15 dag wędzonki''
* ''majeranek''
* ''1 cebula''
* ''1/2 kg ziemniaków''
* ''pieprz''
* ''sól''

=== Przygotowanie ===
Groch zalać wodą, dodać 2/3 wędzonki i gotować, aż groch się zupełnie rozgotuje. Wówczas dodać pokrojone w kostkę ziemniaki. Resztę boczku stopić na patelni na skwarki, dodać posiekaną cebulę, podrumienić i dodać do zupy. Doprawić do smaku solą, pieprzem i majerankiem.

== Grochówka tradycyjna ==

=== Składniki ===
* ''30 dag grochu'' 
* ''15 dag boczku wędzonego''
* ''marchewka (12 dag)'' 
* ''1 pietruszka (7 dag)'' 
* ''cząstka selera (3 dag)'' 
* ''biała część pora (3 dag)'' 
* ''1 cebula (7 dag)'' 
* ''2 ząbki czosnku, łyżka masła'' 
* ''zielona pietruszka, majeranek, sól i pieprz'' 

=== Przygotowanie ===
Groch przebrać, opłukać, zalać trzema szklankami przegotowanej zimnej wody i odstawić na noc. Rano boczek umyć; marchewkę, pietruszkę, seler i por oczyścić i umyć. Przygotowane warzywa zalać czterema szklankami wody i gotować 25 min. Groch gotować ok. 30 min w wodzie, w której się moczył. Dodać boczek i gotować jeszcze godzinę. Miękki boczek wyjąć, pokroić w małą kostkę i podsmażyć na maśle. Groch zmiksować; warzywa wyjąć z wywaru. Marchewkę pokroić w paski i wraz z wywarem oraz boczkiem dodać do grochu. Cebulę obrać, pokroić w kostkę, lekko zrumienić na tłuszczu od smażenia boczku i połączyć z zupą. Doprawić majerankiem i pieprzem. Czosnek obrać, rozetrzeć z solą i dodać do zupy.

Grochówkę podawać z grzankami z bułki pokrojonej w kostkę; posypać natką pietruszki. 

{{Wikiźródła|365 obiadów za 5 złotych/Zupa grochowa|Zupa grochowa w ''365 obiadów za 5 złotych''}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Groch}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g0whaxrre0rj453i0leybkglmbrhyg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Barszcz ukraiński</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6266</id>
    <revision>
      <id>550516</id>
      <parentid>548589</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1763" sha1="00213myy433n7q2djzq7oxigb2e5eki" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Borshch2.jpg|auto=tak|opis=Barszcz ukraiński}}

== Składniki ==
* ''porcja włoszczyzny z włoską kapustą''
* ''1 cebula''
* ''1szklanka drobnej fasoli''
* ''2 buraki średniej wielkości''
* ''5 ziemniaków''
* ''1 duża łyżka przecieru pomidorowego''
* ''1 szklanka gęstej śmietany''
* ''1 pęczek koperku''
* ''sól''
* ''pieprz''
* ''cukier''
* ''sok cytrynowy do smaku'' 

oraz do wyboru:
* ''1/2 kg wieprzowiny''
* ''tyleż cielęciny lub kurczaka''
* ''1/2 kostki rosołowej, czyli 125 g masła (najlepiej)''

== Sposób przyrządzenia == 
# W przeddzień namoczyć fasolę w litrze letniej, przegotowanej wody, następnie ją ugotować.
## Jeżeli zupa będzie na mięsie, ugotować wywar z mięsa, zalać je w garnku zimną wodą i gotować aż będzie miękkie; pod koniec lekko osolić. Powinno zostać 2 l wywaru z mięsa.
# Na tarce o grubych oczkach zetrzeć marchew, seler, pietruszkę oraz cebulę, dodać drobno poszatkowany por i cały wywar (lub tylko wodę, jeśli zupa będzie z masłem). Zagotować całość i po chwili dodać starte na tarce buraki. Kiedy jarzyny zaczną mięknąć, dodać pokrojone w kostkę ziemniaki, a wkrótce także poszatkowaną kapustę.
# Kiedy wszystkie jarzyny są już ugotowane (dodać masło do wersji jarskiej), a do smaku: sok cytrynowy, przecier pomidorowy, sól, pieprz i cukier.
# Następnie dodać fasolkę wraz ze smakiem, w którym się gotowała, i przez chwilę jeszcze potrzymać na ogniu, po czym wsypać drobno pokrojony koperek i dolać śmietanę. 
Zupa ta jest również doskonała jako odgrzewana, przechowywać ją jednak należy (podobnie jak inne zaprawiane śmietaną) w lodówce.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Barszcze|Kuchnia ukraińska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>00213myy433n7q2djzq7oxigb2e5eki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pieczarkowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6268</id>
    <revision>
      <id>550513</id>
      <parentid>549775</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1312" sha1="jch8gx131fz7245sh1oaxopcqoyu98a" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Cream mushroom soup 3.jpg|auto=tak|opis=Pieczarkowa}}

== Wariant I ==
=== Składniki ===
*''2 l wywaru''
*''250 ml śmietany''
*''500 g pieczarek''
*''2 łyżki masła''
*''2 łyżki mąki''
*''sól''
*''pieprz''
*''natka pietruszki''

=== Przygotowanie ===
# Pieczarki oczyścić, opłukać i pokroić w plasterki, paseczki lub półplasterki. Usmażyć na maśle, zalać wywarem i gotować. 
# Na koniec doprawić śmietaną wymieszaną z mąką, przyprawami i posiekaną zieloną pietruszką. W trakcie gotowania można dołożyć obrane i pokrojone w kostkę ziemniaki, chociaż ta zupa jest najlepsza z grzankami lub makaronem. 

== Wariant II ==
=== Składniki ===
*''40 dag pieczarek''
*''pęczek włoszczyzny''
*''2 litry wody''
*''łyżeczka masła''
*''2 cebule''
*''3 łyżki mąki''
*''1/4 litra śmietany''
*''łyżka koperku''
*''łyżka natki pietruszki''
*''sól''
*''pieprz''

=== Przygotowanie ===
# Włoszczyznę umyć, posiekać, ugotować wywar, dodać masło i posolić.
# Pieczarki i cebulę obrać, posiekać, wrzucić do wywaru i zagotować.
# Mąkę rozprowadzić z wodą, zagęścić zupę. Zagotować, zaprawić śmietaną, dodać posiekaną zieleninę. Przyprawić pieprzem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Pieczarki|Zupy|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jch8gx131fz7245sh1oaxopcqoyu98a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pierogi z mięsem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6271</id>
    <revision>
      <id>550488</id>
      <parentid>549782</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="754" sha1="pxf50nr7lf7g85n6gebpvkfyv9vtwhe" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pierogi z mięsem.jpg|auto=tak|opis=Przygotowanie pierogów z mięsem}}

== Składniki ==
; Ciasto{{dk}}
* ''kilogram mąki''
* ''3 jajka''
* ''szczypta soli''

; Farsz{{dk}}
* ''mięso mielone''
* ''świeża natka pietruszki drobno posiekana''
* ''jajko''
* ''sól'' 
* ''pieprz''
* ''łyżeczka masła''

== Przygotowanie ==
# Wszystkie składniki ciasta wyrobić razem, aż do powstania jednolitego ciasta. Składniki do farszu wymieszać razem. 
# Ciasto rozwałkować bardzo cieniutko i szklanką wykroić kółka. Niewielką ilość farszu kłaść na ciasto, formować i wrzucać do gotującej się osolonej wody. Pierogi są gotowe, gdy wypłyną na wierzch.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kluski i makarony}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pxf50nr7lf7g85n6gebpvkfyv9vtwhe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Mulligatawny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6531</id>
    <revision>
      <id>550575</id>
      <parentid>549531</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="748" sha1="niawmw8m97fj21r258q9hp8w52hwzz7" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Mulligatawny.jpg|auto=tak|opis=Mulligatawny}}

* Mulligatawny – indyjska zupa z curry
* Danie na 4 osoby kaloryczność: 112 kcal (100g), czas przygotowywania 45 minut. Potrawa średniodroga i łatwa

=== Składniki ===
* ''3 piersi z kurczaka''
* ''włoszczyzna, 2 cebule, 4 twarde jabłka''
* ''1 kostka warzywna''
* ''1 łyżka mąki, 1/2 kostki masła''
* ''po 1 łyżeczce kolendry, kurkumy, curry, pieprzu''
* ''1 śmietana (18%)''

=== Wykonanie ===
Z piersi kurczaka, cebuli i włoszczyzny ugotować bulion, dodając kostkę warzywną, po ugotowaniu mięso wyjąć i podrobić na paseczki, a cebulę i włoszczyznę wyrzucić. (ciąg dalszy wkrótce).

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia indyjska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>niawmw8m97fj21r258q9hp8w52hwzz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kaczka po pekińsku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6574</id>
    <revision>
      <id>550570</id>
      <parentid>550291</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7365" sha1="mdcqp870avoi4qysnlqnkoqqqma4k7x" xml:space="preserve">'''Kaczka po pekińsku''' to najsłynniejszy {{lpg|Pekin|pekiński}} smakołyk, obecnie produkowany seryjnie. Kaczki, hodowane w jednym z gospodarstw rolnych koło Pekinu są tuczone zbożem i pastą sojową, po zabiciu są lakierowane melasą, pompowane powietrzem, wypełniane wrzącą wodą a następnie suszone i pieczone nad ogniem z drewna drzew owocowych. 

Kaczkę podaje się etapami:
* najpierw mięso bez kości i chrupiącą skórkę z szalotką, sosem śliwkowym i naleśnikami 
* następnie zupę gotowaną na kościach i pozostałych częściach kaczki

{{Plik|plik=Quanjude roastduck.JPG|auto=tak|opis=Kelner podający kaczkę po pekińsku w Qianmen Quanjude Roast Duck Restaurant w Pekinie}}

== Jak zrobić kaczkę po pekińsku ==
Miłośnicy gotowania mogą spróbować przyrządzić kaczkę po pekińsku samodzielnie według poniższego przepisu:

=== Składniki ===
1 kaczka (ok. 2 kg), 2–3 łyżek miodu, olej sezamowy, 2 pęczki szczypioru, sos Hoisin, sos śliwkowy, słodki sos sojowy, ogórek, 200g mąki.

=== Sposób postępowania ===
W dużym garnku zagotować wodę, oczyszczoną kaczkę włożyć we wrzątek i gotować przez 5 minut. Następnie kaczkę wyjąć i dobrze osuszyć. Za pomocą pędzla zabejcować miodem i sosem sojowym, powiesić na haku w suchym, zimnym miejscu na godzinę, aby skruszała. Następnie ponownie nasmarować kaczkę miodem i wywiesić na kolejne 7 godzin do skruszenia, w chłodnym miejscu. Tak skruszałą kaczkę wstawić w żaroodpornym naczyniu do pieca i w temperaturze {{C|200}} piec po 45 minut kolejno na każdym boku.

Zrobić ciasto na naleśniki: mieszając w misce 100 ml wody i 200 g mąki, rozcierać ciasto, aż stanie się gładkie, odstawić na 10 minut, następnie rozwałkować i podzielić na drobne naleśniki. Naleśniki posmarować olejem sezamowym a następnie upiec na patelni. 

Gotową kaczkę wyjąć z pieca, obedrzeć z chrupiącej skórki i pokroić w plasterki.

=== Jak jeść ===
Kawałki kaczki polane sosem kłaść na naleśnik wraz z pokrojonymi w paseczki ogórkami i szczypiorkiem, zawijać i jeść.

== Przepis Nr 2 – PEKING KAO JA ==
Kaczkę (2–3 kg) młodą i świeżą (kremowy brzuch), sparzyć we wrzątku ok. 2–5 minut i osuszyć. Powiesić do wyschnięcia za szyję w przewiewnym chłodnym miejscu. 

=== Marynata ===
Oryginalnie jest to roztwór maltozy, a na polskie warunki potrzebne są: 
* 3 łyżki cukru 
* łyżka wódki 
* 3 łyżki wody 
* płaska łyżka soli do natarcia kaczki 
lub: 
* 50 g wódki 
* łyżka melasy 
* łyżka soku z cytryny. 

Kaczkę natrzeć solą wewnątrz i na zewnątrz. Posmarować marynatą za pomocą pędzla, wysuszyć. Po wyschnięciu (około 2 do 4 godzin) powtórzyć smarowanie i posypać solą. 

Jeżeli kaczka ma więcej niż 60 dni, tzn. żółty tłuszcz na brzuchu, będzie miała gorszy smak od oczekiwanego.

=== Cebula dymka ===
Cebule (długość według uznania) ok. 16–24 sztuki, w zależności od preferencji biesiadników. Krótkie kawałki cebuli 2–4 cm nie powodują wyciągania nadzienia podczas spożywania kaczki.

=== Placki mandaryńskie PO PING ===
* 3 szklanki mąki pszennej z pełnego przemiału lub białej 
* łyżeczka + 3 łyżki oleju sezamowego 
* 1/2 łyżeczki soli 
* 1,5 szklanki wrzącej wody. 

Mąkę wsypać do garnka. We wrzącej wodzie rozpuścić sól i łyżeczkę oleju, zalać mąkę i wyrabiać ok minutę ciasto do uzyskania konsystencji ciasta pierogowego. Odstawić na 15 minut przykryte ścierką, aby dojrzało. Uformować wałek o średnicy 2,5 cm, podzielić na połowę i każdy kawałek pociąć na części, by uzyskać 16 kawałków, gdy używamy mąki z pełnego przemiału, lub przy białej mące – 32 kawałki (wtedy będą cieńsze). Z kawałków ciasta uformować kulki, spłaszczyć, posmarować olejem gorę i składać w pary olejem do siebie. Zgnieść ręką placki na stolnicy i wałkiem rozwałkować koła o średnicy 10–15 cm. Patelnie rozgrzać. Placki smażyć na średnim ogniu, aż napęcznieją, odwrócić na drugą stronę na około minutę – do powstania ciemnych plamek. Obrócić jeszcze raz do powstania plamek z drugiej strony, po czym zdjąć z patelni.

=== Sosy spolszczone ===
=== czosnkowo-octowy lub chrzanowo-octowy ===
* 1/2 szklanki octu 6% 
* 6 ząbków czosnku lub 3 łyżki chrzanu 
Czosnek lub chrzan posiekać drobno i wymieszać z octem. 

=== musztardowo-sojowy ===
* łyżeczka musztardy 
* 3 łyżki jasnego sosu sojowego
Składniki wymieszać w misce.

=== sos sojowy z chili ===
* łyżka ketchupu 
* 1/2 łyżeczki chili 
* 4 łyżki sosu sojowego jasnego 
Składniki wymieszać.

Wskazówka: Sos sojowy ciemny można rozcieńczyć w stosunku 1:1 z wodą i ozywać jak jasnego, to samo dotyczy przyprawy maggi w płynie.

=== Sosy tradycyjne === 

=== sos śliwkowy MUI DZIUNG ===
=== sos hoisin HOISIN DZIUNG ===

=== Modyfikacja – sos sojowy z ogórkami ===
Polecam dodatkowo modyfikację z sosem ogórkowo-sojowym:
* 1/2 kg małych, świeżych ogórków 
* łyżeczka soli
* 2 łyżeczki cukru 
* 2 posiekane ząbki czosnku 
* 2 łyżki jasnego sosu sojowego 
* 2 łyżki octu. 

Ogórki lekko rozbić płaską stroną tasaka lub dużego noża, żeby łatwiej oddały sok. Pokroić po &quot;chińsku&quot; na kawałki o boku 3 cm (tniemy pod kątem 45° raz w jedną, raz w drugą stronę, uzyskując w przekroju poprzecznym trójkąty), posolić i odstawić na 30 minut. Opłukać z soli, osączyć i włożyć do miski. Dodać resztę składników, wymieszać i przełożyć do zamykanego słoika. Sos nadaje się do użytku po 6–8 godzinach w lodówce – zależny od rodzaju ogórków, jeśli nie potrzebujemy sosu od razu – robimy 5–6 dni wcześniej i do czasu spożycia przechowujemy w lodówce. Dla niecierpliwych – można pokroić ogórki w cienkie plastry.

== Pieczenie kaczki ==
Oryginalnie jest pieczona, wisząc w piecu na drewno w temperaturze pomiędzy {{C|250–300}} i umieszczana w różnych miejscach nad paleniskiem, w zależności od etapu pieczenia. Ze względu na brak dostępu do takowych pieców domowy sposób to pieczenie na ruszcie w piekarniku. 

Umieścić kaczkę na ruszcie z tacką w piekarniku podgrzanym do {{C|200}}. 
Dwukilogramowa kaczka to 100 minut pieczenia, w tym:
* 20 minut w temp. {{C|190}}, 
* 60 minut w temp. {{C|160}},
* 20 minut w temp. {{C|200}}. 

Odstawić po upieczeniu na 3–5 minut, żeby odeszła skórka. Zdjąć ją i pociąć na kawałki 3x3 cm. Mięso odcinać plastrami grubości 1 cm i ciąć na kawałki 3x3 cm (takie same jak skóra). Czego nie uda się wyciąć, można wykorzystać razem z kośćmi do przyrządzenia zupy. 

Tradycja jedzenia mówi o położeniu na placku kolejno: sosu hoisin lub śliwkowego, dymki, ogórków i kaczki maczanej w dowolnym sosie. Potem zwija się placek, zaginając poprzeczny bok w kierunku nadzienia, by wszystko nie wyleciało nam dołem, gdy będziemy gryźć nadziany placek. Ze względu na duży wybór sosów można dowolnie eksperymentować. Maczanie w różnych sosach gotowego zawiniątka jest dużo smaczniejsze.

Danie polecam dla kogoś, kto nie lubi ryżu. Kaczka po pekińsku jest czasochłonna, lecz sosy można wykonywać stopniowo i następnego dnia upiec kaczkę i usmażyć placki.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Drób|Kuchnia chińska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mdcqp870avoi4qysnlqnkoqqqma4k7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Amerykańskie naleśniki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7497</id>
    <revision>
      <id>550508</id>
      <parentid>548683</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1074" sha1="bzh25n5t15p2mnd724jk1fww7d8x0tl" xml:space="preserve">{{Plik|plik=PancakesWithSyrup.jpg|auto=tak|opis=Amerykańskie naleśniki}}

== Składniki ==
* ''2 szklanki mąki''
* ''2 szklanki maślanki''
* ''1 łyżeczka proszku do pieczenia''
* ''1 łyżeczka sody oczyszczonej''
* ''1 jajko''
* ''2 łyżki masła''
* ''1 łyżka cukru''
* ''1/2 łyżeczki soli''
* ''masło lub olej (do smażenia)''
* ''syrop klonowy (do polania)''

== Przygotowanie ==
# Masło rozpuścić w rondelku i odstawić do przestudzenia. 
# W jednej misce wymieszać mąkę z solą, cukrem, sodą i proszkiem do pieczenia. 
# W drugiej wymieszać maślankę z jajkiem i przestudzonym, wcześniej roztopionym masłem. 
# Następnie połączyć suche składniki z mokrymi i tak powstałe ciasto odstawić na godzinę do lodówki. 
# Na dobrze rozgrzanej patelni usmażyć (na maśle lub na oleju) nieduże placki, z obu stron na złoty kolor.
* Podawać z syropem klonowym.

== Zobacz też ==
* Francuskie naleśniki: {{sr|Crêpes}},
* Rosyjskie bliny: {{sr|Bliny}}.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Naleśniki|Kuchnia amerykańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bzh25n5t15p2mnd724jk1fww7d8x0tl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sos włoski do spaghetti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7843</id>
    <revision>
      <id>550490</id>
      <parentid>550039</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1193" sha1="i2ztkun7ppgj4dr3m5hj87gyhypm4gr" xml:space="preserve">* liczba porcji: 8
* czas przygotowania: 35 min

== Składniki ==
{{Plik|plik=Flickr - cyclonebill - Pasta med tomatsauce.jpg|auto=tak|opis=Sos włoski do spaghetti}}

* ''3 duże, dojrzałe pomidory''
* ''plaster (10 dag) surowego boczku''
* ''duża cebula''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''płaska łyżeczka bazylii''
* ''duża łyżka posiekanego szczypiorku''
* ''szczypta suszonego tymianku''
* ''pół szklanki białego, wytrawnego wina''
* ''sól''
* ''pieprz''
* ''pół szklanki oliwy''

== Przygotowanie ==
# W rondlu z grubym dnem (ważne!) rozgrzać oliwę, wrzucić ząbki czosnku. Gdy się zrumienią, wyjąć, a na oliwę wrzucić posiekaną cebulę oraz pokrojony w kostkę boczek i smażyć, cały czas mieszając, aż cebula nabierze złocistego koloru. Dolać wino, mieszać, gdy składniki się zagotują, dodać obrane ze skórki, pozbawione pestek pomidory, filiżankę gorącej wody i zioła. Przykryć, gotować na niewielkim ogniu przez 20 minut. 
* Sos podawać przetarty przez sito lub naturalny. Można przygotować go wcześniej i tuż przed podaniem podgrzać, ale nie zagotować.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sosy gorące|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i2ztkun7ppgj4dr3m5hj87gyhypm4gr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Risotto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7898</id>
    <revision>
      <id>550498</id>
      <parentid>549851</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="808" sha1="pdplh6djsk5d3ar8syguf8idhzr8iqd" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Risotto with Broccoli (4421800180).jpg|auto=tak|opis=Risotto z brokułem}}

Lekkostrawne wegetariańskie risotto z warzywami.

=== Składniki ===
* ''15 dag fasolki szparagowej''
* ''2 dymki ze szczypiorkiem''
* ''2 marchewki''
* ''papryka''
* ''20 dag brokułów''
* ''szklanka ryżu''
* ''3 szklanki wywaru z warzyw''
* ''5 dag startego sera''
* ''3 łyżki oleju''
* ''sól''
* ''pieprz''

=== Przygotowanie ===
Marchew i paprykę pokroić w kostkę, dymkę posiekać. Smażyć 3 min na oleju. Wsypać ryż, smażyć kolejne 3 min. Wlać gorący bulion, gotować 20 min. Dodać pokrojoną fasolkę i różyczki brokułów, gotować 15 min. Doprawić solą i pieprzem, posypać serem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ryż|Warzywa|Kuchnia włoska|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pdplh6djsk5d3ar8syguf8idhzr8iqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa minestrone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8979</id>
    <revision>
      <id>550630</id>
      <parentid>550208</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2031" sha1="qqczk8zjtsvdlbobjxlica2lpl0r9jh" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Minestrone El Rinconin.jpg|auto=tak|opis=Zupa minestrone}}

{{Wikipedia|Minestrone}}

* Czas przygotowania: 3 godz., nie licząc moczenia fasoli.

== Składniki ==
* ''2 łodygi selera''                                                 
* ''2 marchewki''
* ''2 małe cukinie''
* ''3 ziemniaki''
* ''15 dag białej (czerwonej) suchej fasoli''
* ''10 dag wędzonego boczku''
* ''1 pietruszka''
* ''1 średnia cebula''
* ''25 dag pomidorów''
* ''5 gałązek natki''
* ''1 ząbek czosnku''
* ''1/4 główki włoskiej kapusty''
* ''10 dag fasoli szparagowej''
* ''30 dag zielonego groszku lub jedna główka kopru włoskiego''
* ''15 dag makaronu lub ryżu''
* ''1 łyżka startego żółtego sera (najlepiej parmezanu)''
* ''parę listków świeżej szałwi lub bazylii''
* ''oliwa do smażenia''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Fasolę zalać zimną wodą i zostawić na noc, następnie ugotować i odcedzić. 
# Boczek pokroić w kostkę, seler i marchewkę w paseczki, cukinię, obrane ziemniaki i cebulę również pokroić w kostkę. Pomidory sparzyć, przelać zimną wodą, obrać i pokroić. Natkę i czosnek bardzo drobno posiekać. Kapustę i bazylię (lub szałwię) pokroić na cienkie paseczki. Fasolce szparagowej odciąć końce, strąki pokroić na dwucentymetrowe kawałki, koper pokroić w zapałki. 
# Do dużego garnka włożyć boczek, cebulę, czosnek i pietruszkę. Wlać oliwę, dodać bazylię lub szałwię. Podsmażać wszystko przez 5 minut. Dodać wszystkie warzywa oprócz pomidorów, fasoli, fasolki i groszku, podsmażyć, zalać 2,5 l wody, dodać ugotowaną fasolę, posolić i gotować pod przykryciem półtorej godziny. Dodać pomidory oraz groszek lub fasolkę szparagową (jeśli groszek jest młody, dodać go dopiero z kluskami lub ryżem). Gotować jeszcze pół godziny, dodać ryż lub makaron i ewentualnie młody groszek. Gotować 20 minut. Doprawić solą. Zupę podawać posypaną tartym serem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qqczk8zjtsvdlbobjxlica2lpl0r9jh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Bigos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9356</id>
    <revision>
      <id>550655</id>
      <parentid>550338</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4081" sha1="bizgy1rfdm35wkn6xj2uzgual1eanux" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Bigos02.jpg|auto=tak|opis=Tradycyjny polski bigos}}
{{Plik|plik=Bigos.jpg|auto=tak|opis=Tradycyjny polski bigos}}

* Sposobów przygotowywania bigosu i jego odmian jest sporo.

== Przepis klasyczny ==
=== Składniki ===
* ''2 kg białej kapusty świeżej''
* ''2 kg białej kapusty kiszonej''
* ''1–0,5 kg czerwonego mięsa (wieprzowiny lub dziczyzny)''
* ''1–0,25 kg kiełbasy (zwyczajnej, myśliwskiej lub śląskiej)''
* ''0,5–0,25 kg boczku wędzonego''
* ''kilka grzybów leśnych, świeżych lub suszonych''
* ''pieprz czarny, niezmielony, sól, listek laurowy''
* ''0,25 kg. cebuli''
* ''śliwki suszone (wędzone)''

=== Przygotowanie ===
Posiekaną drobno {{lpg|kapusta|kapustę}} świeżą i {{lpg|kapusta kiszona|kiszoną}} z {{lpg|pieprz|pieprzem}}, {{lpg|sól|solą}}, częścią grzybów i {{lpg|liść laurowy|listkiem laurowym}} długo dusić, aż do miękkości (2–3 godziny). {{lpg|Boczek|Boczek}} pokroić, stopić lekko na patelni i w tym tłuszczu podsmażyć posiekaną cebulę, rozdrobnione mięso i kiełbasę. Mięso można obsmażyć w całości, również w całości dusić i pokroić drobno później, w trakcie dalszego przyrządzania.
Jeśli w uduszonej kapuście jest nadmiar wody, można go odlać. Do kapusty dodać podsmażone mięso, boczek i kiełbasę razem z tłuszczem z patelni. Dodać śliwki suszone i całość dusić tak długo, jak się da (czym dłużej, tym lepiej), najlepiej z przerwami przez kilka dni. W czasie duszenia można podlewać wytrawnym czerwonym winem.
Potrawa po przyrządzeniu powinna mieć konsystencję &quot;gęstej brei&quot; koloru ciemnego brązu i po podaniu na talerz nie powinna z niej wyciekać woda. Powinna mieć pikantny, lekko kwaskowo-słodkawy (ale nie przesadnie) smak i mieć silną woń wędzonki, śliwek i ew. dziczyzny.

Według staropolskiej tradycji do bigosu, w celu uszlachetnienia smaku, należy {{Strong|pod koniec gotowania}} dodać {{lpg|Miód|miodu}} (około łyżki na duży garnek potrawy) lub słodkiego, aromatycznego wina, n.p.{{lpg|malaga|malagi}}. 
Smak bigosu zależy w dużym stopniu od ilości, jakości i różnorodności gatunków dodanych mięs i wędlin. W staropolskiej kuchni zużywano do bigosu pozostałe resztki szlachetnych pieczeni i wędlin, które bardzo podnosiły smak potrawy. Bigos staropolski przyrządzany był zawsze bez zasmażki i bez dodatku koncentratu pomidorowego, nieznanego w kuchni staropolskiej. 

Niektórzy dodają też do bigosu {{lpg|Kminek zwyczajny|kminek}}, {{lpg|Majeranek ogrodowy|majeranek}}, {{lpg|ziele angielskie|ziele angielskie}}, {{lpg|śliwki suszone|śliwki suszone}} lub {{lpg|śliwki wędzone|wędzone}}, czerwone {{lpg|wino|wino}} i {{lpg|koncentrat pomidorowy|koncentrat pomidorowy}}. W zgodzie z tradycją będzie dodanie powideł śliwkowych. Według innych przepisów mięsa powinno być wagowo tyle samo, co kapusty. Bigos można też robić wyłącznie z kapusty kiszonej, bywa jednak wtedy często zbyt kwaśny. Aby temu zapobiec, należy kapustę kiszoną przepłukać pod bieżącą wodą lub nawet wstępnie obgotować.

Bigos, jako jedno z nielicznych dań, nie traci walorów smakowych przy wielokrotnym odgrzewaniu, a wręcz przeciwnie, po każdym kolejnym odgrzaniu coraz lepiej się &quot;przegryza&quot;. Pomiędzy odgrzewaniami można bigos przemrozić, np. trzymając zimą za oknem, co również pozytywnie wpłynie na jego smak. Odgrzewając bigos powinno się lekko podlewać czerwonym, wytrawnym winem, co wzbogaca jego winno-kwaskowy smak i aromat.

W kuchni staropolskiej, zwłaszcza na polowaniach, znany był '''bigos z wiwatem''', polegający na ogrzewaniu przygotowanej wcześniej potrawy w garnku z pokrywką szczelnie przylepioną ciastem. Głośne '&quot;wystrzelenie&quot; pokrywki, pod wpływem ciśnienia, oznaczało gotowość potrawy do spożycia.

Tradycyjnie bigos je się z chlebem i popija {{lpg|wódka|wódką}}.
Podobno pasują też do niego kwaskowe wina białe takie jak {{lpg|Riesling|Riesling}}.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kapusta|Mięsa|Kuchnia staropolska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bizgy1rfdm35wkn6xj2uzgual1eanux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Hummus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9357</id>
    <revision>
      <id>550491</id>
      <parentid>549193</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1184" sha1="64gjhzul8h8yo3qabkw2flcmy5847h4" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Hummus.jpg|auto=tak|opis=Hummus}}

{{wikipedia|Hummus}} 

'''Hummus''' to potrawa popularna na Bliskim Wschodzie w kuchni arabskiej i żydowskiej, znana również w kuchniach kaukaskich.

== Składniki ==
* ''25 dag ciecierzycy''   
* ''3 ząbki czosnku''   
* ''2 cytryny''   
* ''10 dag pasty sezamowej (&quot;{{sr|Tahini|tahini}}&quot;)''
* ''pęczek natki pietruszki''   
* ''sól, pieprz (lub mielony kmin rzymski)''   
* ''oliwa''
* ''zioła  i przyprawy do smaku''

== Przygotowanie ==
Nasiona ciecierzycy moczyć kilka godzin (najlepiej zalać wodą na noc), następnie gotować tak długo, aż ziarna będą miękkie. Utrzeć lub zmiksować na jednolitą masę i wymieszać z pozostałymi składnikami: zmiażdżonymi ząbkami czosnku, sokiem z cytryn, pastą &quot;{{lpg|tahini}}&quot;, kilkoma łyżkami oliwy ( ewentualnie oleju tłoczonego na zimno), doprawić do smaku solą, pieprzem (lub kminem rzymskim) i innymi przyprawami. Podając, posypać siekaną natką pietruszki. Pasta tradycyjnie jest podawana z {{lpg|pita|pitą}}, doskonała jest również do ciemnego razowego pieczywa.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia arabska|Kuchnia wegańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>64gjhzul8h8yo3qabkw2flcmy5847h4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Smażony ryż</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10140</id>
    <revision>
      <id>550502</id>
      <parentid>549979</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1679" sha1="fkb8gjlk1xv2u693mbt5w5otjcnsnms" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Fried rice by akira yamada in Yokohama Chinatown.jpg|auto=tak|opis=Smażony ryż}}

'''Smażony ryż''' – główny dodatek do dań z {{lk|Kuchnia chińska|kuchni chińskiej}}. W tradycyjnych restauracjach i kuchniach chińskich jest on smażony w naczyniu zwanym {{lpg|wok}}.

== Wersja europejska (uproszczona) ==
W tej wersji używa się tradycyjnych patelni oraz uproszczonych składników.

=== Składniki ===
* ''ryż długoziarnisty (1 torebka na 1 osobę)''
* ''0,5 l bulionu''
* ''olej''

=== Przygotowanie ===
# Wlać olej na patelnię, tak by zakryć lekko dno patelni. Na nierozgrzany, świeżo wlany olej wrzucić ryż w ilościach odpowiadających ilości przyrządzanych porcji.
# Ryż rozprowadzić równomiernie na całej powierzchni patelni. Po krótkim smażeniu zamieszać i znowu rozłożyć równomiernie. Tę czynność powtarzać, aż większość ziarenek będzie zarumieniona lub zbrązowiona. 
# W oddzielnym garnku lub innym naczyniu podgrzać bulion. Smażący się ryż zalać gorącym bulionem (uwaga - będzie parować i pryskać). Robić to stopniowo, podlewając ryż przez małą szczelinę między lekko odsuniętą przykrywką patelni. Po wlaniu pierwszej małej porcji bulionu, szybko nasunąć przykrywkę, chroniąc się w ten sposób przed oparzeniem pryskającym bulionem. Gdy przestanie syczeć, czynność powtórzyć. I tak aż do wykończenia bulionu.
# Zalany ryż gotować (dusić) na większym ogniu pod przykryciem, aż bulion płynny całkowicie z patelni zniknie. Ryż powinien być napęczniały, mokry, ale nie zatopiony w bulionie.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ryż|Kuchnia chińska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fkb8gjlk1xv2u693mbt5w5otjcnsnms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Raffaello</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10335</id>
    <revision>
      <id>550617</id>
      <parentid>550297</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2124" sha1="tnt72xm2ao5bez06dv3254eomllqjuk" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Raffaello-deser.jpg|auto=tak|opis=Raffaello na krakersach}}

== Raffaello na krakersach ==
=== Składniki ===
* ''200 g wiórków kokosowych''
* ''litr mleka''
* ''3 łyżki mąki pszennej''
* ''3 łyżki mąki ziemiaczanej''
* ''3 żółtka''
* ''opakowanie cukru waniliowego''
* ''1,5 kostki masła lub margaryny''
* ''2 paczki krakersów''

=== Przygotowanie ===
# Szklankę mleka, 100 g wiórków kokosowych i cukier zagotować w garnku. Najlepiej z podwójnym dnem, specjalnie przeznaczonym do gotowania mleka. Pozostałe składniki i mleko wymieszać w oddzielnym naczyniu i powoli wlewać do gotującego mleka, ciągle mieszając. Powstałą gęstą masę ostudzić. Do następnego naczynia włożyć margarynę lub masło. Do margaryny powoli dodawać masę i ucierać mikserem.
# Kwadratową blachę wyłożyć krakersami i rozsmarować na nich połowę kremu. Następnie ułożyć drugą warstwę krakersów i na wierzch pozostałą część kremu. Po wierzchu posypać dla ozdoby wiórkami kokosowymi. Deser najlepiej przechowywać w lodówce.

== Raffaello na biszkopcie ==
=== Składniki ===
* ''5 jajek''
* ''10 łyżek cukru''
* ''12 łyżek mąki''
* ''łyżka proszku do pieczenia''
* ''pół litra śmietany kremówki''
* ''2 opakowania &quot;Śnieżki&quot;''
* ''szklanka ajerkoniaku''
* ''15 dag wiórków kokosowych''
* ''2 łyżki żelatyny''

=== Przygotowanie ===
# Białka ubić na sztywno z cukrem. Dodawać po jednym żółtku, ciągle ubijając. Wsypać mąkę, proszek do pieczenia i wymieszać.
# Ciasto wylać na blachę i piec w temperaturze {{C|175}}. Z upieczonego ciasta ściąć wierzch i pokruszyć do miseczki.
# Dolną część biszkoptu nasączyć alkoholem. Śmietanę ubić na sztywno ze &quot;śnieżkami&quot;, dodać ajerkoniak i wymieszać. Wlać rozpuszczoną i wystudzoną żelatynę i ponownie wymieszać.
# Masę podzielić na dwie części. Połowę wlać do pokruszonego biszkoptu, wymieszać i wyłożyć na ciasto. Na to wylać drugą część masy i posypać obficie wiórkami. 
* Schłodzić w lodówce.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta|Desery}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnt72xm2ao5bez06dv3254eomllqjuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Barszcz czerwony</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10355</id>
    <revision>
      <id>550504</id>
      <parentid>550358</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2643" sha1="1lkfoxxmnllyu79ck5pphmqkvjz9nxs" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Barszcz.jpg|auto=tak|opis=Czysty barszcz czerwony}}

== Składniki ==
* ''1 kg buraków''
* ''5 g suszonych grzybów''
* ''80 g cebuli''
* ''100 g jabłka''
* ''2 zielone liście pora'' 
* ''1 gałązka świeżego tymianku''
* ''1 {{lg|Zioła i przyprawy/Liść laurowy|liść laurowy}}''
* ''2 gałązki natki pietruszki''
* ''1 gałązka selera naciowego''
* ''2 ząbki czosnku'' 
* ''10 g cukru''
* ''sok z 1 cytryny'' 
* ''majeranek'' 
* ''sól''
* ''czarny pieprz (w ziarenkach)'' 
* ''ocet winny czerwony'' 
* ''1 litr wody lub {{sr|Bulion wołowy|wywaru wołowego}}''
* ''zakwas buraczany''

== Zakwas ==
=== Składniki ===
* ''3 średnie buraki (półplastry)''
* ''2 kromki chleba razowego (pokruszone)''
* ''4 główki czosnku (na połowy)''

=== Przygotowanie ===
Przełożyć do słoika, zalać letnią wodą, zakręcić wieko i odstawić w ciemne miejsce o temperaturze pokojowej na około 5 dni.

== Przygotowanie warzyw ==
Grzyby dokładnie umyć, namoczyć i oddzielnie ugotować w wodzie, w której się moczyły. Po ugotowaniu wywar z grzybów starannie zlać dla oddzielenia drobin piasku od czystego wywaru. Buraki i cebule pokroić w plastry. Jabłka (razem ze skórką) podzielić na cząstki. Obrany czosnek przepołowić.

== Przyrządzenie barszczu ==
# Przygotowane warzywa zalać zimną wodą lub zimnym, jasnym, klarownym wywarem wołowym (bez tłuszczu), dołożyć grzyby i dodać wywar z ich gotowania. Następnie wrzucić wszystkie przyprawy i bukiet przypraw, wlać przygotowany zakwas. Gotować bardzo krótko – maksymalnie 10 minut od chwili zagotowania. Pod koniec dolać soku z cytryny i odrobinę dobrego octu winnego. 
# Barszczu nigdy nie należy długo gotować, gdyż traci on kolor, aromat i smak buraków. Pod koniec gotowania można do niego dodać nieco czerwonego wina – lecz bardzo niewiele, aby nie zakłóciło delikatnego smaku i aromatu buraków.

== Wykończenie ==
Po ugotowaniu nieodcedzony barszcz pozostawić w chłodnym miejscu do dnia następnego, aby naciągnął smakiem buraków, grzybów i warzyw.

== Sposób podania ==
Następnego dnia barszcz przecedzić, zagrzać (ale go nie zagotować!) i (jeśli to konieczne) doprawić do smaku solą, cukrem oraz świeżo zmielonym pieprzem. Tuż przed serwowaniem można dorzucić jeszcze pestki ze świeżego ogórka i chwilowo nakryć pokrywką. Zupę podawać czystą z dodatkami: pasztecikami, kołdunami i krokietami.

{{Wikiźródła|365 obiadów za 5 złotych/Barszcz czysty|Barszcz czysty w ''365 obiadów za 5 złotych''}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Barszcze|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1lkfoxxmnllyu79ck5pphmqkvjz9nxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Chir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10449</id>
    <revision>
      <id>550558</id>
      <parentid>549037</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1453" sha1="28qet1lg9tu1uqtkp53emlgmbujcpk2" xml:space="preserve">{{wikipedia|Chir}}

'''Chir''' – bliskowschodnia potrawa mleczna, wywodząca się z tradycji muzułmańskiej. Podawana jest na zimno z końcem okresu {{lpg|ramadan|p=u}}, na święto Id al-Fitr. Istnieje wiele odmian tej potrawy, zróżnicowanych zależnie od kultury i kulinarnej inwencji.

== Składniki ==
{{Plik|plik=Kheer.jpg|auto=tak|opis=Chir}}

* ''6 strąków kardamonu''
* ''1 litr mleka''
* ''1 szklanka ryżu (lub 6 marchwi)''
* ''masło''
* ''¼ szklanki rodzynek''
* ''½ szklanki cukru''
* ''1 łyżka stołowa syropu z róży''
* ''orzeszki pistacjowe lub migdały''

== Przygotowanie ==
# Mleko zagotować w szerokim garnku, dodać ryż bądź posiekaną marchew i dalej gotować na średnim ogniu przez ok. 5 minut, aż do zgęstnienia mieszaniny. 
# Stale mieszając, dodać do niej cukier, rodzynki i nasiona kardamonu, a następnie masło. Gotować przez kilka do kilkunastu minut według gęstnienia konsystencji, w międzyczasie dodać do smaku łyżkę syropu z róży. Następnie mieszaninę przelać do innej formy (naczynia). Posypać z wierzchu orzechami (migdałami), nakryć i odstawić przed podaniem.
# Serwować na zimno pokrojone na części, choć danie można też w całości podawać na ciepło (w takim wypadku proporcje dodatków mogą być zmniejszone w porównaniu z podawaniem na zimno).

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ryż i kasza|Desery mleczne|Przysmaki Ramadanu|Kuchnia arabska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28qet1lg9tu1uqtkp53emlgmbujcpk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Krówki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10521</id>
    <revision>
      <id>550578</id>
      <parentid>549363</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="952" sha1="oyiwwwnpgv7y4fzeukp0swui89uq35o" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Krowki002.jpg|auto=tak|opis=Krówki}}

{{wikipedia|Krówki|krówek}}

== Składniki ==
* ''2 szklanki mleka''
* ''1,5 szklanki cukru''
* ''1 łyżka masła''

== Przygotowanie ==
Wymieszać mleko z cukrem. Zagotować w naczyniu z grubym dnem. Uregulować płomień, aby masa wrzała powoli; od czasu do czasu mieszać. Dokładnie mieszać, ze ścianki naczynia usuwać osad. Gdy masa będzie złocista, a rozlana na talerzyk kropla szybko stężeje, ściągnąć garnek z ognia i dodać łyżkę masła, ucierając drewnianą łyżką. Rozprowadzić na posmarowanym masłem płaskim naczyniu, po kilku minutach kroić w paski, za pomocą namoczonego w zimnej wodzie noża. 

== Uwagi ==
Jeżeli wsypie się więcej cukru, a mniej mleka, to będą bardzo słodkie i kruche. A jeżeli wsypie się mniej cukru, a więcej mleka, będą mniej słodkie, ale za to ciągnące.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery|Mleko}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oyiwwwnpgv7y4fzeukp0swui89uq35o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Biltong</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11075</id>
    <revision>
      <id>550533</id>
      <parentid>548617</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="976" sha1="dvmgte98e7kyplurltu5bi8d4l33q6q" xml:space="preserve">{{Plik|plik=BiltongUKDried.jpg|auto=tak|opis=Biltong}}

{{wikipedia|Biltong}}
'''Biltong''' – wędzona szynka południowoafrykańska (z RPA).

== Przyrządzanie ==
Mięso pokroić wzdłuż włókien na mniej więcej 5-centymetrowe grube paski. Następnie namoczyć w dobrym occie przez 3 minuty. Natrzeć następującymi składnikami: prażoną i rozgniecioną {{lpg|kolendra|kolendrą}}, zmieszaną z brązowym cukrem, solą kamienną, świeżo mielonym pieprzem i odrobiną {{lpg|soda oczyszczona|sody oczyszczonej}}. 

Odlać krew i marynować przez dobę w lodówce; opłukać w mieszaninie wody i octu dla usunięcia nadmiernej ilości soli. 

Powiesić w miejscu, w którym nie brakuje światła ani przepływu powietrza (najprościej na haczykach wykonanych ze spinaczy do papieru). Mięso jest gotowe, gdy dotykiem można wyczuć, że biltong osiągnął idealną twardość i wysuszenie.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia afrykańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dvmgte98e7kyplurltu5bi8d4l33q6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa ogórkowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11078</id>
    <revision>
      <id>550509</id>
      <parentid>550211</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1116" sha1="tunwuf4zfjzcklt11rexd3go5u77gm5" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Cucumber soup.jpg|auto=tak|opis=Zupa ogórkowa}}

== Składniki ==
* ''wywar mięsny''
* ''marchewka''
* ''pietruszka''
* ''seler''
* ''ziemniaki''
* ''ogórki kiszone''
* ''pieprz''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Najpierw gotuje się na wywarze mięsnym starte na tarce: marchewkę z pietruszką i selerem oraz ziemniaki. Gdy ziemniaki są już miękkie, dodaje się starte ogórki. Na koniec zupę doprawia się do smaku. 
# Inny sposób przygotowania zupy ogórkowej: przygotować wywar mięsny, dodać do niego pokrojone w kostkę ziemniaki, marchew pokrojoną w słupki lub talarki oraz pietruszkę. Gotować wywar do czasu aż warzywa zmiękną. Następnie dodać przecier ze startych ogórków kiszonych, wszystko doprawić do smaku pieprzem, solą, vegetą. Podawać z łyżką gęstej śmietanki 18-22% i z chlebem z chrupiącą skórką.

{{wikipedia|Zupa ogórkowa}}
{{wikiźródła|365 obiadów za 5 złotych/Zupa ogórkowa|Zupa ogórkowa w ''365 obiadów za 5 złotych''}}
{{commonscat|Zupa ogórkowa}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Ogórek|Kuchnia polska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tunwuf4zfjzcklt11rexd3go5u77gm5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kakao korzenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11553</id>
    <revision>
      <id>550581</id>
      <parentid>549231</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:45:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="781" sha1="i78xhqzjnyofya1gyh243cn4krp1dnd" xml:space="preserve">{{Wikipedia|Kakao}}

{{Plik|plik=Drinking chocolate, Portland.jpg|auto=tak|opis=Kakao korzenne}}

== Składniki ==
; (dla dwóch osób) 
* ''2 łyżki gorzkiego, ciemnego kakao'' 
* ''2-3 łyżeczki brązowego cukru'' 
* ''szczypta cynamonu'' 
* ''szczypta imbiru'' 
* ''mielone chili (ilość &quot;na czubku noża&quot;)'' 
* ''pół laski wanilii'' 
* ''2 szklanki mleka'' 

== Przygotowanie ==
Mleko zagotować z cukrem. Kakao rozrobić w małej ilości zimnej wody, dodać przyprawy korzenne, chili i wanilię (laskę należy przekroić wzdłuż na pół i wyskrobać czarne pestki). Do gotującego się mleka wlać kakao i dokładnie wymieszać. Zestawić z ognia. Podawać jeszcze gorące. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Napoje gorące|Kuchnia meksykańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i78xhqzjnyofya1gyh243cn4krp1dnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pizza - ciasto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11846</id>
    <revision>
      <id>550506</id>
      <parentid>549797</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="spqwz5hhb7f0mcrd0zcnxktk7ss1sis" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pizza 8 bg.jpg|auto=tak|opis=Pizza - ciasto}}

== Pizza na grubym spodzie ==
Poniższe składniki wystarczają na 2 pizze o grubym spodzie.

=== Składniki ===
* 2 łyżeczki suszonych drożdży lub 20-25 g drożdży świeżych
* 1 łyżka cukru 
* 1 szczypta soli 
* 1 szklanka wody 
* 3 szklanki mąki pszennej (typ 450-500)

=== Przygotowanie ciasta ===
Do miski wrzucić drożdże, posypać cukrem (szybciej się rozpuszczą), potem dodać sól i 1 szklankę wody (ciepłej, nie gorącej). Kiedy drożdże rozpuszczą się, wtedy wsypać 3 szklanki mąki. Wyrabiać ciasto, aż będzie odchodzić od ręki i miski. Podzielić ciasto na 2 części, uformować pagórkowate placki, nakryć do wyrośnięcia (5-10-15 minut, zależnie od temperatury). Wyrośnięte ciasto ugniatać na stolnicy, następnie formować płaskie, okrągłe placki. Jeśli jest dobra mąką i świeże drożdże, ciasto powinno dać się dobrze rozciągać bez obawy o porwanie. Tak uformowany spód umieścić na naoliwionej blasze do pieczenia, posmarować z wierzchu najlepiej własnoręcznie przyrządzonym sosem pomidorowo-ziołowym i ułożyć farsz. Piec w nagrzanym piekarniku {{C|220-250}}. Ponieważ każdy piekarnik piecze odrobinę inaczej, czas pieczenia należy dobrać indywidualnie.

== Pizza na typowym cieście drożdżowym ==
Poniższe składniki wystarczają na 2 duże pizze na typowym cieście drożdżowym.

=== Składniki === 
* 1 opakowanie suszonych drożdży (7 g) lub 25-30 g drożdży świeżych, 
* 1 szczypta cukru, 
* 1 łyżeczka soli, 
* 7 łyżek oleju lub oliwy, 
* 1 szklanka wody przegotowanej zimnej,
* 3 szklanki mąki pszennej.

=== Przygotowanie ciasta ===
Włożyć do miski wszystkie składniki oprócz mąki, mieszać łyżką, aż drożdże całkowicie się rozpuszczą. Na koniec dodać mąkę, zamieszać i zagnieść ciasto (w razie potrzeby dosypać jeszcze trochę maki, aby ciasto nie kleiło się do rąk). Wyjąć ciasto z miski i powygniatać je na czystym blacie lub stolnicy przez ok. 15 min., aż będzie gładkie i elastyczne. Umieścić z powrotem w misce, nakryć czystą ścierką i odstawić do wyrośnięcia w temp. pokojowej na ok. 1 godz., aż ciasto podwoi swoją objętość. Potem zagnieść je ponownie i podzielić na 2 równe części. 1 część ciasta rozpłaszczyć pięścią, rozwałkować wałkiem i umieścić na natłuszczonej olejem blasze do pieczenia. Ciasto rozciągać delikatnie opuszkami palców do brzegów blachy, (niewykorzystane do pieczenia surowe ciasto, można owinąć folią i umieścić w zamrażalniku na następny raz). Na wierzch ciasta nanieść sos i dodatki. Wstawić blachę z surową pizzą do zimnego piekarnika i piec na małym ogniu ok. 35 min. w temp. ok. {{C|170-180}}. Uwaga: Czas pieczenia pizzy zależy od piekarnika, bo każdy piekarnik piecze trochę inaczej.

== Zobacz też ==
* {{sr|Ciasto włoskie na pizzę}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Pizze}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>spqwz5hhb7f0mcrd0zcnxktk7ss1sis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Musaka z bakłażanów</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12566</id>
    <revision>
      <id>550645</id>
      <parentid>549536</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2135" sha1="23ycpfd2bvx3pffsa99brz7nxwd982w" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Musaka od plavog paradajza.jpg|auto=tak|opis=Musaka z bakłażanów}}
{{Wikipedia|Musaka}}

'''Musaka z bakłażanów''' (''melitzanes musakas'') – popularna w Grecji zapiekanka z bakłażanów i mielonej wołowiny z dodatkiem sera. Danie wysokokaloryczne (pon. 900–1000 cal.). 

== Składniki ==
* ''1 ¼ kg bakłażanów''
* ''70 dag mielonego mięsa wołowego''
* ''3 pomidory''
* ''1 średnia cebula''
* ''1/8 l białego wina''
* ''3/4 l sosu beszamel''
* ''10 dag tartego sera''
* ''3 łyżki tartej bułki''
* ''mała łyżka masła''
* ''natka pietruszki''
* ''2 jajka''
* ''masło, oliwa''

== Przygotowanie ==
# Bakłażany opalić nad płomieniem, zetrzeć zewnętrzną błonkę, pokroić na plasterki, oprószyć solą i zostawić w chłodnym miejscu na godzinę. 
# Rozgrzać masło na patelni i podgrzewać drobno posiekaną cebulę, aż będzie miękka, lecz nie zrumieniona. Dodać 4 łyżki gorącej wody i włożyć mięso, dokładnie rozgniatając je widelcem, aby nie tworzyły się grudki. Smażyć mieszając. Dodać pomidory bez skóry i pestek, wsypać dużą garść natki pietruszki, rozmieszać, dodać wino i dalej ogrzewać mieszając. Następnie oprószyć solą i pieprzem. Przykryć i postawić na bardzo małym ogniu na około 45 minut. Zestawić z ognia, dodać tartą bułkę, rozmieszać.
# Ubić niezbyt sztywną pianę z białek, rozmieszać z masą mięsną. Bakłażany opłukać i dokładnie osuszyć na ściereczce. Rozgrzać na patelni oliwę (niezbyt gorącą) i smażyć plasterki bakłażanów z obu stron na zloty kolor. 
# Płaską formę do pieczenia o wymiarach ok. 30x20x5 cm wysmarować masłem i wysypać tartą bułką. Położyć na dnie warstwę bakłażanów, na nich ułożyć warstwę mięsa z pomidorami, przykryć bakłażanami. 
# Przyrządzić sos beszamelowy z żółtkami, dodać 6 dag tartego sera. Zalać nim potrawę, posypać resztą tartego sera. Wstawić do średnio rozgrzanego piekarnika i piec, aż wierzchnia warstwa przypiecze się na złoty kolor (ok. 45 minut).

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Warzywa|Kuchnia grecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23ycpfd2bvx3pffsa99brz7nxwd982w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Knedle z wiśniami</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12698</id>
    <revision>
      <id>550591</id>
      <parentid>549295</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="a05jlbf5798z2w4jam9yo21dwghkph8" xml:space="preserve">=== Składniki ===
{{Plik|plik=Tři ovocné knedlíky.JPG|auto=tak|opis=Knedle z wiśniami}}

; Ciasto{{dk}}
* ''kilogram ziemniaków''
* ''1 i pół szklani mąki''
* ''jajko''
* ''sól''

; Nadzienie{{dk}}
* ''50 dag wiśni''
* ''cukier''
* ''torebka cukru waniliowego''

; Do polania{{dk}}
* ''masło''
* ''bułka tarta''

=== Przyrządzanie ===
# Ziemniaki umyć, ugotować, obrać i zmielić. 
# Dodać mąkę, jajko, sól i zagnieść ciasto. Wyrabiać krótko. 
# Formować wałki o średnicy 2,5 cm, pokroić ja na talarki. 
# Na każdy położyć wydrylowaną wiśnię, posypaną cukrem i uformować kulkę.
* Knedle rzucać partiami do wrzątku, zagotować. Podawać polane masłem, oprószone bułką tartą i posypane cukrem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Wiśnia|Ziemniaki|Kluski i makarony|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a05jlbf5798z2w4jam9yo21dwghkph8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Modro kapusta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12744</id>
    <revision>
      <id>550584</id>
      <parentid>549527</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="714" sha1="7r9lrprc8554rsa17qqf8edzc52u9md" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Modro kapusta.jpg|auto=tak|opis=Modro kapusta}}

{{Wikipedia|Modra kapusta}}

== Składniki ==
* ''1 czerwona kapusta''
* ''cebula 1-2 sztuki''
* ''boczek wędzony lub inna wędzonka  100 gram''
* ''ocet 5 %, 2-3 łyżki''
* ''cukier 1 łyżeczka''
* ''sól, pieprz do smaku''

== Przygotowanie ==
# Poszatkowaną kapustę ugotować do miękkości i odlać nadmiar wody. 
# Doprawić octem, łyżeczką cukru, szczyptą soli i pieprzu. 
# Następnie dodać drobno posiekaną cebulę  surową lub zeszkloną i  podsmażony boczek.
# Wszystkie składniki  dokładnie wymieszać.
* Można również dodać potarte jabłko.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Warzywa|Kuchnia śląska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7r9lrprc8554rsa17qqf8edzc52u9md</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Makówki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12745</id>
    <revision>
      <id>550599</id>
      <parentid>549500</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1206" sha1="hbrw2dcy846do4znvvbvx2ba6e1upkh" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Makówki 344.jpg|auto=tak|opis=Makówki}}

{{Wikipedia|Makówki}}

== Składniki ==
* ''1 chałka lub inne białe pieczywo''
* ''50 dag maku''
* ''1 litr mleka''
* ''3 łyżki masła''
* ''5 łyżek cukru lub miodu''
* ''1 paczka cukru waniliowego''
* ''10 dag orzechów włoskich łuskanych''
* ''5 dag migdałów''
* ''10 dag fig''
* ''10 dag rodzynków''
* ''3 dag wiórków kokosowych''

== Przygotowanie ==
Chałkę pokroić na plastry. W garnku zagotować mleko z cukrem lub miodem, cukrem waniliowym oraz masłem i dodać zmielony mak. Gotować na wolnym ogniu do zgęstnienia około 10-15 minut, ciągle mieszając drewnianą łyżką. Pokroić figi w cienkie plasterki a resztę bakalii sparzyć i wrzucić wszystko do gotującego się maku. Wymieszać i odstawić z ognia. Przygotować garnek lub miskę i układać warstwę chałki i warstwę maku. Tak na przemian, aż do wykorzystania wszystkich składników, z tym że ostatnia warstwa musi być z maku. Ostatnią warstwę maku ozdobić płatkami migdałów, orzechami, rodzynkami i posypać kokosem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Leguminy z pieczywa|Mak|Miód|Orzechy (bakalie)|Mleko|Potrawy wigilijne}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hbrw2dcy846do4znvvbvx2ba6e1upkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Ajnlauf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12746</id>
    <revision>
      <id>550532</id>
      <parentid>548985</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="725" sha1="qmhs9brcoeo4a13ngur4jhqmigi9qp0" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Rosół z lanym ciastem.jpg|auto=tak|opis=Ajnlauf}}

{{wikipedia|Lane ciasto}}

== Składniki ==
* ''2,5 l {{sr|Bulion z kurczaka|rosołu}}
* ''2 jajka''
* ''4-5 łyżek mąki pszennej''
* ''1 łyżka wody lub mleka (do wyboru)''
* ''natka pietruszki''

== Przygotowanie ==
# Jajka roztrzepać widelcem, dodając stopniowo mąkę pszenną. Rozcierać przez około 4 minuty, by nie było grudek; można dodać łyżkę mleka lub wody (ciasto powinno mieć konsystencję gęstej śmietany).
# Lać na wrzący rosół, całość lekko zamieszać. 
# Po wypłynięciu gotowe do serwowania (posypać natką pietruszki).

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia śląska|Kluski i makarony|Jajka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qmhs9brcoeo4a13ngur4jhqmigi9qp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Rolada śląska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12759</id>
    <revision>
      <id>550538</id>
      <parentid>549856</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1236" sha1="nsqzc8lqvuwee3elu1erfnnkkvvmr52" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Rolada śląska.jpg|auto=tak|opis=Rolada śląska}}

== Składniki ==
* ''pól kilograma mięsa wołowego pieczeniowego''
* ''5 dag boczku wędzonego''
*'' 1- 2 ogórki kiszone'' 
* ''1 mała cebula''
* ''1 płaska łyżka musztardy''
* ''1 płaska łyżka koncentratu pomidorowego''
* ''5 dag smalcu''
* ''sól'' 
* ''pieprz naturalny mielony''
* ''mąka pszenna'' 
* ''śmietana''

== Przygotowanie ==
Mięso opłukać i pokroić w plastry a następnie delikatnie rozbić zwilżonym zimną wodą tłuczkiem, natrzeć solą i pieprzem. Każdy płat posmarować musztardą i koncentratem pomidorowym. Cebulę , ogórki i boczek pokroić na paseczki. Kawałeczki cebuli, boczku i ogórka układać na mięsie, każdy płat ściśle zawijać w roladę i spiąć wykałaczkami lub owiązać białą nitką. Rozgrzać tłuszcz, kłaść rolady i mocno zrumienić z obu stron. Podlać wodą lub wywarem z mięsa. Dusić pod przykryciem około 1 godziny. Gdy rolady będą już miękkie wyciągnąć z nich wykałaczki lub usunąć nici, sos zagęścić śmietaną i mąką. Podawać z {{sr|Kluski śląskie|kluskami śląskimi}} i modrą kapustą.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Mięsa|Kuchnia śląska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nsqzc8lqvuwee3elu1erfnnkkvvmr52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Tarta z pomidorami</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12828</id>
    <revision>
      <id>550524</id>
      <parentid>550091</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2324" sha1="ez8c7plyukb0ibxelhspp14jjf9f6hg" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Tarta z pomidorami.jpg|auto=tak|opis=Tarta z pomidorami.}}

* Tarta z pomidorami i pieczarkami na kruchym cieście. Idealne danie na luch lub drugie śniadanie.
* Dobrze smakuje zarówno na ciepło jak i na zimno. Po odgrzaniu mikrofalówce nie traci walorów smakowych ani estetycznych.

== Przybory kuchenne ==
* piekarnik
* forma do tarty o średnicy ok 28 cm i głębokości 3-4 cm
* stolnica
* wałek do ciasta
* sitko do mąki

== Składniki ==
=== Ciasto ===
* ''2 szklanki mąki krupczatki''
* ''15 dag masła''
* ''1 kopiata łyżeczka miałkiego cukru''
* ''1 płaska łyżeczka soli''

=== Nadzienie ===
* ''15 dag pieczarek''
* ''40 dag pomidorów''
* ''15 dag kukurydzy konserwowej''
* ''20 dag sera żółtego''
* ''świeża bazylia''
* ''oregano, tymianek''

== Sposób przyrządzenia ==
# Przesiej mąkę z cukrem i dodaj pokrojone w kostkę masło. Siekaj nożem do osiągnięcia drobnych grudek masła dobrze obtoczonych w mące, następnie rozetrzyj rękami. Dodawaj po łyżce zimnej wody ugniatając rękami na jednolitą masę. Ciasto powinno być sprężyste, dość suche ale nie rozpadające się.
# Zawiń ciasto w folię i włóż do lodówki na minimum 30 min. Rozgrzej piekarnik do ok {{C|190}}.
# Umyj i pokrój w talarki pomidory, pokrój pieczarki i ser żółty. Przygotuj liście bazylii. Odsącz kukurydzę.
# Ciasto podziel na 2 części w proporcjach 2/3 i 1/3. Większą część rozwałkuj na rozmiar formy (razem z brzegami). Formę wysmaruj masłem i umieść w niej rozwałkowane ciasto. Pougniataj palcami tak, aby ciasto dobrze wypełniło formę. Nadmiar ciasta wystający poza brzegi formy oberwij.
# Ułóż na spodzie plasterki sera, następnie pieczarki, pomidory i liście bazylii. Posyp obficie kukurydzą, dodaj oregano i tymianek do smaku. Ułóż jeszcze jedną warstwę sera i cienką warstę pomidorów i pieczarek dbając o to, aby cała forma była jednolicie wypełniona. Ugnieć delikatnie ręką tak, aby w nadzieniu pozostało jak najmniej wolnych przestrzeni.
# Resztę ciasta rozwałkuj i przykryj nim całość. Po wierzchu można całość pozmarować jajkiem aby po upieczeniu nabrała złotego koloru. Piecz 50 min zwracając uwagę czy nie przypalają się brzegi.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Nabiał|Pomidor|Sery}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ez8c7plyukb0ibxelhspp14jjf9f6hg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kluski na parze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12877</id>
    <revision>
      <id>550523</id>
      <parentid>548581</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1846" sha1="7by5uozoc9plo848462id7n46uq11aw" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pampuchy.jpg|auto=tak|opis=Kluski na parze}}

'''Pampuchy, pączki/bułki/kluski na parze, pyzy (drożdżowe), kluski parowe, parzaki, parowańce, parowce, buchty''' – w kuchni polskiej, rodzaj pączków (klusek, pyz) z drożdżowego ciasta gotowanych na parze. 

== Składniki ==
* ''50 dag mąki pszennej''
* ''4 dag drożdży''
* ''200 ml mleka''
* ''6-7 dag masła''
* ''1 jajko''
* ''2 łyżki cukru''

== Przygotowanie ==
Przygotować rozczyn drożdżowy z kostki (4 dag) drożdży rozgniecionych z łyżeczką cukru i mąki oraz 5 łyżkami mleka. Do miski wsypać 50 dag mąki, zrobić dołek i wlać do niego rozczyn drożdżowy. Przykryć bawełnianą ściereczką. Po około pół godziny rozczyn powinien się burzyć. Wtedy dodać do miski jajko, mleko, bardzo miękkie masło, cukier, szczyptę soli. Wyrabiać ciasto ręcznie lub mikserem na wolnych obrotach, aż będzie gładkie. Przyprószyć mąką, aby się nie kleiło. Wyrobioną kulkę ciasta wywałkować na 1,5 cm grubości i wykrawać szklanką krążki, które znów muszą wyrosnąć przykryte ściereczką (ok. 30 min). Kiedy kluski zwiększą objętość, kłaść po kilka sztuk do garnka z wkładem do gotowania na parze i parować pod przykryciem 5–10 minut. Kluski podawać polane masłem, posypując cukrem i cynamonem albo z sosem waniliowym lub syropem owocowym.

== Wskazówki ==
Zamiast specjalnego garnka do gotowania na parze można użyć dowolnego szerokiego garnka i dużego kawałka muślinu lub gazy. Do garnka należy wlać wodę, a następnie zamocować gazę na wierzchu przy pomocy gumki lub sznurka (jak na zdjęciu wyżej). Gotować pod pokrywką lub odwróconą dużą miską. 

{{Wikipedia|Pampuchy|klusek na parze}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Gotowanie na parze|Kluski i makarony|Kuchnia polska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7by5uozoc9plo848462id7n46uq11aw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Frytki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12893</id>
    <revision>
      <id>550571</id>
      <parentid>549143</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="521" sha1="jp2bvr4ntzb2nwvr7wsi7i1g35z77st" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Patat.JPG|auto=tak|opis=Frytki}}

'''Frytki''' są daniem z ziemniaków, wymyślonym przez Belgów.

== Składniki == 
* ''olej'' 
* ''ziemniaki''

== Przygotowanie ==
Ziemniaki obrać, pokroić w grube słupki. Następnie wrzucić je na chwilę do wody. Później rozgrzać na patelni dużą ilość oleju. Pokrojone ziemniaki wrzucać na mocno rozgrzany olej, smażyć, aż nabiorą złotego koloru.

{{Wikipedia|Frytki}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ziemniaki|Kuchnia wegańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jp2bvr4ntzb2nwvr7wsi7i1g35z77st</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Omlet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12895</id>
    <revision>
      <id>550537</id>
      <parentid>549566</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1171" sha1="0uy2ut28os1x2bt503gsg0iziikhbil" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Omlet natur.jpg|auto=tak|opis=Omlet naturalny (bez dodatków)}}

== Wariant I ==
=== Składniki ===
* ''kilka (1–3) {{lpg|Jajko (kulinaria)|jajek}}''
* ''ok. 1/2 łyżki {{lpg|mleko|mleka}}''

=== Przygotowanie ===
Jaja rozbić z przełożeniem żółtek do małego kubka, następnie dodać mleko i mieszać przez chwilę. Niewielką ilość oleju wlać na patelnię i odczekać krótką chwilę do rozgrzania się, po czym wrzucić ciasto i smażyć przez 1-2 minuty. 

== Wariant II ==
=== Składniki ===
* ''2 {{lpg|Jajko (kulinaria)|jaja}}''
* ''1 łyżka {{lpg|mleko|mleka}}''
* ''1 łyżka mąki''
* ''1 łyżka cukru (dla omletu na słodko)''

=== Przygotowanie ===
# Jaja rozbić, dodać mąkę, cukier (jeśli potrzebny) oraz mleko. Całość rozbełtać. Wlać na rozgrzaną patelnię z niewielką ilością oleju lub masła. 
# Wierzch omletu powinien mieć postać galaretowatą, a spód powinien być zarumieniony. Danie podawać można ze słodkimi dodatkami lub na ostro.

==Zobacz też ==
* {{sr|Omlet gruszkowy}}
* {{sr|Omlet z serem i ziołami}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Jajka|Placki|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0uy2ut28os1x2bt503gsg0iziikhbil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Placki ziemniaczane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13055</id>
    <revision>
      <id>550665</id>
      <parentid>549810</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4721" sha1="a792i2ccvo520gs00ik34hj2pg5uxco" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Ukrainian potato pancakes.jpg|auto=tak|opis=Placki ziemniaczane}}

Placki ziemniaczane, zwane ukraińskimi lub w Wielkopolsce bambrzakami to prosta potrawa przygotowywana ze smażonych na tłuszczu startych ziemniaków zmieszanych z jajkiem i przyprawami spożywana najczęściej ze śmietaną. Głównymi składnikami są starte surowe ziemniaki, jajka oraz ewentualne przyprawy nadające charakteru potrawie - np. cebula, pieprz lub majeranek, a w niektórych przypadkach nawet kwiaty bzu. Odmianę placków ziemniaczanych stosuje się przy placku węgierskim, gdzie ciasto ma dodatek mleka, a pojedynczy szeroki oraz gruby placek obwija warzywne nadzienie przypominające leczo.

== Placki ziemniaczane tradycyjne – bambrzaki ==
=== Składniki ===
* ''2 kg ziemniaków''
* ''120 g mąki pszennej''
* ''1 łyżeczka sody oczyszczonej''
* ''1-2 jaja''
* ''szczypta soli''
* ''0,5 szklanki cukru''
* ''3-4 łyżki tłuszczu'' 

=== Przygotowanie ===
Ziemniaki należy umyć, obrać i zetrzeć na drobnej tarce. Następnie dodać mąkę, jaja, sodę, sól, cukier i dobrze wymieszać. Ciasto wyłożyć na wysmarowaną tłuszczem blachę, rozprowadzić je na grubość 2 cm i posmarować na wierzchu rozpuszczonym tłuszczem. Piec w temp. {{C|250}}, na złoty kolor ok. pół godziny.

Według wielkopolskich tradycji bambrzak trzeba podawać ciepły z kawą, najczęściej jako przekąska na podwieczorek.

== Placki ziemniaczane doprawiane ==
=== Składniki ===
* ''6 dużych ziemniaków''
* ''1 jajko''
* ''3-4 łyżki mąki'' 
* ''2 cebulki'' 
* ''majeranek''
* ''natka pietruszki'' 
* ''sól'' 
* ''pieprz'' 
* ''olej'' 

=== Przygotowanie ===
Ziemniaki umyć, obrać. Zetrzeć na gęstej tarce. Wymieszać z mąką, jajkiem, posiekaną cebulką i przyprawami: czosnkiem, solą, pieprzem, ziołami. Można do ciasta dodać łyżkę śmietany, placki będą bardziej puszyste. Mocno rozgrzać patelnię z olejem. Placki smażyć z obu stron. Aby pozbyć się nadmiaru tłuszczu, należy odkładać je na papierowy ręcznik. 

== Placki ziemniaczane szybkie i łatwe == 
=== Składniki === 
* ''6 ziemniaków'' 
* ''1 cebula''
* ''1 jajko'' 
* ''4 1/2 łyżki mąki pszennej'' 
* ''1 łyżeczka soli'' 
* ''tłuszcz do smażenia''

=== Przygotowanie === 
Ziemniaki opłukać, obrać cienko obieraczką, ponownie opłukać. Zetrzeć do miski na dużych oczkach tarki. Dodać pokrojoną na drobną kostkę cebulę, jajko, mąkę, sól. Mieszać dokładnie łyżką, aż ziemniaki z cebulą pod wpływem soli puszczą sok i masa nabierze gliniastej konsystencji. Porcje ciasta nakładać łyżką na silnie rozgrzany tłuszcz na patelni. Smażyć placki z obu stron na złocisto-brązowy kolor, przewracając je na drugą stronę za pomocą łopatek do smażenia. Przed nałożeniem na patelnię kolejnej porcji placków, należy dokładnie wymieszać w misce pozostałe ciasto. Gotowe placki można podawać z sosem pomidorowym/sosem grzybowym/sosem jabłkowym/śmietaną/cukrem, etc.

== Placki kartoflane jak omlety == 
=== Składniki === 
* ''2 ziemniaki'' 
* ''3 jajka'' 
* ''1 1/2 łyżki mąki pszennej'' 
* ''1 1/4 łyżeczki soli'' 
* ''olej roślinny do smażenia'' 

=== Przygotowanie === 
Ziemniaki opłukać, obrać cienko obieraczką, ponownie opłukać, zetrzeć na dużych oczkach tarki. Dodać jajka, mąkę, sól, wymieszać. Porcje ciasta nakładać łyżką stołową na silnie rozgrzany tłuszcz na patelni. Smażyć placki z obu stron na złocisto-brązowy kolor, przewracając je na drugą stronę, najlepiej za pomocą łopatek do smażenia. Za każdym razem przed nałożeniem na patelnię kolejnej porcji placków, należy dokładnie wymieszać w misce pozostałe ciasto. 

=== Uwagi === 
Sól podkreśla smak ziemniaków, zmiękcza surowe, tarte ziemniaki. Cebula, czosnek, boczek drobniutko pokrojony, pieprz czarny, gałka muszkatołowa, nadają plackom ziemniaczanym ostrzejszy aromat i smak. Mąka pszenna lub skrobia ziemniaczana wiąże masę ziemniaczaną, nie wpływając na smak placków ziemniaczanych. Ziemniaki starte do wcześniej drobno pokrojonej lub startej cebuli nie ciemnieją. Polecam smażenie placków ziemniaczanych na gęsim smalcu. Obecnie (2018 r.) jest dostępny w wielu sklepach.

== Sos jabłkowy do placków ziemniaczanych == 
=== Składniki === 
* ''4 jabłka'' 
* ''3/4-1 szklanka wody'' 
* ''1/4-1/2 szklanki cukru'' 

=== Przygotowanie === 
Jabłka opłukać, pokroić w kostkę, wrzucić do woka, dodać cukier i wodę. Dusić bez przykrycia, mieszając do odparowania wody i rozgotowania się jabłek na papkę. 

{{Wikipedia|Placki ziemniaczane}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ziemniaki|Placki|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a792i2ccvo520gs00ik34hj2pg5uxco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Panna cotta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13056</id>
    <revision>
      <id>550535</id>
      <parentid>549584</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:00:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1114" sha1="l6u1k7eq3wl7sv6bo7uvvnv6xt9l9yp" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Panna Cotta with strawberry sauce.jpg|auto=tak|opis=Panna cotta w sosie truskawkowym}}

== Składniki ==
; Krem{{dk}}
* ''500 ml śmietanki 36%''
* ''15 dag cukru''
* ''1/2 łyżeczki żelatyny''

; Sos{{dk}}
* ''750 ml słodkiego czerwonego wina''
* ''pół szklanki cukru''
* ''3 łyżki octu malinowego''
* ''czubata łyżeczka otartej skórki cytrynowej lub pomarańczowej''

== Przygotowanie ==
# Podgrzać śmietankę. Gdy się zagotuje, zdjąć z ognia. W teflonowym rondlu rozpuścić cukier. Podgrzewać, mieszając, aż powstanie karmel. 
# Zdjąć z ognia i powoli wlać śmietankę, cały czas mieszając. Ponownie zagotować, nie przerywając mieszania. Zdjąć z ognia, dodać rozpuszczoną żelatynę. Mieszać tak długo, aż żelatyna połączy się z masą. Gotowy krem wlać do foremek, odstawić do stężenia.
# Wino połączyć z cukrem i octem. Gotować, aż objętość płynu zmaleje do 3/4 szklanki. Ostudzić, dodać skórkę, wymieszać. Sosem skropić deser.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery zestalane na zimno|Desery mleczne|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l6u1k7eq3wl7sv6bo7uvvnv6xt9l9yp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kerststol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13089</id>
    <revision>
      <id>550653</id>
      <parentid>549283</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3736" sha1="kahs32z7a6vujgra8upyrq6tnqdblyg" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kerststol.jpg|auto=tak|opis=Kerststol}}

Przepis na kerststol – rodzaj luksusowego, słodkiego chleba spożywanego tradycyjnie podczas świąt Bożego Narodzenia głównie w Holandii i Niemczech. 

== Składniki nadzienia (300 g) ==
* ''125 g białych migdałów''
* ''125 g krystalicznego cukru''
* ''1 jajko''

== Składniki ciasta ==
* ''200 g różnych rodzajów rodzynek''
* ''2 łyżki stołowe scukrzonej, drobno posiekanej skórki cytrynowej''
* ''60 g kandyzowanych czereśni (owoce francuskie)''
* ''3 łyżki rumu''
* ''7 g suszonych drożdży''
* ''0,08 l wody''
* ''60 g masła''
* ''0,12 l mleka''
* ''125 g brązowego cukru''
* ''3 łyżki stołowe drobno posiekanej, kandyzowanej skórki gorzkiej pomarańczy''
* ''400-500 g mąki''
* ''pół łyżeczki soli''
* ''1 jajko''
* ''100 g nadzienia z migdałów''
* ''20 g masła (dodatkowa porcja)''
* ''cukier puder do posypania''

== Niektóre składniki kerststol ==
{{Galeria
 | 1 = Mandel Gr 99.jpg                      |_1 =Migdały bez skórki
 | 2 = Lemon.jpg                             |_2=Cytryny
 | 3 = Raisins 01.jpg                        |_3=Rodzynki
 | 4 = Grape Rasins plus Zante Currants.jpg  | _4 = Czarne rodzynki
 | 5 = CanditiArancia.jpg                    | _5 = Kandyzowana skórka gorzkiej pomarańczy
 | 6 = Citrus medicus fruit.jpg              | _6 = Owoc drzewa cytronu ''Citrus medica''
 | 7 = Bing Cherries (USDA ARS).jpg          | _7 = Czereśnie
 | 8 = Apricot seeds.jpg                     | _8 = Nasiona moreli
}}

== Przygotowanie nadzienia ==
* Migdały zmielić w maszynce 
* Jajko rozbić i roztrzepać; dodawać jajko i cukier do migdałów jednocześnie mieszając aż do uzyskania jednolitej, zbitej masy
* Zapakować w folię lub szczelnie zamykane plastikowe pudełko i włożyć do lodówki

== Przygotowanie ciasta ==
* Wymieszać w misce rodzynki, skórkę pomarańczową i cytrynową oraz kandyzowane czereśnie, a następnie dodać rum i ponownie wymieszać; przykryć i pozostawić na co najmniej 2 godziny, aby owoce nasączyły się rumem
* Rozpuścić drożdże w ciepłej wodzie
* Ogrzać masło, mleko i cukier aż do rozpuszczenia masła
* Przesiać mąkę do miski, dodając sól i uformować dołek
* Dodać drożdże, mleko z masłem i cukrem oraz roztrzepane jajko, dobrze wymieszać, dodając mąki, aż do otrzymania miękkiego ciasta. Ciasto wyrabiać na desce posypanej mąką przez przynajmniej 10 minut aż będzie gładkie i elastyczne
* Wyrobione ciasto posmarować masłem i włożyć do miski, nakryć wilgotna ściereczką i pozostawić na godzinę w ciepłym miejscu do wyrośnięcia
* Następnie ciasto wyjąć i wyrabiać jeszcze przez 1 minutę, po czym uformować płaski placek na stolnicy i wysypać owoce; zagnieść ciasto z owocami, lekko je ugniatając
* Uformować ciasto w owal o wymiarach 20 na 30 cm i położyć w brytfance wysmarowanej tłuszczem, posmarować wierzch placka dodatkową porcją masła 
* Zrobić wałkiem zagłębienie wzdłuż ciasta i ułożyć w nim nadzienie z migdałów uformowane na kształt cienkiego walca, po czym zawinąć ciasto wokół nadzienia
* Odstawić przykryte ściereczką ciasto w ciepłe miejsce, na godzinę, do wyrośnięcia
* Piec w uprzednio nagrzanym piekarniku, w temperaturze 180°C przez 30–35 minut, aż ciasto będzie miało złotobrązowy kolor
* Po ostygnięciu ciasto posypać grubą warstwą cukru pudru
* Podawać pokrojone na grube kromki i posmarowane masłem{{RN|{{lz|s=https://www.jannekes.nl/index.htm|c=url=/brood/kerststol.htm|n= Janneke's Receptenpagina – Przepis na kerststol}} (nl)}}

{{wikipedia|Kerststol}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kahs32z7a6vujgra8upyrq6tnqdblyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Ślimaki po burgundzku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13273</id>
    <revision>
      <id>550557</id>
      <parentid>550267</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1961" sha1="gxtikjgn90oikh2rv7tvg6akprx5c65" xml:space="preserve">'''Ślimaki po burgundzku''' - potrawa ze ślimaków winniczków spożywana na gorąco z bagietką.

{{Plik|plik=Escargot de Bourgogne 01.JPG|auto=tak|opis=Ślimaki po burgundzku - przygotowanie}}

== Obróbka wstępna ==
Świeże ślimaki należy poddać wstępnej obróbce, która polega na gotowaniu przez 5 minut w wodzie z 5% zawartością {{lpg|ocet|octu}}. 
W ten sposób ślimaki zostają oddzielone od muszelek. Następnie ślimaki odcedza się na durszlaku i po ochłodzeniu wyjmuje się je małym widelczykiem z muszelek.
Z kolei ślimaki (już bez muszelek) gotuje się ponownie w bulionie, aż do uzyskania odpowiedniego stopnia miękkości. 
Po tych zabiegach ślimaki poddaje się dalszej obróbce kulinarnej.

== Przepis ''Escargots à la Bourguignonne'' ==
=== Składniki ===
* ''24 winniczki''
* ''175g masła''
* ''15g pietruszki''
* ''8g czosnku''
* ''8g soli''
* ''15g {{lpg|szalotka|szalotek}}''
* ''pieprz''

{{Plik|plik=Escargot de Bourgogne 02.jpg|auto=tak|opis=Upieczone ślimaki po burgundzku}}

=== Przygotowanie ===
Ślimaki wyjąć z muszelek i osączyć; bardzo drobno posiekać pietruszkę, czosnek (można rozgnieść w moździerzu) i szalotki, a następnie dobrze wymieszać z miękkim masłem, dodać sól i pieprz do smaku, ucierać aż do uzyskania homogenicznej masy; do każdej muszelki włożyć kuleczkę masła z przyprawami, a następnie ślimaczka i dopełnić masłem lekko ugniatając; wypełnione muszelki ułożyć na płaskiej brytfance, można lekko przyprószyć tartą bułką; piec około 10-15 minut w uprzednio nagrzanym piekarniku, w temperaturze 160°C aż się dobrze upieką; podawać z bagietką.

== Źródła ==
* {{lz|s=https://www.slakkerietje.nl/slakkerietje_bestanden/Slakkerietje%20-%20recepten.htm|n=Farma hodowlana ślimaków - przepisy kulinarne (nl)}}

{{Wikipedia|Ślimaki w kuchni}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Przystawki|Ryby i owoce morza|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gxtikjgn90oikh2rv7tvg6akprx5c65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Ramka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13469</id>
    <revision>
      <id>550797</id>
      <parentid>533943</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2971" sha1="kyd4um8krcu5i3vckfq3z7cy4u6uznf" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Sprzęt|Sprzęt pszczelarski]]
   | 3 = 
}}&lt;/noinclude&gt;

== Ramka ==
{{Wikipedia|Ramka (pszczelarstwo)|Ramka}}
{{Plik|plik=Beekeeping frame.jpg|auto=tak;-1|opis=Przykład brytyjskiej ramki w wymiarze Standard}}
{{Plik|plik=Bienenwabe Ausbau der Mittelwand 79a.jpg|auto=tak|opis=Węza wtopiona w ramkę z listewkami bocznymi Hoffmanna}}

Ramka zbudowana jest z listewki górnej, dwóch listewek bocznych oraz listewki dolnej. Listewka górna jest nieco grubsza niż pozostałe oraz dłuższa niż dolna, a boczne wąsy służą do zawieszenia ramki na listwach lub wgłębieniach znajdujących się w [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Korpus|korpusie]] ula. W zależności od typu ula wymiary ramek znacznie się różnią. W niektórych typach ramki są nisko-szerokie, w innych wysoko-wąskie.

=== Listewki boczne ===
Pszczelarze używają różnego rodzaju listewek bocznych - prostych lub tzw. hofmanowskich (Hoffmanna). Ramki hofmanowskie różnią się od ramek prostych tym, że u dołu są węższe niż u góry.


== Bee space ==
{{Plik|plik=Burr comb.jpg|auto=tak|opis=Pszczoły zachowują odległość między plastrami, zwaną bee space}}

W roku 1852 Lorenzo Langstroth odkrył '''bee space''' - odległość, jaką pszczoły zachowują między [[Pszczelarstwo/Biologia/Plaster|plastrami]]. Określona przez niego przestrzeń wynosiła 8 mm (5/16 in). W konstruowanych po tym czasie [[Pszczelarstwo/Sprzęt|ulach]] ta odległość jest uwzględniana przy szerokości górnych listewek ramek.

== Wymiary ramek i powierzchnie plastrów ==
{|class=&quot;wikitable&quot; 
|+ 
! Typ ula 
! Wymiar ramki w mm
! Ilość komórek{{Br}} na plastrze{{Br}} (dwustronnie)
! Powierzchnia {{Br}} użytkowa {{Br}} jednej strony {{Br}} plastra w dm²
! Ilość pszczół {{Br}} obsadzających{{Br}} jedną stronę{{Br}} plastra na czarno{{Br}} 1 dm² = ~130 pszczół{{RN|[http://www.alp.admin.ch/themen/00502/00529/00532/01002/index.html?lang{{=}}de ''Przybliżone określanie siły rodzin pszczelich (Metoda Liebefeldzka)'', ALP Liebefeld (Szwajcaria), 1999]}}
! Max. pojemność{{Br}}miodu w kg
|-
|'''Apipol''' 
|[435 x 115]
| 
|
|
|
|-
|'''Dadant'''{{Br}}gniazdowa 
|[435 x 300]
| 
|11,3
|1400
|./. (3,0 kg pokarmu)
|-
|'''Dadant'''{{Br}}miodowa (nadstawkowa) 
|[435 x 145]
|
|
|./.
|1,7 
|-
|'''DN''' (Niemiecki Zwykły)
|[370 x 223]
|
|7,2
|900
|2,0
|-
|'''Langstroth''' (ameryk.)
|[448 x 232] 
|
|8,8
|1100
|
|-
|'''Langstroth''' medium illinois
|[448 x 168] 
|
|
|
|
|-
|'''Langstroth''' (europ.)
|[435 x 230] 
|
|8,8 
|1100
|
|-
|'''Ostrowskiej''' 
|[360 x 230] 
|
| 
|
|
|-
|'''Szwajcarski'''
|
|
|9,3
|1200
|
|-
|'''Warszawski''' {{Br}} poszerzany
|[300x435]
|
|
|
|2,0
|-
|'''Warszawski''' {{Br}} zwykły
|[240x435]
|
|
|
|1,6
|-
|'''Wielkopolski'''
|[360 x 260]
|
|8,1
|1000
|1,5
|- 
|'''Wielkopolski'''  miodnia
|[360 x 125]
|
|
|
|
|- 
|'''Zander'''
|[420 x 220]
|5000
|8,1
|1000
|2,5
|-
|}

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>kyd4um8krcu5i3vckfq3z7cy4u6uznf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Ekonomia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13474</id>
    <revision>
      <id>550730</id>
      <parentid>533981</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rola pszczół w zapylaniu roślin */</comment>
      <origin>550730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8907" sha1="eez8xsshxaaux43qf6jofjmgfpi5gbx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Historia|'''''Historia pszczelarstwa''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Ekonomia|Znaczenie pszczoły miodnej i pszczelarstwa]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia i socjobiologia pszczoły miodnej''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Znaczenie pszczoły miodnej i pszczelarstwa ==
Określenie &quot;Pszczoła&quot; kojarzy się przeważnie z gatunkiem europejskiej pszczoły miodnej [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera mellifera|''Apis mellifera mellifera'']], ale pod względem zoologicznym jest to licząca co najmniej 20 tysięcy gatunków nadrodzina owadów obejmująca pszczoły i grzebacze. Większość z nich prowadzi samotniczy tryb życia, ale są również takie, które wytworzyły skomplikowane struktury społeczne. Najwyżej zorganizowane społeczności tworzą gatunki z podrodziny pszczół właściwych (Apinae), do których oprócz plemienia pszczół miodnych (Apini) należą trzmiele (Bombini) i nieznane w Europie pszczoły bezżądłe (Meliponini). Zarówno pszczoły miodne, jak i pszczoły bezżądłe z plemienia ''Meliponini'' wytwarzają [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód|miód]]. Produkcja miodu i innych produktów pasiecznych ([[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|pyłek]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Propolis|kit pszczeli]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Mleczko|mleczko pszczele]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Jad|jad pszczeli]]) nie stanowi jednak głównego kryterium ogromnego gospodarczego znaczenia. Pod względem gospodarczym największe znaczenie ma aspekt zapylania roślin.

== Rola pszczół w zapylaniu roślin ==
{{Plik|plik=Pistiäinen kukassa.jpg|auto=tak|opis=Rola pszczół w zapylaniu roślin}}

Ok. 90% wszystkich roślin, a 70% roślin użytkowych to rośliny owadopylne (entomofilne). 1/3 produktów żywnościowych ma bezpośredni lub pośredni związek z zapylaniem przez owady. Wśród owadów zapylających najważniejszą grupę stanowią '''pszczoły miodne''' (''Apis''). Cechą odróżniającą je od innych owadów jest '''wierność jednemu gatunkowi kwiatów''', polegająca na tym, że podczas jednego oblotu pszczoła odwiedza jeden gatunek kwitnącej rośliny. Pyłek osadzający się na włoskach zbieraczki jest przenoszony na kwiat tego samego gatunku, zwiększając znacznie prawdopodobieństwo jego zapylenia.

Obecność rodzin pszczelich przy plantacjach entomofilnych roślin użytkowych poprawia znacznie zbiory, w przypadku rzepaku o ok. 30%. Sady owocowe są również w dużym stopniu uzależnione od zapylania kwiatów przez pszczoły, ale chłody poniżej 10°C powodują, że pszczoły miodne nie latają i ich nie zapylają. Do roślin wymagających zapylenia przez owady lub takich, u których zwiększa ono wielkość i jakość plonu należą również słoneczniki, koniczyna biała i czerwona, ogórki, truskawki oraz '''uprawy nasienne''' wielu roślin, np. cebuli, kapusty i marchwi. Produkcja rolna i nasienna na plantacjach roślin uzależnionych od owadów zapylających jest obecnie niemożliwa bez ustawiania przy nich uli z pszczołą miodną, od niedawna również rodzinek '''trzmieli''' hodowlanych (''Bombini'') i hodowli '''murarki ogrodowej''' (''Osmia rufa''), ponieważ wielkie połacie jednorodnych upraw są niedostępne dla dziko żyjących, coraz rzadziej spotykanych gatunków pszczół, muchówek czy motyli. Trzmiele zapylają głównie pomidory, ogórki, bób, słoneczniki i koniczynę czerwoną, a ich głównym atutem jest fakt, że odwiedzają kwiaty wcześnie rano i późno wieczorem, nawet w niskich temperaturach, gdy pszczoły miodne nie latają. Ponadto długi języczek trzmieli pozwala im na sięganie głębiej położonego nektaru, który dla pszczół jest niedostępny. Jednak skuteczność zapylania przez trzmiele i pszczoły samotnice w warunkach naturalnych nie jest tak wysoka jak pszczół miodnych, ze względu na oblatywanie różnorodnych, przypadkowych kwiatów, które nie należą do tego samego gatunku. Doskonałym zapylaczem [[Pszczelarstwo/Rośliny/Czereśnia|czereśni]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Wiśnia|wiśni]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Grusza|grusz]] są murarki ogrodowe, które zbierają pyłek z kwiatów od kwietnia do czerwca.

Odpowiednie '''napszczelenie''', czyli ilość rodzin pszczelich w danym rejonie, jest również warunkiem zachowania tzw. bioróżnorodności w naturze. Przyjmuje się, że dla Polski optymalne przeciętnie napszczelenie powinno wynosić 3 rodziny na hektar, a całkowita ilość rodzin pszczelich powinna wynosić ok. 1,5-2 miliony  w całym kraju. Najwięcej rodzin pszczelich odnotowano w Polsce w roku 1985 - 2,6 milionów w 230 tys. pasiek, ale od tego okresu ta liczba znacznie zmalała (50 tys. w roku 1999). Średnio w jednej pasiece znajduje się 20 rodzin pszczelich{{r|p8}}.

== Produkcja i spożycie miodu na świecie ==
Miód jest najstarszą znaną ludziom &quot;słodyczą&quot;, spożywaną przez ludzi od zarania dziejów. Obecnie produkcja i spożycie miodu jest rejestrowane m. in. przez FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa){{r|p7}}:
* W roku 1999 produkcja miodu na świecie wyniosła 1.200.000 ton.
* Głównymi producentami są Rosja, Chiny, USA, Meksyk, Argentyna, Kanada, Brazylia i Australia.
* Głównymi eksporterami są Chiny, Meksyk i Argentyna.
* Największe zbiory miodu przeliczone na rodzinę pszczelą osiągają Australia i Kanada.
* Największymi konsumentami i importerami są Niemcy, Japonia i Wielka Brytania.
* W Unii Europejskiej średnie spożycie miodu na jednego mieszkańca wynosi 600g rocznie, od 300g w Grecji do 1800g w Niemczech.

{|class=&quot;wikitable&quot; 
|+ 
! Kraj 
! Rodziny pszczele
! Pasieki
! Prod. miodu p.a.
! Wydajność rodz. pszcz. p.a.
! Spożycie mieszk. p.a.
|-
|'''Świat'''
|62.372.922{{r|p6}}
|
|1.073.017 ton{{r|p6}}
|
|
|-
|'''Afryka'''
|
|
|161.190 ton{{r|p6}}
|
|
|-
|'''Ameryka'''
|
|
|314.150 ton{{r|p6}}
|
|
|-
|. '''Agentyna'''{{r|p9}}
|
|
|5. miejsce produkcja{{Br}}1 miejsce eksport
|
|
|-
|. '''Brazylia
|
| 300.000
| 
| 20 kg
| 0,1 kg
|-
|'''Australia i Oceania'''
|
|
|28.337 ton{{r|p6}}
|
|
|-
|'''Australia'''{{r|p2}}
|600.000
|10.000
|17.000-25.000 ton
|67 kg
|
|-
|'''Azja'''
|
|
|248.253 ton{{r|p6}}
|
|
|-
|. '''Iran'''{{r|p10}}
|2.700.000
|
|28.500 ton
|12 kg
|
|-
|-
|'''Europa'''
|
|
|321.087 ton{{r|p6}}
|
|
|-
|. '''Austria'''  
|300.000
|25.000
|
|
|
|-
|. '''Belgia'''  
|100.000
|11.000
|
|
|
|-
|. '''Cypr'''
|10.000 
|500 
|
|
|
|-
|. '''Czechy'''
|500.000 
|60.000 
|
|
|
|-
|. '''Dania'''  
|150.000
|6.000
|
|
|
|-
|. '''Estonia'''  
|42.000
|3.000
|
|
|
|-
|. '''Finlandia'''  
|50.000
|4.000
|
|
|
|-
|. '''Francja'''  
|1.200.000
|100.000
|1995 - 32.000 tony{{r|p3}}{{Br}}2011 - 20.000 ton  {{r|p11}}{{Br}}2014 - 10.000 ton {{r|p11}}
|
|2015 - 40.000 ton{{r|p11}}
|-
|. '''Grecja'''  
|1.300.000
|22.000
|
|
|
|-
|. '''Hiszpania'''  
|2.250.000
|25.000
|33.000 ton{{r|p3}}
|
|
|-
|. '''Holandia'''  
|80.000
|10.000
|
|
|
|-
|. '''Irlandia'''  
|20.000
|2.000
|
|
|
|-
|. '''Litwa'''  
|40.000
|3.000
|
|
|
|-
|. '''Luksemburg'''{{r|p5}}
|10.000
|500 
|200 ton
|
|
|-
|. '''Łotwa'''
|50.000 
|3.000 
|
|
|
|-
|. '''Malta'''  
|8.000
|200
|
|
|
|-
|. '''Niemcy''' 
|930.000{{r|p6}}
|100.000
|16.000 ton{{r|p3}}
|15-20 kg{{r|p3}}
|1,1-1,2 kg
|-
|. '''Polska''' 
|1.250.000{{r|p6}}
|45.000
|13.600 ton{{r|p6}}
|
|0,3 kg
|-
|. '''Portugalia'''
|600.000 
|25.000 
|
|
|
|-
|. '''Słowacja'''
|250.000 
|20.000 
|
|
|
|-
|. '''Słowenia'''
|160.000 
|9.000 
|
|
|
|-
|. '''Szwajcaria'''{{r|p4}}
|145.000 
|15.000 
|
|
|
|-
|. '''Szwecja'''
|145.000 
|14.000 
|
|
|
|-
|. '''Węgry'''
|600.000 
|16.000 
|
|
|
|-
|. '''Wielka Brytania'''
|270.000 
|40.000 
|
|
|
|-
|. '''Włochy'''  
|1.000.000
|75.000
|
|
|
|-
|}

== Bibliografia ==
* [http://species.wikimedia.org/wiki/Apis Systematyka rodzaju Apis]

{{Przypisy|
{{o|n=p2|r=Materiały informacyjne Apimondia 2007, Melbourne 2007}}
{{o|n=p3|r=[https://www.uni-hohenheim.de/bienenkunde/freunde/download/festschrift_2004.pdf Materiały informacyjne Instytutu Pszczelarstwa przy Uniwersytecie Hohenheim, Hohenheim 2005]}}
{{o|n=p4|r=[http://www.db-alp.admin.ch/de/publikationen/pub_detail.php?id=16544 Broszura z okazji 100-lecia Centrum Pszczelarstwa w Liebefeld 1907-2007]}}
{{o|n=p5|r=[http://homepages.internet.lu/fualnet/Presse/pressemappe/2007-01_FUAL_Pestizide.pdf Luksemburski Związek Pszczelarski, 2007]}}
{{o|n=p6|r=[http://faostat.fao.org/site/569/DesktopDefault.aspx?PageID=569#ancor FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa) 2007]}}
{{o|n=p7|r=[http://www.fao.org/docrep/w0076e/w0076e06.htm#2.10 FAO]}}
{{o|n=p8|r=[http://www.senat.gov.pl/K4/DOK/DIAR/41/4106.htm Diariusz Senatu 1999]}}
{{o|n=p9|r=Lucas Martinez na Apimondii 2009}}
{{o|n=p10|r=Bees for Development Journal 2005/74}}
{{o|n=p11|r=Bee Culture Catch the Buzz 21.03.2015}}
}}</text>
      <sha1>eez8xsshxaaux43qf6jofjmgfpi5gbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Hodowla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13475</id>
    <revision>
      <id>550734</id>
      <parentid>533982</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8128" sha1="ol9jt10z2qy4cq6cfhtinr391ig0ucr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia i socjobiologia pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Hodowla|Hodowla pszczół]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt|'''''Ul i sprzęt pasieczny''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Plik|plik=Flying Bees 20080926.jpg|auto=tak|opis=Hodowla}}

== Hodowla pszczół ==
Hodowla pszczół ma na celu z jednej strony zachowanie gatunku pszczoły miodnej, a z drugiej wyhodowanie pszczół o cechach korzystnych z punktu widzenia pszczelarstwa. Każda placówka hodowlana lub indywidualny hodowca inaczej ustala hierarchię przydatnych cech składających się na tzw. wartość użytkową pszczół. W pasiece nastawionej na produkcję miodu główny nacisk jest kładziony na miodność, pasieki specjalizujące się w produkcji propolisu hodują pszczoły mocno kitujące, natomiast dla pszczelarza-hobbysty największe znaczenie ma łagodność. Zgodnie z [http://www.abc.com.pl/serwis/du/1997/0774.htm Ustawą o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich z 1997 roku] hodowla zwierząt, w tym również hodowla pszczół, to zespół zabiegów, zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych ([[w:genotyp|genotypu]]) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi [[Pszczelarstwo/Hodowla#Dobór|selekcja i dobór osobników do kojarzenia]] prowadzony w warunkach prawidłowego chowu oraz ocena [[Pszczelarstwo/Hodowla#Wartość użytkowa|wartości użytkowej i hodowlanej]] zwierząt gospodarskich.

=== Wartość użytkowa ===
Wartość użytkową, czyli zespół cech przydatnych z punktu widzenia ich wykorzystania w pasiece, określa się w tzw. '''ocenie terenowej'''. Polega ona na porównaniu cech rodzin pszczelich pochodzących od różnych matek w konkretnych warunkach środowiskowych. Na podstawie tego porównania hodowca i pszczelarz ma możliwość wyboru materiału do dalszej hodowli.

== Kryteria hodowlane ==
Ogólnie w hodowli pszczół zwraca się przede wszystkim uwagę na następujące cechy:{{r|p1}}

=== Łagodność ===
Agresywność lub łagodność pszczół zależy od wielu czynników, z których głównym jest [[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka|uwarunkowanie genetyczne]]. Poza tym pszczoły bywają czasem agresywne, np. jeżeli matka przestaje być dla nich [[Pszczelarstwo/Biologia/Substancja mateczna|atrakcyjna]], gdy rodzina zaczyna [[Pszczelarstwo/Choroby|chorować]] lub podczas [[Pszczelarstwo/Pasieka/Lipiec#Rozwój rodziny pszczelej w lipcu|przeglądów]] dokonywanych przy niesprzyjającej pogodzie.

Łagodność może być oceniana podczas każdego otwarcia ula.
: ''bardzo łagodna'' = jeden jedyny podmuch dymu podczas otwierania ula wystarczy, by przy strząsaniu pszczół z ramek nie było ani jednego użądlenia
: ''łagodna'' = w razie potrzeby kilka podmuchów dymu, nie więcej niż jedno użądlenie jest dopuszczalne 
: ''nerwowa'' = po podymieniu pszczoły krążą wokół ciebie gotowe do ataku
: ''złośliwa'' = pszczoły atakują bez względu na dym, praca bez kapelusza nie jest możliwa

=== Rojliwość ===
Rojliwość jest oceniana w sezonie rojowym.
: ''brak'' = rodzina nie roi się nawet w trzecim roku życia królowej, zaczątki mateczników pozostają puste
: ''mała'' = mateczniki zaczerwione, ale przy dodaniu miejsca nie są dalej pielęgnowane
: ''średnia'' = mateczniki są zaczerwione i nadal pielęgnowane po poszerzeniu, jedynie odebranie ramek z czerwiem uspokaja [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|nastrój rojowy]]
: ''znaczna'' = rodzina wypuszcza rój mimo dodania miejsca i odebrania ramek

=== Wydajność miodowa ===

=== Rozwój wiosenny ===
Rozwój wiosenny należy oceniać w okresie kwitnienia iwy, wiśni i jabłoni.
: ''bardzo szybki'' = rodzina z łatwością osiąga siłę odpowiednią na wykorzystanie pożytku bez odsklepiania plastrów lub podkarmiania pobudzającego, ilość pszczół pozwala na zasilanie nimi słabszych rodzin
: ''szybki'' = rodzina osiąga odpowiednią siłę na wykorzystanie pożytku bez pobudzania
: ''normalny'' = osiągnięcie siły na pożytek możliwe tylko przy pomocy podkarmiania pobudzającego
: ''wolny'' = nawet przy pobudzaniu pszczoły nie osiągają odpowiedniej siły przed kwitnięciem wiśni

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Siła rodziny|Siła rodziny]] ===

=== Zimotrwałość ===
Zimotrwałość jest oceniana od początku października do pierwszego oblotu wiosennego.
: ''bardzo dobra'' = taka sama ilość pszczół na początku i na końcu zimowli. Praktycznie brak osypu
: ''dobra'' = niewielki osyp, zimowla przebiega bez zakłóceń
: ''słaba'' = osyp jest spory, ale rodzina ma pewne przeżycie zimowli 
: ''brak'' = rodzina osypała się podczas zimowli lub musi zostać rozwiązana

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Odporność na choroby|Odporność na choroby]] ===

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Odporność na choroby#Zachowanie higieniczne|Zachowania higieniczne]] ===

=== Trzymanie się plastra ===
Trzymanie się plastra można oceniać podczas każdego otwarcia ula.
: ''bardzo spokojne'' = pszczoły są jak przyklejone do plastra i nie odrywają się nawet przy dłuższych zabiegach
: ''spokojne'' = pojedyncze pszczoły rozbiegają się, ale większość jest spokojna
: ''rozbiegane'' = przy wyciąganiu ramki pszczoły biegają do komórek z miodem, by się nasycić
: ''niespokojne'' = pszczoły uciekają z plastra pozostawiając nawet otwarty czerw bez ciepła i ochrony 

=== Zużycie pokarmu ===

=== Dynamiczne budowanie plastrów ===

== Metody określania przynależności rasowej/ liniowej ==
* Na podstawie cech morfologicznych
** [[Pszczelarstwo/Hodowla/Indeks kubitalny|indeks kubitalny]], wielkość skrzydeł, zakończenie żyłki radialnej 
** długość języczka
** długość włosków na tergitach odwłoka i barwa owłosienia
** szerokość IV tergitu/ szerokość pierścieni filcowych
** kolor oskórka

== Sposoby unasieniania ==
=== Unasienianie naturalne ===
==== Trutowisko ====
Trutowisko to izolowany naturalny obszar geograficzny (wyspa, dolina itp.) o promieniu co najmniej 10 km, na którym występuje jedna linia trutni (pnie ojcowskie). W miesiącach letnich (czerwiec/lipiec) na trutowiska zwożone są młode, jeszcze niezapłodnione królowe w małych ulikach weselnych w celu odbycia [[Pszczelarstwo/Biologia/Loty godowe|lotów godowych]]. W Europie Środkowej miejsc nadających się na trutowisko (niedostępnych dla obcych trutni) jest niewiele. Trutowiska europejskie znajdują się przeważnie na wyspach Morza Północnego lub w niżej położonych rejonach alpejskich. 

==== Pasieczysko ====

=== Unasienianie sztuczne/ instrumentalne (inseminacja) ===
==== Historia ====
Pierwsza próba udanego unasienienia matki pszczelej została przeprowadzona w roku 1927 przez dr L. Watsona{{r|p2}}. W latach czterdziestych XX wieku inseminowano matki pszczele tylko w celach naukowych, a od ok. roku 1970 sztuczne unasienianie jest przeprowadzane również przez indywidualnych hodowców pszczół. W porównaniu z unasienianiem naturalnym, którego efekt w dużej mierze zależy od pogody, inseminacja może być przeprowadzana w dowolnych warunkach klimatycznych. Poza tym do inseminacji królowych można użyć spermy pochodzącej od kontretnie wybranych trutni (różnego pochodzenia), natomiast na trutowisku wszystkie znajdujące się tam królowe parują się z przypadkowymi trutniami pochodzącymi z rodzin ojcowskich.

==== Techniki inseminacji ====

==== Przygotowanie królowych i trutni ====
==== Pozyskiwanie spermy ====
==== Homogenizacja spermy ====
==== Inseminacja ====

== Bibliografia ==
* [[Pszczelarstwo/Pomoc/Bibliografia#Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie|Paleolog, J. ''Wybrane zagadnienia z hodowli pszczół'', Częstochowa 2006]]

{{Przypisy|
{{o|n=p1|r=[http://www.carnica.ch/70-Dokumente/Bewertungstabelle.htm Tabela oceny hodowlanej, Szwajcaria (Krainka)]}}
{{o|n=p2|r=[http://www.besamungsgeraet.de/__dt/_pdf/9-begleittext-video-cobey.pdf Cobey, S., ''Instrumental Insemination of Honey Bee Queens'', OHIO State University, 2007]}}
}}</text>
      <sha1>ol9jt10z2qy4cq6cfhtinr391ig0ucr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550767</id>
      <parentid>550734</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:16:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8126" sha1="rd42n1k0g9gxorsi6pagbyokm6hqxxd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia i socjobiologia pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Hodowla|Hodowla pszczół]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt|'''''Ul i sprzęt pasieczny''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Plik|plik=Flying Bees 20080926.jpg|auto=2|opis=Hodowla}}

== Hodowla pszczół ==
Hodowla pszczół ma na celu z jednej strony zachowanie gatunku pszczoły miodnej, a z drugiej wyhodowanie pszczół o cechach korzystnych z punktu widzenia pszczelarstwa. Każda placówka hodowlana lub indywidualny hodowca inaczej ustala hierarchię przydatnych cech składających się na tzw. wartość użytkową pszczół. W pasiece nastawionej na produkcję miodu główny nacisk jest kładziony na miodność, pasieki specjalizujące się w produkcji propolisu hodują pszczoły mocno kitujące, natomiast dla pszczelarza-hobbysty największe znaczenie ma łagodność. Zgodnie z [http://www.abc.com.pl/serwis/du/1997/0774.htm Ustawą o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich z 1997 roku] hodowla zwierząt, w tym również hodowla pszczół, to zespół zabiegów, zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych ([[w:genotyp|genotypu]]) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi [[Pszczelarstwo/Hodowla#Dobór|selekcja i dobór osobników do kojarzenia]] prowadzony w warunkach prawidłowego chowu oraz ocena [[Pszczelarstwo/Hodowla#Wartość użytkowa|wartości użytkowej i hodowlanej]] zwierząt gospodarskich.

=== Wartość użytkowa ===
Wartość użytkową, czyli zespół cech przydatnych z punktu widzenia ich wykorzystania w pasiece, określa się w tzw. '''ocenie terenowej'''. Polega ona na porównaniu cech rodzin pszczelich pochodzących od różnych matek w konkretnych warunkach środowiskowych. Na podstawie tego porównania hodowca i pszczelarz ma możliwość wyboru materiału do dalszej hodowli.

== Kryteria hodowlane ==
Ogólnie w hodowli pszczół zwraca się przede wszystkim uwagę na następujące cechy:{{r|p1}}

=== Łagodność ===
Agresywność lub łagodność pszczół zależy od wielu czynników, z których głównym jest [[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka|uwarunkowanie genetyczne]]. Poza tym pszczoły bywają czasem agresywne, np. jeżeli matka przestaje być dla nich [[Pszczelarstwo/Biologia/Substancja mateczna|atrakcyjna]], gdy rodzina zaczyna [[Pszczelarstwo/Choroby|chorować]] lub podczas [[Pszczelarstwo/Pasieka/Lipiec#Rozwój rodziny pszczelej w lipcu|przeglądów]] dokonywanych przy niesprzyjającej pogodzie.

Łagodność może być oceniana podczas każdego otwarcia ula.
: ''bardzo łagodna'' = jeden jedyny podmuch dymu podczas otwierania ula wystarczy, by przy strząsaniu pszczół z ramek nie było ani jednego użądlenia
: ''łagodna'' = w razie potrzeby kilka podmuchów dymu, nie więcej niż jedno użądlenie jest dopuszczalne 
: ''nerwowa'' = po podymieniu pszczoły krążą wokół ciebie gotowe do ataku
: ''złośliwa'' = pszczoły atakują bez względu na dym, praca bez kapelusza nie jest możliwa

=== Rojliwość ===
Rojliwość jest oceniana w sezonie rojowym.
: ''brak'' = rodzina nie roi się nawet w trzecim roku życia królowej, zaczątki mateczników pozostają puste
: ''mała'' = mateczniki zaczerwione, ale przy dodaniu miejsca nie są dalej pielęgnowane
: ''średnia'' = mateczniki są zaczerwione i nadal pielęgnowane po poszerzeniu, jedynie odebranie ramek z czerwiem uspokaja [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|nastrój rojowy]]
: ''znaczna'' = rodzina wypuszcza rój mimo dodania miejsca i odebrania ramek

=== Wydajność miodowa ===

=== Rozwój wiosenny ===
Rozwój wiosenny należy oceniać w okresie kwitnienia iwy, wiśni i jabłoni.
: ''bardzo szybki'' = rodzina z łatwością osiąga siłę odpowiednią na wykorzystanie pożytku bez odsklepiania plastrów lub podkarmiania pobudzającego, ilość pszczół pozwala na zasilanie nimi słabszych rodzin
: ''szybki'' = rodzina osiąga odpowiednią siłę na wykorzystanie pożytku bez pobudzania
: ''normalny'' = osiągnięcie siły na pożytek możliwe tylko przy pomocy podkarmiania pobudzającego
: ''wolny'' = nawet przy pobudzaniu pszczoły nie osiągają odpowiedniej siły przed kwitnięciem wiśni

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Siła rodziny|Siła rodziny]] ===

=== Zimotrwałość ===
Zimotrwałość jest oceniana od początku października do pierwszego oblotu wiosennego.
: ''bardzo dobra'' = taka sama ilość pszczół na początku i na końcu zimowli. Praktycznie brak osypu
: ''dobra'' = niewielki osyp, zimowla przebiega bez zakłóceń
: ''słaba'' = osyp jest spory, ale rodzina ma pewne przeżycie zimowli 
: ''brak'' = rodzina osypała się podczas zimowli lub musi zostać rozwiązana

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Odporność na choroby|Odporność na choroby]] ===

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Odporność na choroby#Zachowanie higieniczne|Zachowania higieniczne]] ===

=== Trzymanie się plastra ===
Trzymanie się plastra można oceniać podczas każdego otwarcia ula.
: ''bardzo spokojne'' = pszczoły są jak przyklejone do plastra i nie odrywają się nawet przy dłuższych zabiegach
: ''spokojne'' = pojedyncze pszczoły rozbiegają się, ale większość jest spokojna
: ''rozbiegane'' = przy wyciąganiu ramki pszczoły biegają do komórek z miodem, by się nasycić
: ''niespokojne'' = pszczoły uciekają z plastra pozostawiając nawet otwarty czerw bez ciepła i ochrony 

=== Zużycie pokarmu ===

=== Dynamiczne budowanie plastrów ===

== Metody określania przynależności rasowej/ liniowej ==
* Na podstawie cech morfologicznych
** [[Pszczelarstwo/Hodowla/Indeks kubitalny|indeks kubitalny]], wielkość skrzydeł, zakończenie żyłki radialnej 
** długość języczka
** długość włosków na tergitach odwłoka i barwa owłosienia
** szerokość IV tergitu/ szerokość pierścieni filcowych
** kolor oskórka

== Sposoby unasieniania ==
=== Unasienianie naturalne ===
==== Trutowisko ====
Trutowisko to izolowany naturalny obszar geograficzny (wyspa, dolina itp.) o promieniu co najmniej 10 km, na którym występuje jedna linia trutni (pnie ojcowskie). W miesiącach letnich (czerwiec/lipiec) na trutowiska zwożone są młode, jeszcze niezapłodnione królowe w małych ulikach weselnych w celu odbycia [[Pszczelarstwo/Biologia/Loty godowe|lotów godowych]]. W Europie Środkowej miejsc nadających się na trutowisko (niedostępnych dla obcych trutni) jest niewiele. Trutowiska europejskie znajdują się przeważnie na wyspach Morza Północnego lub w niżej położonych rejonach alpejskich. 

==== Pasieczysko ====

=== Unasienianie sztuczne/ instrumentalne (inseminacja) ===
==== Historia ====
Pierwsza próba udanego unasienienia matki pszczelej została przeprowadzona w roku 1927 przez dr L. Watsona{{r|p2}}. W latach czterdziestych XX wieku inseminowano matki pszczele tylko w celach naukowych, a od ok. roku 1970 sztuczne unasienianie jest przeprowadzane również przez indywidualnych hodowców pszczół. W porównaniu z unasienianiem naturalnym, którego efekt w dużej mierze zależy od pogody, inseminacja może być przeprowadzana w dowolnych warunkach klimatycznych. Poza tym do inseminacji królowych można użyć spermy pochodzącej od kontretnie wybranych trutni (różnego pochodzenia), natomiast na trutowisku wszystkie znajdujące się tam królowe parują się z przypadkowymi trutniami pochodzącymi z rodzin ojcowskich.

==== Techniki inseminacji ====

==== Przygotowanie królowych i trutni ====
==== Pozyskiwanie spermy ====
==== Homogenizacja spermy ====
==== Inseminacja ====

== Bibliografia ==
* [[Pszczelarstwo/Pomoc/Bibliografia#Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie|Paleolog, J. ''Wybrane zagadnienia z hodowli pszczół'', Częstochowa 2006]]

{{Przypisy|
{{o|n=p1|r=[http://www.carnica.ch/70-Dokumente/Bewertungstabelle.htm Tabela oceny hodowlanej, Szwajcaria (Krainka)]}}
{{o|n=p2|r=[http://www.besamungsgeraet.de/__dt/_pdf/9-begleittext-video-cobey.pdf Cobey, S., ''Instrumental Insemination of Honey Bee Queens'', OHIO State University, 2007]}}
}}</text>
      <sha1>rd42n1k0g9gxorsi6pagbyokm6hqxxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550787</id>
      <parentid>550767</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8127" sha1="kogt4dlcq4ap2e6vvh8q7c2oc762c0e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia i socjobiologia pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Hodowla|Hodowla pszczół]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt|'''''Ul i sprzęt pasieczny''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Plik|plik=Flying Bees 20080926.jpg|auto=14|opis=Hodowla}}

== Hodowla pszczół ==
Hodowla pszczół ma na celu z jednej strony zachowanie gatunku pszczoły miodnej, a z drugiej wyhodowanie pszczół o cechach korzystnych z punktu widzenia pszczelarstwa. Każda placówka hodowlana lub indywidualny hodowca inaczej ustala hierarchię przydatnych cech składających się na tzw. wartość użytkową pszczół. W pasiece nastawionej na produkcję miodu główny nacisk jest kładziony na miodność, pasieki specjalizujące się w produkcji propolisu hodują pszczoły mocno kitujące, natomiast dla pszczelarza-hobbysty największe znaczenie ma łagodność. Zgodnie z [http://www.abc.com.pl/serwis/du/1997/0774.htm Ustawą o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich z 1997 roku] hodowla zwierząt, w tym również hodowla pszczół, to zespół zabiegów, zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych ([[w:genotyp|genotypu]]) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi [[Pszczelarstwo/Hodowla#Dobór|selekcja i dobór osobników do kojarzenia]] prowadzony w warunkach prawidłowego chowu oraz ocena [[Pszczelarstwo/Hodowla#Wartość użytkowa|wartości użytkowej i hodowlanej]] zwierząt gospodarskich.

=== Wartość użytkowa ===
Wartość użytkową, czyli zespół cech przydatnych z punktu widzenia ich wykorzystania w pasiece, określa się w tzw. '''ocenie terenowej'''. Polega ona na porównaniu cech rodzin pszczelich pochodzących od różnych matek w konkretnych warunkach środowiskowych. Na podstawie tego porównania hodowca i pszczelarz ma możliwość wyboru materiału do dalszej hodowli.

== Kryteria hodowlane ==
Ogólnie w hodowli pszczół zwraca się przede wszystkim uwagę na następujące cechy:{{r|p1}}

=== Łagodność ===
Agresywność lub łagodność pszczół zależy od wielu czynników, z których głównym jest [[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka|uwarunkowanie genetyczne]]. Poza tym pszczoły bywają czasem agresywne, np. jeżeli matka przestaje być dla nich [[Pszczelarstwo/Biologia/Substancja mateczna|atrakcyjna]], gdy rodzina zaczyna [[Pszczelarstwo/Choroby|chorować]] lub podczas [[Pszczelarstwo/Pasieka/Lipiec#Rozwój rodziny pszczelej w lipcu|przeglądów]] dokonywanych przy niesprzyjającej pogodzie.

Łagodność może być oceniana podczas każdego otwarcia ula.
: ''bardzo łagodna'' = jeden jedyny podmuch dymu podczas otwierania ula wystarczy, by przy strząsaniu pszczół z ramek nie było ani jednego użądlenia
: ''łagodna'' = w razie potrzeby kilka podmuchów dymu, nie więcej niż jedno użądlenie jest dopuszczalne 
: ''nerwowa'' = po podymieniu pszczoły krążą wokół ciebie gotowe do ataku
: ''złośliwa'' = pszczoły atakują bez względu na dym, praca bez kapelusza nie jest możliwa

=== Rojliwość ===
Rojliwość jest oceniana w sezonie rojowym.
: ''brak'' = rodzina nie roi się nawet w trzecim roku życia królowej, zaczątki mateczników pozostają puste
: ''mała'' = mateczniki zaczerwione, ale przy dodaniu miejsca nie są dalej pielęgnowane
: ''średnia'' = mateczniki są zaczerwione i nadal pielęgnowane po poszerzeniu, jedynie odebranie ramek z czerwiem uspokaja [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|nastrój rojowy]]
: ''znaczna'' = rodzina wypuszcza rój mimo dodania miejsca i odebrania ramek

=== Wydajność miodowa ===

=== Rozwój wiosenny ===
Rozwój wiosenny należy oceniać w okresie kwitnienia iwy, wiśni i jabłoni.
: ''bardzo szybki'' = rodzina z łatwością osiąga siłę odpowiednią na wykorzystanie pożytku bez odsklepiania plastrów lub podkarmiania pobudzającego, ilość pszczół pozwala na zasilanie nimi słabszych rodzin
: ''szybki'' = rodzina osiąga odpowiednią siłę na wykorzystanie pożytku bez pobudzania
: ''normalny'' = osiągnięcie siły na pożytek możliwe tylko przy pomocy podkarmiania pobudzającego
: ''wolny'' = nawet przy pobudzaniu pszczoły nie osiągają odpowiedniej siły przed kwitnięciem wiśni

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Siła rodziny|Siła rodziny]] ===

=== Zimotrwałość ===
Zimotrwałość jest oceniana od początku października do pierwszego oblotu wiosennego.
: ''bardzo dobra'' = taka sama ilość pszczół na początku i na końcu zimowli. Praktycznie brak osypu
: ''dobra'' = niewielki osyp, zimowla przebiega bez zakłóceń
: ''słaba'' = osyp jest spory, ale rodzina ma pewne przeżycie zimowli 
: ''brak'' = rodzina osypała się podczas zimowli lub musi zostać rozwiązana

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Odporność na choroby|Odporność na choroby]] ===

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Odporność na choroby#Zachowanie higieniczne|Zachowania higieniczne]] ===

=== Trzymanie się plastra ===
Trzymanie się plastra można oceniać podczas każdego otwarcia ula.
: ''bardzo spokojne'' = pszczoły są jak przyklejone do plastra i nie odrywają się nawet przy dłuższych zabiegach
: ''spokojne'' = pojedyncze pszczoły rozbiegają się, ale większość jest spokojna
: ''rozbiegane'' = przy wyciąganiu ramki pszczoły biegają do komórek z miodem, by się nasycić
: ''niespokojne'' = pszczoły uciekają z plastra pozostawiając nawet otwarty czerw bez ciepła i ochrony 

=== Zużycie pokarmu ===

=== Dynamiczne budowanie plastrów ===

== Metody określania przynależności rasowej/ liniowej ==
* Na podstawie cech morfologicznych
** [[Pszczelarstwo/Hodowla/Indeks kubitalny|indeks kubitalny]], wielkość skrzydeł, zakończenie żyłki radialnej 
** długość języczka
** długość włosków na tergitach odwłoka i barwa owłosienia
** szerokość IV tergitu/ szerokość pierścieni filcowych
** kolor oskórka

== Sposoby unasieniania ==
=== Unasienianie naturalne ===
==== Trutowisko ====
Trutowisko to izolowany naturalny obszar geograficzny (wyspa, dolina itp.) o promieniu co najmniej 10 km, na którym występuje jedna linia trutni (pnie ojcowskie). W miesiącach letnich (czerwiec/lipiec) na trutowiska zwożone są młode, jeszcze niezapłodnione królowe w małych ulikach weselnych w celu odbycia [[Pszczelarstwo/Biologia/Loty godowe|lotów godowych]]. W Europie Środkowej miejsc nadających się na trutowisko (niedostępnych dla obcych trutni) jest niewiele. Trutowiska europejskie znajdują się przeważnie na wyspach Morza Północnego lub w niżej położonych rejonach alpejskich. 

==== Pasieczysko ====

=== Unasienianie sztuczne/ instrumentalne (inseminacja) ===
==== Historia ====
Pierwsza próba udanego unasienienia matki pszczelej została przeprowadzona w roku 1927 przez dr L. Watsona{{r|p2}}. W latach czterdziestych XX wieku inseminowano matki pszczele tylko w celach naukowych, a od ok. roku 1970 sztuczne unasienianie jest przeprowadzane również przez indywidualnych hodowców pszczół. W porównaniu z unasienianiem naturalnym, którego efekt w dużej mierze zależy od pogody, inseminacja może być przeprowadzana w dowolnych warunkach klimatycznych. Poza tym do inseminacji królowych można użyć spermy pochodzącej od kontretnie wybranych trutni (różnego pochodzenia), natomiast na trutowisku wszystkie znajdujące się tam królowe parują się z przypadkowymi trutniami pochodzącymi z rodzin ojcowskich.

==== Techniki inseminacji ====

==== Przygotowanie królowych i trutni ====
==== Pozyskiwanie spermy ====
==== Homogenizacja spermy ====
==== Inseminacja ====

== Bibliografia ==
* [[Pszczelarstwo/Pomoc/Bibliografia#Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie|Paleolog, J. ''Wybrane zagadnienia z hodowli pszczół'', Częstochowa 2006]]

{{Przypisy|
{{o|n=p1|r=[http://www.carnica.ch/70-Dokumente/Bewertungstabelle.htm Tabela oceny hodowlanej, Szwajcaria (Krainka)]}}
{{o|n=p2|r=[http://www.besamungsgeraet.de/__dt/_pdf/9-begleittext-video-cobey.pdf Cobey, S., ''Instrumental Insemination of Honey Bee Queens'', OHIO State University, 2007]}}
}}</text>
      <sha1>kogt4dlcq4ap2e6vvh8q7c2oc762c0e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550884</id>
      <parentid>550787</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8126" sha1="rzsapujfqz7zhk26p2zojnu4lxr5n73" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia i socjobiologia pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Hodowla|Hodowla pszczół]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt|'''''Ul i sprzęt pasieczny''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Plik|plik=Flying Bees 20080926.jpg|auto=7|opis=Hodowla}}

== Hodowla pszczół ==
Hodowla pszczół ma na celu z jednej strony zachowanie gatunku pszczoły miodnej, a z drugiej wyhodowanie pszczół o cechach korzystnych z punktu widzenia pszczelarstwa. Każda placówka hodowlana lub indywidualny hodowca inaczej ustala hierarchię przydatnych cech składających się na tzw. wartość użytkową pszczół. W pasiece nastawionej na produkcję miodu główny nacisk jest kładziony na miodność, pasieki specjalizujące się w produkcji propolisu hodują pszczoły mocno kitujące, natomiast dla pszczelarza-hobbysty największe znaczenie ma łagodność. Zgodnie z [http://www.abc.com.pl/serwis/du/1997/0774.htm Ustawą o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich z 1997 roku] hodowla zwierząt, w tym również hodowla pszczół, to zespół zabiegów, zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych ([[w:genotyp|genotypu]]) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi [[Pszczelarstwo/Hodowla#Dobór|selekcja i dobór osobników do kojarzenia]] prowadzony w warunkach prawidłowego chowu oraz ocena [[Pszczelarstwo/Hodowla#Wartość użytkowa|wartości użytkowej i hodowlanej]] zwierząt gospodarskich.

=== Wartość użytkowa ===
Wartość użytkową, czyli zespół cech przydatnych z punktu widzenia ich wykorzystania w pasiece, określa się w tzw. '''ocenie terenowej'''. Polega ona na porównaniu cech rodzin pszczelich pochodzących od różnych matek w konkretnych warunkach środowiskowych. Na podstawie tego porównania hodowca i pszczelarz ma możliwość wyboru materiału do dalszej hodowli.

== Kryteria hodowlane ==
Ogólnie w hodowli pszczół zwraca się przede wszystkim uwagę na następujące cechy:{{r|p1}}

=== Łagodność ===
Agresywność lub łagodność pszczół zależy od wielu czynników, z których głównym jest [[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka|uwarunkowanie genetyczne]]. Poza tym pszczoły bywają czasem agresywne, np. jeżeli matka przestaje być dla nich [[Pszczelarstwo/Biologia/Substancja mateczna|atrakcyjna]], gdy rodzina zaczyna [[Pszczelarstwo/Choroby|chorować]] lub podczas [[Pszczelarstwo/Pasieka/Lipiec#Rozwój rodziny pszczelej w lipcu|przeglądów]] dokonywanych przy niesprzyjającej pogodzie.

Łagodność może być oceniana podczas każdego otwarcia ula.
: ''bardzo łagodna'' = jeden jedyny podmuch dymu podczas otwierania ula wystarczy, by przy strząsaniu pszczół z ramek nie było ani jednego użądlenia
: ''łagodna'' = w razie potrzeby kilka podmuchów dymu, nie więcej niż jedno użądlenie jest dopuszczalne 
: ''nerwowa'' = po podymieniu pszczoły krążą wokół ciebie gotowe do ataku
: ''złośliwa'' = pszczoły atakują bez względu na dym, praca bez kapelusza nie jest możliwa

=== Rojliwość ===
Rojliwość jest oceniana w sezonie rojowym.
: ''brak'' = rodzina nie roi się nawet w trzecim roku życia królowej, zaczątki mateczników pozostają puste
: ''mała'' = mateczniki zaczerwione, ale przy dodaniu miejsca nie są dalej pielęgnowane
: ''średnia'' = mateczniki są zaczerwione i nadal pielęgnowane po poszerzeniu, jedynie odebranie ramek z czerwiem uspokaja [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|nastrój rojowy]]
: ''znaczna'' = rodzina wypuszcza rój mimo dodania miejsca i odebrania ramek

=== Wydajność miodowa ===

=== Rozwój wiosenny ===
Rozwój wiosenny należy oceniać w okresie kwitnienia iwy, wiśni i jabłoni.
: ''bardzo szybki'' = rodzina z łatwością osiąga siłę odpowiednią na wykorzystanie pożytku bez odsklepiania plastrów lub podkarmiania pobudzającego, ilość pszczół pozwala na zasilanie nimi słabszych rodzin
: ''szybki'' = rodzina osiąga odpowiednią siłę na wykorzystanie pożytku bez pobudzania
: ''normalny'' = osiągnięcie siły na pożytek możliwe tylko przy pomocy podkarmiania pobudzającego
: ''wolny'' = nawet przy pobudzaniu pszczoły nie osiągają odpowiedniej siły przed kwitnięciem wiśni

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Siła rodziny|Siła rodziny]] ===

=== Zimotrwałość ===
Zimotrwałość jest oceniana od początku października do pierwszego oblotu wiosennego.
: ''bardzo dobra'' = taka sama ilość pszczół na początku i na końcu zimowli. Praktycznie brak osypu
: ''dobra'' = niewielki osyp, zimowla przebiega bez zakłóceń
: ''słaba'' = osyp jest spory, ale rodzina ma pewne przeżycie zimowli 
: ''brak'' = rodzina osypała się podczas zimowli lub musi zostać rozwiązana

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Odporność na choroby|Odporność na choroby]] ===

=== [[Pszczelarstwo/Hodowla/Odporność na choroby#Zachowanie higieniczne|Zachowania higieniczne]] ===

=== Trzymanie się plastra ===
Trzymanie się plastra można oceniać podczas każdego otwarcia ula.
: ''bardzo spokojne'' = pszczoły są jak przyklejone do plastra i nie odrywają się nawet przy dłuższych zabiegach
: ''spokojne'' = pojedyncze pszczoły rozbiegają się, ale większość jest spokojna
: ''rozbiegane'' = przy wyciąganiu ramki pszczoły biegają do komórek z miodem, by się nasycić
: ''niespokojne'' = pszczoły uciekają z plastra pozostawiając nawet otwarty czerw bez ciepła i ochrony 

=== Zużycie pokarmu ===

=== Dynamiczne budowanie plastrów ===

== Metody określania przynależności rasowej/ liniowej ==
* Na podstawie cech morfologicznych
** [[Pszczelarstwo/Hodowla/Indeks kubitalny|indeks kubitalny]], wielkość skrzydeł, zakończenie żyłki radialnej 
** długość języczka
** długość włosków na tergitach odwłoka i barwa owłosienia
** szerokość IV tergitu/ szerokość pierścieni filcowych
** kolor oskórka

== Sposoby unasieniania ==
=== Unasienianie naturalne ===
==== Trutowisko ====
Trutowisko to izolowany naturalny obszar geograficzny (wyspa, dolina itp.) o promieniu co najmniej 10 km, na którym występuje jedna linia trutni (pnie ojcowskie). W miesiącach letnich (czerwiec/lipiec) na trutowiska zwożone są młode, jeszcze niezapłodnione królowe w małych ulikach weselnych w celu odbycia [[Pszczelarstwo/Biologia/Loty godowe|lotów godowych]]. W Europie Środkowej miejsc nadających się na trutowisko (niedostępnych dla obcych trutni) jest niewiele. Trutowiska europejskie znajdują się przeważnie na wyspach Morza Północnego lub w niżej położonych rejonach alpejskich. 

==== Pasieczysko ====

=== Unasienianie sztuczne/ instrumentalne (inseminacja) ===
==== Historia ====
Pierwsza próba udanego unasienienia matki pszczelej została przeprowadzona w roku 1927 przez dr L. Watsona{{r|p2}}. W latach czterdziestych XX wieku inseminowano matki pszczele tylko w celach naukowych, a od ok. roku 1970 sztuczne unasienianie jest przeprowadzane również przez indywidualnych hodowców pszczół. W porównaniu z unasienianiem naturalnym, którego efekt w dużej mierze zależy od pogody, inseminacja może być przeprowadzana w dowolnych warunkach klimatycznych. Poza tym do inseminacji królowych można użyć spermy pochodzącej od kontretnie wybranych trutni (różnego pochodzenia), natomiast na trutowisku wszystkie znajdujące się tam królowe parują się z przypadkowymi trutniami pochodzącymi z rodzin ojcowskich.

==== Techniki inseminacji ====

==== Przygotowanie królowych i trutni ====
==== Pozyskiwanie spermy ====
==== Homogenizacja spermy ====
==== Inseminacja ====

== Bibliografia ==
* [[Pszczelarstwo/Pomoc/Bibliografia#Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie|Paleolog, J. ''Wybrane zagadnienia z hodowli pszczół'', Częstochowa 2006]]

{{Przypisy|
{{o|n=p1|r=[http://www.carnica.ch/70-Dokumente/Bewertungstabelle.htm Tabela oceny hodowlanej, Szwajcaria (Krainka)]}}
{{o|n=p2|r=[http://www.besamungsgeraet.de/__dt/_pdf/9-begleittext-video-cobey.pdf Cobey, S., ''Instrumental Insemination of Honey Bee Queens'', OHIO State University, 2007]}}
}}</text>
      <sha1>rzsapujfqz7zhk26p2zojnu4lxr5n73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Miód</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13476</id>
    <revision>
      <id>550757</id>
      <parentid>533983</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36940" sha1="lx5j1d5psp9d8euxhcec39bj6nbkn2p" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Produkty|Produkty pszczele]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Świece|Wyrób świec]]
}}&lt;/noinclude&gt;

{{Definicja|'''&quot;Chwalił raz siebie człowiek, opatrując ule:'''{{Br}} 
'''- Jak to ja z wami, pszczółki, obchodzę się czule!'''{{Br}} 
'''- Prawda, - rzekły - lecz dobroć z jakiego powodu?'''{{Br}} 
'''Alboż to dla nas robisz? Dla naszego miodu.&quot;'''{{Br}}
{{Small|''Ignacy Krasicki''}}}}

{{Plik|plik=Jeton colmena tradicional.jpg|auto=tak|opis=Moneta argentyńska}}

== Sposoby zwiększenia produkcji miodu ==
=== Jedna nadstawka miodowa dla dwóch rodzin ===
Istnieje teoria, że w jednym ulu można trzymać dwie rodziny, oddzielając je ścianką, a nadstawka miodowa jest wspólna dla obu rodzin. W przeprowadzonym eksperymencie pszczoły wspólnie zapełniały miodnię, dając więcej miodu, niż byłyby w stanie wyprodukować w sumie obie rodziny osobno&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24/&gt;.

== Miodobranie ==
Reguły pszczelarskie nakazują, by odbierane do wirowania plastry były całkowicie lub w większości zasklepione. Dawniej posługiwano się również pojęciem &quot;miodu szytego&quot;, lub &quot;zapieczętowanego&quot;{{RN|[http://books.google.com/books?id{{=}}unM7AAAAcAAJ&amp;pg{{=}}PA393&amp;dq{{=}}Piast+pismo&amp;lr{{=}}&amp;as_brr{{=}}3&amp;hl{{=}}pl&amp;cd{{=}}1#v{{=}}onepage&amp;q&amp;f{{=}}false Piast, pismo rolniczo-przemysłowe, Chełmno, 1867]}}, które oznacza dojrzały miód, zakryty przez pszczoły wieczkiem woskowym w komórkach plastra. Literatura podaje co najmniej 2/3 względnie co najmniej 3/4 zasklepionej powierzchni plastra jako miernik pewności, że odbierany miód jest &quot;dojrzały&quot;. Określenie &quot;dojrzały&quot; oznacza, że zawartość wody w miodzie jest na tyle niska, iż miód ten nie zacznie fermentować. Ta zasada bazuje na przekonaniu, że instynkt pszczół nie pozwoliłby im zasklepić niedojrzałego miodu. Z drugiej strony, niezasklepiony miód oznaczałby, że pszczoły jeszcze nie traktują go jako dojrzałego, czyli zdatnego do dłuższego przechowywania. Nowsze badania na ten temat wykazują, że w tym przypadku pszczelarz nie zawsze może polegać na instynkcie pszczół i najlepiej, jeżeli przed wirowaniem sprawdzi zawartość wody przy pomocy refraktometru. Innym sposobem na sprawdzenie dojrzałości miodu jest tzw. &quot;próba wytrząsania&quot; - ramką z miodem należy energicznie potrząsnąć - jeżeli z niezasklepionych komórek nie wypryskują żadne krople miodu, to jest on dojrzały.

Ponieważ miód jest substancją silnie higroskopijną, więc odbieranie ramek miodowych z ula powinno się odbywać przy suchej, ciepłej pogodzie. Najlepszym okres na odbieranie miodu jest spokojna aura po kilku zimnych, deszczowych dniach, gdy pszczoły ulowe miały czas na zagęszczenie nektaru;{{Small|(Aumeier)}}. Najkorzystniejszą porą dnia jest wczesny ranek, gdy zbieraczki nie naniosły jeszcze świeżego nektaru. Inna reguła zaleca przeprowadzenie miodobrania najwcześniej trzy dni po ustaniu pożytku.

Miód łatwo wchłania zapachy, dlatego podczas miodobrania należy używać możliwie mało dymu. Poza zapachem dymu do miodu dostają się również drobiny sadzy. Do podkurzania nie należy stosować repelentów (olej goździkowy itp).

Przypomnijmy krótko, ze przed pracami związanymi z miodobraniem należy oczyścić przyrządy pszczelarskie z brudu i wydezynfekować. Warto również odpowiednio się ubrać (czysto, związać włosy) i umyć ręce.

Ze względów higienicznych i smakowych na plastrach nie może być czerwiu, ani zasklepionego, ani otwartego. Miód pochodzący z plastrów, w których był wychowywany czerw, przenika nieprzyjemnym smakiem i zapachem oskórka zrzucanego przez larwy podczas linienia.

Maksymalna dopuszczalna granica poziomu wody w miodzie wg przepisów europejskich obowiązujących w Polsce nie może przekraczać 20% (miody nektarowe).  Najlepiej, jeżeli poziom wody nie przekracza 18%, ponieważ powyżej tej granicy miód może wykazywać skłonność do [[Pszczelarstwo/Miód#Fermentacja|fermentacji]].

W miarę możliwości warto jest odbierać miód gatunkowy, ponieważ różnorodność gatunków miodów jest mile widziana przez klientów{{RN|[http://www.llh-hessen.de/aussenstellen/bienen/arbeitsblaetter/datenpflege/arbeitsblaetter/717%20-%20Erzeugung%20von%20Qualitaetshonig%20%20050629%20.pdf ''Produkcja miodu wysokiej jakości'' (w jęz. niem), Instytut Pszczelarski Kirchhain, 2005]}}.

== Odsklepianie ==
{{Plik|plik=Discovered honey.jpg|auto=tak|opis=Odsklepianie nożem}}
{{Plik|plik=Imkerei THWZ 0201.JPG|auto=tak|opis=Odsklepianie widelcem}}

Odsklepianie plastrów polega na zerwaniu z woskowych wieczek z komórek plastra, w których znajduje się miód. Rozpowszechnionymi przyrządami do odsklepiania są tzw. widelec i nóż.

== Wirowanie ==
Ramki z plastrami miodu przeznaczonego do odwirowania należy natychmiast po wyjęciu z ula i oczyszczeniu od pozostałych na nich pszczół składać w czystych, niedostępnych dla pszczół pojemnikach (skrzynka, zamykany korpus ula). Pozwala to na uniknięcie rabunków i zapobiega ponownemu obsadzeniu ich przez pszczoły. Należy unikać wyziębienia plastrów, ponieważ oziębiony miód podczas wirowania trudno lub wcale nie wypływa z komórek.

== Cedzenie ==
Cedzenie miodu odbywa się tuż po wirowaniu. Często do odcedzania stosowane są trzy sita o różnej wielkości oczek: pierwsze sito ma oczka duże, aby odcedzić duże zanieczyszczenia (np. kawałki odsklepin woskowych), kolejne sito jest drobniejsze, a ostatnie sito ma najmniejsze oczka, które wg przepisów nie mogą być mniejsze niż 0,2 mm, aby nie filtrowały zawartych w miodzie pyłków. Stosowanie oczek o średnicy mniejszej niż 0,2 mm nie jest cedzeniem, ale [[Pszczelarstwo/Miód#Miód filtrowany|filtrowaniem]].

* Miód filtrowany 
:Filtrowania polega na usunięciu z miodu substancji organicznych i nieorganicznych, w tym również pyłku{{o|n=gefilt|r=[https://www.laves.niedersachsen.de/tiere/bienenkunde/informationsmaterial/honig-und-andere-bienenprodukte-134750.html dr Werner van der Ohe, ''Gefilterter Honig'', Institut für Bienenkunde, Celle, 2008, dostęp 09.06.2019 (pdf)]}}. Miód filtrowany jest miodem bardzo niskiej jakości, używanym ewentualnie w przemyśle piekarniczym. Po przefiltrowaniu możliwości określenia pochodzenia geograficznego miodu są bardzo ograniczone. W Ameryce Północnej miód filtrowany jest oferowany konsumentom, którzy preferują jasny, lejący miód. Technologia produkcji takiego miodu polega na przetoczeniu podgrzanego miodu pod ciśnieniem przez specjalne filtry, w których znajduje się ziemia okrzemkowa. Z miodu zostają usunięte nie tylko pyłek i pęcherzyki powietrza, ale także barwniki. Specjalną formą filtrowania jest ultrafiltrowanie. Polega ono na upłynnieniu miodu w wodzie, a następnie przetoczeniu tej cieczy przez drobne filtry, które zatrzymują również makroelementy pochodzące z leków lub pestycydów. Na koniec suszenie próżniowe odciąga z tej substancji nadmiar wody{{r|gefilt}}.

== Klarowanie ==
Po odwirowaniu, mimo cedzenia przez sita, na powierzchni odstałego miodu z reguły tworzy się warstwa białawej piany. W skład tej piany wchodzą drobne cząstki wosku i inne drobiny lżejsze niż miód, które powoli wypływają na powierzchnię.
* W małych pasiekach miód przeznaczony do rozlania pozostawia się na kilka dni w pojemnikach zbiorczych (hobokach, wiadrach, odstojnikach), a następnie łopatką kuchenną zbiera się pianę tak długo, aż przestanie się tworzyć. Może to trwać kilka dni, w zależności od temperatury otoczenia i rodzaju miodu. Zebraną pianę można bez obawy jeść (na przykład na bułce z masłem), ale jej wygląd nie jest estetyczny. Z tego powodu miód z warstewką zastygłej piany odstrasza kupujących.
* Jeżeli miód jest przeznaczony do późniejszego rozlania, to pianę można zebrać dopiero po podgrzaniu przed konfekcjonowaniem.{{RN|[http://www.bayernspferde.de/sro.php?redid{{=}}8560&amp;&amp;SID{{=}}f5135d0d17c1223b9cbfc96f09fc46be Odpowiedź dr. H. Horna z Landowego Instytutu Pszczelarskiego przy Uniwersytecie Hohenheim na pytanie czytelnika (w jęz. niem), ADIZ]}}

== Krystalizacja ==
Proces krystalizacji miodu w największym stopniu zależy od zawartości [[w:glukoza|glukozy]], która w miodzie występuje w stanie przesyconym i z czasem tworzy kryształy. Czynnikami wpływającymi na szybkość powstawania zarodków krystalizacji i ich rodzaj jest zawartość wody, innych węglowodanów, pyłków i pęcherzyków powietrza i temperatura. Krystalizacja miodu powoduje zmianę jego konsystencji - płynna [[Pszczelarstwo/Pomoc#P|patoka]] staje się [[Pszczelarstwo/Pomoc/#K|krupcem]]. W płynnej (zawierającej wodę) części skrystalizowanego miodu drożdże osmofilne (cukrolubne) stają się aktywniejsze, co może spowodować jego [[Pszczelarstwo/Miód#Fermentacja|fermentację]].  

=== Melecytoza ===
* '''Miód cementowy - wpływ melecytozy na krystalizację miodu'''
:* '''Melecytoza''' (C{{Sub|18}}H{{Sub|32}}O{{Sub|16}}), zwana cukrem modrzewiowym (fr. ''le meleze'' = modrzew), występuje w [[Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź|spadzi]]. Jest to trójcukier, składający się z dwóch cząsteczek glukozy i jednej cząsteczki fruktozy. Obecność melecytozy w miodzie została po raz pierwszy stwierdzona w roku 1917. Miód zawierający ponad 10-12% melecytozy bardzo szybko krystalizuje i często nie można go odwirować z plastrów. Jeżeli nawet uda się go częściowo odwirować i umieścić w słoikach, to w krótkim czasie staje się niezwykle twardy (cementowy){{RN|[http://de.wikipedia.org/wiki/Melezitose Wikipedia (de) Melezitose]}}.
:* Czysty miód z melecytozy ma wysoką przewodność, najczęściej 1 mS/cm. Miód z melecytozy nie staje się płynny nawet po podgrzaniu do {{C|50-60}}.

== Dekrystalizacja (upłynnianie) ==
* Dekrystalizacja ma na celu upłynnienie skrystalizowanego miodu, najczęściej w celu rozlania zapasów przechowywanych w dużych pojemnikach do słoików lub innych mniejszych opakowań. Dekrystalizację miodu przeprowadza się poprzez jego podgrzanie. Podgrzewanie miodu musi być tak przeprowadzone, aby uniknąć jego [[Pszczelarstwo/Miód#Przegrzanie|przegrzania]]. Prawidłowo przeprowadzona dekrystalizacja utrwala płynną postać miodu.
* Podczas podgrzewania w miodzie tworzą się tzw. kryształy włókniste. Są one bardzo odporne na działanie temperatury i zachowują swoją strukturę nawet przy 85°C. Kryształy włókniste zbierają się na powierzchni podgrzewaneg{{o|n=Metody upłynniania miodu|r=Bakier, S., ''Metody upłynniania miodu'', Postępy techniki przetwórstwa spożywczego, Warszawa 2007/1}}{{RN|Bakier, S., ''Powstawanie piany na powierzchni miodu po ogrzewaniu'', Materiały z XXXIX
Naukowej Konferencji Pszczelarskiej, Puławy 2002}}.
* Najważniejsze faktory prawidłowej (jak najmniej podnoszącej poziom HMF) dekrystalizacji miodu to temperatura i czas. Ogrzewanie miodu przez 30 min. w temp. 63°C, tak samo jak przez 5 dni w temp. 48°C, powoduje podwojenie poziomu HMF{{r|Metody upłynniania miodu}}.
* Podgrzewanie miodu można przeprowadzać przy pomocy dostępnych w sprzedaży sprawdzonych dekrystalizatorów - przyrządów do upłynniania miodu. 

== Produkcja miodu kremowego ==
{{Plik|plik=Honey (Italian-miele) in a jar.jpg|auto=tak|opis=Miód kremowy w słoiku}}

Krystalizacja jest naturalną cechą każdego miodu. Miody o większej zawartości glukozy krystalizują szybciej, niż miody, w których jest więcej fruktozy. Skrystalizowany miód staje się twardy. Wielu konsumentów woli jednak miód ciekły lub o konsystencji kremu.  Odpowiedzią na to zapotrzebowanie rynkowe jest miód kremowy. Miód kremowy dobrej jakości można uzyskać jedynie z miodów o zawartości wody w granicach 17-17,5%. Miód kremowy można otrzymać na dwa sposoby:

=== Mieszanie ===
Przy tej metodzie produkcji miodu kremowego bardzo ważny jest moment, gdy należy rozpocząć mieszanie. Miód powinien być jeszcze całkowicie płynny, ale przy próbie mieszania powinna się pojawić &quot;smuga&quot;. Od tego momentu miód powinien być mieszany 2 razy dziennie po kilka minut. W przypadku miodu już skrystalizowanego trzeba go najpierw '''umiejętnie''' [[Pszczelarstwo/Miód#Dekrystalizacja (upłynnianie)|zdekrystalizować]]. Proces mieszania powinien być powolny, ze zwróceniem uwagi na to, by spirala mieszająca nie wprowadzała do miodu powietrza. Mieszadło powinno się poruszać z prędkością nie większą niż jeden obrót na sekundę.

=== Szczepienie{{RN|[http://www.masterbeekeeper.org/dyce/creamhoney.htm Calderone, N., W., ''Creamed Honey - Theory'', Department of Entomology, Cornell University, Ithaca, 2002]}} ===
Szczepienie jest szybką i prostą metodą produkcji miodu kremowego. Polega na dodaniu do świeżo odwirowanego, [[Pszczelarstwo/Miód#Klarowanie| klarownego]], płynnego miodu ([[Pszczelarstwo/Pomoc#P|patoki]]) skrystalizowanego ([[Pszczelarstwo/Pomoc#K|krupca]]) w celu zapoczątkowania kontrolowanej, drobnoziarnistej (kremowej) krystalizacji.
* Do płynnego miodu najlepiej jest dodać skremowany miód zeszłoroczny o idealnej konsystencji w proporcji 1 część miodu skrystalizowanego na 10 części miodu płynnego. Ważne jest, by oba miody miały tę samą temperaturę. Następnie oba miody '''starannie''' wymieszać, zwracając przy tym uwagę, by w trakcie mieszania nie wprowadzać do miodu powietrza!
* Znajdujące się w skrystalizowanym miodzie drobne kryształy &quot;zarażą&quot; swoją strukturą tworzące się w płynnym miodzie zarodki, które również pozostaną drobne.  
* W ciągu kilku kolejnych kilku dni miód powinien być mieszany 2-3 razy dziennie, dopóki zacznie matowieć i gęstnieć. W tym momencie można zaszczepiony miód przelać do słoików.

Zanim miód kremowy zostanie przeznaczony na sprzedaż, powinien się przez dwa tygodnie &quot;ustać&quot;. W najbliższym czasie jego konsystencja nie powinna się znacząco zmieniać.

== Przechowywanie ==
* Miód należy przechowywać w suchym i chłodnym pomieszczeniu w szczelnie zamkniętych pojemnikach. Temperatura pomieszczenia nie powinna przekraczać 12 °C, ponieważ miód krystalizuje najszybciej przy 14-15 °C.
* Przy odpowiednim przechowywaniu miód jest zdatny do spożycia przez wiele lat. W egipskich grobowcach znaleziono amfory z miodem uszczelnione woskiem pszczelim, który ciągle jeszcze nadawał się do jedzenia.

{|class=&quot;wikitable&quot; align=center
|+  
! Temperatura 
| 10 °C
| 20 °C
| 30 °C 
| 34 °C
|-
! względna wilgotność powietrza 
| 54%
| 60%
| 70%
| 75%
|}
* Tabela wg A. Hanssona: powyżej tych wartości miód wchłania wilgoć, poniżej oddaje ją otoczeniu{{RN|[http://www.llh-hessen.de/aussenstellen/bienen/arbeitsblaetter/datenpflege/arbeitsblaetter/717%20-%20Erzeugung%20von%20Qualitaetshonig%20%20050629%20.pdf ''Erzeugung von Qualitätshonig'', Informacja Instytutu Pszczelarskiego w Kirchhain, 2005]}}.

== Błędy w produkcji miodu ==
=== Białe przebarwienia w słoiku ===
* Objawy
: Czasem w słoiku skrystalizowanego miodu widoczne są białe przebarwienia przypominające kwiaty mrozu na szybie. Między ściankami słoika a miodem znajduje się warstwa powietrza, którą z czasem wypełnia krystalizująca glukoza. Niejednolita masa miodu przylega do ścianek słoika, a powietrze nieznajdujące się między kryształami powodują ich optyczne rozjaśnienie, przez co wydają się one białe.

* Przyczyny
: Przyczyną powstawania białych przebarwień może być konsystencja miodu. Dotyczy to przede wszystkim wczesnych, szybko krystalizujących miodów o większej zawartości glukozy niż fruktozy i niskiej zawartości wody oraz miodów grubo krystalizujących. Ponieważ składników płynnych miodu (fruktozy i wody) jest mniej niż kryształków glukozy, to nie wystarcza ich do wypełnienia całej przestrzeni między krystalizującą glukozą, a zamiast tego tę przestrzeń wypełnia powietrze.{{RN|[https://www.bienenundnatur.de/fachthemen/imker-fragen-experten/warum-zeigt-mein-honig-weisse-flecken/ Biene und Natur online, dr J. Schwenkel., ''Warum zeigt mein Honig weiße Flecken?'', dostęp 09.06.2019 (pdf)]}}.  

: Inne przyczyny to duża różnica temperatur między słoikami a miodem lub przechowywanie miodu w pomieszczeniu z dużymi wahaniami temperatury. Zjawiska tego można spróbować uniknąć poprzez osiągnięcie optymalnej konsystencji miodu przed rozlaniem. W tym celu miód powinien być odpowiednio mieszany (kremowany). Dotyczy to szczególnie miodów letnich, w których stosunek fruktozy do glukozy powoduje zwolnioną krystalizację. Optymalną krystalizację takich miodów można uzyskać poprzez zaszczepienie ich drobnokrystalicznym miodem rzepakowym. Nie jest to konieczne, jeżeli miód najpierw jest przechowywany w większych pojemnikach{{RN|[https://www.laves.niedersachsen.de/tiere/bienenkunde/informationsmaterial/honig-und-andere-bienenprodukte-134750.html dr Werner van der Ohe, ''Honigfehler'', Institut für Bienenkunde, Celle, 2008, dostęp 09.06.2019 (pdf)]}}.

{{Definicja|'''Białe przebarwienia w słoikach miodu nie są wynikiem gorszego miodu, lecz wręcz przeciwnie, są najprawdopodobniej oznaką, że jest to miód bardzo wysokiej jakości, o małej zawartości wody. Tę informację pszczelarze powinni przekazywać swoim klientom przy bezpośredniej sprzedaży.}}

=== Miód częściowo płynny z grubymi grudkami kryształów ===
* Objawy
: Widoczne kryształy w miodzie mogą być spowodowane nierównomierną krystalizacją, do której dochodzi, gdy pszczoły zbierały nektar o różnym tempie krystalizacji z rożnych gatunków roślin. Nie jest to oznaka nieudanego miodu. Należy jednak pamiętać, że może być to również skutkiem przegrzania.

=== Przegrzanie ===
* Objawy
: W przegrzanym miodzie rośnie zawartość HMF, a równocześnie następuje obniżenie liczby diastazowej, która jest wskaźnikiem obecności w miodzie enzymów decydujących o jego wysokiej jakości.
* Przyczyny
: Miodu nie należy poddawać działaniu temperatury wyższej niż 40°C, ani w inny sposób poddawać obróbce termicznej. 

=== Rozwarstwienie ===
Rozwarstwienie, zwane też '''rozdzieleniem fazy''' lub '''odsadzeniem się''' polega na tym, że na dnie słoika osadza się skrystalizowana glukoza, natomiast bogata w wodę warstwa płynnej fruktozy zbiera się na powierzchni.

=== Fermentacja ===
* Objawy 
: Zachodzącą fermentację miodu można stwierdzić już na podstawie jego smaku, zapachu i wyglądu. Początek fermentacji charakteryzuje się wyczuwalnym owocowym smakiem. Z czasem zapach miodu staje się podobny do piwa i można w nim zauważyć pęcherzyki gazów.
* Przyczyny 
: Przyczyną fermentacji miodu może być odbieranie pszczołom niedojrzałego (niezasklepionego) miodu do wirowania. Zawarte w miodzie drożdże osmofilne, które są przyczyną fermentacji, stają się aktywne w miodach o zawartości wody powyżej 18% (dot. miodów nektarowych). Podczas procesu krystalizacji w miodzie tworzy się sieć kryształków glukozy, a między nimi znajdują się składniki płynne (fruktoza i woda). Im więcej wody znajduje się w części płynnej, tym większe jest ryzyko, że miód sfermentuje. Na przykład miód o zawartości wody ok. 35% jest doskonałą pożywką dla rozwoju ''Aspergillus fumigatus''. Prawdopodobieństwo sfermentowania miodu jest bardzo duże, jeżeli nastąpiło w nim [[Pszczelarstwo/Miód#Rozwarstwienie|oddzielenie fazy (rozwarstwienie)]]. Fermentację może również spowodować nieumiejętne mieszanie (kremowanie) miodu, jeżeli podczas mieszania miodu dostanie się do niego dużo wilgotnego powietrza. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym fermentacji jest przechowywanie miodu w nieszczelnych pojemnikach, w pomieszczeniach wilgotnych i zbyt ciepłych. Skrystalizowany miód nie fermentuje.

* Cechy fermentacji potwierdzone obecnością licznych drożdżaków są kryterium dyskwalifikującą miód - taki miód '''nie może być dopuszczony do sprzedaży'''.

* Co zrobić ze sfermentowanym miodem?
: Można go użyć zamiast cukru do pieczenia i gotowania, można też zrobić z niego miód pitny albo piwo miodowe. Małe ilości dane do butelek z niewielką ilością piwa mogą posłużyć jako pułapki na osy (pszczoły nie ciągną do sfermentowanego miodu).

: Sfermentowanego miodu nie należy podawać pszczołom do &quot;poprawki&quot;, ponieważ nadal będzie w nim dużo drożdżaków i szybciej sfermentuje. Przegotowanie miodu zabja wprawdzie drożdżaki, ale powoduje znaczne podwyższenie [[Pszczelarstwo/Miód#HMF_(5-hydroxymethylfurfural|HMF]], który w takim stężeniu jest dla pszczół '''toksyczny''' {{Small|([https://www.bienenundnatur.de/wp-content/uploads/2017/05/AUmeier-MB-komplett.pdf Aumeier, P., ''Monatshinweise für Juni'', dostęp 21.06.2020])}}.

=== Kontaminacja substancjami chemicznymi ===
* Objawy
: Stwierdzenie skażeń w miodzie jest możliwe na drodze badań laboratoryjnych
* Przyczyny
: Niezgodnie z przeznaczeniem lub nieumiejętne stosowanie leków (nieprzestrzeganie okresów karencji) może prowadzić do gromadzenia się substancji szkodliwych w miodzie, w wosku i w innych produktach pszczelich oraz we wszystkich częściach ula.

== Analiza miodu ==
→{{Small|[http://bip.minrol.gov.pl/FileRepozytory/FileRepozytoryShowImage.aspx?item_id=33516 ''Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... 2008 r. w sprawie metod analiz związanych z dokonywaniem oceny miodu'' (Projekt)]}}

Wyniki badań miodów z różnych krajów zbierane są w bazie danych IHC (International Honey Commission){{o|n=IHC|r=[http://www.beekeeping.com/articles/us/honey_quality.htm IHC (International Honey Commission)]}}.

=== Zawartość wody ([[w:refraktometr|refraktometr]]) ===
:* Dopuszczalna zawartość wody zależy od rodzaju miodu. Ogólnie dla miodów wynosi ona '''21%''', dla [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód koniczynowy|miodu koniczynowego]] 23% i dla [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód wrzosowy|wrzosowego]] 23%.
:* Dla miodów sprzedawanych z etykietką Niemieckiego Związku Pszczelarskiego parametr ten wynosi odpowiednio 18%, 18%, 21,4%){{o|n=deutscherimkerbund|r=[http://www.deutscherimkerbund.de/index.php?quali ''Paramatery jakościowe miodu'', DIB (Niemiecki Związek Pszczelarski), 2008'']}}.
:* Metoda określania zawartości wody wg AOAC (Association of Official Analytical Chemists) mierzy refraktometrycznie tzw. [[w:współczynnik załamania|współczynniki załamania]] w substancji suchej i na podstawie tabeli Chataway'a oblicza rzeczywistą zawartość wody w miodzie.
:* Zawartość i aktywność mikrobiologiczna wody (a{{Sub|w}}) decydują o stabilności mikorbiologicznej miodu. Wzrost zawartości wody o 1% powoduje pięciokrotne zwiększenie ilości drożdży. Aktywność wody w miodzie waha się między 0,55 - 0,75, przy czym miód należy do mikrobiologicznie stabilnych środków spożywczych.({{Small|''Bogdanov, 1999'')}})

=== Aktywność enzymów ===
:* '''[[Pszczelarstwo/Pomoc#D|Diastaza]] ([[Pszczelarstwo/Pomoc#A|α-amylaza]])''' - '''Liczba diastazowej''' ([[w:spektrofotometr|spektrofotometr]]) 
:** Liczba diastazowa w miodzie powinna wynosić nie mniej niż:
:*** '''8,3''' (PN-88/A-77626 „Miód pszczeli&quot;) lub inaczej:
:*** '''8'''.
:** Dla miodów naturalnie ubogich w enzymy, takie jak [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód akacjowy|miód akacjowy]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody cytrusowe|miody cytrusowe]] i [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód rozmarynowy|miód z rozmarynu]], liczba diastazowa nie powinna być mniejsza niż '''3'''.
:** α-Amylaza ({{Small|dawn.}} diastaza) jest naturalnie występującym w miodzie enzymem katalizującym hydrolityczny (w obecności wody) rozkład cukrów złożonych (skrobi i innych wielocukrów).
:** Obniżona liczba diastazowa może być wskaźnikiem przegrzania miodu. Przy jednocześnie podwyższonej zawartości sacharozy oraz niskiej zawartości proliny może świadczyć o zafałszowaniu miodu syropem cukrowym. Liczba diastazowa bliska zeru świadczy o braku aktywności enzymatycznej miodu.
:** Publikacje na temat oceny aktywności diastazy w miodzie w celu wykrywania przegrzania miodu lub zafałszowań cukrem (skrobią) istnieją co najmniej od 1910 roku. Ówczesne metoda polegała na mieszaniu próbek miodu ze skrobią (krochmal) i podgrzaniu do temp. 45°C. Po godzinie dodawano jodynę. Jeżeli próbka zabarwiła się na niebiesko, oznaczało to, że skrobia nie została rozłożona, a tym samym brak lub niską aktywność diastazy. Metoda ta była bardzo niedokładna{{RN|[http://www.rsc.org/delivery/_ArticleLinking/DisplayArticleForFree.cfm?doi{{=}}AN9103500161&amp;JournalCode{{=}}AN A. Auzinger, ''Enzymes Occurring in Honey and the Value of their Detection in the Analysis of Honey'', Zeit.Untersuch.Nahr.Genussum,1910,19,65-83]}}.
:** W roku 1958 Schade et al. przedstawili bardziej precyzyjną metodę fotometryczną
:** Od tego czasu metoda ta była wielokrotnie ulepszana, chociaż ciągle jeszcze jest skomplikowana.

=== [[Pszczelarstwo/Pomoc#I|Inwertaza (Sacharaza)]] ===
:** Aktywność inwertazy musi wynosić co najmniej '''64 U(jednostki)/kg''' miodu wg skali Siegenthalera. Dla miodów naturalnie ubogich w enzymy parametr ten wynosi '''45 U/kg'''{{r|deutscherimkerbund}}.
:** Sacharaza ({{Small|dawn. inwertaza}}) jest enzymem znacznie wrażliwszym na działanie podwyższonej temperatury niż diastaza (α-amylaza). Trwają próby  nad wykorzystaniem stopnia aktywności tego enzymu w analazie jakości miodu. Podczas gdy miody poddane obróbce termicznej ciągle jeszcze wykazują aktywność diastazy, aktywność inwertazy jest w nich prawie równa zeru. Zarówno przy określaniu aktywności diastazy jak i inwertazy problemem są miody o naturalnie niskiej aktywności enzymów. Również miody nie całkiem dojrzałe, pozyskiwane w trakcie masowych pożytków ([[Pszczelarstwo/Produkty/Miód rzepakowy|rzepakowy]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód lipowy|lipowy]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód faceliowy|faceliowy]]) charakteryzują się niską aktywnością enzymów{{o|n=Jahresbericht|r=''Jahresbericht 2004'', Instytut Pszczelarski Celle}}.
:** Wysoka aktywność inwertazy jest gwarancją, że miód nie został przegrzany.
:** Określanie aktywności sacharazy jest celowe przy miodach deklarowanych jako &quot;szczególnie bogate w enzymy&quot;{{r|deutscherimkerbund}}.

=== Oksydaza glukozowa ===
Oksydaza glukozowa jest enzymem znajdującym się w miodzie, który chroni miód przed działaniem mikroorganizmów. Oksydaza glukozowa wchodzi w reakcję z glukozą utleniając ją do nadtlenku wodoru i kwasu glukonowego (lizozym i apidycyny). Jest to jeden z enzymów mających działanie konserwujące. Tworzący się w miodzie nadtlenek wodoru ma działanie antyseptyczne (woda utleniona).

=== [[Pszczelarstwo/Pomoc#P|Prolina]] ===

==== HMF (5-hydroxymethylfurfural) ====
:* Zawartość HMF nie może przekraczać:
:** '''3,0 mg/100g''' miodu (PN-88/A-77626) lub inaczej
:** '''40 ppm (mg/kg)''' miodu{{o|n=deposit.ddb.de|r=[https://tud.qucosa.de/api/qucosa%3A28227/attachment/ATT-1/ Atrott, Julia, ''Praca doktorska'', Uniw. Techn. w Dreźnie, dostęp 21.06.2020]}}.
:** Dla miodów sprzedawanych z etykietką Niemieckiego Związku Pszczelarskiego parametr ten nie może przekraczać 15 ppm (mg/kg){{r|deutscherimkerbund}}.
:** Dla miodów pochodzących z krajów tropikalnych poziom HMF nie powinien być wyższy niż 80 ppm (mg/kg). 
:* HMF jest substancją powstającą w miodzie na skutek rozkładu węglowodanów w obecności kwasów, szczególnie przy działaniu wysokiej temperatury. W świeżym miodzie HMF nie występuje wcale lub jest go nieistotnie mało. Powodem nienaturalnie podwyższonej zawartości HMF w miodzie jest jego przegrzanie i/lub przechowywanie w niewłaściwych warunkach.
:* niska zawartość HMF świadczy o prawidłowym pozyskiwaniu i przechowywaniu miodu.
:* jednorazowa dekrystalizacja (upłynnienie) miodu w temperaturze 42°C nie dłużej niż 24 godz. nie powoduje wyraźnego wzrostu ilości HMF. 
:* Przykład tworzenia się w miodzie HMF w zależności od temperatury i czasu: 
{|class=&quot;wikitable&quot; align=center
|+ 
! Temp.
! HMF{{Br}}mg/kg
! Czas{{r|deutscherimkerbund}}{{Br}}
! HMF{{Br}}mg/kg
! Czas{{o|n=airborne.co.nz|r=[http://www.airborne.co.nz/HMF.html HMF, Airborne Honey Ltd., Nowa Zelandia]}}{{Br}}
! HMF{{Br}}mg/kg
! Czas{{RN|''White et al. 1964, 1978''}}{{Br}}
|-
| 4°C
| 
|
| 
|
| 40 
| 20-80 lat
|-
| 20°C
| 
|
| 
|
| 40
| 2-4 lata 
|-
| 30°C
|
|
| 30
| 100-300 dni
| 40
| 0,5-1 rok 
|-
|  40°C
| 15
| 7 dni
| 30
| 20-50 dni
| 40
| 1-2 miesiące 
|-
| 50°C
| 
|
| 30
| 4-10 dni
| 40
| 5-10 dni 
|-
| 60°C
| 
|
| 30
| 1-2,5 dni
| 40
| 1-2 dni 
|-
| 70°C
| 
|
| 30
| 3-5 godz.
| 40
| 6-20 godz. 
|-
| 80°C
| 
|
| 30
| 2 godz.
|
|  
|-
|}
:* Dla porównania: Miód przechowywany przez 6 miesięcy w temperaturze ok. 30°C zawiera tyle samo HMF, co miód podgrzany do 70°C przez 5 minut i potem szybko ostudzony{{r|airborne.co.nz}}

=== Spektrum aminokwasów i cukrów (sacharozy) ===
:* Codex Alimentarius przewiduje zawartość cukrów redukujących (glukoza i fruktoza) min. 45g/100g miodu, norma UE natomiast 60g/100g miodu{{r|IHC}}.
:* Podwyższona zawartość sacharozy, przy wysokim poziomie HMF i niskim poziomie proliny są indykatorem zafałszowania miodu cukrem spożywczym.
:** Dawniej do stwierdzania zafałszowań miodu cukrem (skrobią) służyła jodyna. Wodny roztwór jodu w połączeniu ze skrobią przyjmuje niebiesko-granatowe zabarwienie. Natomiast maltoza i glukoza w obecności jodu są bezbarwne. 
:* Zawartość sacharozy w składzie miodu nie może przekraczać '''5%'''{{r|deposit.ddb.de}}.
:* Przyczyną podwyższonej zawartości sacharozy może być nieumiejętne karmienie, podkarmianie lub dokarmianie, jeżeli pszczoły zaczną magazynować nowy miód na plastrach, na których znajdują się resztki pokarmu. Przed okresem pożytkowym plastry z pokarmem należy usunąć z ula.  Podwyższoną zawartość sacharozy można stwierdzić w badaniach laboratoryjnych.

=== Liczba kwasowa ===

=== Etanol ===

=== Przewodność elektryczna ===
Mierzenie przewodności elektrycznej właściwej miodu w połączeniu z [[Pszczelarstwo/Miód#Analiza pyłkowa|analizą pyłkową]] i właściwościami [[Pszczelarstwo/Miód#Analiza sensoryczna|sensorycznymi]] służy do określania botanicznego pochodzenia miodu. Miody o przewodności powyżej 800 μs/cm, które jednocześnie zawierają określone pyłki i wykazują charakterystyczne cechy organoleptyczne, to [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody spadziowe|miody spadziowe]]. Przewodność elektryczna w granicach 450-800 μs/cm charakteryzuje [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody nektarowo-spadziowe|miody nektarowo-spadziowe]]. Wyjątkiem wśród miodów nektarowych jest [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód kasztanowy|miód kasztanowy]]. Jego przewodność elektryczna wynosi ok. 1000 μs/cm{{o|n=Der natürliche Oxalsäuregehalt|r=Pechhacker, H, et al., ''Der natürliche Oxalsäuregehalt österreichischer Honige'', Bienenvater 7/8, 2004)}}.
{{Br}}
Podstawowy pomiar przewodności elektrycznej można przeprowadzić przy pomocy [[w:konduktometr|konduktometru]].
{{Br}}
Obniżona przewodność elektryczna oraz liczba diastazowa, przy niskiej zawartości proliny oraz podwyższonej zawartości sacharozy może świadczyć o celowym zafałszowaniu miodu syropem cukrowym.

=== Analiza pyłkowa ===
Analizę pyłkową (spektrum pyłkowe) miodu można przeprowadzić przy pomocy mikroskopu. Wykonuje się ją w celu:
* do odróżnienia miodu nektarowego i spadziowego,
* do stwierdzenia pochodzenia botanicznego i geograficznego miodu
* do określenia działania środków ochrony roślin
* do określenia rozprzestrzeniania się pyłków roślin manipulowanych genetycznie (GMO)

=== Pozostałości leków i antybiotyków ===
:* Przepisy obowiązujące w UE oraz przepisy krajowe narzucają obowiązek kontroli miodu pod kątem pozostałości leków (np. [[w:nitrofurany|nitrofuranów]]), w tym antybiotyków (np. [[w:chloramfenikol]]u), i [[w:sulfonamidy|sulfonamidów]] oraz zanieczyszczeń środowiskowych (pestycydy chloroorganiczne, polichlorowane bifenyle, pestycydy fosforoorganiczne oraz pierwiastki toksyczne) w celu sprawdzenia jakości miodu i jego zdatności do spożycia.

:* '''MRL''' 
:** Substancje czynne, które są szkodliwe dla zdrowia człowieka, bezwzględnie nie powinny znajdować się w miodzie. Dla tych substancji nie ustala się [[w:MRL|MRL]] (ang. Maximum Residue Level - Najwyższe Dopuszczalne Stężenie Pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych, zwane też Najwyższym Dopuszczalnym Poziomem Pozostałości zanieczyszczeń chemicznych, biologicznych, produktów leczniczych i skażeń promieniotwórczych w roślinach, u zwierząt, w tkankach lub narządach zwierząt po uboju i w środkach spożywczych pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego).

=== Zawartość kwasów organicznych (mrówkowy, szczawiowy, mlekowy) ===
==== Kwas mrówkowy ====
* Badanie przeprowadzone w Instytucie Pszczelarskim w Celle:
:* 6 rodzin produkcyjnych osadzonych na dwóch korpusach poddano działaniu kwasu mrówkowego (44 ml kwasu o stężeniu 60%) w kwietniu, na cztery tygodnie przed pożytkiem rzepakowym. Zabieg wykonano dwukrotnie, krótkotrwale, przy pomocy nasączonej gąbki. Badanie wykazało znaczne podwyższenie zawartości kwasu mrówkowego: przed zabiegiem średnio 10,9 mg/kg +-5,49, po zabiegu średnio 648,9 mg/kg +-261,12. Dwa miesiące po zakończeniu pożytku wartości wynosiły średnio 61,25 +-9,22. Dla porównania naturalna zawartość kwasu mrówkowego w miodzie wynosi wg danych Inst. w Celle średnio 28,5 mg/kg +-3,8. Jednocześnie stwierdzono, że zawartość kwasu mrówkowego wynosząca 150 mg/kg miodu jest wyczuwalna w jego smaku. Badanie wskazuje, że zabiegi warrozobójcze przy pomocy kwasu mrówkowego przed i w czasie trwania pożytku są niedozwolone{{r|Jahresbericht}}.

==== Kwas szczawiowy ====
* Badanie przeprowadzone w austriackim Instytucie Pszczelarskim{{r|Der natürliche Oxalsäuregehalt}}
:* Naturalna zawartość kwasu szczawiowego w miodach (austriackich) waha się między 7 mg/kg i 110 mg/kg. [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody spadziowe|Miody spadziowe]] zawierają dużo więcej kwasu szczawiowego niż [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody nektarowe|miody nektarowe]]. Najmniej kwasu szczawiowego spośród przebadanych zawiera [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód akacjowy|miód akacjowy]] (7 mg/kg), najwięcej [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody spadziowe|miody spadziowe]] z [[Pszczelarstwo/Rośliny/Abies|jodły białej]] (158 mg/kg). Wyjątkiem w tej statystyce jest [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód kasztanowy|miód kasztanowy]], w którym stwierdzono średnio 78 mg kwasu szczawiowego na kilogram. Stwierdzono również, że zwalczanie [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozy]] tą substancją w zasadzie nie ma wpływu na jej zawartość w miodzie.   

=== Właściwości [[w:reologia|reologiczne]] - [[w:lepkość|lepkość]] i [[w:krystalizacja|krystalizacja]] ([[w:reometr|reometr]]) ===
:* do oceny miodów gatunkowych, szczególnie [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód wrzosowy|miodu wrzosowego]]

=== Analiza sensoryczna ===
Właściwości organoleptyczne miodu obejmujące jego wygląd, smak i zapach.

== Higiena w pracowni pszczelarskiej ==
W oparciu np. [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:32004R0852 Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie higieny środków spożywczych z dnia 29.04.2004] podstawowymi warunkami, jakie powinna spełniać pracownia pszczelarska podczas wirowania miodu, są:
* pomieszczenia powinny być podzielona na &quot;czyste&quot; (odsklepianie i wirowanie) i &quot;brudne&quot; (składowanie korpusów miodowych),
* pracownia pszczelarska powinna być łatwa do sprzątania,
* okna i inne otwory na zewnątrz powinny być zabezpieczone siatką na owady,
* w pracowni powinien być zlew z bieżącą wodą oraz mydło, środki dezynfekujące i ręczniki papierowe,
* toaleta nie może bezpośrednio przylegać do pomieszczenia, w którym wiruje się miód,
* pracownia powinna być wolna od kurzu, wilgoci oraz niepożądanych zapachów,
* w pracowni nie wolno palić papierosów ani trzymać zwierząt,
* przyrządy i naczynia powinny być wykonane ze stali nierdzewnej i/lub tworzyw sztucznych nadających się do kontaktu z produktami spożywczymi,
* przyrządy i naczynia z drewna nie są zalecane,
* w pracowni nie wolno używać trucizn przeciw szczurom, myszom itp.,
* należy uważać, by do miodu nie dostały się żadne okruchy, kawałki szkła ani inne obce substancje.

{{Przypisy
 |&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24&gt;{{Pszcz_Pasieka24|podstrona=101-pasieka-1-2004/1187-silne-pszczoy-wiosn|autor=Maciej Winiarski|nazwa=Silne pszczoły wiosną|numer= 1/2004}}&lt;/ref&gt;
 }}</text>
      <sha1>lx5j1d5psp9d8euxhcec39bj6nbkn2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550791</id>
      <parentid>550757</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36939" sha1="8viqdqcg2ppq4vd1vrmofbdr643n2ao" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Produkty|Produkty pszczele]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Świece|Wyrób świec]]
}}&lt;/noinclude&gt;

{{Definicja|'''&quot;Chwalił raz siebie człowiek, opatrując ule:'''{{Br}} 
'''- Jak to ja z wami, pszczółki, obchodzę się czule!'''{{Br}} 
'''- Prawda, - rzekły - lecz dobroć z jakiego powodu?'''{{Br}} 
'''Alboż to dla nas robisz? Dla naszego miodu.&quot;'''{{Br}}
{{Small|''Ignacy Krasicki''}}}}

{{Plik|plik=Jeton colmena tradicional.jpg|auto=12|opis=Moneta argentyńska}}

== Sposoby zwiększenia produkcji miodu ==
=== Jedna nadstawka miodowa dla dwóch rodzin ===
Istnieje teoria, że w jednym ulu można trzymać dwie rodziny, oddzielając je ścianką, a nadstawka miodowa jest wspólna dla obu rodzin. W przeprowadzonym eksperymencie pszczoły wspólnie zapełniały miodnię, dając więcej miodu, niż byłyby w stanie wyprodukować w sumie obie rodziny osobno&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24/&gt;.

== Miodobranie ==
Reguły pszczelarskie nakazują, by odbierane do wirowania plastry były całkowicie lub w większości zasklepione. Dawniej posługiwano się również pojęciem &quot;miodu szytego&quot;, lub &quot;zapieczętowanego&quot;{{RN|[http://books.google.com/books?id{{=}}unM7AAAAcAAJ&amp;pg{{=}}PA393&amp;dq{{=}}Piast+pismo&amp;lr{{=}}&amp;as_brr{{=}}3&amp;hl{{=}}pl&amp;cd{{=}}1#v{{=}}onepage&amp;q&amp;f{{=}}false Piast, pismo rolniczo-przemysłowe, Chełmno, 1867]}}, które oznacza dojrzały miód, zakryty przez pszczoły wieczkiem woskowym w komórkach plastra. Literatura podaje co najmniej 2/3 względnie co najmniej 3/4 zasklepionej powierzchni plastra jako miernik pewności, że odbierany miód jest &quot;dojrzały&quot;. Określenie &quot;dojrzały&quot; oznacza, że zawartość wody w miodzie jest na tyle niska, iż miód ten nie zacznie fermentować. Ta zasada bazuje na przekonaniu, że instynkt pszczół nie pozwoliłby im zasklepić niedojrzałego miodu. Z drugiej strony, niezasklepiony miód oznaczałby, że pszczoły jeszcze nie traktują go jako dojrzałego, czyli zdatnego do dłuższego przechowywania. Nowsze badania na ten temat wykazują, że w tym przypadku pszczelarz nie zawsze może polegać na instynkcie pszczół i najlepiej, jeżeli przed wirowaniem sprawdzi zawartość wody przy pomocy refraktometru. Innym sposobem na sprawdzenie dojrzałości miodu jest tzw. &quot;próba wytrząsania&quot; - ramką z miodem należy energicznie potrząsnąć - jeżeli z niezasklepionych komórek nie wypryskują żadne krople miodu, to jest on dojrzały.

Ponieważ miód jest substancją silnie higroskopijną, więc odbieranie ramek miodowych z ula powinno się odbywać przy suchej, ciepłej pogodzie. Najlepszym okres na odbieranie miodu jest spokojna aura po kilku zimnych, deszczowych dniach, gdy pszczoły ulowe miały czas na zagęszczenie nektaru;{{Small|(Aumeier)}}. Najkorzystniejszą porą dnia jest wczesny ranek, gdy zbieraczki nie naniosły jeszcze świeżego nektaru. Inna reguła zaleca przeprowadzenie miodobrania najwcześniej trzy dni po ustaniu pożytku.

Miód łatwo wchłania zapachy, dlatego podczas miodobrania należy używać możliwie mało dymu. Poza zapachem dymu do miodu dostają się również drobiny sadzy. Do podkurzania nie należy stosować repelentów (olej goździkowy itp).

Przypomnijmy krótko, ze przed pracami związanymi z miodobraniem należy oczyścić przyrządy pszczelarskie z brudu i wydezynfekować. Warto również odpowiednio się ubrać (czysto, związać włosy) i umyć ręce.

Ze względów higienicznych i smakowych na plastrach nie może być czerwiu, ani zasklepionego, ani otwartego. Miód pochodzący z plastrów, w których był wychowywany czerw, przenika nieprzyjemnym smakiem i zapachem oskórka zrzucanego przez larwy podczas linienia.

Maksymalna dopuszczalna granica poziomu wody w miodzie wg przepisów europejskich obowiązujących w Polsce nie może przekraczać 20% (miody nektarowe).  Najlepiej, jeżeli poziom wody nie przekracza 18%, ponieważ powyżej tej granicy miód może wykazywać skłonność do [[Pszczelarstwo/Miód#Fermentacja|fermentacji]].

W miarę możliwości warto jest odbierać miód gatunkowy, ponieważ różnorodność gatunków miodów jest mile widziana przez klientów{{RN|[http://www.llh-hessen.de/aussenstellen/bienen/arbeitsblaetter/datenpflege/arbeitsblaetter/717%20-%20Erzeugung%20von%20Qualitaetshonig%20%20050629%20.pdf ''Produkcja miodu wysokiej jakości'' (w jęz. niem), Instytut Pszczelarski Kirchhain, 2005]}}.

== Odsklepianie ==
{{Plik|plik=Discovered honey.jpg|auto=tak|opis=Odsklepianie nożem}}
{{Plik|plik=Imkerei THWZ 0201.JPG|auto=tak|opis=Odsklepianie widelcem}}

Odsklepianie plastrów polega na zerwaniu z woskowych wieczek z komórek plastra, w których znajduje się miód. Rozpowszechnionymi przyrządami do odsklepiania są tzw. widelec i nóż.

== Wirowanie ==
Ramki z plastrami miodu przeznaczonego do odwirowania należy natychmiast po wyjęciu z ula i oczyszczeniu od pozostałych na nich pszczół składać w czystych, niedostępnych dla pszczół pojemnikach (skrzynka, zamykany korpus ula). Pozwala to na uniknięcie rabunków i zapobiega ponownemu obsadzeniu ich przez pszczoły. Należy unikać wyziębienia plastrów, ponieważ oziębiony miód podczas wirowania trudno lub wcale nie wypływa z komórek.

== Cedzenie ==
Cedzenie miodu odbywa się tuż po wirowaniu. Często do odcedzania stosowane są trzy sita o różnej wielkości oczek: pierwsze sito ma oczka duże, aby odcedzić duże zanieczyszczenia (np. kawałki odsklepin woskowych), kolejne sito jest drobniejsze, a ostatnie sito ma najmniejsze oczka, które wg przepisów nie mogą być mniejsze niż 0,2 mm, aby nie filtrowały zawartych w miodzie pyłków. Stosowanie oczek o średnicy mniejszej niż 0,2 mm nie jest cedzeniem, ale [[Pszczelarstwo/Miód#Miód filtrowany|filtrowaniem]].

* Miód filtrowany 
:Filtrowania polega na usunięciu z miodu substancji organicznych i nieorganicznych, w tym również pyłku{{o|n=gefilt|r=[https://www.laves.niedersachsen.de/tiere/bienenkunde/informationsmaterial/honig-und-andere-bienenprodukte-134750.html dr Werner van der Ohe, ''Gefilterter Honig'', Institut für Bienenkunde, Celle, 2008, dostęp 09.06.2019 (pdf)]}}. Miód filtrowany jest miodem bardzo niskiej jakości, używanym ewentualnie w przemyśle piekarniczym. Po przefiltrowaniu możliwości określenia pochodzenia geograficznego miodu są bardzo ograniczone. W Ameryce Północnej miód filtrowany jest oferowany konsumentom, którzy preferują jasny, lejący miód. Technologia produkcji takiego miodu polega na przetoczeniu podgrzanego miodu pod ciśnieniem przez specjalne filtry, w których znajduje się ziemia okrzemkowa. Z miodu zostają usunięte nie tylko pyłek i pęcherzyki powietrza, ale także barwniki. Specjalną formą filtrowania jest ultrafiltrowanie. Polega ono na upłynnieniu miodu w wodzie, a następnie przetoczeniu tej cieczy przez drobne filtry, które zatrzymują również makroelementy pochodzące z leków lub pestycydów. Na koniec suszenie próżniowe odciąga z tej substancji nadmiar wody{{r|gefilt}}.

== Klarowanie ==
Po odwirowaniu, mimo cedzenia przez sita, na powierzchni odstałego miodu z reguły tworzy się warstwa białawej piany. W skład tej piany wchodzą drobne cząstki wosku i inne drobiny lżejsze niż miód, które powoli wypływają na powierzchnię.
* W małych pasiekach miód przeznaczony do rozlania pozostawia się na kilka dni w pojemnikach zbiorczych (hobokach, wiadrach, odstojnikach), a następnie łopatką kuchenną zbiera się pianę tak długo, aż przestanie się tworzyć. Może to trwać kilka dni, w zależności od temperatury otoczenia i rodzaju miodu. Zebraną pianę można bez obawy jeść (na przykład na bułce z masłem), ale jej wygląd nie jest estetyczny. Z tego powodu miód z warstewką zastygłej piany odstrasza kupujących.
* Jeżeli miód jest przeznaczony do późniejszego rozlania, to pianę można zebrać dopiero po podgrzaniu przed konfekcjonowaniem.{{RN|[http://www.bayernspferde.de/sro.php?redid{{=}}8560&amp;&amp;SID{{=}}f5135d0d17c1223b9cbfc96f09fc46be Odpowiedź dr. H. Horna z Landowego Instytutu Pszczelarskiego przy Uniwersytecie Hohenheim na pytanie czytelnika (w jęz. niem), ADIZ]}}

== Krystalizacja ==
Proces krystalizacji miodu w największym stopniu zależy od zawartości [[w:glukoza|glukozy]], która w miodzie występuje w stanie przesyconym i z czasem tworzy kryształy. Czynnikami wpływającymi na szybkość powstawania zarodków krystalizacji i ich rodzaj jest zawartość wody, innych węglowodanów, pyłków i pęcherzyków powietrza i temperatura. Krystalizacja miodu powoduje zmianę jego konsystencji - płynna [[Pszczelarstwo/Pomoc#P|patoka]] staje się [[Pszczelarstwo/Pomoc/#K|krupcem]]. W płynnej (zawierającej wodę) części skrystalizowanego miodu drożdże osmofilne (cukrolubne) stają się aktywniejsze, co może spowodować jego [[Pszczelarstwo/Miód#Fermentacja|fermentację]].  

=== Melecytoza ===
* '''Miód cementowy - wpływ melecytozy na krystalizację miodu'''
:* '''Melecytoza''' (C{{Sub|18}}H{{Sub|32}}O{{Sub|16}}), zwana cukrem modrzewiowym (fr. ''le meleze'' = modrzew), występuje w [[Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź|spadzi]]. Jest to trójcukier, składający się z dwóch cząsteczek glukozy i jednej cząsteczki fruktozy. Obecność melecytozy w miodzie została po raz pierwszy stwierdzona w roku 1917. Miód zawierający ponad 10-12% melecytozy bardzo szybko krystalizuje i często nie można go odwirować z plastrów. Jeżeli nawet uda się go częściowo odwirować i umieścić w słoikach, to w krótkim czasie staje się niezwykle twardy (cementowy){{RN|[http://de.wikipedia.org/wiki/Melezitose Wikipedia (de) Melezitose]}}.
:* Czysty miód z melecytozy ma wysoką przewodność, najczęściej 1 mS/cm. Miód z melecytozy nie staje się płynny nawet po podgrzaniu do {{C|50-60}}.

== Dekrystalizacja (upłynnianie) ==
* Dekrystalizacja ma na celu upłynnienie skrystalizowanego miodu, najczęściej w celu rozlania zapasów przechowywanych w dużych pojemnikach do słoików lub innych mniejszych opakowań. Dekrystalizację miodu przeprowadza się poprzez jego podgrzanie. Podgrzewanie miodu musi być tak przeprowadzone, aby uniknąć jego [[Pszczelarstwo/Miód#Przegrzanie|przegrzania]]. Prawidłowo przeprowadzona dekrystalizacja utrwala płynną postać miodu.
* Podczas podgrzewania w miodzie tworzą się tzw. kryształy włókniste. Są one bardzo odporne na działanie temperatury i zachowują swoją strukturę nawet przy 85°C. Kryształy włókniste zbierają się na powierzchni podgrzewaneg{{o|n=Metody upłynniania miodu|r=Bakier, S., ''Metody upłynniania miodu'', Postępy techniki przetwórstwa spożywczego, Warszawa 2007/1}}{{RN|Bakier, S., ''Powstawanie piany na powierzchni miodu po ogrzewaniu'', Materiały z XXXIX
Naukowej Konferencji Pszczelarskiej, Puławy 2002}}.
* Najważniejsze faktory prawidłowej (jak najmniej podnoszącej poziom HMF) dekrystalizacji miodu to temperatura i czas. Ogrzewanie miodu przez 30 min. w temp. 63°C, tak samo jak przez 5 dni w temp. 48°C, powoduje podwojenie poziomu HMF{{r|Metody upłynniania miodu}}.
* Podgrzewanie miodu można przeprowadzać przy pomocy dostępnych w sprzedaży sprawdzonych dekrystalizatorów - przyrządów do upłynniania miodu. 

== Produkcja miodu kremowego ==
{{Plik|plik=Honey (Italian-miele) in a jar.jpg|auto=tak|opis=Miód kremowy w słoiku}}

Krystalizacja jest naturalną cechą każdego miodu. Miody o większej zawartości glukozy krystalizują szybciej, niż miody, w których jest więcej fruktozy. Skrystalizowany miód staje się twardy. Wielu konsumentów woli jednak miód ciekły lub o konsystencji kremu.  Odpowiedzią na to zapotrzebowanie rynkowe jest miód kremowy. Miód kremowy dobrej jakości można uzyskać jedynie z miodów o zawartości wody w granicach 17-17,5%. Miód kremowy można otrzymać na dwa sposoby:

=== Mieszanie ===
Przy tej metodzie produkcji miodu kremowego bardzo ważny jest moment, gdy należy rozpocząć mieszanie. Miód powinien być jeszcze całkowicie płynny, ale przy próbie mieszania powinna się pojawić &quot;smuga&quot;. Od tego momentu miód powinien być mieszany 2 razy dziennie po kilka minut. W przypadku miodu już skrystalizowanego trzeba go najpierw '''umiejętnie''' [[Pszczelarstwo/Miód#Dekrystalizacja (upłynnianie)|zdekrystalizować]]. Proces mieszania powinien być powolny, ze zwróceniem uwagi na to, by spirala mieszająca nie wprowadzała do miodu powietrza. Mieszadło powinno się poruszać z prędkością nie większą niż jeden obrót na sekundę.

=== Szczepienie{{RN|[http://www.masterbeekeeper.org/dyce/creamhoney.htm Calderone, N., W., ''Creamed Honey - Theory'', Department of Entomology, Cornell University, Ithaca, 2002]}} ===
Szczepienie jest szybką i prostą metodą produkcji miodu kremowego. Polega na dodaniu do świeżo odwirowanego, [[Pszczelarstwo/Miód#Klarowanie| klarownego]], płynnego miodu ([[Pszczelarstwo/Pomoc#P|patoki]]) skrystalizowanego ([[Pszczelarstwo/Pomoc#K|krupca]]) w celu zapoczątkowania kontrolowanej, drobnoziarnistej (kremowej) krystalizacji.
* Do płynnego miodu najlepiej jest dodać skremowany miód zeszłoroczny o idealnej konsystencji w proporcji 1 część miodu skrystalizowanego na 10 części miodu płynnego. Ważne jest, by oba miody miały tę samą temperaturę. Następnie oba miody '''starannie''' wymieszać, zwracając przy tym uwagę, by w trakcie mieszania nie wprowadzać do miodu powietrza!
* Znajdujące się w skrystalizowanym miodzie drobne kryształy &quot;zarażą&quot; swoją strukturą tworzące się w płynnym miodzie zarodki, które również pozostaną drobne.  
* W ciągu kilku kolejnych kilku dni miód powinien być mieszany 2-3 razy dziennie, dopóki zacznie matowieć i gęstnieć. W tym momencie można zaszczepiony miód przelać do słoików.

Zanim miód kremowy zostanie przeznaczony na sprzedaż, powinien się przez dwa tygodnie &quot;ustać&quot;. W najbliższym czasie jego konsystencja nie powinna się znacząco zmieniać.

== Przechowywanie ==
* Miód należy przechowywać w suchym i chłodnym pomieszczeniu w szczelnie zamkniętych pojemnikach. Temperatura pomieszczenia nie powinna przekraczać 12 °C, ponieważ miód krystalizuje najszybciej przy 14-15 °C.
* Przy odpowiednim przechowywaniu miód jest zdatny do spożycia przez wiele lat. W egipskich grobowcach znaleziono amfory z miodem uszczelnione woskiem pszczelim, który ciągle jeszcze nadawał się do jedzenia.

{|class=&quot;wikitable&quot; align=center
|+  
! Temperatura 
| 10 °C
| 20 °C
| 30 °C 
| 34 °C
|-
! względna wilgotność powietrza 
| 54%
| 60%
| 70%
| 75%
|}
* Tabela wg A. Hanssona: powyżej tych wartości miód wchłania wilgoć, poniżej oddaje ją otoczeniu{{RN|[http://www.llh-hessen.de/aussenstellen/bienen/arbeitsblaetter/datenpflege/arbeitsblaetter/717%20-%20Erzeugung%20von%20Qualitaetshonig%20%20050629%20.pdf ''Erzeugung von Qualitätshonig'', Informacja Instytutu Pszczelarskiego w Kirchhain, 2005]}}.

== Błędy w produkcji miodu ==
=== Białe przebarwienia w słoiku ===
* Objawy
: Czasem w słoiku skrystalizowanego miodu widoczne są białe przebarwienia przypominające kwiaty mrozu na szybie. Między ściankami słoika a miodem znajduje się warstwa powietrza, którą z czasem wypełnia krystalizująca glukoza. Niejednolita masa miodu przylega do ścianek słoika, a powietrze nieznajdujące się między kryształami powodują ich optyczne rozjaśnienie, przez co wydają się one białe.

* Przyczyny
: Przyczyną powstawania białych przebarwień może być konsystencja miodu. Dotyczy to przede wszystkim wczesnych, szybko krystalizujących miodów o większej zawartości glukozy niż fruktozy i niskiej zawartości wody oraz miodów grubo krystalizujących. Ponieważ składników płynnych miodu (fruktozy i wody) jest mniej niż kryształków glukozy, to nie wystarcza ich do wypełnienia całej przestrzeni między krystalizującą glukozą, a zamiast tego tę przestrzeń wypełnia powietrze.{{RN|[https://www.bienenundnatur.de/fachthemen/imker-fragen-experten/warum-zeigt-mein-honig-weisse-flecken/ Biene und Natur online, dr J. Schwenkel., ''Warum zeigt mein Honig weiße Flecken?'', dostęp 09.06.2019 (pdf)]}}.  

: Inne przyczyny to duża różnica temperatur między słoikami a miodem lub przechowywanie miodu w pomieszczeniu z dużymi wahaniami temperatury. Zjawiska tego można spróbować uniknąć poprzez osiągnięcie optymalnej konsystencji miodu przed rozlaniem. W tym celu miód powinien być odpowiednio mieszany (kremowany). Dotyczy to szczególnie miodów letnich, w których stosunek fruktozy do glukozy powoduje zwolnioną krystalizację. Optymalną krystalizację takich miodów można uzyskać poprzez zaszczepienie ich drobnokrystalicznym miodem rzepakowym. Nie jest to konieczne, jeżeli miód najpierw jest przechowywany w większych pojemnikach{{RN|[https://www.laves.niedersachsen.de/tiere/bienenkunde/informationsmaterial/honig-und-andere-bienenprodukte-134750.html dr Werner van der Ohe, ''Honigfehler'', Institut für Bienenkunde, Celle, 2008, dostęp 09.06.2019 (pdf)]}}.

{{Definicja|'''Białe przebarwienia w słoikach miodu nie są wynikiem gorszego miodu, lecz wręcz przeciwnie, są najprawdopodobniej oznaką, że jest to miód bardzo wysokiej jakości, o małej zawartości wody. Tę informację pszczelarze powinni przekazywać swoim klientom przy bezpośredniej sprzedaży.}}

=== Miód częściowo płynny z grubymi grudkami kryształów ===
* Objawy
: Widoczne kryształy w miodzie mogą być spowodowane nierównomierną krystalizacją, do której dochodzi, gdy pszczoły zbierały nektar o różnym tempie krystalizacji z rożnych gatunków roślin. Nie jest to oznaka nieudanego miodu. Należy jednak pamiętać, że może być to również skutkiem przegrzania.

=== Przegrzanie ===
* Objawy
: W przegrzanym miodzie rośnie zawartość HMF, a równocześnie następuje obniżenie liczby diastazowej, która jest wskaźnikiem obecności w miodzie enzymów decydujących o jego wysokiej jakości.
* Przyczyny
: Miodu nie należy poddawać działaniu temperatury wyższej niż 40°C, ani w inny sposób poddawać obróbce termicznej. 

=== Rozwarstwienie ===
Rozwarstwienie, zwane też '''rozdzieleniem fazy''' lub '''odsadzeniem się''' polega na tym, że na dnie słoika osadza się skrystalizowana glukoza, natomiast bogata w wodę warstwa płynnej fruktozy zbiera się na powierzchni.

=== Fermentacja ===
* Objawy 
: Zachodzącą fermentację miodu można stwierdzić już na podstawie jego smaku, zapachu i wyglądu. Początek fermentacji charakteryzuje się wyczuwalnym owocowym smakiem. Z czasem zapach miodu staje się podobny do piwa i można w nim zauważyć pęcherzyki gazów.
* Przyczyny 
: Przyczyną fermentacji miodu może być odbieranie pszczołom niedojrzałego (niezasklepionego) miodu do wirowania. Zawarte w miodzie drożdże osmofilne, które są przyczyną fermentacji, stają się aktywne w miodach o zawartości wody powyżej 18% (dot. miodów nektarowych). Podczas procesu krystalizacji w miodzie tworzy się sieć kryształków glukozy, a między nimi znajdują się składniki płynne (fruktoza i woda). Im więcej wody znajduje się w części płynnej, tym większe jest ryzyko, że miód sfermentuje. Na przykład miód o zawartości wody ok. 35% jest doskonałą pożywką dla rozwoju ''Aspergillus fumigatus''. Prawdopodobieństwo sfermentowania miodu jest bardzo duże, jeżeli nastąpiło w nim [[Pszczelarstwo/Miód#Rozwarstwienie|oddzielenie fazy (rozwarstwienie)]]. Fermentację może również spowodować nieumiejętne mieszanie (kremowanie) miodu, jeżeli podczas mieszania miodu dostanie się do niego dużo wilgotnego powietrza. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym fermentacji jest przechowywanie miodu w nieszczelnych pojemnikach, w pomieszczeniach wilgotnych i zbyt ciepłych. Skrystalizowany miód nie fermentuje.

* Cechy fermentacji potwierdzone obecnością licznych drożdżaków są kryterium dyskwalifikującą miód - taki miód '''nie może być dopuszczony do sprzedaży'''.

* Co zrobić ze sfermentowanym miodem?
: Można go użyć zamiast cukru do pieczenia i gotowania, można też zrobić z niego miód pitny albo piwo miodowe. Małe ilości dane do butelek z niewielką ilością piwa mogą posłużyć jako pułapki na osy (pszczoły nie ciągną do sfermentowanego miodu).

: Sfermentowanego miodu nie należy podawać pszczołom do &quot;poprawki&quot;, ponieważ nadal będzie w nim dużo drożdżaków i szybciej sfermentuje. Przegotowanie miodu zabja wprawdzie drożdżaki, ale powoduje znaczne podwyższenie [[Pszczelarstwo/Miód#HMF_(5-hydroxymethylfurfural|HMF]], który w takim stężeniu jest dla pszczół '''toksyczny''' {{Small|([https://www.bienenundnatur.de/wp-content/uploads/2017/05/AUmeier-MB-komplett.pdf Aumeier, P., ''Monatshinweise für Juni'', dostęp 21.06.2020])}}.

=== Kontaminacja substancjami chemicznymi ===
* Objawy
: Stwierdzenie skażeń w miodzie jest możliwe na drodze badań laboratoryjnych
* Przyczyny
: Niezgodnie z przeznaczeniem lub nieumiejętne stosowanie leków (nieprzestrzeganie okresów karencji) może prowadzić do gromadzenia się substancji szkodliwych w miodzie, w wosku i w innych produktach pszczelich oraz we wszystkich częściach ula.

== Analiza miodu ==
→{{Small|[http://bip.minrol.gov.pl/FileRepozytory/FileRepozytoryShowImage.aspx?item_id=33516 ''Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... 2008 r. w sprawie metod analiz związanych z dokonywaniem oceny miodu'' (Projekt)]}}

Wyniki badań miodów z różnych krajów zbierane są w bazie danych IHC (International Honey Commission){{o|n=IHC|r=[http://www.beekeeping.com/articles/us/honey_quality.htm IHC (International Honey Commission)]}}.

=== Zawartość wody ([[w:refraktometr|refraktometr]]) ===
:* Dopuszczalna zawartość wody zależy od rodzaju miodu. Ogólnie dla miodów wynosi ona '''21%''', dla [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód koniczynowy|miodu koniczynowego]] 23% i dla [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód wrzosowy|wrzosowego]] 23%.
:* Dla miodów sprzedawanych z etykietką Niemieckiego Związku Pszczelarskiego parametr ten wynosi odpowiednio 18%, 18%, 21,4%){{o|n=deutscherimkerbund|r=[http://www.deutscherimkerbund.de/index.php?quali ''Paramatery jakościowe miodu'', DIB (Niemiecki Związek Pszczelarski), 2008'']}}.
:* Metoda określania zawartości wody wg AOAC (Association of Official Analytical Chemists) mierzy refraktometrycznie tzw. [[w:współczynnik załamania|współczynniki załamania]] w substancji suchej i na podstawie tabeli Chataway'a oblicza rzeczywistą zawartość wody w miodzie.
:* Zawartość i aktywność mikrobiologiczna wody (a{{Sub|w}}) decydują o stabilności mikorbiologicznej miodu. Wzrost zawartości wody o 1% powoduje pięciokrotne zwiększenie ilości drożdży. Aktywność wody w miodzie waha się między 0,55 - 0,75, przy czym miód należy do mikrobiologicznie stabilnych środków spożywczych.({{Small|''Bogdanov, 1999'')}})

=== Aktywność enzymów ===
:* '''[[Pszczelarstwo/Pomoc#D|Diastaza]] ([[Pszczelarstwo/Pomoc#A|α-amylaza]])''' - '''Liczba diastazowej''' ([[w:spektrofotometr|spektrofotometr]]) 
:** Liczba diastazowa w miodzie powinna wynosić nie mniej niż:
:*** '''8,3''' (PN-88/A-77626 „Miód pszczeli&quot;) lub inaczej:
:*** '''8'''.
:** Dla miodów naturalnie ubogich w enzymy, takie jak [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód akacjowy|miód akacjowy]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody cytrusowe|miody cytrusowe]] i [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód rozmarynowy|miód z rozmarynu]], liczba diastazowa nie powinna być mniejsza niż '''3'''.
:** α-Amylaza ({{Small|dawn.}} diastaza) jest naturalnie występującym w miodzie enzymem katalizującym hydrolityczny (w obecności wody) rozkład cukrów złożonych (skrobi i innych wielocukrów).
:** Obniżona liczba diastazowa może być wskaźnikiem przegrzania miodu. Przy jednocześnie podwyższonej zawartości sacharozy oraz niskiej zawartości proliny może świadczyć o zafałszowaniu miodu syropem cukrowym. Liczba diastazowa bliska zeru świadczy o braku aktywności enzymatycznej miodu.
:** Publikacje na temat oceny aktywności diastazy w miodzie w celu wykrywania przegrzania miodu lub zafałszowań cukrem (skrobią) istnieją co najmniej od 1910 roku. Ówczesne metoda polegała na mieszaniu próbek miodu ze skrobią (krochmal) i podgrzaniu do temp. 45°C. Po godzinie dodawano jodynę. Jeżeli próbka zabarwiła się na niebiesko, oznaczało to, że skrobia nie została rozłożona, a tym samym brak lub niską aktywność diastazy. Metoda ta była bardzo niedokładna{{RN|[http://www.rsc.org/delivery/_ArticleLinking/DisplayArticleForFree.cfm?doi{{=}}AN9103500161&amp;JournalCode{{=}}AN A. Auzinger, ''Enzymes Occurring in Honey and the Value of their Detection in the Analysis of Honey'', Zeit.Untersuch.Nahr.Genussum,1910,19,65-83]}}.
:** W roku 1958 Schade et al. przedstawili bardziej precyzyjną metodę fotometryczną
:** Od tego czasu metoda ta była wielokrotnie ulepszana, chociaż ciągle jeszcze jest skomplikowana.

=== [[Pszczelarstwo/Pomoc#I|Inwertaza (Sacharaza)]] ===
:** Aktywność inwertazy musi wynosić co najmniej '''64 U(jednostki)/kg''' miodu wg skali Siegenthalera. Dla miodów naturalnie ubogich w enzymy parametr ten wynosi '''45 U/kg'''{{r|deutscherimkerbund}}.
:** Sacharaza ({{Small|dawn. inwertaza}}) jest enzymem znacznie wrażliwszym na działanie podwyższonej temperatury niż diastaza (α-amylaza). Trwają próby  nad wykorzystaniem stopnia aktywności tego enzymu w analazie jakości miodu. Podczas gdy miody poddane obróbce termicznej ciągle jeszcze wykazują aktywność diastazy, aktywność inwertazy jest w nich prawie równa zeru. Zarówno przy określaniu aktywności diastazy jak i inwertazy problemem są miody o naturalnie niskiej aktywności enzymów. Również miody nie całkiem dojrzałe, pozyskiwane w trakcie masowych pożytków ([[Pszczelarstwo/Produkty/Miód rzepakowy|rzepakowy]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód lipowy|lipowy]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód faceliowy|faceliowy]]) charakteryzują się niską aktywnością enzymów{{o|n=Jahresbericht|r=''Jahresbericht 2004'', Instytut Pszczelarski Celle}}.
:** Wysoka aktywność inwertazy jest gwarancją, że miód nie został przegrzany.
:** Określanie aktywności sacharazy jest celowe przy miodach deklarowanych jako &quot;szczególnie bogate w enzymy&quot;{{r|deutscherimkerbund}}.

=== Oksydaza glukozowa ===
Oksydaza glukozowa jest enzymem znajdującym się w miodzie, który chroni miód przed działaniem mikroorganizmów. Oksydaza glukozowa wchodzi w reakcję z glukozą utleniając ją do nadtlenku wodoru i kwasu glukonowego (lizozym i apidycyny). Jest to jeden z enzymów mających działanie konserwujące. Tworzący się w miodzie nadtlenek wodoru ma działanie antyseptyczne (woda utleniona).

=== [[Pszczelarstwo/Pomoc#P|Prolina]] ===

==== HMF (5-hydroxymethylfurfural) ====
:* Zawartość HMF nie może przekraczać:
:** '''3,0 mg/100g''' miodu (PN-88/A-77626) lub inaczej
:** '''40 ppm (mg/kg)''' miodu{{o|n=deposit.ddb.de|r=[https://tud.qucosa.de/api/qucosa%3A28227/attachment/ATT-1/ Atrott, Julia, ''Praca doktorska'', Uniw. Techn. w Dreźnie, dostęp 21.06.2020]}}.
:** Dla miodów sprzedawanych z etykietką Niemieckiego Związku Pszczelarskiego parametr ten nie może przekraczać 15 ppm (mg/kg){{r|deutscherimkerbund}}.
:** Dla miodów pochodzących z krajów tropikalnych poziom HMF nie powinien być wyższy niż 80 ppm (mg/kg). 
:* HMF jest substancją powstającą w miodzie na skutek rozkładu węglowodanów w obecności kwasów, szczególnie przy działaniu wysokiej temperatury. W świeżym miodzie HMF nie występuje wcale lub jest go nieistotnie mało. Powodem nienaturalnie podwyższonej zawartości HMF w miodzie jest jego przegrzanie i/lub przechowywanie w niewłaściwych warunkach.
:* niska zawartość HMF świadczy o prawidłowym pozyskiwaniu i przechowywaniu miodu.
:* jednorazowa dekrystalizacja (upłynnienie) miodu w temperaturze 42°C nie dłużej niż 24 godz. nie powoduje wyraźnego wzrostu ilości HMF. 
:* Przykład tworzenia się w miodzie HMF w zależności od temperatury i czasu: 
{|class=&quot;wikitable&quot; align=center
|+ 
! Temp.
! HMF{{Br}}mg/kg
! Czas{{r|deutscherimkerbund}}{{Br}}
! HMF{{Br}}mg/kg
! Czas{{o|n=airborne.co.nz|r=[http://www.airborne.co.nz/HMF.html HMF, Airborne Honey Ltd., Nowa Zelandia]}}{{Br}}
! HMF{{Br}}mg/kg
! Czas{{RN|''White et al. 1964, 1978''}}{{Br}}
|-
| 4°C
| 
|
| 
|
| 40 
| 20-80 lat
|-
| 20°C
| 
|
| 
|
| 40
| 2-4 lata 
|-
| 30°C
|
|
| 30
| 100-300 dni
| 40
| 0,5-1 rok 
|-
|  40°C
| 15
| 7 dni
| 30
| 20-50 dni
| 40
| 1-2 miesiące 
|-
| 50°C
| 
|
| 30
| 4-10 dni
| 40
| 5-10 dni 
|-
| 60°C
| 
|
| 30
| 1-2,5 dni
| 40
| 1-2 dni 
|-
| 70°C
| 
|
| 30
| 3-5 godz.
| 40
| 6-20 godz. 
|-
| 80°C
| 
|
| 30
| 2 godz.
|
|  
|-
|}
:* Dla porównania: Miód przechowywany przez 6 miesięcy w temperaturze ok. 30°C zawiera tyle samo HMF, co miód podgrzany do 70°C przez 5 minut i potem szybko ostudzony{{r|airborne.co.nz}}

=== Spektrum aminokwasów i cukrów (sacharozy) ===
:* Codex Alimentarius przewiduje zawartość cukrów redukujących (glukoza i fruktoza) min. 45g/100g miodu, norma UE natomiast 60g/100g miodu{{r|IHC}}.
:* Podwyższona zawartość sacharozy, przy wysokim poziomie HMF i niskim poziomie proliny są indykatorem zafałszowania miodu cukrem spożywczym.
:** Dawniej do stwierdzania zafałszowań miodu cukrem (skrobią) służyła jodyna. Wodny roztwór jodu w połączeniu ze skrobią przyjmuje niebiesko-granatowe zabarwienie. Natomiast maltoza i glukoza w obecności jodu są bezbarwne. 
:* Zawartość sacharozy w składzie miodu nie może przekraczać '''5%'''{{r|deposit.ddb.de}}.
:* Przyczyną podwyższonej zawartości sacharozy może być nieumiejętne karmienie, podkarmianie lub dokarmianie, jeżeli pszczoły zaczną magazynować nowy miód na plastrach, na których znajdują się resztki pokarmu. Przed okresem pożytkowym plastry z pokarmem należy usunąć z ula.  Podwyższoną zawartość sacharozy można stwierdzić w badaniach laboratoryjnych.

=== Liczba kwasowa ===

=== Etanol ===

=== Przewodność elektryczna ===
Mierzenie przewodności elektrycznej właściwej miodu w połączeniu z [[Pszczelarstwo/Miód#Analiza pyłkowa|analizą pyłkową]] i właściwościami [[Pszczelarstwo/Miód#Analiza sensoryczna|sensorycznymi]] służy do określania botanicznego pochodzenia miodu. Miody o przewodności powyżej 800 μs/cm, które jednocześnie zawierają określone pyłki i wykazują charakterystyczne cechy organoleptyczne, to [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody spadziowe|miody spadziowe]]. Przewodność elektryczna w granicach 450-800 μs/cm charakteryzuje [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody nektarowo-spadziowe|miody nektarowo-spadziowe]]. Wyjątkiem wśród miodów nektarowych jest [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód kasztanowy|miód kasztanowy]]. Jego przewodność elektryczna wynosi ok. 1000 μs/cm{{o|n=Der natürliche Oxalsäuregehalt|r=Pechhacker, H, et al., ''Der natürliche Oxalsäuregehalt österreichischer Honige'', Bienenvater 7/8, 2004)}}.
{{Br}}
Podstawowy pomiar przewodności elektrycznej można przeprowadzić przy pomocy [[w:konduktometr|konduktometru]].
{{Br}}
Obniżona przewodność elektryczna oraz liczba diastazowa, przy niskiej zawartości proliny oraz podwyższonej zawartości sacharozy może świadczyć o celowym zafałszowaniu miodu syropem cukrowym.

=== Analiza pyłkowa ===
Analizę pyłkową (spektrum pyłkowe) miodu można przeprowadzić przy pomocy mikroskopu. Wykonuje się ją w celu:
* do odróżnienia miodu nektarowego i spadziowego,
* do stwierdzenia pochodzenia botanicznego i geograficznego miodu
* do określenia działania środków ochrony roślin
* do określenia rozprzestrzeniania się pyłków roślin manipulowanych genetycznie (GMO)

=== Pozostałości leków i antybiotyków ===
:* Przepisy obowiązujące w UE oraz przepisy krajowe narzucają obowiązek kontroli miodu pod kątem pozostałości leków (np. [[w:nitrofurany|nitrofuranów]]), w tym antybiotyków (np. [[w:chloramfenikol]]u), i [[w:sulfonamidy|sulfonamidów]] oraz zanieczyszczeń środowiskowych (pestycydy chloroorganiczne, polichlorowane bifenyle, pestycydy fosforoorganiczne oraz pierwiastki toksyczne) w celu sprawdzenia jakości miodu i jego zdatności do spożycia.

:* '''MRL''' 
:** Substancje czynne, które są szkodliwe dla zdrowia człowieka, bezwzględnie nie powinny znajdować się w miodzie. Dla tych substancji nie ustala się [[w:MRL|MRL]] (ang. Maximum Residue Level - Najwyższe Dopuszczalne Stężenie Pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych, zwane też Najwyższym Dopuszczalnym Poziomem Pozostałości zanieczyszczeń chemicznych, biologicznych, produktów leczniczych i skażeń promieniotwórczych w roślinach, u zwierząt, w tkankach lub narządach zwierząt po uboju i w środkach spożywczych pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego).

=== Zawartość kwasów organicznych (mrówkowy, szczawiowy, mlekowy) ===
==== Kwas mrówkowy ====
* Badanie przeprowadzone w Instytucie Pszczelarskim w Celle:
:* 6 rodzin produkcyjnych osadzonych na dwóch korpusach poddano działaniu kwasu mrówkowego (44 ml kwasu o stężeniu 60%) w kwietniu, na cztery tygodnie przed pożytkiem rzepakowym. Zabieg wykonano dwukrotnie, krótkotrwale, przy pomocy nasączonej gąbki. Badanie wykazało znaczne podwyższenie zawartości kwasu mrówkowego: przed zabiegiem średnio 10,9 mg/kg +-5,49, po zabiegu średnio 648,9 mg/kg +-261,12. Dwa miesiące po zakończeniu pożytku wartości wynosiły średnio 61,25 +-9,22. Dla porównania naturalna zawartość kwasu mrówkowego w miodzie wynosi wg danych Inst. w Celle średnio 28,5 mg/kg +-3,8. Jednocześnie stwierdzono, że zawartość kwasu mrówkowego wynosząca 150 mg/kg miodu jest wyczuwalna w jego smaku. Badanie wskazuje, że zabiegi warrozobójcze przy pomocy kwasu mrówkowego przed i w czasie trwania pożytku są niedozwolone{{r|Jahresbericht}}.

==== Kwas szczawiowy ====
* Badanie przeprowadzone w austriackim Instytucie Pszczelarskim{{r|Der natürliche Oxalsäuregehalt}}
:* Naturalna zawartość kwasu szczawiowego w miodach (austriackich) waha się między 7 mg/kg i 110 mg/kg. [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody spadziowe|Miody spadziowe]] zawierają dużo więcej kwasu szczawiowego niż [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody nektarowe|miody nektarowe]]. Najmniej kwasu szczawiowego spośród przebadanych zawiera [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód akacjowy|miód akacjowy]] (7 mg/kg), najwięcej [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody spadziowe|miody spadziowe]] z [[Pszczelarstwo/Rośliny/Abies|jodły białej]] (158 mg/kg). Wyjątkiem w tej statystyce jest [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód kasztanowy|miód kasztanowy]], w którym stwierdzono średnio 78 mg kwasu szczawiowego na kilogram. Stwierdzono również, że zwalczanie [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozy]] tą substancją w zasadzie nie ma wpływu na jej zawartość w miodzie.   

=== Właściwości [[w:reologia|reologiczne]] - [[w:lepkość|lepkość]] i [[w:krystalizacja|krystalizacja]] ([[w:reometr|reometr]]) ===
:* do oceny miodów gatunkowych, szczególnie [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód wrzosowy|miodu wrzosowego]]

=== Analiza sensoryczna ===
Właściwości organoleptyczne miodu obejmujące jego wygląd, smak i zapach.

== Higiena w pracowni pszczelarskiej ==
W oparciu np. [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:32004R0852 Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie higieny środków spożywczych z dnia 29.04.2004] podstawowymi warunkami, jakie powinna spełniać pracownia pszczelarska podczas wirowania miodu, są:
* pomieszczenia powinny być podzielona na &quot;czyste&quot; (odsklepianie i wirowanie) i &quot;brudne&quot; (składowanie korpusów miodowych),
* pracownia pszczelarska powinna być łatwa do sprzątania,
* okna i inne otwory na zewnątrz powinny być zabezpieczone siatką na owady,
* w pracowni powinien być zlew z bieżącą wodą oraz mydło, środki dezynfekujące i ręczniki papierowe,
* toaleta nie może bezpośrednio przylegać do pomieszczenia, w którym wiruje się miód,
* pracownia powinna być wolna od kurzu, wilgoci oraz niepożądanych zapachów,
* w pracowni nie wolno palić papierosów ani trzymać zwierząt,
* przyrządy i naczynia powinny być wykonane ze stali nierdzewnej i/lub tworzyw sztucznych nadających się do kontaktu z produktami spożywczymi,
* przyrządy i naczynia z drewna nie są zalecane,
* w pracowni nie wolno używać trucizn przeciw szczurom, myszom itp.,
* należy uważać, by do miodu nie dostały się żadne okruchy, kawałki szkła ani inne obce substancje.

{{Przypisy
 |&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24&gt;{{Pszcz_Pasieka24|podstrona=101-pasieka-1-2004/1187-silne-pszczoy-wiosn|autor=Maciej Winiarski|nazwa=Silne pszczoły wiosną|numer= 1/2004}}&lt;/ref&gt;
 }}</text>
      <sha1>8viqdqcg2ppq4vd1vrmofbdr643n2ao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550885</id>
      <parentid>550791</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:16:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36938" sha1="cmmkt6f4uvhi5icm9pjrimpmjuqe4gs" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Produkty|Produkty pszczele]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Świece|Wyrób świec]]
}}&lt;/noinclude&gt;

{{Definicja|'''&quot;Chwalił raz siebie człowiek, opatrując ule:'''{{Br}} 
'''- Jak to ja z wami, pszczółki, obchodzę się czule!'''{{Br}} 
'''- Prawda, - rzekły - lecz dobroć z jakiego powodu?'''{{Br}} 
'''Alboż to dla nas robisz? Dla naszego miodu.&quot;'''{{Br}}
{{Small|''Ignacy Krasicki''}}}}

{{Plik|plik=Jeton colmena tradicional.jpg|auto=6|opis=Moneta argentyńska}}

== Sposoby zwiększenia produkcji miodu ==
=== Jedna nadstawka miodowa dla dwóch rodzin ===
Istnieje teoria, że w jednym ulu można trzymać dwie rodziny, oddzielając je ścianką, a nadstawka miodowa jest wspólna dla obu rodzin. W przeprowadzonym eksperymencie pszczoły wspólnie zapełniały miodnię, dając więcej miodu, niż byłyby w stanie wyprodukować w sumie obie rodziny osobno&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24/&gt;.

== Miodobranie ==
Reguły pszczelarskie nakazują, by odbierane do wirowania plastry były całkowicie lub w większości zasklepione. Dawniej posługiwano się również pojęciem &quot;miodu szytego&quot;, lub &quot;zapieczętowanego&quot;{{RN|[http://books.google.com/books?id{{=}}unM7AAAAcAAJ&amp;pg{{=}}PA393&amp;dq{{=}}Piast+pismo&amp;lr{{=}}&amp;as_brr{{=}}3&amp;hl{{=}}pl&amp;cd{{=}}1#v{{=}}onepage&amp;q&amp;f{{=}}false Piast, pismo rolniczo-przemysłowe, Chełmno, 1867]}}, które oznacza dojrzały miód, zakryty przez pszczoły wieczkiem woskowym w komórkach plastra. Literatura podaje co najmniej 2/3 względnie co najmniej 3/4 zasklepionej powierzchni plastra jako miernik pewności, że odbierany miód jest &quot;dojrzały&quot;. Określenie &quot;dojrzały&quot; oznacza, że zawartość wody w miodzie jest na tyle niska, iż miód ten nie zacznie fermentować. Ta zasada bazuje na przekonaniu, że instynkt pszczół nie pozwoliłby im zasklepić niedojrzałego miodu. Z drugiej strony, niezasklepiony miód oznaczałby, że pszczoły jeszcze nie traktują go jako dojrzałego, czyli zdatnego do dłuższego przechowywania. Nowsze badania na ten temat wykazują, że w tym przypadku pszczelarz nie zawsze może polegać na instynkcie pszczół i najlepiej, jeżeli przed wirowaniem sprawdzi zawartość wody przy pomocy refraktometru. Innym sposobem na sprawdzenie dojrzałości miodu jest tzw. &quot;próba wytrząsania&quot; - ramką z miodem należy energicznie potrząsnąć - jeżeli z niezasklepionych komórek nie wypryskują żadne krople miodu, to jest on dojrzały.

Ponieważ miód jest substancją silnie higroskopijną, więc odbieranie ramek miodowych z ula powinno się odbywać przy suchej, ciepłej pogodzie. Najlepszym okres na odbieranie miodu jest spokojna aura po kilku zimnych, deszczowych dniach, gdy pszczoły ulowe miały czas na zagęszczenie nektaru;{{Small|(Aumeier)}}. Najkorzystniejszą porą dnia jest wczesny ranek, gdy zbieraczki nie naniosły jeszcze świeżego nektaru. Inna reguła zaleca przeprowadzenie miodobrania najwcześniej trzy dni po ustaniu pożytku.

Miód łatwo wchłania zapachy, dlatego podczas miodobrania należy używać możliwie mało dymu. Poza zapachem dymu do miodu dostają się również drobiny sadzy. Do podkurzania nie należy stosować repelentów (olej goździkowy itp).

Przypomnijmy krótko, ze przed pracami związanymi z miodobraniem należy oczyścić przyrządy pszczelarskie z brudu i wydezynfekować. Warto również odpowiednio się ubrać (czysto, związać włosy) i umyć ręce.

Ze względów higienicznych i smakowych na plastrach nie może być czerwiu, ani zasklepionego, ani otwartego. Miód pochodzący z plastrów, w których był wychowywany czerw, przenika nieprzyjemnym smakiem i zapachem oskórka zrzucanego przez larwy podczas linienia.

Maksymalna dopuszczalna granica poziomu wody w miodzie wg przepisów europejskich obowiązujących w Polsce nie może przekraczać 20% (miody nektarowe).  Najlepiej, jeżeli poziom wody nie przekracza 18%, ponieważ powyżej tej granicy miód może wykazywać skłonność do [[Pszczelarstwo/Miód#Fermentacja|fermentacji]].

W miarę możliwości warto jest odbierać miód gatunkowy, ponieważ różnorodność gatunków miodów jest mile widziana przez klientów{{RN|[http://www.llh-hessen.de/aussenstellen/bienen/arbeitsblaetter/datenpflege/arbeitsblaetter/717%20-%20Erzeugung%20von%20Qualitaetshonig%20%20050629%20.pdf ''Produkcja miodu wysokiej jakości'' (w jęz. niem), Instytut Pszczelarski Kirchhain, 2005]}}.

== Odsklepianie ==
{{Plik|plik=Discovered honey.jpg|auto=tak|opis=Odsklepianie nożem}}
{{Plik|plik=Imkerei THWZ 0201.JPG|auto=tak|opis=Odsklepianie widelcem}}

Odsklepianie plastrów polega na zerwaniu z woskowych wieczek z komórek plastra, w których znajduje się miód. Rozpowszechnionymi przyrządami do odsklepiania są tzw. widelec i nóż.

== Wirowanie ==
Ramki z plastrami miodu przeznaczonego do odwirowania należy natychmiast po wyjęciu z ula i oczyszczeniu od pozostałych na nich pszczół składać w czystych, niedostępnych dla pszczół pojemnikach (skrzynka, zamykany korpus ula). Pozwala to na uniknięcie rabunków i zapobiega ponownemu obsadzeniu ich przez pszczoły. Należy unikać wyziębienia plastrów, ponieważ oziębiony miód podczas wirowania trudno lub wcale nie wypływa z komórek.

== Cedzenie ==
Cedzenie miodu odbywa się tuż po wirowaniu. Często do odcedzania stosowane są trzy sita o różnej wielkości oczek: pierwsze sito ma oczka duże, aby odcedzić duże zanieczyszczenia (np. kawałki odsklepin woskowych), kolejne sito jest drobniejsze, a ostatnie sito ma najmniejsze oczka, które wg przepisów nie mogą być mniejsze niż 0,2 mm, aby nie filtrowały zawartych w miodzie pyłków. Stosowanie oczek o średnicy mniejszej niż 0,2 mm nie jest cedzeniem, ale [[Pszczelarstwo/Miód#Miód filtrowany|filtrowaniem]].

* Miód filtrowany 
:Filtrowania polega na usunięciu z miodu substancji organicznych i nieorganicznych, w tym również pyłku{{o|n=gefilt|r=[https://www.laves.niedersachsen.de/tiere/bienenkunde/informationsmaterial/honig-und-andere-bienenprodukte-134750.html dr Werner van der Ohe, ''Gefilterter Honig'', Institut für Bienenkunde, Celle, 2008, dostęp 09.06.2019 (pdf)]}}. Miód filtrowany jest miodem bardzo niskiej jakości, używanym ewentualnie w przemyśle piekarniczym. Po przefiltrowaniu możliwości określenia pochodzenia geograficznego miodu są bardzo ograniczone. W Ameryce Północnej miód filtrowany jest oferowany konsumentom, którzy preferują jasny, lejący miód. Technologia produkcji takiego miodu polega na przetoczeniu podgrzanego miodu pod ciśnieniem przez specjalne filtry, w których znajduje się ziemia okrzemkowa. Z miodu zostają usunięte nie tylko pyłek i pęcherzyki powietrza, ale także barwniki. Specjalną formą filtrowania jest ultrafiltrowanie. Polega ono na upłynnieniu miodu w wodzie, a następnie przetoczeniu tej cieczy przez drobne filtry, które zatrzymują również makroelementy pochodzące z leków lub pestycydów. Na koniec suszenie próżniowe odciąga z tej substancji nadmiar wody{{r|gefilt}}.

== Klarowanie ==
Po odwirowaniu, mimo cedzenia przez sita, na powierzchni odstałego miodu z reguły tworzy się warstwa białawej piany. W skład tej piany wchodzą drobne cząstki wosku i inne drobiny lżejsze niż miód, które powoli wypływają na powierzchnię.
* W małych pasiekach miód przeznaczony do rozlania pozostawia się na kilka dni w pojemnikach zbiorczych (hobokach, wiadrach, odstojnikach), a następnie łopatką kuchenną zbiera się pianę tak długo, aż przestanie się tworzyć. Może to trwać kilka dni, w zależności od temperatury otoczenia i rodzaju miodu. Zebraną pianę można bez obawy jeść (na przykład na bułce z masłem), ale jej wygląd nie jest estetyczny. Z tego powodu miód z warstewką zastygłej piany odstrasza kupujących.
* Jeżeli miód jest przeznaczony do późniejszego rozlania, to pianę można zebrać dopiero po podgrzaniu przed konfekcjonowaniem.{{RN|[http://www.bayernspferde.de/sro.php?redid{{=}}8560&amp;&amp;SID{{=}}f5135d0d17c1223b9cbfc96f09fc46be Odpowiedź dr. H. Horna z Landowego Instytutu Pszczelarskiego przy Uniwersytecie Hohenheim na pytanie czytelnika (w jęz. niem), ADIZ]}}

== Krystalizacja ==
Proces krystalizacji miodu w największym stopniu zależy od zawartości [[w:glukoza|glukozy]], która w miodzie występuje w stanie przesyconym i z czasem tworzy kryształy. Czynnikami wpływającymi na szybkość powstawania zarodków krystalizacji i ich rodzaj jest zawartość wody, innych węglowodanów, pyłków i pęcherzyków powietrza i temperatura. Krystalizacja miodu powoduje zmianę jego konsystencji - płynna [[Pszczelarstwo/Pomoc#P|patoka]] staje się [[Pszczelarstwo/Pomoc/#K|krupcem]]. W płynnej (zawierającej wodę) części skrystalizowanego miodu drożdże osmofilne (cukrolubne) stają się aktywniejsze, co może spowodować jego [[Pszczelarstwo/Miód#Fermentacja|fermentację]].  

=== Melecytoza ===
* '''Miód cementowy - wpływ melecytozy na krystalizację miodu'''
:* '''Melecytoza''' (C{{Sub|18}}H{{Sub|32}}O{{Sub|16}}), zwana cukrem modrzewiowym (fr. ''le meleze'' = modrzew), występuje w [[Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź|spadzi]]. Jest to trójcukier, składający się z dwóch cząsteczek glukozy i jednej cząsteczki fruktozy. Obecność melecytozy w miodzie została po raz pierwszy stwierdzona w roku 1917. Miód zawierający ponad 10-12% melecytozy bardzo szybko krystalizuje i często nie można go odwirować z plastrów. Jeżeli nawet uda się go częściowo odwirować i umieścić w słoikach, to w krótkim czasie staje się niezwykle twardy (cementowy){{RN|[http://de.wikipedia.org/wiki/Melezitose Wikipedia (de) Melezitose]}}.
:* Czysty miód z melecytozy ma wysoką przewodność, najczęściej 1 mS/cm. Miód z melecytozy nie staje się płynny nawet po podgrzaniu do {{C|50-60}}.

== Dekrystalizacja (upłynnianie) ==
* Dekrystalizacja ma na celu upłynnienie skrystalizowanego miodu, najczęściej w celu rozlania zapasów przechowywanych w dużych pojemnikach do słoików lub innych mniejszych opakowań. Dekrystalizację miodu przeprowadza się poprzez jego podgrzanie. Podgrzewanie miodu musi być tak przeprowadzone, aby uniknąć jego [[Pszczelarstwo/Miód#Przegrzanie|przegrzania]]. Prawidłowo przeprowadzona dekrystalizacja utrwala płynną postać miodu.
* Podczas podgrzewania w miodzie tworzą się tzw. kryształy włókniste. Są one bardzo odporne na działanie temperatury i zachowują swoją strukturę nawet przy 85°C. Kryształy włókniste zbierają się na powierzchni podgrzewaneg{{o|n=Metody upłynniania miodu|r=Bakier, S., ''Metody upłynniania miodu'', Postępy techniki przetwórstwa spożywczego, Warszawa 2007/1}}{{RN|Bakier, S., ''Powstawanie piany na powierzchni miodu po ogrzewaniu'', Materiały z XXXIX
Naukowej Konferencji Pszczelarskiej, Puławy 2002}}.
* Najważniejsze faktory prawidłowej (jak najmniej podnoszącej poziom HMF) dekrystalizacji miodu to temperatura i czas. Ogrzewanie miodu przez 30 min. w temp. 63°C, tak samo jak przez 5 dni w temp. 48°C, powoduje podwojenie poziomu HMF{{r|Metody upłynniania miodu}}.
* Podgrzewanie miodu można przeprowadzać przy pomocy dostępnych w sprzedaży sprawdzonych dekrystalizatorów - przyrządów do upłynniania miodu. 

== Produkcja miodu kremowego ==
{{Plik|plik=Honey (Italian-miele) in a jar.jpg|auto=tak|opis=Miód kremowy w słoiku}}

Krystalizacja jest naturalną cechą każdego miodu. Miody o większej zawartości glukozy krystalizują szybciej, niż miody, w których jest więcej fruktozy. Skrystalizowany miód staje się twardy. Wielu konsumentów woli jednak miód ciekły lub o konsystencji kremu.  Odpowiedzią na to zapotrzebowanie rynkowe jest miód kremowy. Miód kremowy dobrej jakości można uzyskać jedynie z miodów o zawartości wody w granicach 17-17,5%. Miód kremowy można otrzymać na dwa sposoby:

=== Mieszanie ===
Przy tej metodzie produkcji miodu kremowego bardzo ważny jest moment, gdy należy rozpocząć mieszanie. Miód powinien być jeszcze całkowicie płynny, ale przy próbie mieszania powinna się pojawić &quot;smuga&quot;. Od tego momentu miód powinien być mieszany 2 razy dziennie po kilka minut. W przypadku miodu już skrystalizowanego trzeba go najpierw '''umiejętnie''' [[Pszczelarstwo/Miód#Dekrystalizacja (upłynnianie)|zdekrystalizować]]. Proces mieszania powinien być powolny, ze zwróceniem uwagi na to, by spirala mieszająca nie wprowadzała do miodu powietrza. Mieszadło powinno się poruszać z prędkością nie większą niż jeden obrót na sekundę.

=== Szczepienie{{RN|[http://www.masterbeekeeper.org/dyce/creamhoney.htm Calderone, N., W., ''Creamed Honey - Theory'', Department of Entomology, Cornell University, Ithaca, 2002]}} ===
Szczepienie jest szybką i prostą metodą produkcji miodu kremowego. Polega na dodaniu do świeżo odwirowanego, [[Pszczelarstwo/Miód#Klarowanie| klarownego]], płynnego miodu ([[Pszczelarstwo/Pomoc#P|patoki]]) skrystalizowanego ([[Pszczelarstwo/Pomoc#K|krupca]]) w celu zapoczątkowania kontrolowanej, drobnoziarnistej (kremowej) krystalizacji.
* Do płynnego miodu najlepiej jest dodać skremowany miód zeszłoroczny o idealnej konsystencji w proporcji 1 część miodu skrystalizowanego na 10 części miodu płynnego. Ważne jest, by oba miody miały tę samą temperaturę. Następnie oba miody '''starannie''' wymieszać, zwracając przy tym uwagę, by w trakcie mieszania nie wprowadzać do miodu powietrza!
* Znajdujące się w skrystalizowanym miodzie drobne kryształy &quot;zarażą&quot; swoją strukturą tworzące się w płynnym miodzie zarodki, które również pozostaną drobne.  
* W ciągu kilku kolejnych kilku dni miód powinien być mieszany 2-3 razy dziennie, dopóki zacznie matowieć i gęstnieć. W tym momencie można zaszczepiony miód przelać do słoików.

Zanim miód kremowy zostanie przeznaczony na sprzedaż, powinien się przez dwa tygodnie &quot;ustać&quot;. W najbliższym czasie jego konsystencja nie powinna się znacząco zmieniać.

== Przechowywanie ==
* Miód należy przechowywać w suchym i chłodnym pomieszczeniu w szczelnie zamkniętych pojemnikach. Temperatura pomieszczenia nie powinna przekraczać 12 °C, ponieważ miód krystalizuje najszybciej przy 14-15 °C.
* Przy odpowiednim przechowywaniu miód jest zdatny do spożycia przez wiele lat. W egipskich grobowcach znaleziono amfory z miodem uszczelnione woskiem pszczelim, który ciągle jeszcze nadawał się do jedzenia.

{|class=&quot;wikitable&quot; align=center
|+  
! Temperatura 
| 10 °C
| 20 °C
| 30 °C 
| 34 °C
|-
! względna wilgotność powietrza 
| 54%
| 60%
| 70%
| 75%
|}
* Tabela wg A. Hanssona: powyżej tych wartości miód wchłania wilgoć, poniżej oddaje ją otoczeniu{{RN|[http://www.llh-hessen.de/aussenstellen/bienen/arbeitsblaetter/datenpflege/arbeitsblaetter/717%20-%20Erzeugung%20von%20Qualitaetshonig%20%20050629%20.pdf ''Erzeugung von Qualitätshonig'', Informacja Instytutu Pszczelarskiego w Kirchhain, 2005]}}.

== Błędy w produkcji miodu ==
=== Białe przebarwienia w słoiku ===
* Objawy
: Czasem w słoiku skrystalizowanego miodu widoczne są białe przebarwienia przypominające kwiaty mrozu na szybie. Między ściankami słoika a miodem znajduje się warstwa powietrza, którą z czasem wypełnia krystalizująca glukoza. Niejednolita masa miodu przylega do ścianek słoika, a powietrze nieznajdujące się między kryształami powodują ich optyczne rozjaśnienie, przez co wydają się one białe.

* Przyczyny
: Przyczyną powstawania białych przebarwień może być konsystencja miodu. Dotyczy to przede wszystkim wczesnych, szybko krystalizujących miodów o większej zawartości glukozy niż fruktozy i niskiej zawartości wody oraz miodów grubo krystalizujących. Ponieważ składników płynnych miodu (fruktozy i wody) jest mniej niż kryształków glukozy, to nie wystarcza ich do wypełnienia całej przestrzeni między krystalizującą glukozą, a zamiast tego tę przestrzeń wypełnia powietrze.{{RN|[https://www.bienenundnatur.de/fachthemen/imker-fragen-experten/warum-zeigt-mein-honig-weisse-flecken/ Biene und Natur online, dr J. Schwenkel., ''Warum zeigt mein Honig weiße Flecken?'', dostęp 09.06.2019 (pdf)]}}.  

: Inne przyczyny to duża różnica temperatur między słoikami a miodem lub przechowywanie miodu w pomieszczeniu z dużymi wahaniami temperatury. Zjawiska tego można spróbować uniknąć poprzez osiągnięcie optymalnej konsystencji miodu przed rozlaniem. W tym celu miód powinien być odpowiednio mieszany (kremowany). Dotyczy to szczególnie miodów letnich, w których stosunek fruktozy do glukozy powoduje zwolnioną krystalizację. Optymalną krystalizację takich miodów można uzyskać poprzez zaszczepienie ich drobnokrystalicznym miodem rzepakowym. Nie jest to konieczne, jeżeli miód najpierw jest przechowywany w większych pojemnikach{{RN|[https://www.laves.niedersachsen.de/tiere/bienenkunde/informationsmaterial/honig-und-andere-bienenprodukte-134750.html dr Werner van der Ohe, ''Honigfehler'', Institut für Bienenkunde, Celle, 2008, dostęp 09.06.2019 (pdf)]}}.

{{Definicja|'''Białe przebarwienia w słoikach miodu nie są wynikiem gorszego miodu, lecz wręcz przeciwnie, są najprawdopodobniej oznaką, że jest to miód bardzo wysokiej jakości, o małej zawartości wody. Tę informację pszczelarze powinni przekazywać swoim klientom przy bezpośredniej sprzedaży.}}

=== Miód częściowo płynny z grubymi grudkami kryształów ===
* Objawy
: Widoczne kryształy w miodzie mogą być spowodowane nierównomierną krystalizacją, do której dochodzi, gdy pszczoły zbierały nektar o różnym tempie krystalizacji z rożnych gatunków roślin. Nie jest to oznaka nieudanego miodu. Należy jednak pamiętać, że może być to również skutkiem przegrzania.

=== Przegrzanie ===
* Objawy
: W przegrzanym miodzie rośnie zawartość HMF, a równocześnie następuje obniżenie liczby diastazowej, która jest wskaźnikiem obecności w miodzie enzymów decydujących o jego wysokiej jakości.
* Przyczyny
: Miodu nie należy poddawać działaniu temperatury wyższej niż 40°C, ani w inny sposób poddawać obróbce termicznej. 

=== Rozwarstwienie ===
Rozwarstwienie, zwane też '''rozdzieleniem fazy''' lub '''odsadzeniem się''' polega na tym, że na dnie słoika osadza się skrystalizowana glukoza, natomiast bogata w wodę warstwa płynnej fruktozy zbiera się na powierzchni.

=== Fermentacja ===
* Objawy 
: Zachodzącą fermentację miodu można stwierdzić już na podstawie jego smaku, zapachu i wyglądu. Początek fermentacji charakteryzuje się wyczuwalnym owocowym smakiem. Z czasem zapach miodu staje się podobny do piwa i można w nim zauważyć pęcherzyki gazów.
* Przyczyny 
: Przyczyną fermentacji miodu może być odbieranie pszczołom niedojrzałego (niezasklepionego) miodu do wirowania. Zawarte w miodzie drożdże osmofilne, które są przyczyną fermentacji, stają się aktywne w miodach o zawartości wody powyżej 18% (dot. miodów nektarowych). Podczas procesu krystalizacji w miodzie tworzy się sieć kryształków glukozy, a między nimi znajdują się składniki płynne (fruktoza i woda). Im więcej wody znajduje się w części płynnej, tym większe jest ryzyko, że miód sfermentuje. Na przykład miód o zawartości wody ok. 35% jest doskonałą pożywką dla rozwoju ''Aspergillus fumigatus''. Prawdopodobieństwo sfermentowania miodu jest bardzo duże, jeżeli nastąpiło w nim [[Pszczelarstwo/Miód#Rozwarstwienie|oddzielenie fazy (rozwarstwienie)]]. Fermentację może również spowodować nieumiejętne mieszanie (kremowanie) miodu, jeżeli podczas mieszania miodu dostanie się do niego dużo wilgotnego powietrza. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym fermentacji jest przechowywanie miodu w nieszczelnych pojemnikach, w pomieszczeniach wilgotnych i zbyt ciepłych. Skrystalizowany miód nie fermentuje.

* Cechy fermentacji potwierdzone obecnością licznych drożdżaków są kryterium dyskwalifikującą miód - taki miód '''nie może być dopuszczony do sprzedaży'''.

* Co zrobić ze sfermentowanym miodem?
: Można go użyć zamiast cukru do pieczenia i gotowania, można też zrobić z niego miód pitny albo piwo miodowe. Małe ilości dane do butelek z niewielką ilością piwa mogą posłużyć jako pułapki na osy (pszczoły nie ciągną do sfermentowanego miodu).

: Sfermentowanego miodu nie należy podawać pszczołom do &quot;poprawki&quot;, ponieważ nadal będzie w nim dużo drożdżaków i szybciej sfermentuje. Przegotowanie miodu zabja wprawdzie drożdżaki, ale powoduje znaczne podwyższenie [[Pszczelarstwo/Miód#HMF_(5-hydroxymethylfurfural|HMF]], który w takim stężeniu jest dla pszczół '''toksyczny''' {{Small|([https://www.bienenundnatur.de/wp-content/uploads/2017/05/AUmeier-MB-komplett.pdf Aumeier, P., ''Monatshinweise für Juni'', dostęp 21.06.2020])}}.

=== Kontaminacja substancjami chemicznymi ===
* Objawy
: Stwierdzenie skażeń w miodzie jest możliwe na drodze badań laboratoryjnych
* Przyczyny
: Niezgodnie z przeznaczeniem lub nieumiejętne stosowanie leków (nieprzestrzeganie okresów karencji) może prowadzić do gromadzenia się substancji szkodliwych w miodzie, w wosku i w innych produktach pszczelich oraz we wszystkich częściach ula.

== Analiza miodu ==
→{{Small|[http://bip.minrol.gov.pl/FileRepozytory/FileRepozytoryShowImage.aspx?item_id=33516 ''Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... 2008 r. w sprawie metod analiz związanych z dokonywaniem oceny miodu'' (Projekt)]}}

Wyniki badań miodów z różnych krajów zbierane są w bazie danych IHC (International Honey Commission){{o|n=IHC|r=[http://www.beekeeping.com/articles/us/honey_quality.htm IHC (International Honey Commission)]}}.

=== Zawartość wody ([[w:refraktometr|refraktometr]]) ===
:* Dopuszczalna zawartość wody zależy od rodzaju miodu. Ogólnie dla miodów wynosi ona '''21%''', dla [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód koniczynowy|miodu koniczynowego]] 23% i dla [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód wrzosowy|wrzosowego]] 23%.
:* Dla miodów sprzedawanych z etykietką Niemieckiego Związku Pszczelarskiego parametr ten wynosi odpowiednio 18%, 18%, 21,4%){{o|n=deutscherimkerbund|r=[http://www.deutscherimkerbund.de/index.php?quali ''Paramatery jakościowe miodu'', DIB (Niemiecki Związek Pszczelarski), 2008'']}}.
:* Metoda określania zawartości wody wg AOAC (Association of Official Analytical Chemists) mierzy refraktometrycznie tzw. [[w:współczynnik załamania|współczynniki załamania]] w substancji suchej i na podstawie tabeli Chataway'a oblicza rzeczywistą zawartość wody w miodzie.
:* Zawartość i aktywność mikrobiologiczna wody (a{{Sub|w}}) decydują o stabilności mikorbiologicznej miodu. Wzrost zawartości wody o 1% powoduje pięciokrotne zwiększenie ilości drożdży. Aktywność wody w miodzie waha się między 0,55 - 0,75, przy czym miód należy do mikrobiologicznie stabilnych środków spożywczych.({{Small|''Bogdanov, 1999'')}})

=== Aktywność enzymów ===
:* '''[[Pszczelarstwo/Pomoc#D|Diastaza]] ([[Pszczelarstwo/Pomoc#A|α-amylaza]])''' - '''Liczba diastazowej''' ([[w:spektrofotometr|spektrofotometr]]) 
:** Liczba diastazowa w miodzie powinna wynosić nie mniej niż:
:*** '''8,3''' (PN-88/A-77626 „Miód pszczeli&quot;) lub inaczej:
:*** '''8'''.
:** Dla miodów naturalnie ubogich w enzymy, takie jak [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód akacjowy|miód akacjowy]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody cytrusowe|miody cytrusowe]] i [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód rozmarynowy|miód z rozmarynu]], liczba diastazowa nie powinna być mniejsza niż '''3'''.
:** α-Amylaza ({{Small|dawn.}} diastaza) jest naturalnie występującym w miodzie enzymem katalizującym hydrolityczny (w obecności wody) rozkład cukrów złożonych (skrobi i innych wielocukrów).
:** Obniżona liczba diastazowa może być wskaźnikiem przegrzania miodu. Przy jednocześnie podwyższonej zawartości sacharozy oraz niskiej zawartości proliny może świadczyć o zafałszowaniu miodu syropem cukrowym. Liczba diastazowa bliska zeru świadczy o braku aktywności enzymatycznej miodu.
:** Publikacje na temat oceny aktywności diastazy w miodzie w celu wykrywania przegrzania miodu lub zafałszowań cukrem (skrobią) istnieją co najmniej od 1910 roku. Ówczesne metoda polegała na mieszaniu próbek miodu ze skrobią (krochmal) i podgrzaniu do temp. 45°C. Po godzinie dodawano jodynę. Jeżeli próbka zabarwiła się na niebiesko, oznaczało to, że skrobia nie została rozłożona, a tym samym brak lub niską aktywność diastazy. Metoda ta była bardzo niedokładna{{RN|[http://www.rsc.org/delivery/_ArticleLinking/DisplayArticleForFree.cfm?doi{{=}}AN9103500161&amp;JournalCode{{=}}AN A. Auzinger, ''Enzymes Occurring in Honey and the Value of their Detection in the Analysis of Honey'', Zeit.Untersuch.Nahr.Genussum,1910,19,65-83]}}.
:** W roku 1958 Schade et al. przedstawili bardziej precyzyjną metodę fotometryczną
:** Od tego czasu metoda ta była wielokrotnie ulepszana, chociaż ciągle jeszcze jest skomplikowana.

=== [[Pszczelarstwo/Pomoc#I|Inwertaza (Sacharaza)]] ===
:** Aktywność inwertazy musi wynosić co najmniej '''64 U(jednostki)/kg''' miodu wg skali Siegenthalera. Dla miodów naturalnie ubogich w enzymy parametr ten wynosi '''45 U/kg'''{{r|deutscherimkerbund}}.
:** Sacharaza ({{Small|dawn. inwertaza}}) jest enzymem znacznie wrażliwszym na działanie podwyższonej temperatury niż diastaza (α-amylaza). Trwają próby  nad wykorzystaniem stopnia aktywności tego enzymu w analazie jakości miodu. Podczas gdy miody poddane obróbce termicznej ciągle jeszcze wykazują aktywność diastazy, aktywność inwertazy jest w nich prawie równa zeru. Zarówno przy określaniu aktywności diastazy jak i inwertazy problemem są miody o naturalnie niskiej aktywności enzymów. Również miody nie całkiem dojrzałe, pozyskiwane w trakcie masowych pożytków ([[Pszczelarstwo/Produkty/Miód rzepakowy|rzepakowy]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód lipowy|lipowy]], [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód faceliowy|faceliowy]]) charakteryzują się niską aktywnością enzymów{{o|n=Jahresbericht|r=''Jahresbericht 2004'', Instytut Pszczelarski Celle}}.
:** Wysoka aktywność inwertazy jest gwarancją, że miód nie został przegrzany.
:** Określanie aktywności sacharazy jest celowe przy miodach deklarowanych jako &quot;szczególnie bogate w enzymy&quot;{{r|deutscherimkerbund}}.

=== Oksydaza glukozowa ===
Oksydaza glukozowa jest enzymem znajdującym się w miodzie, który chroni miód przed działaniem mikroorganizmów. Oksydaza glukozowa wchodzi w reakcję z glukozą utleniając ją do nadtlenku wodoru i kwasu glukonowego (lizozym i apidycyny). Jest to jeden z enzymów mających działanie konserwujące. Tworzący się w miodzie nadtlenek wodoru ma działanie antyseptyczne (woda utleniona).

=== [[Pszczelarstwo/Pomoc#P|Prolina]] ===

==== HMF (5-hydroxymethylfurfural) ====
:* Zawartość HMF nie może przekraczać:
:** '''3,0 mg/100g''' miodu (PN-88/A-77626) lub inaczej
:** '''40 ppm (mg/kg)''' miodu{{o|n=deposit.ddb.de|r=[https://tud.qucosa.de/api/qucosa%3A28227/attachment/ATT-1/ Atrott, Julia, ''Praca doktorska'', Uniw. Techn. w Dreźnie, dostęp 21.06.2020]}}.
:** Dla miodów sprzedawanych z etykietką Niemieckiego Związku Pszczelarskiego parametr ten nie może przekraczać 15 ppm (mg/kg){{r|deutscherimkerbund}}.
:** Dla miodów pochodzących z krajów tropikalnych poziom HMF nie powinien być wyższy niż 80 ppm (mg/kg). 
:* HMF jest substancją powstającą w miodzie na skutek rozkładu węglowodanów w obecności kwasów, szczególnie przy działaniu wysokiej temperatury. W świeżym miodzie HMF nie występuje wcale lub jest go nieistotnie mało. Powodem nienaturalnie podwyższonej zawartości HMF w miodzie jest jego przegrzanie i/lub przechowywanie w niewłaściwych warunkach.
:* niska zawartość HMF świadczy o prawidłowym pozyskiwaniu i przechowywaniu miodu.
:* jednorazowa dekrystalizacja (upłynnienie) miodu w temperaturze 42°C nie dłużej niż 24 godz. nie powoduje wyraźnego wzrostu ilości HMF. 
:* Przykład tworzenia się w miodzie HMF w zależności od temperatury i czasu: 
{|class=&quot;wikitable&quot; align=center
|+ 
! Temp.
! HMF{{Br}}mg/kg
! Czas{{r|deutscherimkerbund}}{{Br}}
! HMF{{Br}}mg/kg
! Czas{{o|n=airborne.co.nz|r=[http://www.airborne.co.nz/HMF.html HMF, Airborne Honey Ltd., Nowa Zelandia]}}{{Br}}
! HMF{{Br}}mg/kg
! Czas{{RN|''White et al. 1964, 1978''}}{{Br}}
|-
| 4°C
| 
|
| 
|
| 40 
| 20-80 lat
|-
| 20°C
| 
|
| 
|
| 40
| 2-4 lata 
|-
| 30°C
|
|
| 30
| 100-300 dni
| 40
| 0,5-1 rok 
|-
|  40°C
| 15
| 7 dni
| 30
| 20-50 dni
| 40
| 1-2 miesiące 
|-
| 50°C
| 
|
| 30
| 4-10 dni
| 40
| 5-10 dni 
|-
| 60°C
| 
|
| 30
| 1-2,5 dni
| 40
| 1-2 dni 
|-
| 70°C
| 
|
| 30
| 3-5 godz.
| 40
| 6-20 godz. 
|-
| 80°C
| 
|
| 30
| 2 godz.
|
|  
|-
|}
:* Dla porównania: Miód przechowywany przez 6 miesięcy w temperaturze ok. 30°C zawiera tyle samo HMF, co miód podgrzany do 70°C przez 5 minut i potem szybko ostudzony{{r|airborne.co.nz}}

=== Spektrum aminokwasów i cukrów (sacharozy) ===
:* Codex Alimentarius przewiduje zawartość cukrów redukujących (glukoza i fruktoza) min. 45g/100g miodu, norma UE natomiast 60g/100g miodu{{r|IHC}}.
:* Podwyższona zawartość sacharozy, przy wysokim poziomie HMF i niskim poziomie proliny są indykatorem zafałszowania miodu cukrem spożywczym.
:** Dawniej do stwierdzania zafałszowań miodu cukrem (skrobią) służyła jodyna. Wodny roztwór jodu w połączeniu ze skrobią przyjmuje niebiesko-granatowe zabarwienie. Natomiast maltoza i glukoza w obecności jodu są bezbarwne. 
:* Zawartość sacharozy w składzie miodu nie może przekraczać '''5%'''{{r|deposit.ddb.de}}.
:* Przyczyną podwyższonej zawartości sacharozy może być nieumiejętne karmienie, podkarmianie lub dokarmianie, jeżeli pszczoły zaczną magazynować nowy miód na plastrach, na których znajdują się resztki pokarmu. Przed okresem pożytkowym plastry z pokarmem należy usunąć z ula.  Podwyższoną zawartość sacharozy można stwierdzić w badaniach laboratoryjnych.

=== Liczba kwasowa ===

=== Etanol ===

=== Przewodność elektryczna ===
Mierzenie przewodności elektrycznej właściwej miodu w połączeniu z [[Pszczelarstwo/Miód#Analiza pyłkowa|analizą pyłkową]] i właściwościami [[Pszczelarstwo/Miód#Analiza sensoryczna|sensorycznymi]] służy do określania botanicznego pochodzenia miodu. Miody o przewodności powyżej 800 μs/cm, które jednocześnie zawierają określone pyłki i wykazują charakterystyczne cechy organoleptyczne, to [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody spadziowe|miody spadziowe]]. Przewodność elektryczna w granicach 450-800 μs/cm charakteryzuje [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody nektarowo-spadziowe|miody nektarowo-spadziowe]]. Wyjątkiem wśród miodów nektarowych jest [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód kasztanowy|miód kasztanowy]]. Jego przewodność elektryczna wynosi ok. 1000 μs/cm{{o|n=Der natürliche Oxalsäuregehalt|r=Pechhacker, H, et al., ''Der natürliche Oxalsäuregehalt österreichischer Honige'', Bienenvater 7/8, 2004)}}.
{{Br}}
Podstawowy pomiar przewodności elektrycznej można przeprowadzić przy pomocy [[w:konduktometr|konduktometru]].
{{Br}}
Obniżona przewodność elektryczna oraz liczba diastazowa, przy niskiej zawartości proliny oraz podwyższonej zawartości sacharozy może świadczyć o celowym zafałszowaniu miodu syropem cukrowym.

=== Analiza pyłkowa ===
Analizę pyłkową (spektrum pyłkowe) miodu można przeprowadzić przy pomocy mikroskopu. Wykonuje się ją w celu:
* do odróżnienia miodu nektarowego i spadziowego,
* do stwierdzenia pochodzenia botanicznego i geograficznego miodu
* do określenia działania środków ochrony roślin
* do określenia rozprzestrzeniania się pyłków roślin manipulowanych genetycznie (GMO)

=== Pozostałości leków i antybiotyków ===
:* Przepisy obowiązujące w UE oraz przepisy krajowe narzucają obowiązek kontroli miodu pod kątem pozostałości leków (np. [[w:nitrofurany|nitrofuranów]]), w tym antybiotyków (np. [[w:chloramfenikol]]u), i [[w:sulfonamidy|sulfonamidów]] oraz zanieczyszczeń środowiskowych (pestycydy chloroorganiczne, polichlorowane bifenyle, pestycydy fosforoorganiczne oraz pierwiastki toksyczne) w celu sprawdzenia jakości miodu i jego zdatności do spożycia.

:* '''MRL''' 
:** Substancje czynne, które są szkodliwe dla zdrowia człowieka, bezwzględnie nie powinny znajdować się w miodzie. Dla tych substancji nie ustala się [[w:MRL|MRL]] (ang. Maximum Residue Level - Najwyższe Dopuszczalne Stężenie Pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych, zwane też Najwyższym Dopuszczalnym Poziomem Pozostałości zanieczyszczeń chemicznych, biologicznych, produktów leczniczych i skażeń promieniotwórczych w roślinach, u zwierząt, w tkankach lub narządach zwierząt po uboju i w środkach spożywczych pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego).

=== Zawartość kwasów organicznych (mrówkowy, szczawiowy, mlekowy) ===
==== Kwas mrówkowy ====
* Badanie przeprowadzone w Instytucie Pszczelarskim w Celle:
:* 6 rodzin produkcyjnych osadzonych na dwóch korpusach poddano działaniu kwasu mrówkowego (44 ml kwasu o stężeniu 60%) w kwietniu, na cztery tygodnie przed pożytkiem rzepakowym. Zabieg wykonano dwukrotnie, krótkotrwale, przy pomocy nasączonej gąbki. Badanie wykazało znaczne podwyższenie zawartości kwasu mrówkowego: przed zabiegiem średnio 10,9 mg/kg +-5,49, po zabiegu średnio 648,9 mg/kg +-261,12. Dwa miesiące po zakończeniu pożytku wartości wynosiły średnio 61,25 +-9,22. Dla porównania naturalna zawartość kwasu mrówkowego w miodzie wynosi wg danych Inst. w Celle średnio 28,5 mg/kg +-3,8. Jednocześnie stwierdzono, że zawartość kwasu mrówkowego wynosząca 150 mg/kg miodu jest wyczuwalna w jego smaku. Badanie wskazuje, że zabiegi warrozobójcze przy pomocy kwasu mrówkowego przed i w czasie trwania pożytku są niedozwolone{{r|Jahresbericht}}.

==== Kwas szczawiowy ====
* Badanie przeprowadzone w austriackim Instytucie Pszczelarskim{{r|Der natürliche Oxalsäuregehalt}}
:* Naturalna zawartość kwasu szczawiowego w miodach (austriackich) waha się między 7 mg/kg i 110 mg/kg. [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody spadziowe|Miody spadziowe]] zawierają dużo więcej kwasu szczawiowego niż [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody nektarowe|miody nektarowe]]. Najmniej kwasu szczawiowego spośród przebadanych zawiera [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód akacjowy|miód akacjowy]] (7 mg/kg), najwięcej [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody spadziowe|miody spadziowe]] z [[Pszczelarstwo/Rośliny/Abies|jodły białej]] (158 mg/kg). Wyjątkiem w tej statystyce jest [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód kasztanowy|miód kasztanowy]], w którym stwierdzono średnio 78 mg kwasu szczawiowego na kilogram. Stwierdzono również, że zwalczanie [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozy]] tą substancją w zasadzie nie ma wpływu na jej zawartość w miodzie.   

=== Właściwości [[w:reologia|reologiczne]] - [[w:lepkość|lepkość]] i [[w:krystalizacja|krystalizacja]] ([[w:reometr|reometr]]) ===
:* do oceny miodów gatunkowych, szczególnie [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód wrzosowy|miodu wrzosowego]]

=== Analiza sensoryczna ===
Właściwości organoleptyczne miodu obejmujące jego wygląd, smak i zapach.

== Higiena w pracowni pszczelarskiej ==
W oparciu np. [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:32004R0852 Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie higieny środków spożywczych z dnia 29.04.2004] podstawowymi warunkami, jakie powinna spełniać pracownia pszczelarska podczas wirowania miodu, są:
* pomieszczenia powinny być podzielona na &quot;czyste&quot; (odsklepianie i wirowanie) i &quot;brudne&quot; (składowanie korpusów miodowych),
* pracownia pszczelarska powinna być łatwa do sprzątania,
* okna i inne otwory na zewnątrz powinny być zabezpieczone siatką na owady,
* w pracowni powinien być zlew z bieżącą wodą oraz mydło, środki dezynfekujące i ręczniki papierowe,
* toaleta nie może bezpośrednio przylegać do pomieszczenia, w którym wiruje się miód,
* pracownia powinna być wolna od kurzu, wilgoci oraz niepożądanych zapachów,
* w pracowni nie wolno palić papierosów ani trzymać zwierząt,
* przyrządy i naczynia powinny być wykonane ze stali nierdzewnej i/lub tworzyw sztucznych nadających się do kontaktu z produktami spożywczymi,
* przyrządy i naczynia z drewna nie są zalecane,
* w pracowni nie wolno używać trucizn przeciw szczurom, myszom itp.,
* należy uważać, by do miodu nie dostały się żadne okruchy, kawałki szkła ani inne obce substancje.

{{Przypisy
 |&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24&gt;{{Pszcz_Pasieka24|podstrona=101-pasieka-1-2004/1187-silne-pszczoy-wiosn|autor=Maciej Winiarski|nazwa=Silne pszczoły wiosną|numer= 1/2004}}&lt;/ref&gt;
 }}</text>
      <sha1>cmmkt6f4uvhi5icm9pjrimpmjuqe4gs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Świece</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13477</id>
    <revision>
      <id>550830</id>
      <parentid>531696</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1445" sha1="lkvr71yu000oooja611wwru62x23afe" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Miód pitny|Produkcja miodu pitnego i napojów miodowych]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Apiterapia|Apiterapia]]
}}&lt;/noinclude&gt;

== Wyrób świec ==
{{Plik|plik=Wosk pszczeli - świece 18.07.2009 p.jpg|auto=tak|opis=Świece ozdobne z wosku pszczelego}}

=== Knot ===
Knoty używane do wyrobu świec to splot włókien pochodzenia roślinnego, najczęściej bawełnianych lub konopnych. Dawniej jako surowca używano również kawałków lin z konopii. W drogich świecach stosuje się też knoty drewniane. Knot ma za zadanie nasycenie się ciekłym woskiem i transportowanie go ku górze, gdzie opary topiącego się wosku będą się palić. Sam knot nie powinien się palić, a jedynie powoli żarzyć. W tym celu knoty do świec są impregnowane np. cerezyną, aby zmniejszyć jego palność.

Ze względu na skład surowcowy obecnie knoty dzielą się na:
* knot surowy - to zwykły splot bawełnianych nitek. 
* knot powlekany - to knot surowy nasączony np. stearyną, parafiną, woskiem itp.

Ze względu na kształt knoty dzielą się na:
* knot okrągły (owalny) - 
* knot płaski

* Niektórzy pszczelarze zalecają surowy knot owalny, o luźnym splocie i niczym nie wypełniony.

=== Grubość knota ===
* średnica świeczki ok. 3 cm - knot grubości 4 mm 
* średnica świeczki ok. 5 cm - knot grubości 6 mm
* średnica świeczki ok. 8 cm - knot grubości 12 mm</text>
      <sha1>lkvr71yu000oooja611wwru62x23afe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Apiterapia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13478</id>
    <revision>
      <id>550796</id>
      <parentid>533984</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18973" sha1="5qb5uhzle8ldj9viallt7w7b5samxuz" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Świece|Wyrób świec]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Alergia|Alergie i zaburzenia spowodowane przez pszczoły i produkty pszczele]]
}}&lt;/noinclude&gt;

{{Definicja|'''&quot;Jeden ul może odebrać chleb dziesięciu lekarzom.&quot;'''{{Br}}{{Small|''Przysłowie niemieckie''}}}}
{{Uwaga|Celem poniższego modułu jest przekazanie ogólnych informacji na temat apiterapii, wskazanie trendów w badaniach oraz rys historyczny. Informacje tu zawarte nie są tekstami medycznymi i nie służą stawianiu diagnozy i leczeniu w przypadku zachorowań!}}
{{Uwaga|W przypadku alergii na produkty pszczele i cukrzycy nie należy korzystać z substancji i metod polecanych w apiterapii bez uprzedniej konsultacji z lekarzem!}}
{{Uwaga|Niemowlętom do 1 roku nie należy podawać miodu ani innych produktów pszczelich!}}

== Historia apiterapii ==
{{Plik|plik=Papyrus Ebers.png|auto=tak;-1|opis=Papirus Ebersa, 1530 p.n.e}}

* Apiterapia wywodzi się z tzw. &quot;medycyny ludowej&quot;. Właściwości lecznicze produktów pszczelich były znane i wykorzystywane już w starożytnym Egipcie i w Asyrii. gdzie [[Pszczelarstwo/Produkty/Propolis|propolis]] służył do balsamowania zwłok. Papirus Ebersa (1530 p.n.e.) zawiera liczne sposoby leczenia ran i chorób przy pomocy miodu. Hipokrates, zwany ojcem medycyny był zagorzałym zwolennikiem stosowanie miodu jako leku. O właściwościach kitu pszczelego pisał grecki lekarz Pedanios Dioskurydes (40-90 n.e.), który leczył nim trudno gojące się rany swoich pacjentów. Prawdopodobnie nawet Inkowie nakładali na rany propolis zebrany przez miejscowe pszczoły bezżądłe. Hipokrates leczył miodem choroby wątroby i trudno gojące się rany.

* Początkowo mianem apiterapii określano jedynie leczenie schorzeń reumatycznych jadem pszczelim, co w dzisiaj nosi miano apitoksynoterapii. Obecnie apiterapia zajmuje się wykorzystaniem produktów pszczelich, czyli wszystkiego, co zostało zebrane, przetworzone lub wydzielone przez pszczoły, w celach medycznych.

* Za ojca polskiej apiterapii uznaje się księdza doktora Henryka Ostacha.

== Badania nad możliwościami wykorzystania produktów pszczelich w celach medycznych ==

=== Produkty pszczele w zapobieganiu i leczeniu raka? ===
* (2008) Na Uniwersytecie w Zagrzebiu prowadzone są badania nad wykorzystaniem produktów pszczelich (propolisu, mleczka pszczelego, miodu, jadu i kwasu kawowego) w zapobieganiu i leczeniu raka. Pierwsze doświadczenia z myszami wykazały, że myszy chore na raka, którym podawano miód, mleczko i propolis żyły dłużej. Wstrzykiwanie jadu pszczelego do ogniska rakowego powodowało jego zmniejszenie{{r|ref3}}.

== [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód|Miód]] ==
{{Uwaga|Miód jest artykułem spożywczym, a nie lekarstwem - przede wsżystkim ze względu na swój niepowtarzalny, zmienny skład (skład leków musi być zawsze identyczny). Działanie lecznicze miodu nie może być podstawą jego reklamy!}}

Niewiele jest naukowych dowodów na lecznicze właściwości miodu. Najczęściej informacje na ten temat pochodzą z doświadczeń medycyny &quot;ludowej&quot;. Pod koniec XX wieku wykorzystaniem i propagowaniem miodu w medycynie konwencjonalnej zajęło się wiele placówek naukowo-medycznych na świecie, do których należy Uniwersytet Waikato w Hamilton/Nowa Zelandia{{r|Waikato}}. Różnorodność składników miodu, bogatego w cukry, minerały, elementy śladowe, witaminy, enzymy (fermenty), substancje aromatyczne i zapachowe, ma jednak wpływ na procesy fizjologiczne organizmu człowieka. Podstawowym warunkiem pozytywnego oddziaływania miodu na nasze zdrowie jest nieskazitelna jakość miodu. Należy więc zwrócić uwagę na prawidłowe przechowywanie miodu (suche, ciemne i niezbyt ciepłe pomieszczenie). Spożywając miód należy zwrócić uwagę, by miód możliwie długo znajdował się w jamie ustnej (powolne zlizywanie z łyżeczki, popijanie małymi łykami).
* '''Miód dla zachownia dobrej ogólnej kondycji organizmu'''
:* Miód wzmacnia odporność organizmu i zapewnia mu barierę chroniącą przed szkodliwym wpływem zanieczyszczonego środowiska.  
{{Definicja|'''Przepis podstawowy na napój miodowy'''{{Br}}
Dorośli powinni wypijać każdego ranka pół szklanki '''letniej''' wody z dodatkiem soku z wyciśniętej ćwiartki cytryny i rozpuszczoną w niej łyżką stołową miodu. Miód dodany do gorącej herbaty lub gorącego mleka traci swoje właściwości, ponieważ cenne [[Pszczelarstwo/Pomoc#I|inhibiny]] ścinają się w temperaturze powyżej 42°C. Do niedawna zalecano, by wodę z miodem przygotować już wieczorem, tłumacząc to tym, że uaktywniają się wówczas zawarte w miodzie substancje czynne. Obecnie panuje teoria, że roztwór ten '''nie powinien stać więcej niż dwie godziny''', ponieważ enzymy miodowe nie rozpuszczają się w wodzie, lecz osadzają na ściankach naczynia. Świeżo wyciśnięty sok z cytrynowy należy dodać tuż przed wypiciem.}}

{{Plik|plik=Venus-und-Amor-1534.jpg|auto=tak|opis=Lucas Cranach, ''Venus i Amor wykradają miód''}}

* '''Miód w leczeniu ran skóry'''
:* Miód jest idelanym środkiem na leczenie trudno gojących się ran. Zabija wiele rodzajów bakterii, usuwa martwą tkankę, zapobiega tworzeniu się nieprzyjemnego zapachu i przyspiesza gojenie. Nie wolno jednak stosować dowolnego miodu na rany głębokie, ponieważ istnieje niebezpieczeństwo rozwoju bakterii beztlenowych na dnie rany!

:* Stosowany w szpitalach{{r|ref5|ref6}} miód [[Pszczelarstwo/Produkty/Medihoney|Medihoney]] działa nie tylko antybakteryjne, ale również nie powoduje tworzenia się oporności szczepów bakteryjnych na tę substancję. Szczególnie dobre efekty, są uzyskiwane w walce z [[w:MRSA|MRSA]].
:* Miód sam zawiera enzymy redukujące białka, a ponadto prawdopodobnie aktywuje białka zawarte w organizmie, np. [[w:Metaloproteinaza|metaloproteinazy]], które usuwają martwe tkanki{{r|Waikato}}.
:* przyspieszenie gojenia ran polega na współdziałaniu enzymu [[w:oksydaza glukozy|oksydazy glukozy]] oraz glukozy zawartych w miodzie. Powoduje ono ciągłe wydzielanie niewielkich ilości nadtlenku wodoru (wody utlenionej), który ma właściwości odkażające{{r|ref1}}.

* '''Miód w zapobieganiu i leczeniu przeziębień'''
:* Przy przeziębieniach oraz wszelkich schorzeniach gardła zalecany jest [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód lipowy|miód lipowy]]. Przy kaszlu lub zapaleniu oskrzeli nie zaleca się rozpuszczania miodu w mleku, ponieważ mleko wzmaga tworzenie się flegmy w drogach oddechowych.
:* Przepisy
:** '''Miód pieprzowo-imbirowy''' - przy pierwszych objawach przeziębienia wymieszać zmielony czarny pieprz i sproszkowany imbir w równych proporcjach. Trzy razy dziennie przez kolejne dwa-trzy dni zjadać pół łyżeczki proszku zmieszanego z łyżką stołową miodu, do tego pić dużo wody.{{Br}}{{Small|(dr Ananda Samir Chopra, Klinika Ayuverdy w Kassel - opublikowane w &quot;Brigitte&quot;, 2005/21)}}

* '''Miód przy alergiach i katarze siennym'''
:* Przy tych dolegliwościach pozytywny wpływ może mieć spożywanie miodu [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody wielokwiatowe|wielokwiatowego]].
:* od stycznia kilka razy dziennie żuć kawałek plastra z miodem.

* '''Miód w łagodzeniu schorzeń przewodu pokarmowego'''
:* Przy schorzeniach przewodu pokarmowego zalecany jest miód [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód koniczynowy|koniczynowy]].
:* godzinę przed posiłkiem i 3 godziny po posiłku pić letni roztwór miodu.

* '''Miód w łagodzeniu skutków działania alkoholu, nikotyny, kawy, mocnej herbaty'''
:* [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód#Skład modu|Enzymy]] zawarte w miodzie mogą przyspieszać reakcje chemiczne zachodzące w organizmie człowieka, a także neutralizować lub wiązać znajdujące się w nim toksyny. '''Uwaga!''' Ani miód, ani środki farmakologiczne nie są w stanie zniwelować skutków nadużywania substancji szkodliwych dla zdrowia!

* '''Miód przeciw bezsenności'''
:* przed snem spożyć łyżeczkę miodu.

* '''Miód przy niedoborze witamin'''
:* Miód w porównaniu np. z owocami zawiera niewiele witamin. Wśród miodów najbogatsze w witaminy są [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody wielokwiatowe|miody wielokwiatowe]], niezwykle cenne również ze względu na różnorodność zawartych w nich [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pyłków]], które spośród produktów pszczelich są głównymi dostarczycielami witamin.

* '''Miód przy zaburzeniach układu krążenia i pracy serca'''
:* Dla osób cierpiących na schorzenia układu krążenia i choroby serca zalecany jest miód [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód rzepakowy|rzepakowy]] i [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód mniszkowy|mniszkowy]]. Przy schorzeniach mięśnia sercowego działanie wspomagające przypisuje sie miodowi [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód malinowy|malinowemu]]

* '''Miody lecznicze'''
:* [[Pszczelarstwo/Produkty/Medihoney|Medihoney]]
:* [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód Manuka|Miód Manuka]]
:* [[Pszczelarstwo/Produkty/Life Mel|Life Mel]]

== [[Pszczelarstwo/Produkty/Propolis|Kit pszczeli (propolis)]] ==
Propolis, jedna z najstarszych substancji leczniczych w dziejach ludzkości, jest przetworzoną przez pszczoły [[Pszczelarstwo/Produkty/Propolis|żywicą]] roślin. Należy do najbardziej skutecznych naturalnych antybiotyków. Ma właściwości hamujące rozwój bakterii, wirusów i grzybów oraz wzmacnia system obronny organizmów. Działanie kitu pszczelego polega m.in. na aktywacji [[w:limfocyt T|limfocytów T]] i [[w:Limfocyt B|limfocytów B]] biorących udział w systemie odpornoścowym organizmu. Zawarte w kicie pszczelim [[w:Flawonoidy|flawonoidy]] mają działanie przeciwzapalne, ponieważ hamują powstawanie prozapalnych [[w:Prostaglandyny|prostaglandyn]]. Flawonoidy uśmierzają również ból hamując syntezę [[w:Histamina|histaminy]] odpowiedzialnej za uczucie bólu.  

Dowodem na lecznicze działanie propolisu są same pszczoły, które egzystują niezmiennie od ok. 42 milionów lat.

Kit pszczeli nie jest rozpuszczalny w wodzie, natomiast dobrze rozpuszcza się w spirytusie, do którego przedostają się jego składniki. Należy zwrócić uwagę, że propolis już po roku traci znaczną część swoich pozytywnych właściwości. Zalecane jest jednoczesne zewnętrzne i wewnętrzne stosowanie propolisu.

{{Definicja|'''Przepis podstawowy na nalewkę propolisową'''{{Br}}
Czysty, świeży kit pszczeli rozpuścić w spirytusie. Kilka kropel wkropić na łyżeczkę miodu i powoli zlizywać.}}
{{Definicja|'''Przepis podstawowy na maść propolisową'''{{Br}}
Czysty kit pszczeli sproszkować i wymieszać z bazą, które ułatwia jego rozsmarowanie. Maść nakładać na chore miejsca.}}

{{Plik|plik=Propoli.gif|auto=tak|opis=Krople propolisowe}}

* '''Propolis jest zalecany jako środek profilatyczny, zapobiegający wielu chorobom:'''
:* uszkodzenia i choroby skóry:
:** skaleczenia, lekkie poparzenia, trądzik, owrzodzenia, wysypki i brodawki,
:*** Usuwanie brodawek:  brodawkę dwa razy dziennie skropić nalewką propolisową (dostępna również bez recepty w aptece). Często już po tygodniu brodawka odpada.
:* pobudza odnowę komórek,
:* wiąże i pomaga wydalić metale ciężkie z organizmu, 
:* zapobiega alergiom,
:* zapobiega infekcjom dróg oddechowych, infekcjom w zatokach i zapaleniu płuc,
:** w przypadku astmy dziecięcej propolis działa wspomagająco, chociaż nie ma właściwości odczulających. Działając przeciwzapalnie w obrębie śluzówki dróg oddechowych zmniejsza skurcze w oskrzelach. Może to pozwolić na zmniejszenie dawki, a czasem również odstawienie stosowanych aerozoli. 
:* zapobiega infekcjom w przewodzie pokarmowym,
:* zapobiega infekcjom w narządach rodnych i przewlekłym schorzeniom w przewodzie moczowym (prostata, częstomocz, moczenie nocne),
:* stosowany jest przy leczeniu żylaków odbytu
:* stabilizuje ciśnienie krwi (wysokie ciśnienie, niedokrwienie),
:* łagodzi dolegliwości związane z klimakterium,
:* zapobiega zwyrodnieniu stawów,
:* wspomaga funkcję [[w:grasica|grasicy]]
:* działa przeciwbólowo,
:* ma zastosowanie przy leczeniu zębów,
:* w medycynie ludowej zauważono znaczną poprawę ogólnego samopoczucia u ludzi starszych, którzy przez kilka tygodni regularnie spożywali propolis.

* '''Propolis w odkażaniu ran po ukąszeniu kleszcza'''
W czasie Międyznarodowego Konhresu Apiterapeutycznego 2004 dr M. Schuhbauer przedstawił dokumentację 400 przypadków ugryzienia przez kleszcza ze swojej praktyki lekarskiej. Po usunięciu kleszcza na ranę nakładał warstwę propolisu. Żaden z jego pacjentów nie zachorował na boreliozę, mimo, że statystycznie powinno zdarzyć się 15-20% infekcji. W oczekiwaniu na dalsze badania można przypuszczać, że propolis daje dużą szansę na uniknięcie choroby. Uwaga! Kleszcze należy jak najszybciej usuwać z ciała, ponieważ w czasie pierwszych 6 godzin zazwyczaj nie dochodzi do infekcji.{{Small|Imkerei und Technik 2/2007}}

== [[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|Pyłek kwiatowy]] ==
{{Plik|plik=Bee covered in pollen.jpg|auto=tak|opis=Pszczoła pokryta pyłkiem}}

Pyłek kwiatowy zebrany i przerobiony przez pszczoły zawiera dużo aminokwasów, cukrów, biopierwiastków i witamin.
Jest stosowany w:
* profilaktyce i leczeniu łagodnego przerostu prostaty
:* zawarte w pyłku [[w:fitosterol|fitosterole]] hamują przerost gruczołu krokowego poprzez swoje działanie przeciwzapalne i przeciwobrzękowe, co wtórnie zmniejsza zastój moczu;
* geriatrii,
* pediatrii,
* profilaktyce i leczeniu zaburzeń metabolicznych i schorzeń układu krążenia
:* pyłek obniża poziom lipidów w surowicy krwi i wątrobie, poza tym reguluje poziom cholesterolu i trójglicerydów. 
* osłabieniu wzroku
:* znajdująca się w pyłku kwiatowym witamina A i ryboflawiny przy systematycznym spożywaniu pyłku wyraźnie poprawiają wzrok;
* anemii, stanach wyczerpania, niedożywienia i braku apetytu
:* wysoka zawartość substancji odżywczych wpływa pozytywnie na osłabiony organizm
* kuracjach wzmacniania włosów, paznokci i poprawy wygląd skóry
:* ze względu na obecność w pyłku związków siarki 
* leczeniu alergii
:* podawany w małych ilościach pyłek działaja jak naturaln szczepionka i wzmaga aktywność systemu odpornościowego. Należy przy tym stosować pyłek z okolicznych pasiek, ponieważ ten właśnie pyłek może być przyczyną dolegliwości alergicznych. Najlepsze efekt daje kuracja przeprowadzona na kilka tygodni przed okresem pylenia.

== [[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|Pierzga]] ==
Pierzga jest przerobionym pyłkiem kwiatowym zmieszanym z enzymami znajdującymi się w gruczołach ślinowych pszczół. W pierzdze znajdują się wszystkie witaminy. Ponadto są one łatwo przyswajalne przez organizm ludzki{{r|ref2}}.
* Mieszanka pierzgi z miodem zawiera wiele mikro- i makroelementów.
:* Pierzga poprawia metabolizm kory mózgowej. Dwu-, trzymiesięczna kuracja pierzgą poprawia witalność, szczególnie u osób starszych, które mają problemy z pamięcią, czy u osób mających problemy z koncentracją.
:* spożywanie pierzgi jest zalecane w przypadku niewydolności wątroby.
:* Pierzgę można stosować jako produkt wspomagający propolis w leczeniu różnego rodzaju infekcji.

== [[Pszczelarstwo/Produkty/Mleczko|Mleczko pszczele (Gelee Royale)]] ==
Mleczko pszczele jest substancją wydzielaną przez [[Pszczelarstwo/Biologia/Gruczoły głowowe|gruczoły głowowe]] pszczół karmicielek i służy pszczołom do karmienia młodych larw i królowej. Zawiera białka, biopierwiastki i witaminy z grupy B. Ma ono dość krótki okres przydatności. Mleczko pszczele jest dostępne w postaci liofilizowanej{{r|ref2}}. 
* Kurację mleczkiem, poprawiającą ogólną kondycję organizmu, najlepiej jest przeprowadzić wiosną. Raz dziennie, rano, na czczo należy zażywać niewielką ilość mleczka pod język, aby całkowicie zostało wchłonięte przez błony śluzowe. Po miesiącu kuracji zalecana jest miesięczna przerwa, a potem powtórzenie kuracji.
:* Mleczko pszczele ma bardzo dobre działanie odczulające (lepsze niż żucie wosku). Może być bezpiecznie stosowane u dzieci alergicznych.
:* Doskonale wpływa na poprawę pamięci i metabolizm kory mózgowej zarówno u młodzieży jak i u osób starszych.
:* Stymuluje hormon wzrostu. Kuracja mleczkiem pszczelim ma wpływ na wzrost u dzieci, które słabo rosną.
:* Poprawia rozwój i apetyt.
:* Działa wzmacniająco, poprawia przemianę materii.
:* Jest zalecane jako kuracja wspomagająca każde leczenie.

== [[Pszczelarstwo/Produkty/Jad|Jad pszczeli (Apitoksyna)]] ==
{{Plik|plik=Stechende Biene 12a.jpg|auto=tak|opis=Żądląca pszczoła}}

Preparaty zawierające pszczeli jad są stosowane są m.in. w chorobach reumatycznych.

== [[Pszczelarstwo/Produkty/Wosk|Wosk pszczeli]] ==
Wosk pszczeli jest wydzieliną gruczołów pszczoły miodnej. Zawiera niewielkie ilości pyłku i miodu. Wosk pszczeli może być bez szkody przechowywany przez rok w ciemnym i suchym miejscu.
* Żucie wosku pszczelego w leczeniu kataru siennego
:* Małe ilości pyłku i miodu zawarte w wosku pszczelim działają jak substancja homeopatyczna, która leczy chorobę niewielkimi dawkami trucizny. Alergicy i osoby cierpiące na typowy katar sienny, czyli uczulenie na pyłki traw, powinny na miesiąc, dwa przed rozpoczęciem okresu pylenia (styczeń, luty) dwa razy dziennie po 10 - 15 minut żuć małe kawałki (1 cm x 1 cm) wosku pszczelego. Żucie wosku powoduje mieszanie się tych substancji ze śliną, a poza tym podczas tej czynności uwalniają się olejki eteryczne, które stymulują układ oddechowy. Kuracja ta oczyszcza komórki sitowe zatok{{r|ref2}}. 

=== Powietrze ulowe ===

== [[Pszczelarstwo/Kosmetyki|Kosmetyki z produktów pszczelich]] ==

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.lwg.bayern.de/bienen/info/produkte/28707/linkurl_13.pdf ''Wirkung des Honigs auf den menschlichen Körper'', LWG Bawaria]}}
{{o|n=ref2|r=''Dr Żeligowska-Garnczarek, J. w wywiadzie dla portalu &quot;Dbam o zrowie&quot;''}}
{{o|n=ref3|r=[http://www.bee-craft.com/beekeeping-information-general.htm ''Bee-Craft'', organ Brytyjskiego Związku Pszczelarzy, 2009]}}
{{o|n=Waikato|r=Uniewersytet Waikato, Honey Research Unit, [https://www.waikato.ac.nz/int/research/institutes-centres-entities/entities/honey-research-unit/publications/ ''Publikacje''], dostep 27.12.2025.}}
{{o|n=ref5|r=[http://www.woundviewer.med-surv.de/downloads/public/publikation-sofka-medihoney-2004.pdf Sofka, K., ''Antibakterieller Honig. (Medihoney™) zur Wundpflege –. Wundantisepsis bei pädiatrischen Patienten in der Hämatologie-Onkologie'', Bonn, 2004]}}Honey Research Unit, 
{{o|n=ref6|r=[http://www.ukb.uni-bonn.de/quick2web/internet/internet.nsf/18f159e4f56f3ebd41256af5004339e3/9844aa06bbc91d7fc12571b9001e66c2?OpenDocument&amp;Highlight=2,sofka Sofka, K., ''Honig hilft bei Problemwunden'', Bonn, 2006]}}
}}</text>
      <sha1>5qb5uhzle8ldj9viallt7w7b5samxuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13623</id>
    <revision>
      <id>550747</id>
      <parentid>533985</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:41:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7199" sha1="3a2yyj1pnidedskkwumuvvtmneef4ui" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|Pyłek]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Nektar|'''''Nektar''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Pyłek ==
{{Plik|plik=Helianthus annuus pollen 1.jpg|auto=tak|opis=Pyłek słonecznika zwyczajnego}}

Pyłek kwiatowy jest męską komórką rozrodczą kwiatów ([[w:gametofit|gametofit]]) wytwarzaną w komorach pyłkowych pręcików. Średnica ziarn pyłku waha się między 2 i 250 [[w:mikron|mikronów]].

Rośliny pyłkodajne mogą być zapylane przez wiatr ([[w:anemogamia|anemogamia]]), przez zwierzęta ([[w:zoogamia|zoogamia]]), w tym między innymi przez owady ([[w:entomogamia|entomogamia]]), przez wodę ([[w:hydrogamia|hydrogamia]]) lub są samopylne ([[w:autogamia|autogamia]]). Poszczególne rośliny wytwarzają różnego rodzaju pyłek o odmiennej budowie i właściwościach. Pyłek roślin wiatropylnych jest lekki i sypki i pszczołom trudno jest formować z niego [[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi#Obnóża|obnóża]]. Pyłek z roślin wiatropylnych jest zbierany tylko w czasie bezwietrznej pogody. Natomiast pyłek roślin owadopylnych jest cięższy i lepki, dzięki czemu łatwiej przyczepia się do ciała owada. Na jednej pszczole miodnej może znajdować się 15-20 tys. ziarn pyłku. Dla porównania trzmiel może przenosić ok. 6 tys., a odgrywająca ważną rolę w zapylaniu plantacji [[Pszczelarstwo/Rośliny/Fragaria|truskawek]] pszczolinka do 40 tys. ziarn pyłku.

{{Definicja|'''Pyłek jest podstawowym źródłem pokarmu białkowego dla pszczół.'''}}
Pokarm białkowy decyduje o wzroście larw i prawidłowym funkcjonowaniu wielu organów, a w szczególności [[Pszczelarstwo/Biologia/Gruczoły głowowe#Gruczoły gardzielowe|gruczołów gardzielowych]]{{r|ref2}}. Niedobór pyłku w rodzinie pszczelej jest powodem większej podatności pszczół na choroby i szkodliwe działanie pestycydów oraz prowadzi do skrócenia życia [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|pszczół zimowych]]{{r|ref3}}.

== Skład i miara jakości pyłku ==
Podobnie jak miarą jakości nektaru jest procent zawartego w nim [[w:cukier|cukru]], tak miarą jakości pyłku jest koncentracja i jakość zawartego w nim [[w:białko|białka]] ([[w:aminokwasy|aminokwasów]]){{r|ref4}}. Pszczoły chętnie zbierają pyłek, który zawiera od 20% białka. I tak na przykład pszczoły zapylające plantacje [[Pszczelarstwo/Rośliny/Helianthus|słonecznika]] (''Helianthus annuus''), którego pyłek zawiera tylko ok. 14,2% białka, często go nie zbierają, preferując &quot;lepszy&quot; pyłek okolicznych roślin{{r|ref5}}. 

Pyłek jest bogatym źródłem substancji odżywczych. Jego skład zależy od rodzaju rośliny, z której jest pozyskiwany. Wyróżnia się dużą zawartością witamin z grupy B (B1, B2, B3, B6, B12, PP, kwas foliowy), cukrów prostych i złożonych oraz białek wraz ze znajdującymi się w nich aminokwasami. Zawiera też tłuszcze, sterole, flawonoidy, karotenoidy, inne witaminy (prowitaminę A, witaminę E i C), sole mineralne i pierwiastki śladowe.

Wartość odżywcza w przeliczeniu na 100g obnóży pyłkowych wynosi 1400 kJ (340 kcal).

{{Plik|plik=Bee Collecting Pollen 2004-08-14.jpg|auto=tak|opis=Pszczoła oblepiona pyłkiem}}
;Skład pyłku znacznie się waha w zależności od rodzaju oblatywanych roślin i położenia geograficznego:{{Br}}
Cukry  34 g/100g {{Br}}
Białko 6-20 g/100g{{r|ref1}}{{Br}}
Tłuszcz 12 g/100g{{Br}}

Potas (K) 2433 - 38.000 mg/kg{{r|ref6|ref7}}{{Br}}
Fosfor (P) 2066 - 7411 mg/kg{{r|ref7}}{{Br}}
Siarka (S) 1400- 3133 mg/kg{{r|ref7}}{{Br}}
Magnez (Mg) 240 - 1434 mg/kg{{r|ref6|ref7}}{{Br}}
Sód (Na) 82 - 1549 mg{{r|ref6}}{{Br}}
Wapń (Ca) 430 - 1750 mg/kg{{r|ref6|ref7}}{{Br}}
Żelazo (Fe) 4,5 - 365.9 mg/kg{{r|ref6|ref7}}{{Br}}
Cynk (Zn) 20 - 58 mg/kg{{r|ref7}}{{Br}}
Mangan (Mn) 33 mg/kg{{r|ref7}}{{Br}}
Miedź (Cu) 12 mg/kg{{r|ref7}}{{Br}}

Witamina C 20 mg{{Br}}
Prowitamina A 18 mg{{Br}}
Kwas nikotynowy 4,80  mg{{Br}}
Witamina E 3,20 mg{{Br}}
Tiamina 0,92 mg{{Br}}
Witamina B6 0,90  mg{{Br}}
Ryboflawina 0,54 mg{{Br}}
Kwas patotenowy 0,32 mg{{Br}}
Kwas foliowy 0,30 mg{{Br}}
Biotyna 0,0064 mg{{Br}}

* [[w:Aminokwasy|Aminokwasy]]:
:* [[w:Aminokwasy egzogenne|aminokwasy egzogenne]] (dostarczane organizmowi wyłącznie przez pożywienie): 
:** [[w:Arginina|Arginina]] (Arg)

== Rośliny pyłkodajne ==
* Z roślin pyłkodajnych największe znaczenie dla pszczół maja takie, które dostarczają im pyłku [[Pszczelarstwo/Rośliny/Wiosna|wczesną wiosną]] oraz późnym latem. Na przedwiośniu obfitość pokarmu białkowego sprzyja szybkiemu rozwojowi rodzin pszczelich, natomiast pod koniec lata pszczoły gromadzą zapasy pierzgi na zimę. Często pyłek tych roślin nie jest magazynowany, lecz natychmiast spożywany i praktycznie ani w gnieździe ani w miodzie nie ma jego śladów&lt;ref name=&quot;ref2&quot;/&gt;.

Wczesne rośliny pyłkodajne to na przykład [[Pszczelarstwo/Rośliny/Leszczyna|leszczyna]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Olsza|olcha]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Wierzba|wierzba]] (zwłaszcza iwa), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Dereń|dereń]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Podbiał|podbiał]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Miodunka|miodunka]] i inne. Z roślin dających pszczołom pyłek wczesnojesienny można wymienić [[Pszczelarstwo/Rośliny/Kukurydza|kukurydzę]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Łubin|łubin]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Lebioda|lebiodę]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Konopie|konopie]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Mak|mak]] lub [[Pszczelarstwo/Rośliny/Szczaw|szczaw]].
* U części roślin pyłkodajnych okrytonasiennych, takich jak ziemniak, pomidor, bakłażan (psianka) lub czarne jagody (borówki), pyłek wydobywa się z pręcików jedynie na skutek wibracji wywołanych przez trzmiele (Bombus) albo pszczoły samotnice. Pszczoły miodne nie biorą udziału w zapylaniu tych roślin&lt;ref name=&quot;ref2&quot;/&gt;.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.ibra.org.uk/downloads/20080609_6/download Goodman, L., ''Bee Anatomy Book (fragment)'']}}
{{o|n=ref2|r=[http://www.bombus.it/pdf/fiori_e_api/fiori_e_api.pdf Ricciardelli, G., Intoppa, F., ''Fiori e Api'', Bolonia 2000]}}
{{o|n=ref3|r=''Jahresbericht 2004'', Instytut Pszczelarski Celle}}
{{o|n=ref4|r=[http://www.czwa.odr.net.pl/dzial/publikacje/czwa-odr-2006-3-31.pdf Paleolog, J. ''Wybrane zagadnienia z hodowli pszczół'', Częstochowa 2006 (1,11MB)]}}
{{o|n=ref5|r=[http://www.culturaapicola.com.ar/apuntes/floraapicola/146_Polen_nectar_girasol_rio_colorado_argentina.pdf Andrada, A. et al., ''Pollen and Nectar Sources used by Honeybee Colonies pollinating Sunflower (Helianthus annuus) in the Colorado River Valley, Argentina'', Bol. Soc. Argent. Bot. 39, 2004]}}
{{o|n=ref6|r=[http://www.culturaapicola.com.ar/apuntes/revistaselectronicas/apicultural_science_polonia/51-1/01.pdf Szczęêsna, T., ''Concentration of Selected Elements in Honeybee-Collected Pollen'', JaS, 51, 2007]}}
{{o|n=ref7|r=Somerville, D. C., Nicol, H. I., ''Mineral content of honeybee-collected pollen from southern New South Wales'', Australian Journal of Experimental Agriculture 42}}
}}</text>
      <sha1>3a2yyj1pnidedskkwumuvvtmneef4ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Leszczyna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13624</id>
    <revision>
      <id>550821</id>
      <parentid>533986</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4780" sha1="lp0nr0jmjifrh51e1o0ay66katbk6l9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Leszczyna|Leszczyna]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Leszczyna
 | obrazek      = Corylus avellana 2006-4-16.JPG
 | opis         = Leszczyna
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Corylales|leszczynowce]]
 | rodzina      = [[w:Corylaceae|leszczynowate]]
 | rodzaj       = [[w:Corylus|leszczyna]]
 | łacina       = Corylus
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Leszczyna
 | wikispecies  =
 | wikisłownik  = leszczyna
 | commons      =
}}

== Leszczyna (Corylus) ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar
! Pyłek
! Spadź
! Wartość
|-
| Leszczyna (''Corylus'')&lt;br&gt;
| II - IV 
| jasno(siarkowo)żółty
| 
| ++
|
|  
|-
|}

Wydajność pyłkowa:
* leszczyna: 66 mg z 1 kwiatostanu{{r|ref1}}.

Leszczyna kwitnie bardzo wcześnie - w zależności od warunków atmosferycznych od lutego do kwietnia, jeszcze przed wypuszczeniem liści. W naszych warunkach klimatycznych jest to najwcześniej zakwitające drzewo liściaste. '''Leszczyna jest niezwykle cennym źródłem pyłku dla pszczół na przedwiośniu''', gdy praktycznie nie ma jeszcze innych kwitnących roślin.

= Leszczyna w pasiece =
{{Plik|plik=Corylus_20060325.jpg|auto=tak;-1|opis=Pszczoła na męskim kwiatostanie leszczyny}}

Z punktu widzenia leszczyny pszczoły nie odgrywają żadnej roli w jej zapylaniu. Jest to roślina wiatropylna i rozdzielnopłciowa, to znaczy kwiatostany męskie i żeńskie są od siebie oddalone. Pszczoły zbierają wprawdzie pyłek z kwiatostanów męskich, ale nie odwiedzają kwiatów żeńskich. Leszczyna jest zapylana przez wiatr wiele tygodni później.
Aby zakwitnąć leszczyna potrzebuje sumy średnich dobowych temperatur (liczonych od 1 stycznia) wynoszącej ok. {{C|193}}.

{{TODO|źródło}}

Pyłek leszczyny może mieć działanie alergiczne.

Leszczyna to duży wielopniowy krzew z rodziny brzozowatych (Betulaceae) osiągający 5 m wysokości. Jej gałęzie tworzą szeroką, gęstą koronę. System korzeniowy leszczyny jest płytki z nielicznymi, sięgającymi głębiej korzeniami głównymi oraz licznymi, znajdującymi się płytko pod powierzchnią ziemi, delikatnymi i cienkimi korzeniami bocznymi. Nie ma dużych wymagań glebowych. Nie znosi jedynie gleb ubogich, piaszczystych i zabagnionych. Jest bardzo tolerancyjna w stosunku do światła, dobrze rośnie nawet w cieniu, ale wtedy słabiej owocuje.

Leszczyna jest rośliną o kwiatach rozdzielnopłciowych. Produkujące pyłek kwiatostany męskie to podłużne, wiotkie bazie o długości do 10 cm, w zależności od gatunku żółto-zielonkawe lub różowe.  Są zebrane w grupy od 2 do 4 sztuk. Pojedyncze kwiatki są bardzo drobne i niepozorne bez okwiatu. Kotki męskie pojawiają się na drzewie jesienią, a zakwitają wczesną wiosną następnego roku. Kwiaty żeńskie rozwijają się po dwa w pąkach na krótkopędach. W czasie ich kwitnienia na zewnątrz widoczne są tylko czerwone znamiona.

Wszystkie odmiany leszczyny pospolitej są odporne na mróz (uszkodzeniom mogą ulegać jedynie kwiaty) i nadają się do uprawy w całym kraju, a zatem warto je popularyzować.

= Zastosowanie i wykorzystanie leszczyny =
Leszczyna jest rośliną sadowniczą ze względu na jej owoce - orzechy laskowe, które w niektórych krajach są produkowane na skalę przemysłową. W Polsce orzechy laskowe nie mają większego znaczenia gospodarczego, ale myszy i wiewiórki robią sobie z nich zapasy na zimę. Okres owocowania orzechów laskowych trwa od lipca do października. Orzechy zawierają ok. 15 % białka i 60 % jadalnego oleju. Olej z orzechów laskowych używany jest do sałatek a także w przemyśle kosmetycznym jako składnik kremów do skóry.

Drewno leszczyny jest twarde i trwałe, ale ze względu na małą średnicę pni bez większego znaczenia użytkowego. Czasami jest używane do budowy prowizorycznych ogrodzeń na polach. Niektóre odmiany ozdobne są wykorzystywane jako roślinne elementy architektoniczne. 

= Odmiany hodowlane =
* Corylus Fuscorubra – odmiana purpurowa
* Corylus Aurea – odmiana złocista 
* Corylus Heterophylla – odmiana strzępolistna
* Corylus Contorta – odmiana pogięta
* Corylus maxima – leszczyna południowa
* Corylus colurna – leszczyna turecka, drzewo do 25 m wysokości. 

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://web.archive.org/web/20060409080710/http://www.opisik.pulawy.pl/MatXXXIX.pdf Materiały z XXXIX Naukowej Konferencji Pszczelarskiej Puławy 2002]}}
}}</text>
      <sha1>lp0nr0jmjifrh51e1o0ay66katbk6l9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13625</id>
    <revision>
      <id>550751</id>
      <parentid>514961</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2360" sha1="217w28pdrnt45f4e697sao82y67wesv" xml:space="preserve">{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Nektar|'''''Nektar''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź|Spadź]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ogród|'''''Rośliny pszczelarskie w ogrodzie''''']]
}}

== Spadź ==
{{Plik|plik=Cinara.spec.090.jpg|auto=tak|opis=Miodownice na gałązce świerku}}

Spadź, zwana również rosą miodową, jest wydzieliną mszyc (Aphidoidea) - w tym miodownicowatych (''Lachnidae'') - i czerwcowatych (''Margarodidae''), czasem piewików (''Auchenorrhyncha'') i miodówek (''Psylla''), żywiących się sokami z łyka ([[w:floem|floemu]]) roślin.

* Spadź jest produktem ubocznym systemu trawiennego mszyc, których pokarmem jest głównie białko zawarte w soku. Inne składniki, takie jak wolne aminokwasy, cukry, kwasy organiczne, witaminy z grupy B i substancje mineralne, są tylko częściowo przyswajane przez mszyce. Ich nadmiar zostaje wchłonięty w jelicie, a następnie wydalony przez rurki odwłokowe. Podczas tego procesu cukry ulegają przemianie w [[w:glukosacharoza|glukosacharozę]], [[Pszczelarstwo/Miód#Melecytoza|melecytozę]] i [[w:oligosachadydy|oligosacharydy]]. W suchej masie spadź zawiera do 90% cukrów. 

* Przedstawiciele niektórych gatunków mszyc wydalają ok. siedem kropli spadzi na godzinę, co stanowi 133% ciężaru ich ciała. 

* Świeżo wyprodukowana spadź ma jasną barwę, a po pewnym czasie ciemnieje z powodu przyklejania się do niej ziarenek pyłku, glonów, zarodników grzybów itp.

* Najbardziej wydajnymi producentami spadzi są mszyce z rodziny miodownicowatych (''Lachnidae'')

== Rośliny spadziodajne ==
Główne rośliny spadziodajne to [[Pszczelarstwo/Rośliny/Abies|jodła]] (''Abies''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Picea|świerk]] (''Picea''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pinus|sosna]] (''Pinus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Larix|modrzew]] (''Larix''), a także [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tilia|lipa]] (''Tilia''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Acer|klon]] (''Acer''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Quercus|dąb]] (''Quercus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Fagus|buk]] (''Fagus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Ulmus|wiąz]] (''Ulmus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Leszczyna|leszczyna]] (''Corylus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Crataegus|głóg]] (''Crataegus'') lub [[Pszczelarstwo/Rośliny/Phragmites|trzcina]] (''Phragmites'').</text>
      <sha1>217w28pdrnt45f4e697sao82y67wesv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Marzec</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13652</id>
    <revision>
      <id>550748</id>
      <parentid>533987</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16558" sha1="83q18t27e81dg4n2m6g7bvyfwpmdyzj" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty|Luty]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Kwiecień|Kwiecień]]
}}&lt;/noinclude&gt;

== Rozwój rodziny pszczelej w marcu ==
{{Plik|plik=Apis mellifera on Crocus.jpg|auto=tak|opis=Pszczoły i krokusy}}

Coraz dłuższe dnie, wzrastająca temperatura i własny rytm biologiczny rodzin pszczelich sterują ich rozwojem na przedwiośniu. Dłuższe dni są dla pszczół sygnałem, że należy rozpocząć okres intensywnego wychowu młodego pokolenia. Wprawdzie pierwszy [[Pszczelarstwo/Biologia/Rozwój|czerw]] pojawia się w [[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|gnieździe]] już w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń|styczniu]] i w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty|lutym]], ale jego ilość jest znikoma. Dopiero w marcu matka zaczyna intensywniej [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|czerwić]]. Nadmierny chłód może jednak spowodować zahamowanie lub nawet chwilowe zaprzestanie [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|czerwienia]] przez królową. Przedwiosenne ocieplenie, a potem powrót zimy powoduje, że pszczoły ponownie zbijają się w kłąb, a czerw może ulec częściowemu oziębieniu i zamarciu.

[[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|Gniazdo]], początkowo niewielkie, położone w centrum [[Pszczelarstwo/Biologia/Zimowla|kłębu zimowego]], zaczyna powoli zajmować coraz większą powierzchnię. Ilość wygryzających się w marcu młodych pszczół rekompensuje jedynie ginące [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły_zimowe|pszczoły zimowe]]. Dopiero w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Kwiecień|kwietniu]] zacznie ich w ulu przybywać.

W pobliżu czerwiu pszczoły [[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo#Temperatura|utrzymują temperaturę]] 34-35°C. Ogrzanie i wykarmienie młodego pokolenia wymaga dużych ilości energii. Rodziny pszczele spożywają na przedwiośniu średnio [[Pszczelarstwo/Statystyki#Pokarm| 8 do 10 kg pokarmu]], a więc największą część zimowych zapasów.

== Pierwszy wiosenny przegląd rodzin pszczelich ==
Kiedy temperatura osiągnie powyżej 12°C pszczoły masowo wylatują z uli, aby się opróżnić czyli wydalić kał, który całą zimę magazynowały w [[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok|odwłoku]]. Pierwsze wyloty po zimie nazywane są [[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty#Oblot oczyszczający|oblotem wiosennym lub oczyszczającym]]. Zazwyczaj już na podstawie lotów pszczół (albo ich braku) możemy stwierdzić, czy wszystkie rodziny na pasieczysku przeżyły miesiące zimowe i w jakim są stanie.

W taki ciepły, słoneczny dzień można już dokonać pierwszego wstępnego przeglądu rodzin pszczelich. Jeżeli aura w marcu jest wyjątkowo niekorzystna, to z przeglądem należy poczekać. Pierwszy wiosenny przegląd należy rozpocząć od rodzin wykazujących nieprawidłowości. Przegląd powinien odbywać się sprawnie, aby nie [[Pszczelarstwo/Choroby/Zaziębienie#Sposoby zapobiegania zaziębieniu czerwiu|oziębić gniazda]]. Widoczne na górnych ramkach pszczoły wskazują na usytuowanie gniazda. Ramek znajdujących się w tym obrębie absolutnie nie należy teraz ruszać, aby nie zakłócić pszczołom ich naturalnego rozwoju. Warto jednak rzucić okiem na brzegowe ramki gniazda, by stwierdzić obecność otwartego i zakrytego czerwiu. Jeżeli ten czerw jest, to jest też obecna matka i nie ma żadnej potrzeby szukania jej. Brak czerwiu może być oznaką bezmateczności, ale może zimna aura opóźniła rozpoczęcie lub przerwała składanie jajeczek przez matkę. Sprawdzić należy również ramki od zewnątrz graniczące z gniazdem - jeżeli są puste, to należy je wyjąć, a ramki z zapasami pokarmu dosunąć do gniazda. 

=== Ocena siły rodzin ===
{{Plik|plik=2013_03_05_hberg.JPG|auto=tak|opis=Przegląd wiosenny}}

; Ilość obsadzanych plastrów 
[[Pszczelarstwo/Hodowla/Siła rodziny|Siłę rodzin]] można ocenić na podstawie obsadzanych plastrów obsadzanych &quot;na czarno&quot;. Pomocne w tej czynności są [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Wkładka|wkładki dennicowe]], na które spadają drobiny wosku pochodzącego z odkrywania komórek z zapasami pokarmu i inne odpadki. Ułożenie tych drobin wyraźnie wskazuje na ilość uliczek obsadzanych przez pszczoły. Korzystając z [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Wkładka|wkładek kontrolnych]] należy je umieścić w ulu co najmniej na dwa-trzy dni przed kontrolą. W innym przypadku informację na temat obsadzanych uliczek można otrzymać dopiero po zajrzeniu do korpusu gniazdowego. 

Słabą jest rodzina, która na początku marca zajmuje mniej niż 3 [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Ramka#Wymiary ramek i powierzchnie plastrów|ramki Dadanta]] lub mniej niż 4 [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Ramka#Wymiary ramek i powierzchnie plastrów|ramki mniejszych wymiarów]]{{RN|''Monatsbetrachtung März'', Die Biene 2010/3}}. Bez pomocy pszczelarza taka rodzina z reguły nie da rady rozwinąć się na tyle, by później móc wykorzystać pożytek.  


; Wyrównywanie siły rodzin w pasiece
Brat Adam{{RN|Brat Adam, ''Moja gospodarka pasieczna'', Stróże 2009, ISBN 978-83-924214-4-3}} uważał wyrównywanie siły rodzin pod koniec marca za jedną z najważniejszych czynność w pasiece, która w efekcie ułatwiała pracę pszczelarza przez cały sezon. Rodziny o porównywalnym stopniu rozwoju są warunkiem płynnego przebiegu prac w pasiece, bez konieczności traktowania każdego ula w sposób indywidualny. Mając więcej stanowisk, tak jak w przypadku pasieki w Buckfast Abbey za czasów Brata Adama, można nadmiar czerwiu i pszczół z jednej pasieki dodać do słabszych rodzin na na innych stanowiskach. W innym przypadku pszczoły lotne powróciłyby do swojego ula, a wyrównania siły w pasiece można by dokonać dopiero później, gdy w ulach jest więcej młodych pszczół. 


; Łączenie słabych rodzin na przedwiośniu
Problem słabych lub słabszych rodzin wczesną wiosną jest rozwiązywany w różny sposób. W zasadzie istnieją dwa poglądy na ten temat. Pierwszy to opinia, że słabsze rodziny i tak nie osiągną odpowiedniej siły, by stać się w tym sezonie rodziną produkcyjną, a nakład pracy jest nieopłacalny. Zwolennicy tej teorii łączą słabsze rodziny z silniejszymi, likwidując matkę. Warunkiem jest oczywiście, że likwidowana rodzina jest '''zdrowa''', a słabość wynika z błędów pszczelarza popełnionych przed [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla#Przygotowanie do zimowli|zazimowaniem]] (dopuszczenie do nadmiernego porażenia warrozą, skąpe zakarmienie, wadliwe ułożenie gniazda, nieszczelny ul) lub z przyczyn niezależnych od niego (niepokojenie pszczół przez dzięcioły, matka pszczela niskiej jakości). Szczególnie wadliwa matka pszczela jest powodem, dla którego należy ją usunąć, a pszczoły wykorzystać do wzmocnienia innej rodziny.

Inna teoria twierdzi, że łączenie słabych rodzin, obsadzających mniej niż 4 uliczki, nie jest konieczne. Jeżeli matka pszczela jest sprawna, to słabą rodzinę można ustawić na silną, oddzielając je [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Krata|kratą odgrodową]]. Obu królowym z reguły nie zagraża niebezpieczeństwo, a silniejsza rodzina &quot;wzmocni&quot; słabszą. Po ok. 4-5 tygodniach rodziny należy rozdzielić{{RN|[https://www.uni-hohenheim.de/bienenkunde/jahrbericht.htm Liebig, G., ''Doppelvolk-Beriebsweise'', Uni Hohenheim, 2003]}}. Może się jednak zdarzyć, że niesprawna lub chora matka słabej rodziny zginie.

; Ścieśnianie gniazda

=== Ocena stanu zdrowotnego rodzin pszczelich ===
; Symptomy typowych chorób wiosennych
Przeglądając rodziny pszczele należy zwrócić uwagę na symptomy chorobowe ([[Pszczelarstwo/Choroby/Grzyby|grzybicy]] czerwiu i pszczół oraz [[Pszczelarstwo/Choroby/Nosemoza|nosemozy]]. Kał na plastrach może na przykład wskazywać na nosemozę lub biegunkę zakaźną. W przypadku podejrzenia lub stwierdzenia choroby i możliwości jej leczenia należy podjąć odpowiednie działania. Stopień porażenia [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozą]] można stwierdzić na podstawie naturalnego osypu pasożyta zbierającego się na wkładkach dennicowych. Niektóre publikacje dopuszczają wykonanie zabiegu warrozobójczego w rodzinach mocno porażonych, na przykład opryskanie [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza#Kwas_mlekowy|kwasem mlekowym]]&lt;ref&gt;[http://www.biavl.dk/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=112&amp;Itemid=50 ''Meet one Danish beekeeper'', Danmarks Biavlerforening, 2007]&lt;/ref&gt;.

; Śmierć głodowa
Częstą przyczyną śmierci rodzin pszczelich na przedwiośniu jest śmierć głodowa. Typowym przejawem zagłodzenia są martwe pszczoły tkwiące w pustych komórkach plastra.

; Oznaki [[Pszczelarstwo/Biologia/Bezmateczność|bezmateczności]]

; Prace z ulem, w którym rodzina się osypała
Przede wszystkim należy szczelnie zamknąć wylotek do ula z osypanymi pszczołami, aby inne pszczoły nie mogły się do niego dostać i zarazić ewentualną chorobą. Przyczynę śmierci pszczół należy koniecznie wyjaśnić, a w przypadku choroby podjąć odpowiednie działania zapobiegające eskalacji na całą pasiekę. W razie wątpliwości należy przesłać próbkę martwych pszczół, resztek pokarmu itp. do badania laboratoryjnego. Osypane pszczoły należy spalić, a zawartość skażonych ramek wytopić.
Ul i wszystkie jego części zdezynfekować.

=== Ocena ilości zapasów pokarmowych ===
; Wczesnowiosenne dokarmianie w przypadku braku zapasów
W marcu i kwietniu rodzina pszczela zużywa bardzo dużo energii do ogrzewania gniazda i wychowu nowego pokolenia. W tym okresie spożywa największą [[Pszczelarstwo/Statystyki#Pokarm|część zimowych zapasów]]. W tych miesiącach pszczoły będą jeszcze potrzebowały ok. 5 kg pokarmu&lt;ref&gt;[http://www.wodr.poznan.pl/ ''Początek sezonu pszczelarskiego w pasiece'', WODR Poznań, 2006]&lt;/ref&gt;. Sytuacja pokarmowa staje się szczególnie krytyczna w przypadku długo utrzymującej się zimy, gdy zapasy pokarmu są ciągle intensywnie wykorzystywane do utrzymania stałej temperatury [[Pszczelarstwo/Biologia/Zimowla|kłębu zimowego]]. Im rodzina pszczela jest silniejsza, tym więcej pokarmu potrzebuje. Niedostateczne [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie#Zakarmianie jesienne|zakarmienie jesienią]] będzie przyczyną braku pokarmu na wiosnę.

Jak tylko dni zrobią się cieplejsze, należy przeprowadzić kontrolę zapasów.

Stosunkowo pewną metodą oceny ilości zapasów pokarmu jest [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Waga|zważenie]] uli i porównanie ich ciężaru z zapiskami dokonanymi podczas ważenia jesiennego. Doświadczony pszczelarz potrafi ocenić ciężar ula (w kategoriach &quot;ciężki-lekki&quot;) unosząc go lekko. Sam ciężar ula nie daje jednak pewności, czy zapasy są dla pszczół dostępne, ponieważ grzejąc czerw pszczoły nie odstąpią od komórek, w których się znajduje i nie potrafią skorzystać z pokarmu w ramkach oddalonych od gniazda. Posuwając się za zapasami w trakcie zimy i później szczególną trudność sprawia pszczołom przejście do następnej uliczki. W razie uzasadnionych wątpliwości lepiej jest krótko zajrzeć do ula, mimo niskiej temperatury, niż narazić pszczoły na śmierć głodową. Otwarcie ula przy temperaturze poniżej 10 stopni nie jest rozwiązaniem idealnym ze względu na oziębienie gniazda, ale wykonane szybko może być lepsze, niż nie wykonane w ogóle. Zaleta jest jedynie to, ze pszczoły będące jeszcze w kłębie nie będą się rozlatywać. W razie potrzeby należy spróbować dokarmić pszczoły. Zalecane jest dowieszenie jednej-dwóch ramek z pokarmem, na przykład zabranych rodzinom, które mają ich nadmiar. W skrajnych przypadkach wyczerpania się zapasów zimowych spróbować dokarmić pszczoły. Można to zrobić podając pszczołom własny, nieco rozcieńczony woda, letni miód w godzinach przedwieczornych. Do tego celu można ustawić do góry nogami słoik z przykrywka z niewielkimi dziurkami. W żadnym przypadku nie należy używać obcego miodu, by nie narażać pasieki na przywleczenie [[Pszczelarstwo/Choroby/AFB|zgnilca amerykańskiego]]. Można tez zastosować [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie|ciasto, gotowy syrop lub roztwór cukru]]. Ciasto kładziemy bezpośrednio na ramki, a syrop lub roztwór cukru można podać podobnie jak własny miód. Dokarmianie przy pomocy [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Podkarmiaczka|podkarmiaczki ramkowej]] w tym okresie najczęściej nie daje rezultatu{{r|refIB}}.

; Zerwanie kontaktu z pokarmem
Czasem utrzymujące się chłody powodują, że [[Pszczelarstwo/Biologia/Zimowla|kłąb zimowy]], a tym samym gniazdo, znajdzie się na skrajnych plastrach i straci kontakt z zapasami w innej części ula. Takie niebezpieczeństwo grozi przede wszystkim rodzinom słabym. Ponieważ rodzina ta jest praktycznie skazana na śmierć głodową, można spróbować delikatnie przesunąć kłąb w kierunku zapasów, tak aby pszczoły miały znowu bezpośredni kontakt z zapełnionymi plastrami. 

; Zapotrzebowanie na [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pyłek]]
Wiosenne zapotrzebowanie na pyłek jest pokrywane w dużej mierze zapasami [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pierzgi]] zgromadzonymi późnym latem i jesienią ubiegłego roku. Niedostatki pyłku powodują słaby rozwój rodziny pszczelej na przedwiośniu, ponieważ pokarm bogaty w białko, jakim jest pyłek, jest niezbędny pszczołom karmicielkom do wydzielania [[Pszczelarstwo/Produkty/Mleczko|mleczka pszczelego]].

* Wczesnowiosenne [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie#Karmienie pobudzające|karmienie pobudzające]] jest zbędne, jeżeli pszczelarz zadbał poprzedniego roku o wystarczające zakarmienie rodzin pszczelich.

→ [[Pszczelarstwo/Statystyki#Pokarm|Orientacyjne zapotrzebowanie na pokarm]]

=== Przygotowanie pasieczyska ===
* Podjęcie decyzji o przygotowaniu [[Pszczelarstwo/Pasieka/Poidło|poidła]]
* Czyszczenie [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennic]] i otworów wylotowych lub wymiana dennic
** Możliwość opuszczenia ula pszczoły natychmiast wykorzystują na znoszenie wody i oczyszczanie [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennic]] z [[Pszczelarstwo/Biologia/Zimowla|osypu zimowego]] i wszelkich nagromadzonych w czasie zimy odpadków. Pszczelarz może wyręczyć pszczoły w tej czynności dokonując wymiany [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennic]].

=== Rośliny pszczele kwitnące w marcu ===
{{Plik|plik=Apis mellifera on eranthis.jpg|auto=tak|opis=Pszczoła zbierająca pyłek z rannika zimowego}}

Wychowanie nowego pokolenia pszczół wymaga dużych nakładów energii. Z jednej strony larwy potrzebują dużo pokarmu białkowego, a z drugiej strony trzeba im zapewnić stałą temperaturę w gnieździe. Z tego powodu pszczelarz powinien zadbać o dostatek wcześnie kwitnących roślin pyłkodajnych w pobliżu pasieki. Do takich należą [[Pszczelarstwo/Rośliny/Rannik|rannik zimowy]] (''Eranthis hyemalis''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Śnieżyczka|śnieżyczka]] (''Galanthus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Wrzosiec|wrzosiec krwisty]] (''Erica carnea''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Ciemiernik|ciemiernik]] (''Helleborus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Szafran|szafran]] (''Crocus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Hepatica|przylaszczka pospolita]] (''Hepatica nobilis''),  [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tussilago|podbiał pospolity]] (''Tussilago farfara''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Leucojum|śnieżyca wiosenna]] (''Leucojum vernum'') czy [[Pszczelarstwo/Rośliny/Lamium|jasnota]] (''Lamium''). Wokół pasieki nie powinno też zabraknąć pożytecznych dla pszczół krzewów i drzew: [[Pszczelarstwo/Rośliny/Wierzba|iw]] (''Salix caprea''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Leszczyna|leszczyn]] (''Corylus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Olsza|olsz]] (''Alnus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Dereń|dereni]] (''Cornus mas''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Taxus|cisów]] (''Taxus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Populus|topoli]] (''Populus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Ulmus|wiązów]] (''Ulmus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Crataegus|głogu]] (''Crataegus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Śliwa|śliwy tarniny]] (''Prunus spinosa''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Róża|dzikich róż]] ani [[Pszczelarstwo/Rośliny/Acer|polnych klonów]] (''Acer campestre'').

→ [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|Tabela roślin pszczelarskich]]

{{Definicja|'''&quot;Jak pszczoły na wiosnę z ula wcześnie wylatują, mróz na drzewach w maju nam zwiastują.&quot;'''}}

{{Przypisy|
{{o|n=refIB|r={{Pszcz IB|podstrona=E6E868DBA675872EC12576E400291D73/$FILE/infobrief_2010_04.pdf|nazwa=''Infobrief (Porady pszczelarskie w jęz. niemieckim)''|numer=04/2010}}}}
}}</text>
      <sha1>83q18t27e81dg4n2m6g7bvyfwpmdyzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Larwa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13653</id>
    <revision>
      <id>550737</id>
      <parentid>533947</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2566" sha1="6i5berbav2cr6nemlgw4bn6vaizbft7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[../Jajo|Jajeczko]]|
ObecnaStrona=[[../Larwa|Larwa]]|
NastStrona=[[../Matecznik|Matecznik]]
}}
&lt;noinclude&gt;

== Rozwój larwy ==
{{Plik|plik=Olderbrood 0010.jpg|auto=tak|opis=Larwy w różnych stadiach rozwoju}}

Okres larwalny pszczół trwa ok. 9 dni u [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|robotnic]], 11 dni u [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutnia]] i ok. 7 dni u [[Pszczelarstwo/Biologia/Matka|królowej]].

Larwa pszczoły miodnej po wykluciu się z jajeczka ma długość ok. 1,5 mm i waży ok. 01, mg.
Początkowo larwa leży '''zwinięta''' na dnie komórki (4-8 dzień), potem rośnie i prostuje się. Larwa '''wyprostowana''' (9 dzień) zajmuje całą objętość komórki. Ostatnim etapem w rozwoju larwy jest larwa '''przędząca''' (10 dzień). W niektórych publikacjach larwę wyprostowaną i przędzącą traktuje się jako jedno dwudniowe stadium, a oba określenia synonimicznie. 

Przez ok. 5 i pół do 6 dni karmicielki odwiedzają każdą larwę ok. dziesięć tysięcy razy. 9000 wizyt jest przeznaczonych na sprawdzenie jej stanu, a ok. 1000 na karmienie{{RN|[[Pszczelarstwo/Pomoc/Bibliografia##Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie|Paleolog, J. ''Wybrane zagadnienia z hodowli pszczół'', Częstochowa 2006]]}}. Przez ten okres larwy powiększają swoją wagę ok. 1600-krotnie - pierwszego dnia 5 razy, drugiego dnia 30 razy, a siódmego dnia do 3500 razy. Dla porównania dziecko, które się urodziło ważąc 3,5 kg, musiałoby w tym samym czasie osiągnąć wagę ponad pięciu ton.

=== Pokarm ===
Do trzeciego dnia wszystkie larwy karmione są wyłącznie [[Pszczelarstwo/Produkty/Mleczko|mleczkiem pszczelim]] (składnik biały : składnik przeźroczysty = 1:1), a od czwartego mleczko otrzymują tylko larwy przeznaczone na przyszłe matki pszczele. Larwy robotnic i trutni otrzymują od tego momentu mleczko zmieszane z pierzgą/pyłkiem (składnik biały : składnik przeźroczysty : składnik żółty = 2:9:3).

=== Linienie ===
W ciągu pierwszych czterech dni larwa codziennie linieje, czyli zrzuca oskórek (wylinkę). W stadium larwalnym dochodzi do 5 linień. Ostatnie linienie odbywa się w zasklepionej komórce, następnie larwa przepoczwarza się w dorosłego owada. 

== Rozwój przepoczwarki ==
Po ok. 5-6 dniach larwa zaczyna przekształcać się w przedpoczwarkę. W ciągu kolejnych 3 dni nieruchomieje, a pszczoły opiekunki rozpoczynają zasklepianie woskiem komórki, w której się znajduje. 

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>6i5berbav2cr6nemlgw4bn6vaizbft7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Rozwój</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13673</id>
    <revision>
      <id>550806</id>
      <parentid>533988</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4692" sha1="06y773wpx27wt3z4s03qoqamuqa217g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Fizjologia|'''''Fizjologia pszczół''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Rozwój|Stadia rozwojowe pszczoły miodnej]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|'''''Gniazdo pszczele''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Stadia rozwojowe pszczoły miodnej ==
{{Plik|plik=Birth of black bee (Apis mellifera mellifera).jpg|auto=tak|opis=Wygryzanie się pszczoły}}

Rozwój pszczoły rozpoczyna się od [[Pszczelarstwo/Biologia/Jajeczko|jajeczka]]. Od przedwiośnia do późnej jesieni matka pszczela składa [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|zapłodnione]] ([[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka#Haplodiploidalność pszczoły miodnej|diploidalne]]) lub [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|niezapłodnione]] ([[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka#Haplodiploidalność pszczoły miodnej|haploidalne]]) [[Pszczelarstwo/Biologia/Jajeczko|jajeczka]] do komórek plastra. Z zapłodnionych jajeczek powstają [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|pszczoły robotnice]] (w razie potrzeby również młode [[Pszczelarstwo/Biologia/Matka|królowe]]), a z niezapłodnionych [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutnie]].

W ciągu pierwszych trzech dni rozwoju z jajeczek rozwijają się [[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa|larwy]]. W tym czasie zaczyna się kształtować się [[Pszczelarstwo/Biologia/Centralny układ nerwowy|układ nerwowy]], okrywa [[Pszczelarstwo/Biologia/Morfologia|ciała]] i [[Pszczelarstwo/Biologia/Układ pokarmowy|układ pokarmowy]]. U wylęgniętej larwy pojawia się otwór gębowy, a jej jedynym zadaniem jest jedzenie i rośnięcie.

Postać jajeczka, larwy, [[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa#Rozwój przepoczwarki|przedpoczwarki]] i poczwarki określane są mianem [[Pszczelarstwo/Biologia/Czerw|czerwiu]]. Wychowywanie larw z jajeczek i ich ilość zależy raczej od wielkości [[Pszczelarstwo/Biologia/Gruczoły głowowe|gruczołów gardzielowych]] robotnic produkujących [[Pszczelarstwo/Produkty/Mleczko|mleczko pszczele]] niż od samego faktu, że matka pszczela składa jajeczka{{r|ref1}}.

Statystycznie do wychowania jednej młodej pszczoły potrzebna jest jedna komórka miodu. Rozwój pszczoły od jajeczka do momentu '''wygryzienia się''' trwa różnie u robotnic, matek i trutni:

{|class=&quot;wikitable&quot; 
|+ 
! Stadium 
! [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|Robotnica]]
! [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|Truteń]]
! [[Pszczelarstwo/Biologia/Matka|Królowa]] 
|-
|'''Czerw odkryty'''{{Br}}Jajeczko{{Br}}[[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa#Rozwój larwy|Larwa]] (zwinięta, wyprostowana, przędząca L5) 
|{{Br}}~ '''3''' dni (2-6 dni){{Br}}~ '''6''' dni (4-6 dni)
|{{Br}}~ '''3''' dni (2-6 dni){{Br}}~ '''7''' dni (6-7 dni)
|{{Br}}~ '''3''' dni (2-6 dni){{Br}}~ '''5''' dni (3-5 dni)
|-
|'''Czerw kryty (zasklepiony)'''{{Br}}[[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa#Rozwój przepoczwarki|Przedpoczwarka]] PP{{Br}} Poczwarka
|{{Br}}~ '''3''' dni (3-5 dni){{Br}}~ '''9''' dni (8-9 dni)
|{{Br}}~ '''4''' dni (3-4 dni){{Br}}~ '''10''' dni (8-9 dni)
|{{Br}}~ '''4''' dni (4-6 dni){{Br}}~ '''4''' dni (4-5 dni)
|- 
|
|~'''21''' dni (20-28 dni)
|~'''24''' dni (16-24 dni)  
|~'''16''' dni (14-17 dni){{r|ref2}} 
|- 
|}

{|class=&quot;wikitable&quot; 
|+ 
! Stadium
! Skrót w publikacjach 
|-
|
| L1
|-
|
| L2
|-
|
| L3
|-
|
| L4
|-
|Larwa przędząca
| L5
|-
|Przedpoczwarka
|PP
|-
|
|P1
|-
|
|P2
|-
|Poczwarka z czerwonymi oczami
|P3
|-
|
|P4
|-
|-
|Poczwarka z brązowymi oczami i żółto-brązowym tułowiem
|P5
|-
|Świeżo wygryzione imago
|I
|-
|}

=== Przynależność kastowa ===
Przynależność kastowa samic pszczelich (robotnica czy królowa) zależy od warunków środowiskowych. Czynnik genetyczny nie odgrywa przy tym żadnej roli. Potencjalnie z każdego zapłodnionego jajeczka może powstać zarówno robotnica jak i królowa. Etap embrionalny (jajeczko) nie decyduje jeszcze o przynależności kastowej rozwijającej się pszczoły. Decydujący jest dopiero kolejny - larwalny - etap rozwoju samic, a konkretnie pokarm, którym larwy są karmione. Larwy przeznaczone na królowe przez cały okres rozwoju otrzymują [[Pszczelarstwo/Produkty/Mleczko|mleczko pszczele]], natomiast pozostałe larwy otrzymują mleczko tylko początkowo, a później zmieszane z [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód|miodem]] i [[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|pierzgą]].

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.apidologie.org/index.php?option=issues&amp;view=all&amp;Itemid=39&amp;lang=en Basile, R., Peschke, A., Weber, A., Tautz, J., ''Verhalten des Hofstaats im Winter auf der Spur'', Apidologie 37, 2006]}}
{{o|n=ref2|r=Paleolog, J. ''Wybrane zagadnienia z hodowli pszczół'', Częstochowa 2006}}
}}</text>
      <sha1>06y773wpx27wt3z4s03qoqamuqa217g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Taniec</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13764</id>
    <revision>
      <id>550816</id>
      <parentid>515016</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:35:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3630" sha1="je97hdreuan2nkfkkonzhdsqce88bd1" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Socjobiologia|'''''Socjobiologia pszczół''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Taniec|Taniec pszczół]]|
NastStrona=]]|
}}

== Tańce pszczół ==
'''Taniec pszczół''' jest jednym z przejawów życia społecznego pszczół miodnych. Odgrywa on istotną rolę w przekazywaniu informacji w rodzinie pszczelej. Taniec poszczególnych gatunków pszczół miodnych znacznie się różni, wskazując na różne warunki i etapy ich rozwoju. I tak pszczoły karłowate (''A. florea'') tańczą tylko na górnej poziomej części ich plastra i nie potrafią wskazać kąta informującego o wysokości położenia słońca. Pszczoła olbrzymia (''A. dorsata''), której plaster również znajduje się na wolnym powietrzu, informuje w tańcu o wysokości położenia słońca jedynie wtedy, gdy widzi bezchnmurne niebo. Jedynie pszczoły środkowoeuropejskie (''A. mellifera'') i pszczoły wschodnie (''A. cerana'') potrafią niejako &quot;z pamięci&quot; określić w tańcu trójwymiarowe dane na temat położenia słońca, być może dlatego, że ich tańce odbywają się w ciemnościach gniazda.

=== Taniec pszczół zbieraczek informujący o źródłach pokarmu ===
{{Plik|plik=Bee waggle dance.png|auto=tak|opis=Taniec pszczoły}}

Polega on na tym, ze pszczoły zbieraczki, które znalazły obfite źródło pożytku, po powrocie do gniazda wykonuja na plastrze rytmiczne, podobne do tańca ruchy.

Wyróżniono kilka rodzajów tańca pszczół: 
; Taniec okrężny
* W tańcu okrężnym pszczoła zatacza niewielkie koło. Ten taniec wskazuje na „bliskie“ źródło wziątku, tzn. po drodze do pokarmu pszczoła zbieraczka doznała mało zróżnicowanych bodźców optycznych. W tańcu okrężnym brak jest elementów określających kierunek położenia źródła pokarmu. 

; Taniec sierpowaty, tzw. przejściowy 

; Taniec wywijany 
* W tańcu wywijanym pszczoła porusza się po linii, której kształt przypomina widziane z góry rozłupane ziarno kawy. W tańcu wywijanym podawana jest informacja zarówno o kierunku położenia pożytku względem słońca i względem gniazda, jak i w jakiej odległości znajduje się pożytek. Odległość ta jest mierzona przy pomocy ilości i szybkośći przepływu bodźców optycznych, które pszczoła zbieraczka mijała podczas lotu.

: Taniec ósemkowy

=== Tańce wykonywane podczas rójki ===

== Historia obserwacji tańca pszczół ==
O pszczołach podrygujących na plastrach pisał już [[w:Arystoteles|Arystoteles]]. W Europie pierwszych naukowych obserwacji tańca pszczół dokonał prof. [[w:Karl von Frisch|Karl von Frisch]] w latach dwudziestych XX wieku. Wtedy jeszcze uważał, że tańce mają na celu jedynie przekazanie zapachu pokarmu i zwrócenie uwagi na jego bogate zasoby. Początkowo sądził, że taniec wywijany wykonują tylko zbieraczki pyłku, a taniec okrężny zbieraczki nektaru. Dopiero 20 lat później zmiany w sposobie przeprowadzanych eksperymentów polegające na sukcesywnym oddalaniu miseczki z rozpuszczonym w wodzie cukrem na odleglość ponad 100 m od ula pozwoliły mu na stwierdzenie, że taniec wywijany wykonują zarówno zbieraczki pyłku jak i nektaru oraz że zawarte są w nim informacje na temat kierunku, w którym znajduje się pożytek. W roku 1973 prof. Karl von Frisch otrzymał nagrodę Nobla za odkodowanie tańca pszczół.
Ok. roku 2004 rozpoczęto eksperymenty z pszczołami-robotami. Udało się już np. skierować pszczoły, które odebrały sygnały pochodzące od pszczół-robotów, we wskazanym przez nie kierunku.</text>
      <sha1>je97hdreuan2nkfkkonzhdsqce88bd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Krata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13810</id>
    <revision>
      <id>550817</id>
      <parentid>515437</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1002" sha1="n9zw1ub1m4rltx59exsghwgbvtv9pcv" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[../../Sprzęt|Ule i sprzęt pasieczny]]|
ObecnaStrona=[[../Krata|Kraty odgrodowe]]|
NastStrona=[[../../Pasieka|Gospodarka pasieczna]]|
}}

== Krata odgrodowa ==
{{Plik|plik=Beekeeping queen excluder.jpg|auto=tak|opis=Krata}}

'''Krata odgrodowa''' to płaska, poziomo lub pionowo umieszczana przegroda, która służy do ograniczania swobody poruszania się matki pszczelej i trutni wewnątrz ula. Krata odgrodowa jest wykonana z obramowanej siatki drucianej lub perforowanej płyty metalowej (krata metalowa) albo z perforowanego tworzywa sztucznego (krata winidurowa). Otwory (szczeliny) w kracie odgrodowej są tak dopasowane (maksymalnie 4,14&lt;ref&gt; http://en.wikipedia.org/wiki/Queen_excluder&lt;/ref&gt; - 4,3 mm), że pszczoły robotnice mogą przez nie swobodnie przejść, a większe od nich matki pszczele i trutnie nie.

== Zobacz też ==
[[Pszczelarstwo/Pasieka/Krata odgrodowa|Zastosowanie krat odgrodowych]]

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>n9zw1ub1m4rltx59exsghwgbvtv9pcv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Czulent</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13843</id>
    <revision>
      <id>550520</id>
      <parentid>549096</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1325" sha1="m9ltp8ve1zabyp89z1w2sjx5wov0h8r" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Vegetable cholent.jpg|auto=tak|opis=Czulent warzywny}}

'''{{lpg|Czulent}}, ciulent''' – długotrwale duszony gulasz z mięsa koszernego (najczęściej z drobiu), z fasolą (często ciecierzycą), cebulą, kaszą jęczmienną lub kaszą jaglaną. Niekiedy w jego skład wchodzą też ziemniaki, jajka na twardo lub knedle. Danie spożywane w [[w:Szabat|święto szabatowe]].

{{Wikipedia|Czulent}}
{{Wikisłownik|czulent}}

== Składniki ==
* ''1/2 litra kaszy pęczak''
* ''1/2 litra fasoli „jaś”''
* ''4 ząbki czosnku''
* ''2 cebule''
* ''3 ziemniaki''
* ''2 marchewki''
* ''2 listki laurowe''
* ''3 ziarna ziela angielskiego''
* ''1½-2 łyżeczki świeżo zmielonego pieprzu''
* ''1½ dużej łyżeczki soli''
* ''pół gęsi z tłuszczem albo 4 gęsie nogi z tłuszczem''

== Przygotowanie ==
# Fasolę namoczyć dzień wcześniej. Obrać cebule, ziemniaki, marchewki i grubo pokroić. Gęś pokroić na duże kawałki. 
# Wszystkie składniki włożyć do brytfanny. Zalać wodą o 2 cm powyżej poziomu składników. Szczelnie przykryć. Wstawić do piekarnika nastawionego na temperaturę 100°C (w razie konieczności zmniejszyć do {{C|80}}) na 24 godziny. 
* Podawać z kieliszkiem {{lpg|śliwowica|śliwowicy}}.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Drób|Kuchnia żydowska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m9ltp8ve1zabyp89z1w2sjx5wov0h8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Jajeczko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13875</id>
    <revision>
      <id>550811</id>
      <parentid>533989</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1119" sha1="0vbqxvi56ejpee474v84lmwveynhedx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Czerw|'''''Biologia czerwiu''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Jajeczko|Jajeczko]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa|'''''Larwa i poczwarka''''']]|
}}
&lt;noinclude&gt;


== Jajeczko pszczoły miodnej ==

=== Rozwój jajeczka ===
{{Plik|plik=Bienenwabe mit Eiern und Brut 5.jpg|auto=tak|opis=Komórki plastra z jajeczkami i larwami}}

Złożone przez [[Pszczelarstwo/Biologia/Matka|królową]] jajeczko waży ok. 0,13 mg. Początkowo znajduje się w pozycji pionowej na dnie komórki plastra. W ciągu kolejnych ok. trzech dni stopniowo przechyla się, a po trzech dniach leży na dnie komórki. W jajeczku dokonuje się  rozwój embrionalny, w trakcie którego embrion czerpie pożywienie z żółtka jajeczka. Trzeciego dnia z jajeczka wykluwa się [[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa|larwa]]{{r|ref1}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.imkerschule-sh.de/sites/default/files/monat/48_%20bienenbiologie%282%29.pdf ''Bienenbiologie - eine Einführung'', Instytut Pszczelarski w Celle, 2006]}}
}}</text>
      <sha1>0vbqxvi56ejpee474v84lmwveynhedx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Komórka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13884</id>
    <revision>
      <id>550849</id>
      <parentid>528625</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1172" sha1="ccm2s8geo1uzp4draro3zrpen1sy1dp" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|Gniazdo]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Biologia/Plaster|Plaster]]
}}&lt;/noinclude&gt;

== Komórka ==
{{Plik|plik=Bienenwabe Naturbau durchscheinend.jpg|auto=tak|opis=Komórki plastra pszczelego}}

* Komórki na [[Pszczelarstwo/Biologia/Plaster|plastrze]] pszczelim są budowane według określonego schematu po obu stronach plastra. Zależnie od potrzeb rodziny pszczelej w różnych okresach i w różnych rejonach [[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|gniazda]] pszczoły miodne budują komórki o różnych wymiarach. Komórki są osadzane na plastrze pod kątem 4-5° w stosunku do poziomu.

* Poza pszczołami olbrzymimi (''Apis dorsata''), u których komórki przeznaczone dla [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|robotnic]] i dla [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutni]] są tej samej wielkości, u innych pszczół miodnych różnią się one średnicą&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24/&gt;.

{{Przypisy
 |&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24&gt;{{Pszcz_Pasieka24|podstrona=101-pasieka-1-2004/1180-wosk-pszczoowatych|autor=Beata Bąk, Maciej Siuda, Jerzy Wilde|nazwa=Wosk pszczołowatych|numer= 1/2004}}&lt;/ref&gt;
}}</text>
      <sha1>ccm2s8geo1uzp4draro3zrpen1sy1dp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Komunikacja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13930</id>
    <revision>
      <id>550801</id>
      <parentid>533990</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2389" sha1="t4lcnrccnjagzmf3l65fclugfh8zce0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Loty godowe|'''''Loty godowe''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Komunikacja|Komunikacja między pszczołami]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Taniec|'''''Taniec pszczół''''']]
}}
&lt;noinclude&gt;

== Komunikacja między pszczołami ==
Rodzina pszczela porozumiewa się na wiele sposobów. Oprócz tzw. [[Pszczelarstwo/Taniec|tańca pszczół]] ważną rolę  odgrywają wydzielane przez nie [[w:substancja semiochemiczna|substancje semiochemiczne]], tzw. feromony. Innym sposobem komunikowania są sygnały akustyczne. 

== [[Pszczelarstwo/Biologia/Taniec|Taniec]] ==
Tańcem przekazywane są informacje na temat pożytków.{{Br}}
'''→''' [[Pszczelarstwo/Biologia/Taniec|Taniec]]

== Feromony ==
* [[w:Feromon|Feromon]] to substancja wydzielana przez rośliny i zwierzęta służąca do komunikacji, do przywabiania osobników płci przeciwnej, do zwalczania konkurencji itp. Znanych jest 18 pszczelich feromonów, których pojawienie się nawet w niewielkiej koncentracji ma wpływ na zachowanie pszczół.

== Wydawanie i odbieranie dźwięków ==
{{Plik|plik=Biene mit rotem Pollen 41a.jpg|auto=tak|opis=Pogrubione górne krawędzie komórek plastra tworzą sieć przekazującą drgania}}

* Pszczoły potrafią wydawać dźwięki w różnych frekwencjach z przewagą ok. 6 kHz. Wykorzystują tę umiejętność np. do [[Pszczelarstwo/Biologia/Pilnowanie|obrony gniazda]] przed atakami intruzów{{r|ref1}}.
* Pszczoły potrafią rejestrować dźwięk w postaci fal powietrza, a ponadto odbierają nóżkami powolne drgania powierzchni plastra, powstałe na skutek ruchów mięśni skrzydłowych innych pszczół informujących o źródłach pożytku. Ruchy jednej pszczoły wystarczą, aby wprowadzić w drgania siatkę, którą tworzą pogrubione wierzchy komórek na plastrze. Prawdopodobnie zgryzanie dolnego połączenia plastra z ramką ma na celu uzyskanie swobodnego drgania plastra{{r|ref2}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.apidologie.org/index.php?option=article&amp;access=standard&amp;Itemid=129&amp;url=/articles/apido/abs/2008/04/m07148/m07148.html  Papachristoforou, A. et al, Apidologie 39 (2008)]}}
{{o|n=ref2|r=([http://www.imkerverein-lehrte.de/archiv/arch047.htm Aumeier, P., ''Porady pszczelarskie (Lipiec)'', Deutscher Imkerkalender, 2003])}}
}}</text>
      <sha1>t4lcnrccnjagzmf3l65fclugfh8zce0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Poidło</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13942</id>
    <revision>
      <id>550741</id>
      <parentid>533950</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:35:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2193" sha1="117b7vkuocj9q2cz1poudb2sszh7dnv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Higiena|'''''Zachowanie higieny''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Poidło|Poidło dla pszczół]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Krata odgrodowa|'''''Zastosowanie krat odgrodowych''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Poidło dla pszczół ==
{{Plik|plik=Biene trinkend.jpg|auto=tak|opis=Pijąca pszczoła}}

Woda jest potrzebna pszczołom do życia - dorosłe pszczoły piją wodę, [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Karmienie larw|pszczoły karmicielki]] potrzebują jej do karmienia larw, ponadto woda jest potrzebna do utrzymania odpowiedniej wilgotności w gnieździe, a w upalne dni do jego chłodzenia. Przeciętne zapotrzebowanie na wodę w marcu to ok. 50 g wody dziennie, a w miarę przybywania czerwiu nawet 300 g dziennie{{RN|[http://www.wodr.poznan.pl/content/view/177/64/ Palicka, L., ''Początek sezonu pszczelarskiego w pasiece - już blisko!'', WODR Poznań, 2006, dostęp 25.11.2006]}}. Latem zapotrzebowanie na wodę jest w dużym stopniu pokrywane przez nektar. W okresach, gdy nie ma nektaru (na przedwiośniu i jesienią), a także w okresie upałów uaktywniają się [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Znoszenie wody|pszczoły nosicielki]], które zaopatrują rodzinę w wodę. 

Jeżeli w pobliżu pasieki nie ma naturalnego źródła czystej wody, to należy rozważyć potrzebę zainstalowania poidła dla pszczół. Najlepszym okresem na uruchomienie poidła pasiecznego jest przedwiośnie, przed pierwszym lotem oczyszczającym, aby pszczoły nauczyły się z niego korzystać. Poidło powinno znajdować się w miejscu nasłonecznionym.

=== Zalety poidła ===
* Pszczoły mają łatwy dostęp do '''czystej''' wody, szczególnie wczesną wiosną.

=== Wady poidła ===
* Możliwość rozprzestrzeniania chorób.
* Poidła podawane bezpośrednio do ula zmieniają ustalone przez pszczoły warunki termiczne i wilgotność w ulu.
* Czy fakt, że woda podana bezpośrednio do ula znika, to dowód na to, że pszczoły ją zużywają, czy też wynoszą poza ul?

=== Nasze wnioski ===
* Podawanie pszczołom wody bezpośrednio do ula nie jest wskazane.

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>117b7vkuocj9q2cz1poudb2sszh7dnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Chili con carne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13951</id>
    <revision>
      <id>550547</id>
      <parentid>548980</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1235" sha1="3r4zgyc5jh5gk52mj2lxvoransbk855" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Bowl of chili.jpg|auto=tak|opis=Chili con carne}}

* '''Liczba osób''': 4

== Składniki ==
* ''250 g czerwonej fasoli z puszki''
* ''500 g mielonego mięsa wołowego'' 
* ''2-3 czerwone papryczki chili''
* ''czerwona papryka''
* ''cebula''
* ''łyżka przecieru pomidorowego''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''2-3 puszki pomidorów bez skóry''
* ''2 szklanki rosołu z kostki''
* ''100 g kukurydzy z puszki''
* ''2 liście laurowe''
* ''bazylia''
* ''sól''
* ''pieprz''
* ''pieprz Cayenne''

== Przygotowanie ==
# Czerwoną paprykę i cebulę pokroić w kostkę. Papryczki chili i czosnek drobno pokroić.
# Mięso podsmażyć na oliwie z cebulą i czosnkiem, a następnie poddusić z chili, papryką, przecierem pomidorowym i cayenne. Zalać rosołem, dodać liście laurowe i pomidory z puszki (wraz z sokiem) i gotować pod przykryciem jakieś 15-20 minut. Na koniec dodać fasolę i kukurydzę i pogotować jeszcze 2-3 minuty. Doprawić solą i ewentualnie pieprzem cayenne. Udekorować świeżą bazylią.
# Konsystencja powinna być dosyć gęsta.
* Chili con carne można podawać z ugotowanym na sypko ryżem lub z chlebem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia meksykańska|Mięsa|Warzywa}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3r4zgyc5jh5gk52mj2lxvoransbk855</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Kwiecień</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13979</id>
    <revision>
      <id>550733</id>
      <parentid>529383</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12699" sha1="sjzqunk06ikag60xdl52u9yy5efvgnu" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Marzec|Marzec]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Maj|Maj]]
}}&lt;/noinclude&gt;

== Kwiecień ==
{{Definicja|'''&quot;Jeśli w kwietniu pszczoły nie latają, to jeszcze długie chłody się zapowiadają.&quot;'''}}

Kwiecień jest miesiącem z dużymi wahaniami temperatury, co utrudnia loty pszczół. Jeżeli jednak przy dopisującej pogodzie pszczoły mogą pod koniec marca i na początku kwietnia wykorzystać [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pyłek]], a czasami nawet [[Pszczelarstwo/Rośliny/Nektar|nektar]] z [[Pszczelarstwo/Rośliny/Wierzba|wierzb]], to rodziny pszczele rozwijają się niezwykle dynamicznie. Przyjmuje się, że od momentu wygryzienia się pszczoły do chwili jej przydatności na pożytkach potrzeba 40 dni.

Zależnie od pogody i temperatury nadal obowiązuje ostrożność przy otwieraniu uli. Zbyt wczesna ingerencja w gniazdo i jego wyziębienie może doprowadzić do zakłóceń w rozwoju rodziny i utraty matki pszczelej.

Podczas kontroli rodzin można robić notatki służące później do wyboru matek przeznaczonych do dalszej reprodukcji. Przydatne będą szczególnie informacje na temat [[Pszczelarstwo/Hodowla/Łagodność|łagodności]], [[Pszczelarstwo/Hodowla/Trzymanie się plastra|trzymania się plastra]], [[Pszczelarstwo/Hodowla/Rozwój wiosenny|dynamiki rozwoju wiosennego]] i [[Pszczelarstwo/Hodowla/Zachowanie higieniczne|zachowań higienicznych]].

Pod koniec kwietnia, kiedy w ulu zaczynają się pojawiać [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutnie]], pszczelarz może rozpocząć pierwsze prace [[Pszczelarstwo/Hodowla|hodowlane]].

== Rozwój rodziny pszczelej w kwietniu ==
Zdrowe rodziny zajmują się wychowaniem szybko rosnącej ilości [[Pszczelarstwo/Biologia/Czerw|czerwiu]], a najważniejszy w kwietniu jest odpowiedni [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie#Zakarmianie jesienne|zapas pokarmu]]. Rozwijające się pszczoły zużywają go w kwietniu 1,5 - 2,5 kg, w maju do okresu [[w:Trzej ogrodnicy|Trzech Ogrodników]] (12-14 maja) i [[w:Zimna Zośka|Zimnej Zośki]] (15 maja) potrzebna jest co najmniej jeszcze jedna taka porcja. Licząc dodatkowo dwie ramki pokarmu jako rezerwę, [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie#Zakarmianie jesienne|zapas]] powinien na początku kwietnia wynosić 8-10 kg na 4-5 ramkach w zależności od typu ula.

Za duże zapasy pokarmu mogą z kolei opóźnić rozwój rodziny. Ramki ze zbędnymi zapasami należy usunąć z ula i podać rodzinom niedokarmionym lub wykorzystać później do karmienia [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady|odkładów]]. Świeży [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pyłek]] jest niezbędny dla prawidłowego rozwoju rodziny, ale znoszenie i magazynowanie zbyt dużych ilości pyłku zajmuje miejsce w komórkach i może przyspieszyć powstawanie [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|nastroju rojowego]]. Od wczesnej wiosny należy stale dbać o to, by pszczoły miały dostęp do wody.  

=== Kwietniowe poszerzanie gniazda ===
Dopływ pierwszego nektaru pobudza matki do czerwienia, a [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Budowanie plastrów|pszczoły woszczarki]] do budowania. Ciemnie, brzegowe ramki należy usunąć i zamiast nich dowiesić pszczołom najpierw ramki z woszczyną, aby matka miała miejsce na składanie jajeczek, a następnie pierwsze ramki z węzą do budowy. Takie pierwsze ramki dobrze jest umieścić między ostatnią ramką z czerwiem a pierwszą ramką z pokarmem. Poszerzanie gniazda ramkami z węzą powinno się odbywać sukcesywnie, pojedynczymi ramkami, począwszy od pojawienia się nektaru u drzew owocowych (wg kalendarza fenologicznego z początkiem kwitnienia [[Pszczelarstwo/Rośliny/Wiśnia|wiśni]]). Doświadczeni pszczelarze są zdania, że wcześniej pszczoły nie są zainteresowane [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Budowanie plastrów|budową plastrów]], ponieważ jest to jeden z instynktów pszczół miodnych, związany z wiosennym rozwojem rodziny pszczelej. U [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Budowanie plastrów|woszczarek]] uaktywniają się wtedy gruczoły woskowe wydzielające wosk, zmuszając je niejako do budowania plastrów. Pewien wpływ na dynamikę tego procesu ma pogoda, gdyż zimna i deszczowa aura zniechęca pszczoły do budowania, a wydzielane łuski wosku spadają niewykorzystane na [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennicę]]. Z kolei zbyt  późne rozpoczęcie poszerzania gniazda przyczynia się do powstawanie [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|nastroju rojowego]], jeżeli pszczołom z winy pszczelarza zabraknie miejsca do wychowu [[Pszczelarstwo/Biologia/Czerw|czerwiu]].

=== Ramka pracy ===
{{Plik|plik=Schluepfender Drohn 24a.jpg|auto=tak|opis=Wygryzający się truteń}}

W kwietniu pszczoły powinny mieć do dyspozycji [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza#Ramka pracy|ramki pracy]], czyli puste ramki, w których pszczoły budują [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|komórki trutowe]]. Brak możliwości budowy komórek trutowych w ramce pracy powoduje powstanie dzikiej zabudowy pod ramkami lub wygospodarowanie miejsca dla trutni na plastrach, obok komórek przeznaczonych dla robotnic. Ramki pracy dowiesza się między ostatnią zaczerwioną ramkę gniazda a pierwszą z brzegowych ramek z zapasami. Ramki pracy należy włożyć do uli najpóźniej z początkiem kwietnia. Czynność ta nie jest związana z (w zależności od rejonu nieco późniejszym) nadstawieniem korpusów miodowych.

* Ramki pracy mogą ponadto posłużyć jako barometr [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|nastroju rojowego]]. W opinii wielu pszczelarzy tak długo, jak ramka pracy jest szybko i równomiernie budowana, w rodzinie jest wszystko w porządku: matka jest i czerwi, a pszczoły nie planują się jeszcze roić. Gdy pojawia się [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|nastrój rojowy]], to pszczoły zaprzestają budować w ramce pracy.

* Wielu pszczelarzy wykorzystuje ramki pracy do walki z [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozą]] stosując metodę → [[Pszczelarstwo/Choroby/Wycinanie czerwiu trutowego|wycinania czerwiu trutowego]]. Choć metoda ta jako taka jest mocno dyskutowana, to powoduje ona, że pszczoły zajmując się budową nowego plastra i wychowaniem nowych trutni będą mniej skłonne do [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|rójki]]. Inną zaletą tej metody jest to, że wycięte plastry po wytopieniu są źródłem czystego wosku.

=== Dodanie korpusu miodowego ===
W pasiekach położonych na terenach, na których występuje pożytek wiosenny (np. z drzew owocowych, [[Pszczelarstwo/Rośliny/Salix|iwy]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Taraxacum|mniszka]]) można pozyskać wczesny [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody_odmianowe|miód odmianowy]]. Warunkiem jest odpowiednia siła rodziny pszczelej, o którą należy zadbać [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie#Zakarmianie jesienne|zakarmiając]] pszczoły jesienią poprzedniego roku. Pokarm podany jesienią został przez pszczoły przerobiony na miód i służy im teraz jako źródło energii potrzebnej do życia, przede wszystkim do odbywania lotów i ogrzania gniazda. Niemniej ważny jest [[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|zapas pierzgi]], która pochodzi z pyłku zebranego przez [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Zbieranie pyłku|zbieraczki]] późnym latem poprzedniego roku. [[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|Pierzga]] jest źródłem białka potrzebnego do [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Karmienie_larw|karmienia larw]]. Jeżeli w pobliżu pasieki nie ma roślin dostarczających jesienią pyłku, to pszczelarz powinien zadbać o ich nasadzenie. W przeciwnym razie rodzina pszczela nie będzie wiosną na tyle silna, by wykorzystać wczesne pożytki. 

Tak więc silnym rodzinom przy dobrych warunkach pogodowych można w kwietniu dodać pierwszy [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Nadstawka|korpus miodowy]] oddzielony [[Pszczelarstwo/Krata odgrodowa|kratą odgrodową]].

Pracując z ulami Dadanta lub Langstrotha pszczelarze posługują się [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Nadstawka|nadstawkami miodowymi]], które są niższe niż [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Korpus|korpusy gniazdowe]]. Podział na korpusy gniazdowe i miodowe ma na celu między innymi oddzielenie obszaru, w którym magazynowany jest nektar od obszaru, w którym legną się pszczoły ze względów higienicznych, smakowych i estetycznych.

Pracując w systemie wielokorpusowym z korpusami o równych wymiarach (np. Zander) i poszerzając poprzez dostawienie na górę całego korpusu odgrodzonego [[Pszczelarstwo/Krata odgrodowa|kratą odgrodową]], po 2-3 dniach należy sprawdzić, czy pszczoły przeszły do górnego korpusu, czy tez go zignorowały i w dolnym korpusie nadal brakuje miejsca. Na przykład Krainki niezbyt chętnie przechodzą do górnego korpusu. By rozwiązać tę sytuacje pszczelarze przewieszają dwie ramki z zakrytym czerwiem do górnego korpusu zmuszając pszczoły do przejścia na górę.

Zróżnicowana [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Ramka#Wymiary ramek i powierzchnie plastrów|wielkość ramek]] do nadstawek miodowych i do korpusu gniazdowego w ulach typu Dadant powoduje, że nawet, jeżeli pszczelarzowi przyjdzie do głowy pomysł przewieszania ramek i wirowania miodu z plastrów, które wcześniej służyły do wychowu larw, to jest on praktycznie niewykonalny.

== Masowa wymiana generacji ==
Większą część kwietniowych pszczół tworzą pszczoły [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|zimowe]]. Wymiana generacji jest dopiero w toku, a więc ilość obsadzanych ramek nie świadczy jeszcze o rozwijającej się rodzinie. Dopiero od połowy kwietnia wygryza się więcej młodych pszczół niż ginie pszczół zimowych. Okres wymiany pszczół zimowych na pszczoły [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły letnie|letnie]] to krytyczny moment w rozwoju rodzin pszczelich, szczególnie takich, które rozpoczęły [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowlę]] osłabione.

== Orientacyjna ilość obsadzanych uliczek i zaczerwionych plastrów w kwietniu ==

{|class=&quot;wikitable&quot; 
|+ 
! Typ ula 
! Ilość obsadzanych uliczek
! Ilość plastrów z czerwiem
|-
| [[Pszczelarstwo/Sprzęt|Apipol]] 
|
|
|-
| [[Pszczelarstwo/Sprzęt|Dadant]] 
|
|4 - 6 
|-
| [[Pszczelarstwo/Sprzęt|DN]] (Niemiecki Zwykły)
|
|
|-
| [[Pszczelarstwo/Sprzęt|Langstroth]] (europ.)
|
|
|-
| [[Pszczelarstwo/Sprzęt|Ostrowskiej]]
|
|
|-
| [[Pszczelarstwo/Sprzęt|Szwajcarski]]
|
|
|-
| [[Pszczelarstwo/Sprzęt|Warszawski]]
|
|
|-
| [[Pszczelarstwo/Sprzęt|Wielkopolski]]
|
|
|- 
| [[Pszczelarstwo/Sprzęt|Zander]]
|8
|3 - 4
|-
|}

== Zwalczanie [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozy]] ==
Wykonanie zabiegów niszczących warrozę w kwietniu zależy od tego, czy rodziny pszczele rozpoczęły już wychów Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutni]]. Od momentu pojawienia się larw trutni pszczelarz ma pierwszą w sezonie możliwość kontroli rozwoju populacji warrozy w pasiece bez konieczności stosowania chemicznych środków warrozobóczych: rodzinom pszczelim należy dodać [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza#Ramka pracy|ramkę pracy]], a następnie sukcesywnie →[[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza#Wycinanie czerwiu trutowego|wycinać czerw trutowy]], w którym rozmnaża się najwięcej warrozy.

Naturalny opad warrozy w kwietniu nie powinien przekraczać orientacyjnie 3 osobników na dzień. Jeżeli na podłożonych w celu kontroli na ok. tydzień [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Wkładka|wkładkach dennicowych]] spada więcej niż 3 martwe roztocze, to rodzinę należy zapisać w dzienniku pasiecznym lub zaznaczyć. Po ostatnim miodobraniu w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Lipiec|lipcu]] można na podstawie notatek i stanu zdrowotnego tej rodziny zdecydować, czy należy ją ratować czy też lepiej usunąć z pasieki.

== Rośliny pszczele kwitnące w kwietniu ==
{{Plik|plik=Abeille butinant gros plan.JPG|auto=tak|opis=Pszczoła zbierająca pyłek}}

Kwietniowy nektar może w korzystnych warunkach pogodowych i przy odpowiedniej sile rodzin pszczelich być już źródłem pożytku towarowego. Do roślin kwitnących w kwietniu należą: [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tussilago|podbiał]] (''Tussilago''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Wierzba|wierzba iwa]] (''Salix caprea'') oraz inne wierzby, [[Pszczelarstwo/Rośliny/Dereń|dereń]] (''Cornus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Agrest|agrest]] (''Ribes uva-crispa''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Śliwa|ałycza]] (''Prunus cerasifera''),
[[Pszczelarstwo/Rośliny/Porzeczka|porzeczka]] (''Ribes''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Czereśnia|czereśnia]] (''Cerasus avium''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Acer|klon]] (''Acer''), a pod koniec miesiąca - [[Pszczelarstwo/Rośliny/Taraxacum|mniszek]] (''Taraxacum''). 

→ [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|Tabela roślin pszczelarskich]]</text>
      <sha1>sjzqunk06ikag60xdl52u9yy5efvgnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Wrzosiec</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13981</id>
    <revision>
      <id>550842</id>
      <parentid>533993</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wrzosiec w pasiece */</comment>
      <origin>550842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4112" sha1="akgy2l8tjhnfwfpnzsmllkra4juqmjf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Wrzosiec|Wrzosiec (Erica)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Wrzosiec
 | obrazek      = Apis mellifera on Erica carnea.jpg
 | opis         =
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Ericales|wrzosowce]]
 | rodzina      = [[w:Ericaceae|wrzosowate]]
 | rodzaj       = [[w:Erica|wrzosiec]]
 | łacina       =
 | nazwy        = Erica L.
 | wikipedia    =
 | wikispecies  =
 | wikisłownik  =
 | commons      =
}}

== Wrzosiec (Erica) ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor pyłku
! Nektar
! Pyłek
! Spadź
! Wartość
|-
| Wrzosiec darlejski
| I - V 
| ciemnożółty
| ++
| ++
|
| +++
|-
| Wrzosiec krwisty
| II - IV 
| ciemno(brązowo)żółty
| ++
| ++
|
| +++
|-
| Wrzosiec popielaty
| VI - VIII 
| 
| 
| 
|
| 
|-
| Wrzosiec bagienny
| VI - VIII 
| 
| 
| 
|
| 
|-
| Wrzosiec rozpierzchły
| VIII - IX 
| 
| 
| 
|
| 
|-
|}
* Wydajność miodowa: 
:* wrzosiec: kg/ha plantacji
* Koncentracja cukru w nektarze:
:* wrzosiec: %{{r|ref1}}
* Zawartość nektaru w kwiatach:
:* wrzosiec:  mg cukrów/ kwiatów, kg cukrów/ha
* Wydajność pyłkowa:
:* wrzosiec: kg/ha plantacji{{r|ref2}}

Wrzośce zostały sprowadzone do Europy z Afryki Południowej na początku XIX w. Na świecie występuje ok. 700 gatunków wrzośców, a w Europie Środkowej zadomowiło się 5 gatunków. Poszczególne gatunki kwitną bez względu na pogodę od przedwiośnia do początków jesieni. Pączki kwiatów powstają czasem już w czerwcu i potrzebują miesięcy, by rozkwitnąć. 

Wrzosiec darlejski (''E. darleyensis'') zakwita najwcześniej, czasami już w styczniu. Kwitnie aż do maja. Wrzosiec krwisty (zimowy) (''E. carnea'') kwitnie od lutego aż do późnej wiosny. Od czerwca do końca sierpnia kwitnie wrzosiec popielaty (''E. cinerea'') i wrzosiec bagienny (''E. tetralix''). Najpóźniej, dopiero w sierpniu i wrześniu, kwitnie wrzosiec rozpierzchły (''E. vagans'').

Wrzośce preferują lekkie, zamszone ziemie. Przed sadzeniem wrzośców glebę należy wzbogacić torfem lub igłami drzew iglastych. Jedynym gatunkiem znoszącym gleby wapniowe jest ''E. carnea''. Przycięcie młodych wrzośców powoduje zagęstnienie krzewu. Przy przcinaniu należy unikać cięć w zdrewniałe części gałązek.

Rozmnażając wrzośce można spróbować metody polegającej na obcięciu poźnym latem ok. 4-centymetrowych czubków, usunąć dolne listki i włożyć te kawałki rośliny do ziemi w inspekcie. Ziemię pokrywamy warstwą piasku i codziennie rano i wieczorem usuwamy wodę kondensaczjną z pokrywy inspektu, aby uniknąć gnicia. Po miesiącu sadzonki puszczają korzonki. Wiosną można je przesadzić do ziemi.

== Wrzosiec w pasiece ==
{{Plik|plik=Erica Apis.JPG|auto=tak|opis=Wrzosiec w pasiece}}

Wrzosiec jest krzewinką dorastającą do 30 cm. Lubi stanowisko nasłonecznione, ale nie należy dopuścić do wyschnięcia gleby. Nie ma dużych wymagań, dobrze znosi gleby wapniowe. Warto podkładać ściółkę wokół roślin. Wiosną należy krzewinki przyciąć na 1/3 wysokości, wtedy mocno się zagęszcza, i zasilić nawozem dla azalii i różaneczników. Wrzosiec nie lubi przesadzania. Można go rozmnażać przez sadzonki z kawałkiem zeszłorocznego pędu, przez odkłady lub przez kopczykowanie. Najczęściej uprawiany i odporny na mróz jest wrzosiec krwisty.

Nektar, pyłek i listki wrzośców są ważnym źródłem pokarmu dla wielu innych owadów.

{{Definicja|Kwitnące na przedwiośniu wrzoście krwiste są niezwykle cennym pożytkiem rozwojowym dla pszczół.}}

== Odmiany ==
''E. darleyensis'' - wrzosiec darlejski{{Br}} 
''E. carnea'' - wrzosiec krwisty{{Br}} 
''E. cinerea'' - wrzosiec popielaty{{Br}} 
''E. tetralix'' - wrzosiec bagienny{{Br}} 
''E. vagans'' - wrzosiec rozpierzchły

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
{{o|n=ref2|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>akgy2l8tjhnfwfpnzsmllkra4juqmjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Nektar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14001</id>
    <revision>
      <id>550755</id>
      <parentid>533994</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1764" sha1="ttaru3g75y3lmn61hujfg4gcccng38p" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|Pyłek]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź|Spadź]]
}}&lt;/noinclude&gt;

== Nektar ==
{{Plik|plik=Bee nectar GeraldtonWax.JPG|auto=tak|opis=Pszczoła zbierająca nektrar z ''Chamelaucium uncinatum''}}

Nektar jest wytwarzany w miodnikach ([[w:nektaria|nektariach]]) roślin nektarodajnych. Nektaria znajdują się w koronie kwiatowej roślin lub u nasady przylistków albo na spodniej stronie liści. Ilość wydzielanego nektaru zależy przede wszystkim od gatunku rośliny, a poza tym od rodzaju gleby i warunków atmosferycznych. Poszczególne rośliny nektarują z różną intensywnością i o różnych porach dnia, np. [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tilia|lipa]] (''Tilia'') nektaruje intensywnie wieczorem i nocą. Owady rejestrują obecność nektaru optycznie lub smakowo.

== Skład i miara jakości nektaru ==
Nektar jest roztworem cukrów (sacharozy, glukozy, fruktozy) i innych składników. Czysty nektar jest substancją bezwonną, składającą się z 30-70% wody. Nektar wydzielany przez poszczególne gatunki roślin różni się również zawartością cukrów - od 5% do 70%. Rośliny wydzielające nektar o małej ilości cukru nie jest odwiedzany przez pszczoły. Poza tym w skład nektaru wchodzą kwasy organiczne, olejki eteryczne, witaminy itd{{r|ref1}}.

== Wydajność miodowa ==
Wydajnością miodową rośliny określa się ilość nektaru produkowanego przez roślinę w ciągu sezonu, w przeliczeniu na 80-cio procentowy roztwór cukru&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Kochanowska, J., Nowak, T., Publikacja Ogrodu Botanicznego we Wrocławiu, 2005}}
}}

&lt;noinclude&gt;{{Nawigacja
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = 
   | 3 = 
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttaru3g75y3lmn61hujfg4gcccng38p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Wosk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14138</id>
    <revision>
      <id>550795</id>
      <parentid>515149</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:13:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="o1k8n74n8h5znwce7jti1nt0ehq4qzo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[../Miód|Miód]]|
ObecnaStrona=[[../Wosk|Wosk pszczeli]]|
NastStrona=[[../Pyłek|Pyłek]]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Wosk pszczeli ==
{{Plik|plik=Honeycombs-rayons-de-miel-1.jpg|auto=tak|opis=Woskowy plaster}}

* Kryształki wosku są wytwarzane w [[Pszczelarstwo/Biologia/Gruczoły woskowe|gruczołach woskowych]] robotnicy pszczoły miodnej.

* Wosk służy pszczołom do budowy plastrów

=== Cechy wosku pszczelego ===
* skład chemiczny i strukturę wosku pszczelego określa się przy użyciu [[w:chromatografia gazowa|chromatografii gazowej]], [[w:spektrometria mas|spektrometrii mas]] lub [[w:Rentgenografia strukturalna|rentgenografii strukturalnej]].

* wosk pszczeli ulega szybkiemu procesowi starzenia, który polega na ciągłej zmianie stosunku ilościowego poszczególnych składników.</text>
      <sha1>o1k8n74n8h5znwce7jti1nt0ehq4qzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Boeuf Strogonow</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14226</id>
    <revision>
      <id>550542</id>
      <parentid>549014</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1125" sha1="8urwgp5o3ib9hilp149jxa04c2wpeil" xml:space="preserve">''' Boeuf Strogonow''' – potrawa z mięsa i cebuli, wymyślona w XIX wieku przez Carême Marie Antoine.

== Składniki ==
{{Plik|plik=Beef Stroganoff-01.jpg|auto=tak|opis=Boeuf Strogonow}}

* ''50 dag polędwicy wołowej''
* ''cebula''
* ''30 dag pieczarek''
* ''2 łyżki koncentratu pomidorowego''
* ''szklanka bulionu wołowego''
* ''ogórek kiszony''
* ''łyżka mąki''
* ''łyżeczka śmietany''
* ''sól''
* ''grubo zmielony pieprz''
* ''szczypta ostrej papryki w proszku''

== Przygotowanie ==
# Mięso umyć, osuszyć i pokroić w długie, cienkie paski, następnie podsmażyć do zrumienienia i przełożyć do rondla. Dodać bulion.
# Cebulę, ogórek kiszony i pieczarki obrać i pokroić w plasterki,dodać do mięsa i dusić pod przykryciem na wolnym ogniu przez około 30 minut. 
# Mąkę rozprowadzić odrobiną wody i dodać do mięsa. Poczekać, aż się zagotuje. Dodać śmietanę, przyprawić solą, pieprzem i papryką.
# Tuż przed podaniem posypać natką pietruszki.

{{wikipedia|Boeuf Stroganow}}
{{wikisłownik|boeuf Strogonow}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Wołowina}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8urwgp5o3ib9hilp149jxa04c2wpeil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Choroby/AFB</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14361</id>
    <revision>
      <id>550729</id>
      <parentid>533997</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9132" sha1="qgxja1t6xaeslo4erwpedxlwqemppgx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Choroby/Bakterie|'''''Choroby bakteryjne''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Choroby/AFB|Zgnilec amerykański]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Choroby/EFB|'''''Zgnilec europejski''''']]
}}
&lt;noinclude&gt;

== Zgnilec amerykański, AFB, American foulbrood ==
{{Plik|plik=Loque americana.jpg|auto=tak|opis=Próba zapałki}}

Zgnilec amerykański jest wysoce zaraźliwą i ciężką do leczenia chorobą bakteryjną [[Pszczelarstwo/Biologia/Czerw|czerwiu]]. Wywołuje go bakteria o kształcie laseczki ''Paenibacillus larvae'' zwana lasecznikiem larwy{{r|ref1}}.

== Etiologia ==
Choroba ta powstaje, gdy stężenie cukrów w jelicie prostym larwy obniży się poniżej 2,5%. Zaczynają kiełkować endospory lasecznika larwy i pojawiają się postacie wegetatywne (czyli z uśpionej przechodzą w tryb aktywny). Endospory bardzo szybko się mnożą, uszkadzając ściany jelita, na skutek czego [[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa|larwa]] zamiera pod zasklepem. Przyczynami spadku stężenia cukru w jelicie jest brak pożytku przy dużej ilości czerwiu. Wówczas [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Karmienie larw|pszczoły karmicielki]], oszczędnie dzieląc pokarm, zmniejszają jego dawki do minimum.


Zgnilec amerykański pojawia się od wiosny do jesieni. Największe nasilenie choroby występuje pod koniec lata, w lipcu i sierpniu{{r|ref2}}.
Gdy silne rodziny zaczynają [[Pszczelarstwo/Pasieka/Wrzesień#Rabunek|rabować]] słabsze, na skutek rabunku dochodzi niekiedy do masowego zakażania całych pasiek. Do rozprzestrzeniania się choroby przyczynia się błądzenie pszczół lotnych i trutni, wędrówki w obszary, na których panuje zgnilec, zakup obcych pszczół, będących nosicielami bakterii, a także błędy popełniane przez pszczelarzy (→[[Pszczelarstwo/Choroby/AFB#Zapobieganie|zapobieganie]]). Brak higieny, a szczególnie niedopilnowanie stałej wymiany starych plastrów na nowe, składowanie latami starych ramek mogą w końcu doprowadzić do pojawienia się choroby w pasiece.

Zarodniki zgnilca są niezwykle trwałe, zachowując zdolność do zarażania przez kilkanaście lat. Poza tym są bardzo odporne na niskie i wysokie temperatury oraz na działanie środków chemicznych. Zarodniki znajdują się w komórkach z martwymi larwami, na włoskach pszczół, w ich [[Pszczelarstwo/Biologia/Układ_pokarmowy#Wole_miodowe|wolu miodowym]], na wszystkich częściach ula, na plastrach, w miodzie, w pyłku i w wosku. Zabicie zarodników w miodzie jest możliwe dopiero po dłuższym gotowaniu, dlatego nie należy stosować miodu z obcych pasiek do dokarmiania pszczół. W wosku zgnilec ginie dopiero w temperaturze 120°C. Jest to duży problem w produkcji węzy, jeżeli wosk pochodzi z zarażonej pasieki.

== Objawy zgnilca amerykańskiego ==
{{Plik|plik=Brood Paenibacillus larvae.jpg|auto=tak|opis=Obraz czerwiu}}

Okres wylęgania się choroby w rodzinie wynosi 45 dni, po tym czasie choroba się uwidacznia poprzez '''błyszczące, zapadnięte, często podziurawione wieczka na zasklepie''' i charakterystyczny penetranty '''zapach kleju''' wydobywający się z ula. Wcześniejsza obserwacja w normalnych warunkach jest wręcz niemożliwa, bo zmiany zachodzą pod wieczkiem zasklepu. Porażona larwa pszczela zamiera przeciętnie w ciągu 4 dni. Decydującym objawem zgnilca amerykańskiego jest '''brązowa, mazista konsystencja''' zamarłego w komórkach czerwiu. Początkowo gnijąca larwa ma barwę brunatnożółtą, później brunatną, a w końcu prawie czarną. 
* Próba zapałki
:* Przy powolnym wyciąganiu zgniłej larwy z komórki przy pomocy zapałki lub wykałaczki tworzy się kilkucentymetrowa nitkowata, ciągliwa masa. Jest to objaw charakterystyczny dla AFB. Nawet zasuszone szczątki larw po zwilżeniu wodą wykazują tę właściwość. Na dnie komórki pozostaje zasuszony strupek (w przypadku zgnilca europejskiego luźny strupek nie jest przytwierdzony do dna komórki).

* Badania laboratoryjne
:* W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w rozwoju i wygryzaniu się czerwia należy bezwzględnie przesłać próbkę do badań laboratoryjnych. Zarodniki zgnilca są rozpoznawalne dopiero przy 1000-krotnym powiększeniu.

== Zapobieganie i leczenie ==
Podstawowym warunkiem zapobiegania AFB jest bezwzględne utrzymanie higieny w pasiece. Przede wszystkim nie należy sprowadzać do pasieki obcych pszczół, sprzętu pasiecznego, miodu ani wosku bez sprawdzenia źródła. Zbiorowiskiem bakterii mogą być także zapasowe ramki z pokarmem, wosk z odsklepin oraz niestety również własny miód, jeżeli w pasiece zgnilec jest, ale jeszcze nie został zauważony. 

Bez ingerencji pszczelarza rodziny porażone przez AFB są skazane na zagładę. Wczesne rozpoznanie choroby znacznie zwiększa szanse na uratowanie pasieki. Przy silnych i rokujących nadzieję na wyleczenie rodzinach można się pokusić o leczenie.

* Kuracja olejkiem cynamonowym{{TODO|źródła?}}
:* Zabiera się wówczas wszystkie plastry z ula i niszczy (pali), z innych rodzin wybiera się kilka (ok. czterech) ramek z czerwiem wygryzającym się (nie ma prawa być na wybranej ramce ani jednej larwy otwartej). Do czystego wypalonego (wydezynfekowanego) ula wstawiamy wybrane ramki, resztę uzupełniamy węzą podaną w środek, nie więcej jak 2-3 ramki + dwie ramki z pyłkiem jako osłonowe (skrajne) od zdrowych rodzin. Pszczoły po wcześniejszej 12-godzinnej głodówce wsypujemy do ula i podkarmiamy syropem z dodatkiem olejku cynamonowego w stosunku 1cm, czyli 20 kropli, na 1 litr syropu. Podkarmiamy tak 5 razy co drugi dzień, a także ocieplamy i zwężamy wylot (nawet w bardzo silnej rodzinie) do 5cm. Tak leczoną rodzinę należy obserwować przez 16 dni. Po 16-18 dniach wyciągamy z środka gniazda odbudowaną ramkę  z węzą - na tej ramce powinien być już sklepiony czerw. Odsklepiamy parę komórek z czerwiem i patrzymy dokładnie na larwę - jej wygląd. Jeżeli jest biała lub już jest postać pszczoły i nie ma zmian chorobowych, leczenie można uznać za udane - wówczas już nie podkarmiamy, ale na dennice do odparowania podajemy jeszcze przez 3 razy co 5 dni olejek cynamonowy po 1cm (profilaktycznie można każdej rodzinie podać olejek).

* Utworzenie sztucznych rojów{{r|ref3}}
:* Wszystkie ramki z plastrami pochodzące z chorych rodzin należ spalić, a pszczoły strząsnąć do odpowiedniego pojemnika i uwięzić na trzy dni. Następnie przesypać je do nowego lub wydezynfekowanego ula na nowe ramki z samą węzą. Pszczoły nakarmić dopiero wtedy, gdy pierwsze zagłodzone pszczoły wypadają z kłębu, ale nie wcześniej niż po 36 godzinach. W przypadku porażenia większości pszczół w pasiece utworzyć sztuczne roje ze wszystkich rodzin łącząc ze sobą rodziny słabe. Przy mniejszej ilości chorych pszczół postąpić tak tylko z chorymi pszczołami, a w innych rodzinach przeprowadzić całkowitą odnowę plastrów po końcu okresu pożytkowego. W celu całkowitej wymiany plastrów nad korpusem gniazdowym ustawić na kracie odgrodowej korpus z węzą i jedną ramką z otwartym czerwiem. W tym korpusie umieścić matkę i następnego wieczora nakarmić pszczoły. Po kilku dniach ramkę z czerwiem ponownie umieścić w dolnym korpusie. Po wygryzieniu się tam czerwiu wszystkie ramki spalić, a korpus wydezynfekować.

* Wysiarkowanie{{r|ref3}}
:* Z reguły rodziny porażone zgnilcem amerykańskim należy wysiarkować, aby zlikwidować źródło choroby. Jeżeli większość rodzin w pasiece jest chora, to należy wysiarkować całą pasiekę. Siarkowanie powinno się odbyć wieczorem, po ustaniu lotów pszczół.

== Podobieństwo z innymi chorobami ==
Objawy zgnilca amerykańskiego są na tyle charakterystyczne, że raczej trudno go pomylić z innymi chorobami. Dodatkową wskazówką może być grudkowaty szczątek larwy na dnie komórki - w odróżnieniu od [[Pszczelarstwo/Choroby/EFB|zgnilca europejskiego]] jest on twardy.

== Historia ==
Zgnilec amerykański rozpowszechnił się w Europie i w Ameryce pod koniec XIX wieku jako zjawisko towarzyszące rozwojowi pszczelarstwa, handlu rodzinami pszczelimi i wymianą sprzętu pszczelarskiego między pszczelarzami. Patogen zgnilca amerykańskiego został odkryty w 1904 roku przez Amerykanina G.F. White, stąd jego nazwa, w odróżnieniu od [[Pszczelarstwo/Choroby/EFB|zgnilca europejskiego]], którego patogen został odkryty później w Europie{{r|ref4}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Tomaszewska, B., Chorbiński, P. ''Choroby owadów użytkowych''}}
{{o|n=ref2|r=Koithan, F., ''Das aktuelle Gefahrenpotential der Amerikanischen Faulbrut, Ursachen und mögliche Bekämpfungsstrategien'', Praca doktorska przy Uniwerytecie w Giessen}}
{{o|n=ref3|r=[http://www.lwg.bayern.de/bienen/info/krankheiten/linkurl_0_14.pdf ''Faulbrutbekämpfung'', Bawarskie Centrum Pszczelarskie w Veitshöchheim]}}
{{o|n=ref4|r=[http://www.db-alp.admin.ch/de/publikationen/pub_detail.php?id=16544 Broszura z okazji 100-lecia Centrum Pszczelarstwa w Liebefeld 1907-2007]}}
}}</text>
      <sha1>qgxja1t6xaeslo4erwpedxlwqemppgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Choroby/Choroba majowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14363</id>
    <revision>
      <id>550823</id>
      <parentid>533999</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4373" sha1="ii6g5na085j2rw7v94s641yiklu81q7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Choroby|'''Choroby pszczół''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Choroby/Choroba majowa|Choroba majowa]]|
NastStrona=[[]]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Choroba majowa ==
'''Choroba majowa (''Morbus majalis, Pollentoxicos apis'')''' z jednej strony jest uważana za chorobę alimentarną, niezakaźną, polegającą na zakłóceniu pracy przewodu pokarmowego pszczół na skutek nieodpowiedniego odżywiania. Niektóre badania wskazują jednak na powiązania między obecnością patogennej bakterii ''Spiroplasma apis'' w organizmie chorych pszczół i wystąpieniem objawów choroby majowej w ulu{{r|ref1}}.

Choroba majowa jest szczególnie niebezpieczna dla pszczół pełniących rolę karmicielek (10-13 dzień życia), spożywających duże ilości pyłku. Choroba pojawia się najczęściej w maju, stąd jej nazwa. 

== Przyczyny ==
{{Plik|plik=Spiro.jpg|auto=tak|opis=Bakterie z rodzaju spiroplazm}}

Za przyczynę tego schorzenia dawniej uważano spożywanie przez pszczoły przemarzniętego pyłku kwiatowego lub pyłku z pewnych roślin uważanych za trujące dla pszczół. Obecnie wiadomo, że na chorobę majową zapadają pszczoły karmicielki w rodzinach, gdzie nastąpiło zachwianie proporcji między ilością czerwiu a ilością pszczół karmicielek, na niekorzyść tej ostatniej. Aby wytworzyć odpowiednią ilości mleczka potrzebnego do karmienia larw, karmicielki spożywają ogromne ilości pyłku. Jeżeli jednocześnie załamanie pogody i długotrwałe chłody uniemożliwią pszczołom przynoszenie wody do ula, to przez jej niedostatek przewód pokarmowy karmicielek zostaje zablokowany masami niestrawionego pyłku. Pszczoły te zaczynają chorować i zamierać. Zauważono również, że przebieg schorzenia może być dodatkowo skomplikowany przez zanieczyszczenia pyłku kwiatowego, przez pleśnie i produkty przemiany materii.

W roku 1983 we Francji u chorych pszczół stwierdzono obecność bakterii z gatunku ''Spiroplasma apis''. Bakterie te rozwijają się w temperaturze 30°C, do wzrostu potrzebny im jest m. in. cholesterol, sfermentowana glukoza i aminokwas arginina. ''Spiroplasma apis'' jest spokrewniona z bakteriami z rodzaju spiroplazm znajdowanych na powierzchni kwiatów i w organizmach owadów. Badacze wskazali na związek obecności tych patogennych bakterii z występowaniem choroby majowej w rodzinie pszczelej{{r|ref1}}.

== Przebieg i objawy ==
Choroba majowa trwa zwykle krótko, czasami jednak przedłuża się w związku z utrzymującą się falą chłodów. Martwe pszczoły można znaleźć na ziemi przed wylotkiem lub w jego sąsiedztwie. Ponieważ chorobie ulegają młode pszczoły karmicielki, łatwo je rozpoznać po jasnej barwie ciała, związanej z obecnością dużej liczby włosków. Chore pszczoły wylatują z ula lub pełzają po ziemi. Można je też zauważyć na źdźbłach trawy w pobliżu ula. Chore osobniki tracą zdolność do lotu, drżą im skrzydełka, a odwłok jest silnie powiększony. Po naciśnięciu odwłoka wydobywa się gęsty kał koloru gliniastego. Podobnej barwy kał w postaci grudek lub wężyków widoczny jest na przedniej ścianie ula i na deseczce wylotowej.

Przy znacznym ubytku pszczół konsekwencją schorzenia może być zamieranie czerwiu na skutek jego niedogrzania. Czerw zamiera wówczas z objawami przypominającymi kiślicę lub w niezmienionej postaci jest przez pszczoły usuwany z ula. Zatrucie pyłkiem może być przyczyną zaostrzenia przebiegu nosemozy, jeżeli to schorzenie w rodzinie wcześniej występowało w postaci utajonej.

== Leczenie ==
Chorym rodzinom pszczelim należy umożliwić dostęp do wody ustawiając w pasiece poidło. Można też podać letnią wodę w odpowiednim naczyniu bezpośrednio do ula lub opryskać pszczoły letnią wodą lub letnim syropem cukrowym (1 część cukru, 3 części wody). Choroba zanika wraz z poprawą pogody, gdy pszczoły ponownie zaczną znosić wodę do ula{{r|ref2}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6195951 Mouches, C., ''Spiroplasma apis, a new species from the honey-bee Apis mellifera'', Ann. Microbiol., 1983]]}}
{{o|n=ref2|r=[http://www.imkerbund.at/index.php/article/articleview/118/1/9/ Austraicki Związek Pszczelarski, ''Choroby pszczół i ich lecznie'', 2006]}}
}}</text>
      <sha1>ii6g5na085j2rw7v94s641yiklu81q7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550894</id>
      <parentid>550823</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przyczyny */</comment>
      <origin>550894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4371" sha1="9gt1o1lu5fwjl70jgm072ro08la1p7c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Choroby|'''Choroby pszczół''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Choroby/Choroba majowa|Choroba majowa]]|
NastStrona=[[]]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Choroba majowa ==
'''Choroba majowa (''Morbus majalis, Pollentoxicos apis'')''' z jednej strony jest uważana za chorobę alimentarną, niezakaźną, polegającą na zakłóceniu pracy przewodu pokarmowego pszczół na skutek nieodpowiedniego odżywiania. Niektóre badania wskazują jednak na powiązania między obecnością patogennej bakterii ''Spiroplasma apis'' w organizmie chorych pszczół i wystąpieniem objawów choroby majowej w ulu{{r|ref1}}.

Choroba majowa jest szczególnie niebezpieczna dla pszczół pełniących rolę karmicielek (10-13 dzień życia), spożywających duże ilości pyłku. Choroba pojawia się najczęściej w maju, stąd jej nazwa. 

== Przyczyny ==
{{Plik|plik=Spiro.jpg|auto=6|opis=Bakterie z rodzaju spiroplazm}}

Za przyczynę tego schorzenia dawniej uważano spożywanie przez pszczoły przemarzniętego pyłku kwiatowego lub pyłku z pewnych roślin uważanych za trujące dla pszczół. Obecnie wiadomo, że na chorobę majową zapadają pszczoły karmicielki w rodzinach, gdzie nastąpiło zachwianie proporcji między ilością czerwiu a ilością pszczół karmicielek, na niekorzyść tej ostatniej. Aby wytworzyć odpowiednią ilości mleczka potrzebnego do karmienia larw, karmicielki spożywają ogromne ilości pyłku. Jeżeli jednocześnie załamanie pogody i długotrwałe chłody uniemożliwią pszczołom przynoszenie wody do ula, to przez jej niedostatek przewód pokarmowy karmicielek zostaje zablokowany masami niestrawionego pyłku. Pszczoły te zaczynają chorować i zamierać. Zauważono również, że przebieg schorzenia może być dodatkowo skomplikowany przez zanieczyszczenia pyłku kwiatowego, przez pleśnie i produkty przemiany materii.

W roku 1983 we Francji u chorych pszczół stwierdzono obecność bakterii z gatunku ''Spiroplasma apis''. Bakterie te rozwijają się w temperaturze 30°C, do wzrostu potrzebny im jest m. in. cholesterol, sfermentowana glukoza i aminokwas arginina. ''Spiroplasma apis'' jest spokrewniona z bakteriami z rodzaju spiroplazm znajdowanych na powierzchni kwiatów i w organizmach owadów. Badacze wskazali na związek obecności tych patogennych bakterii z występowaniem choroby majowej w rodzinie pszczelej{{r|ref1}}.

== Przebieg i objawy ==
Choroba majowa trwa zwykle krótko, czasami jednak przedłuża się w związku z utrzymującą się falą chłodów. Martwe pszczoły można znaleźć na ziemi przed wylotkiem lub w jego sąsiedztwie. Ponieważ chorobie ulegają młode pszczoły karmicielki, łatwo je rozpoznać po jasnej barwie ciała, związanej z obecnością dużej liczby włosków. Chore pszczoły wylatują z ula lub pełzają po ziemi. Można je też zauważyć na źdźbłach trawy w pobliżu ula. Chore osobniki tracą zdolność do lotu, drżą im skrzydełka, a odwłok jest silnie powiększony. Po naciśnięciu odwłoka wydobywa się gęsty kał koloru gliniastego. Podobnej barwy kał w postaci grudek lub wężyków widoczny jest na przedniej ścianie ula i na deseczce wylotowej.

Przy znacznym ubytku pszczół konsekwencją schorzenia może być zamieranie czerwiu na skutek jego niedogrzania. Czerw zamiera wówczas z objawami przypominającymi kiślicę lub w niezmienionej postaci jest przez pszczoły usuwany z ula. Zatrucie pyłkiem może być przyczyną zaostrzenia przebiegu nosemozy, jeżeli to schorzenie w rodzinie wcześniej występowało w postaci utajonej.

== Leczenie ==
Chorym rodzinom pszczelim należy umożliwić dostęp do wody ustawiając w pasiece poidło. Można też podać letnią wodę w odpowiednim naczyniu bezpośrednio do ula lub opryskać pszczoły letnią wodą lub letnim syropem cukrowym (1 część cukru, 3 części wody). Choroba zanika wraz z poprawą pogody, gdy pszczoły ponownie zaczną znosić wodę do ula{{r|ref2}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6195951 Mouches, C., ''Spiroplasma apis, a new species from the honey-bee Apis mellifera'', Ann. Microbiol., 1983]]}}
{{o|n=ref2|r=[http://www.imkerbund.at/index.php/article/articleview/118/1/9/ Austraicki Związek Pszczelarski, ''Choroby pszczół i ich lecznie'', 2006]}}
}}</text>
      <sha1>9gt1o1lu5fwjl70jgm072ro08la1p7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Gofry</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14455</id>
    <revision>
      <id>550573</id>
      <parentid>549150</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="966" sha1="qgpc41g06mpvospqcl6sah3u32btykz" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Waffle DSC00575.jpg|auto=tak|opis=Gofry}}
{{Plik|plik=Gofr.JPG|auto=tak|opis=Gofry}}

== Składniki ==
Na około 12 gofrów:
* ''20 dag margaryny''
* ''pół szklanki cukru''
* ''opakowanie cukru waniliowego''
* ''3 jajka''
* ''40 dag mąki''
* ''pół łyżeczki proszku do pieczenia''
* ''1,5 szklanki mleka''

== Przygotowanie ==
# Margarynę rozpuścić i wystudzić.
# Utrzeć cukier i cukier waniliowy z żółtkami na puszystą masę. Wlać ostudzoną margarynę.
# Proszek wymieszać z mąką. Do masy stopniowo dodawać na przemian mąkę i mleko.
# Na koniec delikatnie wymieszać z ubitymi białkami.
* Aby gofry były bardziej chrupiące, należy je nieco dłużej podpiec.

== Serwowanie ==
Według uznania, gofry można podawać na wiele sposobów: bez dodatków albo z cukrem pudrem, z dżemem, z bitą śmietaną i owocami bądź też ze słodkimi polewami (np. toffi) itp.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qgpc41g06mpvospqcl6sah3u32btykz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Ul/Historia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14516</id>
    <revision>
      <id>550727</id>
      <parentid>534000</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="910" sha1="o6gmll8ycs0fbnobxu09n0bltw07s39" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Sprzęt pszczelarski]]
   | 3 = 
}}&lt;/noinclude&gt;

== Historia ula ==
{{Plik|plik=Making-skep-beehive.jpg|auto=tak|opis=Wyrób uli plecionych ze słomy}}

=== Ul dzbanowy ===
Glinany ul w kształcie dzbana stosowany w Starożytnym Egipcie (2400 lat p.n.e)

=== Ul kłodowy ===
Ul z kawałka wydrążonego pnia stosowany przez bartników

=== Kószka ===
Kószki, zwane również koszami{{r|ref1}} lub po prostu ulami słomianymi, to ule ze słomy uplecionej w kształt kosza. Były bardzo rozpowszechnione w Europie Środkowej. Obecnie kószki mają również zastosowanie, przede wszystkim w celu zachowania tradycji pszczelarskiej.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://books.google.com/books?id=unM7AAAAcAAJ&amp;pg=PA393&amp;dq=Piast+pismo&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;hl=pl&amp;cd=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Piast, pismo rolniczo-przemysłowe, Chełmno, 1867]}}
}}</text>
      <sha1>o6gmll8ycs0fbnobxu09n0bltw07s39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Surówka ze świeżych warzyw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14582</id>
    <revision>
      <id>550544</id>
      <parentid>550063</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="921" sha1="s457wg030q2cd423yj7aqzs804zwcih" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Mixedsalad.jpg|auto=tak|opis=Surówka ze świeżych warzyw}}

* ''30 dag pomidorów''
*''ogórek''
*''cebula''
*''papryka''
*''10 dag sera żółtego''
*''3 ząbki czosnku''
*''3 łyżki oliwy''
*''3 łyżki octu winnego''
*''świeże zioła''
*''sól''
*''pieprz''

== Przygotowanie ==
# Pomidory umyć, osuszyć i pokroić w plastry.
# Ogórek umyć, osuszyć i pokroić w cienkie plastry.
# Paprykę umyć, osuszyć, przekroić na pół, wyciąć gniazda nasienne i pokroić w cienkie krążki.
# Czosnek posiekać a ser pokroić w małe słupki. 
# Cebulę obrać i drobno posiekać.
# Salaterkę natrzeć czosnkiem i przyrządzić w niej sos: olej wymieszać z octem, solą i pieprzem.
# Polać surówkę i wymieszać.
* Tuż przed podaniem posypać drobno posiekanymi ziołami.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Warzywa|Sałatki i surówki|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s457wg030q2cd423yj7aqzs804zwcih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Suwlaki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14639</id>
    <revision>
      <id>550666</id>
      <parentid>550065</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4117" sha1="7pxeq36fs8zpfb20x7fud4y5p1o4kjc" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Souvlaki in Athens.JPG|auto=tak|opis=Ateńskie danie suwlakia z dodatkiem pity, sosu tzatziki, frytek i cytryny}}

'''Suwlaki, szaszłyk po grecku''' ({{suah.|''suwlakia''}}) – popularna potrawa mięsna, w gastronomii publicznej serwowana w specjalnych szaszłykarniach (tzw. suwlatzídiko σουβλατζίδικο), na ogół z wykorzystaniem mięsa wieprzowego (''kalamakia chirino'') lub drobiowego (''kalamakia kotopulo'') opiekanego na drewnianych rożenkach właśnie jako ''kalamaki'' (lm. ''kalamakia''). W kuchni greckiej znana w licznych odmianach.

{{Plik|plik=Souvlaki sandwich.jpg|auto=tak|opis=Suwlaki w wersji gyros zawinięte w pitę, z warzywami i frytkami – częsty sposób podania w greckich fast-foodach}}

{{Wikipedia|Suwlaki}}

W postaci fast food bywa podawana tak jak gyros, czyli zawinięta w osobnym placku pita (wtedy nazywana ''tilichto''), z dodatkiem sosu tzatziki i warzyw. Na ogół ze wszystkimi standardowymi składnikami (sprzedawca zwykle wtedy zadaje pytanie ''apo ola?'') bądź do wyboru. Porcja zbiorcza (''merida'') podawana jest na talerzu (''sto piato'') lub też przygotowana w opakowaniu na wynos – ''gia ekso'' (wtedy droższa o jednokrotną opłatę przygotowania stolika).

Szaszłyki w typowej postaci ''kalamakia'' podawane być mogą jako ''skieta'', czyli z pieczywem (''me psomi'') – podpieczoną bułką w grubych kromkach (można prosić o większe jej zapieczenie na ruszcie) albo z porcją domowych frytek (''patates tiganites''), względnie z ćwiartką cytryny do wyciskania. 

Można do nich zamawiać grecką sałatkę wiejską. W restauracjach i tawernach (ale nie w  smażalniach) bywają serwowane także z ryżem. W przydrożnych kantynach – z samym podgrzanym na ruszcie pieczywem lub w kanapce (ewentualnie z dodatkiem sałatki z pomidora). 

== Składniki: ==
* ''sok z 1 cytryny''
* ''1/4 szklanki oleju z oliwek''
* ''1/4 szklanki sosu sojowego''
* ''1 łyżeczka oregano''
* ''3 ząbki czosnku''
* ''około 2 kg polędwicy pokrojonej w kostkę''
* ''1 cebula czerwona''
* ''1 zielona lub czerwona papryka''

== Przygotowanie ==
# W misce wymieszać razem sok z cytryny, oliwę, sos sojowy, oregano, dodać mięso z drobno posiekanym czosnkiem i kawałki pokrojonej cebuli oraz papryki, wymieszać tak, aby sos pokrył dobrze mięso. Przykryć i odstawić do lodówki na 2 lub 3 godziny. Następnie ponadziewać na patyczki (szpikulce); opiekać na ruszcie albo piec w piekarniku.
* Podawać z sosem tzatziki i frytkami albo z ziemniakami po grecku bądź z ryżem.
* Domowa wersja kanapkowa dla 12 osób

== Składniki ==
{{Plik|plik=Souvlaki - Greece - Julia &amp; Apha (62677110).jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Suwlak}}

* ''1 kg mięsa (cielęcego, wieprzowego, jagnięcego lub z kurczaka)''
* ''12 placków pita''
* ''2 cebule''
* ''4 pomidory''
* ''½ szklanki oliwy''
* ''4 łyżki natki pietruszki''
* ''papryka (łagodna i ostra)''
* ''sól''
* ''pieprz''

== Przygotowanie ==
# Mięso pokrojone na drobne kawałki posypać solą i pieprzem, i po polaniu oliwą dokładnie wymieszać, odstawiając do lodówki na kilka godzin. Później nadziać na patyczki szaszłykowe i piec na ruszcie (grillu węglowym) albo prażyć w piekarniku ok. 20 minut aż do zrumienienia.
# Placki pita posmarować oliwą i podsmażyć na patelni teflonowej lub grillować (jednak niezbyt długo, aby nie stwardniały i nie stały się łamliwe). Pokrojone na plasterki cebule wymieszać z drobno posiekaną natką. Na każdym z placków umieścić 1 szaszłyk, 2-3 kawałki pokrojonego pomidora, 1 łyżkę cebuli z natką, posypać solą i papryką, i zawinąć.

== Serwowanie ==
# Po owinięciu papierem pergaminowym (serwetkami) podawać można „do ręki”. Także na półmisku jako „otwarte” (''anichta'') – ułożone wprost na plackach, z pozostałymi składnikami. Jako dalsze dodatki stosować można {{sr|Sos tzatziki|sos czosnkowy}}, ser feta, frytki bądź {{sr|Grecka sałatka wiejska|sałatkę wiejską (''choriatiki'')}}. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia grecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7pxeq36fs8zpfb20x7fud4y5p1o4kjc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550667</id>
      <parentid>550666</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4086" sha1="ockste9t3q1m50it8n0aqknyikkg5cd" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Souvlaki in Athens.JPG|auto=tak|opis=Ateńskie danie suwlakia z dodatkiem pity, sosu tzatziki, frytek i cytryny}}

'''Suwlaki, szaszłyk po grecku''' ({{suah.|''suwlakia''}}) – popularna potrawa mięsna, w gastronomii publicznej serwowana w specjalnych szaszłykarniach (tzw. suwlatzídiko σουβλατζίδικο), na ogół z wykorzystaniem mięsa wieprzowego (''kalamakia chirino'') lub drobiowego (''kalamakia kotopulo'') opiekanego na drewnianych rożenkach właśnie jako ''kalamaki'' (lm. ''kalamakia''). W kuchni greckiej znana w licznych odmianach.

{{Plik|plik=Souvlaki sandwich.jpg|auto=tak|opis=Suwlaki w wersji gyros zawinięte w pitę, z warzywami i frytkami – częsty sposób podania w greckich fast-foodach}}

{{Wikipedia|Suwlaki}}

W postaci fast food bywa podawana tak jak gyros, czyli zawinięta w osobnym placku pita (wtedy nazywana ''tilichto''), z dodatkiem sosu tzatziki i warzyw. Na ogół ze wszystkimi standardowymi składnikami (sprzedawca zwykle wtedy zadaje pytanie ''apo ola?'') bądź do wyboru. Porcja zbiorcza (''merida'') podawana jest na talerzu (''sto piato'') lub też przygotowana w opakowaniu na wynos – ''gia ekso'' (wtedy droższa o jednokrotną opłatę przygotowania stolika).

Szaszłyki w typowej postaci ''kalamakia'' podawane być mogą jako ''skieta'', czyli z pieczywem (''me psomi'') – podpieczoną bułką w grubych kromkach (można prosić o większe jej zapieczenie na ruszcie) albo z porcją domowych frytek (''patates tiganites''), względnie z ćwiartką cytryny do wyciskania. 

Można do nich zamawiać grecką sałatkę wiejską. W restauracjach i tawernach (ale nie w  smażalniach) bywają serwowane także z ryżem. W przydrożnych kantynach – z samym podgrzanym na ruszcie pieczywem lub w kanapce (ewentualnie z dodatkiem sałatki z pomidora). 

== Składniki: ==
* ''sok z 1 cytryny''
* ''1/4 szklanki oleju z oliwek''
* ''1/4 szklanki sosu sojowego''
* ''1 łyżeczka oregano''
* ''3 ząbki czosnku''
* ''około 2 kg polędwicy pokrojonej w kostkę''
* ''1 cebula czerwona''
* ''1 zielona lub czerwona papryka''

== Przygotowanie ==
# W misce wymieszać razem sok z cytryny, oliwę, sos sojowy, oregano, dodać mięso z drobno posiekanym czosnkiem i kawałki pokrojonej cebuli oraz papryki, wymieszać tak, aby sos pokrył dobrze mięso. Przykryć i odstawić do lodówki na 2 lub 3 godziny. Następnie ponadziewać na patyczki (szpikulce); opiekać na ruszcie albo piec w piekarniku.
* Podawać z sosem tzatziki i frytkami albo z ziemniakami po grecku bądź z ryżem.
* Domowa wersja kanapkowa dla 12 osób

== Składniki ==
{{Plik|plik=Souvlaki - Greece - Julia &amp; Apha (62677110).jpg|auto=tak|opis=Suwlak}}

* ''1 kg mięsa (cielęcego, wieprzowego, jagnięcego lub z kurczaka)''
* ''12 placków pita''
* ''2 cebule''
* ''4 pomidory''
* ''½ szklanki oliwy''
* ''4 łyżki natki pietruszki''
* ''papryka (łagodna i ostra)''
* ''sól''
* ''pieprz''

== Przygotowanie ==
# Mięso pokrojone na drobne kawałki posypać solą i pieprzem, i po polaniu oliwą dokładnie wymieszać, odstawiając do lodówki na kilka godzin. Później nadziać na patyczki szaszłykowe i piec na ruszcie (grillu węglowym) albo prażyć w piekarniku ok. 20 minut aż do zrumienienia.
# Placki pita posmarować oliwą i podsmażyć na patelni teflonowej lub grillować (jednak niezbyt długo, aby nie stwardniały i nie stały się łamliwe). Pokrojone na plasterki cebule wymieszać z drobno posiekaną natką. Na każdym z placków umieścić 1 szaszłyk, 2-3 kawałki pokrojonego pomidora, 1 łyżkę cebuli z natką, posypać solą i papryką, i zawinąć.

== Serwowanie ==
# Po owinięciu papierem pergaminowym (serwetkami) podawać można „do ręki”. Także na półmisku jako „otwarte” (''anichta'') – ułożone wprost na plackach, z pozostałymi składnikami. Jako dalsze dodatki stosować można {{sr|Sos tzatziki|sos czosnkowy}}, ser feta, frytki bądź {{sr|Grecka sałatka wiejska|sałatkę wiejską (''choriatiki'')}}. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia grecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ockste9t3q1m50it8n0aqknyikkg5cd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Tarator</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14752</id>
    <revision>
      <id>550497</id>
      <parentid>550088</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="594" sha1="0nfu18cau66mvpou4yeud0s2uc6vuby" xml:space="preserve">{{Plik|plik=TaratorBg.jpg|auto=tak|opis=Tarator}}

{{wikipedia|tarator}}

== Składniki ==
* ''duży pojemnik kefiru''
* ''duży ogórek''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''koperek''
* ''2 łyżki oleju''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Ogórek obrać i pokroić w drobną kostkę.
# Kefir wymieszać dokładnie z olejem.
# Czosnek obrać, posiekać i rozetrzeć z solą.
# Koperek opłukać, osuszyć i drobno posiekać.
# Wszystkie składniki wymieszać i doprawić do smaku solą i pieprzem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia wegetariańska|Kuchnia bułgarska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0nfu18cau66mvpou4yeud0s2uc6vuby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rasy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14765</id>
    <revision>
      <id>550735</id>
      <parentid>534003</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9786" sha1="0at4rfegg83ua67b46r3rzvx0lt8jdk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Systematyka|'''''Systematyka pszczół''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy|Gatunki i podgatunki (rasy) rodzaju Apis]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Morfologia|'''''Morfologia pszczoły miodnej''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Gatunki i podgatunki (rasy) w rodzaju Apis ==

=== '''Pszczoła miodna''' (''Apis mellifera, mellifica L., 1758'') ===
{{Plik|plik=Apis mellifera distribution.png|auto=tak|opis=Występowanie ''Apis mellifera''}}

* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera mellifera|''Apis mellifera mellifera L., 1758'']] - zachodnio-, środkowoeuropejska
** ''Apis mellifera mellifera  mellifera'' - brązowa, pomorska 
** ''Apis mellifera mellifera  lehzeni'' - wrzosowa, norweska 
** ''Apis mellifera mellifera  nigra'' - czarna, niemiecka 
** ''Apis mellifera mellifera  silvarum'' - srebrna, polska, litewska 
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera iberica|''Apis mellifera iberica, iberiensis Goetze, 1964, 1999'']] - iberyjska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera intermissa|''Apis mellifera intermissa Buttel-Reepen, 1906, Maa, 1953'']] - telska/ algierska/ marokańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera major|''Apis mellifera major Ruttner, 1975'']] - marokańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera sahariensis|''Apis mellifera sahariensis Baldensperger, 1922'']] - saharyjska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera sossimai|'' Apis mellifera sossimai Engel, 1999, Apis mellifera acervorum Skorikov, 1929'']] - stepowa, ukraińska 
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera carnica|''Apis mellifera carnica Pollmann, 1879'']] - kraińska, krainka
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera macedonica|''Apis mellifera macedonica Ruttner, 1988'']] - macedońska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera cycropia|''Apis mellifera cecropia Kiesenwetter, 1860'']] - grecka, południowogrecka
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera ligustica|''Apis mellifera ligustica Spinola, 1806'']] - włoska /włoszka 
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera sicula|''Apis mellifera sicula, siciliana Montagno, 1911'']] - sycyliska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera caucasica|''Apis mellifera caucasica Gorbachew, 1916'']] - pszczoła kaukaska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera armeniaca|''Apis mellifera armeniaca Skorikov, 1929'']] - ormiańska /armeńska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera meda|''Apis mellifera meda Skorikov, 1829'']] - perska
:*''de: Persische Biene''
:*''en: persian honey bee''
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera anatoliaca|''Apis mellifera anatoliaca Maa, 1953'']] - anatolska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera syriaca|''Apis mellifera syriaca v. Buttel-Reepen, 1906'']] - syryjska /palestyńska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera cypria|''Apis mellifera cypria Pollmann, 1879'']] - cypryjska  
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera adami|''Apis mellifera adami Ruttner, 1975'']] - pszczoła Brata Adama, kreteńska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera lamarckii|''Apis mellifera lamarckii Cockerell, 1906'']] - egipska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera jemenitica|''Apis mellifera yemenitica, jemenitica Ruttner, 1975'']] - jemeńska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera litorea|''Apis mellifera litorea Smith, 1961'']] - wschodnioafrykańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera scutellata|''Apis mellifera scutellata Lepeletier, 1836'']] - afrykańska/ środkowoafrykańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Monticola|''Apis mellifera monticola Smith, 1961'']] - pszczoła górska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera adansonii|''Apis mellifera adansoni, adansonii Latreille, 1804'']] - nigeryjska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera unicolor|''Apis mellifera unicolor Latreille, 1804'']] - madagaskarska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera capensis|''Apis mellifera capensis Eschscholtz, 1821'']] - południowoafrykańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera taurica|''Apis mellifera taurica'']]
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera artemisia|''Apis mellifera artemisia'']]
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera remipes|''Apis mellifera remipes Gerstäcker, 1862'']] - kaspijska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera ruttneri|''Apis mellifera ruttneri Sheppard, Arias, Grech &amp; Meixner, 1997'']]- maltańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera pomonella|''Apis mellifera pomonella Sheppard &amp; Meixner, 2003'']]
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera laboriosa|''Apis mellifera laboriosa'']]
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera nubica|''Apis mellifera nubica'']] - nubijska
* Krzyżówki i hybrydy
* w Polsce
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Apipol 2]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf AGA-3]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Alwa]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf AM]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Anna]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Bielka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Brnianka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Brzezinka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Dąbrówka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf DolKa]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Hetmanka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Karolinka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Łado]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf MDZ]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf MJ]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Róża]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Viking]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Viktoria]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Warmianka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Wrzosówka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Żuławska]
* w różnych krajach
** [[Pszczelarstwo/Rasy/Buckfast|buckfast]]
** [[Pszczelarstwo/Rasy/AHB|AHB]] - zafrykanizowane pszczoły miodne

=== [[Pszczelarstwo/Rasy/Florea|'''Pszczoła karłowata (wschodnioazjatycka)''']] (''Apis florea'') ===

===  '''Pszczoła karłowata andrenidormis'''  (''Apis andrenidormis'') ===
* ''Apis (Micrapis) andreniformis, Smith 1858'' 
*: Gatunek zamieszkujący południowo-wschodnią Azję.

=== [[Pszczelarstwo/Rasy/Dorsata|'''Pszczoła olbrzymia, himalajska''']] (''Apis dorsata'') ===
{{Plik|plik=ApisDorsataHive.jpg|rozmiar=250px|pozycja=prawo|opis=''Apis dorsata''}}

* ''Apis (Megapis) dorsata''
** ''A. d. dorsata''
** ''A. d. binghami''
** ''A. d. breviligula''
** ''A. d. laboriosa''

=== [[Pszczelarstwo/Rasy/Cerana|'''Pszczoła wschodnia''']] (''Apis cerana'') ===
* ''A. c. cerana''
*: Afganistan, Pakistan, Północne Indie, Chiny i Północny Wietnam 
* ''A. c. himalaya Ruttner, 1987''
*: Centralne i Wschodnie Himalaje
* ''A. c. indica'' - indyjska
*: Południowe Indie, Sri Lanka, Bangladesz, Birma, Malezja, Indonezja i Filipiny
* ''A. c. japonica'' - japońska
*: Japonia
* ''A. c. javana'' 
* ''A. c. johni'' 
* ''A. c. skorikovi'' 
* ''A. c. heimifeng'' 
* ''A. c. nuluensis'' 
* ''Apis nigrocincta'' 

=== '''Pszczoła wschodnia nuluensis''' (''Apis cerana nuluensis'') ===
* ''Apis (cerana?) nuluensis'' (Tingek, Koeniger i Koeniger 1996)
*: Jeden z gatunków pszczół azjatyckich, zamieszkujących górskie rejony stanu Sabah na wyspie Borneo (ponad 1800 m n.p.m.). ''A. (cerana?) nuluensis'' należy do rodzaju pszczół żyjących w gniazdach zamkniętych (dziuplach, niszach skalnych). ''A. nuluensis'' nie jest jedynym gatunkiem pszczół zamieszkujących Borneo. Nizinne rejony wyspy zamieszkują rodziny należące do głównego gatunku pszczół wschodnioazjatyckich ''A. cerana'', oprócz tego występuje tam także ''A. koschevnikovi''. Pszczoły miodne potrafią żyć na tym samy terenie, nie będąc dla siebie konkurencją, ani jeżeli chodzi o miejsce budowania gniazd, ani czas i miejsce parowania, ani o zdobywanie pożywienia. Każdy z gatunków oblatuje typowe dla siebie pożytki, jest gnębiony przez specyficzne choroby i szkodniki. Na początku XXI w. rozwinęła się dyskusja na temat przynależności ''A. nuluensis'' do gatunku ''A. cerana''. Różnice stwierdzone w haplotypach ''A. cerana'' i ''A. nuluensis'' nie dla wszystkich badaczy są wystarczającą podstawą określenia ''A. nuluensis'' jako gatunku.
''A. cerana'' i ''A. nuluensis'' żyjace na Borneo różnią się ubarwieniem, a loty godowe odbywają w różnym czasie{{r|ref1|ref2|ref3|ref4}}.

=== [[Pszczelarstwo/Rasy/Koschevnikovi|'''Pszczoła czerwona''']] (''Apis koschevnikovi'') ===

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.cambridge.org/uk/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521821495&amp;ss=exc Grimaldi, D., ''Evolution of the Insects'']}}
{{o|n=ref2|r=[http://www.culturaapicola.com.ar/apuntes/revistaselectronicas/apidologie/33-1/takahashi.pdf Jun-ichi Takahashi et al. ''New haplotypes for the non-coding region of mitochondrial DNA in cavity-nesting honey bees Apis koschevnikovi and Apis nuluensis'', Apidologie 33(2002): 25-31.]}}
{{o|n=ref3|r=Fuchs, S., Koeniger, N., Tingek, S. ''Die morphometrische Stellung von A. nuluensis Tingek, Koeniger and Koeniger, 1996 innerhalb der hohlenbewohnenden Honigbienen'', Apidologie 27(5)(1996): 397-405.}}
{{o|n=ref4|r=Tanaka, H. et al. ''Phylogenetic position of Apis nuluensis of northern Borneo and phylogeography of A. cerana as inferred from mitochondrial DNA sequences'', Insectes Sociaux 48(2001): 44-51.}}
}}</text>
      <sha1>0at4rfegg83ua67b46r3rzvx0lt8jdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550768</id>
      <parentid>550735</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9767" sha1="tdyvdrggikhmyxv2d8mslfkbwyyvyln" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Systematyka|'''''Systematyka pszczół''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy|Gatunki i podgatunki (rasy) rodzaju Apis]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Morfologia|'''''Morfologia pszczoły miodnej''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Gatunki i podgatunki (rasy) w rodzaju Apis ==

=== '''Pszczoła miodna''' (''Apis mellifera, mellifica L., 1758'') ===
{{Plik|plik=Apis mellifera distribution.png|auto=tak|opis=Występowanie ''Apis mellifera''}}

* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera mellifera|''Apis mellifera mellifera L., 1758'']] - zachodnio-, środkowoeuropejska
** ''Apis mellifera mellifera  mellifera'' - brązowa, pomorska 
** ''Apis mellifera mellifera  lehzeni'' - wrzosowa, norweska 
** ''Apis mellifera mellifera  nigra'' - czarna, niemiecka 
** ''Apis mellifera mellifera  silvarum'' - srebrna, polska, litewska 
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera iberica|''Apis mellifera iberica, iberiensis Goetze, 1964, 1999'']] - iberyjska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera intermissa|''Apis mellifera intermissa Buttel-Reepen, 1906, Maa, 1953'']] - telska/ algierska/ marokańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera major|''Apis mellifera major Ruttner, 1975'']] - marokańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera sahariensis|''Apis mellifera sahariensis Baldensperger, 1922'']] - saharyjska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera sossimai|'' Apis mellifera sossimai Engel, 1999, Apis mellifera acervorum Skorikov, 1929'']] - stepowa, ukraińska 
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera carnica|''Apis mellifera carnica Pollmann, 1879'']] - kraińska, krainka
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera macedonica|''Apis mellifera macedonica Ruttner, 1988'']] - macedońska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera cycropia|''Apis mellifera cecropia Kiesenwetter, 1860'']] - grecka, południowogrecka
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera ligustica|''Apis mellifera ligustica Spinola, 1806'']] - włoska /włoszka 
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera sicula|''Apis mellifera sicula, siciliana Montagno, 1911'']] - sycyliska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera caucasica|''Apis mellifera caucasica Gorbachew, 1916'']] - pszczoła kaukaska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera armeniaca|''Apis mellifera armeniaca Skorikov, 1929'']] - ormiańska /armeńska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera meda|''Apis mellifera meda Skorikov, 1829'']] - perska
:*''de: Persische Biene''
:*''en: persian honey bee''
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera anatoliaca|''Apis mellifera anatoliaca Maa, 1953'']] - anatolska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera syriaca|''Apis mellifera syriaca v. Buttel-Reepen, 1906'']] - syryjska /palestyńska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera cypria|''Apis mellifera cypria Pollmann, 1879'']] - cypryjska  
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera adami|''Apis mellifera adami Ruttner, 1975'']] - pszczoła Brata Adama, kreteńska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera lamarckii|''Apis mellifera lamarckii Cockerell, 1906'']] - egipska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera jemenitica|''Apis mellifera yemenitica, jemenitica Ruttner, 1975'']] - jemeńska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera litorea|''Apis mellifera litorea Smith, 1961'']] - wschodnioafrykańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera scutellata|''Apis mellifera scutellata Lepeletier, 1836'']] - afrykańska/ środkowoafrykańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Monticola|''Apis mellifera monticola Smith, 1961'']] - pszczoła górska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera adansonii|''Apis mellifera adansoni, adansonii Latreille, 1804'']] - nigeryjska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera unicolor|''Apis mellifera unicolor Latreille, 1804'']] - madagaskarska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera capensis|''Apis mellifera capensis Eschscholtz, 1821'']] - południowoafrykańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera taurica|''Apis mellifera taurica'']]
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera artemisia|''Apis mellifera artemisia'']]
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera remipes|''Apis mellifera remipes Gerstäcker, 1862'']] - kaspijska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera ruttneri|''Apis mellifera ruttneri Sheppard, Arias, Grech &amp; Meixner, 1997'']]- maltańska
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera pomonella|''Apis mellifera pomonella Sheppard &amp; Meixner, 2003'']]
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera laboriosa|''Apis mellifera laboriosa'']]
* [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera nubica|''Apis mellifera nubica'']] - nubijska
* Krzyżówki i hybrydy
* w Polsce
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Apipol 2]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf AGA-3]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Alwa]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf AM]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Anna]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Bielka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Brnianka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Brzezinka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Dąbrówka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf DolKa]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Hetmanka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Karolinka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Łado]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf MDZ]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf MJ]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Róża]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Viking]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Viktoria]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Warmianka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Wrzosówka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf Żuławska]
* w różnych krajach
** [[Pszczelarstwo/Rasy/Buckfast|buckfast]]
** [[Pszczelarstwo/Rasy/AHB|AHB]] - zafrykanizowane pszczoły miodne

=== [[Pszczelarstwo/Rasy/Florea|'''Pszczoła karłowata (wschodnioazjatycka)''']] (''Apis florea'') ===

===  '''Pszczoła karłowata andrenidormis'''  (''Apis andrenidormis'') ===
* ''Apis (Micrapis) andreniformis, Smith 1858'' 
*: Gatunek zamieszkujący południowo-wschodnią Azję.

=== [[Pszczelarstwo/Rasy/Dorsata|'''Pszczoła olbrzymia, himalajska''']] (''Apis dorsata'') ===
{{Plik|plik=ApisDorsataHive.jpg|auto=tak|opis=''Apis dorsata''}}

* ''Apis (Megapis) dorsata''
** ''A. d. dorsata''
** ''A. d. binghami''
** ''A. d. breviligula''
** ''A. d. laboriosa''

=== [[Pszczelarstwo/Rasy/Cerana|'''Pszczoła wschodnia''']] (''Apis cerana'') ===
* ''A. c. cerana''
*: Afganistan, Pakistan, Północne Indie, Chiny i Północny Wietnam 
* ''A. c. himalaya Ruttner, 1987''
*: Centralne i Wschodnie Himalaje
* ''A. c. indica'' - indyjska
*: Południowe Indie, Sri Lanka, Bangladesz, Birma, Malezja, Indonezja i Filipiny
* ''A. c. japonica'' - japońska
*: Japonia
* ''A. c. javana'' 
* ''A. c. johni'' 
* ''A. c. skorikovi'' 
* ''A. c. heimifeng'' 
* ''A. c. nuluensis'' 
* ''Apis nigrocincta'' 

=== '''Pszczoła wschodnia nuluensis''' (''Apis cerana nuluensis'') ===
* ''Apis (cerana?) nuluensis'' (Tingek, Koeniger i Koeniger 1996)
*: Jeden z gatunków pszczół azjatyckich, zamieszkujących górskie rejony stanu Sabah na wyspie Borneo (ponad 1800 m n.p.m.). ''A. (cerana?) nuluensis'' należy do rodzaju pszczół żyjących w gniazdach zamkniętych (dziuplach, niszach skalnych). ''A. nuluensis'' nie jest jedynym gatunkiem pszczół zamieszkujących Borneo. Nizinne rejony wyspy zamieszkują rodziny należące do głównego gatunku pszczół wschodnioazjatyckich ''A. cerana'', oprócz tego występuje tam także ''A. koschevnikovi''. Pszczoły miodne potrafią żyć na tym samy terenie, nie będąc dla siebie konkurencją, ani jeżeli chodzi o miejsce budowania gniazd, ani czas i miejsce parowania, ani o zdobywanie pożywienia. Każdy z gatunków oblatuje typowe dla siebie pożytki, jest gnębiony przez specyficzne choroby i szkodniki. Na początku XXI w. rozwinęła się dyskusja na temat przynależności ''A. nuluensis'' do gatunku ''A. cerana''. Różnice stwierdzone w haplotypach ''A. cerana'' i ''A. nuluensis'' nie dla wszystkich badaczy są wystarczającą podstawą określenia ''A. nuluensis'' jako gatunku.
''A. cerana'' i ''A. nuluensis'' żyjace na Borneo różnią się ubarwieniem, a loty godowe odbywają w różnym czasie{{r|ref1|ref2|ref3|ref4}}.

=== [[Pszczelarstwo/Rasy/Koschevnikovi|'''Pszczoła czerwona''']] (''Apis koschevnikovi'') ===

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.cambridge.org/uk/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521821495&amp;ss=exc Grimaldi, D., ''Evolution of the Insects'']}}
{{o|n=ref2|r=[http://www.culturaapicola.com.ar/apuntes/revistaselectronicas/apidologie/33-1/takahashi.pdf Jun-ichi Takahashi et al. ''New haplotypes for the non-coding region of mitochondrial DNA in cavity-nesting honey bees Apis koschevnikovi and Apis nuluensis'', Apidologie 33(2002): 25-31.]}}
{{o|n=ref3|r=Fuchs, S., Koeniger, N., Tingek, S. ''Die morphometrische Stellung von A. nuluensis Tingek, Koeniger and Koeniger, 1996 innerhalb der hohlenbewohnenden Honigbienen'', Apidologie 27(5)(1996): 397-405.}}
{{o|n=ref4|r=Tanaka, H. et al. ''Phylogenetic position of Apis nuluensis of northern Borneo and phylogeography of A. cerana as inferred from mitochondrial DNA sequences'', Insectes Sociaux 48(2001): 44-51.}}
}}</text>
      <sha1>tdyvdrggikhmyxv2d8mslfkbwyyvyln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Rójka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14984</id>
    <revision>
      <id>550728</id>
      <parentid>529408</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2862" sha1="hne862zw1fimuwoqmkvrek3um394ovf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Socjobiologia|'''''Socjobiologia pszczół''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|'''''Rójka''''']]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Loty godowe|'''''Loty godowe''''']] 
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Rójka ==
{{Plik|plik=Honigbiene Apis mellifera Schwarm in Haferschlehe-OhWeh-003.jpg|auto=tak|opis=Kłąb rojowy}}

W okresie od początku maja do czerwca w rodzinach pszczelich pojawia się zjawisko zwane '''nastrojem rojowym'''. W tym czasie pszczoły osiągają najwyższy punkt swojego rozwoju i w gnieździe robi się ciasno. Rodzina pszczela postanawia się podzielić: pszczoły robotnice budują mateczniki rojowe, do których matka pszczela składa jajeczka. Z nich wylęgną się młode królowe. Po kilku dniach mateczniki zostają zasklepione i wtedy matka pszczela opuszcza gniazdo wraz z częścią pszczół ([[Pszczelarstwo/Pomoc#P|pierwak]]). Wyrojone pszczoły gromadzą się nieopodal najczęściej na gałęzi drzewa tworząc kłąb rojowy i czekają, aż pszczoły zwiadowczynie znajdą dla nich odpowiednie nowe domostwo. Tymczasem w starym ulu z matecznika wygryza się pierwsza młoda królowa. Jej pierwszym zadaniem jest uśmiercenie rywalek i po krótkim czasie w starym gnieździe znowu jest tylko jedna matka.

Większość pszczelarzy stosuje w tym okresie różne metody → [[Pszczelarstwo/Pasieka/Rójka/Zapobieganie|zapobiegania nastroju rojowego i wyjścia rojów]]

== Rodzaje rojów ==
=== Rój pierwak ===
Pierwak to pierwszy w sezonie rój opuszczający [[Pszczelarstwo/Pomoc#M/macierzak]] wraz ze stara królową. Jest to zwykle najliczniejszy rój, w odróżnieniu od drużaka, trzeciaka czy innych rojów.

=== Rój drużak ===
Drużak to drugi w sezonie rój opuszczający rodzinę pszczelą, tzw. porój. W odróżnieniu od pierwaka, w którym znajdowała się stara królowa, drużak wychodzi z jedną lub kilkoma młodymi, jeszcze nieunasienionymi królowymi. Drużak nie jest tak liczny jak pierwak.

=== Rój trzeciak ===
Trzeciak to trzeci w sezonie rój (porój) opuszczający rodzinę pszczelą. W zasadzie nie różni się on od drużaka.

=== Rój głodniak ===
Kompletny brak pożywienia w ulu, brak pożytku na zewnątrz oraz brak rokowań na polepszenie się sytuacji zmusza czasem pszczoły do utworzenia roju i opuszczenia ula również bardzo wczesną wiosną lub jesienią. W pasiece za wyjście roju głodowego, zwanego czasem nędzakiem, odpowiedzialny jest przede wszystkim pszczelarz, który zaniedbał swoje podopieczne i nie dokarmił miodem lub syropem głodujących pszczół. Głodniaki charakteryzują się dużą agresywnością. W dzisiejszych pasiekach głodniaki zdarzają się rzadko.

=== Rój sztuczny ====
zob. [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady#Sztuczny rój|Sztuczny rój]]</text>
      <sha1>hne862zw1fimuwoqmkvrek3um394ovf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550781</id>
      <parentid>550728</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2861" sha1="1kp7xax0i81satq9zjidat24ncox6uy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Socjobiologia|'''''Socjobiologia pszczół''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|'''''Rójka''''']]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Loty godowe|'''''Loty godowe''''']] 
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Rójka ==
{{Plik|plik=Honigbiene Apis mellifera Schwarm in Haferschlehe-OhWeh-003.jpg|auto=14|opis=Kłąb rojowy}}

W okresie od początku maja do czerwca w rodzinach pszczelich pojawia się zjawisko zwane '''nastrojem rojowym'''. W tym czasie pszczoły osiągają najwyższy punkt swojego rozwoju i w gnieździe robi się ciasno. Rodzina pszczela postanawia się podzielić: pszczoły robotnice budują mateczniki rojowe, do których matka pszczela składa jajeczka. Z nich wylęgną się młode królowe. Po kilku dniach mateczniki zostają zasklepione i wtedy matka pszczela opuszcza gniazdo wraz z częścią pszczół ([[Pszczelarstwo/Pomoc#P|pierwak]]). Wyrojone pszczoły gromadzą się nieopodal najczęściej na gałęzi drzewa tworząc kłąb rojowy i czekają, aż pszczoły zwiadowczynie znajdą dla nich odpowiednie nowe domostwo. Tymczasem w starym ulu z matecznika wygryza się pierwsza młoda królowa. Jej pierwszym zadaniem jest uśmiercenie rywalek i po krótkim czasie w starym gnieździe znowu jest tylko jedna matka.

Większość pszczelarzy stosuje w tym okresie różne metody → [[Pszczelarstwo/Pasieka/Rójka/Zapobieganie|zapobiegania nastroju rojowego i wyjścia rojów]]

== Rodzaje rojów ==
=== Rój pierwak ===
Pierwak to pierwszy w sezonie rój opuszczający [[Pszczelarstwo/Pomoc#M/macierzak]] wraz ze stara królową. Jest to zwykle najliczniejszy rój, w odróżnieniu od drużaka, trzeciaka czy innych rojów.

=== Rój drużak ===
Drużak to drugi w sezonie rój opuszczający rodzinę pszczelą, tzw. porój. W odróżnieniu od pierwaka, w którym znajdowała się stara królowa, drużak wychodzi z jedną lub kilkoma młodymi, jeszcze nieunasienionymi królowymi. Drużak nie jest tak liczny jak pierwak.

=== Rój trzeciak ===
Trzeciak to trzeci w sezonie rój (porój) opuszczający rodzinę pszczelą. W zasadzie nie różni się on od drużaka.

=== Rój głodniak ===
Kompletny brak pożywienia w ulu, brak pożytku na zewnątrz oraz brak rokowań na polepszenie się sytuacji zmusza czasem pszczoły do utworzenia roju i opuszczenia ula również bardzo wczesną wiosną lub jesienią. W pasiece za wyjście roju głodowego, zwanego czasem nędzakiem, odpowiedzialny jest przede wszystkim pszczelarz, który zaniedbał swoje podopieczne i nie dokarmił miodem lub syropem głodujących pszczół. Głodniaki charakteryzują się dużą agresywnością. W dzisiejszych pasiekach głodniaki zdarzają się rzadko.

=== Rój sztuczny ====
zob. [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady#Sztuczny rój|Sztuczny rój]]</text>
      <sha1>1kp7xax0i81satq9zjidat24ncox6uy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550883</id>
      <parentid>550781</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2860" sha1="6w53u5fxhdbowyzlsauaok7psyo095n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Socjobiologia|'''''Socjobiologia pszczół''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|'''''Rójka''''']]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Loty godowe|'''''Loty godowe''''']] 
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Rójka ==
{{Plik|plik=Honigbiene Apis mellifera Schwarm in Haferschlehe-OhWeh-003.jpg|auto=8|opis=Kłąb rojowy}}

W okresie od początku maja do czerwca w rodzinach pszczelich pojawia się zjawisko zwane '''nastrojem rojowym'''. W tym czasie pszczoły osiągają najwyższy punkt swojego rozwoju i w gnieździe robi się ciasno. Rodzina pszczela postanawia się podzielić: pszczoły robotnice budują mateczniki rojowe, do których matka pszczela składa jajeczka. Z nich wylęgną się młode królowe. Po kilku dniach mateczniki zostają zasklepione i wtedy matka pszczela opuszcza gniazdo wraz z częścią pszczół ([[Pszczelarstwo/Pomoc#P|pierwak]]). Wyrojone pszczoły gromadzą się nieopodal najczęściej na gałęzi drzewa tworząc kłąb rojowy i czekają, aż pszczoły zwiadowczynie znajdą dla nich odpowiednie nowe domostwo. Tymczasem w starym ulu z matecznika wygryza się pierwsza młoda królowa. Jej pierwszym zadaniem jest uśmiercenie rywalek i po krótkim czasie w starym gnieździe znowu jest tylko jedna matka.

Większość pszczelarzy stosuje w tym okresie różne metody → [[Pszczelarstwo/Pasieka/Rójka/Zapobieganie|zapobiegania nastroju rojowego i wyjścia rojów]]

== Rodzaje rojów ==
=== Rój pierwak ===
Pierwak to pierwszy w sezonie rój opuszczający [[Pszczelarstwo/Pomoc#M/macierzak]] wraz ze stara królową. Jest to zwykle najliczniejszy rój, w odróżnieniu od drużaka, trzeciaka czy innych rojów.

=== Rój drużak ===
Drużak to drugi w sezonie rój opuszczający rodzinę pszczelą, tzw. porój. W odróżnieniu od pierwaka, w którym znajdowała się stara królowa, drużak wychodzi z jedną lub kilkoma młodymi, jeszcze nieunasienionymi królowymi. Drużak nie jest tak liczny jak pierwak.

=== Rój trzeciak ===
Trzeciak to trzeci w sezonie rój (porój) opuszczający rodzinę pszczelą. W zasadzie nie różni się on od drużaka.

=== Rój głodniak ===
Kompletny brak pożywienia w ulu, brak pożytku na zewnątrz oraz brak rokowań na polepszenie się sytuacji zmusza czasem pszczoły do utworzenia roju i opuszczenia ula również bardzo wczesną wiosną lub jesienią. W pasiece za wyjście roju głodowego, zwanego czasem nędzakiem, odpowiedzialny jest przede wszystkim pszczelarz, który zaniedbał swoje podopieczne i nie dokarmił miodem lub syropem głodujących pszczół. Głodniaki charakteryzują się dużą agresywnością. W dzisiejszych pasiekach głodniaki zdarzają się rzadko.

=== Rój sztuczny ====
zob. [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady#Sztuczny rój|Sztuczny rój]]</text>
      <sha1>6w53u5fxhdbowyzlsauaok7psyo095n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Ogród</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15008</id>
    <revision>
      <id>550758</id>
      <parentid>531706</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="0oq89dr0kem49q67e8cscwgyoj2ur4x" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Rośliny|Rośliny pszczelarskie]]
   | 3 =
}}&lt;/noinclude&gt;

== Rośliny pszczelarskie w ogrodzie ==
=== Rośliny ozdobne ===
{{Plik|plik=Bee on Lavender Blossom 2.jpg|auto=tak|opis=Lawenda}}

Wiele ozdobnych drzew, krzewów i kwiatów to zarazem doskonałe źródło pyłku i nektaru dla pszczół.
* Kwiaty kwitnące latem:
: [[Pszczelarstwo/Rośliny/Dzielżan|dzielżan]] (Helenium),
* drzewa i krzewy:
: [[Pszczelarstwo/Rośliny/Persica|Brzoskwinia]]

=== Zioła i przyprawy ===
Wiele roślin pszczelarskich to zioła, które można wykorzystać również w domowej aptece, np.:
* [[Pszczelarstwo/Rośliny/Hyzop|hyzop]] (''Hyssopus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Żywokost|żywokost]] (''Symphytum''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Macierzanka|macierzanka]] (''Thymus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Kozieradka|kozieradka]] (''Trigonella''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Szałwia|szałwia]] (''Salvia''), mięta (''Mentha''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Melisa|melisa]] (''Melissa'') czy [[Pszczelarstwo/Rośliny/Lawenda|lawenda]] (''Lavandula'').

Niektóre rośliny miododajne mogą być wykorzystane jako przyprawy. Do tej grupy zaliczają się:
* [[Pszczelarstwo/Rośliny/Lubczyk|lubczyk]] (''Levisticum''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Lebiodka|lebiodka]] (''Origanum''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Cząber|cząber]] (''Satureja''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Macierzanka|tymianek]] (''Thymus'') lub [[Pszczelarstwo/Rośliny/Ogórecznik|ogórecznik]] (''Borago'').

=== Przykład zasadzenia drzew i krzewów ===
* 10 m x 3 m -  strona północna lub wschodnia
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:0 auto&quot;
|+
!
!
!
!
|-
| {{Plik|plik=Euonymus europaeus - flowers 01.jpg|ramka=mały|rozmiar=100px|pozycja=centruj|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Trzmielina|trzmielina pospolita]]}}
| {{Plik|plik=Euonymus europaeus - flowers 01.jpg|rozmiar=100px|ramka=mały|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Trzmielina|trzmielina pospolita]]}}
| {{Plik|plik=Ptelea trifoliata 20050606 640 part.jpg|rozmiar=100px|ramka=mały|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Parczelina|parczelina trójlistkowa]]}}
| {{Plik|plik=Euonymus europaeus - flowers 01.jpg|ramka=mały|rozmiar=100px|pozycja=centruj|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Trzmielina|trzmielina pospolita]]}}
|-
| {{Plik|plik=Tetradium daniellii 2.JPG|ramka=mały|rozmiar=100px|pozycja=centruj|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ewodia|ewodia]]}}
| {{Plik|plik=Rhamnus frangula 07 ies.jpg|ramka=mały|rozmiar=100px|pozycja=centruj|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Frangula|kruszyna pospolita]]}}
| {{Plik|plik=Tetradium daniellii 2.JPG|ramka=mały|rozmiar=100px|pozycja=centruj|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ewodia|ewodia]]}}
| {{Plik|plik=Rhamnus frangula 07 ies.jpg|ramka=mały|rozmiar=100px|pozycja=centruj|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Frangula|kruszyna pospolita]]}}
|-
| {{Plik|plik=Amorpha fruticosa 05.JPG|ramka=mały|rozmiar=100px|pozycja=centruj|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Amfora|amfora krzewiasta]]}}
| {{Plik|plik=Ptelea trifoliata 20050606 640 part.jpg|ramka=mały|rozmiar=100px|pozycja=centruj|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Parczelina|parczelina trójlistkowa]]}}
| {{Plik|plik=Amorpha fruticosa 05.JPG|ramka=mały|rozmiar=100px|pozycja=centruj|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Amfora|amfora krzewiasta]]}}
| {{Plik|plik=Ptelea trifoliata 20050606 640 part.jpg|ramka=mały|rozmiar=100px|pozycja=centruj|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Parczelina|parczelina trójlistkowa]]}}
|-
|}</text>
      <sha1>0oq89dr0kem49q67e8cscwgyoj2ur4x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550793</id>
      <parentid>550758</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3090" sha1="3ss1s3y8cas3i5s57k39hpzoqsfzfzd" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Rośliny|Rośliny pszczelarskie]]
   | 3 =
}}&lt;/noinclude&gt;

== Rośliny pszczelarskie w ogrodzie ==
=== Rośliny ozdobne ===
{{Plik|plik=Bee on Lavender Blossom 2.jpg|auto=tak|opis=Lawenda}}

Wiele ozdobnych drzew, krzewów i kwiatów to zarazem doskonałe źródło pyłku i nektaru dla pszczół.
* Kwiaty kwitnące latem:
: [[Pszczelarstwo/Rośliny/Dzielżan|dzielżan]] (Helenium),
* drzewa i krzewy:
: [[Pszczelarstwo/Rośliny/Persica|Brzoskwinia]]

=== Zioła i przyprawy ===
Wiele roślin pszczelarskich to zioła, które można wykorzystać również w domowej aptece, np.:
* [[Pszczelarstwo/Rośliny/Hyzop|hyzop]] (''Hyssopus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Żywokost|żywokost]] (''Symphytum''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Macierzanka|macierzanka]] (''Thymus''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Kozieradka|kozieradka]] (''Trigonella''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Szałwia|szałwia]] (''Salvia''), mięta (''Mentha''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Melisa|melisa]] (''Melissa'') czy [[Pszczelarstwo/Rośliny/Lawenda|lawenda]] (''Lavandula'').

Niektóre rośliny miododajne mogą być wykorzystane jako przyprawy. Do tej grupy zaliczają się:
* [[Pszczelarstwo/Rośliny/Lubczyk|lubczyk]] (''Levisticum''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Lebiodka|lebiodka]] (''Origanum''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Cząber|cząber]] (''Satureja''), [[Pszczelarstwo/Rośliny/Macierzanka|tymianek]] (''Thymus'') lub [[Pszczelarstwo/Rośliny/Ogórecznik|ogórecznik]] (''Borago'').

=== Przykład zasadzenia drzew i krzewów ===
* 10 m x 3 m -  strona północna lub wschodnia
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:0 auto&quot;
|+
!
!
!
!
|-
| {{Plik|plik=Euonymus europaeus - flowers 01.jpg|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Trzmielina|trzmielina pospolita]]}}
| {{Plik|plik=Euonymus europaeus - flowers 01.jpg|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Trzmielina|trzmielina pospolita]]}}
| {{Plik|plik=Ptelea trifoliata 20050606 640 part.jpg|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Parczelina|parczelina trójlistkowa]]}}
| {{Plik|plik=Euonymus europaeus - flowers 01.jpg|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Trzmielina|trzmielina pospolita]]}}
|-
| {{Plik|plik=Tetradium daniellii 2.JPG|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ewodia|ewodia]]}}
| {{Plik|plik=Rhamnus frangula 07 ies.jpg|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Frangula|kruszyna pospolita]]}}
| {{Plik|plik=Tetradium daniellii 2.JPG|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ewodia|ewodia]]}}
| {{Plik|plik=Rhamnus frangula 07 ies.jpg|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Frangula|kruszyna pospolita]]}}
|-
| {{Plik|plik=Amorpha fruticosa 05.JPG|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Amfora|amfora krzewiasta]]}}
| {{Plik|plik=Ptelea trifoliata 20050606 640 part.jpg|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Parczelina|parczelina trójlistkowa]]}}
| {{Plik|plik=Amorpha fruticosa 05.JPG|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Amfora|amfora krzewiasta]]}}
| {{Plik|plik=Ptelea trifoliata 20050606 640 part.jpg|auto=2;0|opis=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Parczelina|parczelina trójlistkowa]]}}
|-
|}</text>
      <sha1>3ss1s3y8cas3i5s57k39hpzoqsfzfzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Fasolka szparagowa na zimno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15033</id>
    <revision>
      <id>550539</id>
      <parentid>549125</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="1bwjq36kq90n86tg358yu0qn8co9xgk" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Green beans (5442139400).jpg|auto=tak|opis=Fasolka szparagowa na zimno}}

* ''50 dag zielonej fasolki szparagowej''
* ''1 cebula''
* ''1 pomidor''
* ''1 ząbek czosnku''
* ''1/2 cytryny''
* ''kilka czarnych oliwek''
* ''szczypta rozmarynu''
* ''szczypta oregano''
* ''oliwa z oliwek''
* ''sól''
* ''cukier''
* ''posiekana natka pietruszki''

== Przygotowanie ==
# Fasolkę wrzucić na osolony wrzątek i gotować około 15 minut.
# Cebulę obrać, posiekać, podsmażyć na oliwie i posypać nią fasolkę.
# Pomidor umyć, pokroić w ćwiartki, chwilę podsmażyć. Położyć na fasolce i posypać oliwkami.
# Czosnek obrać, rozgnieść i rozetrzeć z solą i cukrem. Dodać sok wyciśnięty z połówki cytryny, oliwę i zioła. Powstały sos dokładnie wymieszać. 
* Fasolkę polać sosem i posypać natką pietruszki.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Warzywa|Sałatki i surówki|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1bwjq36kq90n86tg358yu0qn8co9xgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Bruschetta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15167</id>
    <revision>
      <id>550493</id>
      <parentid>548665</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:26:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1119" sha1="k4z915yeh3qme2c5e16sgrn3js5n4b0" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Bruschetta 01 oel.jpg|auto=tak|opis=Bruschetta z oliwą i czosnkiem}}

'''Bruschetta''' – rodzaj przekąski (wł. ''antipasto'') pochodzący z Włoch. Grzanka, której podstawą jest pieczywo, posmarowane oliwą i roztartym czosnkiem. Istnieje wiele wariantów tego dania. Najczęściej podawane jest z mieszanką świeżo pokrojonych pomidorów i bazylii.

== Składniki ==
* ''ciabatta''
* ''czosnek''
* ''pomidory''
* ''oliwa''
* ''sól''
* ''pieprz''
* ''oregano lub bazylia''

== Przygotowanie ==
=== Chleb ===
Ciabattę pokroić na plasterki, nasmarować przekrojonym czosnkiem i zapiec w piekarniku (najlepiej z grillem, ok. {{C|200}}). 

=== Surówka === 
Pomidory obrać ze skóry, usunąć pestki i miąższ pokroić w drobną kostkę. Polać oliwą, posolić, popieprzyć, dodać oregano i włożyć do lodówki na 2 godz. Podawać gorące z oliwą (do polewania bruschetty) i winem. Idealne na ciepłe letnie wieczory.

== Warianty ==
* {{sr|Bruschetta z łososiem}}

{{Wikipedia|Bruschetta}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia włoska|Przystawki|Grzanki i tosty}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k4z915yeh3qme2c5e16sgrn3js5n4b0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Historia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15212</id>
    <revision>
      <id>550723</id>
      <parentid>534005</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4357" sha1="gw7kqdrj7mogxeqpa7dot4xdwrt7doc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo|'''''Spis treści''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Historia|Historia pszczelarstwa]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Ekonomia|'''''Znaczenie pszczoły miodnej i pszczelarstwa''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Definicja|'''&quot;...W pszczołach boskiego jest ducha iskierka...&quot;'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Wergiliusz''&lt;/small&gt;}}

== Historia pszczelarstwa ==
{{Plik|plik=Cueva arana.svg|auto=tak|opis=Zbieracze miodu na liczącym 6000 lat malowidle jaskiniowym (Hiszpania)}}

; 10.000 lat temu
* pierwsze ślady kontakty człowieka z pszczołami
; '''III wiek p.n.e.
* Arystoteles pisał o pszczołach w ''Historia animalium''
; '''I wiek p.n.e.'''
* 37 do 29 - Wergiliusz przedstawił ówczesne pszczelarstwo w poemacie dydaktycznym na temat rolnictwa zatytułowanym ''Georgica''
; '''I wiek'''
* po roku 65 - Columella opisał życie pszczół w dziele ''De re rustica'' (''Rei rusticae libri duodecim''), gdzie wspomniał o &quot;cuadros móviles&quot;.

{{Plik|plik=AmbroseOfMilan.jpg|auto=tak|opis=św. Ambroży}}

; '''ok. 339'''
* urodził się św. Ambroży, jeden z patronów pszczelarzy.

{{Plik|plik=Saint Gobnait.jpg|auto=tak|opis=św. Gobnait}}

; '''ok. VI wiek'''
* urodziła się św. Gobnait, jedna z patronów pszczelarzy.

{{Plik|plik=27-alimenti, miele, Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|auto=tak|opis=Pszczelarstwo w 'Tacuinum Sanitatis Casanatensis' (XIV wiek)}}

; '''XIV wiek'''
* chłopi oddają dziesięcinę również w postaci miodu i wosku.
; '''XV wiek'''
* obok bartnictwa pojawia się pszczelarstwo przydomowe
; '''XVI wiek'''
* 1568 (1586?, 1601?) - Jacob Nickel (śląski kuśnierz żyjący w Szprotawie) wydał w Zgorzelcu (pierwszą?) książkę w języku niemieckim poświęconą pszczołom (''Gründtlicher und nützlicher unterricht von wartunge der Bienen, im Glogischen Fürstenthum, aus warer erfahrung zusammen getragen von Nickel Jacob'').
; '''XVII wiek'''
* pszczoły miodne ''Apis mellifera'' zostały sprowadzone na kontynent amerykański i australijski
* 1609 - Charles Butler w ''The Feminin Monrachy'' zawarł informacje, że największa pszczoła w ulu to nie król, lecz królowa oraz że trutnie są samcami pszczół. Mylnie jednak sądził, że jajeczka są składane przez pszczoły robotnice.
* F. Huber konstruuje jeden z pierwszych nierozbieralnych uli
; '''XVIII wiek '''
* 1735-1770 - Linneusz w swoim dziele ''Systema Naturae'' dokonał klasyfikacji pszczół (''Apis mellifera''). 
* powstały pierwsze organizacje pszczelarskie.
* 1768 - Maria Teresa założyła w Wiedniu państwową Szkołę Pszczelarską.
; '''XIX wiek'''
* 1845 - Jan Dzierżon po raz pierwszy przedstawił hipotezę o [[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka#Haplodiploidalność pszczoły miodnej|partenogenezie]] u pszczół{{r|ref2}}
* ok. 1845 - Jan Dzierżon opublikował zasady konstrukcji ula z ruchomymi ramkami.
* 1852 - Lorenzo Langstroth odkrył 'bee space' - odległość między dwoma plastrami i opatentował w Stanach Zjednoczonych ul swojej konstrukcji z ruchomymi ramkami.
* 1853 - August von Berlepsch skonstruował ul z ruchomymi ramkami (ul ramowy).
* 1856 - w paryskim Ogrodzie Luksemburskim powstaje pasieka.
* 1858 - Johannes Mehring wykonał węzę z wosku pszczelego.
* 1865 - František Hruška zbudował [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Miodarka#Rys historyczny|wirówkę do miodu]].
* 1865 - Abbe Collin wymyślił kratę odgrodową.
* 1891 - Edward C. Porter skonstruował przegonkę Portera
; '''XX wiek'''
* pojawia się gospodarka wędrowna
* rozwija się hodowla pszczół i sztuczne unasienianie matek
* od ok. 1970 - do Europy przywleczono żyjący w Azji roztocz [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|''Varroa destructor'']] 
* 1988 - [[Pszczelarstwo/Szkodniki/Aethina|Mały chrząszcz ulowy]] (''Aehina tumida'') pochodzący z Afryki Południowej został przewleczony do pasiek w Stanach Zjednoczonych
* 2004 - Richard Gibbs z Human Genome Sequencing Center at Baylor College of Medicine w Houston, Texas odkodowuje [[Pszczelarstwo/Biologia/Ewolucja#Genom pszczoły miodnej|genom pszczoły miodnej]]

{{Wikipedia|Pszczelarstwo#Historia pszczelarstwa|Historii pszczelarstwa}}

{{Przypisy|
{{o|n=ref2|r=[https://jerzy_woyke.users.sggw.pl/dzierzfirstart.pdf Woyke, J., ''Pierwszy artykuł Dzierżona o partenogenezie'', Pszczelarstwo, 1961]}}
}}</text>
      <sha1>gw7kqdrj7mogxeqpa7dot4xdwrt7doc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550762</id>
      <parentid>550723</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4349" sha1="pbc08meq9f9bugujz80x8spgivp1qta" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo|'''''Spis treści''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Historia|Historia pszczelarstwa]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Ekonomia|'''''Znaczenie pszczoły miodnej i pszczelarstwa''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Definicja|'''&quot;...W pszczołach boskiego jest ducha iskierka...&quot;'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Wergiliusz''&lt;/small&gt;}}

== Historia pszczelarstwa ==
{{Plik|plik=Cueva arana.svg|auto=1|opis=Zbieracze miodu na liczącym 6000 lat malowidle jaskiniowym (Hiszpania)}}

; 10.000 lat temu
* pierwsze ślady kontakty człowieka z pszczołami
; '''III wiek p.n.e.
* Arystoteles pisał o pszczołach w ''Historia animalium''
; '''I wiek p.n.e.'''
* 37 do 29 - Wergiliusz przedstawił ówczesne pszczelarstwo w poemacie dydaktycznym na temat rolnictwa zatytułowanym ''Georgica''
; '''I wiek'''
* po roku 65 - Columella opisał życie pszczół w dziele ''De re rustica'' (''Rei rusticae libri duodecim''), gdzie wspomniał o &quot;cuadros móviles&quot;.

{{Plik|plik=AmbroseOfMilan.jpg|auto=1|opis=św. Ambroży}}

; '''ok. 339'''
* urodził się św. Ambroży, jeden z patronów pszczelarzy.

{{Plik|plik=Saint Gobnait.jpg|auto=1|opis=św. Gobnait}}

; '''ok. VI wiek'''
* urodziła się św. Gobnait, jedna z patronów pszczelarzy.

{{Plik|plik=27-alimenti, miele, Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|auto=1|opis=Pszczelarstwo w 'Tacuinum Sanitatis Casanatensis' (XIV wiek)}}

; '''XIV wiek'''
* chłopi oddają dziesięcinę również w postaci miodu i wosku.
; '''XV wiek'''
* obok bartnictwa pojawia się pszczelarstwo przydomowe
; '''XVI wiek'''
* 1568 (1586?, 1601?) - Jacob Nickel (śląski kuśnierz żyjący w Szprotawie) wydał w Zgorzelcu (pierwszą?) książkę w języku niemieckim poświęconą pszczołom (''Gründtlicher und nützlicher unterricht von wartunge der Bienen, im Glogischen Fürstenthum, aus warer erfahrung zusammen getragen von Nickel Jacob'').
; '''XVII wiek'''
* pszczoły miodne ''Apis mellifera'' zostały sprowadzone na kontynent amerykański i australijski
* 1609 - Charles Butler w ''The Feminin Monrachy'' zawarł informacje, że największa pszczoła w ulu to nie król, lecz królowa oraz że trutnie są samcami pszczół. Mylnie jednak sądził, że jajeczka są składane przez pszczoły robotnice.
* F. Huber konstruuje jeden z pierwszych nierozbieralnych uli
; '''XVIII wiek '''
* 1735-1770 - Linneusz w swoim dziele ''Systema Naturae'' dokonał klasyfikacji pszczół (''Apis mellifera''). 
* powstały pierwsze organizacje pszczelarskie.
* 1768 - Maria Teresa założyła w Wiedniu państwową Szkołę Pszczelarską.
; '''XIX wiek'''
* 1845 - Jan Dzierżon po raz pierwszy przedstawił hipotezę o [[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka#Haplodiploidalność pszczoły miodnej|partenogenezie]] u pszczół{{r|ref2}}
* ok. 1845 - Jan Dzierżon opublikował zasady konstrukcji ula z ruchomymi ramkami.
* 1852 - Lorenzo Langstroth odkrył 'bee space' - odległość między dwoma plastrami i opatentował w Stanach Zjednoczonych ul swojej konstrukcji z ruchomymi ramkami.
* 1853 - August von Berlepsch skonstruował ul z ruchomymi ramkami (ul ramowy).
* 1856 - w paryskim Ogrodzie Luksemburskim powstaje pasieka.
* 1858 - Johannes Mehring wykonał węzę z wosku pszczelego.
* 1865 - František Hruška zbudował [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Miodarka#Rys historyczny|wirówkę do miodu]].
* 1865 - Abbe Collin wymyślił kratę odgrodową.
* 1891 - Edward C. Porter skonstruował przegonkę Portera
; '''XX wiek'''
* pojawia się gospodarka wędrowna
* rozwija się hodowla pszczół i sztuczne unasienianie matek
* od ok. 1970 - do Europy przywleczono żyjący w Azji roztocz [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|''Varroa destructor'']] 
* 1988 - [[Pszczelarstwo/Szkodniki/Aethina|Mały chrząszcz ulowy]] (''Aehina tumida'') pochodzący z Afryki Południowej został przewleczony do pasiek w Stanach Zjednoczonych
* 2004 - Richard Gibbs z Human Genome Sequencing Center at Baylor College of Medicine w Houston, Texas odkodowuje [[Pszczelarstwo/Biologia/Ewolucja#Genom pszczoły miodnej|genom pszczoły miodnej]]

{{Wikipedia|Pszczelarstwo#Historia pszczelarstwa|Historii pszczelarstwa}}

{{Przypisy|
{{o|n=ref2|r=[https://jerzy_woyke.users.sggw.pl/dzierzfirstart.pdf Woyke, J., ''Pierwszy artykuł Dzierżona o partenogenezie'', Pszczelarstwo, 1961]}}
}}</text>
      <sha1>pbc08meq9f9bugujz80x8spgivp1qta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550776</id>
      <parentid>550762</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4349" sha1="81yciha9flxoroobltfo4hic0ajdv2q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo|'''''Spis treści''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Historia|Historia pszczelarstwa]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Ekonomia|'''''Znaczenie pszczoły miodnej i pszczelarstwa''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Definicja|'''&quot;...W pszczołach boskiego jest ducha iskierka...&quot;'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Wergiliusz''&lt;/small&gt;}}

== Historia pszczelarstwa ==
{{Plik|plik=Cueva arana.svg|auto=5|opis=Zbieracze miodu na liczącym 6000 lat malowidle jaskiniowym (Hiszpania)}}

; 10.000 lat temu
* pierwsze ślady kontakty człowieka z pszczołami
; '''III wiek p.n.e.
* Arystoteles pisał o pszczołach w ''Historia animalium''
; '''I wiek p.n.e.'''
* 37 do 29 - Wergiliusz przedstawił ówczesne pszczelarstwo w poemacie dydaktycznym na temat rolnictwa zatytułowanym ''Georgica''
; '''I wiek'''
* po roku 65 - Columella opisał życie pszczół w dziele ''De re rustica'' (''Rei rusticae libri duodecim''), gdzie wspomniał o &quot;cuadros móviles&quot;.

{{Plik|plik=AmbroseOfMilan.jpg|auto=5|opis=św. Ambroży}}

; '''ok. 339'''
* urodził się św. Ambroży, jeden z patronów pszczelarzy.

{{Plik|plik=Saint Gobnait.jpg|auto=5|opis=św. Gobnait}}

; '''ok. VI wiek'''
* urodziła się św. Gobnait, jedna z patronów pszczelarzy.

{{Plik|plik=27-alimenti, miele, Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|auto=5|opis=Pszczelarstwo w 'Tacuinum Sanitatis Casanatensis' (XIV wiek)}}

; '''XIV wiek'''
* chłopi oddają dziesięcinę również w postaci miodu i wosku.
; '''XV wiek'''
* obok bartnictwa pojawia się pszczelarstwo przydomowe
; '''XVI wiek'''
* 1568 (1586?, 1601?) - Jacob Nickel (śląski kuśnierz żyjący w Szprotawie) wydał w Zgorzelcu (pierwszą?) książkę w języku niemieckim poświęconą pszczołom (''Gründtlicher und nützlicher unterricht von wartunge der Bienen, im Glogischen Fürstenthum, aus warer erfahrung zusammen getragen von Nickel Jacob'').
; '''XVII wiek'''
* pszczoły miodne ''Apis mellifera'' zostały sprowadzone na kontynent amerykański i australijski
* 1609 - Charles Butler w ''The Feminin Monrachy'' zawarł informacje, że największa pszczoła w ulu to nie król, lecz królowa oraz że trutnie są samcami pszczół. Mylnie jednak sądził, że jajeczka są składane przez pszczoły robotnice.
* F. Huber konstruuje jeden z pierwszych nierozbieralnych uli
; '''XVIII wiek '''
* 1735-1770 - Linneusz w swoim dziele ''Systema Naturae'' dokonał klasyfikacji pszczół (''Apis mellifera''). 
* powstały pierwsze organizacje pszczelarskie.
* 1768 - Maria Teresa założyła w Wiedniu państwową Szkołę Pszczelarską.
; '''XIX wiek'''
* 1845 - Jan Dzierżon po raz pierwszy przedstawił hipotezę o [[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka#Haplodiploidalność pszczoły miodnej|partenogenezie]] u pszczół{{r|ref2}}
* ok. 1845 - Jan Dzierżon opublikował zasady konstrukcji ula z ruchomymi ramkami.
* 1852 - Lorenzo Langstroth odkrył 'bee space' - odległość między dwoma plastrami i opatentował w Stanach Zjednoczonych ul swojej konstrukcji z ruchomymi ramkami.
* 1853 - August von Berlepsch skonstruował ul z ruchomymi ramkami (ul ramowy).
* 1856 - w paryskim Ogrodzie Luksemburskim powstaje pasieka.
* 1858 - Johannes Mehring wykonał węzę z wosku pszczelego.
* 1865 - František Hruška zbudował [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Miodarka#Rys historyczny|wirówkę do miodu]].
* 1865 - Abbe Collin wymyślił kratę odgrodową.
* 1891 - Edward C. Porter skonstruował przegonkę Portera
; '''XX wiek'''
* pojawia się gospodarka wędrowna
* rozwija się hodowla pszczół i sztuczne unasienianie matek
* od ok. 1970 - do Europy przywleczono żyjący w Azji roztocz [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|''Varroa destructor'']] 
* 1988 - [[Pszczelarstwo/Szkodniki/Aethina|Mały chrząszcz ulowy]] (''Aehina tumida'') pochodzący z Afryki Południowej został przewleczony do pasiek w Stanach Zjednoczonych
* 2004 - Richard Gibbs z Human Genome Sequencing Center at Baylor College of Medicine w Houston, Texas odkodowuje [[Pszczelarstwo/Biologia/Ewolucja#Genom pszczoły miodnej|genom pszczoły miodnej]]

{{Wikipedia|Pszczelarstwo#Historia pszczelarstwa|Historii pszczelarstwa}}

{{Przypisy|
{{o|n=ref2|r=[https://jerzy_woyke.users.sggw.pl/dzierzfirstart.pdf Woyke, J., ''Pierwszy artykuł Dzierżona o partenogenezie'', Pszczelarstwo, 1961]}}
}}</text>
      <sha1>81yciha9flxoroobltfo4hic0ajdv2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550786</id>
      <parentid>550776</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4349" sha1="6d4jd4slepj80gan89hlheyxdyp19g8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo|'''''Spis treści''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Historia|Historia pszczelarstwa]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Ekonomia|'''''Znaczenie pszczoły miodnej i pszczelarstwa''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Definicja|'''&quot;...W pszczołach boskiego jest ducha iskierka...&quot;'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Wergiliusz''&lt;/small&gt;}}

== Historia pszczelarstwa ==
{{Plik|plik=Cueva arana.svg|auto=4|opis=Zbieracze miodu na liczącym 6000 lat malowidle jaskiniowym (Hiszpania)}}

; 10.000 lat temu
* pierwsze ślady kontakty człowieka z pszczołami
; '''III wiek p.n.e.
* Arystoteles pisał o pszczołach w ''Historia animalium''
; '''I wiek p.n.e.'''
* 37 do 29 - Wergiliusz przedstawił ówczesne pszczelarstwo w poemacie dydaktycznym na temat rolnictwa zatytułowanym ''Georgica''
; '''I wiek'''
* po roku 65 - Columella opisał życie pszczół w dziele ''De re rustica'' (''Rei rusticae libri duodecim''), gdzie wspomniał o &quot;cuadros móviles&quot;.

{{Plik|plik=AmbroseOfMilan.jpg|auto=4|opis=św. Ambroży}}

; '''ok. 339'''
* urodził się św. Ambroży, jeden z patronów pszczelarzy.

{{Plik|plik=Saint Gobnait.jpg|auto=4|opis=św. Gobnait}}

; '''ok. VI wiek'''
* urodziła się św. Gobnait, jedna z patronów pszczelarzy.

{{Plik|plik=27-alimenti, miele, Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|auto=4|opis=Pszczelarstwo w 'Tacuinum Sanitatis Casanatensis' (XIV wiek)}}

; '''XIV wiek'''
* chłopi oddają dziesięcinę również w postaci miodu i wosku.
; '''XV wiek'''
* obok bartnictwa pojawia się pszczelarstwo przydomowe
; '''XVI wiek'''
* 1568 (1586?, 1601?) - Jacob Nickel (śląski kuśnierz żyjący w Szprotawie) wydał w Zgorzelcu (pierwszą?) książkę w języku niemieckim poświęconą pszczołom (''Gründtlicher und nützlicher unterricht von wartunge der Bienen, im Glogischen Fürstenthum, aus warer erfahrung zusammen getragen von Nickel Jacob'').
; '''XVII wiek'''
* pszczoły miodne ''Apis mellifera'' zostały sprowadzone na kontynent amerykański i australijski
* 1609 - Charles Butler w ''The Feminin Monrachy'' zawarł informacje, że największa pszczoła w ulu to nie król, lecz królowa oraz że trutnie są samcami pszczół. Mylnie jednak sądził, że jajeczka są składane przez pszczoły robotnice.
* F. Huber konstruuje jeden z pierwszych nierozbieralnych uli
; '''XVIII wiek '''
* 1735-1770 - Linneusz w swoim dziele ''Systema Naturae'' dokonał klasyfikacji pszczół (''Apis mellifera''). 
* powstały pierwsze organizacje pszczelarskie.
* 1768 - Maria Teresa założyła w Wiedniu państwową Szkołę Pszczelarską.
; '''XIX wiek'''
* 1845 - Jan Dzierżon po raz pierwszy przedstawił hipotezę o [[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka#Haplodiploidalność pszczoły miodnej|partenogenezie]] u pszczół{{r|ref2}}
* ok. 1845 - Jan Dzierżon opublikował zasady konstrukcji ula z ruchomymi ramkami.
* 1852 - Lorenzo Langstroth odkrył 'bee space' - odległość między dwoma plastrami i opatentował w Stanach Zjednoczonych ul swojej konstrukcji z ruchomymi ramkami.
* 1853 - August von Berlepsch skonstruował ul z ruchomymi ramkami (ul ramowy).
* 1856 - w paryskim Ogrodzie Luksemburskim powstaje pasieka.
* 1858 - Johannes Mehring wykonał węzę z wosku pszczelego.
* 1865 - František Hruška zbudował [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Miodarka#Rys historyczny|wirówkę do miodu]].
* 1865 - Abbe Collin wymyślił kratę odgrodową.
* 1891 - Edward C. Porter skonstruował przegonkę Portera
; '''XX wiek'''
* pojawia się gospodarka wędrowna
* rozwija się hodowla pszczół i sztuczne unasienianie matek
* od ok. 1970 - do Europy przywleczono żyjący w Azji roztocz [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|''Varroa destructor'']] 
* 1988 - [[Pszczelarstwo/Szkodniki/Aethina|Mały chrząszcz ulowy]] (''Aehina tumida'') pochodzący z Afryki Południowej został przewleczony do pasiek w Stanach Zjednoczonych
* 2004 - Richard Gibbs z Human Genome Sequencing Center at Baylor College of Medicine w Houston, Texas odkodowuje [[Pszczelarstwo/Biologia/Ewolucja#Genom pszczoły miodnej|genom pszczoły miodnej]]

{{Wikipedia|Pszczelarstwo#Historia pszczelarstwa|Historii pszczelarstwa}}

{{Przypisy|
{{o|n=ref2|r=[https://jerzy_woyke.users.sggw.pl/dzierzfirstart.pdf Woyke, J., ''Pierwszy artykuł Dzierżona o partenogenezie'', Pszczelarstwo, 1961]}}
}}</text>
      <sha1>6d4jd4slepj80gan89hlheyxdyp19g8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Refraktometr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15214</id>
    <revision>
      <id>550855</id>
      <parentid>515443</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1439" sha1="9mg2suswwbwro4gjejukq7q4sx71kjz" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Refractometer.jpg|auto=tak|opis=Refraktometr}}

'''Refraktometr''' - jest przyrządem do badania współczynników [[załamanie światła|załamania światła]] w różnych środowiskach, przede wszystkim w [[Ciecz|cieczach]]. Nowoczesne refraktometry posiadają automatyczną kompensację temperatury i łatwo je kalibrować.


Refraktometr stosuje się np. do określenia:

* dojrzałości [[Wino|wina]] poprzez optyczną ocenę koncentracji [[cukier|cukru]] w [[moszcz]]u (zobacz też [[areometr]]),
* zawartości [[Woda|wody]], np. w [[Słód|słodzie]] [[Piwo|piwnym]], [[Miód|miodzie]], [[Sok |sokach]] owocowych, [[Dżem|dżemach]],
* odporności na zamarzanie płynu w układzie chłodzenia lub w spryskiwaczu samochodowym,
* gęstości [[elektrolit]]u w [[Akumulator elektryczny|akumulatorze]],
* ilości rozpuszczonych substancji, np. stopień [[Zasolenie|zasolenia]] [[woda morska|wody morskiej]].
* steżenia chłodziw wodnych ( mineralnych, syntetycznych i roślinnych) stosowanych w przemyśle obróbczym i szlifierskim metali.


Np. przy pomiarze zawartości wody w miodzie światło załamuje się mniej lub więcej w zależności od jej ilości, co jest widziane przez [[okular]], a umieszczona tam [[skala]] pozwala na szybki odczyt.


Części składowe refraktometru:
* Pryzmat (stolik) do ulokowania sprawdzanej cieczy
* Przykrywka
* Obudowa
* Okular nastawiany odpowiednio do wzroku
* śruba kalibracyjna</text>
      <sha1>9mg2suswwbwro4gjejukq7q4sx71kjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Choroby/Warroza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15216</id>
    <revision>
      <id>550752</id>
      <parentid>534006</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22128" sha1="bg2ql7h941r1dfao8167pst62tfbgi4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Choroby/Roztocze|Choroby spowodowane przez roztocze]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Choroby/Akarioza|Akarioza]]
   | 4 = [[Pszczelarstwo/Choroby|Choroby]]
}}&lt;/noinclude&gt;

{{Zwierzę infobox
 |nazwa zwyczajowa       = Warroza
 |nazwa łacińska         = Varroa destructor
 |TSN                    = 
 |zoolog                 = 
 |okres istnienia        = 
 |grafika                = Varroa_Mite.jpg
 |opis grafiki           = Varroa destructor Photo by Scott Bauer
 |typ                    = [[w:stawonogi|stawonogi]]
 |podtyp                 = [[w:szczękoczułkowce|szczękoczułkowce]]
 |gromada                = [[w:pajęczaki|pajęczaki]]
 |podgromada             = [[w:roztocze (pajęczaki)|roztocze (pajęczaki)]]
 |infragromada           =
 |nadrząd                = [[w:Parasitiformes|Parasitiformes (dręcze)]]
 |rząd                   = [[w:Żukowce|Żukowce]]
 |podrząd                = 
 |rodzaj                 = [[w:Varroa (dręcz)|Varroa (dręcz)]]
 |gatunek                = Varroa destructor (dręcz pszczeli)
 |synonimy               = 
 |ranga podtaksonu       = 
 |podtaksony             = 
 |status IUCN            = 
 |IUCN id                = 
 |mapa występowania      = 
 |opis mapy występowania = 
 |wikispecies            = 
 |commons                = 
 |wikisłownik            = 
}}

{{Plik|plik=Varroa_destructor_on_honeybee_host.jpg|auto=tak|opis=Zdjęcie roztocza ''Varroa destructor'' na pszczole miodnej, zrobione elektronowym mikroskopem skaningowym.}}

== Warroza ==
'''Warroza''' jest chorobą wywoływaną przez roztocze ''Varroa destructor'' (dręcz pszczeli{{RN|Jakub Jaroński, [https://www.researchgate.net/publication/327823297_2018_Rozmowa_z_prof_J_Woyke_WOLNOPSZCZELARSTWO Rozmowa z profesorem Jerzym Woyke z dręczem pszczelim w tle, „Wolnopszczelarstwo”] (1/2018), maj 2018, s. 8, ISSN 2544-9311, Cytat: Dowiedziałem się między innymi, że pierwotnie powstała polska nazwa dla roztocza Varroa destructor: Dręcz pszczeli. Profesor jednak uważa, że brzmi ona dobrze i trochę żałuje, że się nie przyjęła..}}) pasożytujące na czerwiu i dorosłych osobnikach pszczół miodnych (Apini).

Początkowo sądzono, że roztoczem, który w latach siedemdziesiątych XX wieku zaatakował europejskie pszczoły miodne z gatunku ''Apis mellifera'' jest ''Varroa jacobsoni'' (Oudemans, l904), pajęczak znany jako pasożyt pszczoły wschodniej ''Apis cerana'' żyjącej w rejonie Indoneji i Malezji. Na podstawie badań stwierdzono jednak, że jest to inny gatunek, będący pasożytem pszczoły wschodniej ''Apis cerana'' żyjącej w Azji, który nazwano ''Varroa destructor'' (Anderson and Trueman, 2000). Później wyróżniono jeszcze dwa podgatunki ''Varroa destructor'' - koreański i japoński. Japońska odmiana warrozy, znaleziona w Japonii i Ameryce Południowej jest mniej niebezpieczna dla rodzin pszczelich ''Apis mellifera'' niż odmiana koreańska{{r|ref1}}.  

Samice roztoczy żywią się ciałem białkowo-tłuszczowym larw i osobników dorosłych. Cykl rozwojowy trwa 9-10 dni. W tym czasie samica roztocza składa w zasklepionych komórkach czerwiu od 3 do 6 jaj, z których rodzi się przeważnie 1 samiec i kilka samic. 1-3 samic osiąga dojrzałość płciową. Samiec jest mały i ginie wkrótce po zapłodnieniu sióstr wewnątrz zasklepionej komórki{{r|ref2}}. Samica składa w ciągu swojego życia ok. 30 jajek.

W naszych szerokościach geograficznych zaatakowane rodziny pszczele bez pomocy człowieka giną po około 2-3 latach.

== Rozprzestrzenienie warrozy ==
Po przewleczeniu roztoczy ''Varroa destructor'' z Azji od pszczoły ''Apis cerana'' warroza rozprzestrzenia się w rodzinach pszczół należących do gatunku pszczoły miodnej (''Apis mellifera''):
* 1952 - Wschodni Związek Radziecki 
* 1957 - Japonia
* 1960 - Filipiny
* 1960-1970 - Europa Wschodnia 
* 1965 - Zachodni Związek Radziecki
* 1967 - Bułgaria
* 1971 - Brazylia, Paragwaj
* 1975 - Rumunia
* 1976 - Północna Afryka (Libia, Tunezja)
* 1977 - Niemcy, Turcja{{r|ref1}}
* późne lata 70-te - Ameryka Południowa 
* 1982 - Francja
* 1984 - Szwajcaria, Włochy 
* 1987 - Stany Zjednoczone 
* 1989 - Kanada 
* 1992 - Anglia
* 1997 - Południowa Afryka 
* 2000 - Nowa Zelandia (Wyspa Północna) 
* 2006 - Nowa Zelandia (Wyspa Południowa)
* 2007 - Hawaje, Zachodnia Afryka (Nigeria)
*
* W roku 2019 warrozy nie było na kanadyjskim półwyspie Labrador i na Nowej Fundlandii{{r|ref12}}.

== Rozpoznawanie warrozy ==
Ponieważ warroza obecnie jest wszechobecna, więc każdy pszczelarz ma możliwość zobaczenia pasożytów w komórkach z larwami lub nawet na dorosłych pszczołach. Ważny jest natomiast stopień porażenia rodziny pszczelej warrozą, od którego zależy moment wykonania zabiegów niszczących pasożyta. W razie wątpliwości można przeprowadzić kontrolę polegającą na wypłukaniu próbki pszczół:
* ok. 300 pszczół (30 g) należy wsypać do zakręcanego słoika i zalać wodą z kilkoma kroplami płynu do mycia naczyń. Słoik zakręcić i kilka razy mocno potrząsnąć. Po 30 minutach zlać przez podwójne sito. Roztocza zatrzymają się na drobniejszym sicie i łatwo można je przeliczyć. Więcej niż 10% pasożytów świadczy o tym, że rodzina pszczela ma problemy z warrozą. W takich rodzinach można też najczęściej zauważyć pszczoły ze zdeformowanymi skrzydełkami{{r|refIB}}.

== Sposoby zapobiegania i zwalczania warrozy ==
Od lat osiemdziesiątych XX wieku do chwili obecnej (2008) walka pszczelarzy i naukowców z warrozą nie dała spodziewanych rezultatów.

Obok naturalnych metod zapobiegania warrozie (np. próby wyhodowania pszczoły miodnej dysponującej mechanizmami obronnymi przeciw pasożytowi ''Varroa destructor'' ([[Pszczelarstwo/Hodowla/Zachowanie higieniczne#SMR|VSH]]), dyskusyjna metoda [[Pszczelarstwo/Choroby/Wycinanie czerwiu trutowego|wycinania czerwiu trutowego]] itd.) w leczeniu warrozy stosuje się preparaty chemiczne. Są one podawane w postaci pasków wieszanych w ulach, w postaci dymu ze spalania lub odparowywania środków przeciw roztoczom (środków warroabójczych) lub w postaci oprysków roztworami zawierającymi substancje czynne. Roztocz potrafi jednak w ciągu kilku lat uodpornić się na te akarycydy. Stosowanie kwasów organicznych, takich jak kwas mrówkowy, kwas mlekowy i kwas szczawiowy nie prowadzi wprawdzie do nabrania oporności na te kwasy przez pasożyta, jest jednak pracochłonne i zależne od warunków atmosferycznych oraz od stadium rozwoju rodziny pszczelej.

W poszukiwaniu nowych metod do walki z warrozą naukowcy przeprowadzają doświadczenia nad wykorzystaniem grzybów do zwalczania posożyta.{{r|ref7}}.

{{Uwaga|Stosowanie preparatów chemicznych w zależności od ich składu prowadzi do zanieczyszczenia miodu lub wosku. Nie wolno stosować preparatów warroabójczych w okresie produkcji miodu towarowego. Bezwzględnie należy przestrzegać okresów karencji wymaganych dla poszczególnych preparatów.}}

Nieudane próby stosowania jednej tylko substancji do walki z pasożytem stały się podstawą opracowania koncepcji tzw. '''zintegrowanego zwalczania warrozy''', polegającej na połączeniu metod biologicznych, biotechnicznych i farmakologicznych, które nie prowadzą do uodpornienia roztoczy, a zarazem zapewniają rodzinie pszczelej możliwość zdrowego rozwoju.

=== Kwas mlekowy ===
Do zwalczania warrozy można zastosować roztwór kwasu mlekowego w koncentracji 15%. Otrzymuje się go mieszając 1 litr kwasu mlekowego i 5,2 l wody. Następnie wszystkie ramki z obu stron należy opryskać tym roztworem przy pomocy rozpylacza. Zabieg ten jest stosunkowo pracochłonny.

=== Kwas mrówkowy ===
* Zabieg krótkoterminowy przy pomocy roztworu kwasu o stężeniu 60% lub 85% przeprowadza się w sierpniu/wrześniu. Można w tym celu użyć cienkich gąbek kuchennych, które nasącza się roztworem kwasu i umieszcza pod ramkami i na ramkach. Po wyparowaniu kwasu zabieg można prze 4 dni powtórzyć. Do uli jednokorpusowych stosuje się 20-30 ml. roztworu, do uli z dwoma korpusami 40-70 ml.
* Zabieg długoterminowy przy pomocy roztworu kwasu o stężeniu 85% przeprowadza się we wrześniu/październiku, po zakarmieniu. Należy w tym celu użyć odpowiednich aplikatorów, które pozostawia się w ulu na 2-3 tygodnie. Do uli jednokorpusowych stosuje się ok 8g na dzień, do uli z dwoma korpusami ok 20g na dzień.

=== Kwas szczawiowy ===
* Opryskiwanie 3%-roztworem kwasu szczawiowego przeprowadza się w październiku/listopadzie. Na każdy ul stosuje się 30-100ml roztworu. Należy po kolei wyciągnąć u ula każdą ramkę i opryskać ja roztworem. Zabieg można przeprowadzić tylko 1 raz!
* Polewanie 5%-roztworem kwasu szczawiowego przeprowadza się w listopadzie/grudniu. Na każdy ul stosuje się 30-50ml roztworu. Nie wyciągając ramek należy wkroplić roztwór w uliczki miedzy ramkami. Zabieg można przeprowadzić tylko 1 raz!
* Sublimacje kwasu szczawiowego przeprowadza się po ostatnim miodobraniu, a następnie ok. grudnia, gdy w ulach nie ma już czerwiu. Na każdy ul stosuje się 2-3g dihydratu. Zabieg można przeprowadzić jedynie przy pomocy specjalnego sublimatora.
* Paski nasączone kwasem szczawiowym (&quot;Calistrip® Biox&quot;) do zawieszenia między ramkami. Paski umieszcza się w ulach późną jesienią, gdy nie ma już czerwiu lub jest go bardzo mało. Temperatura powinna wynosić co najmniej 4°C. Po 6 tygodniach należy je wyjąć.

=== [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza/Zwalczanie Celle|Koncepcja zintegrowanego zwalczania warrozy Instytutu Pszczelarskiego w Celle]] ===
=== Koncepcja zintegrowanego zwalczania warrozy ===
; Landowy Związek Pszczelarski Badenii-Wirtembergii (A+){{r|ref5}}

==== Kwiecień, maj i czerwiec ====
* Naturalny opad warrozy w → [[Pszczelarstwo/Pasieka/Kwiecień|kwietniu]] nie powinien przekraczać 3 osobników na dzień.

===== Wycinanie czerwiu trutowego =====

===== Warozza na [[Pszczelarstwo/Pasieka/Kwiecień#Ramka pracy|ramkach pracy]] =====
{{Plik|plik=Adult female varroa mite.jpg|auto=tak|opis=Warroza na larwie}}

* Larwy trutowe są dla warrozy atrakcyjniejsze aniżeli larwy robotnic, ponieważ okres wylęgu trutni jest dłuższy niż robotnic, co pozwala warrozie na dłuższy cykl rozwojowy. W miesiącach od kwietnia do czerwca pszczoły sukcesywnie otrzymują tzw. [[Pszczelarstwo/Pasieka/Kwiecień#Ramka pracy|ramkę pracy]] przeznaczoną na zabudowę trutową. Przed zasklepieniem do komórek z larwami trutowymi wchodzą samice roztoczy, by się w nich rozmnażać.
Po wybudowaniu pierwszej ramki trutowej dowieszana jest kolejna. Następnie, począwszy od zasklepienia części pierwszej ramki pracy, czerw jest wycinany co dwa tygodnie. Należy starannie dopilnować terminów wycinania zasklepionego czerwiu i nie dopuścić, by czerw z tych plastrów się wygryzł, ponieważ wraz z nim z komórek wydostanie się kolejna generacja roztoczy! Wycięte plastry są przetapiane, a wosk doskonale nadaje się do produkcji węzy, ponieważ nie ma w nim żadnych zanieczyszczeń chemicznych. Pod koniec czerwca rodzina pszczela zaprzestaje intensywnego wychowu trutni i w tym okresie kończy się etap wycinania czerwiu trutowego. Ilość roztoczy znajdujących się w rodzinie jest do tego czasu na tyle zdziesiątkowana, że punkt krytyczny porażenia warrozą jest na tyle przesunięty w czasie, że nie stanowi problemu również w pasiekach wykorzystujących pożytki późne (spadziowe), w których zabiegi chemiczne niszczące warrozę mogą być przeprowadzane dopiero po sierpniowym miodobraniu.

* Badacze holenderskiego uniwersytetu Wageningen zauważyli jednak, że populacja warrozy w rocznym przeliczeniu pozostaje mimo wycinania ramek trutowych niezmienna. Prawdopodobnie wynika to z faktu, ze po wycięciu czerwiu trutowego, w którym znajdują się roztocze, pojawia się przerwa do czasu, kiedy pszczoły odbudują węzę i królowa ponownie zaczerwi nowe komórki. Oznacza to, ze czerw trutowy nie jest dostępny w sposób ciągły i warroza korzysta z komórek z czerwiem robotnic. Nie umniejsza to znaczenia usunięcia z ula pierwszej w roku ramki pracy, w której znajduje się duża liczba warrozy. Niektórzy pszczelarze proponują, by węzy z larwami trutowymi nie wycinać, ale odsklepić, a larwy wytrzasnąć (np. stukając w deskę). W tym celu lepiej jest ramki pracy drutować, aby były stabilniejsze. Następnie komórki należy wypłukać wodą i z powrotem zawiesić w ulu. Taki sposób pozwala królowej od razu zaczerwić puste komórki, a czerw trutowy nie traci dla warrozy na atrakcyjności.

==== Lipiec ====
; Koniec lipca - diagnoza naturalnego osypu roztoczy
Po miodobraniu pod koniec lipca pod [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|osiatkowaną dennicę]] dni wsuwana jest [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Wkładka|wkładka]], która pozostaje tam na 3-7 dni. Po tym czasie należy policzyć ilośc opadłej warrozy, wynik podzielić przez ilość dni i pomnożyć przez faktor 150. Przybliżona ocena ilości opadłych roztoczy nie jest zalecana, ponieważ może się znacznie różnić od rzeczywistej liczby martwych osobników i prowadzić do mylnej diagnozy!

==== Sierpień ====
; Przed karmieniem - '''krótkotrwały zabieg przy pomocy kwasu mrówkowego'''
Przed rozpoczęciem karmienia przeprowadzany jest zabieg zwalczania warrozy przy pomocy 85% roztworu kwasu mrówkowego. W tym celu wkładkę dennicową należy wyczyścić i ponownie wsunąć pod siatkę. Do ula podać kwas mrówkowy (zgodnie z zaleceniami wybranej metody krótkotrwałej aplikacji kwasu mrówkowego). Kontrola skuteczności przeprowadzana jest po dwóch tygodniach. Ilość opadłych osobników warrozy powinien mniej więcej odpowiadać poprzednio wyliczonej wartości. Jeżeli opadło znacznie mniej warrozy, oznacza to, że zabieg nie był skuteczny i po przeanalizowaniu przyczyn powtórzony.

==== Wrzesień ====
; Początek września
Na początku września ponownie przeprowadzana jest kontrola nturalnego osypu roztoczy (jw). Jeżeli dzienny opad wynosi '''mniej niż 10 osobników''', to należy wykonać kolejną kontrolę w listopadzie. '''Opad ponad 10''' martwych roztoczy na dzień oznacza konieczność przeprowadzenia '''długotrwałego zabiegu przy pomocy kwasu mrówkowego''', w innym przypadku rozwój zdrowych pszczół zimowych nie będzie możliwy. 
* długotrwały zabieg przy pomocy kwasu mrówkowego (zgodnie z zaleceniami wybranej metody długotrwałej aplikacji kwasu mrówkowego) kontrolowany jest po dwóch tygodniach od jego rozpoczęcia.

==== Listopad ====
; Kontrola naturalnego osypu pasożyta
Kontrola przeprowadzana jest podobnie jak w poprzednich przypadkach - pod [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|osiatkowaną dennicę]] na 3-7 dni wsuwana jest wkładka, a następnie liczona ilość znajdujących się na niej martwych roztoczy
* Jeżeli dzienny opad wynosi '''mniej niż 1''', to nie trzeba wykonywać dalszych zabiegów do przyszłego sezonu.
* '''Większy opad''' oznacza, że w rodzinie znajdują się setki roztoczy, ponieważ faktor przeliczenia przy braku lub bardzo już małej ilości czerwiu wynosi 500. W takim przypadku w grudniu (minimalna ilość czerwiu) przeprowadzany jest np. '''zabieg przy pomocy kwasu szczawiowego''' (zgodnie z zaleceniami wybranej metody aplikacji kwasu szczawiowego).

; Przesuniecie terminu przeprowadzenia zabiegu
W [[Pszczelarstwo/Pasieka/Listopad|listopadzie]] może być jeszcze na tyle ciepło, ze matka nadal czerwi. W tej sytuacji skuteczność zabiegów przy pomocy środków nieprzenikających do wewnątrz komórek jest żadna, a ewentualnie skuteczny w zasklepionych komórkach kwas mrówkowy wymaga odpowiedniej temperatury zewnętrznej by zadziałać. W takiej sytuacji należy raczej poczekać, aż w ulach nie będzie już czerwiu. Trzeba jednak wziąć pod uwagę, że nagły mróz może z kolei spowodować utworzenie przez pszczoły kłębu, co uniemożliwi wykonanie zabiegu. Wielu pszczelarzy ostatni zabieg wykonuje z zasady w drugiej połowie grudnia.

=== Osadzenie na nowych ramkach z węzą ===
; Pierwsza połowa lipca
Po ostatnim wirowaniu miodu wszystkie pszczoły rodziny pszczelej zmiata się do ula, w którym znajduj się wyłącznie ramki z węzą, po czym natychmiast należy pszczoły zakarmić. Ważne jest, aby przenieść wszystkie rodziny znajdujące się w pasiece jednocześnie, a nie tylko jedną lub kilka.{{r|ref11}}

== Tolerancja pszczół na warrozę ==
Niektóre rodziny pszczele (np. Brazylia, Urugwaj) wykazują tolerancję na obecność pasożyta w gnieździe. &quot;Tolerancja&quot; jest w tym przypadku międzynarodowo przyjętym określeniem, oznaczającym, że rodzina pszczela żyje mimo wieloletniego porażenia pasożytem. Mechanizmy tworzenia tej tolerancji nie są jeszcze znane{{r|ref2}}.

== W Polsce do zwalczania warrozy dopuszczone są: ==
; Api Live Var, Apitraz, Apiwarol, Bayvarol i Biowar&lt;ref name=PszczPasieka24_1&gt;Gajda A., [https://pasieka24.pl/index.php/pl-pl/biblioteczka-pszczelarza-z-pasja-ksiazki-pasieki/228-rok-w-pasiece/3035-113-jakie-mamy-preparaty-do-zwalczania-warrozy-kiedy-mozemy-je-bezpiecznie-stosowac ''Jakie mamy preparaty do zwalczania warrozy? Kiedy możemy je bezpiecznie stosować?''], czasopismo Pasieka (dostęp 10.12.2025).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=PszczPasieka24_2&gt;Gajda A., [https://pasieka24.pl/index.php/pl-pl/biblioteczka-pszczelarza-z-pasja-ksiazki-pasieki/231-kompedium-wiedzy-o-warrozie/3231-lista-lekow-przeciwko-warrozie-dopuszczonych-do-stosowania-w-polsce ''Lista leków przeciwko warrozie dopuszczonych do stosowania w Polsce''], czasopismo Pasieka (dostęp 10.12.2025).&lt;/ref&gt;.

== Przegląd leków stosowanych w przeciw warrozie ==
* Substancja czynna: '''akrynatryna'''
** &quot;'''Gabon'''&quot; (Czechy) - nie dopuszczony do stosowania w Polsce{{r|ref3}}
* Substancja czynna: '''amitraza''' (amid kwasu mrówkowego) 
** &quot;'''Apitraz'''&quot; (produkcja wstrzymana od 2006)
** &quot;'''Apiwarol'''&quot;  
** &quot;'''Biowar'''&quot; 
** &quot;'''Apivar'''&quot; {{r|ref4}}
* Substancja czynna: '''flumetryna''' (cyjanoperytroid) 
** &quot;'''Bayvarol'''&quot; (Niemcy) - wystąpiła rezystencja{{r|ref5}}
* Substancja czynna: '''fluwalinat''' (cyjanoperytroid) 
** &quot;'''Klartan'''&quot;
* Substancja czynna: '''tau-fluwalinat''' (syntetyczny perytroid - cyjanoperytroid)
** &quot;'''Apistan'''®&quot; (Wlk. Brytania) - wystąpiła rezystencja{{r|ref5}}
* Substancja czynna: '''kumafos''' (związek fosforoorganiczny) 
** &quot;'''Perizin'''&quot; (Niemcy) - wystąpiła rezystencja{{r|ref5}}
* Substancja czynna: (związek fosforoorganiczny)
** &quot;'''Checkmite'''™&quot; 
* Substancja czynna: [[Pszczelarstwo/Choroby/Bromfenwinfos|'''bromfenwinfos''']]
** [[Pszczelarstwo/Choroby/Bromfenwinfos|&quot;'''Apifos'''&quot;]] (od 2001 nie dopuszczony do stosowania w Polsce i UE)
* Substancja czynna: [[Pszczelarstwo/Choroby/Tymol|'''tymol''']] 
** [[Pszczelarstwo/Choroby/Tymol|&quot;'''Tymowarol'''&quot;]]
** [[Pszczelarstwo/Choroby/Tymol|&quot;'''Apiguard'''®&quot;]] (Wlk. Brytania)
* Substancja czynna: '''cymiazol''' 
** &quot;'''Apitol'''&quot; {{r|ref4}}
* Substancja czynna: '''kamfora, eukaliptol, mentol, [[Pszczelarstwo/Choroby/Tymol|tymol]]'''
** &quot;'''Apilife VAR'''&quot; (Włochy){{r|ref4}}
* Substancja czynna: fenpyroksymat (C24H27N3O4)
** &quot;'''Hivastan'''&quot; (USA)
* Substancja czynna: '''kwas mlekowy''' MRL-
* Substancja czynna: '''kwas mrówkowy''' MRL-
** &quot;'''Mite-Away II'''™&quot;
* Substancja czynna: '''kwas szczawiowy''' MRL-
** &quot;'''Calistrip® Biox'''&quot;
* Substancje czynne: '''kwasy organiczne, olejki eteryczne, [[Pszczelarstwo/Produkty/Propolis|propolis]]'''
** &quot;'''Bienenwohl'''&quot; (Niemcy)
** &quot;'''Beevital Hive Clean'''&quot; (Austria)
* Substancje czynne: '''kwasy organiczne, olejki eteryczne, propolis''' (+ woda i cukier)
** &quot;'''Iperat'''&quot;
* Substancje czynne: '''feromony'''
** '''Pherovar'''*
* Substancja czynna: '''olej neem''' - pierwsze próby przeprowadzone w roku 2000 {{r|ref8}}

== Pozostałości środków warrozobójczych ==
Ze względu na odkładanie się substancji warrozobójczych w miodzie, wosku etc. nie należy przeprowadzać tych zabiegów przed i w czasie trwania pożytku&lt;br&gt;
→ [[Pszczelarstwo/Miód#Analiza miodu|Pozostałości leków i antybiotyków i zawartość kwasów organicznych (mrówkowy, szczawiowy, mlekowy) w miodzie]].  

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://journals.tubitak.gov.tr/veterinary/issues/vet-07-31-3/vet-31-3-7-0509-29.pdf Aydin, L., Gulegen, E., Cakmak, I., Girisgin, A. ''The Occurrence of Varroa destructor Anderson and Trueman, 2000 on Honey Bees (Apis mellifera) in Turkey'', 2005]}}
{{o|n=ref2|r=Rosenkranz, P., Aumeier, P., Stürmer, M. ''Toleranzmechanismen von Bienenvölkern gegenüber der parasitischen Varroa-Milbe - Ein Vergleich an gemäßigten, tropischen und subtropischen Standorten'', Tropentag 1997, Hohenheim}}
{{o|n=ref3|r=[http://www.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/uw_pl_2007cz2a_26032007.pdf ''Wykaz produktów leczniczych weterynaryjnych dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej'' (Stan 26.03.2007)]}}
{{o|n=ref4|r=[http://www.apimondiafoundation.org/cgi-bin/index.cgi?sid=&amp;zone=download&amp;action=download_file&amp;file_id=267&amp;categ_id=115. ''Akarycydy i antybiotyki w miodzie'', Istituto Nazionale di Apicoltura, Apiacta (1), 2003]}}
{{o|n=ref5|r=Aumeier, P., Uniwersytet Bochum, ''Imkerseminar'', 2006}}
{{o|n=ref7|r=[http://www2.warwick.ac.uk/fac/sci/whri/research/entomopathogenicfungi_/varroa_/ Chandler, D., '''Fungal biocontrol of the varroa mite''']}}
{{o|n=ref8|r=[http://www.alp.admin.ch/themen/00502/00515/00521/index.html?lang=de Schenk, P., Imdrof, A., Fiuri, P., ''Wirkung von Niemöl auf Varroamilben und Bienen'', Liebefeld, 2000]}}
{{o|n=refIB|r={{Pszcz IB|podstrona=E6E868DBA675872EC12576E400291D73/$FILE/infobrief_2010_04.pdf|nazwa=''Infobrief (Porady pszczelarskie w jęz. niemieckim)''|numer=04/2010}}}}
{{o|n=ref11|r=Fachblat de Österreichischen Imkerbundes ''Bienenvater'', Austria 2004/01}}
{{o|n=ref12|r=[https://www.nlbeekeeping.com/varroa-action-plan Newfoundland and Labrador Beekeeping, ''The Varroa Action Plan of Newfoundland and Labrador'', dostęp 13.11.2025]}}
}}</text>
      <sha1>bg2ql7h941r1dfao8167pst62tfbgi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Ul</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15218</id>
    <revision>
      <id>550805</id>
      <parentid>529435</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1992" sha1="bswui961dydq5mc9zrojmtxoy5v1g1b" xml:space="preserve">
&lt;/noinclude&gt;
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Sprzęt|Sprzęt pszczelarski]]
   | 3 = 
}}&lt;/noinclude&gt;

{{Plik|plik=DSC00673 - bees at Emwatsi.JPG|auto=tak|opis=Pszczoły w ulu}}
{{commons|Apis_mellifera#Beehive}}
{{Plik|plik=Sanok2.JPG|auto=tak|opis=pasieka z ulami XIX/XX wiek z różnych miejscowości Pogórza}}

'''Ul''' - w rzemiośle pszczelarskim, konstrukcja, najczęściej drewniana, używana do hodowli pszczół. 
Ul służy do życia, rozwoju rodziny pszczelej oraz do zbierania zapasów pożywienia. Z tego powodu ule muszą zapewniać właściwe warunki życia pszczół. Budowa ula zapewnia ponadto łatwy dostęp pszczelarzowi do rodziny tak, aby pszczoły były jak najmniej niepokojone w czasie pracy pszczelarza.
Zbiorowisko większej ilości uli w jednym miejscu nazywane jest pasieką.

Istnieją różne typy uli:
* ule wielokorpusowe
* apipol
* dadant
* langstroth
* niemiecki zwykły (DN)
* ostrowskiej
* szwajcarski
* warszawski
* wielkopolski
* zander

Ze względu na rodzaj prowadzonej gospodarki pasiecznej, ule dzieli się na dwa podstawowe typy: stacjonarne i transportowe. 
* Ule stacjonarne są zazwyczaj cięższe i masywniejsze, są używane w pasiekach o lokalizacji stałej. 
* Ule transportowe zazwyczaj mniejsze i lżejsze używane są w [[pasieka]]ch wędrownych.

Ze względu na budowę, ule dzielimy na
* stojaki - których część magazynową zwiększamy poprzez rozbudowę pionową ula
* leżaki - których pojemność rozbudowuje się poprzez powiększenie poziome ula

W Polsce najczęściej używane są ule typu dadant, langstroth, wielkopolski, warszawski (zwykły i poszerzany), ostrowskiej, apipol. Coraz popularniejsze stają się ule styropianowe, które znajdują zastosowanie w pasiekach wędrownych ze względu na niską wagę.

== Ciekawostki ==
Największy w Europie skansen pszczelarski z bogatą kolekcją uli znajduje się na terenie Swarzędza, miejscowości położonej niedaleko Poznania.</text>
      <sha1>bswui961dydq5mc9zrojmtxoy5v1g1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Wodzionka tradycyjna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15265</id>
    <revision>
      <id>550526</id>
      <parentid>550135</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:52:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="490" sha1="9ntx5hkc5m0iao4bfgc3t8k4ojck6k8" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Wodzionka.png|auto=tak|opis=Wodzionka tradycyjna}}

== Składniki ==
* ''2–3'' kromki czerstwego chleba''
* ''1 łyżka tłuszczu (np. smalec, masło)''
* ''maggi''
* ''sól''
* ''pieprz''
* ''1–2 ząbki czosnku''

== Przygotowanie ==
Chleb pokroić w kostkę, czosnek drobno posiekać. Wszystkie składniki umieścić w głębokim talerzu i zalać wrzątkiem.

{{wikipedia|Wodzionka}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Pieczywo|Kuchnia śląska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ntx5hkc5m0iao4bfgc3t8k4ojck6k8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Gazpacho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15303</id>
    <revision>
      <id>550492</id>
      <parentid>549146</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="820" sha1="ntx2f5rgtk5uli085jcmxgw48n1hf2c" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Gazpacho Cazuela Barro.jpg|auto=tak|opis=Gazpacho}}

== Składniki ==
* ''6 dużych pomidorów''
* ''2 dojrzałe czerwone papryki''
* ''zielona papryka''
* ''duży obrany ogórek''
* ''pół szklanki oliwy z oliwek''
* ''3 łyżki octu winnego''
* ''3 ząbki czosnku''
* ''cebula''
* ''kromka białego chleba''
* ''pół szklanki wody mineralnej''
* ''łyżeczka soli''
* ''szczypta kminku arabskiego''

== Przygotowanie ==
# Z kromki chleba odkroić skórkę. Pomidory, papryki, ogórki, czosnek i cebulę grubo pokroić i zmiksować na gładki mus z octem, wodą, oliwą, miękiszem chleba i przyprawami.
* Schłodzić w lodówce. Można podawać z grzankami.

{{Wikipedia|Gazpacho}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Bez gotowania|Pomidor|Zupy|Kuchnia hiszpańska|Kuchnia wegańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ntx2f5rgtk5uli085jcmxgw48n1hf2c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Knedle ze śliwkami</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15326</id>
    <revision>
      <id>550593</id>
      <parentid>549296</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="887" sha1="3c8677t6tnh1114ky213dsrp9f2u7mj" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Plum Dumpling.jpg|auto=tak|opis=Knedle ze śliwkami}}

* ''60 dag ziemniaków''
* ''30 dag mąki''
* ''50 dag śliwek''
* ''2 jajka''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Ziemniaki obrać, ugotować, zmielić w maszynce i wystudzić.
# Zimne wyłożyć na stolnicę, połączyć z mąką i jajkami, doprawić solą. Zagnieść.
# Z wyrobionego ciasta uformować wałek średnicy około 4 centymetrów i kroić go na krążki o grubości 2 centymetrów.
# Każdy kawałek spłaszczyć, na środku ułożyć śliwkę bez pestki, skleić i uformować małą kulkę.
* W garnku zagotować wodę, posolić, wrzucić knedle i gotować około 10 minut od momentu wypłynięcia. Odcedzić i podawać z zasmażką z tartej bułki podsmażonej na maśle.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ziemniaki|Śliwka|Kluski i makarony|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3c8677t6tnh1114ky213dsrp9f2u7mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Janowiec</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15380</id>
    <revision>
      <id>550850</id>
      <parentid>514834</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1093" sha1="0gmzjvghvvqgps7erdz7w7sc0294upw" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[../../Rośliny|Rośliny pszczelarskie]]|
ObecnaStrona=[[../../Rośliny/Janowiec|Janowiec]]|
NastStrona=[[../../Rośliny|Rośliny pszczelarskie]]|
}}

== Janowiec (Genista) ==
{{Plik|plik=Genister Apis 080510.JPG|auto=tak|opis=Janowiec (Genista)}}

{{Tabela|liczba wierszy=1|liczba kolumn=6|klasa=wikitable
 | nagłówek 1 = Kwitnienie
 | nagłówek 2 = Kolor pyłku
 | nagłówek 3 = Nektar
 | nagłówek 4 = Pyłek
 | nagłówek 5 = Spadź
 | nagłówek 6 = Wartość
 | komórka 1_1 = VI - VII
 | komórka 1_2 = pomarańczowy
 | komórka 1_3 = +
 | komórka 1_4 = +
 | komórka 1_5 =
 | komórka 1_6 = + 
}}

Janowiec kwitnie w zależności od odmiany i warunków atmosferycznych w czerwcu i lipcu.

== Janowiec w pasiece ==
Janowiec był sadzony już w starożytnych greckich i rzymskich pasiekach ze względu na jego atrakcyjność dla pszczół i jako źródło znakomitego miodu.

=== Odmiany hodowlane ===
* ''Genista tinctoria'' – janowiec barwierski
* ''Genista pilosa'' – janowiec włosisty

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>0gmzjvghvvqgps7erdz7w7sc0294upw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Gulasz wegetariański</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15382</id>
    <revision>
      <id>550583</id>
      <parentid>549179</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="979" sha1="9n0yp200czuiliz4bbc785x5mn9nvmm" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Semizotu yemeği (with yogurt).jpg|auto=tak|opis=Gulasz wegetariański}}

* ''2 strąki żółtej papryki''
* ''2 strąki czerwonej papryki''
* ''bakłażan''
* ''duża cukinia''
* ''cebula''
* ''ząbek czosnku''
* ''2 łyżki oliwy''
* ''5 dag czarnych oliwek''
* ''pół szklanki bulionu''
* ''gałązki bazylii''
* ''sól''
* ''pieprz''

== Przygotowanie ==
# Warzywa umyć. Bakłażana rozkroić wzdłuż, posolić i odłożyć na kilka minut. Paprykę oczyścić z gniazd nasiennych i pokroić w kawałki. Cebulę obrać i pokroić w krążki. Cukinię pokroić w plastry.
# Na patelni rozgrzać oliwę, zeszklić cebulę, dodać paprykę, bakłażan, cukinię i czosnek. Warzywa posolić i smażyć 5 minut.
# Podlać bulionem i dusić 20 minut.
# Dodać oliwki, bazylię i dusić jeszcze przez chwilę.
* Przyprawić solą i pieprzem. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Papryka|Cukinia|Bakłażan|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9n0yp200czuiliz4bbc785x5mn9nvmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera carnica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15408</id>
    <revision>
      <id>550798</id>
      <parentid>534007</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9573" sha1="iy18p0d5pdijw1om5wk9fcyzjewc481" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Podgatunki|Podgatunki (rasy) pszczoły miodnej]]
   | 3 = 
}}&lt;/noinclude&gt;

== Pszczoła kraińska, krajeńska, krainka (''Apis mellifera carnica'') ==
{|class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;center&quot;
|+ 
!  
! Charakterystyka
|-
|'''Zachowanie'''
|-
|-
|łagodność
|łagodna{{r|BornusEP}} 
|-
|nierojliwość
|rojliwa{{r|BornusEP}}
|- 
|wydajność miodowa
|
|-
|rozwój wiosenny
|bardzo szybki{{r|BornusEP|NeuholdBHA}}
|-
|zimotrwałość
|bardzo dobra, przystosowana do warunków Polski{{r|BornusEP}}{{Br}}wrażliwa na zimno{{r|NeuholdBHA}}
|-
|odporność na choroby
|odporna na choroby czerwiu{{r|BornusEP}}
|-
|zachowania higieniczne
| 
|-
|trzymanie się plastra
| 
|-
|zużycie pokarmu
|
|-
|budowanie plastrów
| 
|-
|ograniczanie czerwienia
| tak
|-
|zalewanie gniazda miodem
| tak
|-
|'''Wykorzystanie pożytku'''
|-
|-
|ogólnie
|dobre{{r|BornusEP}}
|-
|pożytek wczesny
|bardzo dobre{{r|NeuholdBHA}}
|-
|pożytek późny
|dobre{{r|BornusEP}}
|-
|gromadzenie pyłku
|
|-
|kitowanie
|
|-
|'''Cechy morfologiczne'''
|-
|-
|ubarwienie
|szare
|-
|indeks kubitalny
|2,4 - 3,0 (wysoki) 
|-
|długość języczka
|
|-
|[[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok|pierścienie filcowe]]
|szerokie
|-
|włoski
|krótkie
|-
|}

== Występowanie ==
{{Plik|plik=Carnica bee on solidago.jpg|auto=tak|opis=''Apis mellifera carnica'''}}

Krainka pochodzi z Europy Południowo-Wschodniej. Po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia pszczoły kraińskie przekroczyły Bałkan i zadomowiły się również na terenach na południe od Alp{{r|NeuholdBHA}}. Do Europy Środkowej i do Polski sprowadzono ją z Austrii na przełomie XIX i XX wieku. W ciągu następnych stu lat wyparła ona prawie całkowicie naturalnie występujące w Europie Środkowej pszczoły z gatunku [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera mellifera|''Apis mellifera mellifera'']].

== Charakterystyka ==
Pszczoły kraińska charakteryzuje się szarym ubarwieniem ze względu na gęste, choć krótkie, szare włoski pokrywające jej ciemny pancerz. Wśród rodzin pszczół krainek często zdarzają się jednak rozjaśnienia barwy tergitów odwłokowych. [[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok|Pierścienie (rąbki) filcowe]] krainki są szerokie. Jest szczuplejsza od [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera mellifera|pszczoły środkowoeuropejskiej]] (''A. m. mellifera''). Ważną cechą przy ustalaniu przynależności pszczół do rasy kraińskiej jest również wysoki [[Pszczelarstwo/Indeks kubitalny|indeks kubitalny]]. U naturalnie żyjących pszczół kraińskich wynosi on od 2,4 w górę, a u linii hodowlanych nierzadko od 3,0 i więcej.&lt;ref name=Imkerschule-SH/&gt;

Robotnice pszczoły krajeńskiej mają genetycznie predyspozycje do dłuższej [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|żywotności]] w porównaniu z [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera ligustica|pszczołą włoską]] czy [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera caucasica|kaukaską]]{{r|LiebefeldVdH}}.

== Linie hodowlane ==
* w Polsce
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Pogórska (Cb)]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car CT46]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Beskidka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Dobra (D)]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car PWJOT]
** [http://www.kpodr.pl/zwierzeca/inne/pasieka.php linia car Kujawska (kd)]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Kortówka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car J]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car N]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car T]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car PA]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car SK]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Nieska]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Jugo]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Alpejka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car CNT] 
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car CJ10] 
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Alsin] 
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Cp]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Cr]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Ca] 
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Tb] 
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Ab] 
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Marynka (Mr)]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car R]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car S]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Niw]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Bałtycka] 
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Kamianka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car GR1]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Zosia (Zo)]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Wielka]
** [http://www.matki-pszczele.pl/?page_id=14linia car AGA selekcjonowana na zachowanie higieniczne]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Gema]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Prima]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Karpatka]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Wanda]
** [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia car Majówka]

* Niemcy
:* Bukovsek (Buko) - szwajcarska linia krainki, pochodząca ze Słowenii. Wg hodowców charakteryzuje się wczesnym i długotrwałym, ale niezbyt burzliwym rozwojem. Mało rojliwa. Nadaje się zarówno do [[Pszczelarstwo/Sprzęt|mniejszych uli]] jak i do [[Pszczelarstwo/Sprzęt|uli wielokorpusowych]]. Ponieważ niezwykle chętnie [[Pszczelarstwo/Hodowla#Dynamiczne_budowanie_plastrów|buduje]], wymaga obszernych skrzynek, a w mniejszych trzeba jej zapewnić możliwość budowania nowych plastrów.&lt;ref name=&quot;zach&quot;/&gt;

:* [http://www.laves.niedersachsen.de/master/C25037564_N1225_L20_D0_I826 Celle] - linia hodowana w Instytucie Pszczelarskim w Celle od roku 1961. Pochodzi od sprowadzonej do Instytutu matki pszczelej linii Troiseck, którą sparowano z trutniami pochodzącymi z hodowli pszczelarza Wirsinga. W ciągu kolejnych lat prowadzono krzyżówki z materiałem hodowlanym z Lunz. W roku 1973 dodany został materiał ze Słowenii (hodowca Bukovsek). Unasienianie naturalne odbywa się na należącym do Instytutu trutowisku na Neuwerk. Wypracowano ok. 15 podlinii tej pszczoły (C1, ...). Praca hodowlana koncentruje się na łagodności, trzymaniu się plastrów, małej rojliwości i higienie czerwiu.
::* Linia C1 - została utworzona przez hodowcę dr. Wurma  w ciągu wielu lat pracy hodowlanej. Wiosną rozwija się wcześnie i bardzo szybko. Nie jest zbyt rojliwa. Nadaje się tylko do [[Pszczelarstwo/Sprzęt|obszernych uli]], w mniejszych już wiosną rodziny trzeba by dzielić.&lt;ref name=&quot;zach&quot;/&gt;

:* Peschetz - największą siłę osiąga dopiero w połowie czerwca. Jest pszczołą szczególnie nadająca się na późniejsze pożytki.&lt;ref name=&quot;zach&quot;/&gt;

:* [http://www.bienenzucht.de/linie_sklenar.htm Sklenar]] - jej twórcą był Guido Sklenar. Począwszy od roku 1890 próbował rozmnożyć rodzinę pszczelą, która w pasiece wyróżniała się spośród innych: dawała najwięcej miodu, wzorowo zimowała (w tym czasie nie było jeszcze problemu [[Pszczelarstwo/Choroby/Varroa|warrozy!]]), była wzorowo spokojna i nie roiła się. Jedynie nadmierne kitowanie nie było wzorowe. Ul, w którym żyła ta rodzina, nosił numer 47 i dlatego Sklenar nazwał swoją linię &quot;Stamm 47&quot;.   Matki pochodzące z tej rodziny zostały umieszczone we wszystkich ulach w pasiece i obdarował nimi pszczelarzy w sąsiedztwie, dzięki czemu stworzył pewien rodzaj naturalnego trutowiska.  

:* Troiseck - charakteryzuje się wczesnym, burzliwym rozwojem i skłonnością do tworzenia rojów.&lt;ref name=&quot;zach&quot;/&gt;

{{Przypisy|
{{o|n=BornusEP|r=Bornus et al., ''Encyklopedia Pszczelarska'', PWRiL, Warszawa 1989}}
{{o|n=NeuholdBHA|r=Neuhold, M., ''Die Bienen-Hausapotheke: 100 ausgewählte Rezepte zum Selbermachen, 2006''}}
{{o|n=Imkerschule-SH|r=[http://www.imkerschule-sh.de/?imker_abc=j&amp;n=35&amp;bu=C Związek Pszczelarzy Szlezwiku-Holsztyna i Hamburga, ''Indeks kubitalny'' (w jęz. niem.), 2006]}}
{{o|n=LiebefeldVdH|r=[http://www.alp.admin.ch/themen/00502/00529/00532/index.html?lang=de Imdorf, A., Ruoff, K., Fluri, P., ''Volksentwicklung bei der Honigbiene'' Forschungsanstalt Agroscope Liebefeld-Posieux ALP, Szwajcaria, 2009]}}
{{o|n=zach|r=[http://members.aon.at/imkerei-zach/imkerei/iprodukt.htm ''Imkerei Fam. Zach '', dostęp 23.02.2019]}}
}}</text>
      <sha1>iy18p0d5pdijw1om5wk9fcyzjewc481</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Utopence</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15409</id>
    <revision>
      <id>550657</id>
      <parentid>550119</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3047" sha1="qw7u4k68roedwp9ksjo1akidxlnat3j" xml:space="preserve">'''Utopence''' (dosł. „topielce”) – marynowane czeskie kiełbaski (''{{lpg|špekáček|špekáčki}}'') z cebulą. Zimna przekąska popularna w Czechach i na Słowacji. 
* Jej cechą jest dłuższe konserwowanie mięsa w marynacie, w skład której zwykle wchodzą: woda, ocet, sól, cukier, pieprz ziarnisty, liść laurowy, ziele angielskie; dodawana bywa też gałka muszkatołowa, kolendra, sproszkowana słodka papryka, nieco papryki ostrej (chili). W słodko-kwaśnej zalewie oprócz cebuli dodaje się też niekiedy skrojoną czerwoną paprykę oraz ogórki i doprawia się czasem {{lpg|gorczyca biała|gorczycą}}, keczupem, sosem sojowym lub {{lpg|sos Worcestershire|worcesterskim}}. 

{{Wikipedia|Utopenec}}                                         

== Składniki ==
{{Plik|plik=Utopenci (6).jpg|auto=tak|opis=Jako marynata w słoiku}}

{{wikisłownik|utopenec}}

* ''8 kiełbasek''
* ''2 cebule czerwone''
* ''3 cebule zwykłe (białe)
* ''3 ząbki czosnku''
* ''2 słodkie papryki (czerwone lub zielone)''
* ''1-2 pikantne papryczki (chili)''
* ''2 gałązki kopru''

; Zalewa (marynata){{dk}}
* ''1 litr wody''
* ''500 ml octu''
* ''2 łyżki cukru kryształu''
* ''1 łyżeczka soli''
* ''1 łyżeczka pieprzu''
* ''1 łyżeczka ziela angielskiego''
* ''szczypta ostrej papryki (chili)''
* ''2 gałązki lubczyku''
* ''5 liści laurowych''

== Wykonanie ==
{{Plik|plik=Utopenci (9).jpg|auto=tak|opis=Po wyłożeniu – jako danie gotowe do konsumpcji}}

# '''Przygotowanie zalewy''': ocet zagotować w wodzie, dodając cukier, sól, pieprz i pozostałe składniki, a następnie pozostawić do wystudzenia w temperaturze pokojowej.
# '''Kiełbaski''' (zamiast oryginalnych czeskich można wykorzystać polskie serdelki dobrej jakości – np. kiełbaski śląskie) obrać z osłonek (skórek lub folii); można na 30 sekund zanurzyć we wrzątku, by zaraz ostudzić. Potem przekroić wzdłuż dzieląc na połówki bądź na ćwiartki. 
# '''Warzywa''': Cebule pokroić w cienkie plasterki (talarki), słodkie papryki (dla urozmaicenia można użyć mieszane kolorystycznie: żółte, czerwone, zielone) pociąć w paseczki albo w krążki. Dobrze wymieszać wraz z drobno posiekanymi ząbkami czosnku.
# W dużym słoju (lub mniejszych słoikach) ciasno poukładać warzywa na przemian z pokrojonymi kiełbaskami, tak by nie pozostawiać między nimi powietrza. Całość zalać schłodzoną zalewą, dodając na wierzchu świeży koper i liście laurowe z marynaty.
# Zamknąć hermetycznie i odstawić w chłodne miejsce (np. do spiżarni w temp. 15-18°C; ale nie do lodówki!) na 1-2 tygodnie (tzw. szybkie utopence nadają się do spożycia po co najmniej 3 dniach).

== Źródła ==
Przepis opracowany według: Pavla Pospišila ({{lz|s=https://regiony.rozhlas.cz/dokonali-utopenci-podle-receptu-michelinskeho-sefkuchare-pavla-pospisila-vas-7686423|n=Utopence}}) i Małgorzaty Caprari (''Kuchnie świata'', Warszawa 2009, s. 41). 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Przetwory|Papryka|Kuchnia czeska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qw7u4k68roedwp9ksjo1akidxlnat3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Langosze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15531</id>
    <revision>
      <id>550548</id>
      <parentid>549436</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1196" sha1="5p8b548idynfm6zmnvkt2nnsb3swx1e" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Langos2.jpg|auto=tak|opis=Langosze}}

{{Wikipedia|Langosz}}

'''Langosze''' (węg. ''lángos'') – węgierskie placki ziemniaczane smażone na oleju.

== Składniki ==
* ''3 ugotowane i zmielone (lub przepuszczone przez praskę) ziemniaki''
* ''30 g drożdży''
* ''200 ml ciepłego mleka''
* ''1 łyżeczka cukru''
* ''400 g mąki pszennej''
* ''3 łyżeczki oleju''
* ''2 łyżeczki soli''
* ''+ olej do głębokiego smażenia''

== Przygotowanie ==
# Drożdże rozpuścić w niewielkiej ilości ciepłego mleka i odstawić w ciepłe miejsce do spowodowania zaczynu na około 10-15 minut. Do mąki dodać drożdże z mlekiem, następnie ziemniaki i olej. Całość wyrobić na jednolite ciasto, dolewając mleko i dodając sól.
# Po wyrobieniu ciasta odstawić je pod przykryciem na około 1 godzinę do wyrośnięcia. Potem ciasto wyrobić jeszcze raz.
# Z niewielkich kawałków ciasta formować palcami cienkie placuszki. Smażyć w głębokim oleju obustronnie na złoty kolor.
* Langosze podaje się gorące ze śmietaną, sosem czosnkowym lub startym serem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ziemniaki|Placki|Kuchnia węgierska|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5p8b548idynfm6zmnvkt2nnsb3swx1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Truteń</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15675</id>
    <revision>
      <id>550754</id>
      <parentid>515017</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1766" sha1="iyifcc1j6dgomn54rk0d5n9dyaa80nh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|'''''Biologia pszczoły robotnicy''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|Biologia trutni]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|'''''Gniazdo pszczele''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Biologia trutnia ==
{{Plik|plik=Drohn im Flug 08-3.jpg|auto=tak|opis=Truteń}}

Truteń to samiec pszczoły miodnej. Trutnie rozwijają się z jajeczek [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|niezapłodnionych]] ([[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka#Haplodiploidalność pszczoły miodnej|haploidalnych]]). Cykl rozwojowy trutnia trwa ok. 24 dni. Larwy trutowe przed przed zamknięciem komórki są ok. 3 razy większe niż larwy robotnic i są częściej karmione. Zamknięte komórki trutowe maja kopulasty kształt. Po ok. 8 dniach od wygryzienia truteń osiąga dojrzałość płciową. Dorosły truteń waży 120-290 mg.

Trutnie są wychowywane w rodzinie pszczelej tylko w okresie letnim i żyją ok. 2 miesiące. W jednej rodzinie ich liczba wynosi ok. 2-3 tysiące.

{{Plik|plik=Varroa destructor on drone 66a.jpg|auto=tak|pozycja=lewo|opis=Varroa destructor na trutniu}}

Zadaniem trutnia jest udział w zapłodnieniu młodej królowej w okresie tzw. [[Pszczelarstwo/Biologia/Loty godowe|lotów godowych]]. Trutnie posiadają na czułkach receptory zapachu pozwalające im znaleźć w locie młode królowe z odległości ok. 60 metrów. Tuż po kopulacji truteń ginie na skutek wyrwania narządów płciowych.

=== Rzeź trutni ===
Trutnie, które nie miały okazji wziąć udziału w akcie zapłodnienia matki pszczelej i dzięki temu (lub niestety) nadal żyją, w lipcu i sierpniu są wypędzone z ula przez pszczoły robotnice.</text>
      <sha1>iyifcc1j6dgomn54rk0d5n9dyaa80nh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Dzielżan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15709</id>
    <revision>
      <id>550835</id>
      <parentid>534008</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1469" sha1="0rlrhfd1hewrfpom6xs5ibvberj281a" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|Rośliny pszczelarskie]]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Dzielżan|Dzielżan]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|Tabela roślin pszczelarskich]]
}}

== Dzielżan (Helenium) ==
{{Plik|plik=Apis mellifera on Helenium.JPG|auto=tak|opis=Dzielżan (Helenium)}}

{{Tabela|liczba wierszy=1|liczba kolumn=6|klasa=wikitable
 | nagłówek 1 = Kwitnienie
 | nagłówek 2 = Kolor pyłku
 | nagłówek 3 = Nektar
 | nagłówek 4 = Pyłek
 | nagłówek 5 = Spadź
 | nagłówek 6 = Wartość
 | komórka 1_1 = VII - VIII
 | komórka 1_2 =
 | komórka 1_3 = +++ {{Br}}300-400 kg z 1 ha{{r|ref1}}
 | komórka 1_4 = +
 | komórka 1_5 = -
 | komórka 1_6 = +++
}}

Dzielżan to roślina wieloletnia. Kwitnie od połowy lipca przeważnie do końca sierpnia. Dostarcza pszczołom zarówno pyłku jak i nektaru. Nektar dzielżanów jest gorzki, ale będąc pożytkiem późnym pozostaje w ulu i jego sporadyczna obecność w pozyskiwanym miodzie nie ma wpływu na jego smak{{r|ref2}}. 

=== Dzielżan w pasiece ===
Dzielżany to bardzo ładne kwiaty osiągające ok. 80 cm wysokości, które nie wymagają specjalnej opieki. Kwitnące dzielżany to korzyść dla pszczół i barwna ozdoba każdej pasieki.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Prabucki, J. et al., ''Pszczelnictwo'', Szczecin 1998}}
{{o|n=ref2|r=Kołtowski, Z., ''Wielki atlas roślin miododajnych'', Warszawa, 2006}}
}}</text>
      <sha1>0rlrhfd1hewrfpom6xs5ibvberj281a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Miód gryczany</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15812</id>
    <revision>
      <id>550799</id>
      <parentid>528660</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="858" sha1="7gtsyc1n3qzr2g4paxu5v3plnb36y3n" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód|Miód]]
   | 3 = 
}}&lt;/noinclude&gt;

== Miód gryczany ==
{{Plik|plik=Buchweizenhonig.jpg|auto=tak|opis=Miód gryczany}}

Miód gryczany produkowany jest przede wszystkim w Polsce i w Rosji. W innych krajach europejskich, np. w Niemczech, miód gryczany zniknął z półek sklepowych wraz z zaprzestaniem uprawy gryki.
* Ma barwę ciemnej herbaty, po skrystalizowaniu jest brązowy. Charakteryzuje się specyficznym zapachem kwiatu gryki, przypominającym zapach melasy i słodu. W smaku jest ostry i lekko piekący.
* Z reguły ciemne miody mają więcej substancji antyoksydacyjnych i składników mineralnych niż jasne.
* W medycynie ludowej i [[Pszczelarstwo/Apiterapia#Miód|apiterapii]]  jest stosowany przy schorzeniach serca i naczyń krwionośnych.

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>7gtsyc1n3qzr2g4paxu5v3plnb36y3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15818</id>
    <revision>
      <id>550739</id>
      <parentid>534010</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:33:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7672" sha1="i3dn2dnyt6m39h49wf4jekexw76r9hb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka|'''''Gospodarka pasieczna''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń|Styczeń]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty|'''''Luty''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Pasieka w styczniu ==
{{Plik|plik=Beehive in Winter.jpg|auto=tak|opis=Zima w pasiece}}

Styczeń w pasiece to spokojny czas. Dla pszczelarza jest to okres pogłębiania wiedzy i ewentualnie czyszczenia i naprawiania [[Pszczelarstwo/Sprzęt|sprzętu pasiecznego]]. Można także sporządzić plan potrzeb nowego [[Pszczelarstwo/Sprzęt|sprzętu]], terminarz napraw i nowych inwestycji.
Sensownym zajęciem jest także analiza wyników osiąganych w pasiece i sporządzenie planu zmian, które mogą przyczynić się do poprawy ewentualnych niedoborów.
; Analiza sposobu prowadzenia pasieki
* Jeżeli w ciągu roku pasiecznego osypały się rodziny, należy sobie zadać pytanie dlaczego? Powody mogą być różne - [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warroza]] lub inne [[Pszczelarstwo/Choroby|choroby]], [[Pszczelarstwo/Pasieka/Poddawanie matek pszczelich|stara matka]], [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie|głód]], błędy w prowadzeniu pasieki i inne przyczyny.
* Teraz jest czas również czas na szukanie nowych/innych pasieczysk, jeżeli mamy zamiar się rozwijać. Można rozejrzeć się w okolicy i porozmawiać z właścicielami interesujących nas stanowisk, czy zgodziliby się na ustawienie tam uli i negocjować warunki.
; Analiza kosztów
* Zestawienie kosztów zakupu sprzętu pszczelarskiego, pokarmu i innych wydatków może pomoc w zaplanowaniu bardziej efektywnego budżetu na kolejne sezony.
* Zestawienie wpływów ze sprzedaży miodu i innych produktów pszczelich może pomoc w szukaniu bardziej efektywnych sposobów ich sprzedaży.
; Analiza nakładu własnej pracy i czasu
Nie każdy pszczelarz dysponuje dowolną ilością czasu na prace pasieczne. Pracujący, zaganiany hobbysta, który chce cieszyć się swoimi pszczołami tylko w weekend, powinien się zastanowić, czy możliwe jest zaoszczędzenie czasu przez zrezygnowanie z samodzielnego wykonywania niektórych czynności. Przykładem może być kupno gotowych ramek (zbitych i odrutowanych), zamiast tracenia czasu na czyszczenie starych, które można po prostu spalić.  

=== Rozwój rodziny pszczelej w styczniu ===
{{Plik|plik=Do not disturb.png|auto=tak|rozmiar=80px|opis=Nie przeszkadzać!}}

Pszczołom nie należy przeszkadzać w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]]. Mróz i śnieg pszczołom nie szkodzą, natomiast niepokoić mogą je silne wiatry, gałęzie uderzające o daszki lub dzięcioły stukające w ule. Hałas i wibracje powodują niepokój wśród pszczół i mogą prowadzić do rozluźnienia [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|zimowego kłębu]] i tym samym do wahań temperatury w jego wnętrzu. Poza tym na skutek stresu pszczoły spożywają więcej pokarmu, co powoduje nadmierne nagromadzenie kału bez możliwości [[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty#Oblot oczyszczający|wypróżnienia się]]. Nie należy odgarniać śniegu w pasiece, a tym bardziej nie wolno niepokoić pszczół usuwając śnieg przy wlotkach, tym bardziej, jeżeli jest zimno i nie zapowiada się, by w najbliższym czasie zrobiło się na tyle ciepło, by pszczoły zamierzały wylecieć na zewnątrz. W ekstremalnych przypadkach, np. przy wycince lasu lub innych pracach związanych z hałasem i wibracjami powietrza, pszczoły masowo wylatują z ula i giną z zimna. Gdyby miały taką możliwość, to w grudniu, styczniu i lutym przed ulami pojawiłyby się być może wywieszki jak na drzwiach pokoi hotelowych: &quot;Do not disturb!&quot;.

Najkorzystniejsza jest mroźna i sucha aura, bez dużych wahań temperatury między dniem i nocą. Zdarzające się czasem w styczniu ciepłe dni mogą pobudzać matkę pszczelą do [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|czerwienia]], szczególnie w przypadku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Październik#Ocieplanie uli|uli ocieplanych]], gdy nagrzane słońcem wnętrze ula utrzymuje ciepło mimo spadku temperatury w nocy. Pszczoły odczuwające chłód nie rozpoczynają przedwczesnego wychowu czerwiu. Zimowa pielęgnacja czerwiu może prowadzić do utraty kontaktu z pokarmem, ponieważ pszczoły będą zmuszone skupić się wokół czerwiu, który trzeba intensywnie grzać. Zaczerwionych rejonów plastra pszczoły nie opuszczą i kłąb zimowy nie będzie się już przemieszczał w kierunku zapasów pokarmu. Jeżeli ramki z pokarmem znajdą się poza bezpośrednim zasięgiem pszczół pielęgnujących czerw, to rodzina pszczela zginie z głodu, mimo wystarczających zapasów na plastrach brzegowych!

== Zimna zimowla ==
Pozytywny wpływ na przebieg [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] ma zastosowanie otwartych [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennic]] osiatkowanych, przez które do uli wpływa zimne, świeże powietrze. Z jednej strony hamuje to królową w przedwczesnym czerwieniu, a z drugiej dobrze wpływa na klimat w ulu i zapobiega wilgoci. Wilgoć w ulu powoduje pleśnienie plastrów i fermentację zapasów pokarmu i pierzgi.  Kolejną zaletą otwartych dennic jest stały dopływ powietrza, nawet w przypadku wylotków zatkanych zlodziałym śniegiem.

Otwarte dennice nie mają wpływu na temperaturę [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębu zimowego]]. Pszczoły grzeją tylko jego wnętrze, a ciała ciasno skupionych pszczół stanowiących otoczkę kłębu są doskonałym izolatorem. Praktycznie nie ma żadnych ubytków ciepła na zewnątrz kłębu.

W praktyce wielu pszczelarzy stosujących osiatkowane dennice zamyka je wkładkami uszczelniającymi z końcem stycznia, tzn. wtedy, gdy królowa powinna była już rozpocząć składanie pierwszych, jeszcze bardzo nielicznych jajeczek po przerwie zimowej.

== Rok pszczelarski (pasieczny) ==
{{Definicja | '''&quot;Rok pszczelarski to zwyczajowe określenie na powtarzający się w każdym roku kalendarzowym rytm sezonowych prac pasiecznych.&quot;...}}

W styczniu rozpoczyna się rok kalendarzowy, ale nie pokrywa się on z rokiem pszczelarskim. Wokół tego terminu krąży wiele nieporozumień, które być może wynikają stąd, że początku i końca roku pasiecznego po prostu nie można jednoznacznie zdefiniować. W praktyce taka definicja nie jest również potrzebna.

* Według W. Ostrowskiej rok pasieczny upływa wraz z ustaniem pożytku głównego i rozpoczyna głównym przeglądem jesiennym, który powinien być wykonany zaraz po zakończeniu letniego miodobrania.
* Według definicji Nietschmanna i Huesinga rok pszczelarski trwa formalnie od 1. października do 30. września. Podawanie konkretnego terminu mija się jednak z celem, ponieważ terminarz prac pszczelarskich zależy od rozwoju fenologicznego natury oraz stadium rozwoju rodzin pszczelich{{r|ref1}}.
*  W niektórych pasiekach rok pszczelarski kończy się wraz z ostatnim wirowaniem miodu. Wszystkie późniejsze prace, ale także wcześniejsze, np. [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady|tworzenie odkładów]] i [[Pszczelarstwo/Pasieka/Czerwiec#Wymiana matek|wymiana matek]], są czynnościami wstępnymi roku następnego.
* Inne publikacje pszczelarskie definiują rok pszczelarski inaczej, np. początkiem roku pszczelarskiego jest połowa lipca, ponieważ jest to najlepszy czas na rozpoczęcie [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla#Układanie gniazd na zimę|układania gniazd na zimę]]{{r|ref2}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Liebig, G., ''Einfach imkern''}}
{{o|n=ref2|r=[http://pasieka.wroclaw.pl Koło Pszczelarzy Wrocław Krzyki ''Porady dla początkujących pszczelarzy i nie tylko'', 2008]}}
}}</text>
      <sha1>i3dn2dnyt6m39h49wf4jekexw76r9hb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550770</id>
      <parentid>550739</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7655" sha1="ku7qxq235me77yeqyl73l7zd9vrd3pz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka|'''''Gospodarka pasieczna''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń|Styczeń]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty|'''''Luty''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Pasieka w styczniu ==
{{Plik|plik=Beehive in Winter.jpg|auto=2|opis=Zima w pasiece}}

Styczeń w pasiece to spokojny czas. Dla pszczelarza jest to okres pogłębiania wiedzy i ewentualnie czyszczenia i naprawiania [[Pszczelarstwo/Sprzęt|sprzętu pasiecznego]]. Można także sporządzić plan potrzeb nowego [[Pszczelarstwo/Sprzęt|sprzętu]], terminarz napraw i nowych inwestycji.
Sensownym zajęciem jest także analiza wyników osiąganych w pasiece i sporządzenie planu zmian, które mogą przyczynić się do poprawy ewentualnych niedoborów.
; Analiza sposobu prowadzenia pasieki
* Jeżeli w ciągu roku pasiecznego osypały się rodziny, należy sobie zadać pytanie dlaczego? Powody mogą być różne - [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warroza]] lub inne [[Pszczelarstwo/Choroby|choroby]], [[Pszczelarstwo/Pasieka/Poddawanie matek pszczelich|stara matka]], [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie|głód]], błędy w prowadzeniu pasieki i inne przyczyny.
* Teraz jest czas również czas na szukanie nowych/innych pasieczysk, jeżeli mamy zamiar się rozwijać. Można rozejrzeć się w okolicy i porozmawiać z właścicielami interesujących nas stanowisk, czy zgodziliby się na ustawienie tam uli i negocjować warunki.
; Analiza kosztów
* Zestawienie kosztów zakupu sprzętu pszczelarskiego, pokarmu i innych wydatków może pomoc w zaplanowaniu bardziej efektywnego budżetu na kolejne sezony.
* Zestawienie wpływów ze sprzedaży miodu i innych produktów pszczelich może pomoc w szukaniu bardziej efektywnych sposobów ich sprzedaży.
; Analiza nakładu własnej pracy i czasu
Nie każdy pszczelarz dysponuje dowolną ilością czasu na prace pasieczne. Pracujący, zaganiany hobbysta, który chce cieszyć się swoimi pszczołami tylko w weekend, powinien się zastanowić, czy możliwe jest zaoszczędzenie czasu przez zrezygnowanie z samodzielnego wykonywania niektórych czynności. Przykładem może być kupno gotowych ramek (zbitych i odrutowanych), zamiast tracenia czasu na czyszczenie starych, które można po prostu spalić.  

=== Rozwój rodziny pszczelej w styczniu ===
{{Plik|plik=Do not disturb.png|auto=4|opis=Nie przeszkadzać!}}

Pszczołom nie należy przeszkadzać w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]]. Mróz i śnieg pszczołom nie szkodzą, natomiast niepokoić mogą je silne wiatry, gałęzie uderzające o daszki lub dzięcioły stukające w ule. Hałas i wibracje powodują niepokój wśród pszczół i mogą prowadzić do rozluźnienia [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|zimowego kłębu]] i tym samym do wahań temperatury w jego wnętrzu. Poza tym na skutek stresu pszczoły spożywają więcej pokarmu, co powoduje nadmierne nagromadzenie kału bez możliwości [[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty#Oblot oczyszczający|wypróżnienia się]]. Nie należy odgarniać śniegu w pasiece, a tym bardziej nie wolno niepokoić pszczół usuwając śnieg przy wlotkach, tym bardziej, jeżeli jest zimno i nie zapowiada się, by w najbliższym czasie zrobiło się na tyle ciepło, by pszczoły zamierzały wylecieć na zewnątrz. W ekstremalnych przypadkach, np. przy wycince lasu lub innych pracach związanych z hałasem i wibracjami powietrza, pszczoły masowo wylatują z ula i giną z zimna. Gdyby miały taką możliwość, to w grudniu, styczniu i lutym przed ulami pojawiłyby się być może wywieszki jak na drzwiach pokoi hotelowych: &quot;Do not disturb!&quot;.

Najkorzystniejsza jest mroźna i sucha aura, bez dużych wahań temperatury między dniem i nocą. Zdarzające się czasem w styczniu ciepłe dni mogą pobudzać matkę pszczelą do [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|czerwienia]], szczególnie w przypadku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Październik#Ocieplanie uli|uli ocieplanych]], gdy nagrzane słońcem wnętrze ula utrzymuje ciepło mimo spadku temperatury w nocy. Pszczoły odczuwające chłód nie rozpoczynają przedwczesnego wychowu czerwiu. Zimowa pielęgnacja czerwiu może prowadzić do utraty kontaktu z pokarmem, ponieważ pszczoły będą zmuszone skupić się wokół czerwiu, który trzeba intensywnie grzać. Zaczerwionych rejonów plastra pszczoły nie opuszczą i kłąb zimowy nie będzie się już przemieszczał w kierunku zapasów pokarmu. Jeżeli ramki z pokarmem znajdą się poza bezpośrednim zasięgiem pszczół pielęgnujących czerw, to rodzina pszczela zginie z głodu, mimo wystarczających zapasów na plastrach brzegowych!

== Zimna zimowla ==
Pozytywny wpływ na przebieg [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] ma zastosowanie otwartych [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennic]] osiatkowanych, przez które do uli wpływa zimne, świeże powietrze. Z jednej strony hamuje to królową w przedwczesnym czerwieniu, a z drugiej dobrze wpływa na klimat w ulu i zapobiega wilgoci. Wilgoć w ulu powoduje pleśnienie plastrów i fermentację zapasów pokarmu i pierzgi.  Kolejną zaletą otwartych dennic jest stały dopływ powietrza, nawet w przypadku wylotków zatkanych zlodziałym śniegiem.

Otwarte dennice nie mają wpływu na temperaturę [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębu zimowego]]. Pszczoły grzeją tylko jego wnętrze, a ciała ciasno skupionych pszczół stanowiących otoczkę kłębu są doskonałym izolatorem. Praktycznie nie ma żadnych ubytków ciepła na zewnątrz kłębu.

W praktyce wielu pszczelarzy stosujących osiatkowane dennice zamyka je wkładkami uszczelniającymi z końcem stycznia, tzn. wtedy, gdy królowa powinna była już rozpocząć składanie pierwszych, jeszcze bardzo nielicznych jajeczek po przerwie zimowej.

== Rok pszczelarski (pasieczny) ==
{{Definicja | '''&quot;Rok pszczelarski to zwyczajowe określenie na powtarzający się w każdym roku kalendarzowym rytm sezonowych prac pasiecznych.&quot;...}}

W styczniu rozpoczyna się rok kalendarzowy, ale nie pokrywa się on z rokiem pszczelarskim. Wokół tego terminu krąży wiele nieporozumień, które być może wynikają stąd, że początku i końca roku pasiecznego po prostu nie można jednoznacznie zdefiniować. W praktyce taka definicja nie jest również potrzebna.

* Według W. Ostrowskiej rok pasieczny upływa wraz z ustaniem pożytku głównego i rozpoczyna głównym przeglądem jesiennym, który powinien być wykonany zaraz po zakończeniu letniego miodobrania.
* Według definicji Nietschmanna i Huesinga rok pszczelarski trwa formalnie od 1. października do 30. września. Podawanie konkretnego terminu mija się jednak z celem, ponieważ terminarz prac pszczelarskich zależy od rozwoju fenologicznego natury oraz stadium rozwoju rodzin pszczelich{{r|ref1}}.
*  W niektórych pasiekach rok pszczelarski kończy się wraz z ostatnim wirowaniem miodu. Wszystkie późniejsze prace, ale także wcześniejsze, np. [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady|tworzenie odkładów]] i [[Pszczelarstwo/Pasieka/Czerwiec#Wymiana matek|wymiana matek]], są czynnościami wstępnymi roku następnego.
* Inne publikacje pszczelarskie definiują rok pszczelarski inaczej, np. początkiem roku pszczelarskiego jest połowa lipca, ponieważ jest to najlepszy czas na rozpoczęcie [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla#Układanie gniazd na zimę|układania gniazd na zimę]]{{r|ref2}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Liebig, G., ''Einfach imkern''}}
{{o|n=ref2|r=[http://pasieka.wroclaw.pl Koło Pszczelarzy Wrocław Krzyki ''Porady dla początkujących pszczelarzy i nie tylko'', 2008]}}
}}</text>
      <sha1>ku7qxq235me77yeqyl73l7zd9vrd3pz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550773</id>
      <parentid>550770</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:24:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rozwój rodziny pszczelej w styczniu */</comment>
      <origin>550773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7655" sha1="n5yn3n4zavzd8x5wpa4obqp06snkpdx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka|'''''Gospodarka pasieczna''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń|Styczeń]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty|'''''Luty''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Pasieka w styczniu ==
{{Plik|plik=Beehive in Winter.jpg|auto=2|opis=Zima w pasiece}}

Styczeń w pasiece to spokojny czas. Dla pszczelarza jest to okres pogłębiania wiedzy i ewentualnie czyszczenia i naprawiania [[Pszczelarstwo/Sprzęt|sprzętu pasiecznego]]. Można także sporządzić plan potrzeb nowego [[Pszczelarstwo/Sprzęt|sprzętu]], terminarz napraw i nowych inwestycji.
Sensownym zajęciem jest także analiza wyników osiąganych w pasiece i sporządzenie planu zmian, które mogą przyczynić się do poprawy ewentualnych niedoborów.
; Analiza sposobu prowadzenia pasieki
* Jeżeli w ciągu roku pasiecznego osypały się rodziny, należy sobie zadać pytanie dlaczego? Powody mogą być różne - [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warroza]] lub inne [[Pszczelarstwo/Choroby|choroby]], [[Pszczelarstwo/Pasieka/Poddawanie matek pszczelich|stara matka]], [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie|głód]], błędy w prowadzeniu pasieki i inne przyczyny.
* Teraz jest czas również czas na szukanie nowych/innych pasieczysk, jeżeli mamy zamiar się rozwijać. Można rozejrzeć się w okolicy i porozmawiać z właścicielami interesujących nas stanowisk, czy zgodziliby się na ustawienie tam uli i negocjować warunki.
; Analiza kosztów
* Zestawienie kosztów zakupu sprzętu pszczelarskiego, pokarmu i innych wydatków może pomoc w zaplanowaniu bardziej efektywnego budżetu na kolejne sezony.
* Zestawienie wpływów ze sprzedaży miodu i innych produktów pszczelich może pomoc w szukaniu bardziej efektywnych sposobów ich sprzedaży.
; Analiza nakładu własnej pracy i czasu
Nie każdy pszczelarz dysponuje dowolną ilością czasu na prace pasieczne. Pracujący, zaganiany hobbysta, który chce cieszyć się swoimi pszczołami tylko w weekend, powinien się zastanowić, czy możliwe jest zaoszczędzenie czasu przez zrezygnowanie z samodzielnego wykonywania niektórych czynności. Przykładem może być kupno gotowych ramek (zbitych i odrutowanych), zamiast tracenia czasu na czyszczenie starych, które można po prostu spalić.  

=== Rozwój rodziny pszczelej w styczniu ===
{{Plik|plik=Do not disturb.png|auto=5|opis=Nie przeszkadzać!}}

Pszczołom nie należy przeszkadzać w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]]. Mróz i śnieg pszczołom nie szkodzą, natomiast niepokoić mogą je silne wiatry, gałęzie uderzające o daszki lub dzięcioły stukające w ule. Hałas i wibracje powodują niepokój wśród pszczół i mogą prowadzić do rozluźnienia [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|zimowego kłębu]] i tym samym do wahań temperatury w jego wnętrzu. Poza tym na skutek stresu pszczoły spożywają więcej pokarmu, co powoduje nadmierne nagromadzenie kału bez możliwości [[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty#Oblot oczyszczający|wypróżnienia się]]. Nie należy odgarniać śniegu w pasiece, a tym bardziej nie wolno niepokoić pszczół usuwając śnieg przy wlotkach, tym bardziej, jeżeli jest zimno i nie zapowiada się, by w najbliższym czasie zrobiło się na tyle ciepło, by pszczoły zamierzały wylecieć na zewnątrz. W ekstremalnych przypadkach, np. przy wycince lasu lub innych pracach związanych z hałasem i wibracjami powietrza, pszczoły masowo wylatują z ula i giną z zimna. Gdyby miały taką możliwość, to w grudniu, styczniu i lutym przed ulami pojawiłyby się być może wywieszki jak na drzwiach pokoi hotelowych: &quot;Do not disturb!&quot;.

Najkorzystniejsza jest mroźna i sucha aura, bez dużych wahań temperatury między dniem i nocą. Zdarzające się czasem w styczniu ciepłe dni mogą pobudzać matkę pszczelą do [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|czerwienia]], szczególnie w przypadku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Październik#Ocieplanie uli|uli ocieplanych]], gdy nagrzane słońcem wnętrze ula utrzymuje ciepło mimo spadku temperatury w nocy. Pszczoły odczuwające chłód nie rozpoczynają przedwczesnego wychowu czerwiu. Zimowa pielęgnacja czerwiu może prowadzić do utraty kontaktu z pokarmem, ponieważ pszczoły będą zmuszone skupić się wokół czerwiu, który trzeba intensywnie grzać. Zaczerwionych rejonów plastra pszczoły nie opuszczą i kłąb zimowy nie będzie się już przemieszczał w kierunku zapasów pokarmu. Jeżeli ramki z pokarmem znajdą się poza bezpośrednim zasięgiem pszczół pielęgnujących czerw, to rodzina pszczela zginie z głodu, mimo wystarczających zapasów na plastrach brzegowych!

== Zimna zimowla ==
Pozytywny wpływ na przebieg [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] ma zastosowanie otwartych [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennic]] osiatkowanych, przez które do uli wpływa zimne, świeże powietrze. Z jednej strony hamuje to królową w przedwczesnym czerwieniu, a z drugiej dobrze wpływa na klimat w ulu i zapobiega wilgoci. Wilgoć w ulu powoduje pleśnienie plastrów i fermentację zapasów pokarmu i pierzgi.  Kolejną zaletą otwartych dennic jest stały dopływ powietrza, nawet w przypadku wylotków zatkanych zlodziałym śniegiem.

Otwarte dennice nie mają wpływu na temperaturę [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębu zimowego]]. Pszczoły grzeją tylko jego wnętrze, a ciała ciasno skupionych pszczół stanowiących otoczkę kłębu są doskonałym izolatorem. Praktycznie nie ma żadnych ubytków ciepła na zewnątrz kłębu.

W praktyce wielu pszczelarzy stosujących osiatkowane dennice zamyka je wkładkami uszczelniającymi z końcem stycznia, tzn. wtedy, gdy królowa powinna była już rozpocząć składanie pierwszych, jeszcze bardzo nielicznych jajeczek po przerwie zimowej.

== Rok pszczelarski (pasieczny) ==
{{Definicja | '''&quot;Rok pszczelarski to zwyczajowe określenie na powtarzający się w każdym roku kalendarzowym rytm sezonowych prac pasiecznych.&quot;...}}

W styczniu rozpoczyna się rok kalendarzowy, ale nie pokrywa się on z rokiem pszczelarskim. Wokół tego terminu krąży wiele nieporozumień, które być może wynikają stąd, że początku i końca roku pasiecznego po prostu nie można jednoznacznie zdefiniować. W praktyce taka definicja nie jest również potrzebna.

* Według W. Ostrowskiej rok pasieczny upływa wraz z ustaniem pożytku głównego i rozpoczyna głównym przeglądem jesiennym, który powinien być wykonany zaraz po zakończeniu letniego miodobrania.
* Według definicji Nietschmanna i Huesinga rok pszczelarski trwa formalnie od 1. października do 30. września. Podawanie konkretnego terminu mija się jednak z celem, ponieważ terminarz prac pszczelarskich zależy od rozwoju fenologicznego natury oraz stadium rozwoju rodzin pszczelich{{r|ref1}}.
*  W niektórych pasiekach rok pszczelarski kończy się wraz z ostatnim wirowaniem miodu. Wszystkie późniejsze prace, ale także wcześniejsze, np. [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady|tworzenie odkładów]] i [[Pszczelarstwo/Pasieka/Czerwiec#Wymiana matek|wymiana matek]], są czynnościami wstępnymi roku następnego.
* Inne publikacje pszczelarskie definiują rok pszczelarski inaczej, np. początkiem roku pszczelarskiego jest połowa lipca, ponieważ jest to najlepszy czas na rozpoczęcie [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla#Układanie gniazd na zimę|układania gniazd na zimę]]{{r|ref2}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Liebig, G., ''Einfach imkern''}}
{{o|n=ref2|r=[http://pasieka.wroclaw.pl Koło Pszczelarzy Wrocław Krzyki ''Porady dla początkujących pszczelarzy i nie tylko'', 2008]}}
}}</text>
      <sha1>n5yn3n4zavzd8x5wpa4obqp06snkpdx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550788</id>
      <parentid>550773</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7656" sha1="mi2dl0s237g1iurw7yso4pts95dciw1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka|'''''Gospodarka pasieczna''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń|Styczeń]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty|'''''Luty''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Pasieka w styczniu ==
{{Plik|plik=Beehive in Winter.jpg|auto=12|opis=Zima w pasiece}}

Styczeń w pasiece to spokojny czas. Dla pszczelarza jest to okres pogłębiania wiedzy i ewentualnie czyszczenia i naprawiania [[Pszczelarstwo/Sprzęt|sprzętu pasiecznego]]. Można także sporządzić plan potrzeb nowego [[Pszczelarstwo/Sprzęt|sprzętu]], terminarz napraw i nowych inwestycji.
Sensownym zajęciem jest także analiza wyników osiąganych w pasiece i sporządzenie planu zmian, które mogą przyczynić się do poprawy ewentualnych niedoborów.
; Analiza sposobu prowadzenia pasieki
* Jeżeli w ciągu roku pasiecznego osypały się rodziny, należy sobie zadać pytanie dlaczego? Powody mogą być różne - [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warroza]] lub inne [[Pszczelarstwo/Choroby|choroby]], [[Pszczelarstwo/Pasieka/Poddawanie matek pszczelich|stara matka]], [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie|głód]], błędy w prowadzeniu pasieki i inne przyczyny.
* Teraz jest czas również czas na szukanie nowych/innych pasieczysk, jeżeli mamy zamiar się rozwijać. Można rozejrzeć się w okolicy i porozmawiać z właścicielami interesujących nas stanowisk, czy zgodziliby się na ustawienie tam uli i negocjować warunki.
; Analiza kosztów
* Zestawienie kosztów zakupu sprzętu pszczelarskiego, pokarmu i innych wydatków może pomoc w zaplanowaniu bardziej efektywnego budżetu na kolejne sezony.
* Zestawienie wpływów ze sprzedaży miodu i innych produktów pszczelich może pomoc w szukaniu bardziej efektywnych sposobów ich sprzedaży.
; Analiza nakładu własnej pracy i czasu
Nie każdy pszczelarz dysponuje dowolną ilością czasu na prace pasieczne. Pracujący, zaganiany hobbysta, który chce cieszyć się swoimi pszczołami tylko w weekend, powinien się zastanowić, czy możliwe jest zaoszczędzenie czasu przez zrezygnowanie z samodzielnego wykonywania niektórych czynności. Przykładem może być kupno gotowych ramek (zbitych i odrutowanych), zamiast tracenia czasu na czyszczenie starych, które można po prostu spalić.  

=== Rozwój rodziny pszczelej w styczniu ===
{{Plik|plik=Do not disturb.png|auto=0|opis=Nie przeszkadzać!}}

Pszczołom nie należy przeszkadzać w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]]. Mróz i śnieg pszczołom nie szkodzą, natomiast niepokoić mogą je silne wiatry, gałęzie uderzające o daszki lub dzięcioły stukające w ule. Hałas i wibracje powodują niepokój wśród pszczół i mogą prowadzić do rozluźnienia [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|zimowego kłębu]] i tym samym do wahań temperatury w jego wnętrzu. Poza tym na skutek stresu pszczoły spożywają więcej pokarmu, co powoduje nadmierne nagromadzenie kału bez możliwości [[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty#Oblot oczyszczający|wypróżnienia się]]. Nie należy odgarniać śniegu w pasiece, a tym bardziej nie wolno niepokoić pszczół usuwając śnieg przy wlotkach, tym bardziej, jeżeli jest zimno i nie zapowiada się, by w najbliższym czasie zrobiło się na tyle ciepło, by pszczoły zamierzały wylecieć na zewnątrz. W ekstremalnych przypadkach, np. przy wycince lasu lub innych pracach związanych z hałasem i wibracjami powietrza, pszczoły masowo wylatują z ula i giną z zimna. Gdyby miały taką możliwość, to w grudniu, styczniu i lutym przed ulami pojawiłyby się być może wywieszki jak na drzwiach pokoi hotelowych: &quot;Do not disturb!&quot;.

Najkorzystniejsza jest mroźna i sucha aura, bez dużych wahań temperatury między dniem i nocą. Zdarzające się czasem w styczniu ciepłe dni mogą pobudzać matkę pszczelą do [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|czerwienia]], szczególnie w przypadku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Październik#Ocieplanie uli|uli ocieplanych]], gdy nagrzane słońcem wnętrze ula utrzymuje ciepło mimo spadku temperatury w nocy. Pszczoły odczuwające chłód nie rozpoczynają przedwczesnego wychowu czerwiu. Zimowa pielęgnacja czerwiu może prowadzić do utraty kontaktu z pokarmem, ponieważ pszczoły będą zmuszone skupić się wokół czerwiu, który trzeba intensywnie grzać. Zaczerwionych rejonów plastra pszczoły nie opuszczą i kłąb zimowy nie będzie się już przemieszczał w kierunku zapasów pokarmu. Jeżeli ramki z pokarmem znajdą się poza bezpośrednim zasięgiem pszczół pielęgnujących czerw, to rodzina pszczela zginie z głodu, mimo wystarczających zapasów na plastrach brzegowych!

== Zimna zimowla ==
Pozytywny wpływ na przebieg [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] ma zastosowanie otwartych [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennic]] osiatkowanych, przez które do uli wpływa zimne, świeże powietrze. Z jednej strony hamuje to królową w przedwczesnym czerwieniu, a z drugiej dobrze wpływa na klimat w ulu i zapobiega wilgoci. Wilgoć w ulu powoduje pleśnienie plastrów i fermentację zapasów pokarmu i pierzgi.  Kolejną zaletą otwartych dennic jest stały dopływ powietrza, nawet w przypadku wylotków zatkanych zlodziałym śniegiem.

Otwarte dennice nie mają wpływu na temperaturę [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębu zimowego]]. Pszczoły grzeją tylko jego wnętrze, a ciała ciasno skupionych pszczół stanowiących otoczkę kłębu są doskonałym izolatorem. Praktycznie nie ma żadnych ubytków ciepła na zewnątrz kłębu.

W praktyce wielu pszczelarzy stosujących osiatkowane dennice zamyka je wkładkami uszczelniającymi z końcem stycznia, tzn. wtedy, gdy królowa powinna była już rozpocząć składanie pierwszych, jeszcze bardzo nielicznych jajeczek po przerwie zimowej.

== Rok pszczelarski (pasieczny) ==
{{Definicja | '''&quot;Rok pszczelarski to zwyczajowe określenie na powtarzający się w każdym roku kalendarzowym rytm sezonowych prac pasiecznych.&quot;...}}

W styczniu rozpoczyna się rok kalendarzowy, ale nie pokrywa się on z rokiem pszczelarskim. Wokół tego terminu krąży wiele nieporozumień, które być może wynikają stąd, że początku i końca roku pasiecznego po prostu nie można jednoznacznie zdefiniować. W praktyce taka definicja nie jest również potrzebna.

* Według W. Ostrowskiej rok pasieczny upływa wraz z ustaniem pożytku głównego i rozpoczyna głównym przeglądem jesiennym, który powinien być wykonany zaraz po zakończeniu letniego miodobrania.
* Według definicji Nietschmanna i Huesinga rok pszczelarski trwa formalnie od 1. października do 30. września. Podawanie konkretnego terminu mija się jednak z celem, ponieważ terminarz prac pszczelarskich zależy od rozwoju fenologicznego natury oraz stadium rozwoju rodzin pszczelich{{r|ref1}}.
*  W niektórych pasiekach rok pszczelarski kończy się wraz z ostatnim wirowaniem miodu. Wszystkie późniejsze prace, ale także wcześniejsze, np. [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady|tworzenie odkładów]] i [[Pszczelarstwo/Pasieka/Czerwiec#Wymiana matek|wymiana matek]], są czynnościami wstępnymi roku następnego.
* Inne publikacje pszczelarskie definiują rok pszczelarski inaczej, np. początkiem roku pszczelarskiego jest połowa lipca, ponieważ jest to najlepszy czas na rozpoczęcie [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla#Układanie gniazd na zimę|układania gniazd na zimę]]{{r|ref2}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Liebig, G., ''Einfach imkern''}}
{{o|n=ref2|r=[http://pasieka.wroclaw.pl Koło Pszczelarzy Wrocław Krzyki ''Porady dla początkujących pszczelarzy i nie tylko'', 2008]}}
}}</text>
      <sha1>mi2dl0s237g1iurw7yso4pts95dciw1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550886</id>
      <parentid>550788</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7655" sha1="f07nruzkeajbyhg9dmx8k72dsu7piwi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka|'''''Gospodarka pasieczna''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń|Styczeń]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty|'''''Luty''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Pasieka w styczniu ==
{{Plik|plik=Beehive in Winter.jpg|auto=6|opis=Zima w pasiece}}

Styczeń w pasiece to spokojny czas. Dla pszczelarza jest to okres pogłębiania wiedzy i ewentualnie czyszczenia i naprawiania [[Pszczelarstwo/Sprzęt|sprzętu pasiecznego]]. Można także sporządzić plan potrzeb nowego [[Pszczelarstwo/Sprzęt|sprzętu]], terminarz napraw i nowych inwestycji.
Sensownym zajęciem jest także analiza wyników osiąganych w pasiece i sporządzenie planu zmian, które mogą przyczynić się do poprawy ewentualnych niedoborów.
; Analiza sposobu prowadzenia pasieki
* Jeżeli w ciągu roku pasiecznego osypały się rodziny, należy sobie zadać pytanie dlaczego? Powody mogą być różne - [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warroza]] lub inne [[Pszczelarstwo/Choroby|choroby]], [[Pszczelarstwo/Pasieka/Poddawanie matek pszczelich|stara matka]], [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie|głód]], błędy w prowadzeniu pasieki i inne przyczyny.
* Teraz jest czas również czas na szukanie nowych/innych pasieczysk, jeżeli mamy zamiar się rozwijać. Można rozejrzeć się w okolicy i porozmawiać z właścicielami interesujących nas stanowisk, czy zgodziliby się na ustawienie tam uli i negocjować warunki.
; Analiza kosztów
* Zestawienie kosztów zakupu sprzętu pszczelarskiego, pokarmu i innych wydatków może pomoc w zaplanowaniu bardziej efektywnego budżetu na kolejne sezony.
* Zestawienie wpływów ze sprzedaży miodu i innych produktów pszczelich może pomoc w szukaniu bardziej efektywnych sposobów ich sprzedaży.
; Analiza nakładu własnej pracy i czasu
Nie każdy pszczelarz dysponuje dowolną ilością czasu na prace pasieczne. Pracujący, zaganiany hobbysta, który chce cieszyć się swoimi pszczołami tylko w weekend, powinien się zastanowić, czy możliwe jest zaoszczędzenie czasu przez zrezygnowanie z samodzielnego wykonywania niektórych czynności. Przykładem może być kupno gotowych ramek (zbitych i odrutowanych), zamiast tracenia czasu na czyszczenie starych, które można po prostu spalić.  

=== Rozwój rodziny pszczelej w styczniu ===
{{Plik|plik=Do not disturb.png|auto=0|opis=Nie przeszkadzać!}}

Pszczołom nie należy przeszkadzać w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]]. Mróz i śnieg pszczołom nie szkodzą, natomiast niepokoić mogą je silne wiatry, gałęzie uderzające o daszki lub dzięcioły stukające w ule. Hałas i wibracje powodują niepokój wśród pszczół i mogą prowadzić do rozluźnienia [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|zimowego kłębu]] i tym samym do wahań temperatury w jego wnętrzu. Poza tym na skutek stresu pszczoły spożywają więcej pokarmu, co powoduje nadmierne nagromadzenie kału bez możliwości [[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty#Oblot oczyszczający|wypróżnienia się]]. Nie należy odgarniać śniegu w pasiece, a tym bardziej nie wolno niepokoić pszczół usuwając śnieg przy wlotkach, tym bardziej, jeżeli jest zimno i nie zapowiada się, by w najbliższym czasie zrobiło się na tyle ciepło, by pszczoły zamierzały wylecieć na zewnątrz. W ekstremalnych przypadkach, np. przy wycince lasu lub innych pracach związanych z hałasem i wibracjami powietrza, pszczoły masowo wylatują z ula i giną z zimna. Gdyby miały taką możliwość, to w grudniu, styczniu i lutym przed ulami pojawiłyby się być może wywieszki jak na drzwiach pokoi hotelowych: &quot;Do not disturb!&quot;.

Najkorzystniejsza jest mroźna i sucha aura, bez dużych wahań temperatury między dniem i nocą. Zdarzające się czasem w styczniu ciepłe dni mogą pobudzać matkę pszczelą do [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|czerwienia]], szczególnie w przypadku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Październik#Ocieplanie uli|uli ocieplanych]], gdy nagrzane słońcem wnętrze ula utrzymuje ciepło mimo spadku temperatury w nocy. Pszczoły odczuwające chłód nie rozpoczynają przedwczesnego wychowu czerwiu. Zimowa pielęgnacja czerwiu może prowadzić do utraty kontaktu z pokarmem, ponieważ pszczoły będą zmuszone skupić się wokół czerwiu, który trzeba intensywnie grzać. Zaczerwionych rejonów plastra pszczoły nie opuszczą i kłąb zimowy nie będzie się już przemieszczał w kierunku zapasów pokarmu. Jeżeli ramki z pokarmem znajdą się poza bezpośrednim zasięgiem pszczół pielęgnujących czerw, to rodzina pszczela zginie z głodu, mimo wystarczających zapasów na plastrach brzegowych!

== Zimna zimowla ==
Pozytywny wpływ na przebieg [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] ma zastosowanie otwartych [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennic]] osiatkowanych, przez które do uli wpływa zimne, świeże powietrze. Z jednej strony hamuje to królową w przedwczesnym czerwieniu, a z drugiej dobrze wpływa na klimat w ulu i zapobiega wilgoci. Wilgoć w ulu powoduje pleśnienie plastrów i fermentację zapasów pokarmu i pierzgi.  Kolejną zaletą otwartych dennic jest stały dopływ powietrza, nawet w przypadku wylotków zatkanych zlodziałym śniegiem.

Otwarte dennice nie mają wpływu na temperaturę [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębu zimowego]]. Pszczoły grzeją tylko jego wnętrze, a ciała ciasno skupionych pszczół stanowiących otoczkę kłębu są doskonałym izolatorem. Praktycznie nie ma żadnych ubytków ciepła na zewnątrz kłębu.

W praktyce wielu pszczelarzy stosujących osiatkowane dennice zamyka je wkładkami uszczelniającymi z końcem stycznia, tzn. wtedy, gdy królowa powinna była już rozpocząć składanie pierwszych, jeszcze bardzo nielicznych jajeczek po przerwie zimowej.

== Rok pszczelarski (pasieczny) ==
{{Definicja | '''&quot;Rok pszczelarski to zwyczajowe określenie na powtarzający się w każdym roku kalendarzowym rytm sezonowych prac pasiecznych.&quot;...}}

W styczniu rozpoczyna się rok kalendarzowy, ale nie pokrywa się on z rokiem pszczelarskim. Wokół tego terminu krąży wiele nieporozumień, które być może wynikają stąd, że początku i końca roku pasiecznego po prostu nie można jednoznacznie zdefiniować. W praktyce taka definicja nie jest również potrzebna.

* Według W. Ostrowskiej rok pasieczny upływa wraz z ustaniem pożytku głównego i rozpoczyna głównym przeglądem jesiennym, który powinien być wykonany zaraz po zakończeniu letniego miodobrania.
* Według definicji Nietschmanna i Huesinga rok pszczelarski trwa formalnie od 1. października do 30. września. Podawanie konkretnego terminu mija się jednak z celem, ponieważ terminarz prac pszczelarskich zależy od rozwoju fenologicznego natury oraz stadium rozwoju rodzin pszczelich{{r|ref1}}.
*  W niektórych pasiekach rok pszczelarski kończy się wraz z ostatnim wirowaniem miodu. Wszystkie późniejsze prace, ale także wcześniejsze, np. [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady|tworzenie odkładów]] i [[Pszczelarstwo/Pasieka/Czerwiec#Wymiana matek|wymiana matek]], są czynnościami wstępnymi roku następnego.
* Inne publikacje pszczelarskie definiują rok pszczelarski inaczej, np. początkiem roku pszczelarskiego jest połowa lipca, ponieważ jest to najlepszy czas na rozpoczęcie [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla#Układanie gniazd na zimę|układania gniazd na zimę]]{{r|ref2}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Liebig, G., ''Einfach imkern''}}
{{o|n=ref2|r=[http://pasieka.wroclaw.pl Koło Pszczelarzy Wrocław Krzyki ''Porady dla początkujących pszczelarzy i nie tylko'', 2008]}}
}}</text>
      <sha1>f07nruzkeajbyhg9dmx8k72dsu7piwi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Luty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15819</id>
    <revision>
      <id>550738</id>
      <parentid>534011</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7607" sha1="fp762yzhlxzdui3arwcpvtzn05fgn8l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń|'''''Styczeń''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty|Luty]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Marzec|'''''Marzec''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;
__TOC__

== Pasieka w lutym ==
{{Plik|plik=Apis mellifera on Helleborus.jpg|auto=tak|opis=Luty - pszczoła na [[Pszczelarstwo/Rośliny/Ciemiernik|ciemierniku]]}}

W lutym trwa zazwyczaj jeszcze zima i podobnie jak w styczniu pszczoły nie powinny być niepokojone. Okres zimy można wykorzystać na oczyszczanie wosku, naprawę sprzętu pszczelarskiego, czyszczenie i przygotowanie [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennic]] do wymiany i [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Ramka|ramek]] na kolejny sezon. Dysponując ciepłym pomieszczeniem można na przykład wtapiać [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Węza|węzę]] w ramki, które będą potrzebne do tworzenia [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady|odkładów]] i do [[Pszczelarstwo/Pasieka/Kwiecień#Kwietniowe_poszerzanie_gniazda|poszerzania gniazda]] w ciągu pierwszych miesięcy nowego sezonu. Nie należy wtapiać zimnej węzy, ponieważ po pierwsze się kruszy, a po drugie będzie się później fałdować. Na każdą rodzinę należy na sezon liczyć ok. 15 arkuszy węzy. Warto też przygotować dodatkowe ramki, aby w razie potrzeby można było szybko wtopić w nie węzę. Już nie raz pszczoły zaskoczyły swoim tempem rozwoju śpiącego zimą pszczelarza, który wiosną nie jest w stanie nadążyć ze wszystkimi pracami.

Podczas wizyt w pasiece warto się upewnić, czy na toczku wszystko jest w porządku, tzn. czy np. połamane gałęzie nie uderzają o ule. Jeżeli zapowiada się ciepła aura, to pszczelarz powinien zaplanować czas tak, aby móc być w pasiece podczas pierwszych [[Pszczelarstwo/Pasieka/Luty#Oblot oczyszczający|oblotów]]. Pierwsze cieplejsze promienie słońca w lutym nie oznaczają jednak nadejścia wiosny, a na toczku często znajduje się jeszcze śnieg i lód. Niektóre publikacje pszczelarskie zalecają przygotowanie pasieczyska do pierwszego oblotu, tak aby pszczoły zbierające wodę nie topiły się w lodowato zimnych kałużach oraz te, które  siadają na zimnej, mokrej ziemi żeby nie krzepły.  Można więc zawczasu rozrzucić większe zaspy i posypać śnieg popiołem lub ziemią. W dniu oblotu kałuże wody można posypać sieczką lub liśćmi{{r|ref1}}. Z suchej powierzchni owady potrafią lepiej się odbić i wrócić do ula. 
Przede wszystkim należy jednak pamiętać, że w czasie trwającej zimowli nie należy pszczół niepokoić pracami w pobliżu uli, a sprzątanie śniegu w pasiece może zakłócić harmonię [[Pszczelarstwo/Biologia/Zimowla|zimowego kłębu]].

Stosując osiatkowane dennice można obecnie uszczelnić je od dołu wkładkami (o ile nie zostały one uszczelnione już w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń#Zimna zimowla|styczniu]].

=== Rozwój rodziny pszczelej w lutym ===
Ciągle jeszcze zbite w kłąb zimowy robotnice [[Pszczelarstwo/Biologia/Ogrzewanie gniazda|grzeją]] centrum gniazda, w którym znajduje się [[Pszczelarstwo/Biologia/Matka|królowa]] i być może pierwszy, nieliczny [[Pszczelarstwo/Biologia/Czerw|czerw]].

W ciągu zimy ginie przeciętnie w sposób naturalny ok. 30 pszczół dziennie. Kończące swój żywot pszczoły wylatują z ula, jeżeli pozwala na to pogoda, w innym przypadku osyp zbiera się na dennicy. Trwająca przeciętnie 100 dni zimowla to ubytek ok. 3000 pszczół w rodzinie. Osyp zimowy jest tym większy, im dłużej trwało czerwienie matki jesienią i im wcześniej matka zaczęła czerwić po zimowej przerwie. Długa przerwa zimowa jest dla pszczół korzystna - im później podczas trwającej zimy rozpocznie się opieka nad czerwiem, tym energiczniejszy jest rozwój rodziny wiosną{{r|ref2}}. Przeciągające się chłody wymagają jednak od pszczół większych nakładów energii na ogrzanie gniazda, a tym samym większe [[Pszczelarstwo/Statystyki#Pokarm|zużycie zimowych zapasów]]. Należy na to zwrócić szczególną uwagę podczas pierwszej w nowym roku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Marzec#Ocena ilości zapasów pokarmowych|kontroli zapasów pokarmu]].

=== Martwe pszczoły przed ulem ===
Czasem na śniegu przed ulem można zauważyć martwe pszczoły. To zjawisko może mieć kilka przyczyn. Jeżeli cieplejsze promienie słoneczne wywabiły niektóre pszczoły z ula, to najczęściej szybko oziębiają się i krzepną na śniegu lub na ziemi, nie mogąc wrócić do ula. Mogą to być również martwe pszczoły wyniesione przez sprzątaczki, jeżeli wcześniej było na tyle ciepło, że pszczoły mogły już krótko wyfrunąć z ula. Inne przyczyny to na przykład mysz w ulu lub dzięciol niepokojący rodzinę pszczelą swoim stukaniem w ul. Również brak matki powoduje, że pszczoły są niespokojne i opuszczają ul mimo zimna. Dokładne rozpoznanie przyczyn będzie jednak możliwe dopiero podczas [[Pszczelarstwo/Pasieka/Marzec#Pierwszy wiosenny przegląd rodzin pszczelich|kontrolnego przeglądu]].

=== Rozpoczęcie czerwienia ===
Na termin rozpoczęcia czerwienia przez matkę pszczelą wpływa wiele czynników. Dużą rolę odgrywa przygotowanie rodzin pszczelich do zimowli jesienią poprzedniego roku - zimowanie silnych rodzin i wystarczające zakarmienie. Głównie rozpoczęcie czerwienia zależy jednak od pogody, na którą pszczelarz nie ma wpływu. Rozpoczęcie czerwienia jest pierwszym etapem rozwojowym rodziny pszczelej. Pierwsze jajeczka pojawiają się wtedy, gdy podczas kolejnych 8-10 dni temperatura osiąga ok. 6°C{{r|ref3}}.

=== Oblot oczyszczający ===
W ciągu zimy pszczoły nie opuszczają gniazda, a kał gromadzą w [[Pszczelartstwo/Biologia/System wydalania|jelicie prostym]] czekając na cieplejsze dni i możliwość opuszczenia ula w celu opróżnienia jelit. Czasami pod koniec lutego zdarzają się również w naszych warunkach klimatycznych temperatury powyżej 10°C, które pszczoły wykorzystują na pierwsze obloty oczyszczające i zaopatrzenie ula w wodę.


Na podstawie intensywności oblotu oczyszczającego pszczelarz ma okazję dokonać pierwszych obserwacji na temat kondycji poszczególnych rodzin. Intensywny oblot, trwający ok. 15 minut świadczy o raczej dobrym stanie pszczół. Oddawanie kału na przedniej ściance ula może świadczyć o głodzie lub w połączeniu z rozdętymi [[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok|odwłokami]] pszczół może być objawem [[Pszczelarstwo/Choroby/Nosemoza|nosemozy]]. Przedłużający się oblot sprawiający wrażenie, że pszczoły błądzą może być efektem braku matki. Rodziny wykazujące nieprawidłowości powinny zostać zaznaczone jako pierwsze do dokonania przeglądu w celu ustalenia przyczyn i dalszego postępowania{{r|ref4}}.

=== Rośliny pszczele kwitnące w lutym ===
Lutowe kwiaty, o ile uda im się tak wcześnie zakwitnąć, przeważnie pozostają niezauważone przez pszczoły zimujące w ulu. Teraz jest jednak czas na zaplanowanie, jakie [[Pszczelarstwo/Rośliny|rośliny pszczelarskie]] można zasiać lub zasadzić w pasiece i jej pobliżu, by pszczoły i pszczelarz miały z nich pożytek wiosną, latem lub jesienią.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Brzósko, S., Guderska, J, ''Praktyczne Pszczelnictwo''}}
{{o|n=ref2|r=Liebig, G., ''Einfach imkern''}}
{{o|n=ref3|r=[https://www.bienenpaten.de/images/downloads/Monatsberatung_Januar.pdf Kusche, W., ''Monatsberatung'', Fachhochschule Weihenstephan, 2003]}}
{{o|n=ref4|r=[http://www.wodr.poznan.pl ''Początek sezonu pszczelarskiego w pasiece'', WODR Poznań, 2006]}}
}}</text>
      <sha1>fp762yzhlxzdui3arwcpvtzn05fgn8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Skrzydła</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15825</id>
    <revision>
      <id>550826</id>
      <parentid>515012</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1006" sha1="9e1cnbvwu60dlbh5t65xmxghwk4459w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi|'''''Odnóża''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Skrzydła|Skrzydła]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok|'''''Odwłok''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Skrzydła ==
Pszczoły miodne, podobnie jak wszystkie inne owady należące do rzędu błonkoskrzydłych (Hymenoptera) (poza bezskrzydłymi robotnicami mrówek i niektórymi żeńskimi osobnikami os), posiadają dwie pary błoniastych skrzydeł. Skrzydła przednie są większe niż skrzydła tylne. Użyłkowanie przedniego skrzydła, szczególnie [[Pszczelarstwo/Indeks kubitalny|indeks kubitalny]], jest jedną z cech morfologicznych wykorzystywanych do klasyfikacji gatunkowej pszczół. 

=== Budowa skrzydła przedniego ===
{{Plik|plik=Hymenoptera-wing-Ross g1.jpg|auto=67;0|opis=Skrzydło pszczoły (Apoidea)}}

{{Small|
C - żyłka kostalna{{Br}}
S - żyłki subkostalne{{Br}}
M - żyłki medialne{{Br}}
A - żyłki analne
}}</text>
      <sha1>9e1cnbvwu60dlbh5t65xmxghwk4459w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550895</id>
      <parentid>550826</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1008" sha1="84k92pckn256os5fv5kjddb8i97jfh1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi|'''''Odnóża''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Skrzydła|Skrzydła]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok|'''''Odwłok''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Skrzydła ==
Pszczoły miodne, podobnie jak wszystkie inne owady należące do rzędu błonkoskrzydłych (Hymenoptera) (poza bezskrzydłymi robotnicami mrówek i niektórymi żeńskimi osobnikami os), posiadają dwie pary błoniastych skrzydeł. Skrzydła przednie są większe niż skrzydła tylne. Użyłkowanie przedniego skrzydła, szczególnie [[Pszczelarstwo/Indeks kubitalny|indeks kubitalny]], jest jedną z cech morfologicznych wykorzystywanych do klasyfikacji gatunkowej pszczół. 

=== Budowa skrzydła przedniego ===
{{Plik|plik=Hymenoptera-wing-Ross g1.jpg|auto=16.5;0|opis=Skrzydło pszczoły (Apoidea)}}

{{Small|
C - żyłka kostalna{{Br}}
S - żyłki subkostalne{{Br}}
M - żyłki medialne{{Br}}
A - żyłki analne
}}</text>
      <sha1>84k92pckn256os5fv5kjddb8i97jfh1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550896</id>
      <parentid>550895</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1008" sha1="iv08re2vlrz9wc0t6q9qwmic9b6i7pb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi|'''''Odnóża''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Skrzydła|Skrzydła]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok|'''''Odwłok''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Skrzydła ==
Pszczoły miodne, podobnie jak wszystkie inne owady należące do rzędu błonkoskrzydłych (Hymenoptera) (poza bezskrzydłymi robotnicami mrówek i niektórymi żeńskimi osobnikami os), posiadają dwie pary błoniastych skrzydeł. Skrzydła przednie są większe niż skrzydła tylne. Użyłkowanie przedniego skrzydła, szczególnie [[Pszczelarstwo/Indeks kubitalny|indeks kubitalny]], jest jedną z cech morfologicznych wykorzystywanych do klasyfikacji gatunkowej pszczół. 

=== Budowa skrzydła przedniego ===
{{Plik|plik=Hymenoptera-wing-Ross g1.jpg|auto=33.5;0|opis=Skrzydło pszczoły (Apoidea)}}

{{Small|
C - żyłka kostalna{{Br}}
S - żyłki subkostalne{{Br}}
M - żyłki medialne{{Br}}
A - żyłki analne
}}</text>
      <sha1>iv08re2vlrz9wc0t6q9qwmic9b6i7pb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Salix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15868</id>
    <revision>
      <id>550724</id>
      <parentid>534015</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2376" sha1="o1i3yuxkrm48hfi6vnebx7ju81c7ni0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Salix|Wierzba (''Salix'')]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Wierzba
 | obrazek      = Salix caprea 010.jpg
 | opis         = Wierzba
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Salicales|wierzbowce]]
 | rodzina      = [[w:Salicaceae|wierzbowate]]
 | rodzaj       = [[w:Salix|wierzba]]
 | łacina       = Salix
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Wierzba
 | wikispecies  =
 | wikisłownik  = wierzba
 | commons      =
}}

== Wierzba (Salix) ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze{{Br}}{{Small|%}}
! Pyłek{{Br}}{{Small|kg/ha}}
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| wierzba wawrzynkowa{{Br}}(''S. daphnoides'')
| II - III
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
|
|
|  
| kg/ha
|-
| wierzba iwa{{Br}} (''S. caprea'')
| III - IV
| żółty
| 5-35 mg/bazię{{r|ref1}}
|
|
|  
| 45 kg/ha zarośli{{r|ref1}}
|-
|}

{{Plik|plik=Apis_mellifera_on_salix.jpg|auto=tak|pozycja=lewo|opis=Pszczoły na baziach wierzby}}

Obecność wierzb w pobliżu pasieki to podstawa dobrego rozwoju pszczół na wiosnę, ponieważ kwiaty wcześnie kwitnących gatunków wierzb są niezwykle ważnym źródłem [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pyłku]]. Zakwitające jeszcze przed pojawieniem się liści  osobniki męskie dostarczają pszczołom zarówno pyłku jak i nektaru, a osobniki żeńskie wytwarzają jedynie nektar. Pyłek wierzbowy posiada bardzo dużą wartość odżywczą.

=== Wierzba wawrzynkowa, wawrzynkolistna (''S. daphnoides'') ===
Należy do najwcześniej kwitnących gatunków wierzby. Jest to niewielkie drzewo o wysokości do ok. 8 m. Kotki tego gatunku wierzby mają 6-9 cm długości. Dobrze rośnie na wilgotnym, ale nie mokrym podłożu. Nie lubi gleby kwaśnej i zamszonej.

=== Wierzba iwa (''S. caprea'') ===
Iwy są gatunkiem szczególnie polecanym do pasiek. Zakwitają już na początku marca. Blisko uli warto sadzić jej okazy męskie, oznaczone jako odmiana 'Mas'.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Kołtowski, Z. ''Kilka słów przypomnienia o wierzbach pszczelarskich'', Pszczelarstwo 2005}}
}}</text>
      <sha1>o1i3yuxkrm48hfi6vnebx7ju81c7ni0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550785</id>
      <parentid>550724</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2366" sha1="dqou0yt2srghihw2j2tpiqh2ahqqtdm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Salix|Wierzba (''Salix'')]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Wierzba
 | obrazek      = Salix caprea 010.jpg
 | opis         = Wierzba
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Salicales|wierzbowce]]
 | rodzina      = [[w:Salicaceae|wierzbowate]]
 | rodzaj       = [[w:Salix|wierzba]]
 | łacina       = Salix
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Wierzba
 | wikispecies  =
 | wikisłownik  = wierzba
 | commons      =
}}

== Wierzba (Salix) ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze{{Br}}{{Small|%}}
! Pyłek{{Br}}{{Small|kg/ha}}
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| wierzba wawrzynkowa{{Br}}(''S. daphnoides'')
| II - III
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
|
|
|  
| kg/ha
|-
| wierzba iwa{{Br}} (''S. caprea'')
| III - IV
| żółty
| 5-35 mg/bazię{{r|ref1}}
|
|
|  
| 45 kg/ha zarośli{{r|ref1}}
|-
|}

{{Plik|plik=Apis_mellifera_on_salix.jpg|auto=tak;-1|opis=Pszczoły na baziach wierzby}}

Obecność wierzb w pobliżu pasieki to podstawa dobrego rozwoju pszczół na wiosnę, ponieważ kwiaty wcześnie kwitnących gatunków wierzb są niezwykle ważnym źródłem [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pyłku]]. Zakwitające jeszcze przed pojawieniem się liści  osobniki męskie dostarczają pszczołom zarówno pyłku jak i nektaru, a osobniki żeńskie wytwarzają jedynie nektar. Pyłek wierzbowy posiada bardzo dużą wartość odżywczą.

=== Wierzba wawrzynkowa, wawrzynkolistna (''S. daphnoides'') ===
Należy do najwcześniej kwitnących gatunków wierzby. Jest to niewielkie drzewo o wysokości do ok. 8 m. Kotki tego gatunku wierzby mają 6-9 cm długości. Dobrze rośnie na wilgotnym, ale nie mokrym podłożu. Nie lubi gleby kwaśnej i zamszonej.

=== Wierzba iwa (''S. caprea'') ===
Iwy są gatunkiem szczególnie polecanym do pasiek. Zakwitają już na początku marca. Blisko uli warto sadzić jej okazy męskie, oznaczone jako odmiana 'Mas'.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Kołtowski, Z. ''Kilka słów przypomnienia o wierzbach pszczelarskich'', Pszczelarstwo 2005}}
}}</text>
      <sha1>dqou0yt2srghihw2j2tpiqh2ahqqtdm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15913</id>
    <revision>
      <id>550740</id>
      <parentid>534017</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:34:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13232" sha1="t225nyc0kltjo1l3993rlfn80a5wkyz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Matka|'''''Biologia matki pszczelej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|Biologia pszczoły robotnicy]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|'''''Biologia trutnia''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Biologia pszczoły robotnicy ==
== Pszczoły letnie ==
Mianem pszczół letnich określane są robotnice, które wygryzają się od wiosny do lata, wykonują wszystkie prace w gnieździe (pszczoły ulowe) i poza gniazdem (pszczoły lotne), ale nie dożywają nadejścia zimy.

Dawniej przyjmowano, że letnia pszczoła robotnica żyje przeciętnie 6-7 tygodni. Jednak nowsze badania na ten temat wskazują na znacznie krótszą długość życia pszczół letnich. Dr. Wille (Liebefeld, Szwajcaria) bazując na wynikach [[Pszczelarstwo/Hodowla/Siła rodziny#Szacunkowa ocena ilości pszczół|szacunkowej oceny ilości]] pszczół wykazał, że czasem letnie robotnice żyją nie więcej niż dwa tygodnie&lt;ref name=&quot;ref1&quot;/&gt;.

{{Plik|plik=Pollen als Bienenfutter.jpg|auto=tak|opis=Plaster z gniazda pszczół}}

Bardzo uproszczony schemat czynności wykonywanych w poszczególnych etapach życia robotnicy wygląda następująco:{{Br}}
Czynności jako pszczoła '''ulowa''':
:* 1 - 2 dzień po wygryzieniu
: - czyszczenie komórek;
:* 3 - 5 dzień
: - karmienie czerwiu;
:* 6 - 11 dzień
: - karmienie [[Pszczelarstwo/Produkty/Mleczko|mleczkiem pszczelim]] larw między pierwszym a trzecim dniem życia, larw w matecznikach i larw trutni (po uaktywnieniu się gruczołów wydzielających mleczko pszczele);
:* 12 - 17 dzień
: - wypacanie [[Pszczelarstwo/Produkty/Wosk|wosku]] (po uaktywnieniu się gruczołów wydzielających wosk), [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Budowanie plastrów|budowanie plastrów]], zasklepianie komórek;
: - odbieranie wody, nektaru, pyłku i spadzi i propolisu od pszczół lotnych powracających do gniazda, preparowanie i składowanie w odpowiednich miejscach gniazda;
: - karmienie dorosłych trutni;
: - opieka nad królową (karmienie, czyszczenie, ochrona);
: - [[Pszczelarstwo/Biologia/Plaster|budowa plastrów]];
: - wynoszenie nieczystości, martwego czerwiu i martwych pszczół poza gniazdo; 
: - regulowanie [[Pszczelarstwo/Biologia/Klimat gniazda|klimatu w gnieździe]]: grzanie, chłodzenie, osuszanie, nawilgocanie)
:* 18 - 21 dzień
: - [[Pszczelarstwo/Biologia/Pilnowanie|pilnowanie wejścia do gniazda]] (po uaktywnieniu gruczołu żądłowego wydzielającego jad);

Czynności jako '''pszczoła lotna'''
:* 22 - ... dzień po wygryzieniu:
: - znoszenie wody, nektaru, pyłku, spadzi i propolisu do gniazda;
::* w zależności od intensywności pożytku w okresie letnim ginie w ciągu jednego dnia ok. 2000 pszczół lotnych.

W rzeczywistości prace wykonywanie przez poszczególne pszczoły nie odbywają się rygorystycznie według powyższego schematu. Cale życie w ulu jest podporządkowane sytuacji panującej wewnątrz i na zewnątrz ich siedziby. I tak na przykład w sztucznie utworzonym odkładzie, w którym znajdują się tylko młode osobniki, już 5-cio dniowe pszczoły wylatują po nektar, pyłek i wodę. Są też pszczoły, które przez długi czas wykonują ciągle tę sama czynność, nie przechodząc do &quot;następnych&quot; etapów. Obserwacje oznaczonych pszczół wykazały, że pszczoły doskonale potrafią dopasować się do sytuacji, przy czym wielką rolę odgrywa przy tym zdolność do [[Pszczelarstwo/Biologia/Komunikacja|komunikowania się]] między sobą.

== Czynności w gnieździe ==
=== Czyszczenie komórek ===
=== Karmienie larw ===
Już od ok. 4 dnia życia młode pszczoły robotnice zajmują się karmieniem starszych larw [[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|pierzgą]]. Od ok. 6 dnia, w zależności od zawartości białka w spożywanym pokarmie, uaktywniają się u nich [[Pszczelarstwo/Biologia/Gruczoły głowowe|gruczoły gardzielowe]] produkujące [[Pszczelarstwo/Produkty/Mleczko|mleczko pszczele]], służące do karmienia młodych larw i matki pszczelej.

Przeciętnie jedna '''pszczoła karmicielka''' ma do wykarmienia jedną larwę. W krytycznch sytuacjach, na przykład po ciężkiej [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] i zazwyczaj w okresie od połowy kwietnia do połowy maja, rodzina pszczela dysponuje zbyt małą ilością karmicielek, na których spoczywa obowiązek wykarmienia większej liczby larw. Taka sytuacja prowadzi do niedostatecznej pielęgnacji larw i w efekcie do pojawienia się chorób czerwiu (→[[Pszczelarstwo/Choroby/Askosferioza|grzybica kamienna]], [[Pszczelarstwo/Choroby/EFB|kiślica]])&lt;ref name=&quot;ref2&quot;/&gt;.

=== Magazynowanie zapasów zniesionych przez pszczoły lotne ===
; Odbieranie nektaru i spadzi
Natychmiast po przejęciu zawartości [[Pszczelarstwo/Biologia/Jelito przednie#Wole miodowe|wola miodowego]] od pszczoły lotnej pszczoła ulowa przez 15-20 min. w takcie sekundowym wciąga i wysuwa na rozpłaszczonym [[Pszczelarstwo/Biologia/Aparat gębowy#Języczek|języczku]] kroplę [[Pszczelarstwo/Rośliny/Nektar|nektaru]] lub [[Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź|spadzi]] dodając do niej przy tym enzymy pochodzące przede wszystkim z [[Pszczelarstwo/Biologia/Gruczoły głowowe#Gruczoły gardzielowe|gruczołów gardzielowych]], Jednocześnie następuje redukcja zawartości wody od początkowo ok. 60-76 g wody/100 g miodu do ok. 25-40 g wody/100g miodu w jeszcze niedojrzałym miodzie. Następnie kropla miodu jest składana w komórce plastra. Drugi etap dojrzewania miodu polega na odparowywaniu wody z miodu w ciepłym ulowym powietrzu. Gdy miód staje się dojrzały, czyli zawartość wody spadnie do poziomu 17-20%, komórki z miodem zostają przez pszczoły zakryte woskowym wieczkiem zwanym zasklepem.

=== Budowanie plastrów ===
Budowaniem plastrów zajmują się pszczoły robotnice zwane '''woszczarkami'''. W normalnie rozwijającej się rodzinie są to młode ok. 12-to dniowe pszczoły, u których w tym okresie życia instynktownie uaktywniają się [[Pszczelarstwo/Biologia/Gruczoły woskowe|gruczoły woskowe]]. Instynkt budowania plastrów pojawia się w naszych warunkach klimatycznych wraz z kwitnieniem drzew owocowych na początku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Kwiecień|kwietnia]] i trwa ok. do [[Pszczelarstwo/Pasieka/Czerwiec|czerwca]], co pokrywa się czasowo z okresem dynamicznego wiosennego rozwoju rodziny pszczelej.

=== Obrona gniazda i zapasów ===
Pszczoły pilnujące wejścia do gniazda to '''strażniczki'''.

=== Trutówki ===
Mianem trutówek określane są pszczoły robotnice składające (niezapłodnione) jajeczka.

== Czynności poza gniazdem ==
{{Plik|plik=Apis mellifera flying2.jpg|auto=tak|opis=Obnóża pełne pyłku}}

=== Zbieranie pyłku ===
'''Pszczoły zbieraczki''' zbierają pyłek kwiatowy i znoszą go do gniazda w formie [[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi#Obnóża|obnóży]]. Pyłek jest pokarmem dostarczającym pszczołom białko. W ciągu roku rodzina pszczela gromadzi ok. 62,5 kg pyłku {{Small|Eckert 1942}}. Na wyhodowanie jednej ramki pszczół potrzeba jednej ramki pyłku {{Small|Vansell and Todd (1948)}}. Todd and Bishop (1946) stwierdzili, że potrzeba 1 kg pyłku na wychowanie 9 tysięcy pszczół.

=== Zbieranie nektaru ===
'''Pszczoły zbieraczki''' pobierają [[Pszczelarstwo/Biologia/Aparat gębowy#Języczek|języczkiem]] nektar z kwitnących roślin i połykają go do [[Pszczelarstwo/Biologia/Jelito przednie#Wole miodowe|wola miodowego]].

Zaledwie 10% zebranego nektaru zbieraczka zużywa podczas lotu na własne potrzeby.

=== Zbieranie spadzi ===
=== Znoszenie wody ===
W okresie letnim, gdy [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Zbieranie nektaru|pszczoły zbieraczki]] znoszą do ula [[Pszczelarstwo/Rośliny/Nektar|nektar]], zawarta w nim woda w dużym stopniu pokrywa zapotrzebowanie pszczół na ten niezbędny do życia płyn. Dorosłe pszczoły pija wodę, [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Karmienie larw|pszczoły karmicielki]] potrzebują jej do przygotowania pokarmu dla [[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa|larw]], woda jest potrzebna do utrzymania odpowiedniej wilgotności w [[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|gnieździe]], a w ciepłe dni do jego chłodzenia. W razie potrzeby starsze [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Zbieranie nektaru|zbieraczki]] uaktywniają się jako '''pszczoły nosicielki wody'''. Po powrocie do ula przekazują wodę transportowaną w żołądku pszczołom ulowym, które zagospodarowują ją w zależności od potrzeb. W czasie upałów rozpryskują ją po plastrach, a parując woda chłodzi gniazdo.

Kwestią instynktów i zachowań pszczół związanych z zapotrzebowaniem na wodę zajmowało się wielu naukowców. W latach 50. XX wieku [[Pszczelarstwo/Pszczelarze#ur. 1918 Martin Lindauer|prof. Martin Lindauer]] stwierdził, że wysoka temperatura skłania pszczoły do chłodzenia gniazda wodą. Jego student, Hans Kiechle, zaobserwował, że przyczyną tego nie jest jednak zdolność reagowania na ciepło, a prawdopodobnie zwiększona koncentracja cukrów w żołądku. Badania [[Pszczelarstwo/Pszczelarze#ur. 1952 Thomas D. Seeley|Thomasa D. Seeleya]] wskazują na to, że potrzeba i intensywność znoszenia wody zależy od tego, jak szybko i czy w ogóle nosicielki znajdują w ulu odbiorczynie na swój &quot;towar&quot;. Wykazał również, ze nosicielki nie rekrutują się ze [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Zbieranie nektaru|zbieraczek]]&lt;ref name=DB&gt;[https://www.gartenflora.de/fileadmin/bj/_bilder_alt/325423_82754.pdf Detusches Bienenjournal, ''Zucker macht durstig'', 4/2009, dostęp 23.06.2019]&lt;/ref&gt;.

=== Szukanie nowego gniazda ===
Po wyjściu [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|roju]] pszczoły wraz z (zazwyczaj starą) królową osiadają w pobliżu starego gniazda na przykład na gałęzi drzewa czekając, aż znajdzie się miejsce na nowe gniazdo. Szukaniem takiego miejsca zajmują się '''pszczoły zwiadowczynie'''.

== Pszczoły zimowe ==
Mianem pszczół zimowych określane są robotnice, które wygryzają się późnym latem, przeżywają w kłębie zimowlę i wczesną wiosną zajmują się wychowem pierwszych pszczół letnich. Pierwsze pszczoły zimowe pojawiają się w gnieździe już w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Sierpień|sierpniu]], a najwięcej ich przychodzi na świat we [[Pszczelarstwo/Pasieka/Sierpień|wrześniu]]&lt;ref name=&quot;ref2&quot;/&gt;.

Pszczoły zimowe różnią się od pszczół letnich nie tylko długością życia, ale także wielkością, a przede wszystkim fizjologią. Długość ich życia wynosi ok. 170 do 243 dni. Regulowanie długości życia osobników tego samego gatunku od dawna fascynuje naukowców. Dzisiaj wiadomo, że głównym czynnikiem regulującym '''długość życia''' w świecie owadów jest [[Pszczelarstwo/Biologia/Hormon juwenilny|hormon juwenilny]], którego poziom w organizmie pszczoły zależy przede wszystkim od reakcji centralnego układu nerwowego na bodźce zewnętrzne, takie jak pora roku i związane z tym zmiany w ilości i karmieniu czerwiu&lt;ref name=&quot;ref2&quot;/&gt;.

Zdrowa rodzina pszczela wychowuje w [[Pszczelarstwo/Pasieka/Lipiec|lipcu]] i [[Pszczelarstwo/Pasieka/Sierpień|sierpniu]] ok. 4000 larw, które od samego początku są przewidziane do pełnienia roli pszczoły zimowej. Po wygryzieniu nie różnią się one on innych osobników, ale nie zajmują się żadnymi pracami w ulu i poza nim, a ich jedynym zadaniem jest spożywanie dużej ilości pyłku w celu zgromadzenia zapasów białka w organizmie. Będzie im ono potrzebne wiosna, kiedy rozpoczną karmienie młodych larw na wiosnę przyszłego roku. Wkrótce staja się nieco większe niż pszczoły letnie i podczas [[Pszczelarstwo/Pasieka/Wrzesień|wrześniowych]] przeglądów pszczelarz może je łatwo zaobserwować.

Ilość takich osobników w rodzinie jest uwarunkowana genetycznie i nie ma na to wpływu ani bogactwo pożytku ani [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie|karmienie pobudzające]], ani żadne inne czynności. W tym kontekście należy zastanowić się nad celowością sprowadzania matek pszczelich z cieplejszych regionów, których genetyka nie przewiduje wychowu dużej ilości pszczół zimowych. W efekcie wczesną wiosną w ulach może być zbyt mało pszczół do wychowu młodego pokolenia. 

Od chwili pojawienia się [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozy]] długość życia pszczół zimowych w dużym stopniu zależy od stopnia porażenia rodzin pszczelich przez tego pasożyta, ponieważ pszczoły osłabione przez towarzyszące warrozie [[Pszczelarstwo/Choroby/Wirusy|wirusy]] żyją krócej, a często nie przeżywają [[Pszczelarstwo/Zimowla|zimowli]].

== Bibliografia ==
* Lindauer, M. ''Ein Beitrag zur Frage der Arbeitsteilung im Bienenstaat'', Z. vergl. Physiol. 1952, 34: 299-345, Seeley 1985, Winston 1987

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.llh-hessen.de/aussenstellen/bienen/arbeitsblaetter/datenpflege/arbeitsblaetter/012%20-%20Jahreszeitlicher%20Massenwechsel%20050519%20.pdf Informacje Instytutu Pszczelarskiego w Kirchheim, 2005]}}
{{o|n=ref2|r=[http://www.alp.admin.ch/themen/00502/00529/00532/index.html?lang=de Imdorf, A., Ruoff, K., Fluri, P., ''Volksentwicklung bei der Honigbiene'' Forschungsanstalt Agroscope Liebefeld-Posieux ALP, Szwajcaria, 2009]}}
}}</text>
      <sha1>t225nyc0kltjo1l3993rlfn80a5wkyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Matka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15921</id>
    <revision>
      <id>550792</id>
      <parentid>534019</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1881" sha1="n2d9zzvcp1vt1jpvmp8txdfv6g7ktio" xml:space="preserve">{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia czerwiu''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|Biologia matki pszczelej]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia pszczoły robotnicy''''']]
}}

== Biologia matki pszczelej ==
{{Plik|plik=Weiselnaepfchen 29a-thumb.jpg|auto=6;-1|opis=Matecznik w budowie}}
{{Plik|plik=Weiselzellen 68a.jpg|auto=6|ramka=mały|opis=Królewskie larwy pływające w mleczku pszczelim}}
{{Plik|plik=Weiselzellen 79a.jpg|auto=6;-1|opis=Starsze larwy w mateczniku}}
{{Plik|plik=Bienenkoenigin im Puppenstadium 99b.jpg|auto=6|opis=Otwarty matecznik z królewską larwą}}

Matka pszczela różni się od pszczół [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|robotnic]] i [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutni]] zarówno anatomicznie, jak i morfologicznie i fizjologicznie.
Królowa ma wielkość ok 25 mm i jest większa niż pozostałe osobniki. Ma krótki [[Pszczelarstwo/Biologia/Aparat gębowy#Języczek|języczek]], a na [[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi#Odnóża|odnóżach]] nie posiada koszyczków do przenoszenia [[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|pyłku]].

W ulu matka pszczela jest stale otoczona świtą pszczół, które się nią opiekują: karmią, czyszczą, chronią itd. Dojrzała płciowo królowa [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|składa jajeczka]] do komórek [[Pszczelarstwo/Biologia/Plaster|plastra]] przygotowanych przez pszczoły robotnice. W szczycie sezonu (maj,czerwiec) potrafi składać od 1500 do 3000 jajek na dobę.

Matka pszczela pomimo odmiennego wyglądu wylęga się z takiego samego jajka jak pszczoła robotnica, jej wygląd zmienia się pod wpływem odmiennej diety składającej się głównie z mleczka pszczelego. Cykl rozwojowy matki pszczelej jest krótszy od cyklu rozwoju robotnicy i trwa 16 dni{{r|ref1}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>n2d9zzvcp1vt1jpvmp8txdfv6g7ktio</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550888</id>
      <parentid>550792</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1881" sha1="bfxxtl1ub68pwyt1j4sojly4fabrs7p" xml:space="preserve">{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia czerwiu''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|Biologia matki pszczelej]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia pszczoły robotnicy''''']]
}}

== Biologia matki pszczelej ==
{{Plik|plik=Weiselnaepfchen 29a-thumb.jpg|auto=3;-1|opis=Matecznik w budowie}}
{{Plik|plik=Weiselzellen 68a.jpg|auto=3|ramka=mały|opis=Królewskie larwy pływające w mleczku pszczelim}}
{{Plik|plik=Weiselzellen 79a.jpg|auto=3;-1|opis=Starsze larwy w mateczniku}}
{{Plik|plik=Bienenkoenigin im Puppenstadium 99b.jpg|auto=6|opis=Otwarty matecznik z królewską larwą}}

Matka pszczela różni się od pszczół [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|robotnic]] i [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutni]] zarówno anatomicznie, jak i morfologicznie i fizjologicznie.
Królowa ma wielkość ok 25 mm i jest większa niż pozostałe osobniki. Ma krótki [[Pszczelarstwo/Biologia/Aparat gębowy#Języczek|języczek]], a na [[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi#Odnóża|odnóżach]] nie posiada koszyczków do przenoszenia [[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|pyłku]].

W ulu matka pszczela jest stale otoczona świtą pszczół, które się nią opiekują: karmią, czyszczą, chronią itd. Dojrzała płciowo królowa [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|składa jajeczka]] do komórek [[Pszczelarstwo/Biologia/Plaster|plastra]] przygotowanych przez pszczoły robotnice. W szczycie sezonu (maj,czerwiec) potrafi składać od 1500 do 3000 jajek na dobę.

Matka pszczela pomimo odmiennego wyglądu wylęga się z takiego samego jajka jak pszczoła robotnica, jej wygląd zmienia się pod wpływem odmiennej diety składającej się głównie z mleczka pszczelego. Cykl rozwojowy matki pszczelej jest krótszy od cyklu rozwoju robotnicy i trwa 16 dni{{r|ref1}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>bfxxtl1ub68pwyt1j4sojly4fabrs7p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550889</id>
      <parentid>550888</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1881" sha1="d9opqv64uqlbg07eq2hjsrmiep9vbn7" xml:space="preserve">{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia czerwiu''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|Biologia matki pszczelej]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia|'''''Biologia pszczoły robotnicy''''']]
}}

== Biologia matki pszczelej ==
{{Plik|plik=Weiselnaepfchen 29a-thumb.jpg|auto=3;-1|opis=Matecznik w budowie}}
{{Plik|plik=Weiselzellen 68a.jpg|auto=3|ramka=mały|opis=Królewskie larwy pływające w mleczku pszczelim}}
{{Plik|plik=Weiselzellen 79a.jpg|auto=3;-1|opis=Starsze larwy w mateczniku}}
{{Plik|plik=Bienenkoenigin im Puppenstadium 99b.jpg|auto=3|opis=Otwarty matecznik z królewską larwą}}

Matka pszczela różni się od pszczół [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|robotnic]] i [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutni]] zarówno anatomicznie, jak i morfologicznie i fizjologicznie.
Królowa ma wielkość ok 25 mm i jest większa niż pozostałe osobniki. Ma krótki [[Pszczelarstwo/Biologia/Aparat gębowy#Języczek|języczek]], a na [[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi#Odnóża|odnóżach]] nie posiada koszyczków do przenoszenia [[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|pyłku]].

W ulu matka pszczela jest stale otoczona świtą pszczół, które się nią opiekują: karmią, czyszczą, chronią itd. Dojrzała płciowo królowa [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|składa jajeczka]] do komórek [[Pszczelarstwo/Biologia/Plaster|plastra]] przygotowanych przez pszczoły robotnice. W szczycie sezonu (maj,czerwiec) potrafi składać od 1500 do 3000 jajek na dobę.

Matka pszczela pomimo odmiennego wyglądu wylęga się z takiego samego jajka jak pszczoła robotnica, jej wygląd zmienia się pod wpływem odmiennej diety składającej się głównie z mleczka pszczelego. Cykl rozwojowy matki pszczelej jest krótszy od cyklu rozwoju robotnicy i trwa 16 dni{{r|ref1}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>d9opqv64uqlbg07eq2hjsrmiep9vbn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kawa elegantissimo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15964</id>
    <revision>
      <id>550572</id>
      <parentid>549270</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="619" sha1="avaa7anwe8j62ergotlxvxiizhqwyp8" xml:space="preserve">{{Wikipedia|Kawa}}

{{Plik|plik=Coffee with cream and sugar - Evan Swigart.jpg|auto=tak|opis=Kawa elegantissimo}}

== Składniki ==
* ''4 łyżeczki kawy Gwatemala''
* ''6 łyżeczek cukru''
* ''30 g gorzkiej czekolady''
* ''bita śmietana''

== Przygotowanie ==
# Z kawy przygotować 2 porcje mocnego espresso. W gotowym naparze rozpuścić cukier i pokruszoną czekoladę.
# Płyn wstawić do lodówki na co najmniej 3 godziny.
# Kieliszki do wina napełnić kruszonym lodem i zalać kawą z lodówki.
* Wierzch udekorować bitą śmietaną oraz wiórkami czekolady.

&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kawa}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>avaa7anwe8j62ergotlxvxiizhqwyp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rasy/Cerana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15987</id>
    <revision>
      <id>550834</id>
      <parentid>534028</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1237" sha1="ddeac6om0oppzkzyjukrerrbpgka0yn" xml:space="preserve">{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Podgatunki|'''''Podgatunki (rasy) pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/Cerana|Pszczoła wschodnia (Apis cerana)]]|
NastStrona=|
}}
&lt;/noinclude&gt;


== '''Pszczoła wschodnia (indyjska)''' (''Apis cerana'') ==
{{Plik|plik=Cerana.jpg|auto=tak|opis=Apis cerana}}

* ''A. cerana'' żyje w Azji.
* ''A. cerana'' buduje gniazda składające się z kilku plastrów w dziuplach drzew lub w zagłębieniach skalnych.
* ''A. cerana'' nadaje się do hodowli w ulach, podobnie jak inne gatunki tropikalnych pszczół miodnych z rodzaju Apis. Do czasu sprowadzenia do Azji pszczół z Europy był to jedyny żyjący tam gatunek produkujący miód. ''A. cerana'' produkuje niewiele miodu w porównaniu z innymi pszczołami - ok. 3-10 kg na rodzinę. Jedynie na terenach o bardziej umiarkowanym klimacie osiągane są zbiory do 25 kg{{r|ref1}}. 
* Niewiele jest badań jakości miodu produkowanego przez pszczoły wschodnie. Vorwohl (1968) stwierdził, że jest w nim mniej diastazy i więcej wody niż w miodach pozyskiwanych od pszczół europejskich{{r|ref1}}. 

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.fao.org/docrep/w0076e/w0076e06.htm#2.10 FAO]}}
}}</text>
      <sha1>ddeac6om0oppzkzyjukrerrbpgka0yn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Miód wrzosowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16009</id>
    <revision>
      <id>550749</id>
      <parentid>534031</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1141" sha1="jzz1oy59gwufbo567v0oflfxe7ei8g1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Miód gryczany|'''''Miód gryczany''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Miód wrzosowy|Miód wrzosowy]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Miody wielokwiatowe|'''''Miody wielokwiatowe''''']]
}}
&lt;noinclude&gt;

== Miód wrzosowy ==
{{Plik|plik=Calluna vulgaris (flower closeup).jpg|auto=tak|opis=Wrzos}}

== Pochodzenie ==
W Polsce miód wrzosowy pozyskiwany jest przede wszystkim na Wybrzeżu, na Podkarpaciu i na Dolnym Śląsku. 

== Właściwości ==
Miód wrzosowy ma charakterystyczną galaretowatą konsystencję. Barwa od bursztynowej do ciemnobrunatnej.

== Skład chemiczny{{r|ref1}} ==
Miód wrzosowy zawiera 875 mg wolnych aminokwasów na 100 g, jest bogaty w enzymy, a zawartość biopierwiastków i wynosi ok. 0,35%, podobnie jak w miodzie nektarowo-spadziowym. Najwięcej jest potasu, chloru, fosforu, magnezu, wapnia i sodu. Miód wrzosowy jest bogaty w witaminy z grupy B (B1, B2, B6, B12, kwas foliowy, kwas nikotynowy i pantotenowy), ale przeciętnie w stosunku do innych miodów mniej witaminy C. 

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>jzz1oy59gwufbo567v0oflfxe7ei8g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Choroby/Roztocze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16025</id>
    <revision>
      <id>550731</id>
      <parentid>534032</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1224" sha1="i0bsvmvwhvtucype5nkzurngawggkgm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Choroby/Pierwotniaki|'''''Choroby spowodowane przez pierwotniaki''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Choroby/Roztocze|Choroby spowodowane przez roztocze]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Choroby/Niezakaźne|'''''Choroby niezakaźne''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Choroby spowodowane przez roztocze ==
{{Plik|plik=Acarapis.jpg|auto=tak|opis=Acarapis}}

; Roztocze spotykane na pszczołach i w ulach należą do trzech grup:
:* roztocze pasożytnicze
:** grupa roztoczy pasożytniczych żerująca na pszczołach lub larwach stanowi główny problem w pszczelarstwie: ''Varroa destructor'', ''Acarapis woodi'' oraz ''Tropilaelaps clareae''.
:* roztocze foretyczne
:** roztocze foretyczne spotykane na pszczołach to gatunki odżywiające się kwiatami lub liśćmi roślin, które wykorzystują pszczoły do przenoszenia ich na źródła pożywienia. Czasem trafiają do uli. 
:* roztocze przebywające w ulu, by odżywiać się produktami pszczelimi, rzadziej larwami.

== Historia ==
Rozprzestrzenianie się roztoczy na nowe tereny, często kontynenty, wiąże się z działalnością człowieka{{r|ref1}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>i0bsvmvwhvtucype5nkzurngawggkgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Miód mniszkowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16070</id>
    <revision>
      <id>550831</id>
      <parentid>534033</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:46:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1520" sha1="ol6kn6xkr46qcxq3gws5uxml8yamkth" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Miody odmianowe|'''''Miody odmianowe''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Miód mniszkowy|Mniszek lekarski]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Miody wielokwiatowe|'''''Miody wielokwiatowe''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Miód mniszkowy ==
{{Plik|plik=Zed.Cat - Dandelion and bee (by).jpg|auto=tak|opis=Mniszek lekarski}}

== Pochodzenie ==
Miód mniszkowy jest miodem nektarowym, zbieranym przede wszystkim z [[Pszczelarstwo/Rośliny/Taraxacum|mniszka lekarskiego]] (''Taraxacum officinale''). Analiza pyłkowa miodu mniszkowego wykazuje zazwyczaj stosunkowo niską zawartość pyłku mniszka w miodzie mniszkowym, wynoszącą zaledwie ok. 45%. Inne pyłki to [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tilia|lipa]] (''Tilia''), drzewa owocowe i [[Pszczelarstwo/Rośliny//Brassica|rzepak]] (''Brassica''){{r|ref1}}.

Czasem mianem &quot;miodu mniszkowego&quot; niesłusznie określany jest syrop wytwarzany przez gotowanie kwiatów mniszka w wodzie z dużą ilością cukru. Ta nazwa zgodnie z ustawą miodową jest niedozwolona.

== Właściwości ==
Miód mniszkowy jest bardzo aromatyczny i ma wyraźny żółty kolor. Ze względu nawysoką zawartość glukozy drobno krystalizuje już po kilku dniach. 

== Działanie ==

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.deutscherimkerbund.de/phpwcms_ftp/downloads/Merkblatt_3-4.pdf Dustmann, J., ''Honigsorten-Bezeichnungen'', Informacka Niemieckiego Związku Pszczelarskiego, 2005]}}
}}</text>
      <sha1>ol6kn6xkr46qcxq3gws5uxml8yamkth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16107</id>
    <revision>
      <id>550759</id>
      <parentid>534036</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1394" sha1="h2qmmpfju0h3t01dxgdcrb3soii29vg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Wosk|'''''Wosk pszczeli''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|Pyłek]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Propolis|'''''Kit pszczeli (Propolis)''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Pyłek  i pierzga ==
{{Plik|plik=Pollen Phacelia Bees.jpg|auto=tak|opis=Obnóża z pyłku facelii}}

Pyłek kwiatowy jest zbierany przez robotnice pszczoły miodnej z kwiatów roślin, głównie owadopylnych, a następnie w formie [[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi#Obnóża|obnóży]] dostarczany do gniazda. W gnieździe pyłek jest odbierany przez pszczoły mieszające pyłek z miodem i z enzymami pochodzącymi z ich gruczołów ślinowych, a następnie magazynowany w komórkach plastra. W zamkniętych warstewką wosku komórkach mieszanka ta ulega fermentacji i staje się pierzgą, zwaną inaczej &quot;pszczelim chlebem&quot;.

Zobacz też: [[Pszczelarstwo/Apiterapia#Pyłek kwiatowy|→ pyłek]] i [[Pszczelarstwo/Apiterapia#Pierzga|→ pierzga]] w apiterapii.

== Zbieranie i przechowywanie pyłku{{r|ref1}} ==
Zebrany pyłek należy ususzyć. Można też przeprowadzić jego [[w:liofilizacja|liofilizację]], czyli suszenie sublimacyjne.
Pyłek przechowuje się w szczelnie zamkniętych pojemnikach, w zaciemnionych pomieszczeniach, w których panuje temperatura pokojowa. 

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>h2qmmpfju0h3t01dxgdcrb3soii29vg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Lipiec</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16116</id>
    <revision>
      <id>550745</id>
      <parentid>534037</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6808" sha1="0ln4mtxm1h2vclfose40nnth2ydw9v1" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Czerwiec|Czerwiec]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Sierpień|Sierpień]]
}}&lt;/noinclude&gt;

== Lipiec w pasiece ==
{{Definicja|'''Lipiec i sierpień są miesiącami, które decydują o zimowli i kondycji rodzin na przyszłą wiosnę.'''}}

{{Plik|plik=Carnica bee on solidago.jpg|auto=tak|opis=Krainka zbierająca nektar i pyłek z nawłoci}}

=== Rozwój rodziny pszczelej w lipcu ===
; W skrócie
* matka składa coraz mniej jajeczek
* skończył się okres rojowy
* pszczoły nie wychowują już nowych trutni
* ustaje budowanie plastrów
* pszczoły intensywniej uszczelniają szczeliny w ulu propolisem
* nastaje okres wzmożonego rabunku i agresji w pasiece
* wzrasta obrona gniazda przez wtargnięciem obcych pszczół

W ulach znajduje się teraz najwięcej pszczół. Wygryza się właśnie duża ilość [[Pszczelarstwo/Biologia/Czerw|czerwiu]], ale matka pszczela zaczyna zwalniać [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|składanie jajeczek]], czy to na skutek ubywającego dnia, czy też z powodu kończących się pożytków. Rozpoczyna się kolejny etap w rozwoju rodzin pszczelich - do października/listopada ich populacje będą się kurczyć przed nastaniem zimy. Te zmiany dają się również zauważyć na podstawie traktowania trutni przez robotnice: rodziny pszczele nie przewidują w tym sezonie wychowu nowych matek i męskie osobniki nie będą im w tym roku więcej potrzebne. Królowa zaczerwia tylko nieliczne komórki trutowe, a w razie braku pożytku czerw trutowy jest wygryzany. Duża ilość wygryzających się w lipcu trutni może być wskazówką, że w rodzinę pszczelej [[Pszczelarstwo/Biologia/Bezmateczność|nie ma matki]].

== Przeglądy lipcowe ==
Coraz częściej można zaobserwować czarne, błyszczące na skutek utraty włosków [[Pszczelarstwo/Pasieka/Wrzesień#Rabunek|rabujące]] pszczoły z postrzępionymi skrzydłami i nerwowe [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Obrona gniazda i zapasów|strażniczki]] przed wlotkiem, a [[Pszczelarstwo/Biologia/Pilnowanie|broniące]] swoich zapasów rodziny pszczele są podczas przeglądów z reguły bardziej [[Pszczelarstwo/Hodowla#Łagodność|agresywne]] niż wcześniej. Szczególna agresywność pojawia się, gdy przegląd jest dokonywany przy silnym wietrze lub przed zbliżającą się burzą. Jeżeli pszczelarz wie, które rodziny są łagodne, a które nie, to te agresywne dobrze jest przeglądać jako ostatnie.

== Jak pomóc pszczołom w okresie upałów ==
Gdy temperatura przekracza 30°, to pszczołom niezbędna do chłodzenia gniazda jest woda. Pszczelarz musi zadbać o to, by [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Znoszenie wody|pszczoły nosicielki]] zawsze miały do niej dostęp (nie tylko w czasie upałów). Jeśli w pobliżu pasieki nie ma żadnych naturalnych rzek, jezior, strumieni ani stawów, to służą temu [[Pszczelarstwo/Pasieka/Poidło|poidła]]. Jeżeli pszczoły nie mają problemu z dostępem do wody, to w świetle [[Pszczelarstwo/Pszczelarze#ur. 1918 Martin Lindauer|badań na ten temat]], generalnie potrafią efektywnie zapewnić bezpieczną temperaturę w gnieździe bez dodatkowej ingerencji pszczelarza. Przy ekstremalnie wysokich temperaturach pszczelarze-praktycy zalecają zrobić niewielką szparkę (np. przy pomocy zatkniętych zapałek) między daszkiem a górnym korpusem, by uzyskać lekki przewiew. Ponadto w upały bardzo się sprawdza [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|osiatkowana dennica]] i drzewa lub krzewy dające w pasiece trochę cienia. Jeżeli pszczoły nie maja odpowiednich możliwości chłodzenia gniazda, to grozi to jego przegrzaniem. Najbardziej cierpią na tym larwy, które ulegają uszkodzeniu. Ponadto zbyt wysoka temperatura w ulu może spowodować &quot;spłyniecie&quot; plastrów z ramek.  

== Przygotowania do [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] ==
Niekorzystna - zimna i deszczowa - pogoda może spowodować brak pokarmu i zahamowanie, a w drastycznych przypadkach nawet zaprzestanie czerwienia. Jeżeli nie ma nadziei na poprawę pogody i poprawę sytuacji pożytkowej, to należy zastanowić się nad wcześniejszym zakończeniem sezonu i rozpoczęciem karmienia jesiennego. Po [[Pszczelarstwo/Miód#Miodobranie|miodobraniu]] pszczelarz ma obowiązek zadbać o to, by pszczoły miały dostateczną ilość jedzenia. W lipcu rodzina pszczela przygotowuje się do wychowu [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#pszczoły zimowe|pszczół zimowych]]. Brak pokarmu powoduje zahamowanie tej skłonności, co negatywnie odbije się na ilości i jakości pszczół zimowych. Jeżeli pszczoły nie potrafią już same znaleźć nektaru w okolicy, to należy je [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie|dokarmić]]. Spóźnione karmienie, podobnie jak zwlekanie z zabiegami przeciw [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozie]] zwiększa prawdopodobieństwo strat zimowych{{r|ref1}}.

Niektórzy pszczelarze uważają, że połowa lipca jest początkiem nowego [[Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń#Rok pszczelarski (pasieczny)|roku pasiecznego]], ponieważ rozpoczyna się układanie [[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|gniazd]] na [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimę]]{{r|ref2}}. Wielkość gniazda i kondycja pszczół pod koniec lipca decydują o przebiegu zimowli i kondycji pszczół na wiosnę.

== Kontrola warrozy w lipcu ==
Znaczne porażenie [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozą]] w tym okresie powoduje wygryzanie się osłabionych pszczół [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|zimowych]]. Dopóki pszczelarz ma zamiar odbierać pszczołom miód, nie wolno w ulach przeprowadzać żadnych zabiegów zwalczających warrozę przy użyciu substancji chemicznych, ponieważ prowadziłoby to do zanieczyszczenia miodu tymi substancjami. Należałoby się natomiast zastanowić, dlaczego do takiej sytuacji doszło i poszukać skuteczniejszych metod zwalczania warrozy na przyszłość. Jeżeli natomiast miodobranie zostało na ten sezon zakończone, to nie należy zwlekać z przeprowadzeniem [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza#Sposoby zapobiegania i zwalczania warrozy|zabiegów zwalczających warrozę]].

== Rośliny pszczele kwitnące w lipcu ==
W lipcu nektarują jeszcze późne [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tilia|lipy]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Trifolium|koniczyny]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Rubus|jeżyny]], ale w rejonach, gdzie nie występuje pożytek spadziowy, kończy się sezon pożytków masowych.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r={{Pszcz IB|podstrona=1ADE3EDC1BE601A6C12575E1002E53EE/$FILE/infobrief_2009_14.pdf|nazwa=''Infobrief (Porady pszczelarskie w jęz. niemieckim)''|numer=14/2009}}}}
{{o|n=ref2|r=[http://pasieka.wroclaw.pl/porady.htm Koło Pszczelarzy Wrocław Krzyki, ''Porady dla początkujących pszczelarzy i nie tylko'', 2008]}}
}}</text>
      <sha1>0ln4mtxm1h2vclfose40nnth2ydw9v1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Sierpień</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16117</id>
    <revision>
      <id>550750</id>
      <parentid>534038</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6807" sha1="7cd3rgw46h42blwdlov459pz7qedqpi" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Lipiec|Lipiec]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Wrzesień|Wrzesień]]
}}&lt;/noinclude&gt;

== Sierpień w pasiece ==
{{Plik|plik=Beach Sunflower (Helianthus debilis) (6481091801).jpg|auto=tak|opis=Pszczoły na słoneczniku}}

W większości pasiek, w których nie ma pożytku z wrzosu ani ze spadzi, wirowanie miodu zostało zakończone praktycznie już w lipcu. Lipiec i sierpień są miesiącami, które decydują o zimowli i kondycji rodzin na przyszłą wiosnę. Prace w pasiece koncentrują się teraz na [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie#Zakarmianie|zakarmianiu]] rodzin przed zimą i na walce z [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozą]]. Znaczne porażenie [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozą]] w tym okresie powoduje wygryzanie się osłabionych [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|pszczół zimowych]].

== Rozwój rodziny pszczelej w sierpniu ==
W rodzinach pszczelich trwa teraz intensywny wychów [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|pszczół zimowych]]. Uważny pszczelarz zauważy krążące przed ulami nieco większe pszczoły, które nie latają po nektar i pyłek - są to właśnie [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|pszczoły zimowe]], które nie biorą udziału w aktualnych obowiązkach rodziny pszczelej, a jedynie gromadzą siły na główne zadanie i cel ich życia - wychów młodego pokolenia na przyszłą wiosnę.

Z uli [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń#Rzeź trutni|wypędzane]] są ostatnie [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutnie]], które jesienią, zimą i na przedwiośniu nie są pszczołom potrzebne. Jedynie rzadko można w sierpniu napotkać jeszcze pielęgnowane komórki z trutniami. W większości rodzin [[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|gniazdo]] stanowi zwarta powierzchnia czerwiu wyłącznie z larwami robotnic.

Podczas przeglądów należy zwrócić uwagę na wygląd [[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|gniazda]]. [[Pszczelarstwo/Biologia/Czerw|Rozstrzelony czerw]] może być oznaką wadliwości królowej lub wskazówką pojawienia się chorób, np. [[Pszczelarstwo/Choroby/AFB|zgnilca amerykańskiego]], [[Pszczelarstwo/Choroby/Askoferioza|grzybicy wapiennej]] lub [[Pszczelarstwo/Choroby/SBV|choroby woreczkowej czerwiu]], szczególnie gdy widoczne są starsze komórki z niewygryzionymi, zamarłymi larwami.

Duży wpływ na stan pszczół mają warunki atmosferyczne panujące na zewnątrz. Niekorzystna - zimna i deszczowa lub bardzo gorąca i sucha - pogoda może spowodować brak pokarmu i zahamowanie, a w drastycznych przypadkach nawet zaprzestanie [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|czerwienia]]. W przypadku braku pokarmu należy koniecznie nakarmić pszczoły!

== Przygotowanie rodzin pszczelich do [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] ==
Późnym latem pszczelarz rozpoczyna przygotowanie rodzin pszczelich do zimowli. Przygotowując gniazda do zimy należy usunąć z nich ramki z ciemnymi lub źle odbudowanymi plastry i przeznaczyć je do wytopienia. Zwróćmy też uwagę, że pszczoły nie zaakceptują już teraz plastrów nieczerwionych w obrębie gniazda{{r|IB}}.

== Przechowywanie odwirowanych [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Ramka|ramek]] ==
Okres po zakończeniu miodobrania doskonale nadaje się do przeglądu odwirowanych ramek i przygotowanie dla nich magazynu zimowego. Ramki z ciemnymi plastrami należy przetopić. Również połamane i nieforemne plastry najlepiej jest przetopić, nawet jeżeli znajdują się w nich resztki miodu. Jasne ramki przydadzą się wiosną do początkowego poszerzania gniazd, ale do tego czasu trzeba je umiejętnie przechować, tak by nie zniszczyła ich motylica, czyli larwy [[Pszczelarstwo/Szkodniki/Galleria|barciaka większego]] lub [[Pszczelarstwo/Szkodniki/Achroia|mniejszego]] ani myszy, ryjówki lub nornice. Ramki najlepiej byłoby przechowywać w chłodnym pomieszczeniu (do 8°C). Powinny być przechowywane sucho i szczelnie, ale przewiewnie. Dobrym miejscem na ramki są też puste korpusy ulowe ustawione w wieżę i dokładnie przykryte. Ustawienie korpusów jeden na drugim tworzy w nich komin powietrzny, w którym motylica nie mogą się rozwijać. Na wierzch ramek dobrze jest postawić otwarte naczynie ze szmatką nasączoną lodowatym [[w:kwas octowy|kwasem octowym]] (ok. 200 ml). Opary kwasu niszczą larwy barciaków i odstraszają myszy. Do nastania mrozów co 2-3 tygodnie należy uzupełniać parujący kwas. Można je również spryskać środkiem zawierającym ''[[w:Bacillus thuringiensis|Bacillus thuringiensis]]''.

Problemem dla wielu pszczelarzy jest przede wszystkim przechowywanie odwirowanych ramek z plastrami miodowymi, które nie są zupełnie suche. Przestrzegając pewnych zasad można podać je pszczołom do &quot;wylizania&quot;:
* ramki z wilgotnymi plastrami podawać tylko silnym rodzinom, które nie ulegną potencjalnym rabusiom
* z górnego korpusu wybranego ula odgiąć część folii lub usunąć część beleczek, zależnie od systemu
* na tak przygotowany górny korpus ustawić najpierw dodatkowy pusty korpus, a na nim korpus z odwirowanymi ramkami
* po ok. dwóch dniach pszczoły powinny oczyścić wilgotne plastry z resztek miodu i będzie można je przenieść do magazynu zimowego
Prace te trzeba przeprowadzać sprawnie i szybko, najlepiej wieczorem, ponieważ pszczoły prawie natychmiast wyczują zapach miodu w przenoszonych po pasiece plastrach i rozpocznie się [[Pszczelarstwo/Pasieka/Wrzesień#Rabunek|rabunek]]. W żadnym wypadku nie należy zostawiać ramek z odwirowanymi plastrami na zewnątrz lub otwartych pomieszczeniach, do których pszczoły mają dostęp.

==  Zwalczanie warrozy w sierpniu ==
Wraz z zakończeniem miodobrania i pierwszym [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie|zakarmieniem]] rodzin nadeszła pora na przeprowadzenie zabiegów zwalczających [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozę]]. Dobrą praktyką jest [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza#Lipiec|kontrola]] skuteczności zabiegów, która w obrębie jednej pasieki może się w poszczególnych rodzinach znacznie różnić. Ponadto martwe pasożyty spadające na wkładki dennicowe to osobniki, które znajdowały się na dorosłych pszczołach, natomiast zdecydowana większość z nich znajduje się ciągle jeszcze w komórkach z larwami. 

Stosując [[Pszczelarstwo/Choroby/Kwas mrówkowy|kwas mrówkowy]] lub preparaty zawierające [[Pszczelarstwo/Choroby/Tymol|tymol]] trzeba wziąć pod uwagę, że zimna i wilgotna aura zmniejsza ich działanie, ponieważ w takich warunkach dawka odparowanej substancji jest niewielka. 

{{Przypisy|
{{o|n=IB|r={{Pszcz IB|podstrona=226E078C98D6416CC12571DB003039AA/$FILE/Infobrief 2006 22.pdf|nazwa=''Infobrief (Porady pszczelarskie w jęz. niemieckim)''|numer=22/2006}}}}
}}</text>
      <sha1>7cd3rgw46h42blwdlov459pz7qedqpi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Październik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16121</id>
    <revision>
      <id>550845</id>
      <parentid>534040</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6254" sha1="l7t9h55ng5htw4emta4gwgkjivda9e5" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Wrzesień|Wrzesień]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Listopad|Listopad]]
}}&lt;/noinclude&gt;

== Październik ==
{{Definicja|'''Nie ilość, lecz obecność dobrze odżywionych, młodych pszczół decyduje o tym, jak rodzina pszczela przetrwa [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowlę]].'''}}

{{Plik|plik=Apis mellifera 2007 10 13.jpg|auto=tak|opis=Pszczoła na astrach}}

== Rozwój rodziny pszczelej w październiku ==
W ciepłe, słoneczne dni pszczoły odwiedzają ostatnie kwitnące kwiaty, znoszą jeszcze dużo pyłku, ale w nawet najcieplejszy październik nie zmieni faktu, że gniazdo pszczele kurczy się coraz bardziej. Coraz krótsze dnie powodują, że matka pszczela składa już mniej jajeczek. Z reguły w silnych rodzinach pszczelich czerwienie ustaje wcześniej niż w słabszych. Powoli kończą swój żywot ostatnie pszczoły [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły letnie|letnie]]. Te, które pozostaną, umrą w trakcie [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]]. Z reguły w ciągu nadchodzącej zimy w ulu pozostanie zaledwie 5.000 - 15.000 pszczół [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|zimowych]].

Pszczoły przygotowują się teraz do zimowli, a nocne przymrozki skłaniają je do skupiania się w luźnym jeszcze kłębie. Cieplejsza pogoda może wprawdzie skłonić matkę do wznowienia czerwienia, jednakże tylko wtedy, gdy wyższe temperatury utrzymają się co najmniej przez 4-6 dni. 

Zachowanie pszczół po zakończeniu okresu czerwienia może być pszczelarza wskazówką o czekającej nas zimie. Przenoszenie pokarmu z plastrów brzegowych do środka gniazda wskazuje na ostrą zimę. Jeżeli zima nadejdzie wcześnie, to matka pszczela szybko przestaje czerwić, a na silne wichury pszczoły przygotowują się przez szczególnie obfite kitowanie{{r|ref1}}.

== Pasieka w październiku ==
Niektórzy pszczelarze wykorzystują ciepłe październikowe dni do wykonania nieco spóźnionych już czynności - kontroli zapasów pokarmu i wielkości zimowego gniazda.

Korygowanie wielkości gniazda polega na sprawdzeniu, czy w ostatnich brzegowych uliczkach znajdują się pszczoły. Jeżeli ich tam nie ma, to zbędną ramkę brzegową można wyjąć. Podanie pszczołom dodatkowej dawki inwertazy jest czasem na początku października jeszcze możliwe, jeżeli jest ciepło i rzeczywiście istnieje nagła potrzeba. Przerabianie syropu nie wymaga od pszczół tyle wysiłku, ile przerobienie roztworu cukru, ale mimo wszystko pracą tą są obarczone znajdujące się w ulu [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|pszczoły zimowe]], których zadaniem jest wychów młodego pokolenia wiosną, a nie przygotowywanie zimowych zapasów.

== Ocieplanie uli ==
Jeszcze w XIX wieku, a w niektórych pasiekach do dzisiaj, przed nadejściem zimy ule były ocieplane bocznymi matami. Nie jest to konieczne, a w zasadzie nawet szkodliwe. Niska temperatura nie szkodzi pszczołom przebywającym w [[Pszczelarstwo/Biologia/Zimowla|zimowym kłębie]], ponieważ grzeją one tylko wnętrze kłębu, a nie cały ul. Zimowy klimat powinien być odczuwany przez rodzinę pszczelą, najlepiej przez osiatkowaną, otwartą [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennicę]], ponieważ hamuje to matkę w niepotrzebnym zimowym czerwieniu{{r|ref2}}. Wychów czerwiu pochłania mnóstwo energii i powoduje skrócenie życia pszczół-opiekunek i karmicielek, dlatego pszczelarz powinien wykorzystać możliwości zapobiegające późnemu czerwieniu.

Ule powinny być szczelne i suche, ponieważ wilgoć powoduje pleśnienie plastrów z zapasami. Szczególnie ważne jest zapewnienie dobrej cyrkulacji powietrza w ulach wykonanych z tworzyw sztucznych. Zbyt małe wylotki sprzyjają zawilgoceniu ula i pleśnieniu przede wszystkim brzegowych, nieobsadzonych ramek. Zwyczajowo podaje się, że wylot powinien mieć tyle centymetrów, ile jest ramek w ulu. Nie wolno jednak zapominać o zabezpieczeniu przed myszami!

{{Definicja|'''Najpóźniej na początku października należy się upewnić, że każdy ul jest zabezpieczony przed wtargnięciem myszy!'''}}

== Jesienna wymiana matek ==
W październiku można jeszcze dokonać wymiany starej matki na młodą czerwiącą królową (→ [[Pszczelarstwo/Pasieka/Poddawanie matek pszczelich|Metody poddawania matek]]){{r|ref3}}.

== Kontrola warrozy w październiku ==
Jeżeli ciepły październik zachęca matkę do czerwienia, to trzeba jeszcze poczekać z zabiegami przeciw [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozie]] przy użyciu substancji, które nie działają do środka zasklepionych komórek z czerwiem.

== Rośliny pszczele kwitnące w październiku ==
Na polach można jeszcze spotkać kwitnącą [[Pszczelarstwo/Rośliny/Sinapis|gorczycę]], w ogrodach kwitną jeszcze [[Pszczelarstwo/Rośliny/Aster|astry]], jeżeli nie przemarzły w czasie zdarzających sie w już październiku nocnych przymrozków. Z tych kwiatów pszczoły uzupełniają zimowe zapasy pyłku. W niektórych rejonach kraju w ostatnich latach pojawił się masowo inwazyjny [[Pszczelarstwo/Rośliny/Impatiens|niecierpek gruczołowaty]], kwitnący do późnej jesieni. Z jego kwiatów pszczoły znoszą do ula również nektar, na który po zakarmieniu zimowym miejsce znajduje się tylko na plastrach gniazdowych. Pszczelarze mający pasieki w pobliżu występowania niecierpka gruczołowatego powinni to sprawdzić ponownie kontrolując wagę uli i ewentualnie zalane świeżym nektarem plastry usunąć z ula lub przewiesić je na brzeg korpusu gniazdowego. W przeciwnym razie pszczoły będą miały problem z utworzeniem kłębu zimowego, na który potrzebują obszar plastrów z wolnymi komórkami{{r|IB}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.infoblaetter.fagw.info/kurzinfo.php?id=48 Kusche, W., ''Monatsberatung'', Fachhochschule Weihenstephan, 2003]}}
{{o|n=ref2|r=Liebig, G., ''Einfach imkern''}}
{{o|n=ref3|r=[http://www.imkerverein-lehrte.de/archiv/arch065.htm dr. Pia Aumeier, ''Monatshinweise für Oktober'']}}
{{o|n=IB|r={{Pszcz IB|podstrona=216AECB5FF9C4205C12577C400219350/$FILE/Infobrief_2010_25.pdf|nazwa=''Infobrief (Porady pszczelarskie w jęz. niemieckim)''|numer=25/2010}}}}
}}</text>
      <sha1>l7t9h55ng5htw4emta4gwgkjivda9e5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Miód rzepakowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16131</id>
    <revision>
      <id>550832</id>
      <parentid>534043</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2191" sha1="awo0skou697fuyyyuqjvbk7hoskbeu6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Miód|'''''Miód''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Miód rzepakowy|Miód rzepakowy]]|
NastStrona=|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Miód rzepakowy ==
{{Plik|plik=Honigwabe.jpg|auto=tak|opis=Plaster z miodem}}

== Pochodzenie ==
Rośliną, z których nektaru kwiatów powstaje miód rzepakowy jest [[Pszczelarstwo/Rośliny/Brassica|rzepak]] (''Brassica napus''). Zawartość [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pyłku]] rzepaku w miodzie rzepakowym często dochodzi do 95%. Pozostałe pyłki pochodzą z drzew owocowych, [[Pszczelarstwo/Rośliny/Salix|wierzby]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Taraxacum|mniszka]].

== Właściwości ==
Miód rzepakowy jest miodem wczesnym i - jak każdy miód tego rodzaju, np. mniszkowy czy wielokwiatowy wiosenny - zawiera dużo [[Pszczelarstwo/Miód#Glukoza|glukozy]]. Jest to powód bardzo szybkiej [[Pszczelarstwo/Miód#Krystalizacja|krystalizacji]] tego miodu. Krystalizuje drobnoziarniście i przyjmuje konsystencję podobną do smalcu. W stanie płynnym ma kolor słomkowy. Po skrystalizowaniu staje się jaśniejszy - biały lub kremowy. Jest bardzo słodki, a zapachem przypomina nieco kwitnący rzepak. Miód rzepakowy ma niską przewodność elektryczną wynoszącą 0,2 mS/cm{{r|ref1}}.

Miód rzepakowy zawiera stosunkowo dużo drożdżaków{{Small|{{Sup|*)}}}}, co w połączeniu z podwyższoną zawartością wody i/lub przy przechowywaniu w nieszczelnych pojemnikach może prowadzić do jego [[Pszczelarstwo/Miód#Fermentacja|fermentacji]], najpierw w górnej warstwie, rozrzedzonej przez wchłanianą wilgoć, a następnie w całym naczyniu.  

== Działanie ==
W [[Pszczelarstwo/Apiterapia#Miód|apiterapii]] stosowany jest przy zaburzeniach układu krążenia i chorobach serca.

== Bibliografia ==
* {{Sup|*)}}Drożdże osmofilne to klasa grzybów żyjących na podłożach zawierających cukier i powodujących ich fermentację.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.deutscherimkerbund.de/phpwcms_ftp/downloads/Merkblatt_3-4.pdf Dustmann, J., ''Honigsorten-Bezeichnungen'', Informacka Niemieckiego Związku Pszczelarskiego, 2005]}}
}}</text>
      <sha1>awo0skou697fuyyyuqjvbk7hoskbeu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rasy/Dorsata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16151</id>
    <revision>
      <id>550836</id>
      <parentid>534044</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1749" sha1="sla5i9jvarqk0hpplwocmg2yd9mi8w6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/Anderniformis|'''''Pszczoła karłowata andrenidormis (Apis andrenidormis)''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/Dorsata|Pszczoła olbrzymia (Apis dorsata)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/Cerana|'''''Pszczoła wschodnia (Apis cerana)''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Plik|plik=ApisLaboriosa1.jpg|auto=tak|opis=''Apis dorsata laboriosa''}}

'''''Apis dorsata''''' zwana pszczołą olbrzymią (indyjską, himalajską) jest gatunkiem pszczoły z rodzaju ''Apis''. Zamieszkuje południową Azję między Filipinami i Pakistanem.

Pszczoła olbrzymia jest prawie dwa razy większa niż pszczoła środkowoeuropejska (''Apis mellifera mellifera'') i prawie tak duża jak europejski szerszeń.
{{Plik|plik=Apis dorsata nest.jpg|auto=tak;-1|opis=Gniazdo pszczoły olbrzymiej w Tajlandii}}

Buduje gniazdo w postaci jednego wielkiego plastra o wymiarze ok. 250 cm x 120 cm w koronach drzew na wysokości do 80 m lub w niszach budynków. Plaster mieści do ok. 70 tysięcy komórek tej samej wielkości, które służą zarówno do wychowu wszystkich trzech kast pszczoły miodnej (królowa, robotnice i trutnie), jak i do magazynowania miodu i pyłku.

* Podgatunki ''Apis (Megapis) dorsata'':
:* ''A. d. dorsata''
:* ''A. d. binghami''
:* ''A. d. breviligula''
:* ''A. d. laboriosa''

Pozyskiwanie miodu z gniazd ''A. dorsata'' odbywa się metodą &quot;polowania na miód&quot;, przy czym plastry są niszczone. W Indiach rocznie pozyskuje się w ten sposób ok. 22 tony miodu{{r|ref1}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://ddr.nal.usda.gov/bitstream/10113/35713/1/IND44273346.pdf Praca zbiorowa, ''Journal of Apicultural Research and Bee World'', 2009/48]}}
}}</text>
      <sha1>sla5i9jvarqk0hpplwocmg2yd9mi8w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kiszona kapusta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16179</id>
    <revision>
      <id>550586</id>
      <parentid>549287</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1282" sha1="pmbtqzirz9dy9blgrzu3v18ugpu83k6" xml:space="preserve">== Składniki ==
; Na 10 kilogramów kapusty{{dk}}
* ''20–30 dag soli''
* ''1 dag kminku''
* ''50 dag marchewki''

== Przygotowanie ==
{{Plik|plik=Kiszona kapusta.JPG|auto=tak|opis=Kiszona kapusta}}

# Kapustę poszatkować, marchew zetrzeć na grubej tarce, wymieszać wszystko z solą i kminkiem.
# Dno beczki lub kamionkowego garnka wyłożyć liśćmi kapusty, po czym nakładać kolejne warstwy poszatkowanych warzyw, ubijając dokładnie, aby kapusta puściła sok, ale nie była zmiażdżona.
# Nie napełniać po brzeg naczynia, zostawić około 10 cm wolnego miejsca.
# Przykryć liśćmi kapusty, a następnie okrągłym denkiem (talerzem, pokrywką) i obciążyć wyparzonym kamieniem lub słoikiem napełnionym wodą.
# Zostawić na trzy dni w temperaturze pokojowej, a kiedy rozpocznie się fermentacja, przenieść do chłodniejszego pomieszczenia o temperaturze {{C|8–10}}.
# Kapusta powinna być przez cały czas pokryta sokiem. Jeśli z jakiegoś powodu go zabraknie, należy go uzupełnić solanką (łyżka soli na litr wody)
# Podczas przechowywania co pewien czas należy przemyć denko i kamień czystą wodą.
* Do kapusty podczas układania w beczce można dodać kilka kwaśnych jabłek.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kapusta}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pmbtqzirz9dy9blgrzu3v18ugpu83k6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Grudzień</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16198</id>
    <revision>
      <id>550833</id>
      <parentid>534048</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1388" sha1="746fy3hwktupo0bb6kamhfg0u32wke8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Listopad|'''''Listopad''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Grudzień|Grudzień]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka|'''''Gospodarka pasieczna''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Grudzień ==
{{Plik|plik=Rödinghausen 2009-01-10 052.jpg|auto=tak|opis=Miesiąc grudzień}}

Grudzień to okres przedświąteczny, tradycyjnie związany ze sprzedażą miodu, świec i innych produktów pasiecznych.

Długie zimowe wieczory są również czasem pogłębiania wiedzy i planowania nadchodzącego, nowego sezonu pszczelarskiego.

== Rozwój rodziny pszczelej w grudniu ==
Jeżeli nie występują anomalia pogodowe, to pszczoły są teraz skupione wokół królowej w [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębie zimowym]], chroniąc ją przed wyziębieniem i grzejąc się wzajemnie. Rodziny, które na początku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] były słabe lub chore prawdopodobnie już się osypały. 

==  Zwalczanie warrozy w grudniu{{r|ref1}} ==
W grudniu można przeprowadzić ostatni w sezonie zabieg przeciw [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozie]] np. przy pomocy kwasu szczawiowego. Jeżeli panuje niska, zimowa temperatura, to w ulach nie ma czerwiu i pasożyty znajdujące się na dorosłych pszczołach teraz łatwo można zwalczyć.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>746fy3hwktupo0bb6kamhfg0u32wke8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550897</id>
      <parentid>550833</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="6gncukpqxvv7kzqgau0c5bk6jx5n8ix" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Listopad|'''''Listopad''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Grudzień|Grudzień]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka|'''''Gospodarka pasieczna''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Grudzień ==
{{Plik|plik=Rödinghausen 2009-01-10 052.jpg|auto=6|opis=Miesiąc grudzień}}

Grudzień to okres przedświąteczny, tradycyjnie związany ze sprzedażą miodu, świec i innych produktów pasiecznych.

Długie zimowe wieczory są również czasem pogłębiania wiedzy i planowania nadchodzącego, nowego sezonu pszczelarskiego.

== Rozwój rodziny pszczelej w grudniu ==
Jeżeli nie występują anomalia pogodowe, to pszczoły są teraz skupione wokół królowej w [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębie zimowym]], chroniąc ją przed wyziębieniem i grzejąc się wzajemnie. Rodziny, które na początku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] były słabe lub chore prawdopodobnie już się osypały. 

==  Zwalczanie warrozy w grudniu{{r|ref1}} ==
W grudniu można przeprowadzić ostatni w sezonie zabieg przeciw [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozie]] np. przy pomocy kwasu szczawiowego. Jeżeli panuje niska, zimowa temperatura, to w ulach nie ma czerwiu i pasożyty znajdujące się na dorosłych pszczołach teraz łatwo można zwalczyć.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>6gncukpqxvv7kzqgau0c5bk6jx5n8ix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550898</id>
      <parentid>550897</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="evozmzmd1pkmcm705g4t9wl98843svc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Listopad|'''''Listopad''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Grudzień|Grudzień]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka|'''''Gospodarka pasieczna''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Grudzień ==
{{Plik|plik=Rödinghausen 2009-01-10 052.jpg|auto=8|opis=Miesiąc grudzień}}

Grudzień to okres przedświąteczny, tradycyjnie związany ze sprzedażą miodu, świec i innych produktów pasiecznych.

Długie zimowe wieczory są również czasem pogłębiania wiedzy i planowania nadchodzącego, nowego sezonu pszczelarskiego.

== Rozwój rodziny pszczelej w grudniu ==
Jeżeli nie występują anomalia pogodowe, to pszczoły są teraz skupione wokół królowej w [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębie zimowym]], chroniąc ją przed wyziębieniem i grzejąc się wzajemnie. Rodziny, które na początku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] były słabe lub chore prawdopodobnie już się osypały. 

==  Zwalczanie warrozy w grudniu{{r|ref1}} ==
W grudniu można przeprowadzić ostatni w sezonie zabieg przeciw [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozie]] np. przy pomocy kwasu szczawiowego. Jeżeli panuje niska, zimowa temperatura, to w ulach nie ma czerwiu i pasożyty znajdujące się na dorosłych pszczołach teraz łatwo można zwalczyć.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>evozmzmd1pkmcm705g4t9wl98843svc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550899</id>
      <parentid>550898</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="4kyqjbnwdjm2uu4r5jocmhk8zk4wfl8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Listopad|'''''Listopad''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Grudzień|Grudzień]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka|'''''Gospodarka pasieczna''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Grudzień ==
{{Plik|plik=Rödinghausen 2009-01-10 052.jpg|auto=7|opis=Miesiąc grudzień}}

Grudzień to okres przedświąteczny, tradycyjnie związany ze sprzedażą miodu, świec i innych produktów pasiecznych.

Długie zimowe wieczory są również czasem pogłębiania wiedzy i planowania nadchodzącego, nowego sezonu pszczelarskiego.

== Rozwój rodziny pszczelej w grudniu ==
Jeżeli nie występują anomalia pogodowe, to pszczoły są teraz skupione wokół królowej w [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębie zimowym]], chroniąc ją przed wyziębieniem i grzejąc się wzajemnie. Rodziny, które na początku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] były słabe lub chore prawdopodobnie już się osypały. 

==  Zwalczanie warrozy w grudniu{{r|ref1}} ==
W grudniu można przeprowadzić ostatni w sezonie zabieg przeciw [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozie]] np. przy pomocy kwasu szczawiowego. Jeżeli panuje niska, zimowa temperatura, to w ulach nie ma czerwiu i pasożyty znajdujące się na dorosłych pszczołach teraz łatwo można zwalczyć.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>4kyqjbnwdjm2uu4r5jocmhk8zk4wfl8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550900</id>
      <parentid>550899</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="6gncukpqxvv7kzqgau0c5bk6jx5n8ix" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Listopad|'''''Listopad''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Grudzień|Grudzień]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka|'''''Gospodarka pasieczna''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Grudzień ==
{{Plik|plik=Rödinghausen 2009-01-10 052.jpg|auto=6|opis=Miesiąc grudzień}}

Grudzień to okres przedświąteczny, tradycyjnie związany ze sprzedażą miodu, świec i innych produktów pasiecznych.

Długie zimowe wieczory są również czasem pogłębiania wiedzy i planowania nadchodzącego, nowego sezonu pszczelarskiego.

== Rozwój rodziny pszczelej w grudniu ==
Jeżeli nie występują anomalia pogodowe, to pszczoły są teraz skupione wokół królowej w [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębie zimowym]], chroniąc ją przed wyziębieniem i grzejąc się wzajemnie. Rodziny, które na początku [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] były słabe lub chore prawdopodobnie już się osypały. 

==  Zwalczanie warrozy w grudniu{{r|ref1}} ==
W grudniu można przeprowadzić ostatni w sezonie zabieg przeciw [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozie]] np. przy pomocy kwasu szczawiowego. Jeżeli panuje niska, zimowa temperatura, to w ulach nie ma czerwiu i pasożyty znajdujące się na dorosłych pszczołach teraz łatwo można zwalczyć.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>6gncukpqxvv7kzqgau0c5bk6jx5n8ix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rasy/AHB</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16242</id>
    <revision>
      <id>550851</id>
      <parentid>534049</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2200" sha1="dnl81f9ehdqbeqyz6i98e30b4un03qi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/|'''''Gatunki i podgatunki (rasy) rodzaju Apis
''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/AHB|Zafrykanizowana pszczoła miodna, AHB]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/Florea|'''''Pszczoła karłowata (wschodnioazjatycka) (Apis florea)''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Zafrykanizowana pszczoła miodna, AHB (Africanized honey bee) ==
{{Plik|plik=Apis mellifera scutellata.jpg|auto=tak|opis=Zafrykanizowana pszczoła miodna}}

== Historia ==
Pierwsze pszczoły z gatunku ''Apis'' sprowadzono do Ameryki z Europy w XVI wieku. Od tego czasu pszczoły miodne zdomowiły się na kontynecie amerykańskim. W latach pięćdziesiątych XX wieku sprowadzono do Brazylii afrykańskie pszczoły z gatunku [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera scutellata|''A. m. scutellata'']] w celu skrzyżowania ich z żyjącymi w Brazylii gatunkami i sprawdzenia ich przydatności w brazylijskich pasiekach. Przed ukończeniem eksperymentu, w roku 1957, 26 obserwowanych matek pochodzących z krzyżówek przypadkowo wypuszczono na wolność{{r|ref1}}. Od tego czasu potomkowie tych hybryd rozprzestrzeniają się na obu kontynentach Ameryki. Okazało się, że pszczoły te charakteryzują się wprawdzie dużo większą miodnością, ale jednocześnie są niezwykle agresywne. Zdarzają się przypadki ataku na ludzi (i zwierzęta) kończące się śmiercią ofiary na skutek ogrmonej liczby użądleń.

== Wykorzystanie ==
{{Plik|plik=Wild Honeybee4.jpg|auto=tak;-1|opis=Gniazdo dziko żyjącej pszczoły zafrykanizowanej w Brazylii}}

Zafrykanizowane pszczoły miodne produkują bardzo duże ilości miodu. Są również doskonałymi zapylaczami roślin, ponieważ wylatują po nektar i pyłek nawet w niskich temperaturach do późnego wieczora. Poza tym okazały się być odporne na [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozę]].

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.apidologie.org/index.php?option=article&amp;access=standard&amp;Itemid=129&amp;url=/articles/apido/pdf/2006/05/m6047.pdf ''Arbeitsgemeinschaft der Institute für Bienenforschung e.V., 53. Jahrestagung in Hohenheim vom 28.–30.März 2006'' Apidologie 37, 2006]}}
}}</text>
      <sha1>dnl81f9ehdqbeqyz6i98e30b4un03qi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Czerwiec</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16310</id>
    <revision>
      <id>550824</id>
      <parentid>529388</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4564" sha1="ha67azrbzt8i2t9y13yr1kggzlc8zuv" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Maj|Maj]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Pasieka/Lipiec|Lipiec]]
}}&lt;/noinclude&gt;

== Czerwiec w pasiece ==
Około 20–21 czerwca następuje przesilenie letnie, a wraz z nim wiele zmian w pasiece. Podobnie jak [[Pszczelarstwo/Pasieka/Maj|maj]], również czerwiec jest typowym miesiącem [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|rojowym]]. Wraz z przesileniem [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|nastrój rojowy]] wprawdzie zanika, ale nadal należy go kontrolować. W stabilnych rodzinach powolnieje tempo budowania nowych [[Pszczelarstwo/Biologia/Plaster|plastrów]], za to zwiększa się potrzeba gromadzenia zapasów zimowych. Potrzebę budowania należy wykorzystać do wymiany starych plastrów na nowe. Polepsza to higienę w ulu, np. zmniejsza ryzyko pojawienia się [[Pszczelarstwo/Choroby/AFB|zgnilca amerykańskiego]]. Spowolnienie tempa budowy plastrów nie daje się zauważyć w prawidłowo pielęgnowanych (stały dopływ pokarmu) [[Pszczelarstwo/Odkłady|odkładach]], które kierują się innymi potrzebami (zbudowanie gniazda) niż w pełni zorganizowana rodzina pszczela.

== Rozwój rodziny pszczelej w czerwcu ==
W czerwcu rodzina pszczela osiąga apogeum rozwoju. W sprzyjających warunkach, tzn. dobrej kondycji rodziny, nieprzerwanym dopływie [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pyłku]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Nektar|nektaru]] oraz [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|plennej matce]] itp. ilość pszczół w ulu osiąga liczbę 50 tysięcy.

Deszczowa pogoda i związana z tym przerwa w dopływie pożytku powoduje pogorszenie opieki nad larwami - są rzadziej karmione. Długotrwałe utrzymywanie się niesprzyjającej pogody prowadzi do potrzeby zmniejszenia ilości wychowywanych larw i czasem [[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa|kanibalizmu]] wśród pszczół, polegającego na zjadaniu najmłodszych [[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa|larw]]. Typową [[Pszczelarstwo/Choroby|chorobą]] mogącą się pojawić przy zimnej i wilgotnej pogodzie, szczególnie w słabszych rodzinach, jest → [[Pszczelarstwo/Choroby/Askosferioza|grzybica wapienna]]. Cierpiące przejściowo na głód rodziny pszczele można podkarmić własnym miodem z wcześniejszego miodobrania.

== Odkłady ==
Do połowy czerwca można jeszcze tworzyć nowe [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady|odkłady]], a po tym terminie odkłady nie dadzą już rady osiągnąć siły odpowiedniej do przeżycia zimy. Chcąc więc powiększyć pasiekę można natomiast tworzyć [[Pszczelarstwo/Pasieka/Odkłady#Sztuczny_rój|sztuczne roje]].

== [[Pszczelarstwo/Miód#Miodobranie|Miodobranie]] ==
{{Plik|plik=Langstroth Frames.jpg|auto=tak;-1|opis=Ramka z plastrem zasklepionego miodu}}

W czerwcu odbierany jest jeszcze miód wiosenny. Warto pamiętać, że [[Pszczelarstwo/Miód#Miodobranie|miodobranie]], a szczególnie [[Pszczelarstwo/Miód#Odsklepianie|odsklepianie]] ramek z miodem i [[Pszczelarstwo/Miód#Wirowanie|wirowanie]] miodu to doskonały czas, by zaprosić do pasieki sąsiadów, dzieci z pobliskiej szkoły lub w ogóle gości. Przy tej okazji można zaprezentować im pracę pszczół, pszczelarzy i zrobić reklamę własnego miodu.

== Wymiana matek ==
W czerwcu można też zająć się [[Pszczelarstwo/Pasieka/Czerwiec#Wymiana matek|wymianą matek]].
; Szukanie starej królowej
Przystępując do wymiany matek najpierw należy odszukać i usunąć starą królową. Znalezienie jej wśród tysięcy pszczół może czasem sprawiać trudność, szczególnie gdy matki nie są [[Pszczelarstwo/Pasieka/Znakowanie|oznakowane]]. Ułatwieniem może być przestrzeganie pewnych reguł w czasie tej czynności:
* Przede wszystkim nie należy denerwować pszczół. Podczas otwierania ula dym powinien być dawkowany bardzo oszczędnie, ponieważ zbyt dużo dymu skłania królową do ucieczki na ścianki ula lub na [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennicę]]. Odymianie ramek podczas przeszukiwania może spowodować, że pszczoły biegają na plastrach.
* Znajomość zachowania matki pszczelej znacznie ułatwia jej odnalezienie. Najczęściej można ją spotkać na plastrach, na których znajdują się jajeczka, najrzadziej na skrajnych plastrach brzegowych. Jeżeli na plastrach z jajeczkami nie ma matki, to należy najpierw sprawdzić ściany i [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennicę]] ula. Matki uciekając kierują się w kierunku przeciwnym do światła lub źródła dymu.
* W [[Pszczelarstwo/Sprzęt|ulach wielokorpusowych]] matka najczęściej przebywa w dolnym korpusie.

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>ha67azrbzt8i2t9y13yr1kggzlc8zuv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Leniwe pierogi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16348</id>
    <revision>
      <id>550650</id>
      <parentid>549458</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3067" sha1="0frzs8ieq1ud0332599qg32rwxyw98w" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pierogi leniwe 3538.jpg|opis=tak|opis=Leniwe pierogi z cynamonem}}

{{Wikipedia|leniwe pierogi}}

== Pierogi leniwe ==
=== Składniki ===
* ''około 40 dag dobrze odciśniętego twarogu (nie kwaśnego)'' 
* ''4 jaja'' 
* ''czubatą szklankę mąki'' 
* ''ćwierć kostki masła'' 
* ''2 łyżki świeżo startej bułki'' 
* ''sól'' 

=== Potrzebne będą: === 
* ''metalowe sito lub maszynka do mielenia''  
* ''głęboka miska''  
* ''płaski duży rondel do gotowania''  
* ''łyżka''  
* ''łopatka''  
* ''łyżka cedzakowa''  
* ''mikser lub kopyść''  

=== Przygotowanie ===
# Stawiamy na małym gazie rondel z 2-3 litrami lekko osolonej wody. Twaróg przepuszczamy przez maszynkę albo przecieramy przez sito do głębokiej miski, wbijamy 4 jaja, dodajemy odrobinę masła, dwie trzecie mąki ze szklanki i szczyptę soli. Wszystko ucieramy starannie mikserem lub drewnianą pałką. Jeśli ciasto wyda nam się zbyt luźne, możemy dodać jeszcze nieco mąki (ale uwaga: im więcej mąki w leniwych, tym są twardsze; serowo-mączno-jajeczna masa powinna być jak najpulchniejsza). Jeśli nie ma pośpiechu, można zamiast całych jajek wziąć najpierw tylko żółtka, a z białek ubić sztywną pianę i delikatnie wymieszać ją z już utartym ciastem (takie leniwe będą jeszcze bardziej puszyste). 
# Wykładamy ciasto na stolnicę posypaną resztą mąki i formujemy z niego wałki (dość grube, o średnicy 2 cm). Jeśli kluski mają być z wzorkiem, odciskamy na wałkach kratkę tępą stroną noża. Zwiększamy nieco ogień pod rondlem. Wałki ciasta dłonią nieco spłaszczamy na stolnicy i krajamy je w poprzek lub lekko skośnie na dość duże kawałki. Nabieramy płaską łopatką do tortu, aby nie odkształciły, i partiami wrzucamy do gotującej się wody (nie za dużo naraz, bo leniwe rosną w trakcie gotowania). Bardzo uważnie mieszając gotujemy 1-2 minuty (czas zależy od wielkości klusek – gotowane zbyt krótko pozostaną wewnątrz surowe). 
# Po wygaszeniu płomienia pod rondlem łyżką cedzakową wykładamy gotowe kluski na półmisek. Przyrumieniamy tartą bułkę na rozgrzanej suchej patelni. Następnie zdejmujemy patelnię z ognia, wkładamy do niej masło, mieszamy czekając, aż się stopi, i polewamy nim leniwe na półmisku. 

=== Źródło ===
* {{lz|s=https://www.quchnia.24polska.pl/|n=quchnia}}

== Pierogi leniwe na jednym jajku ==
=== Składniki ===
* ''około 30 dag dobrze odciśniętego twarogu tłustego'' 
* ''1 jajo'' 
* ''3/4 szklanki mąki pszennej'' 
* ''sól do smaku'' 

=== Przygotowanie ===
# Przygotować ciasto: twaróg dobrze rozgnieść widelcem, dodać jajo i wymieszać, dodać mąkę i wymieszać, posolić do smaku
# Ciasto rozkulać podsypując mąką na długie wałki o grubości ok. 3 cm, następnie pokroić na kawałki szerokości ok. 3 cm. Wrzucić do wrzącej, lekko posolonej wody i lekko gotować, aż kluski wypłyną na powierzchnię. 
* Podawać posypane np. cukrem i cynamonem

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Pierogi leniwe}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0frzs8ieq1ud0332599qg32rwxyw98w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550651</id>
      <parentid>550650</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3067" sha1="l23d8br22le198zuzgoyof79nmqyci6" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pierogi leniwe 3538.jpg|auto=tak|opis=Leniwe pierogi z cynamonem}}

{{Wikipedia|leniwe pierogi}}

== Pierogi leniwe ==
=== Składniki ===
* ''około 40 dag dobrze odciśniętego twarogu (nie kwaśnego)'' 
* ''4 jaja'' 
* ''czubatą szklankę mąki'' 
* ''ćwierć kostki masła'' 
* ''2 łyżki świeżo startej bułki'' 
* ''sól'' 

=== Potrzebne będą: === 
* ''metalowe sito lub maszynka do mielenia''  
* ''głęboka miska''  
* ''płaski duży rondel do gotowania''  
* ''łyżka''  
* ''łopatka''  
* ''łyżka cedzakowa''  
* ''mikser lub kopyść''  

=== Przygotowanie ===
# Stawiamy na małym gazie rondel z 2-3 litrami lekko osolonej wody. Twaróg przepuszczamy przez maszynkę albo przecieramy przez sito do głębokiej miski, wbijamy 4 jaja, dodajemy odrobinę masła, dwie trzecie mąki ze szklanki i szczyptę soli. Wszystko ucieramy starannie mikserem lub drewnianą pałką. Jeśli ciasto wyda nam się zbyt luźne, możemy dodać jeszcze nieco mąki (ale uwaga: im więcej mąki w leniwych, tym są twardsze; serowo-mączno-jajeczna masa powinna być jak najpulchniejsza). Jeśli nie ma pośpiechu, można zamiast całych jajek wziąć najpierw tylko żółtka, a z białek ubić sztywną pianę i delikatnie wymieszać ją z już utartym ciastem (takie leniwe będą jeszcze bardziej puszyste). 
# Wykładamy ciasto na stolnicę posypaną resztą mąki i formujemy z niego wałki (dość grube, o średnicy 2 cm). Jeśli kluski mają być z wzorkiem, odciskamy na wałkach kratkę tępą stroną noża. Zwiększamy nieco ogień pod rondlem. Wałki ciasta dłonią nieco spłaszczamy na stolnicy i krajamy je w poprzek lub lekko skośnie na dość duże kawałki. Nabieramy płaską łopatką do tortu, aby nie odkształciły, i partiami wrzucamy do gotującej się wody (nie za dużo naraz, bo leniwe rosną w trakcie gotowania). Bardzo uważnie mieszając gotujemy 1-2 minuty (czas zależy od wielkości klusek – gotowane zbyt krótko pozostaną wewnątrz surowe). 
# Po wygaszeniu płomienia pod rondlem łyżką cedzakową wykładamy gotowe kluski na półmisek. Przyrumieniamy tartą bułkę na rozgrzanej suchej patelni. Następnie zdejmujemy patelnię z ognia, wkładamy do niej masło, mieszamy czekając, aż się stopi, i polewamy nim leniwe na półmisku. 

=== Źródło ===
* {{lz|s=https://www.quchnia.24polska.pl/|n=quchnia}}

== Pierogi leniwe na jednym jajku ==
=== Składniki ===
* ''około 30 dag dobrze odciśniętego twarogu tłustego'' 
* ''1 jajo'' 
* ''3/4 szklanki mąki pszennej'' 
* ''sól do smaku'' 

=== Przygotowanie ===
# Przygotować ciasto: twaróg dobrze rozgnieść widelcem, dodać jajo i wymieszać, dodać mąkę i wymieszać, posolić do smaku
# Ciasto rozkulać podsypując mąką na długie wałki o grubości ok. 3 cm, następnie pokroić na kawałki szerokości ok. 3 cm. Wrzucić do wrzącej, lekko posolonej wody i lekko gotować, aż kluski wypłyną na powierzchnię. 
* Podawać posypane np. cukrem i cynamonem

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Pierogi leniwe}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l23d8br22le198zuzgoyof79nmqyci6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16415</id>
    <revision>
      <id>550743</id>
      <parentid>534052</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3078" sha1="5ogaga3tvatqasjeposzf5b6qrh5rxe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus|Śliwa]]|
NastStrona=|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Śliwa
 | obrazek      = Plumpollen0060.jpg
 | opis         =
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Rosales|różowce]]
 | rodzina      = [[w:Rosaceae|różowate]]
 | rodzaj       =
 | łacina       = Prunus domestica
 | nazwy        = [[w:Prunus|Prunus]]
 | wikipedia    = Śliwa
 | wikispecies  = Prunus domestica
 | wikisłownik  = śliwa
 | commons      = Prunus
}}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''śliwa ałycza'''{{Br}}(''P. cerasifera'')
| kon. III - IV 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| 5,3 mg cukrów/10 kwiatów{{Br}}22 kg cukrów/ha{{r|ref1}}
| kg/ha
| - 
| kg/ha
|-
| '''wiśnia'''{{Br}}(''P. cerasus'')
| IV - V 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|-
| '''śliwa domowa'''{{Br}}(''P. domestica'')
| IV 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| 70 kg/ha
|-
| '''śliwa tarnina'''{{Br}}(''P. spinosa'')
| kon. IV 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|-
| '''morela'''{{Br}}(''''P. armeniaca'''')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|}

== Śliwa (''Prunus'') ==

=== Śliwa wiśniowa, ałycza ===
{{Plik|plik=Prunus March 2008-1a.jpg|auto=tak|pozycja=lewo|opis=Ałycza}}

Ałycza (''P. cerasifera'') zakwita w trzeciej dekadzie kwietnia, tuż przed rozwinięciem liści. Swobodnie rosnąć osiąga wysokość do ok. 10 m. Najlepiej rośnie na lekkich piaszczystych glebach, dobrze znosi suszę. Gatunek ten doskonale nadaje rónieć na się na cięty lub nieformowany żywopłot. 

=== Wiśnia ===
{{Plik|plik=Prunus cerasus 1.jpg|auto=tak|pozycja=lewo|opis=Wiśnia}}

Wiśnie (''P. cerasus''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Malus|jabłonie]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus#Morela|morele]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyrus|grusze]], najlepiej kwitną w temperaturze {{C|15-18}}.

=== Śliwa domowa ===
Śliwy domowe (''P. domestica''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Czereśnia|czereśnie]] najlepiej kwitną w temperaturze {{C|10-18}}. Z nektaru niektórych odmian śliw, np. węgierki (''P. d. var. pruneliana'') pszczoły potrafią wytworzyć 70 kg miodu. Należy jednak zwrócić uwagę, by w pobliżu kwitnących sadów nie było plantacji roślin, których nektar zawiera więcej cukru, takich jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Brassica|rzepak]], który pszczoły chętniej oblatują.

=== Morela ===
{{Plik|plik=Apricot blossom detail2.jpg|auto=tak|opis=Morela}}

Morele (''P. armeniaca''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Malus|jabłonie]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus#Wiśnia|wiśnie]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Grusza|grusze]], najlepiej kwitną w temperaturze {{C|15-18}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.jas.org.pl/1_2004.html Jabłoński B., Kołtowski Z., JAS, 2004]}}
}}</text>
      <sha1>5ogaga3tvatqasjeposzf5b6qrh5rxe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550744</id>
      <parentid>550743</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3120" sha1="acnv7uf014xr8tbio9c2e0vfphspk24" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus|Śliwa]]|
NastStrona=|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Śliwa
 | obrazek      = Plumpollen0060.jpg
 | opis         =
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Rosales|różowce]]
 | rodzina      = [[w:Rosaceae|różowate]]
 | rodzaj       =
 | łacina       = Prunus domestica
 | nazwy        = [[w:Prunus|Prunus]]
 | wikipedia    = Śliwa
 | wikispecies  = Prunus domestica
 | wikisłownik  = śliwa
 | commons      = Prunus
}}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''śliwa ałycza'''{{Br}}(''P. cerasifera'')
| kon. III - IV 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| 5,3 mg cukrów/10 kwiatów{{Br}}22 kg cukrów/ha{{r|ref1}}
| kg/ha
| - 
| kg/ha
|-
| '''wiśnia'''{{Br}}(''P. cerasus'')
| IV - V 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|-
| '''śliwa domowa'''{{Br}}(''P. domestica'')
| IV 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| 70 kg/ha
|-
| '''śliwa tarnina'''{{Br}}(''P. spinosa'')
| kon. IV 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|-
| '''morela'''{{Br}}(''''P. armeniaca'''')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|}

== Śliwa (''Prunus'') ==

=== Śliwa wiśniowa, ałycza ===
{{Plik|plik=Prunus March 2008-1a.jpg|auto=tak|rozmiar=100px|pozycja=lewo|opis=Ałycza}}

Ałycza (''P. cerasifera'') zakwita w trzeciej dekadzie kwietnia, tuż przed rozwinięciem liści. Swobodnie rosnąć osiąga wysokość do ok. 10 m. Najlepiej rośnie na lekkich piaszczystych glebach, dobrze znosi suszę. Gatunek ten doskonale nadaje rónieć na się na cięty lub nieformowany żywopłot. 

=== Wiśnia ===
{{Plik|plik=Prunus cerasus 1.jpg|auto=tak|rozmiar=100px|pozycja=lewo|opis=Wiśnia}}

Wiśnie (''P. cerasus''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Malus|jabłonie]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus#Morela|morele]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyrus|grusze]], najlepiej kwitną w temperaturze {{C|15-18}}.

=== Śliwa domowa ===
Śliwy domowe (''P. domestica''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Czereśnia|czereśnie]] najlepiej kwitną w temperaturze {{C|10-18}}. Z nektaru niektórych odmian śliw, np. węgierki (''P. d. var. pruneliana'') pszczoły potrafią wytworzyć 70 kg miodu. Należy jednak zwrócić uwagę, by w pobliżu kwitnących sadów nie było plantacji roślin, których nektar zawiera więcej cukru, takich jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Brassica|rzepak]], który pszczoły chętniej oblatują.

=== Morela ===
{{Plik|plik=Apricot blossom detail2.jpg|auto=tak|rozmiar=100px|opis=Morela}}

Morele (''P. armeniaca''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Malus|jabłonie]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus#Wiśnia|wiśnie]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Grusza|grusze]], najlepiej kwitną w temperaturze {{C|15-18}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.jas.org.pl/1_2004.html Jabłoński B., Kołtowski Z., JAS, 2004]}}
}}</text>
      <sha1>acnv7uf014xr8tbio9c2e0vfphspk24</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550772</id>
      <parentid>550744</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Śliwa (Prunus) */</comment>
      <origin>550772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3072" sha1="s52f4guj2frslajbtvbewdpj36q2oh9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus|Śliwa]]|
NastStrona=|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Śliwa
 | obrazek      = Plumpollen0060.jpg
 | opis         =
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Rosales|różowce]]
 | rodzina      = [[w:Rosaceae|różowate]]
 | rodzaj       =
 | łacina       = Prunus domestica
 | nazwy        = [[w:Prunus|Prunus]]
 | wikipedia    = Śliwa
 | wikispecies  = Prunus domestica
 | wikisłownik  = śliwa
 | commons      = Prunus
}}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''śliwa ałycza'''{{Br}}(''P. cerasifera'')
| kon. III - IV 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| 5,3 mg cukrów/10 kwiatów{{Br}}22 kg cukrów/ha{{r|ref1}}
| kg/ha
| - 
| kg/ha
|-
| '''wiśnia'''{{Br}}(''P. cerasus'')
| IV - V 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|-
| '''śliwa domowa'''{{Br}}(''P. domestica'')
| IV 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| 70 kg/ha
|-
| '''śliwa tarnina'''{{Br}}(''P. spinosa'')
| kon. IV 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|-
| '''morela'''{{Br}}(''''P. armeniaca'''')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|}

== Śliwa (''Prunus'') ==

=== Śliwa wiśniowa, ałycza ===
{{Plik|plik=Prunus March 2008-1a.jpg|auto=3|pozycja=lewo|opis=Ałycza}}

Ałycza (''P. cerasifera'') zakwita w trzeciej dekadzie kwietnia, tuż przed rozwinięciem liści. Swobodnie rosnąć osiąga wysokość do ok. 10 m. Najlepiej rośnie na lekkich piaszczystych glebach, dobrze znosi suszę. Gatunek ten doskonale nadaje rónieć na się na cięty lub nieformowany żywopłot. 

=== Wiśnia ===
{{Plik|plik=Prunus cerasus 1.jpg|auto=3|pozycja=lewo|opis=Wiśnia}}

Wiśnie (''P. cerasus''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Malus|jabłonie]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus#Morela|morele]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyrus|grusze]], najlepiej kwitną w temperaturze {{C|15-18}}.

=== Śliwa domowa ===
Śliwy domowe (''P. domestica''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Czereśnia|czereśnie]] najlepiej kwitną w temperaturze {{C|10-18}}. Z nektaru niektórych odmian śliw, np. węgierki (''P. d. var. pruneliana'') pszczoły potrafią wytworzyć 70 kg miodu. Należy jednak zwrócić uwagę, by w pobliżu kwitnących sadów nie było plantacji roślin, których nektar zawiera więcej cukru, takich jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Brassica|rzepak]], który pszczoły chętniej oblatują.

=== Morela ===
{{Plik|plik=Apricot blossom detail2.jpg|auto=3|opis=Morela}}

Morele (''P. armeniaca''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Malus|jabłonie]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus#Wiśnia|wiśnie]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Grusza|grusze]], najlepiej kwitną w temperaturze {{C|15-18}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.jas.org.pl/1_2004.html Jabłoński B., Kołtowski Z., JAS, 2004]}}
}}</text>
      <sha1>s52f4guj2frslajbtvbewdpj36q2oh9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550789</id>
      <parentid>550772</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:48:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3052" sha1="dbcpknsfxsvpcop5xz0wthwd4xabmbe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus|Śliwa]]|
NastStrona=|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Śliwa
 | obrazek      = Plumpollen0060.jpg
 | opis         =
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Rosales|różowce]]
 | rodzina      = [[w:Rosaceae|różowate]]
 | rodzaj       =
 | łacina       = Prunus domestica
 | nazwy        = [[w:Prunus|Prunus]]
 | wikipedia    = Śliwa
 | wikispecies  = Prunus domestica
 | wikisłownik  = śliwa
 | commons      = Prunus
}}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''śliwa ałycza'''{{Br}}(''P. cerasifera'')
| kon. III - IV 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| 5,3 mg cukrów/10 kwiatów{{Br}}22 kg cukrów/ha{{r|ref1}}
| kg/ha
| - 
| kg/ha
|-
| '''wiśnia'''{{Br}}(''P. cerasus'')
| IV - V 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|-
| '''śliwa domowa'''{{Br}}(''P. domestica'')
| IV 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| 70 kg/ha
|-
| '''śliwa tarnina'''{{Br}}(''P. spinosa'')
| kon. IV 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|-
| '''morela'''{{Br}}(''''P. armeniaca'''')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów
| 
| kg/ha
| -
| kg/ha
|}

== Śliwa (''Prunus'') ==

=== Śliwa wiśniowa, ałycza ===
{{Plik|plik=Prunus March 2008-1a.jpg|auto=3;-1|opis=Ałycza}}

Ałycza (''P. cerasifera'') zakwita w trzeciej dekadzie kwietnia, tuż przed rozwinięciem liści. Swobodnie rosnąć osiąga wysokość do ok. 10 m. Najlepiej rośnie na lekkich piaszczystych glebach, dobrze znosi suszę. Gatunek ten doskonale nadaje rónieć na się na cięty lub nieformowany żywopłot. 

=== Wiśnia ===
{{Plik|plik=Prunus cerasus 1.jpg|auto=3;-1|opis=Wiśnia}}

Wiśnie (''P. cerasus''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Malus|jabłonie]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus#Morela|morele]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyrus|grusze]], najlepiej kwitną w temperaturze {{C|15-18}}.

=== Śliwa domowa ===
Śliwy domowe (''P. domestica''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Czereśnia|czereśnie]] najlepiej kwitną w temperaturze {{C|10-18}}. Z nektaru niektórych odmian śliw, np. węgierki (''P. d. var. pruneliana'') pszczoły potrafią wytworzyć 70 kg miodu. Należy jednak zwrócić uwagę, by w pobliżu kwitnących sadów nie było plantacji roślin, których nektar zawiera więcej cukru, takich jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Brassica|rzepak]], który pszczoły chętniej oblatują.

=== Morela ===
{{Plik|plik=Apricot blossom detail2.jpg|auto=3|opis=Morela}}

Morele (''P. armeniaca''), podobnie jak [[Pszczelarstwo/Rośliny/Malus|jabłonie]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Prunus#Wiśnia|wiśnie]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Grusza|grusze]], najlepiej kwitną w temperaturze {{C|15-18}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.jas.org.pl/1_2004.html Jabłoński B., Kołtowski Z., JAS, 2004]}}
}}</text>
      <sha1>dbcpknsfxsvpcop5xz0wthwd4xabmbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Czerw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16502</id>
    <revision>
      <id>550753</id>
      <parentid>534060</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3220" sha1="255rdprfel6azskkqsd7po7eupub0d6" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Rozwój|'''''Stadia rozwojowe pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Czerw|Biologia czerwiu]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Matka|'''''Biologia matki pszczelej''''']]
}}

== Czerw ==
{{Definicja|W dawnej polszczyźnie słowo ''czerw'' było rzeczownikiem zbiorowym, podobnie jak np. ''tłum''.&lt;br&gt;
W dopełniaczu liczby pojedynczej rzeczowniki te mają końcówkę -u, czyli ''(kogo?/czego?)'' '''czerwiu''' (a nie ''czerwia'').&lt;br&gt;
W terminologii pszczelarskiej słowo ''czerw'' niezmiennie od pokoleń używane jest w tej tradycyjnej formie{{r|ref1}}.}}

{{Plik|plik=Bienenwabe mit Eiern und Brut 5.jpg|auto=tak|opis=Czerw odkryty}}

Czerw to określenie [[Pszczelarstwo/Biologia/Rozwój|stadiów rozwojowych]] pszczoły miodnej odbywające się w komórkach plastra począwszy od [[Pszczelarstwo/Biologia/Jajeczko|jajeczka]] do w pełni wykształconego owada.

Rodzina pszczela intensywnie opiekuje się [[Pszczelarstwo/Biologia/Rozwój|czerwiem]], aby zapewnić mu optymalne warunki rozwoju. Pszczoły opiekunki dbają o [[Pszczelarstwo/Biologia/Czyszczenie komórek|higienę w komórkach]] z czerwiem, [[Pszczelarstwo/Biologia/Karmienie larw|karmią larwy]] i utrzymują w pobliżu zaczerwionych komórek [[Pszczelarstwo/Biologia/Klimat gniazda|stałą temperaturę]]. W okresie wiosenno-letnim rodzina pszczela inwestuje prawie całą swoją energię w opiekę nad czerwiem, czyli wychowywanie nowego pokolenia. Na wychowanie jednej [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły letnie|pszczoły letniej]] potrzebne są zapasy tłuszczu i białka czterech [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|pszczół zimowych]]{{r|ref2}}.

Pojecie czerw używane jest w kilku kontekstach:
* w zależności od etapu rozwojowego:
: [[Pszczelarstwo/Biologia/Rozwój|Czerw odkryty lub otwarty lub niezasklepiony]] oznacza etap, gdy na komórce z jajeczkiem lub młodą larwą nie ma jeszcze woskowej wieczka.
: [[Pszczelarstwo/Biologia/Rozwój|Czerw kryty, zakryty lub zasklepiony]] oznacza etap, gdy komórka została przez pszczoły zakryta woskowym wieczkiem.
* w zależności od rozieszczenia na plastrze:
: [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|Czerw zwarty]] to regularnie zaczerwiona powierzchnia zwartego czerwiu na plastrze.
: [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|Czerw rozstrzelony]] to nieregularnie zaczerwiona powierzchnia plastra z pojedynczymi, oddalonymi od siebie komórkami z czerwiem.
* w zależności od anomalii funkcjonalnych:
: [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|Czerw garbaty]] to larwy trutowe, które rozwijają się w zbyt małych dla nich komórkach pszczelich
: [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|Czerw trutowy]] oznacza larwy trutni rozwijające się ze złożonych przez matkę niezapłodnionych jajeczek lub z jajeczek złożonych przez [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Trutówki|trutówki]].

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Doroszewski W., ''O kulturę słowa'', Warszawa 1964}}
{{o|n=ref2|r=[http://www.imkerverein-lehrte.de/archiv/arch025.htm Aumeier, P., ''Monatshinweise für März'', Deutscher Imkerkalender, 2003]}}
}}</text>
      <sha1>255rdprfel6azskkqsd7po7eupub0d6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Miód pitny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16833</id>
    <revision>
      <id>550820</id>
      <parentid>534066</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6918" sha1="44s8gm5ekxv0krp04bnmmi5p5hdzh8u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Miód|'''''Produkcja miodu''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Miód pitny|Produkcja miodu pitnego i napojów miodowych]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Świece|'''''Wyrób świec''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Miody pitne ==
{{Plik|plik=Sima and tippaleipä 2.jpg|auto=tak|opis=Sima - fińskie wino miodowe}}

Miody pitne to klarowne napoje alkoholowe wytwarzane z brzeczki miodowej. Wytwarzały je już ludy śródziemnonorskie, Celtowie, Germanie i Słowianie. W XVI wieku na terenie dzisiejszej Polski działały miodosytnie w Gdańsku i we Lwowie. Najstarszy przepis na polsko-litewski miód pitny został spisany przez Szweda Olafa Magnusa w traktacie o obyczajach ludów zamieszkujących Europę Północną. W kronikach z XVI wieku Marcin Kromer opisuje miody pitne Rusi i Podola warzone z wodą i chmielem oraz trunki Prus i Mazowsza, do których dodawano soki owocowe i przyprawy korzenne. Różne były i są nazwy dla miodów pitnych: maliniak, kirsztrank (wiśniak), biały lipec itd.

Miodowy smak napoju może być wzbogacony o smak użytych dodatków i przypraw (soków owocowych, imbiru, goździków itp). Kolor miodów pitnych waha się od złocistego do ciemno-bursztynowego. Zawartość alkoholu wynosi ok. 11-18% obj.

=== Produkcja miodu pitnego ===
==== Miód do produkcji miodu pitnego ====
: zawartość wody: do 20% (m/m),
: zawartość [[w:cukry redukujące|cukrów redukujących]]: nie mniej niż 70% (m/m) (półtorak),
: zawartość [[w:sacharoza|sacharozy]] łącznie z [[Pszczelarstwo/Miód#Melecytoza|melecytozą]]: nie więcej niż 5% (m/m) (półtorak),
: kwasowość ogólna, ml 1 mol/l roztworu NaOH na 100 g miodu: w zakresie 1÷5 (półtorak),
: zawartość [[Pszczelarstwo/Miód#HMF (5-hydroxymethylfurfural)|HMF]], mg/100 g miodu: nie więcej niż 4,0 (półtorak){{r|ref1}}.

==== Brzeczka miodowa ====
Mianem brzeczki miodowej określa się miód płynny (tzw. patokę) lub stały, który przed fermentacją jest rozcieńczany wodą. Tak otrzymaną &quot;brzeczkę miodową&quot; zadaje się drożdżami i poddaje fermentacji. Odpowiada pojęciu &quot;nastawu&quot; wina owocowego.  
W zależności od sposobu przygotowania brzeczki, rozróżniamy miody niesycone i sycone czyli warzone. W związku z tym że miód pszczeli jest produktem bardzo słodkim, o średniej zawartości cukru ok. 75%, przed poddaniem fermentacji należy rozcieńczyć go wodą. 
Miód rozpuszczony w zimnej lub letniej wodzie i po zaprawieniu (lub nie) poddany fermentacji, da miód niesycony. Stosowanie tej metody w domowym wyrobie miodów pitnych jest rzadkie i stosuję się ją tylko do miodów bardzo wysokiej jakości, o delikatnym aromacie, np. miód akacjowy lub lipowy, aby nie utracić właściwości zapachowych podczas gotowania. Podczas przygotowywania miodów niesyconych należy bacznie zwracać uwagę na przebieg procesu fermentacji, podczas którego mogą rozwinąć się różne niepożądane drobnoustroje zawarte w miodzie, wywołując później choroby gotowego trunku. 
Dla tego właśnie w warunkach domowych najczęściej wyrabia się miody sycone.
Miód rozpuszczony w ciepłej wodzie warzy się (gotuje) i dopiero po ugotowaniu, ostudzeniu, doprawieniu poddaje się fermentacji drożdżami alkoholizującymi (drożdżami czystej kultury). Brzeczka oczyszczona z niepożądanych drobnoustrojów, powinna fermentować szybko, dając w wyniku produkt aromatyczny, mocny i pozbawiony wad.
Dojrzewanie miodu pitnego zależy od stosunku miodu do wody w przygotowanym nastawie. Im mniej wody na 1 l miodu, tym mniej słodką otrzymuje się brzeczkę, a miód pitny bardziej wytrawny. Z brzeczki na &quot;czwórniaka&quot; lub &quot;czwartaka&quot; (1 l miodu na 3 l wody) otrzymamy miód wytrawny o mocy ok. 12%, z brzeczki &quot;trójniaka&quot; (1 l miodu na 2 l wody) miód półsłodki o mocy ok 13-14%. Brzeczki &quot;dwójniaka&quot; (1 l miodu na 1 l wody) lub &quot;półtoraka&quot; (1 l miodu na 0,5 l wody), zawierające bardzo dużo cukru (45-60%), który nie będzie całkowicie przerobiony przez drożdże, fermentują ciężko i bardzo powoli. Otrzymane miody pitne są słodkie lub deserowe i wymagają długotrwałej fermentacji i kilkuletniego (często nawet 10 letniego) leżakowania.

==== Drożdże do miodu ====
Szlachetne drożdże winiarskie, wysokoalkoholizujące ze szczepów drożdży hodowanych na suszu owocowym. Trzeba zwracać uwagę, aby drożdże nie były przeterminowane, stare.

==== Przyprawy ziołowe i korzenne ====
Miody pitne produkowane bez dodatku przypraw zwie się miodami naturalnymi, natomiast miody z dodatkiem goździków, cynamonu, imbiru nazywane są miodami korzennymi lub ziołowymi. Oprócz przypraw, do brzeczki można również dodać soki owocowe. Miód pitny powstały z brzeczki, w której co najmniej 30% wody zastąpiono moszczem owocowym jest nazywamy analogicznie do owoców w nim zawartym: maliniak, wiśniak, dereniak, jabłeczniak, agrestniak itd.

=== Rodzaje miodów pitnych ===
==== Półtorak ====
Miód pitny otrzymany z brzeczki, którą przygotowano z 1 l (ok 1,4 kg) miodu i 0,5 l wody. 
Miód słodki lub deserowy, długo fermentujący i długo leżakujący (nawet do 10 lat) o mocy ok 14%.

==== Dwójniak ====
Miód pitny otrzymany z brzeczki, którą przygotowano z 1 l (ok 1,4 kg) miodu i 1 l wody. Miód słodki o mocy ok 14%.

=== Trójniak ===
Miód pitny otrzymany z brzeczki, którą przygotowano z 1 l (ok 1,4 kg) miodu i 2 l wody. Miód pół półsłodki o mocy ok 13-14%.

=== Czwórniak ===
Miód pitny otrzymany z brzeczki, którą przygotowano z 1 l (ok 1,4 kg) miodu i 3 l wody. Miód wytrawny o mocy ok 12%.

== Krupniki ==
=== Krupnik litewski ===
: 1/3 kg miodu (szklanka);
: 1/4 l wody (szklanka);
: 1/2 l spirytusu 95%;
: 1/4 laski wanilii;
: 1/4 gałki muszkatułowej;
: 1 dag cynamonu;
: 2 goździki;
: kawałek skórki cytrynowej lub pomarańczowej; 

: Zagotować wodę z miodem, wrzucić do niej utłuczone przyprawy i gotować jeszcze kilka minut, po czym odstawić na pół godziny. Przecedzić, jeszcze raz zagotować  i wrzący przelać do naczynia z przykrywką (np. dzbanka). Dodać spirytus i szybko wymieszać. Podawać bardzo gorący w kieliszkach od wódki lub ogrzanych małych filiżaneczkach od czarnej kawy.

=== Krupnik ===
: 3 łyżki cukru;
: 4 łyżki miodu;
: 2 szklanki spirytusu;
: 2 szklanki wody;
: 4-5 ziarenek ziela angielskiego;
: 4-5 ziarenek pieprzu;
: 3 goździki;
: laska wanilii; 

: Cukier podgrzać na karmel, dodać wodę, zagotować. Dodać miód, wymieszać, i odstawić do przestudzenia. Dodać spirytus. Do naczynia wrzucić przyprawy i zalać przygotowaną wódką. Potrząsnąć naczyniem i pozostawić na 4-5 dni. Potem przefiltrować i rozlać do butelek. Odczekać co najmniej 3 tygodnie.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:267:0040:01:PL:HTML Półtorak]}}
}}</text>
      <sha1>44s8gm5ekxv0krp04bnmmi5p5hdzh8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa grzybowa z makaronem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16849</id>
    <revision>
      <id>550562</id>
      <parentid>550182</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2261" sha1="n4pj7uya4as40n9dm1ynz4thdfam514" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Grzybowa.jpg|auto=tak|opis=Grzybowa z suszonych grzybów z ziemniakami, jajkiem, marchewką, makaronem, zabielana}}

== Zupa grzybowa z makaronem ==
'''Zupa grzybowa''' to najczęściej wywar z warzyw i/lub mięsa z dodatkiem grzybów.
W zupie grzybowej grzyby stanowią wyłącznie dodatek smakowy, ponieważ same posiadają znikome walory odżywcze. Do zupy równie dobrze nadają się prawdziwki, maślaki i podgrzybki.

== Składniki ==
* ''50-70 g suszonych grzybów (prawdziwków)''
* ''pęczek włoszczyzny''
* ''kilka ziaren czarnego pieprzu''
* ''kilka ziaren ziela angielskiego''
* ''ocet lub sok z cytryny do smaku''
* ''sól''
* ''25 dag makaronu (wstążki, rurki lub „muszelki”)''

; Zasmażka{{dk}}
* ''łyżka masła''
* ''łyżka mąki''
* ''drobno pokrojona nieduża cebulka lub pół większej cebuli''

== Wykonanie ==
# Grzyby sparzyć wrzątkiem i wymyć. Gotować przez jakiś czas pod przykryciem. Włoszczyznę obrać i umyć, dodać w całości grzybów, wrzucić pieprz i ziele angielskie. Gotować przez 25-30 minut. Odcedzić. 
# Kapelusze grzybów pokroić w cienkie paseczki i dodać do zupy. Doprawić do smaku solą i octem lub sokiem z cytryny. Można dodać zasmażkę:
# Łyżkę masła roztopić na patelni, przesmażyć drobno pokrojoną cebulkę. Zebrać cebulkę (można ją wrzucić do zupy). Pozostałe na patelni masło wymieszać z łyżką mąki i zasmażać przez chwilę (aż mąka straci surowy smak, ale nie zbrązowieje). Zdjąć z ognia, rozprowadzić kilkoma łyżkami grzybowego wywaru i dodać do zupy.
# Makaron ugotować, odcedzić, przelać zimną wodą. Rozłożyć na talerze i zalać zupą. Podawać z posiekanym koperkiem lub natką pietruszki.

== Warianty ==
# Zamiast makaronu można dodać krojony makaron lub kaszkę zacieraną jajkiem (zob. przepis na Wikiźródłach).
# Do zabielania można użyć śmietany.

== Źródła ==
* Źródło: {{lz|s=https://www.kuchniaonline.pl/index.php/Zupa_grzybowa_z_makaronem|n=www.kuchniaonline.pl}}

{{wikipedia|Zupa grzybowa}}
{{wikiźródła|365 obiadów za 5 złotych/Zupa grzybowa|Zupa grzybowa w ''365 obiadów za 5 złotych''}}
{{commonscat|Mushroom soup|Zupa grzybowa}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n4pj7uya4as40n9dm1ynz4thdfam514</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa grzybowo-ziemniaczana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16851</id>
    <revision>
      <id>550610</id>
      <parentid>550186</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:21:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1560" sha1="7oq1i3reys641rfwkwvfdowvyn28qx6" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Grzybowa.jpg|auto=tak|opis=Grzybowa z suszonych grzybów z ziemniakami, jajkiem, marchewką i makaronem zabielana}}

'''Zupa grzybowo-ziemniaczana''' to wywar z warzyw z dodatkiem grzybów. W zupie grzybowej grzyby stanowią wyłącznie dodatek smakowy, ponieważ same posiadają znikome walory odżywcze.

== Składniki ==
*  garść świeżych grzybów (maślaków, borowików, kozaków)
*  cebula
*  6 średnich ziemniaków
*  marchewka
*  ćwiartka korzenia selera
*  kawałek pora
*  liście pora, selera 
*  korzeń pietruszki
*  garść makaronu
*  zielona pietruszka
*  pół szklanki słodkiej śmietany
*  łyżka masła
*  kostka bulionowa
*  sól, pieprz, ziele angielskie, liść laurowy

== Przygotowanie ==
# Grzyby dobrze umyć, obrać, kapelusze wygotować pół godziny w wodzie z dodatkiem pokrojonej w plastry cebuli. Grzyby odcedzić i przeznaczyć na marynatę, cebulę odrzucić.
# Ziemniaki obrać, umyć, pokroić w kostkę, por pokroić w paski, marchewkę obrać pokroić w kostkę, seler i korzeń pietruszki obrać, włożyć do garnka razem z kostką bulionową, kilkoma ziarenkami pieprzu i ziela angielskiego oraz liściem laurowym. Zalać wrzątkiem i zagotować.
# Dodać garść makaronu i wywar z grzybów oraz pokrojone w kostkę nóżki grzybów, ewentualnie łyżkę masła lub zasmażkę.
# Zagotować, zabielić śmietaną, doprawić solą i pieprzem do smaku. Wyjąć liście selera, pora i odrzucić. Dodać zieloną, posiekaną pietruszkę. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7oq1i3reys641rfwkwvfdowvyn28qx6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pyzy z mięsem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16880</id>
    <revision>
      <id>550582</id>
      <parentid>548961</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="962" sha1="5o284vad5bz5p3se6hrrzgrjpzyhy0m" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pyzy z mięsem.jpg|auto=tak|opis=Pyzy z mięsem}}

== Składniki ==
* ''kilogram ziemniaków''
* ''2 jajka''
* ''1 i pół szklanki mąki''
* ''25 dag gotowanej cielęciny''
* ''25 dag gotowanej wołowiny''
* ''pół szklanki śmietany''
* ''bułka''
* ''cebula''
* ''łyżka koncentratu pomidorowego''
* ''kilka pieczarek''
* ''łyżka oleju''
* ''sól''
* ''pieprz''
* ''pęczek szczypiorku''

== Przygotowanie ==
# Ziemniaki ugotować, wystudzić i przepuścić przez maszynkę do mielenia. Dodać mąkę, jajka, sól i zagnieść ciasto. Uformować wałek i pokroić na kawałki.
# Przygotować nadzienie: cebulę posiekać i zrumienić na oleju. Bułkę namoczyć, odcisnąć i zmielić razem z mięsem. Wymieszać z cebulą i doprawić.
# Porcje mięsa nakładać na kawałki ciasta, formować kulki i wrzucać na wrzątek.
* Gotowe pyzy posypać szczypiorkiem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kluski i makarony|Mięsa}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5o284vad5bz5p3se6hrrzgrjpzyhy0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Szkodniki/Aethina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16904</id>
    <revision>
      <id>550804</id>
      <parentid>534067</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2895" sha1="l8l07v2sw5rc64xtd87e5les54rvfw6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Szkodniki pszczół i uli|'''''Szkodniki pszczół i uli''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Szkodniki/Aethina|Mały chrząszcz ulowy]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Szkodniki/Achroia|'''''Łaźbiec''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Mały chrząszcz ulowy (''Aethina tumida'') ==
{{Plik|plik=Aethina tumida.jpg|auto=tak|opis=Larwy małego chrząszcza ulowego w ulu}}

Mały chrząszcz ulowy (''Aethina tumida'') pochodzi z Afryki{{r|ref1}}.
Jest pasożytem pszczół miodnych, ale na obszarach pierwotnego występowania nie stanowi zagrożenia dla rodzin pszczelich, ponieważ żyjące tam pszczoły cechują się zdolnością oczyszczania gniazda i likwidacji chrząszcza. W roku 1996 on został jednak odkryty również w pasiekach na Florydzie w Stanach Zjenoczonych. Spowodował tam wyginięcie około 25 tysięcy rodzin pszczelich. Sposób, w jaki  mały chrząszcz ulowy przywędrował on z Afryki do USA, nie został w pełni ustalony.

== Biologia ==
Dojrzałe chrząszcze mają wydłużony kształt, spłaszczone ciało długości 1/3 ciała pszczoły robotnicy. Są czarno ubarwione, mają trzy pary nóg i maczugowato zakończone czułki. Żerują w ulu i w pomieszczeniach, w których przechowywane są plastry. 

Samica składa jaja w ulu na plastrach i w szparach ula. Po 2-4 dniach wygryza się z jajeczka larwa, która podobnie jak dorosłe chrząszcze żywi się jajami i czerwiem pszczoły, pyłkiem, miodem i woskiem. Po 7-21 dniach larwy wypełzają z ula i spadają na ziemię, gdzie zagrzebują się i przechodzą w stadium poczwarki. Po 3-4 tygodniach z poczwarki wygryzają się młode chrząszcze. W ciągu pierwszych dwóch dni chrząszcze są bardzo ruchliwe, latają w promieniu 25 km. Kierując się zapachem rodziny pszczelej, przedostają się do ula.

== Objawy inwazji ==
Pszczoła nie umie się bronić przed małym chrząszczem ulowym. Wystarczy, że do ula przedostanie się kilka samic, aby wylęgające się ze złożonych jaj larwy masowo niszczyły plastry i czerw. Uszkodzone plastry nie nadają się do wychowu czerwiu ani do magazynowania miodu i pyłku. Odchody larw zanieczyszczają miód, który ulega fermentacji i wycieka z komórek plastra.
Larwy wydzielają też nieprzyjemny zapach, który działa na pszczoły odstraszająco.

== Zwalczanie ==
Zwalczanie chrząszcza polega na utrzymywaniu czystości w ulu oraz niszczeniu w glebie larw. Stosowane są też środki do niszczenia larw w ulu.

Chrząszcz ginie w zimie poza rodziną pszczelą i w nieogrzewanych pomieszczeniach. Przy temperaturze powietrza poniżej –12°C giną wszystkie jego stadia rozwojowe.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=''The small hive beetle (Aethina tumida Murray, Coleoptera: Nitidulidae): distribution, biology and control of an invasive species'', J. Apicult. Res., 2008}}
}}</text>
      <sha1>l8l07v2sw5rc64xtd87e5les54rvfw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Miody pszczół bezżądłych</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16912</id>
    <revision>
      <id>550859</id>
      <parentid>534068</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:03:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1104" sha1="18xs8un082sjuedd6fc3cby2isdml9j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty|'''''Produkty pszczele''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Miody pszczół bezżądłych|Miody pszczół bezżądłych]]|
NastStrona=
}}
&lt;noinclude&gt;

{{Plik|plik=Abelha-jatai.jpg|auto=tak|opis=Gniazdo pszczół bezżądłych '''Jatai'''}}

'''Miody pszczół bezżądłych''', pochodzące od żyjących w Ameryce Południowej pszczół z plemienia '''''Meliponini''''' różnią się w składzie od miodu pszczół miodnych z plemienia '''''Apini'''''.

Miód brazylijskiej pszczoły bezżądłej '''Uruçu''' (''Melipona scutellaris'') zawiera ok. 7% więcej wody (ok. 25,25%), niż miód pszczół miodnych (ok. 18%). Pyłki zawarte w miodzie Uruçu pochodzą głównie z plantacji eukaliptusa (''Eucalyptus''), gruszli (''Psidium''), mimozy (''Mimosa''), drzewa storczykowego (''Bauhunia'') i brezylki (''Caesalpinia''){{r|ref1}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11340463 ''Pollen spectrum of honey of &quot;uruçu&quot; bee (Melipona scutellaris Latreille, 1811)'']}}
}}</text>
      <sha1>18xs8un082sjuedd6fc3cby2isdml9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Wrzesień</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16974</id>
    <revision>
      <id>550736</id>
      <parentid>534069</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6551" sha1="bizqp4292s4yhkeyrg5vjv6n2cpea0y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Sierpień|'''''Sierpień''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Wrzesień|Wrzesień]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Październik|'''''Październik''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Wrzesień w pasiece ==

== Rozwój rodziny pszczelej we wrześniu ==
{{Plik|plik=Eupatorium Apis Mellifera.JPG|auto=tak|opis=Sadziec kwitnący w sierpniu i wrześniu}}

Obecny miesiąc jest ostatnim w roku, gdy w gnieździe znajduje się jeszcze dużo czerwiu, ale jego ilość sukcesywnie maleje. Wygryzające się młode pszczoły w większości będą [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|pszczołami zimowymi]]. Spożywają dużo pyłku, tworząc w ciele tkankę tłuszczową i nie zajmują się teraz wychowem nowego pokolenia, lecz zachowują swą energię na wiosnę. Karmieniem i ogrzewaniem obecnych larw zajmują się ciągle jeszcze [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły letnie|pszczoły letnie]].

Coraz rzadziej widuje się [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutnie]], które już od sierpnia były wypędzane z gniazda. Widok wielu trutni wylatujących z ula i wpuszczanych do niego z powrotem wskazuje zwykle na rodziny [[Pszczelarstwo/Biologia/Bezmateczność|bezmateczne]], w których czerwią [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Trutówki|trutówki]], lub takie, w których matka czerwi trutowo.

== Rabunek ==
W okresie bezpożytkowym, a więc wczesną wiosną, w lipcu, ale przede wszystkim we wrześniu, w pasiece często dochodzi do tzw. '''rabunków''', w trakcie których z niektórych rodzin rabowane są zapasy pokarmu. Początkowo kradzieże miodu nie są zauważalne. Pojedyncze pszczoły dostają się do obcego [[Pszczelarstwo/Biologia/Gniazdo|gniazda]] i po udanym wyniesieniu z niego miodu powiadamiają inne zbieraczki o znalezionym źródle. Z godziny na godzinę przybywa coraz więcej rabusiów, a słabsze rodziny, przede wszystkim chore lub [[Pszczelarstwo/Biologia/Bezmateczność|bezmatki]], nie są w stanie skutecznie [[Pszczelarstwo/Biologia/Pilnowanie|bronić gniazda]] przed inwazją. Prowadzone walki doprowadzają do śmierci wielu strażniczek, a w końcu ilość pszczół w zaatakowanej rodzinie jest tak mała, że rodzina ta ginie lub osłabiona i pozbawiona zapasów nie jest w stanie przetrwać zimy. W niektórych latach rabunkom pszczół towarzyszy również inwazja [[Pszczelarstwo/Szkodniki/Vespa|os]].

O rabunkach tak pisano w roku 1867{{r|ref1}}: ''Każda pszczoła, szczególnie zdrowa i w narodzie mocna, jest rabusiem. /.../ Ów mały owadzik, nie znając siódmego przykazania, trzyma się tylko instynktu i zbiera, skąd może, słodycze. /.../ Jeżeli pszczoły jaki ul napadają, to dowód, że w tym ulu jest nieporządek, że tam braknie królowej, że rój słaby lub cokolwiek takiego, co świadczy o niedbalstwie pszczelnika.''

Zadaniem pszczelarza jest niedopuszczanie do powstania rabunków w pasiece. W okresie zakarmiania pszczół na zimę należy maksymalnie zmniejszyć [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Wylotek|wylotki]] i szczelnie zamykać [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Daszek|daszki]]. Najkorzystniejszą porą karmienia jest wieczór, ponieważ noc postawi kres powstającemu ewentualnie rabunkowi. Praktyka pszczelarska zaleca podawanie pokarmu wszystkim rodzinom jednocześnie. Trzeba też zadbać o to, by pojemniki z syropem lub roztworem cukru były szczelne i aby nie chlapać kroplami pokarmu po ziemi lub po elementach ula. W naszych warunkach klimatycznych niedopuszczalne jest wystawianie odwirowanych plastrów miodowych, [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Miodarka|miodarki]] lub pojemników po miodzie na zewnątrz w celu &quot;obsuszenia&quot;, czyli wylizania przez pszczoły.

== Jesienna wymiana matek ==
Robiąc jesienny przegląd pasieki należy zwrócić szczególną uwagę na kondycje rodzin i zastanowić się nad możliwością [[Pszczelarstwo/Pasieka/Poddawanie matek pszczelich|wymiany matek]], co we wrześniu można łatwo przeprowadzić. Wielu hodowców i reproduktorów dysponuje jeszcze zapasem wartościowych królowych hodowlanych.

==  Kontrola warrozy we wrześniu ==
We wrześniu nadal należy kontrolować ilość pasożyta w ulach i w razie potrzeby nadal kontynuować zabiegi zwalczające [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza#Sposoby zapobiegania i zwalczania warrozy|warrozę]]. Ogólnie zalecane jest kontrolowanie naturalnego opadu warrozy w odstępach trzytygodniowych. Kontrola ta może być wykonana umieszczając [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Wkładka|wkładki dennicowe]] na okres dwóch-trzech dni i policzenie spadłych martwych osobników lub na przykład [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza#Rozpoznawanie warrozy|wypłukując próbkę pszczół]]. Jeżeli na [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dennica|dennicę]] spadnie więcej niż 5 martwych roztocz lub w płukance znajduje się więcej niż 3 roztocza na 10 g pszczół, to trzeba przeprowadzić zabieg. Prawidłowe rozpoznanie stopnia porażenia warrozą jest niezbędne przy podejmowaniu decyzji o zabiegach zwalczających pasożyta. Nawet skuteczne zabiegi w poprzednim miesiącu nie chronią pasieki przed reinwazją, np. na skutek rabunków i ponownym przywleczenia warrozy z innych pasiek.

== Przygotowania do zimowli ==
Kondycja [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|pszczół zimowych]], tzn. dobre odżywienie i zdrowie, decydująco wpływa na przebieg [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]] rodziny pszczelej. Do końca lub nawet do połowy września [[Pszczelarstwo/Pasieka/Karmienie#Zakarmianie jesienne|zimowe zakarmianie]] pszczół powinno być zakończone. Należy przy tym pamiętać, ze ilość pokarmu, którym pszczoły będą ostatecznie dysponować zimą, zależy przede wszystkim od tego, jak pszczoły zostały zakarmione, ale również od takich czynników, jak ilość zapasów przedwcześnie użytych na karmienie ciągle jeszcze rodzących się pszczół czy ilość zapasów zrabowanych przez silniejsze rodziny. Dobrze jest wiec przed podaniem ostatniej dawki syropu zważyć ule i podczas ostatniego przeglądu oszacować ilość pokarmu licząc [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Ramka#Wymiary ramek i powierzchnie plastrów|ramki całkowicie wypełnione zapasami]].

== Rośliny pszczele kwitnące we wrześniu ==
{{Plik|plik=Apis mellifera 2007 10 13.jpg|auto=tak|opis=Astry}}

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://books.google.com/books?id=unM7AAAAcAAJ&amp;pg=PA393&amp;dq=Piast+pismo&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;hl=pl&amp;cd=1#v=onepage&amp;q&amp;f=false Piast, pismo rolniczo-przemysłowe, Chełmno, 1867]}}
}}</text>
      <sha1>bizqp4292s4yhkeyrg5vjv6n2cpea0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Omlet z serem i ziołami</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17002</id>
    <revision>
      <id>550512</id>
      <parentid>549568</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="702" sha1="kf87kmkocrtgiozd9fk188shiu93alu" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Omelet With Fixings.jpg|auto=tak|opis=Omlet z serem i ziołami}}

* ''4 jajka''
* ''8 łyżek mąki''
* ''10 dag sera żółtego''
* ''szczypiorek''
* ''olej''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Żółtka wymieszać w garnku z solą i mąką, podlać kilkoma łyżkami wody.
# Gotować 15 minut na małym ogniu, aż ciasto napęcznieje. Dodać ser, szczypiorek i ubitą na sztywno pianę z białek. Wszystko dokładnie wymieszać.
# Na patelni rozgrzać małą ilość tłuszczu, usmażyć 4 jasnozłociste omlety. 
* Ułożyć na talerzach i posypać szczypiorkiem. Podawać na gorąco.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Jajka|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kf87kmkocrtgiozd9fk188shiu93alu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Morfologia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17079</id>
    <revision>
      <id>550800</id>
      <parentid>515004</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="889" sha1="e9sj8uijsu2sgkvwaqr1tdu40z4vkzd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka|'''''Genetyka pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Morfologia|Morfologia pszczoły miodnej]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Anatomia|'''''Anatomia pszczoły miodnej''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Morfologia pszczoły miodnej ==
{{Plik|plik=HoneyBeeAnatomy.svg|auto=tak;0|opis=Pszczoła}}

Ciało dorosłej pszczoły składa się z:
:* '''A''' [[w:Głowa owadów|głowy]] (''caput''),
:* '''B''' tułowia (''thorax'') i
:* '''C''' [[w:Odwłok|odwłoka]] (''abdomen'').

Ciało pszczół, jak i innych owadów, jest pokryte chitynowym [[w:oskórek|oskórkiem]] (''cuticula'') tworzącym pancerz ochronny dla narządów wewnętrznych. Pancerz jest porośnięty włoskami i [[w:Szczecinka|szczecinką ]] o zróżnicowanej długości i grubości.</text>
      <sha1>e9sj8uijsu2sgkvwaqr1tdu40z4vkzd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Śnieżyczka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17143</id>
    <revision>
      <id>550838</id>
      <parentid>534075</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:51:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1843" sha1="cfvwpjdagonth09ebjn7ky42pkren54" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Śnieżyczka|Śnieżyczka]]|
NastStrona=|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Śnieżyczka
 | obrazek      = Sneeuwklokjes.jpg
 | opis         = Śnieżyczka przebiśnieg
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Amaryllidales|amarylkowce]]
 | rodzina      = [[w:Amaryllidaceae|amarylkowate]]
 | rodzaj       = [[w:Galanthus|śnieżyczka]]
 | łacina       =
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Śnieżyczka
 | wikispecies  =
 | wikisłownik  = śnieżyczka
 | commons      =
}}

== Śnieżyczka (''Galanthus'') ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar
! Pyłek
! Spadź
! Wartość
|-
| Śnieżyczka przebiśnieg (''Galanthus nivalis'')
| koniec II - III 
| pomarańczowy
| 
| ++
| 
| +++
|-
|}

* Wydajność miodowa: kg/ha plantacji
* Koncentracja cukru w nektarze: %
* Zawartość nektaru w kwiatach:
:* śnieżyczka przebiśnieg:  mg cukrów/ kwiatów, kg cukrów/ha
* Wydajność pyłkowa:
* śnieżyczka przebiśnieg:  mg/10 kwiatów{{r|ref1}}

== Śnieżyczka (''Galanthus'') ==
{{Plik|plik=Apis mellifera on galanthus.jpg|auto=tak;-1|opis=Śnieżyczka przebiśnieg}}

Zakwitające jako pierwsze po długich miesiącach zimowych śnieżyczki budzą nadzieję na zbliżającą się wiosnę i radość na myśl o pszczołach, które niedługo znowu wypełnią przestrzeń wokół pasieki swoim brzęczeniem. Uwaga! Roślina trująca!

== Śnieżyczka w pasiece ==
Przebiśniegi są niezwykle cennym źródłem pyłku dla pszczół na przedwiośniu!

== Odmiany ==
* śnieżyczka przebiśnieg (''G. nivalis''){{r|ref1}}

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>cfvwpjdagonth09ebjn7ky42pkren54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Ribes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17185</id>
    <revision>
      <id>550746</id>
      <parentid>534077</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:41:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Porzeczka krwista (Ribes sanguineum) */</comment>
      <origin>550746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3251" sha1="qz8o5s6qo25y9kiln86r15apyo2sk58" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ribes|Porzeczka (Ribes)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Porzeczka
 | obrazek      = Ribes nigrum.jpg
 | opis         = Porzeczka
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Saxifragales|skalnicowate]]
 | rodzina      = [[w:Grossulariaceae|agrestowate]]
 | rodzaj       = [[w:Ribes|porzeczka]]
 | łacina       = Ribes
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Porzeczka
 | wikispecies  = Ribes
 | wikisłownik  = porzeczka
 | commons      = Ribes
}}

== Porzeczka (Ribes) ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach{{Br}}{{Small|mg/10 kwiatów}}{{r|ref1}}
! Cukier w nektarze
! Pyłek{{Br}}{{Small|kg/ha}}{{r|ref1}}
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''Porzeczka krwista'''{{Br}}(''R. sanguineum'')
| pocz. IV - V
| 
| 
|%
|
|  
|kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Porzeczka złota'''{{Br}}(''R. aureum'')
| pocz. IV
| 
| 
|%
|
|  
|kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Porzeczka czarna'''{{Br}}(''R. nigrum'')
| IV - V
| 
| 
| 9-26%
|
|  
| 29 kg/ha{{r|ref1}}
|-
|}

Znane odmiany hodowlane to porzeczka biała, czerwona i czarna. Porzeczki lubią stanowisko słoneczne. Są to wieloletnie krzewy, a ważnymi zabiegami pielęgnacyjnymi jest cięcie odmładzające i pokrywanie ziemi wokół roślin [[w:mulcz|mulczem]], aby zapobiec jej wysychaniu. Owoce wielu gatunków porzeczki znajdują szerokie zastosowanie jako surowiec na soki i dżemy.

Porzeczki to rośliny samopylne, ale ich zapylanie przez owady znacznie zwiększa owocowanie. Przy intensywnym oblocie kwiatów porzeczek przez owady można się spodziewać wzrostu plonu o około 2–2,5 kg z krzaka. Na 1 ha plantacji powinno być ustawionych od 4 do 6 uli z dużą liczbą pszczół. Zalecane jest też tworzenie plantacji z 2-3 gatunków porzeczek.

== Porzeczka krwista (''Ribes sanguineum'') ==
{{Plik|plik=Ribes sanguineum A.jpg|auto=tak|rozmiar=200px|pozycja=lewo|opis=Porzeczka krwista}}

Kwitnie tuż po podbiale i pierwszych wierzbach w różnych odcieniach ciemnego różu i czerwieni. Kwiaty są zebrane w zwisające grona o długości ok. 8 cm. Owocem porzeczki krwistej są kwaśne i niesmaczne fioletowe jagody. Jagody niektórych odmian są żółtobiałe. Lubią stanowisko słoneczne, ale niezbyt suche. Krzewy te juz wczesnym latem tworzą pączki, które będą kwitnąc w następnym roku. Z tego powodu ciecie przeprowadzać należy tylko tuz po kwitnięciu.

Porzeczki krwiste są intensywnie odwiedzane przez pszczoły.

== Porzeczka złota (''Ribes aureum'') ==
Pochodzi z ciepłych obszarów Ameryki Północnej, ale wytrzymuje zimniejszy klimat Europy Środkowej. Należy ją sadzić głęboko, pod ziemią tworzy rozłogi.
Żółte kwiaty złotej porzeczki ładnie pachną i są chętnie odwiedzane przez pszczoły.

== Czarna porzeczka (''Ribes. nigrum'') ==
Czarna porzeczka aby zakwitnąć potrzebuje sumy średnich dobowych temperatur (liczonych od 1 stycznia) wynoszącej ok. 330°C.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>qz8o5s6qo25y9kiln86r15apyo2sk58</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550774</id>
      <parentid>550746</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:26:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Porzeczka krwista (Ribes sanguineum) */</comment>
      <origin>550774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3235" sha1="19du3flfxkncodpyzpma64kgdoavtn7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ribes|Porzeczka (Ribes)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Porzeczka
 | obrazek      = Ribes nigrum.jpg
 | opis         = Porzeczka
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Saxifragales|skalnicowate]]
 | rodzina      = [[w:Grossulariaceae|agrestowate]]
 | rodzaj       = [[w:Ribes|porzeczka]]
 | łacina       = Ribes
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Porzeczka
 | wikispecies  = Ribes
 | wikisłownik  = porzeczka
 | commons      = Ribes
}}

== Porzeczka (Ribes) ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach{{Br}}{{Small|mg/10 kwiatów}}{{r|ref1}}
! Cukier w nektarze
! Pyłek{{Br}}{{Small|kg/ha}}{{r|ref1}}
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''Porzeczka krwista'''{{Br}}(''R. sanguineum'')
| pocz. IV - V
| 
| 
|%
|
|  
|kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Porzeczka złota'''{{Br}}(''R. aureum'')
| pocz. IV
| 
| 
|%
|
|  
|kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Porzeczka czarna'''{{Br}}(''R. nigrum'')
| IV - V
| 
| 
| 9-26%
|
|  
| 29 kg/ha{{r|ref1}}
|-
|}

Znane odmiany hodowlane to porzeczka biała, czerwona i czarna. Porzeczki lubią stanowisko słoneczne. Są to wieloletnie krzewy, a ważnymi zabiegami pielęgnacyjnymi jest cięcie odmładzające i pokrywanie ziemi wokół roślin [[w:mulcz|mulczem]], aby zapobiec jej wysychaniu. Owoce wielu gatunków porzeczki znajdują szerokie zastosowanie jako surowiec na soki i dżemy.

Porzeczki to rośliny samopylne, ale ich zapylanie przez owady znacznie zwiększa owocowanie. Przy intensywnym oblocie kwiatów porzeczek przez owady można się spodziewać wzrostu plonu o około 2–2,5 kg z krzaka. Na 1 ha plantacji powinno być ustawionych od 4 do 6 uli z dużą liczbą pszczół. Zalecane jest też tworzenie plantacji z 2-3 gatunków porzeczek.

== Porzeczka krwista (''Ribes sanguineum'') ==
{{Plik|plik=Ribes sanguineum A.jpg|auto=2|pozycja=lewo|opis=Porzeczka krwista}}

Kwitnie tuż po podbiale i pierwszych wierzbach w różnych odcieniach ciemnego różu i czerwieni. Kwiaty są zebrane w zwisające grona o długości ok. 8 cm. Owocem porzeczki krwistej są kwaśne i niesmaczne fioletowe jagody. Jagody niektórych odmian są żółtobiałe. Lubią stanowisko słoneczne, ale niezbyt suche. Krzewy te juz wczesnym latem tworzą pączki, które będą kwitnąc w następnym roku. Z tego powodu ciecie przeprowadzać należy tylko tuz po kwitnięciu.

Porzeczki krwiste są intensywnie odwiedzane przez pszczoły.

== Porzeczka złota (''Ribes aureum'') ==
Pochodzi z ciepłych obszarów Ameryki Północnej, ale wytrzymuje zimniejszy klimat Europy Środkowej. Należy ją sadzić głęboko, pod ziemią tworzy rozłogi.
Żółte kwiaty złotej porzeczki ładnie pachną i są chętnie odwiedzane przez pszczoły.

== Czarna porzeczka (''Ribes. nigrum'') ==
Czarna porzeczka aby zakwitnąć potrzebuje sumy średnich dobowych temperatur (liczonych od 1 stycznia) wynoszącej ok. 330°C.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>19du3flfxkncodpyzpma64kgdoavtn7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550790</id>
      <parentid>550774</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3226" sha1="gakqajcqyj5hmx62ror41awcdkw2i30" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ribes|Porzeczka (Ribes)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Porzeczka
 | obrazek      = Ribes nigrum.jpg
 | opis         = Porzeczka
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Saxifragales|skalnicowate]]
 | rodzina      = [[w:Grossulariaceae|agrestowate]]
 | rodzaj       = [[w:Ribes|porzeczka]]
 | łacina       = Ribes
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Porzeczka
 | wikispecies  = Ribes
 | wikisłownik  = porzeczka
 | commons      = Ribes
}}

== Porzeczka (Ribes) ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach{{Br}}{{Small|mg/10 kwiatów}}{{r|ref1}}
! Cukier w nektarze
! Pyłek{{Br}}{{Small|kg/ha}}{{r|ref1}}
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''Porzeczka krwista'''{{Br}}(''R. sanguineum'')
| pocz. IV - V
| 
| 
|%
|
|  
|kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Porzeczka złota'''{{Br}}(''R. aureum'')
| pocz. IV
| 
| 
|%
|
|  
|kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Porzeczka czarna'''{{Br}}(''R. nigrum'')
| IV - V
| 
| 
| 9-26%
|
|  
| 29 kg/ha{{r|ref1}}
|-
|}

Znane odmiany hodowlane to porzeczka biała, czerwona i czarna. Porzeczki lubią stanowisko słoneczne. Są to wieloletnie krzewy, a ważnymi zabiegami pielęgnacyjnymi jest cięcie odmładzające i pokrywanie ziemi wokół roślin [[w:mulcz|mulczem]], aby zapobiec jej wysychaniu. Owoce wielu gatunków porzeczki znajdują szerokie zastosowanie jako surowiec na soki i dżemy.

Porzeczki to rośliny samopylne, ale ich zapylanie przez owady znacznie zwiększa owocowanie. Przy intensywnym oblocie kwiatów porzeczek przez owady można się spodziewać wzrostu plonu o około 2–2,5 kg z krzaka. Na 1 ha plantacji powinno być ustawionych od 4 do 6 uli z dużą liczbą pszczół. Zalecane jest też tworzenie plantacji z 2-3 gatunków porzeczek.

== Porzeczka krwista (''Ribes sanguineum'') ==
{{Plik|plik=Ribes sanguineum A.jpg|auto=12;-1|opis=Porzeczka krwista}}

Kwitnie tuż po podbiale i pierwszych wierzbach w różnych odcieniach ciemnego różu i czerwieni. Kwiaty są zebrane w zwisające grona o długości ok. 8 cm. Owocem porzeczki krwistej są kwaśne i niesmaczne fioletowe jagody. Jagody niektórych odmian są żółtobiałe. Lubią stanowisko słoneczne, ale niezbyt suche. Krzewy te juz wczesnym latem tworzą pączki, które będą kwitnąc w następnym roku. Z tego powodu ciecie przeprowadzać należy tylko tuz po kwitnięciu.

Porzeczki krwiste są intensywnie odwiedzane przez pszczoły.

== Porzeczka złota (''Ribes aureum'') ==
Pochodzi z ciepłych obszarów Ameryki Północnej, ale wytrzymuje zimniejszy klimat Europy Środkowej. Należy ją sadzić głęboko, pod ziemią tworzy rozłogi.
Żółte kwiaty złotej porzeczki ładnie pachną i są chętnie odwiedzane przez pszczoły.

== Czarna porzeczka (''Ribes. nigrum'') ==
Czarna porzeczka aby zakwitnąć potrzebuje sumy średnich dobowych temperatur (liczonych od 1 stycznia) wynoszącej ok. 330°C.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>gakqajcqyj5hmx62ror41awcdkw2i30</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550887</id>
      <parentid>550790</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:18:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Porzeczka krwista (Ribes sanguineum) */</comment>
      <origin>550887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3225" sha1="gpfbdj0hx6qa4n765h5rwv8v4jhabj3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ribes|Porzeczka (Ribes)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Porzeczka
 | obrazek      = Ribes nigrum.jpg
 | opis         = Porzeczka
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Saxifragales|skalnicowate]]
 | rodzina      = [[w:Grossulariaceae|agrestowate]]
 | rodzaj       = [[w:Ribes|porzeczka]]
 | łacina       = Ribes
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Porzeczka
 | wikispecies  = Ribes
 | wikisłownik  = porzeczka
 | commons      = Ribes
}}

== Porzeczka (Ribes) ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach{{Br}}{{Small|mg/10 kwiatów}}{{r|ref1}}
! Cukier w nektarze
! Pyłek{{Br}}{{Small|kg/ha}}{{r|ref1}}
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''Porzeczka krwista'''{{Br}}(''R. sanguineum'')
| pocz. IV - V
| 
| 
|%
|
|  
|kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Porzeczka złota'''{{Br}}(''R. aureum'')
| pocz. IV
| 
| 
|%
|
|  
|kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Porzeczka czarna'''{{Br}}(''R. nigrum'')
| IV - V
| 
| 
| 9-26%
|
|  
| 29 kg/ha{{r|ref1}}
|-
|}

Znane odmiany hodowlane to porzeczka biała, czerwona i czarna. Porzeczki lubią stanowisko słoneczne. Są to wieloletnie krzewy, a ważnymi zabiegami pielęgnacyjnymi jest cięcie odmładzające i pokrywanie ziemi wokół roślin [[w:mulcz|mulczem]], aby zapobiec jej wysychaniu. Owoce wielu gatunków porzeczki znajdują szerokie zastosowanie jako surowiec na soki i dżemy.

Porzeczki to rośliny samopylne, ale ich zapylanie przez owady znacznie zwiększa owocowanie. Przy intensywnym oblocie kwiatów porzeczek przez owady można się spodziewać wzrostu plonu o około 2–2,5 kg z krzaka. Na 1 ha plantacji powinno być ustawionych od 4 do 6 uli z dużą liczbą pszczół. Zalecane jest też tworzenie plantacji z 2-3 gatunków porzeczek.

== Porzeczka krwista (''Ribes sanguineum'') ==
{{Plik|plik=Ribes sanguineum A.jpg|auto=6;-1|opis=Porzeczka krwista}}

Kwitnie tuż po podbiale i pierwszych wierzbach w różnych odcieniach ciemnego różu i czerwieni. Kwiaty są zebrane w zwisające grona o długości ok. 8 cm. Owocem porzeczki krwistej są kwaśne i niesmaczne fioletowe jagody. Jagody niektórych odmian są żółtobiałe. Lubią stanowisko słoneczne, ale niezbyt suche. Krzewy te juz wczesnym latem tworzą pączki, które będą kwitnąc w następnym roku. Z tego powodu ciecie przeprowadzać należy tylko tuz po kwitnięciu.

Porzeczki krwiste są intensywnie odwiedzane przez pszczoły.

== Porzeczka złota (''Ribes aureum'') ==
Pochodzi z ciepłych obszarów Ameryki Północnej, ale wytrzymuje zimniejszy klimat Europy Środkowej. Należy ją sadzić głęboko, pod ziemią tworzy rozłogi.
Żółte kwiaty złotej porzeczki ładnie pachną i są chętnie odwiedzane przez pszczoły.

== Czarna porzeczka (''Ribes. nigrum'') ==
Czarna porzeczka aby zakwitnąć potrzebuje sumy średnich dobowych temperatur (liczonych od 1 stycznia) wynoszącej ok. 330°C.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>gpfbdj0hx6qa4n765h5rwv8v4jhabj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Szafran</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17191</id>
    <revision>
      <id>550839</id>
      <parentid>534078</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:52:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sadzenie roślin cebulowych */</comment>
      <origin>550839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4701" sha1="9crlwjt26er1rj667h8oqedus46a8y6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Szafran|Krokus, Szafran (Crocus)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Szafran
 | obrazek      = Krokusse Schnee.jpg
 | opis         = Szafran
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Iridales|kosaćcowce]]
 | rodzina      = [[w:Iridaceae|kosaćcowate]]
 | rodzaj       = [[w:Crocus|szafran]]
 | łacina       = Crocus
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Szafran
 | wikispecies  =
 | wikisłownik  = szafran
 | commons      =
}}

== Krokus, szafran (Crocus) ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolo{{Br}} pyłku
! Nektar
! Pyłek
! Spadź
! Wartość
|-
| Szafran wiosenny
| III - IV 
| żółto-pomarańczowy
| 
| +++
|
| +++ 
|-
| Szafran okazały
| IX - X 
| 
| 
| 
|
|  
|-
|}


* Wydajność miodowa: kg/ha plantacji
* Koncentracja cukru w nektarze: %
* Zawartość nektaru w kwiatach:
:* szafran:  mg cukrów/ kwiatów, kg cukrów/ha
* Wydajność pyłkowa:
* szafran wiosenny: 1,9 mg z kwiata{{r|ref1}}

Krokusy wiosenne zakwitają w Polsce bardzo wcześnie - w zależności od odmiany i warunków atmosferycznych od marca do kwietnia. Kwiaty krokusów wyrastają wprost z cebulek. Odmianą występującą w Polsce w stanie dzikim jest jedynie rosnący na halach szafran spiski (chroniony).

W handlu są dostępne liczne odmiany krokusów, również gatunki kwitnące jesienią.

Kwiaty krokusów jesiennych, zwanych też szafranami, dorastają do 10-15 cm wysokości. Liście u większości gatunków pojawiają się wiosną. Rośliny te lubią miejsce słoneczne. Krokus okazały (''C. speciosus'') – kwitnie we wrześniu i październiku{{r|ref1}}.

W lecznictwie stosowane jest znamię słupka, które zawiera olejek, głównie safranol, żółty barwnik klacynę, karotenoidy, witaminy B1, B2, cukry i pektyny. Ze znamion słupków krokusów jesiennych zbierany jest szafran jako cenną przyprawę do potraw.

=== Sadzenie roślin cebulowych ===
{{Plik|plik=BeeCarryingPollen.jpg|auto=tak;-1|opis=Pszczoła niosąca pyłek z krokusów}}

Co 3-4 lata rodziny cebulowe, także krokusy wiosenne, wymagają przesadzenia, ponieważ nadmiernie się zagęszczają, drobnieją i przestają wykształcać kwiaty. W czerwcu cebule krokusów należy wykopać i umieścić na 1-2 tygodnie w przewiewnym miejscu w przewiewnym miejscu. Następnie należy je oczyścić, posortować i oddzielić cebule przybyszowe. Do czasu jesiennego sadzenia we wrześniu-październiku pozostawia się je w przewiewnym, suchym pomieszczeniu o temperaturze {{C|17-20}}.

Głębokość sadzenia powinna równać się trzykrotnej wysokości cebulki. Rabaty z roślinami cebulowymi powinno się okryć na zimę, najlepiej gałązkami iglaków lub korą. Nie powinno się używać w tym celu zgrabionych jesienią liści, bo deszcze i śnieg zbiją je w grubą twardą warstwę, która wiosną utrudni kiełkowanie. Jeśli okryjemy rośliny cebulkowe przed pierwszymi przymrozkami, to na grządkach mogą zagościć myszy i nornice i zniszczyć cebulki. Zimowe okrycia zdejmujemy z rabat pod koniec marca, po ustąpieniu mrozów. Niewielkie przymrozki nie zaszkodzą cebulkom, nawet jeśli zdążyły już wykiełkować.

Próby obsadzania krokusami wiosennymi większych powierzchni trawników w celu poprawy wiosennego rozwoju rodzin pszczelich prof. Enoch Zander ocenił jako nieudane. Jego zdaniem strzyżenie trawników powoduje szybkie zanikanie krokusów, a poza tym cebulki krokusa są szczególnie chętnie zjadane przez myszy.

== Szafrany w pasiece ==
Nektar krokusów jest trudno dostępny dla pszczół, ale '''pyłek stanowi cenny wczesnowiosenny pożytek pszczeli'''. Pyłek krokusów ma jedną z najwyższych wartości odżywczych. PL_20). Miody zawierające nektar z krokusów są rzadkie i pochodzą wyłącznie z rejonów górskich. Zawartość pyłku w miodach pochodzących np. ze Szwajcarii może osiągać 38%.  GE_10 (nach Maurizio und Grafl)). Pszczoły znoszą najwięcej pyłku z krokusów między godziną 11:00 i 15:00.
 
== Odmiany ==
; odmiany wiosenne
* ''C. vernus'' – krokus wiosenny
* ''C. vernus var. neapolitanus'' - krokus neapolitański
* ''C. scepusiensis'' - krokus spiski
; odmiany jesienne  
* ''C. speciosus'' - szafran okazały 
* ''C. kotschyanus'' - szafran turecki
* ''C. carduchorum'' - szafran kurdyjski

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://dom.gazeta.pl/ogrody/1,72162,4488445.html Gawryś, A., ''Zimowity i krokusy jesienne'']}}
}}</text>
      <sha1>9crlwjt26er1rj667h8oqedus46a8y6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Zaraza ogniowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17222</id>
    <revision>
      <id>550856</id>
      <parentid>534079</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1368" sha1="6jv30gxl4s2m8kxy4k3z9kwnydxhrvy" xml:space="preserve">{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ogród|'''''Rośliny pszczelarskie w ogrodzie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Zaraza ogniowa|Zaraza ogniowa]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}

{{Wikipedia|Zaraza ogniowa}}

== Zaraza ogniowa (''Erwinia amylovora'') ==
{{Plik|plik=Apple_tree_with_fire_blight.jpg|auto=tak|opis=Zaraza ogniowa na jabłoni}}

Zaraza ogniowa jest to choroba bakteryjna wielu roślin, głównie z rodziny różowatych (Rosaceae), której roznosicielami mogą być m. in. pszczoły.

Roślinami żywicielskimi odwiedzanymi przez pszczoły są na przykład{{r|ref1}}:{{Br}}
[[Pszczelarstwo/Rośliny/Malus|jabłoń]] (''Malus sylvestris''),{{Br}}
[[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyrus|grusza]] (''Pyrus communis''),{{Br}}
[[Pszczelarstwo/Rośliny/Cotoneaster|irga]] (''Cotoneaster''),{{Br}}
[[Pszczelarstwo/Rośliny/Crataegus|głóg]] (''Crataegus''),{{Br}}
[[Pszczelarstwo/Rośliny/Sorbus|jarząb]] (''Sorbus''),{{Br}}
[[Pszczelarstwo/Rośliny/Cydonia|pigwa]] (''Cydonia''),{{Br}}

[[Pszczelarstwo/Rośliny/Amelanchier|świdośliwa]] (''Amelanchier''),{{Br}}
[[Pszczelarstwo/Rośliny/Eriobotrya|miszpelnik, nieśplik]] (''Eriobotrya''),{{Br}}
[[Pszczelarstwo/Rośliny//Mespilus|nieszpułka]] (''Mespilus'')

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>6jv30gxl4s2m8kxy4k3z9kwnydxhrvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Rudbekia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17239</id>
    <revision>
      <id>550852</id>
      <parentid>534085</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1642" sha1="o1tmbnugkld0kilsw3cgaccagaqghzp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Rudbekia|Rudbekia (Rudbeckia)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Rudbekia
 | obrazek      = Rudbeckia fulgida 003.jpg
 | opis         = Rudbekia
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Asterales|astrowce]]
 | rodzina      = [[w:Asteraceae|astrowate]]
 | rodzaj       = [[w:Rudbeckia|rudbekia]]
 | łacina       = Rudbeckia
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Rudbekia
 | wikispecies  =
 | wikisłownik  = rudbekia
 | commons      =
}}

== Rudbekia (''Rudbeckia'') ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor pyłku
! Nektar
! Pyłek
! Spadź
! Wartość
|-
| Rudbekia błyskotliwa
| VII - poł. X
| 
| +
| +
|
| +
|-
|}

* Wydajność miodowa: 
:* rudbekia: kg/ha plantacji
* Koncentracja cukru w nektarze: %
* Zawartość nektaru w kwiatach:
:* rudbekia:  mg cukrów/ kwiatów, kg cukrów/ha
* Wydajność pyłkowa:
*: rudbekia: kg/ha plantacji{{r|ref1}}

Rudbekia wyglądem przypomina małe słoneczniki.

== Rudbekia w pasiece ==
{{Plik|plik=Blume mit Schmetterling und Biene 1uf.JPG|auto=tak;-1|opis=Rudbekia z pszczołą i motylkiem}}

Rudbekia jest chętnie oblatywana przez owady, a w pasiece może być sadzona jako dodatkowe źródło pyłku i nektaru na gromadzone przez pszczoły zapasy zimowe.

== Odmiany ==
''Rudbeckia fulgida'' - rudbekia błyskotliwa

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>o1tmbnugkld0kilsw3cgaccagaqghzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Bluszcz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17245</id>
    <revision>
      <id>550860</id>
      <parentid>528629</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:03:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2032" sha1="5nt366okfku5k9kuffh1m1ri5n729re" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Rośliny|Rośliny pszczelarskie]]
   | 3 = [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|Tabela roślin pszczelarskich''']]
}}&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Bluszcz
 | obrazek      = Starr 010419-0021 Hedera helix.jpg
 | opis         = Pszczoła z pyłkiem bluszczu na obnóżach
 | łacina       = Hedera
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Bluszcz
 | wikispecies  =
 | wikisłownik  = bluszcz
 | commons      =
}}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''Buszcz pospolity'''{{Br}}(''H. helix'')
| IX - X
| 
| mg/10 kwiatów&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24_1/&gt;

| 25-65%
| kg/ha
| - 
| 230 kg/ha
|-
|}

== Bluszcz (''Hedera'') ==
Bluszcz jest pnączem z zimotrwałymi liśćmi, dobrze znoszącym cień. Owoce bluszczu są trujące. Najlepiej rośnie w wilgotnej, próchniczej ziemi. Bluszcz potrafi osiągnąć wiek kilkuset lat.

{{Plik|plik=Biene Efeu Blüte 0509173.jpg|auto=tak;-1|opis=Kwitnący bluszcz}}
Późno kwitnące kwiaty bluszczu dostarczają pszczołom pyłku i nektaru w okresie, gdy inne rośliny już dawno przekwitły. W pasiekach warto sadzić odmiany kwitnące od młodego wieku, ponieważ odmiany pospolite kwitną dopiero w wieku 10 lat&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24_1/&gt;.

Zawartość nektaru w kwiatach bluszczu pospolitego waha się między 25-53% w zależności od wilgotności względnej powietrza. W dni słoneczne i suche osiąga ponad 65%&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24_2/&gt;.

{{Przypisy
|&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24_1&gt;{{Pszcz_Pasieka24|podstrona=40-pasieka-1-2008/339-bluszcz-pospolity|autor=Kołtowski, Z.|nazwa=Bluszcz|numer= 1/2008}}&lt;/ref&gt;
|&lt;ref name=Pszcz_Pasieka24_2&gt;{{Pszcz_Pasieka24|podstrona=40-pasieka-1-2008/340-bluszcz-jako-osona-uli-przed-wiatrem-i-ochrona-ssiadow-przed-atakami-pszczo|autor=Lewandowski, K.|nazwa=Bluszcz jako osłona uli przed wiatrem i ochrona sąsiadów przed atakami pszczół|numer= 1/2008}}&lt;/ref&gt;
}}</text>
      <sha1>5nt366okfku5k9kuffh1m1ri5n729re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Miody nektarowe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17311</id>
    <revision>
      <id>550725</id>
      <parentid>546639</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1382" sha1="9x6uzvn2fi2oue4xaqx120yv7dt6xeg" xml:space="preserve">
{{Podrozdział|[[Pszczelarstwo]]|Miody nektarowe}}

== Miody nektarowe ==
{{Plik|plik=Rapsfeld 2007.jpg|auto=tak|opis=Pole kwitnącego rzepaku}}

=== Pochodzenie ===
:* Miody nektarowe powstają z nektaru kwiatów zbieranego przez pszczoły. Wśród miodów nektarowych wyróżniane są miody [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody odmianowe|odmianowe]] i miody [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody wielokwiatowe|wielokwiatowe]] (mieszane). Ponadto miody te dzielą się na miody wiosenne (wczesne) i miody letnie (późne), w zależności od terminu kwitnienia roślin, z których pochodzi nektar.

=== Właściwości ===
:* Konsystencja - wczesne miody nektarowe krystalizują bardzo szybko, czasami kilka-kilkanaście dni po miodobraniu. Wynika to z przewagi glukozy w stosunku do fruktozy w miodach wiosennych. Krystalizacja miodów nektarowych przebiega w zależności od rodzaju kwatów, z których pochodzi nektar - od drobnokrystalicznie do gruboziarniście.

=== Przeciętny skład miodów nektarowych ===

:* W skład miodów nektarowych wchodzą głownie [[w:Cukry redukujące|cukry redukujące]] (glukoza i fruktoza). Miody nektaowe, w przeciwieństwie do miodów spadziowych, zawierają mało nieredukujących [[w:oligosacharydy|oligosacharydów]].

:* % wody,
:* % fruktozy,
:* % glukozy,
:* % sacharozy,

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;{{Wolumin}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9x6uzvn2fi2oue4xaqx120yv7dt6xeg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Nogi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17316</id>
    <revision>
      <id>550732</id>
      <parentid>534092</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3143" sha1="12sqm2isdzyil5qoeq35lxel0yqlqob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Tułów|'''''Tułów''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi|Odnóża]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Skrzydła|'''''Skrzydła''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Odnóża ==
{{Plik|plik=Honey bee hind leg from inside 1.jpg|auto=tak|opis=Noga pszczoły miodnej}}

Pszczoły, podobnie jak wszystkie owady i inne zwierzęta należące do taksonu [[w:Hexapoda|''Hexapoda'']], posiadają trzy pary odnóży krocznych. U robotnic pszczoły miodnej na goleniach (''tibia'') trzeciej, ostatniej pary odnóży znajduje się &quot;koszyczek&quot; (''Corbicula''), do którego pszczoła zbiera [[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|pyłek]]. Koszyczki to wgłębienia na goleni, otoczone długimi szczecinowatymi, skierowanymi do środka włoskami (''scopae''). Sczesywanie pyłku z głowy i tułowia odbywa się w locie. Jednocześnie owady pszczoły miodne (''Apis'') dodają do pyłku odrobinę [[Pszczelarstwo/Rośliny/Nektar|nektaru]], aby lepiej się lepił. Na dnie koszyczka znajduje się jeden sztywny włosek, który stabilizuje grudkę pyłku.

Stopy pszczół są pięcioczłonowe. Są wyposażone w szczoteczki i grzebyki służące do zgarniania pyłku do koszyczków.

Nogi służą pszczołom nie tylko do chodzenia, ale (poza [[Pszczelarstwo/Biologia/Głowa#Czułki|czułkami]]) pełnią również funkcję porównywalną z funkcją uszu u innych zwierząt. Poprzez nogi pszczoły rejestrują np. drgania plastra pszczelego, spowodowanego przez energiczne ruchy skrzydełek [[Pszczelarstwo/Biologia/Taniec|tańczących]] pszczół.

=== Obnóża ===
Uformowany w grudki pyłek znajdujący się w koszyczkach jest w pszczelarstwie nazywany &quot;obnóżami&quot;. W zależności od rodzaju rośliny, z której pyłek został zebrany, obnóża mają charakterystyczny kolor.

Sposób gromadzenia pyłku na odnóżach decuduje o zaliczaniu pszczoły miodnej do grupy tzw. &quot;nogozbieraczek&quot;. Ale nie wszystkie owady zbierające pyłek posiadają koszyczki. Niektóre gatunki, np. pszczół samotnice z rodzaju miesierek (''Megachile''), są &quot;brzuchozbieraczkami&quot;. Oznacza to, że pyłek zbierany jest między skierowanymi do przodu włoskami, znajdującymi się na brzusznej stronie tułowia (''abdomen''), poniżej drugiego segmentu (''metasoma''). U innych owadów miejsce przystosowane do przenoszenia znajduje się na pierwszym segmencie odwłoka ((''propodeum''). Istnieją również owady zbierające pyłek do wola{{r|ref1}}.

=== Budowa odnóży ===
{{Plik|plik=Insekt-bein.gif|auto=tak|opis=Noga owada (''Insecta'')}}

{{Small|
''coxa'' - biodro{{Br}}
''trochanter'' - krętarz{{Br}}
''femur'' - udo {{Br}}
''tibia'' - goleń {{Br}}
''spur'', ''calcar'' - ostroga{{Br}}
''tarsus'' - stopa (pięcioczłonowa){{Br}}
''corbicula'' - koszyczek{{Br}}
''unguis'' - pazurki (i przylgi)
}}

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://www.apidologie.org/index.php?option=article&amp;access=standard&amp;Itemid=129&amp;url=/articles/apido/abs/1999/01/Apidologie_0044-8435_1999_30_1_ART0008/Apidologie_0044-8435_1999_30_1_ART0008.html Michener, Ch., ''The corbicula of bees'']}}
}}</text>
      <sha1>12sqm2isdzyil5qoeq35lxel0yqlqob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Miód górski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17390</id>
    <revision>
      <id>550857</id>
      <parentid>534094</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1426" sha1="dqec8z07vn601dtr9ovsuirft1zblin" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Miody nektarowo-spadziowe|'''''Miody nektarowo-spadziowe''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Miód górski|Miód górski]]|
NastStrona=|
}}
&lt;noinclude&gt;

== Miód górski{{r|ref1}} ==
{{Plik|plik=ProduitsMiel.jpg|auto=tak|opis=Miody górskie z Wogezów}}

Miód zwany górskim (''de: Berghonig'') jest produkowany i promowany w krajach alpejskich, szczególnie w Szwajcarii i we Francji, gdzie uchodzi za rarytas i osiąga wysokie ceny. We Francji miód górski podczas premiowania miodów jest oceniany w osobnej kategorii.

W skład miodu górskiego może wchodzić zarówno [[Pszczelarstwo/Rośliny/Nektar|nektar]], jak i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź|spadź]], najczęściej [[Pszczelarstwo/Rośliny/Jodła|jodłowa]]. W przypadku miodu wybitnie [[Pszczelarstwo/Produkty/Miody nektarowe|nektarowego]] jest on sprzedawany pod nazwą miodu '''z kwiatów górskich''' (''de: Bergblütenhonig'').

W Szwajcarii miodem górskim nazywany jest miód, który powstał w rejonie podalpejskim, jego skład wykazuje charakterystyczne spektrum pyłków, a zawartość pyłków z roślin uprawnych nie przekracza 5%. Przeważają w nim pyłki różanecznika alpejskiego, jagody, dzwonka, komonicy, koniklecy, mniszka, rdestu, tymianku, niezapominajki, wierzby i koniczyny białej.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>dqec8z07vn601dtr9ovsuirft1zblin</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera mellifera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17485</id>
    <revision>
      <id>550848</id>
      <parentid>534095</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pszczoła zachodnio-/środkowoeuropejska (Apis mellifera mellifera) */</comment>
      <origin>550848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4965" sha1="kq2s0ln1rsqv5gkbe8pe8curetzbgh4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Podgatunki|'''''Podgatunki (rasy) pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera mellifera|Pszczoła zachodnio-/środkowoeuropejska (Apis mellifera mellifera)]]|
NastStrona=|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Pszczoła zachodnio-/środkowoeuropejska (''Apis mellifera mellifera'') ==
{{Plik|plik=Birth of black bee (Apis mellifera mellifera)6.jpg|auto=tak|opis=A. m. mellifera}}

{|class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;center&quot;
|+ 
!  
! Charakterystyka
|-
|'''Zachowanie'''
|-
|-
|łagodność
|złośliwa
|-
|rojliwość
|stosunkowo rojliwa
|- 
|wydajność miodowa
|niska
|-
|rozwój wiosenny
|późny i powolny{{r|Kirchhain}}
|-
|zimotrwałość
|dobra{{Br}}bardzo dobra w warunkach Europy Północnej{{r|NeoholdBHA}}
|-
|odporność na choroby
|odporna
|-
|zachowania higieniczne
| 
|-
|trzymanie się plastra
|słabe 
|-
|zużycie pokarmu
|
|-
|budowanie plastrów
| 
|-
|ograniczanie czerwienia
| 
|-
|zalewanie gniazda miodem
| 
|-
|'''Wykorzystanie pożytku'''
|-
|-
|ogólnie
|niezbyt miodna
|-
|pożytek wczesny
|
|-
|pożytek późny
|bardzo dobre{{r|NeoholdBHA}}
|-
|gromadzenie pyłku
|
|-
|kitowanie
|
|-
|'''Cechy morfologiczne'''
|-
|-
|ubarwienie
|ciemne
|-
|indeks kubitalny
|niski
|-
|długość języczka
|
|-
|[[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok|pierścienie filcowe]]
|wąskie
|-
|włoski
|długie
|-
|}

== Występowanie ==
Po ostatnim okresie lodowcowym pszczoła zachodnioeuropejska przywędrowała przez Maroko i Hiszpanię do Europy.&lt;ref name=NeoholdBHA/&gt; Pszczoła ta jest rdzennym gatunkiem zamieszkującym Europę Zachodnią, Środkową i Północną, począwszy od północno-zachodnich Alp i Sudetów aż po Ural. Jednak od czasu sprowadzenia i szybkiego rozpowszechnienia [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera carnica|krainki]] (''Apis m. carnica'') przez hodowców pszczół na przełomie XIX i XX wieku populacja rodzimej pszczoły środkowoeuropejskiej drastycznie zmalała. Od lat osiemdziesiątych XX wieku w niektórych krajach Europy Zachodniej powstały inicjatywy na rzecz zachowania gatunku ''Apis m. mellifera''. W Polsce zostały objęte ochroną 4 linie tej pszczoły: Augustowska, Kampinoska, Północna i Asta{{r|Bioroznorodnosc}}.

== Charakterystyka ==
Pszczoła ta jest ciemna i ma stosunkowo szeroki korpus. Charakteryzuje się wąskimi [[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok|pierścieniami filcowymi]], długimi włoskami i niskim [[Pszczelarstwo/Hodowla/Indeks kubitalny|indeksem kubitalnym]]. Wiosną rozwija się późno i powoli. Jest pszczołą określaną jako rojliwa, tworzy niezbyt silne rodziny. Podczas przeglądów ''A. m. mellifera'' jest niespokojna i chętnie używa żądła do odpędzania intruzów. Niewątpliwą zaletą pszczół środkowoeuropejskich jest bardzo dobra zimowla w warunkach klimatycznych Europy Środkowej i Północnej, co ma szczególne znaczenia dla krajów skandynawskich. Charakteryzuje się dużą odpornością na niektóre charakterystyczne dla tego rejonu Europy choroby pszczół. W literaturze pszczelarskiej często podkreślana jest jej przydatność na późne pożytki. 
Pszczoła środkowoeuropejska w trakcie ewolucji wyspecjalizowała się na zapylanie wielu gatunków roślin i szybko postępujące wypieranie i wymieranie tej pszczoły może spowodować braki w ich zapylaniu oraz wymieranie także tych roślin. Biorąc jednak pod uwagę kierunek, w którym od dziesiątków lat rozwija się rolnictwo, można przyjąć, że występujące naturalnie rośliny nieużytkowe w niedługim czasie zostaną zniszczone przez rabunkową gospodarkę rolną człowieka.  

== Linie hodowlane ==
* w Polsce
: [http://www.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl/pszczoly/asta linia Asta]
: [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia M Asta]
: [http://www.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl/pszczoly/augustowska linia Augustowska]
: [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia M Augustowska (A)]
: [http://www.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl/pszczoly/kampinoska linia Kampinoska]
: [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia M Kampinoska (K)]
: [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia M Norweska (NOR)]
: [http://www.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl/pszczoly/polnocna linia Północna]
: [http://www.kchz.agro.pl/UserFiles/File/Pszczoly/inf.hod.2007.pdf linia M Północna (Pn)]

{{Przypisy|
{{o|n=Kirchhain|r=[http://www.llh-hessen.de/aussenstellen/bienen/arbeitsblaetter/datenpflege/arbeitsblaetter/012%20-%20Jahreszeitlicher%20Massenwechsel%20050519%20.pdf ''Informacja Instytutu Pszczelarskiego w Kirchhain'', 2005]}}
{{o|n=NeoholdBHA|r=Neuhold, M., ''Die Bienen-Hausapotheke: 100 ausgewählte Rezepte zum Selbermachen, 2006''}}
{{o|n=Bioroznorodnosc|r=[http://www.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl/pszczoly ''Pszczoła środkowoeuropejska'', Instytut Zootechniki, Kraków, 2005]}}
}}</text>
      <sha1>kq2s0ln1rsqv5gkbe8pe8curetzbgh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Trzmielina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17487</id>
    <revision>
      <id>550840</id>
      <parentid>534096</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Trzmielina (Euonymus) */</comment>
      <origin>550840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2080" sha1="6vql2xvdfwt4g0uhp4vt2fl9d4kigjh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Trzmielina|Trzmielina (Euonymus)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uwaga|Wszystkie części rośliny są silnie trujące, szczególnie owoce!}}

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Trzmielina
 | obrazek      = Euonymus europaeus.jpg
 | opis         = Trzmielina
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Sapindales|mydleńcowce]]
 | rodzina      = [[w:Rutaceae|rutowate]]
 | rodzaj       = [[w:Euonymus|trzmielina]]
 | łacina       = Euonymus
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Trzmielina
 | wikispecies  =
 | wikisłownik  = trzmielina
 | commons      =
}}

== Trzmielina (''Euonymus'') ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor pyłku
! Nektar
! Pyłek
! Spadź
! Wartość
|-
| Trzmielina zwyczajna
| kon. V - poł. VI
| 
| 
| + 
|
| +
|-
|}

* Wydajność miodowa: 
:* trzmielina zwyczajna: kg/ha plantacji{{r|ref1}}
* Koncentracja cukru w nektarze: %
* Zawartość nektaru w kwiatach:
:* trzmielina zwyczajna: mg cukrów/10 kwiatów{{r|ref1}}
* Wydajność pyłkowa:
:* trzmielina zwyczajna: kg/ha plantacji{{r|ref1}}
* Zawartość pyłku w kwiatach:
:* trzmielina zwyczajna:  mg cukrów/10 kwiatów{{r|ref1}}

{{Plik|plik=Euonymus europaeus3.jpg|auto=tak;-1|opis=Kwitnąca trzmielina}}

Trzmielina to rozłożysty krzew dochodzący do 3 metrów wysokości o niepozornych kwiatach, ale bardzo dekoracyjnych czerwonych owocach i liściach przebarwiających się jesienią na czerwono. Jest to krzew pospolicie występujący w Europie.

== Trzmielina w pasiece ==
Trzmielina kwitnie w maju i w czerwcu. Wydziela niewielkie ilości nektaru i pyłku. Jest chętnie odwiedzana przez owady, szczególnie muchówki, pszczoły i mrówki.

== Odmiany ==
''P. europaeus'' - trzmielina zwyczajna{{Br}}
''P. fortuneus'' - trzmielina Fortune'a

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>6vql2xvdfwt4g0uhp4vt2fl9d4kigjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Dłuto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17494</id>
    <revision>
      <id>550819</id>
      <parentid>534097</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1069" sha1="apalufoztw5d5c36c5uudibnqo9g5dw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Pasieka|'''''Sprzęt do prac w pasiece''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dłuto|Dłuta pasieczne]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Podkurzacz|'''''Podkurzacze''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Dłuta pasieczne{{r|ref1}} ==
{{Plik|plik=Beekeeping hive tool.jpg|auto=tak|opis=Dłuto pasieczne}}

Dłuto pasieczne służy do rozdzielania połączonych [[Pszczelarstwo/Produkty/Propolis|kitem pszczelim]] elementów [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Ul|ula]], zeskrobywania z [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Ramka|ramek]] kitu pszczelego i [[Pszczelarstwo/Produkty/Wosk|wosku]].

Jest to płaskownik stalowy grubości ok. 4 mm, ze spłaszczonymi, rozszerzonymi i zaostrzonymi końcami, długości ok. 18-20 cm i szerokości w środkowej części ok. 2 cm. Jeden koniec na długości 1 cm jest zagięty pod kątek prostym. Zagięty koniec może być zabudowany z boków ściankami. 

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=Bornus, L., (red.) ''Encyklopedia pszczelarska'', PWRiL, Warszawa 1989}}
}}</text>
      <sha1>apalufoztw5d5c36c5uudibnqo9g5dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Podkurzacz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17495</id>
    <revision>
      <id>550807</id>
      <parentid>515440</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1405" sha1="615vq8cqzuir5ghy4qpju913w4w7kl0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dłuto|'''''Dłuta pasieczne''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Podkurzacz|Podkurzacze]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Szczotka|'''''Szczotki''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Podkurzacz ==
{{Plik|plik=Podkurzacz Wigry 18.07.2009 p.jpg|auto=12|opis=Podkurzacz}}

Podkurzacz to przyrząd do odymiania pszczół, złożony z korpusu i mieszka. Podkurzacz stosowany jest do uspokajania podrażnionych pszczół.

W korpusie znajduje się metalowy pojemnik na paliwo (suche próchno drzew liściastych, huby rosnące na drzewach liściastych), które po podpaleniu gasi się pozostawiając żar. Pojemnik z paliwem umieszczony jest w dziurkowanej blasze lub siatce chroniącej przed oparzeniem. Górną część podkurzacza stanowi nakrywka w postaci kominka. Metalowy pojemnik posiada otwór naprzeciw wylotu powietrza z mieszka. Strumień powietrza podtrzymuje żarzenie się, wypiera produkty spalania (dym), otworem w kominku kieruje go w żądane przez pszczelarza miejsce.

W niektórych typach podkurzaczy zamiast mieszka jest wentylator, a kominek zastąpiony jest elastyczną, termotrwałą rurką przymocowaną do nadgarstka.

Tradycyjne paliwo podkurzacza można zamienić na kawałki lnianych tkanin, brykiety z odpadów tytoniowych i torfu, wysuszony krowi nawóz, wysuszone igliwie itp.</text>
      <sha1>615vq8cqzuir5ghy4qpju913w4w7kl0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550890</id>
      <parentid>550807</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Podkurzacz */</comment>
      <origin>550890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="m79bmmnp42hdc8xldhrslwvi3mkxtip" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Dłuto|'''''Dłuta pasieczne''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Podkurzacz|Podkurzacze]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Szczotka|'''''Szczotki''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Podkurzacz ==
{{Plik|plik=Podkurzacz Wigry 18.07.2009 p.jpg|auto=6|opis=Podkurzacz}}

Podkurzacz to przyrząd do odymiania pszczół, złożony z korpusu i mieszka. Podkurzacz stosowany jest do uspokajania podrażnionych pszczół.

W korpusie znajduje się metalowy pojemnik na paliwo (suche próchno drzew liściastych, huby rosnące na drzewach liściastych), które po podpaleniu gasi się pozostawiając żar. Pojemnik z paliwem umieszczony jest w dziurkowanej blasze lub siatce chroniącej przed oparzeniem. Górną część podkurzacza stanowi nakrywka w postaci kominka. Metalowy pojemnik posiada otwór naprzeciw wylotu powietrza z mieszka. Strumień powietrza podtrzymuje żarzenie się, wypiera produkty spalania (dym), otworem w kominku kieruje go w żądane przez pszczelarza miejsce.

W niektórych typach podkurzaczy zamiast mieszka jest wentylator, a kominek zastąpiony jest elastyczną, termotrwałą rurką przymocowaną do nadgarstka.

Tradycyjne paliwo podkurzacza można zamienić na kawałki lnianych tkanin, brykiety z odpadów tytoniowych i torfu, wysuszony krowi nawóz, wysuszone igliwie itp.</text>
      <sha1>m79bmmnp42hdc8xldhrslwvi3mkxtip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Miodarka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17496</id>
    <revision>
      <id>550808</id>
      <parentid>533421</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:27:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2243" sha1="8ipjw8khxyynmrclgeb7xemk8zc7bgl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Odsklepianie|'''''Odsklepianie plastrów''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Miodarka|Miodarki]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Cedzenie|'''''Cedzidła do miodu ''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Miodarka ==
{{Plik|plik=Extractor.jpg|auto=12|opis=Miodarka}}

Miodarka (wirówka) to urządzenie do odwirowywania miodu z plastrów pszczelich. Jest to wykonany ze stali nierdzewnej cylindryczny bęben. W środku znajduje się wirnik (kosz), połączony z mechanizmem napędowym. Do wirnika wkłada się odsklepione ramki i pod wpływem siły odśrodkowej miód wylatuje z komórek plastra. Przy dnie miodarki znajduje się zawór, którym ścieka miód.

{{Plik|plik=Slyngning300808-2.jpg|auto=12;-1|opis=Miodarka ręczna}}

Miodarki dzieli się na:

* Miodarka hordialna - siła odśrodkowa działa prostopadle do płaszczyzny plastra i prawie jednakowo na całą jego powierzchnię. Wirowanie plastrów wymaga tu przynajmniej dwukrotnego ich obracania. Najczęściej spotyka się miodarki hordialne, jednorazowo mieszczące na 3-6 plastrów.

* Miodarka radialna - siła odśrodkowa działa równolegle do powierzchni plastrów i odwirowywanie miodu następuje jednocześnie z obu stron plastra. Pojemność kosza miodarki radialnej wynosi od kilkunastu do kilkudziesięciu plastrów.

* Miodarka semiradialna - plastry ustawiane są w kasetach pod kątem mniejszym niż 90o do promienia wirnika. Podczas obracania się wirnika w jednym kierunku odwirowywana jest jedna strona plastra. Po zmianie kierunków obrotów, wahadłowo zamocowane kasety samoczynnie ustawiają się pod tym samym kątem, po przeciwnej stronie promieni i odwirowuje się druga strona plastra. Miodarka semiradialna może pomieścić do 50 plastrów i więcej.

Mniejsze miodarki są napędzane ręcznie, większe mają napęd elektryczny.

== Jakość miodarek ==
Przy zakupie miodarki należy zwrócić uwagę, by była wykonana ze stali nierdzewnej i kwasoodpornej, ponieważ nie każda stal nierdzewna jest odporna na kwasy. Nie tylko bęben, ale również pozostałe elementy miodarki (śruby, uchwyty) powinny być wykonane z tego materiału.

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>8ipjw8khxyynmrclgeb7xemk8zc7bgl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550891</id>
      <parentid>550808</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2241" sha1="hz5oxd0hd85kdub8acb9d9kmy7w2m87" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Odsklepianie|'''''Odsklepianie plastrów''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Miodarka|Miodarki]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Cedzenie|'''''Cedzidła do miodu ''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Miodarka ==
{{Plik|plik=Extractor.jpg|auto=6|opis=Miodarka}}

Miodarka (wirówka) to urządzenie do odwirowywania miodu z plastrów pszczelich. Jest to wykonany ze stali nierdzewnej cylindryczny bęben. W środku znajduje się wirnik (kosz), połączony z mechanizmem napędowym. Do wirnika wkłada się odsklepione ramki i pod wpływem siły odśrodkowej miód wylatuje z komórek plastra. Przy dnie miodarki znajduje się zawór, którym ścieka miód.

{{Plik|plik=Slyngning300808-2.jpg|auto=6;-1|opis=Miodarka ręczna}}

Miodarki dzieli się na:

* Miodarka hordialna - siła odśrodkowa działa prostopadle do płaszczyzny plastra i prawie jednakowo na całą jego powierzchnię. Wirowanie plastrów wymaga tu przynajmniej dwukrotnego ich obracania. Najczęściej spotyka się miodarki hordialne, jednorazowo mieszczące na 3-6 plastrów.

* Miodarka radialna - siła odśrodkowa działa równolegle do powierzchni plastrów i odwirowywanie miodu następuje jednocześnie z obu stron plastra. Pojemność kosza miodarki radialnej wynosi od kilkunastu do kilkudziesięciu plastrów.

* Miodarka semiradialna - plastry ustawiane są w kasetach pod kątem mniejszym niż 90o do promienia wirnika. Podczas obracania się wirnika w jednym kierunku odwirowywana jest jedna strona plastra. Po zmianie kierunków obrotów, wahadłowo zamocowane kasety samoczynnie ustawiają się pod tym samym kątem, po przeciwnej stronie promieni i odwirowuje się druga strona plastra. Miodarka semiradialna może pomieścić do 50 plastrów i więcej.

Mniejsze miodarki są napędzane ręcznie, większe mają napęd elektryczny.

== Jakość miodarek ==
Przy zakupie miodarki należy zwrócić uwagę, by była wykonana ze stali nierdzewnej i kwasoodpornej, ponieważ nie każda stal nierdzewna jest odporna na kwasy. Nie tylko bęben, ale również pozostałe elementy miodarki (śruby, uchwyty) powinny być wykonane z tego materiału.

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>hz5oxd0hd85kdub8acb9d9kmy7w2m87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Plaster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17497</id>
    <revision>
      <id>550760</id>
      <parentid>515007</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2235" sha1="7bau4bcq8agufixyou3fudzka2o2afj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Komórka|'''''Komórka''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Plaster|Plaster]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Układ gniazda|'''''Układ gniazda''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Plik|plik=Honey comb1pl.jpg|auto=tak|opis=Plastry pszczele na drzewie}}

Plaster to zbudowana przez [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|pszczoły robotnice]] woskowa dwustronna konstrukcja z przylegających do siebie sześciokątnych komórek, wspartych na tylnej ścianie tworzącej środkową warstwę plastra. Komórki dwóch warstw plastra są otworami skierowane w przeciwne strony i ułożone z kilkustopniowym odchyleniem osi od poziomu, tak że ich otwory  znajdują się nieco wyżej niż dna. Ścianki są nachylone w stosunku do siebie pod kątem 70°32' co,  jak obliczono, zapewnia najmniejsze zużycie budulca.

Plastry służą pszczołom do gromadzenia zapasów pokarmu: miodu i pyłku oraz do wychowu czerwiu. Komórki [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|robotnic]] mają 5,37 mm średnicy, natomiast trutni 6,91 mm. Jedne i drugie mają dno ograniczone 3 płaszczyznami. Długość komórek z czerwiem [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|robotnic]] wynosi 10-13 mm, trutowych 14-15 mm, natomiast plastry z miodem osiągają 50 mm. Komórki królowych powstają na krańcach plastra, a ponieważ są budowane na miarę potrzeb rosnącej królowej, rozszerzają się ku górze.

{{Plik|plik=Wabenbau verschiedene Farben 15a.jpg|auto=tak|opis=Plastry pszczele}}

Barwa plastra zmienia się od białej do żółtej przez brązową aż do prawie czarnej, co jest wynikiem procesu ich starzenia się. Po wytopieniu z plastrów uzyskuje się wosk pszczeli.

Nieregularne i stosunkowo małe plastry wykonują również trzmiele. Osy społeczne przygotowują jednowarstwowe plastry wykonane z substancji przypominającej tekturę.

= Bibliografia =
* {{Cytuj książkę | autor = Abrikosow, G., Becker, Z. i in| tytuł = Zoologia| wydawca = PWRiL| miejsce = Warszawa| rok = 1972| strony = | isbn = }}
* {{Cytuj książkę | autor = Rajski, A.| tytuł = Zoologia| wydawca = PWN| miejsce = Warszawa| rok = 1984| strony = | isbn = 83-01-04970-7}}</text>
      <sha1>7bau4bcq8agufixyou3fudzka2o2afj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Aparat żądłowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17501</id>
    <revision>
      <id>550829</id>
      <parentid>534101</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1133" sha1="d9dj9re55mqjyje532w5ysw8i3y17d0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok |'''''Odwłok ''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Aparat żądłowy|Aparat żądłowy]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Gruczoły woskowe|'''''Gruczoły woskowe''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Aparat żądłowy ==
{{Plik|plik=Apis mellifera Stachel.jpg|auto=tak|opis=Żądło}}

Żądło służy pszczołom do obrony. Podczas żądlenia z żądła jest wydzielany [[Pszczelarstwo/Produkty/Jad|jad pszczeli]], który w ciele napastnika powoduje ból i obrzmienie. Jest to normalne działanie jadu pszczelego na organizm człowieka i nie powinno być mylone z [[Pszczelarstwo/Alergia#Uczulenie na jad pszczeli|alergią]] na tę substancję.

Aparat żądłowy składa się ze zbiornika jadu, zastawek regulujących dopływ jadu do mniejszego zbiorniczka oraz z żądła, znajdującego się w pochewce.

Przy aparacie żądłowy usytuowana jest tez jedna spośród 7 par [[Pszczelarstwo/Biologia/Układ oddechowy|przetchlinek]] [[Pszczelarstwo/Biologia/Odwłok|odwłoka]]{{r|ref1}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>d9dj9re55mqjyje532w5ysw8i3y17d0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Węza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17502</id>
    <revision>
      <id>550812</id>
      <parentid>515449</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="454" sha1="54hylw4ubs5kurhbb2b5iw121v4gt98" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Miód|'''''Sprzęt do pracowni miodowej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Węza|Węza]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Wosk|'''''Sprzęt do odzyskiwania wosku''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Plik|plik=Beeswax foundation.jpg|auto=tak|opis=Fragment węzy}}

{{Plik|plik=Mittelwand 17a.jpg|auto=tak;-1|opis=Ramka z wtopioną węzą}}

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>54hylw4ubs5kurhbb2b5iw121v4gt98</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550813</id>
      <parentid>550812</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="kfze8dhxill2d53ih4mf1wgcr7a3lhr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Miód|'''''Sprzęt do pracowni miodowej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Węza|Węza]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Wosk|'''''Sprzęt do odzyskiwania wosku''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Plik|plik=Beeswax foundation.jpg|auto=tak|opis=Fragment węzy}}
{{Plik|plik=Mittelwand 17a.jpg|auto=tak;-1|opis=Ramka z wtopioną węzą}}

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>kfze8dhxill2d53ih4mf1wgcr7a3lhr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Lonicera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17505</id>
    <revision>
      <id>550756</id>
      <parentid>534104</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4918" sha1="dhnt4k6hbf7leo3xqspxz6hzcxkn9ub" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Lonicera|Wiciokrzew, Suchodrzew (Lonicera)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa         = Wiciokrzew
 | obrazek       = Lonicera xylosteum flowers.jpg
 | opis          = Wiciokrzew pospolity
 | systematyka   = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd          = [[w:Dipsacales|szczeciowce]]
 | rodzina       = [[w:Caprifoliaceae|przewiertnicowate]]
 | rodzaj        = [[w:Lonicera|wiciokrzew]]
 | łacina        = Lonicera
 | nazwy         =
 | wikipedia     = Wiciokrzew
 | wikispecies   = Lonicera
 | wikisłownik 1 = wiciokrzew
 | wikisłownik 2 = suchodrzew
 | commons       = Category:Lonicera
}}

== Wiciokrzew, Suchodrzew (''Lonicera'') ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze{{Br}}{{Small|%}}
! Pyłek{{Br}}{{Small|kg/ha}}
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| suchodrzew Purpusa{{Br}}(''L. ×purpusii'')
| XII - IV
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
|
|
|  
| kg/ha
|-
| wiciokrzew siny{{Br}}(''L. caerulea'')
| pocz. IV
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
|
|
|  
| kg/ha
|-
| wiciokrzew pospolity{{Br}}(''L. xylosteum'')
| V - VI
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
|
|
|  
| kg/ha
|-
| wiciokrzew Maacka{{Br}}(''L. maackii'')
| VI
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
|
|
|  
| kg/ha
|-
| wiciokrzew japoński{{Br}}(''L. japonica'')
| VI - VII
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
|
|
|  
| kg/ha
|-
|}

Kwitnące w różnych porach roku wiciokrzewy są roślinami wieloletnimi. Gatunki pnące są nazywane wiciokrzewami, natomiast gatunki zdrewniałe określa się mianem suchodrzewów.

== Suchodrzew Purpusa (''Lonicera ×purpusii'') ==
Kwitnący zimą suchodrzew Purpusa jest krzewem osiągającym wysokość i szerokość ok. 2,5 m. Biało-żółte kwiaty pachną cytrynowo i są niezwykłym zjawiskiem w środku zimy. Nie ma wielkich wymagań glebowych, znosi mrozy, dobrze rośnie w przewiewnym półcieniu. Może rosnąć pod drzewami. Nasiona suchodrzewów trzeba na 24 godź. zamoczyć w wodzie, a potem stratyfikować przez 60-90 dni w temp. {{C|5}}. Następnie wysiać do inspektu lub do gruntu. Do pikowania nadają się jednoroczne siewki.

== Wiciokrzew siny, jagoda kamczacka, suchodrzew jadalny (''Lonicera caerulea'') ==
{{Plik|plik=Lonicera coerulea a3.jpg|auto=tak|pozycja=lewo|opis=Jagoda kamczacka}}

Ten pochodzący z północno-wschodniej Azji krzew jest rośliną długowieczną, osiągającą wiek ponad 30 lat. Dorasta do ok 2 m. Jest bardzo odporny na mrozy. Łacińskimi synonimami ''L. caerulea'' są ''L. altaica'', ''L. cauriana'', ''L. edulis'', ''L. kamtschatica'', ''L. pallasii'', ''L.stenantha'', ''L. turczaninowii'', ''L. villosa'', ''Xylosteon villosum''{{r|ref2}}. Istnieje wiele odmian uprawianych ([[w:kultywar|kultywarów]]) tej rośliny, które różnią się np. wielkością owoców. Zakwita biało-żółtymi kwiatkami (po dwa na szypułce), ok. 14 dni przed [[Pszczelarstwo/Rośliny/Fragaria|truskawką]]. Aromatyczne jagody wiciokrzewu sinego zawierają dużo witaminy C i D, są słodko-kwaśne i bardzo smaczne - nie tylko dla ptaków, ale także dla ludzi. W Polsce jagoda kamczacka jest coraz popularniejsza ze względu na jej owoce, które dojrzewają już w maju.


Krzewu nie należy przycinać, a jedynie usuwać stare pędy. Aby uzyskać optymalne zapylenie i więcej owoców, wskazane jest sadzenie co najmniej dwóch różnych odmian obok siebie{{r|ref2}}.

== Wiciokrzew pospolity (''Lonicera xylosteum'') ==
Wiciokrzewy pospolite są chętnie oblatywane przez pszczoły i trzmiele.

== Wiciokrzew Maacka (''Lonicera maackii'') ==
Krzew kwitnący w czerwcu, początkowo na biało, a w późniejszym okresie rozkwitu żółtawo. Rośnie również w lekkim cieniu. Pięknie pachnie, a starsze rośliny przybierają ładną formę przypominającą duży parasol. Jesienią pojawiają się czerwone kuleczki, które są pożywieniem dla ptaków.  

== Wiciokrzew japoński (''Lonicera japonica'') ==
{{Plik|plik=Lonicera japonicum2.jpg|auto=tak|pozycja=lewo|opis=Wiciokrzew japoński}}

Roślina pnąca, wymagająca podpinania. Pędy osiągają długość ok. 9 m. W Chinach jest stosowana w medycynie ludowej. Rozmnaża się łatwo, przez sadzonki lub odnogi. Jagody wiciowca japońskiego są czarne, lubiane przez ptactwo. Różne podgatunki uprawne mają charakterystyczne cechy:
* ''Halliana'' - kwitnie w czerwcu i lipcu. Kwiatki są białe z dodatkiem żółci i purpury. Odurza zapachem głównie wieczorem i nocą.
* ''Aureoreticulata'' - kwitnie od czerwca do września. Jego liście są żółto-zielone.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
{{o|n=ref2|r=[http://pl.wikipedia.org/wiki/Wiciokrzew_siny Wikipedia.pl]}}
}}</text>
      <sha1>dhnt4k6hbf7leo3xqspxz6hzcxkn9ub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Chutney pomidorowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17584</id>
    <revision>
      <id>550588</id>
      <parentid>549049</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1282" sha1="nsjqmeu8evhtqnat0dzlwnhuth6cbi8" xml:space="preserve">Podawać jako dodatek do mięs, zwłaszcza grillowanych.

== Składniki ==
{{Plik|plik=TomatoChutney.jpg|auto=tak|opis=Chutney pomidorowy}}

* ''kilogram dojrzałych pomidorów''
* ''50 dag kwaśnych jabłek''
* ''25 dag białej cebuli''
* ''6 ząbków czosnku''
* ''kawałek świeżego imbiru''
* ''12 dag rodzynek''
* ''2 małe ostre papryczki''
* ''mały kawałek cynamonu''
* ''łyżka ziaren gorczycy''
* ''1–2 łyżeczki zielonego pieprzu''
* ''pół łyżeczki soli''
* ''30 dag brązowego cukru''
* ''półtorej szklanki czerwonego octu winnego''

== Przygotowanie ==
# Pomidory sparzyć, przelać zimną wodą i obrać ze skórki. Pokroić w kostkę.
# Jabłka obrać, usunąć gniazda nasienne i pokroić na ósemki.
# Cebulę obrać i pokroić na ósemki.
# Czosnek i imbir obrać i posiekać.
# Wszystkie składniki wymieszać w rondlu. Wlać ćwierć szklanki octu i – mieszając – zagotować. Następnie gotować na małym ogniu 60–75 minut, często mieszając i wlewając po trochu resztę octu.
# Gorący chutney przekładać do wyparzonych słoików i natychmiast zamykać.
* Przechowywać w chłodnym i ciemnym miejscu.
* Po otwarciu można przechowywać w lodówce około miesiąca.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sosy|Przetwory}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nsjqmeu8evhtqnat0dzlwnhuth6cbi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Matecznik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17597</id>
    <revision>
      <id>550803</id>
      <parentid>515565</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="jn5230r4nstcy4j8gyxt6diiozjiur0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Larwa |'''''Larwa i poczwarka''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Matecznik|Matecznik]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Matka|'''''Biologia matki pszczelej''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Matecznik == 
{{Plik|plik=Weiselzelle auf Bienenwabe 70b.jpg|auto=tak|opis=Matecznik}}

Mateczniki to komórki na plastrze, które są zdecydowanie większe niż inne komórki, służące do wychowania nowej matki. W zależności od przeznaczenia mateczniki są zakładane jako:

=== Matecznik rojowy ===
Mateczniki rojowe (jest ich zwykle większa ilość) pojawiają się późną wiosną, gdy rodzina pszczela zaczyna wchodzić w [[Pszczelarstwo/Biologia/Rójka|nastrój rojowy]].

=== Matecznik cichej wymiany ===
Matecznik (zwykle kilka) zakładany przez pszczoły w celu wychowania nowej matki na wymianę dotychczasowej (np. starej, niepełnosprawnej).

=== Matecznik ratunkowy ===
Matecznik (zwykle kilka) zakładany przez pszczoły w celu wychowania matki ratunkowej (np. po stracie dotychczasowej). W gwarze pszczelarskiej na matecznik ratunkowy mówi się również &quot;mat-rat&quot;.

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>jn5230r4nstcy4j8gyxt6diiozjiur0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Propolis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17618</id>
    <revision>
      <id>550794</id>
      <parentid>515147</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3745" sha1="5uhdowbdlxlxnniqzu8ol4hjb5op7g2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|'''''Pyłek i pierzga''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Propolis|Propolis, kit pszczeli]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Mleczko|'''''Mleczko pszczele (Gelee Royale)''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Propolis, kit pszczeli ==
{{Plik|plik=Propolis in beehives.jpg|auto=tak|opis=Kit pszczeli uszczelniający ściany ula}}
{{Plik|plik=Propolis taruvaik.jpg|auto=tak|opis=Gałki kitu pszczelego}}
{{Plik|plik=Propoli.gif|auto=tak|opis=Roztwór kitu pszczelego w [[spray]]u}}

'''Kit pszczeli''', '''propolis''' (z gr. ''προ „przed“'' i ''πόλις „miasto“'') to lepka substancja żywiczna powstająca z żywic roślinnych zebranych przez pszczoły z pączków i młodych pędów [[Pszczelarstwo/Rośliny/Populus|topoli]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Betula|brzozy]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Picea|świerku]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Aesculus|kasztanowca]] i innych drzew oraz roślin zielonych. 
Kit służy pszczołom głównie jako materiał uszczelniający i dezynfekujący. Powlekają nim wgłębienia, uszkodzenia i szpary w ścianach [[Pszczelarstwo/Sprzęr/Ul|ula]], regulują szerokość wylotka na zimę. Pokrywają też nim (&quot;mumifikują&quot; - w celu zapobieżenia ich rozkładowi) ciała martwych szkodników, które wtargnęły do ula (ryjówki, myszy), a których, ze względu na rozmiary, nie są w stanie usunąć na zewnątrz. W ciągu roku pszczoły gromadzą ok. 50 g propolisu. 

== Skład i właściwości ==
Kit pszczeli dobrze rozpuszcza się w alkoholach, acetonie i chloroformie. Nie jest prawie wcale rozpuszczalny w wodzie. Jest dużo twardszy i odporniejszy na temperaturę niż [[Pszczelarstwo/Produkty/Wosk|wosk]] (mięknie powyżej 36 st. C).

W kicie pszczelim w zależności od jego pochodzenia znajduje się:
* 50-55% żywicy
* 30-40% wosku roślinnego i wosku pszczelego
* 5-10% olejków eterycznych
* białka ([[Pszczelarstwo/Produkty/Pyłek|pyłek]])
* mikroelementy (Cu, Si, Mg, Mn, Zn)
* witaminy z grupy E, H, P i B. 

Barwa propolisu zależy od gatunku rośliny, z której jest zbierany:
* [[Pszczelarstwo/Rośliny/Topola|topola]] - brązowy
* [[Pszczelarstwo/Rośliny/Brzoza|brzoza]] - czarny
* [[Pszczelarstwo/Rośliny/Olsza|olsza]] - żółty.

Propolis wykazuje silne działanie bakteriobójcze. Ta właściwość znalazła zastosowanie w lecznictwie. Kit pszczeli przyśpiesza procesy gojenia i regeneracji tkanek, jest skuteczny również w przypadku oparzeń. Ponadto może być używany przy przeziębieniu, paradontozie i chorobach układu pokarmowego (tylko pod kontrolą lekarza).

Firmy farmaceutyczne produkują obecnie wiele parafarmaceutyków opartych na propolisie.
Stosuje się go głównie pod postacią 3% lub 5% maści, tabletek lub roztworu alkoholowego. Preparaty te, w niektórych przypadkach, mogą powodować objawy nadwrażliwości lub odczyny alergiczne.

Po roku przechowywania kit pszczeli traci częściowo swoją aktywność biologiczną, po dwóch latach nie wykazuje jej prawie wcale.

== Historia ==
Propolis był znany kapłanom egipskim już tysiące lat przed naszą erą. Stosowali go starożytni Persowie i Grecy. Arystoteles używał kitu pszczelego przy opatrywaniu ran i leczeniu chorób skóry. W pierwszym stuleciu przed naszą erą pisał o nim Wergiliusz. Kit pszczeli stosowano do dezynfekcji ran w okresie drugiej wojny burskiej w południowej Afryce ok. roku 1900. 
Współcześnie preparaty oparte na kicie pszczelim są produkowane przez wiele firm jako tzw. parafarmaceutyki.

== Bibliografia ==
* ''Encyklopedia pszczelarska'', Warszawa 1989.
* [http://www.uwm.edu.pl/pszczoly/kpprodpszcz.htm#propolis Katedra pszczelnictwa UWM]</text>
      <sha1>5uhdowbdlxlxnniqzu8ol4hjb5op7g2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Czekolada na gorąco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17641</id>
    <revision>
      <id>550587</id>
      <parentid>549090</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1037" sha1="cjhb3m4j4jt06topq0pcedso2g8jy7n" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Hot chocolate.jpg|auto=tak|opis=Czekolada na gorąco}}

== Wersja I ==
=== Składniki ===
* ''100 g czekolady gorzkiej''
* ''50 g czekolady mlecznej''
* ''mączka ziemniaczana''
* ''kakao''
* ''cukier''
* ''mleko''

=== Przygotowanie ===
# Rozpuścić w garnku czekoladę, stale mieszając. Zalać mlekiem, dodać kakao i cukier do smaku. 
# Rozmieszać w 1/2 szklanki zimnej wody 3–5 łyżeczek mączki ziemniaczanej do uzyskania odpowiedniej gęstości. 
* Można podawać z likierami o różnym smaku.

== Wersja II ==
=== Składniki ===
* ''1 litr mleka''
* ''2 goździki''
* ''laska cynamonu''
* ''tabliczka czekolady''
* ''aromat migdałowy''
* ''bita śmietana''

=== Przygotowanie ===
# Mleko podgrzać w rondelku, dodać cynamon i goździki.
# Czekoladę drobniutko posiekać, dodać do mleka i mieszać, podgrzewając, aż do całkowitego rozpuszczenia. Przecedzić, dodać kilka kropel aromatu i zmiksować.
* Udekorować bitą śmietaną.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Napoje gorące}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cjhb3m4j4jt06topq0pcedso2g8jy7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Acer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17724</id>
    <revision>
      <id>550814</id>
      <parentid>534149</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4401" sha1="1feyic1qliz16atdd8f6z8ezxb43m3i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Acer|Klon (Acer)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa       = Klon
 | obrazek     = Acer-campestre-flowers.JPG
 | opis        = Kwiatostan klonu polnego
 | systematyka = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd        = [[w:Sapindales|mydleńcowce]]
 | rodzina     = [[w:Aceraceae|klonowate]]
 | rodzaj      = [[w:Acer|klon]]
 | łacina      = Acer
 | nazwy       =
 | wikipedia   = Klon
 | wikispecies =
 | wikisłownik = klon
 | commons     = Acer
}}

== Klon (''Acer'') ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''klon jesionolistny'''{{Br}}(''A. negundo'')
| III - IV 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon okrągłolistny'''{{Br}}(''A. circinatum'')
| IV - V 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon zwyczajny'''{{Br}}(''A. platanoides'')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| 34-50%
| kg/ha
| liściasta 
| 420 kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon polny'''{{Br}}(''A. campestre'')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon ginnala'''{{Br}}(''A. ginnala'')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon jawor'''{{Br}}(''A. pseudoplatanus'')
| kon. V pocz. VI 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| 41%
| kg/ha
| liściasta
| 550 kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon kłosowy'''{{Br}}(''A. spicatum'')
| VI 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
|}

Klony to rodzaj drzew i krzewów rosnących głównie w strefie umiarkowanej, który obejmuje ok. 120 gatunków. Do gatunków pospolitych w Europie Środkowej należą klon zwyczajny, klon jawor oraz klon polny, zwany paklonem. Pyłek i nektar kwatów jest pożywieniem dla owadów, m.in. [[w:Osmia rufa|murarki ogrodowej]]{{r|ref2}}. Niektóre klony, np. klon tatarski i klon ginnala, są bardzo miododajne.

== Klon jesionolistny (''Acer negundo'') ==
{{Plik|plik=Acer negundo flowers bialowieza beentree.jpg|auto=12;-1|opis=Kwiatostan klona jesionolistnego}}

== Klon okrągłolistny (''Acer circinatum'') ==
Klon polny jest małym drzewem osiągającym do 5 m. Kwitnie w kwietniu i maju. Jego kwiaty mają barwę biało-purpurową. Dobrze rośnie w słońcu lub półcieniu, lubi stanowiska suche i przewiewne. Jest bardzo odporny na mróz. Odznacza się pięknymi rdzawoczerwonymi kolorami jesienią.
Klon okrągłolistny dostarcza pożywienia również ptakom.

== Klon zwyczajny, pospolity (''Acer platanoides'') ==
Dorasta do wysokości 20-30 m. Jest gatunkiem postpolitym w Polsce. Klon zwyczajny jest bardzo miododajny.

== Klon polny, paklon (''Acer campestre'') ==
Klon polny jest rosnącym również w Polsce drzewem o wysokości 7-10 m. Zakwita w maju.

== Klon ginnala (''Acer ginnala'') ==
Małe drzewo nie przekraczające 7 m. Kwitnie żółtawo w maju, a jego kwiaty ładnie pachną. Podobnie jak inne gatunki lubi słoneczne i przewiewne miejsca. Jesienią liście barwią się na kolor winnoczerwony.

== Klon jawor (''Acer pseudoplatanus'') ==
Klon jawor jest drzewem rodzimym w Europie, wysokim do 40 m. Znane są jawory które mają 400 lat. Jest sadzony przede wszystkim w parkach i na obrzeżu ulic. Kwitnie żółto-zielono w maju i czerwcu.
Jest bardzo dobrym drzewem pożytkowym dla pszczół po przekwitnięciu sadów owocowych. W niektórych latach jest też źródłem [[Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź|spadzi]].

== Klon kłosowy (''Acer spicatum'') ==
Klon kłosowy pochodzi z Ameryki Północnej, ale już w XVIII wieku był sadzony w europejskich parkach. Osiąga wysokość do 8 m. Jest to późno kwitnący gatunek klona. Dopiero w czerwcu pojawiają się żółto-zielone podobne do kłosów kwiatostany o długości ok. 10 cm. Charakteryzuje się dekoracyjnymi czerwonymi pędami i ładnymi barwami jesienią.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
{{o|n=ref2|r=[http://web.archive.org/web/20090320033745/http://www.jas.org.pl/jas_51_2_2007_7.pdf Teper, D., ''Food Plants of the Red Mason Bee (Osmia rufa L.)...'', Journal of Apicultural Science, 2007]}}
}}</text>
      <sha1>1feyic1qliz16atdd8f6z8ezxb43m3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550893</id>
      <parentid>550814</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Klon jesionolistny (Acer negundo) */</comment>
      <origin>550893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4400" sha1="6eird44xzy5sr2a002fnxi74x6nm0d6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Acer|Klon (Acer)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa       = Klon
 | obrazek     = Acer-campestre-flowers.JPG
 | opis        = Kwiatostan klonu polnego
 | systematyka = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd        = [[w:Sapindales|mydleńcowce]]
 | rodzina     = [[w:Aceraceae|klonowate]]
 | rodzaj      = [[w:Acer|klon]]
 | łacina      = Acer
 | nazwy       =
 | wikipedia   = Klon
 | wikispecies =
 | wikisłownik = klon
 | commons     = Acer
}}

== Klon (''Acer'') ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''klon jesionolistny'''{{Br}}(''A. negundo'')
| III - IV 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon okrągłolistny'''{{Br}}(''A. circinatum'')
| IV - V 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon zwyczajny'''{{Br}}(''A. platanoides'')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| 34-50%
| kg/ha
| liściasta 
| 420 kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon polny'''{{Br}}(''A. campestre'')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon ginnala'''{{Br}}(''A. ginnala'')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon jawor'''{{Br}}(''A. pseudoplatanus'')
| kon. V pocz. VI 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| 41%
| kg/ha
| liściasta
| 550 kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''klon kłosowy'''{{Br}}(''A. spicatum'')
| VI 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
|}

Klony to rodzaj drzew i krzewów rosnących głównie w strefie umiarkowanej, który obejmuje ok. 120 gatunków. Do gatunków pospolitych w Europie Środkowej należą klon zwyczajny, klon jawor oraz klon polny, zwany paklonem. Pyłek i nektar kwatów jest pożywieniem dla owadów, m.in. [[w:Osmia rufa|murarki ogrodowej]]{{r|ref2}}. Niektóre klony, np. klon tatarski i klon ginnala, są bardzo miododajne.

== Klon jesionolistny (''Acer negundo'') ==
{{Plik|plik=Acer negundo flowers bialowieza beentree.jpg|auto=6;-1|opis=Kwiatostan klona jesionolistnego}}

== Klon okrągłolistny (''Acer circinatum'') ==
Klon polny jest małym drzewem osiągającym do 5 m. Kwitnie w kwietniu i maju. Jego kwiaty mają barwę biało-purpurową. Dobrze rośnie w słońcu lub półcieniu, lubi stanowiska suche i przewiewne. Jest bardzo odporny na mróz. Odznacza się pięknymi rdzawoczerwonymi kolorami jesienią.
Klon okrągłolistny dostarcza pożywienia również ptakom.

== Klon zwyczajny, pospolity (''Acer platanoides'') ==
Dorasta do wysokości 20-30 m. Jest gatunkiem postpolitym w Polsce. Klon zwyczajny jest bardzo miododajny.

== Klon polny, paklon (''Acer campestre'') ==
Klon polny jest rosnącym również w Polsce drzewem o wysokości 7-10 m. Zakwita w maju.

== Klon ginnala (''Acer ginnala'') ==
Małe drzewo nie przekraczające 7 m. Kwitnie żółtawo w maju, a jego kwiaty ładnie pachną. Podobnie jak inne gatunki lubi słoneczne i przewiewne miejsca. Jesienią liście barwią się na kolor winnoczerwony.

== Klon jawor (''Acer pseudoplatanus'') ==
Klon jawor jest drzewem rodzimym w Europie, wysokim do 40 m. Znane są jawory które mają 400 lat. Jest sadzony przede wszystkim w parkach i na obrzeżu ulic. Kwitnie żółto-zielono w maju i czerwcu.
Jest bardzo dobrym drzewem pożytkowym dla pszczół po przekwitnięciu sadów owocowych. W niektórych latach jest też źródłem [[Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź|spadzi]].

== Klon kłosowy (''Acer spicatum'') ==
Klon kłosowy pochodzi z Ameryki Północnej, ale już w XVIII wieku był sadzony w europejskich parkach. Osiąga wysokość do 8 m. Jest to późno kwitnący gatunek klona. Dopiero w czerwcu pojawiają się żółto-zielone podobne do kłosów kwiatostany o długości ok. 10 cm. Charakteryzuje się dekoracyjnymi czerwonymi pędami i ładnymi barwami jesienią.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
{{o|n=ref2|r=[http://web.archive.org/web/20090320033745/http://www.jas.org.pl/jas_51_2_2007_7.pdf Teper, D., ''Food Plants of the Red Mason Bee (Osmia rufa L.)...'', Journal of Apicultural Science, 2007]}}
}}</text>
      <sha1>6eird44xzy5sr2a002fnxi74x6nm0d6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Cotoneaster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17732</id>
    <revision>
      <id>550844</id>
      <parentid>534122</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2411" sha1="k9xchm3n1htjx1fli3av8cvvhza5otr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Cotoneaster|Irga (Cotoneaster)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Irga
 | obrazek      = Cotoneaster lacteus A.jpg
 | opis         = ''C. lacteus''
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Rosales|różowce]]
 | rodzina      = [[w:Rosaceae|różowate]]
 | rodzaj       = [[w:Cotoneaster|irga]]
 | łacina       = Cotoneaster
 | nazwy        = 
 | wikipedia    = Irga
 | wikispecies  = Cotoneaster
 | wikisłownik  = irga
 | commons      = Cotoneaster
}}

== Irga (''Cotoneaster'') ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''irga błyszcząca'''{{Br}}(''C. lucidus'')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''irga pomarszczona'''{{Br}}(''C. bullatus'')
| VI 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''irga Dielsa'''{{Br}}(''C. dielsianus'')
| przełom VI-VII 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
|}

== Irga błyszcząca (''Cotoneaster lucidus'') ==
{{Plik|plik=Iceland Plants 4939.JPG|auto=tak;-1|opis=Kwitnąca irga błyszcząca w Islandii}}

Irga błyszcząca jest rzadko wykorzystywana jako roślina miododajna, ale jej nektar zawierający 70% cukru nie ustępuje [[Pszczelarstwo/Rośliny/Facelia|facelii]]. Kwitnie w maju.

== Irga pomarszczona (''Cotoneaster bullatus'') ==
Jest 4-metrowym krzewem. W okresie kwitnienia pokrywa się ledwo zauważalnymi różowymi kwiatkami, a cały krzew rozbrzmiewa brzęczeniem pszczół i trzmieli i szerszeni. Owoce irgi pomarszczonej są pożywieniem dla ptaków. Jesienią liście przebarwiają się ciemnoczerwono. Starsze krzewy przybierają ładną zwisającą formę.  

== Irga Dielsa (''Cotoneaster dielsianus'') ==
Ten niewielki krzew zakwita na przełomie czerwca i lipca. Dorasta do ok. 2 metrów. Podobnie jak inne irgi lubi słoneczne, ale przewiewne stanowiska. Doskonale nadaje się na żywopłot, który można przycinać. Jagody irgi Dielsa są jaskrawo czerwone i lubiane przez ptaki.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>k9xchm3n1htjx1fli3av8cvvhza5otr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Trifolium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17737</id>
    <revision>
      <id>550822</id>
      <parentid>534123</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4635" sha1="nvx0dke9u7i4k0w9u2ntdmnkhi5w6dz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Trifolium|Koniczyna (Trifolium)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Koniczyna
 | obrazek      = Bee-and-CloverBlossom.jpg
 | opis         = Koniczyna biała
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Fabales|rbobowce]]
 | rodzina      = [[w:Fabaceae|bobowate]]
 | rodzaj       = [[w:Trifolium|koniczyna]]
 | łacina       = Trifolium
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Koniczyna
 | wikispecies  =
 | wikisłownik  = koniczyna
 | commons      = Trifolium
}}

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''koniczyna biała'''{{Br}}''T. repens''
| VI - VII
| 
| mg/10 kwiatów
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha
|-
| '''koniczyna krwistoczerwona'''{{Br}}''T. incarnatum''
| VII - VIII
| 
| 2,3 mg/10 kwiatów{{r|ref4}}
| %
| kg/ha
| - 
| 110 kg/ha{{r|ref4}}
|-
|}

== Koniczyna ==
Koniczyna występuje głównie w strefie umiarkowanej naszego kontynentu. Ok. 300 gatunków bylin i roślin jednorocznych zalicza się do rodzaju ''Trifolium''. Koniczyna jest rośliną miododajną, oprócz tego jest to cenna roślina pastewna, bogata w białka i sole mineralne. Na 1 kg [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód koniczynowy|miodu koniczynowego]] pszczoły muszą odwiedzić prawie 20 000 000 kwiatów koniczyny.

== Koniczyna biała (''Trifolium repens'') ==
Koniczyna biała jest doskonałą rośliną miododajną. Jest to gatunek zapylany przede wszystkim przez pszczoły miodne ze względu na płytkie położenie nektaru w kwiatach, łatwo osiągalne przez języczki pszczoły miodnej. Kwitnąca koniczyna nektaruje dopiero wtedy, gdy przez kilka dni utryzmuje się temperatura powyżej 20°C, a jak większość roślin miododajnych najlepiej w temp. ok. 25°C i odpowiedniej wilgotności.

== Koniczyna czerwona, łąkowa (''Trifolium pratense'') ==
{{Plik|plik=Red clover and moth.jpg|auto=tak|opis=Koniczyna czerwona}}

Koniczyna czerwona jest typowem gatunkiem z rodzaju ''Trifolium''. Kwiaty koniczyny czerwonej produkują znaczne ilości nektaru, ale dla pszczoły miodnej jest on bardzo trudno dostępny, ponieważ znajduje się na dnie długiej i wąskiej korony kwiata. Koniczyna czerwona jest oblatywana głownie przez trzmiele (''Bombus''), ale w zadaszonych plantacjach siewnych pszczoła miodna osiąga równie dobre efekty w zapylaniu{{r|ref3}}.

Znana jest historia sprowadzenie koniczyny czerwonej do Australii, gdzie przez 4 lata roślina nie produkowała nasion. Za radą Darwina sprowadzono tam również cztery gatunki trzmieli, które problem rozwiązały.

Ze względu na duże gospodarcze znaczenie koniczyny czerwonej jako rośliny pastewnej już w latach 40-tych XX wieku przeprowadzono pierwsze próby tresowania pszczół miodnych do zapylania plantacji koniczyny czerwonej w celu uzyskania nasion. Pomyślne wyniki daje zarówno metoda prof. Gubina z byłego ZSRR, polegająca no podawaniu do ula syropu przesiąkniętego aromatem zamoczonych w nim kwiatów koniczyny czerwonej, oraz prof. Frischa z Niemiec, gdzie syrop znajduje się w bańce umieszczonej wśród kwiatów. Tresowane pszczoły zwiększają kilkakrotnie zbiór nasion. Na początku lat 50-tych próby tresowania pszczół były przeprowadzone w Dziale Pszczelnictwa Instytutu Sadownictwa w Lublinie, a od roku 1953 przeszkoleni pasiecznicy ustawiali rodziny poddane aromatycznemu podkarmianiu w uprawach nasiennych tej rośliny.
Od czasu pojawienia się trzmieli hodowlanych powstała możliwość ustawiania ich na dużych plantacjach, gdzie nie ma odpowiedniej ilości dziko występujących owadów zapylających.

== Koniczyna szwedzka, białoróżowa (''Trifolium hybridum'') ==

== Koniczyna krwistoczerwona, inkarnatka (''Trifolium incarnatum'') ==

== Koniczyna perska (''Trifolium resupinatum'') ==

== Zapylanie plantacji koniczyny ==
Do efektywnego zapylania koniczyny należy ustawić 8 rodzin pszczelich na każdy ha uprawy.

{{Przypisy|
{{o|n=ref3|r=[http://www.apidologie.org/index.php?option=article&amp;access=standard&amp;Itemid=129&amp;url=/articles/apido/pdf/2002/05/04.pdf ''Bestäubung von Rotklee (Trifolium pratense) in Dänemark'', Apidologie 2002]}}
{{o|n=ref4|r=[http://www.jas.org.pl/1_2005.html Jabłoński B., Kołtowski Z., ''Nektarowanie i wydajność miodowa roślin miododajnych w warunkach Polski'', JAS 2005]}}
}}</text>
      <sha1>nvx0dke9u7i4k0w9u2ntdmnkhi5w6dz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Marynowany czosnek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17824</id>
    <revision>
      <id>550527</id>
      <parentid>549511</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:53:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="828" sha1="ibwbwmpsvnzq527tjfs29qssrhg0as0" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Ajos encurtidos -España.jpg|auto=tak|opis=Marynowany czosnek}}

== Składniki ==
* ''65 dag świeżego czosnku''
* ''2 szklanki białego octu winnego''
* ''3 łyżki miodu''
* ''3-4 małe ostre czerwone papryczki''
* ''6 listków laurowych''
* ''łyżka ziela angielskiego''
* ''łyżka białego pieprzu w ziarnach''
* ''2 łyżeczki ziaren gorczycy''
* ''6 goździków''
* ''2 łyżki soli''
* ''pół szklanki oliwy z oliwek''

== Przygotowanie ==
#  Czosnek obrać.
# Wszystkie składniki zalewy prócz oliwy zagotować. Dodać czosnek i gotować 5 minut. Czosnek i papryczki wyjąć, odsączyć i ułożyć w wyparzonym słoiku.
# Zalewę zagotować i wlać wraz z oliwa do słoika. Słoik natychmiast zamknąć i postawić w chłodne miejsce.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Przetwory}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ibwbwmpsvnzq527tjfs29qssrhg0as0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Anatomia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17831</id>
    <revision>
      <id>550809</id>
      <parentid>534125</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1511" sha1="ne8wbx6gpjuv9kgqj14rwx7o46pwfdp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Morfologia|'''''Morfologia pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Anatomia|Anatomia pszczoły miodnej]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Układ pokarmowy|'''''Układ pokarmowy''''']]
}}
&lt;noinclude&gt;

== Anatomia pszczoły miodnej ==
{{Plik|plik=Schéma abeille-tag.svg|auto=42;0|opis=Pszczoła}}

{{Small|
1 	[[Pszczelarstwo/Biologia/Aparat gębowy#Języczek|języczek]] (''proboscis'')
2 	zakończenie tylnego gruczołu żuwaczkowego 	
3 	szczęka dolna
4 	żuwaczka
5 	warga górna
6 	warka dolna
7 	gruczoł żuwaczkowy
8 	tylny gruczoł żuwaczkowy 	
9 	otwór gębowy
10 	gruczoł gardzielowy 	
11 	zwój nadgardzielowy, mózg
12 	oczko (''ocellus'')
13 	gruczoły tułowiowe 	
14 	mięśnie tułowiowe
15 	mięśnie skrzydłowe 	
16 	skrzydło przednie
17 	skrzydło tylne
18 	serce
19 	przetchlinki i tchawki
20 	sieć tchawkowa
21 	jelito środkowe
22 	zastawki sercowe
23 	jelito cienkie
24 	gruczoł zapachowy 	
25 	gruczoły odwłokowe 	
26 	jelito grube 	
27 	odbyt
28 	woreczek jadowy
29 	gruczoł jadowy
30 	kanalik żądłowy
31 	gruczoły jadowe 	
32 	gruczoł mały 	
33 	zbiornik nasienny (''spermatheca'')
34 	gruczoły woskowe
35 	rdzeń nerwowy
36 	 	
37 	 	
38 	zastawka żołądkowa 	
39 	wole miodowe
40 	
41 	
42 	łańcuszek nerwowy
43 	
44 	szczoteczka
a 	biodro
b 	 	
c 	udo 	
d 	 	
e 	stopa
f 	 	
g 		
h 	 	
}}{{r|ref1}}

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>ne8wbx6gpjuv9kgqj14rwx7o46pwfdp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550892</id>
      <parentid>550809</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1511" sha1="a419sqkp2eyd7pmau3ucjiuek5bin08" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Morfologia|'''''Morfologia pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Anatomia|Anatomia pszczoły miodnej]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Układ pokarmowy|'''''Układ pokarmowy''''']]
}}
&lt;noinclude&gt;

== Anatomia pszczoły miodnej ==
{{Plik|plik=Schéma abeille-tag.svg|auto=21;0|opis=Pszczoła}}

{{Small|
1 	[[Pszczelarstwo/Biologia/Aparat gębowy#Języczek|języczek]] (''proboscis'')
2 	zakończenie tylnego gruczołu żuwaczkowego 	
3 	szczęka dolna
4 	żuwaczka
5 	warga górna
6 	warka dolna
7 	gruczoł żuwaczkowy
8 	tylny gruczoł żuwaczkowy 	
9 	otwór gębowy
10 	gruczoł gardzielowy 	
11 	zwój nadgardzielowy, mózg
12 	oczko (''ocellus'')
13 	gruczoły tułowiowe 	
14 	mięśnie tułowiowe
15 	mięśnie skrzydłowe 	
16 	skrzydło przednie
17 	skrzydło tylne
18 	serce
19 	przetchlinki i tchawki
20 	sieć tchawkowa
21 	jelito środkowe
22 	zastawki sercowe
23 	jelito cienkie
24 	gruczoł zapachowy 	
25 	gruczoły odwłokowe 	
26 	jelito grube 	
27 	odbyt
28 	woreczek jadowy
29 	gruczoł jadowy
30 	kanalik żądłowy
31 	gruczoły jadowe 	
32 	gruczoł mały 	
33 	zbiornik nasienny (''spermatheca'')
34 	gruczoły woskowe
35 	rdzeń nerwowy
36 	 	
37 	 	
38 	zastawka żołądkowa 	
39 	wole miodowe
40 	
41 	
42 	łańcuszek nerwowy
43 	
44 	szczoteczka
a 	biodro
b 	 	
c 	udo 	
d 	 	
e 	stopa
f 	 	
g 		
h 	 	
}}{{r|ref1}}

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>a419sqkp2eyd7pmau3ucjiuek5bin08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Systematyka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17833</id>
    <revision>
      <id>550815</id>
      <parentid>534126</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6008" sha1="2scfspuml17efjh5lh370t8c2fuh35q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Ewolucja|'''''Ewolucja pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Systematyka|Systematyka pszczół]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Genetyka|'''''Genetyka pszczoły miodnej''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Systematyka pszczół ==
=== Typ: stawonogi (Arthropoda) ===
Wszystkie stawonogi w rozwoju osobniczym przechodzą stadium larwalne i w czasie wzrostu linieją. Ich ciało pokrywa [[w:oskórek|oskórek]] (''cuticula'').

=== Gromada: owady (Insecta) ===
Ciało wszystkich owadów składa się z trzech elementów: głowy (''Caput''), tułowia (''Thorax'') oraz odwłoka (''Abdomen'').

=== Podgromada: owady uskrzydlone (Pterygota) ===
; Pterygota
* [[w:Hymenoptera|'''Hymenoptera''']] - błonkoskrzydłe
* [[w:Isoptera|Isoptera]] - termity
* [[w:Diptera|Diptera]] - muchówki
...

Podgromada owadów uskrzydlonych skupia owady posiadające skrzydła - cztery, jak np. pszczoły lub dwa, jak np. muchy. Wszystkie termity (Isoptera) oraz niektóre plemiona błonkoskrzydłych, np. Apini, są owadami społecznymi.

=== Rząd: błonkoskrzydłe (Hymenoptera) ===
; Hymenoptera
*; [[w:Apocrita|Apocrita]] - podrząd trzonkówki
* [[w:Symphyta|Symphyta]] - podrząd rośliniarki

=== Podrząd: trzonkówki, stylikowce, stylikówki, stylikoodwłoke (Apocrita) ===
; Apocrita
*; [[w:Aculeata|Aculeata]] - grupa żądłówki
** [[w:Apoidea|'''Apoidea''']] - pszczoły i grzebacze
** [[w:Chrysidoidea|Chrysidoidea]] - złotolitki
** [[w:Bethylonymoidea|Bethylonymoidea]] - 
** [[w:Vespoidea|Vespoidea]] - osy
*** [[w:Formicoidea|Formicoidea]] - mrówki
* [[w:Parasitica|Parasitica]] - grupa owadziarki
** ...

Trzonkówki charakteryzują się przewężeniem, zwanym trzonkiem lub stylikiem, między tułowiem a odwłokiem. U samic trzonkówek z grupy żadłowek pokładełko (''Ovipositor'') znajdujące się na końcu odwłoka przekształciło się w żądło.

=== Nadrodzina: pszczoły i grzebacze (Apoidea) ===
; Apoidea
*; [[w:Apiformes|'''Apifomes''']] - seria pszczoły:
**; [[w:Apidae|'''Apidae''']] - pszczołowate
** [[w:Ampulicidae|Ampulicidae]] - 
** [[w:Andrenidae|Andrenidae]] - pszczolinkowate
** [[w:Angarosphecidae|Angarosphecidae]] - 
** [[w:Colletidae|Colletidae]] - lepiarkowate
** [[w:Crabronidae|Crabronidae]] - 
** [[w:Halictidae|Halictidae]] - smuklikowate
** [[w:Heterogynaidae|Heterogynaidae]] - 
** [[w:Megachilidae|Megachilidae]] - miesiarkowate
** [[w:Melittidae|Melittidae]] - spójnicowate
** [[w:Stenotritidae|Stenotritidae]] - żyją tylko w Australii
* [[w:Spheciformes|Spheciformes]] - seria grzebacze
** [[w:Sphecidae|Sphecidae]] - grzebaczowate

{{Plik|plik=Heriades.truncorum.-.lindsey.jpg|auto=tak|opis=Brzuchozbieraczka z rodzaju wałczatek (''Heriades'')}}

Należy tutaj co najmniej 20 tysięcy gatunków zgrupowanych przez systematyków w rodziny. Przedstawiciele 6 rodzin występują w Polsce. Większość z nich prowadzi samotniczy tryb życia, a jedynie nieliczne wytworzyły w drodze ewolucji skomplikowane struktury społeczne. Najwyżej zorganizowane struktury społeczne tworzy gatunek pszczół miodnych (''Apis'').
Pszczoły te znoszą do gniazda wyłącznie pokarm pochodzenia roślinnego - [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pyłek]], [[Pszczelarstwo/Rośliny/Nektar|nektar]] i [[Pszczelarstwo/Rośliny/Spadź|spadź]].

Gatunki poszczególnych rodzin różnią się m. in. sposobem zbierania i przenoszenia pyłku. Na przykład pszczoły właściwe (''Apinae'') transportują pyłek w postaci obnóży, kwalifikując się tym do grupy nogozbieraczek. Miesierkowate (''Megachilidae'') są brzuchozbieraczkami, tzn. zbierają pyłek na włoskach pokrywających dolną (brzuszną) stronę odwłoka. Prymitywne pszczoły z gatunku ''Prosopis'', należące do rodziny lepiarkowatych (''Colletidae''), transportują pyłek w wolu znajdującym się w otworze gębowym. Niektóre rodzaje wyspecjalizowały się w zapylaniu określonych roślin, a wiele wykazuje genetyczne preferencje do oblatywania wybranych gatunków roślin, jak np. należące do miesiarkowatych (''Megachilidae'') wałczatki (''Heriades''), które preferują pyłek kwiatów z rodziny astrowatych (''Asteraceae''){{r|ref2}}. 

=== Rodzina: pszczołowate (''Apidae'') ===
; ''Apidae''
* [[w:Apinae|'''''Apinae''''']] - pszczoły właściwe
* [[w:Nomadinae|Nomadinae]]
* [[w:Xylocopinae|Xylocopinae]]
→ Apinae / Bombinae (Eunglossoni i Bombini) /Meliponinae){{r|ref1}}

=== Podrodzina: pszczoły właściwe (''Apinae'') ===
; ''Apinae''
* [[w:Apini|'''''Apini''''']]
* [[w:Bombini|''Bombini'']]
* [[w:Meliponini|''Meliponini'']]
&lt;br&gt;               
W samej Europie do podrodziny pszczół właściwych należy około 70 rodzajów pszczół, podzielonych na trzy plemiona. Oprócz plemienia pszczół miodnych ('''''Apini''''') zalicza się do nich także plemię trzmieli ('''''Bombini''''') i plemię pszczół bezżądłowych zwanych też bezżądłymi lub meliponami ('''''Meliponini''''').

Pszczoły miodne, podobnie jak inne owady z podrodziny pszczół właściwych, są pokryte włoskami oraz charakteryzują się posiadaniem [[Pszczelarstwo/Biologia/Nogi#Odnóża|koszyczka]] do przenoszenia [[Pszczelarstwo/Rośliny/Pyłek|pyłku]].

=== Plemię: pszczoły miodne (''Apini'') ===
; ''Apini''
* '''''Apis'''''
Do plemienia ''Apini'' zalicza się jeden jedyny rodzaj: pszczoła miodna ('''''Apis'''''). Stąd wszelkie opisy plemienia ''Apini'' odnoszą się także do gatunku ''Apis''.

=== Rodzaj: pszczoły miodne (''Apis'') ===

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://books.google.de/books?id=-5iobWHLtAQC&amp;pg=PA4&amp;lpg=PA4&amp;dq=michener+1974&amp;source=bl&amp;ots=KUVDi1d6oP&amp;sig=iv5ENAO2jZyy-3K5P3ER_WkYFww&amp;hl=de&amp;ei=kXRUSt70GsPs-Abt8eSWDg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3 Winston, M,. L., ''Biology of Honey Bee'', 1974]}}
{{o|n=ref2|r=[http://www.home.umk.pl/~pawlik/cca.pdf Pawlikowski, T., ''Computer checklist of Apoidea (Hymenoptera) in Poland'', Acta UMK, 2001]}}
}}</text>
      <sha1>2scfspuml17efjh5lh370t8c2fuh35q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Biologia/Głowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17960</id>
    <revision>
      <id>550825</id>
      <parentid>534128</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3233" sha1="q4lketlivzyuq5qt3b94wn40wnuyrl6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Morfologia|'''''Morfologia''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Głowa|Głowa]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Biologia/Tułów|'''''Tułów''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Głowa pszczoły miodnej ==
Na głowie znajdują się oczy wraz z przyoczkami, czułki oraz aparat gębowy.

=== Oczy ===
Budowa oczu pszczół, jak i wszystkich owadów, jest bardzo skomplikowana. Po bokach głowy pszczoła posiada dwoje '''oczu [[w:oko złożone|mozaikowych]]''' (złożonych), które składają się z pojedynczych [[w:ommatidium|ommatidiów]], zwanych oczkami lub fasetkami, odbierających bodźce świetlne w postaci mozaiki. [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica|Robotnice]] mają ok. 4.000-6.000 ommatidiów, a [[Pszczelarstwo/Biologia/Truteń|trutnie]] 7.000-8.600.

Obraz powstający w oku mozaikowym nie jest tak wyraźny jak obraz w oku ludzkim, ale pozwala na doskonałe rejestrowanie ruchu. [[w:Przyoczko|'''Przyoczka''']] służą głównie do określenia jasności światła.

Spektrum rozróżniania barw obejmuje zakres ultrafioletowy. Pszczoły nie rozróżniają koloru czerwonego, który jawi im się jako czarny.

=== Czułki ===
{{Plik|plik=Aussiegall - At least let me straighten my antennas before you take that picture (by).jpg|auto=tak|opis=Czułki}}
Pszczoła posiada dwa czułki (''Antennae'' - przysadki w formie antenek) umieszczone na puszce głowowej symetrycznie pomiędzy oczami. Pojedynczy czułek każdego owada składa się z trzonka (''Scapus''), nóżki (zwrotnika) (''Pedicellus'') i 10-11 członowej wici (biczyka) (''Flagellum''). Czułki pszczołowatych (''Apidae'') są typu [[w:czułki|nitkowatego]]. Samice tej rodziny owadów mają przeważnie wici 10-członowe, natomiast samce 11-członowe{{r|ref1}}.

Na czułkach znajduje się wiele narządów zmysłu, m.in. receptory zapachu, smaku, dotyku, drgań powietrza (drobniutkie włoski [[w:mechanoreceptor|mechanoreceptorów]] pełniące funkcję uszu) itp.

Prawy i lewy czułek spełniają różne funkcje. I tak np. struktury nerwowe prawego czułka są odpowiedzialne za zapamiętywanie krótkotrwałe{{r|ref2}};

=== [[Pszczelarstwo/Biologia/Aparat gębowy|Aparat gębowy]] ===

Aparat gębowy pszczół należy do typu [[w:Głowa owada#Gębowe narządy owadów|gryząco-liżącego]] (apoidalnego), posiadają bowiem zarówno [[w:Żuwaczka|żuwaczka]] (''Mandibula'') jak i języczek (''Proboscis''). Żuwaczki służą np. do gryzienia innych owadów, przerabiania wosku lub czyszczenia innych pszczół w gnieździe. Języczek jest używany głównie do zlizywania nektaru, wody lub miodu, do karmienia ([[w:trofalaksja|trofalaksja]]) lub do odparowywania wody z nektaru.

=== [[Pszczelarstwo/Biologia/Gruczoły głowowe|Gruczoły głowowe (gardzielowe, żuwaczkowe)]]{{r|ref1}} ===

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[http://beebase.uni.torun.pl/key/apidae/colletinae.pdf Pawlikowski, T., Celary, W., ''Klucze do oznaczania owadów Polski'', PTE, Toruń 2003]}}
{{o|n=ref2|r=[http://www.plosone.org/article/info:doi/10.1371/journal.pone.0002340 Rogers, L., J., ''From Antenna to Antenna: Lateral Shift of Olfactory Memory Recall by Honeybees'']}}
}}</text>
      <sha1>q4lketlivzyuq5qt3b94wn40wnuyrl6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Fajitas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18025</id>
    <revision>
      <id>550618</id>
      <parentid>550280</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:33:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1638" sha1="ohn514xpxa1am3jx4zdoa8ah9jrdxzv" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Flickr elisart 324248450--Beef and chicken fajitas.jpg|auto=tak|opis=Fajitas z dodatkami}}

'''Fajitas''' – danie mięsne kuchni meksykańskiej. Nazwa jest zdrobnieniem hiszp. ''faja'' (pas) i odnosi się albo do sposobu pokrojenia mięsa, albo do pasków na przypieczonych składnikach.

== Składniki ==
* ''300 g wołowiny lub filetów z piersi kurczaka''
* ''1 średniej wielkości czerwona papryka''
* ''1 duża cebula''
* ''3 łyżki oleju''

; Przyprawy{{dk}}
* ''czosnek''
* ''majeranek''
* ''kumin rzymski''
* ''papryka ostra''
* ''pieprz czarny''

; Dodatki{{dk}}
* ''pszenne {{sr|Tortilla|tortille}}''
* ''żółty ser''
* ''{{sr|Guacamole|guacamole}}''
* ''{{sr|Salsa|sos salsa}}''
* ''kwaśna śmietana''

== Przygotowanie ==
# Mięso i paprykę pokroić na dość cienkie paseczki. Pokroić cebulę na dość duże kawałki. Wymieszać przyprawy z olejem, tworząc marynatę. Zamarynować mięso i zostawić na ok. 40 min. 
# Mięso, paprykę i warzywa smażyć na patelni do grilla lub grillować (uzyskując dekoracyjne, przypieczone paseczki) ok. 6-9 minut. 
* Podawać z podgrzanymi tortillami, posypane żółtym serem z guacamole, kwaśną śmietaną i sosem salsa.

== Uwagi ==
* Można użyć gotowych mieszanek przyprawowych do fajitas.
* Nie trzeba używać specjalnej patelni, ale na zwykłej nie uzyska się pasków.
* Klasyczne fajitas przyrządza się z wołowiny (ewentualnie kurczaka), ale można eksperymentować z wieprzowiną bądź krewetkami.
* Czerwoną paprykę można częściowo zastąpić zieloną.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Mięsa|Kuchnia meksykańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ohn514xpxa1am3jx4zdoa8ah9jrdxzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Pasieka/Listopad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18331</id>
    <revision>
      <id>550818</id>
      <parentid>534135</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:36:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1665" sha1="fxixdnv7ehxumj7hz87f1t1p8lggr0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Październik|'''''Październik''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Listopad|Listopad]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Pasieka/Grudzień|'''''Grudzień''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Listopad ==
{{Plik|plik=Biene 88a-crop.jpg|auto=tak|opis=Spijanie miodu z komórki plastra}}

== Rozwój rodziny pszczelej w listopadzie ==
Teraz pszczoły mają w zasadzie tylko jedno zadanie - wytwarzanie ciepła poprzez spalanie energii z pożywienia i tworzenie [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłębu zimowego]]. Czasem, jeżeli warunki pogodowe w październiku były sprzyjające czerwieniu, to w listopadzie wygryzają się jeszcze niewielkie ilości młodych pszczół, które wg wielu pszczelarzy nie mają znaczenia dla [[Pszczelarstwo/Hodowla/Siła rodziny|siły rodziny]] wiosną.

Ciepłe dni w listopadzie zachęcają pszczoły do lotów, często w poszukiwaniu słabych rodzin, które pozwolą sobie [[Pszczelarstwo/Pasieka/Wrzesień#Rabunek|rabować]] zimowe zapasy. Skutkiem tych lotów może być zawleczenie chorób i reinwazja [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|pasożyta warrozy]] do własnego ula. 

== Kontrola warrozy w listopadzie ==
Negatywnym skutkiem ciepłych listopadowych dni jest dalsze czerwienie, które stwarza możliwość ciągłego rozmnażania się [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|warrozy]] w komórkach larw. W takiej sytuacji [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza#Listopad|jesienny zabieg zwalczania warrozy]] nie ma sensu i należy z tym poczekać tak długo, aż w ulach nie będzie już czerwiu{{r|ref1}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>fxixdnv7ehxumj7hz87f1t1p8lggr0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Quiche lorraine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18806</id>
    <revision>
      <id>550528</id>
      <parentid>550333</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="707" sha1="jyf8y4jbb5stmpgqrp4ciq20bjcc6vy" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Quiche Lorraine-2009.jpg|auto=tak|opis=Quiche lorraine}}

== Składniki ==
* ''opakowanie mrożonego kruchego niesłodkiego ciasta''
* ''6 plasterków wędzonego boczku''
* ''starty żółty ser''
* ''pół posiekanej cebuli''
* ''3 jajka''
* ''śmietana 12%''
* ''pieprz cayenne''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Ciastem wyłożyć formę do tarty. Na dnie położyć pokrojony drobno boczek, cebulę i ser. 
# Śmietanę połączyć z przyprawami, jajkami i polać całość. 
# Piec w piekarniku nagrzanym do {{C|180}} 20 minut, potem kolejne 10 minut w temperaturze {{C|150}}. 
* Wystudzić.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Cebula|Mięsa|Nabiał|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jyf8y4jbb5stmpgqrp4ciq20bjcc6vy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rasy/Florea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18809</id>
    <revision>
      <id>550828</id>
      <parentid>534136</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1032" sha1="lpsrfh77vqiki38msr7wnqewn65q817" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/Mellifera|'''''Pszczoła miodna (Apis mellifera)''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/Florea|Pszczoła karłowata (wschodnioazjatycka) (Apis florea)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/Andrenidormis|'''''Pszczoła karłowata andrenidormis (Apis andrenidormis)''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Plik|plik=Apis florea nest.JPG|auto=tak|opis=Gniazdo pszczoły karłowatej}}

''A. florea'' jest najmniejszą pszczołą z gatunku pszczół miodnych (Apis). Odznacza się jasnobrązowym odwłokiem z białosrebrnymi pierścieniami filcowymi (tergitam). Pszczoła karłowata, jak i pszczoła olbrzymia, buduje gniazdo w postaci jednego plastra, który jednak osiąga jedynie wielkość talerza. Komórki platra przeznaczone do wychowu różnych kast (królowa, robotnice, trutnie) różnią sie od siebie wielkością. 
* ''Apis (Micrapis) florea'' - Pszczoła karłowata /wschodnioazjatycka{{r|ref1}}.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>lpsrfh77vqiki38msr7wnqewn65q817</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Lody z sosem orzechowym</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18818</id>
    <revision>
      <id>550536</id>
      <parentid>549470</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="889" sha1="sttw4dfdjd3iphwbycm3ow413t4r1n6" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Fresh fig ice cream with pistachio praline.jpg|auto=tak|opis=Lody z sosem orzechowym}}

== Składniki ==
* ''puszka skondensowanego mleka''
* ''2 żółtka''
* ''2 łyżeczki masła''
* ''pół szklanki wiórków kokosowych''
* ''1/3 szklanki orzechów włoskich''
* ''1/3 szklanki orzechów laskowych''
* ''ćwierć łyżeczki olejku waniliowego''
* ''litr lodów o dowolnym smaku''

== Przygotowany ==
# W emaliowanym rondelku wymieszać mleko z żółtkami. Dodać masło. Podgrzewać około 10 minut na małym ogniu, cały czas mieszając (aż masa zgęstnieje i zacznie się gotować). Dodać olejek i podgrzewać jeszcze 2–3 minuty, ciągle mieszając.
# Zestawić rondel z ognia, do sosu wsypać posiekane orzechy oraz wiórki kokosowe.
# Lody polać ciepłym sosem. Udekorować bakaliami.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Lody i desery lodowe}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sttw4dfdjd3iphwbycm3ow413t4r1n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Ligustrum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18855</id>
    <revision>
      <id>550853</id>
      <parentid>534138</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ligustr pospolity (Ligustrum vulgare) */</comment>
      <origin>550853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2627" sha1="8g14gu54e7qbg2w6fcltzmr01z8oqyp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Ligustrum|(Ligustrum)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Ligustr
 | obrazek      = Ligustrum obtusifolium 3.JPG
 | opis         = Ligustr tępolistny
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Oleales|oliwkowce]]
 | rodzina      = [[w:Oleaceae|oliwkowate]]
 | rodzaj       = [[w:Ligustrum|ligustr]]
 | łacina       = Ligustrum
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Ligustr
 | wikispecies  = Ligustrum
 | wikisłownik  = ligustr
 | commons      = Ligustrum
}}

== Ligustr (''Ligustrum'') ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| 20 kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Ligustr tępolistny'''{{Br}}(''L. obtusifolium'')
| VI - VII
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Ligustr jajowatolistny'''{{Br}}(''L. ovalifolium '')
| VI - VII
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
| '''Ligustr pospolity'''{{Br}}(''L. vulgare'')
| VII
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| 34-40%
| kg/ha
| - 
|}

Ligustry są krzewami sadzonymi przede wszystkim do tworzenia żywopłotów, ale pożyteczne dla pszczół kwiaty zakwitają na nie przycinanych pędach. Owoce ligustrów są trujące.

== Ligustr jajowatolistny (''Ligustrum ovalifolium'') ==
Przyjemnie pachnący ligustr jajowatolistny jest krzewem o wysokości do ok. 2 m. W czerwcu zakwitają białe kwiatki, które przyciągają pszczoły, trzmiele i motyle. Czarne jagody ligustra są pożywieniem dla ptaków. Posadzony w słonecznym miejscu przybiera jesienią złotą barwę liści.

== Ligustr tępolistny (''Ligustrum obtusifolium'') ==
Gatunek tępolistny pochodzi z Himalajów. Kwitnie i pachnie w czerwcu i lipcu. Ładnie wygląda jako soliter i w grupie. Charakteryzuje się szczególnie długo trzymającymi się krzewu owocami.

== Ligustr pospolity (''Ligustrum vulgare'') ==
{{Plik|plik=Ligustrum vulgare HRM1.jpg|auto=tak;-1|opis=Ligustr pospolity}}

Osiąga wysokość ok. 4 m. Kwitnie w lipcu. Lubi stanowiska słoneczne lub półcień. Jest rośliną wykorzystywaną w farmacji. Niegdyś sok z owoców ligustru pospolitego był stosowany do barwienia wina. Kwiaty są chętnie oblatywany przez pszczoły, a jesienią jego jagodowe owoce są zjadane przez ptaki.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>8g14gu54e7qbg2w6fcltzmr01z8oqyp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Miód akacjowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19131</id>
    <revision>
      <id>550846</id>
      <parentid>528659</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:56:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="713" sha1="dk6s7dzv01zycsz3iceqh8in07avsq9" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{NawigacjaG
   | 1 = Pszczelarstwo
   | 2 = [[Pszczelarstwo/Produkty/Miód|Miód]]
   | 3 = 
}}&lt;/noinclude&gt;

== Miód akacjowy ==
{{Plik|plik=Miel d'acacia du Morvan.jpg|auto=tak|opis=Miód akacjowy}}

* Miód akacjowy jest miodem nektarowym, zbieranym z kwiatów [[Pszczelarstwo/Rośliny/Robinia|robinii akacjowej]] (''Robinia pseudoacacia''), zwanej również grochodrzewem lub pospolicie akacją. Jest to jasny miód, który długo zachowuje płynną konsystencję.
* Miód akacjowy należy do miodów ubogich w enzymy.
* W medycynie ludowej i [[Pszczelarstwo/Apiterapia#Miód|apiterapii]] jest stosowany przy zaburzeniach trawienia, dolegliwościach żołądka i schorzeniach jelit.

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>dk6s7dzv01zycsz3iceqh8in07avsq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Miód tamaryszkowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19150</id>
    <revision>
      <id>550726</id>
      <parentid>546644</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="892" sha1="gtkds5z4ae7ihfrlgejx2w63b4r95ej" xml:space="preserve">
{{Podrozdział|[[Pszczelarstwo]]|Miód tamaryszkowy}}

{{Plik|plik=Tamarix aphylla.jpg|auto=tak|opis=Krzew tamaryszka w Izraelu}}
== Miód tamaryszkowy ==

=== Pochodzenie ===
Miód tamaryszkowy pochodzi z [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tamarix|tamaryszka]] (''Tamarix''), krzewu rosnącego w suchych, prawie pustynnych i ciepłych regionach świata.

=== Właściwości ===
Ma ciemną, bursztynową barwę, a w smaku wyczuwalna jest wyraźnie lekko słona goryczka. Czasem w miodzie jest wyczuwalny smak soku z tamaryszka, wydzielanego z krzewu po nakłuciu przez mszyce. Sok z tamaryszka jest uznawany za biblijną mannę.

Miód tamaryszkowy nadaje się do produkcji wytrawnych [[Pszczelarstwo/Miód pitny|miodów pitnych]]. W Grecji i w krajach Azji Mniejszej miód tamaryszkowy jest tradycyjnym składnikiem nugatu.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;{{Wolumin}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gtkds5z4ae7ihfrlgejx2w63b4r95ej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550766</id>
      <parentid>550726</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="890" sha1="it2bqaeaj5qylas1cyg1t7ot5t47276" xml:space="preserve">
{{Podrozdział|[[Pszczelarstwo]]|Miód tamaryszkowy}}

{{Plik|plik=Tamarix aphylla.jpg|auto=2|opis=Krzew tamaryszka w Izraelu}}
== Miód tamaryszkowy ==

=== Pochodzenie ===
Miód tamaryszkowy pochodzi z [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tamarix|tamaryszka]] (''Tamarix''), krzewu rosnącego w suchych, prawie pustynnych i ciepłych regionach świata.

=== Właściwości ===
Ma ciemną, bursztynową barwę, a w smaku wyczuwalna jest wyraźnie lekko słona goryczka. Czasem w miodzie jest wyczuwalny smak soku z tamaryszka, wydzielanego z krzewu po nakłuciu przez mszyce. Sok z tamaryszka jest uznawany za biblijną mannę.

Miód tamaryszkowy nadaje się do produkcji wytrawnych [[Pszczelarstwo/Miód pitny|miodów pitnych]]. W Grecji i w krajach Azji Mniejszej miód tamaryszkowy jest tradycyjnym składnikiem nugatu.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;{{Wolumin}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>it2bqaeaj5qylas1cyg1t7ot5t47276</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550778</id>
      <parentid>550766</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="891" sha1="etnwjwfb59r88oty0wonxh9xdluja5o" xml:space="preserve">
{{Podrozdział|[[Pszczelarstwo]]|Miód tamaryszkowy}}

{{Plik|plik=Tamarix aphylla.jpg|auto=13|opis=Krzew tamaryszka w Izraelu}}
== Miód tamaryszkowy ==

=== Pochodzenie ===
Miód tamaryszkowy pochodzi z [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tamarix|tamaryszka]] (''Tamarix''), krzewu rosnącego w suchych, prawie pustynnych i ciepłych regionach świata.

=== Właściwości ===
Ma ciemną, bursztynową barwę, a w smaku wyczuwalna jest wyraźnie lekko słona goryczka. Czasem w miodzie jest wyczuwalny smak soku z tamaryszka, wydzielanego z krzewu po nakłuciu przez mszyce. Sok z tamaryszka jest uznawany za biblijną mannę.

Miód tamaryszkowy nadaje się do produkcji wytrawnych [[Pszczelarstwo/Miód pitny|miodów pitnych]]. W Grecji i w krajach Azji Mniejszej miód tamaryszkowy jest tradycyjnym składnikiem nugatu.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;{{Wolumin}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>etnwjwfb59r88oty0wonxh9xdluja5o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550780</id>
      <parentid>550778</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="891" sha1="k91lxxy0hxiyfjj6ow6e49hzqewonsy" xml:space="preserve">
{{Podrozdział|[[Pszczelarstwo]]|Miód tamaryszkowy}}

{{Plik|plik=Tamarix aphylla.jpg|auto=14|opis=Krzew tamaryszka w Izraelu}}
== Miód tamaryszkowy ==

=== Pochodzenie ===
Miód tamaryszkowy pochodzi z [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tamarix|tamaryszka]] (''Tamarix''), krzewu rosnącego w suchych, prawie pustynnych i ciepłych regionach świata.

=== Właściwości ===
Ma ciemną, bursztynową barwę, a w smaku wyczuwalna jest wyraźnie lekko słona goryczka. Czasem w miodzie jest wyczuwalny smak soku z tamaryszka, wydzielanego z krzewu po nakłuciu przez mszyce. Sok z tamaryszka jest uznawany za biblijną mannę.

Miód tamaryszkowy nadaje się do produkcji wytrawnych [[Pszczelarstwo/Miód pitny|miodów pitnych]]. W Grecji i w krajach Azji Mniejszej miód tamaryszkowy jest tradycyjnym składnikiem nugatu.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;{{Wolumin}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k91lxxy0hxiyfjj6ow6e49hzqewonsy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550882</id>
      <parentid>550780</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="890" sha1="3vexdeoqigf3h536t78wg2ic85p9d3l" xml:space="preserve">
{{Podrozdział|[[Pszczelarstwo]]|Miód tamaryszkowy}}

{{Plik|plik=Tamarix aphylla.jpg|auto=8|opis=Krzew tamaryszka w Izraelu}}
== Miód tamaryszkowy ==

=== Pochodzenie ===
Miód tamaryszkowy pochodzi z [[Pszczelarstwo/Rośliny/Tamarix|tamaryszka]] (''Tamarix''), krzewu rosnącego w suchych, prawie pustynnych i ciepłych regionach świata.

=== Właściwości ===
Ma ciemną, bursztynową barwę, a w smaku wyczuwalna jest wyraźnie lekko słona goryczka. Czasem w miodzie jest wyczuwalny smak soku z tamaryszka, wydzielanego z krzewu po nakłuciu przez mszyce. Sok z tamaryszka jest uznawany za biblijną mannę.

Miód tamaryszkowy nadaje się do produkcji wytrawnych [[Pszczelarstwo/Miód pitny|miodów pitnych]]. W Grecji i w krajach Azji Mniejszej miód tamaryszkowy jest tradycyjnym składnikiem nugatu.

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;{{Wolumin}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3vexdeoqigf3h536t78wg2ic85p9d3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Hodowla/Siła rodziny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19159</id>
    <revision>
      <id>550742</id>
      <parentid>533955</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3408" sha1="nxjy8d89gu01gl7elv3p4jav3chi3mi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Hodowla/Rozwój wiosenny|'''''Rozwój wiosenny''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Hodowla/Siła rodziny|Siła rodziny]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Hodowla/Zimotrwałość|'''''Zimotrwałość''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Siła rodziny ==
W ciągu [[Pszczelarstwo/Pasieka/Styczeń#Rok pszczelarski (pasieczny)|roku pszczelarskiego]] rodzina pszczela przechodzi określony cykl rozwojowy. Wczesną wiosną pszczoły rozluźniają [[Pszczelarstwo/Biologia/Kłąb zimowy|kłąb zimowy]] i matka pszczela rozpoczyna [[Pszczelarstwo/Biologia/Składanie jajeczek|czerwienie]]. W ciągu kolejnych wiosennych i letnich miesięcy rodzą się dziesiątki tysięcy [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły letnie|pszczół letnich]]. W czerwcu, w okresie największego rozkwitu, silna rodzina liczy ponad 50 tysięcy osobników. Później ich ilość powoli zaczyna się zmniejszać - więcej starszych pszczół ginie, niż młodych przybywa. Pod koniec lata przychodzą na świat głównie [[Pszczelarstwo/Biologia/Robotnica#Pszczoły zimowe|pszczoły zimowe]], które wraz z królową przygotowują się do [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]], skupiając się w kłąb i czekając na kolejną wiosnę.

Dynamika cyklu rozwojowego rodziny pszczelej zależy od skłonności genetycznych pszczół, czynników klimatycznych, warunków pożytkowych, jak również od umiejętności i pracowitości pszczelarza. 

W celach hodowlanych siłę rodzin pszczelich należy oceniać w różnych fazach rozwoju, a szczególnie w okresie kwitnienia wiśni, przesilenia letniego i na początku sierpnia.

== Szacunkowa ocena ilości pszczół ==
{{Plik|plik=MEHEK.JPG|auto=tak|opis=Pszczoły na ramce}}

W szwajcarskim Instytucie Pszczelarskim Liebefeld opracowano prostą metodę szacunkowej oceny dynamiki populacji pszczół{{RN|A. Imdorf, A., Gerig, L., ''Lehrgang zur Erfassung der Volksstärke'', Informacje szwajcarskiego Instytutu Pszczelarskiego Liebefeld, 1999}}. Przed przystąpieniem do obliczeń pszczelarz powinien zapoznać się z informacjami na temat średniej ilości pszczół mieszczącej się na jednej stronie [[Pszczelarstwo/Sprzęt/Ramka|używanego przez niego typu ramki]]. Na jeden dm² plastra przypada średnio 130 luźno ułożonych pszczół. Jeżeli wszystkie pszczoły weszłyby jedna przy drugiej do komórek plastra, to na 1 dm² przypadałoby maksymalnie 400 pszczół. Należy to uwzględnić przy obliczeniach. Znając powierzchnię swojej ramki można obliczyć, ile takich kwadratów 10x10cm liczy jedna ramka. Dodatkowo trzeba wiedzieć, że na ściankach ula znajduje się w zależności od pory roku od 500 do 3000 pszczół, a średnia &quot;broda&quot; o wymiarach 12x7x3 cm mieści ok. 750 pszczół. Ramki obsadzone na czarno szacujemy w całości, a ramki nierównomiernie obsadzone &quot;w głowie&quot; przesuwamy do wspólnych kwadratów i notujemy ich ilość na każdej ramce. Następnie ramkę odwracamy na drugą stronę i postępujemy tak samo. Po przejrzeniu wszystkich ramek sumujemy całe ramki i pojedyncze kwadraty w całość.

Obliczenia wykonuje się co trzy tygodnie, co odpowiada cyklowi rozwojowemu od [[Pszczelarstwo/Biologia/Jajeczko|jajeczka]] do wygryzienia się dorosłej pszczoły.
Najlepiej jest wykonać obliczenia wczesnym rankiem, zanim rozpoczną się loty.

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>nxjy8d89gu01gl7elv3p4jav3chi3mi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pierś z kurczaka panierowana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19208</id>
    <revision>
      <id>550678</id>
      <parentid>549791</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="770" sha1="42tj82dx74fyqoa34q6k9lavzfgk0ho" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pierś z kurczaka panierowana.jpg|auto=tak|opis=Pierś z kurczaka panierowana z sałatką z kapusty pekińskiej}}

== Składniki ==
* piersi z kurczaka 400 g
* bułka tarta 80 g lub panierka  do drobiu, np. Kamis
* jajko 1 szt
* czosnek granulowany 1/3 łyżeczki lub 2 rozgniecione ząbki czosnku
* curry
* przyprawa do kurczaka
* sól, pieprz do smaku
* olej słonecznikowy

== Przygotowanie ==
Pierś z kurczaka umyć. Rozdzielić na 4 części i delikatnie rozbić tłuczkiem do mięsa. Panierować w jajku rozmąconym z przyprawami, a następnie w bułce tartej lub gotowej panierce, mocno dociskając ręką. Smażyć na gorącym oleju na złoty kolor. Podawać z ziemniakami i surówką.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Drób}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>42tj82dx74fyqoa34q6k9lavzfgk0ho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Okonomiyaki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19291</id>
    <revision>
      <id>550662</id>
      <parentid>549563</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4279" sha1="irlf9zmw0t0a5jj5g2uwbyw7u3nst6p" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Preparing_okonomiyaki_in_Hiroshima.jpg|auto=tak|opis=Okonomiyaki przygotowywanie na płycie stalowej do bezpośredniego pieczenia.}}

'''Okonomiyaki''' - potrawa kuchni japońskiej z okolic Hiroszimy. Może być przyrządzana w różnych wariantach. Poniższy przepis pochodzi z restauracji w centrum Hiroszimy. W oryginale potrawa przygotowywana jest na płycie stalowej do bezpośredniego pieczenia, co ułatwia proces obracania potrawy. My posłużymy się dwoma patelniami o średniej wielkości i trzecią niewielką.

== Składniki ==
; Ciasto na naleśniki{{dk}}
* Maka pszenna - 1 miarka 180 ml
* Woda (bardzo zimna) - 180 ml
* Jedno jajko

; Pozostałe składniki{{dk}}
* Kapusta biała
* boczek surowy, najlepiej nie wędzony
* Makaron japoński (ew. chiński) pszenny lub pszenno-gryczany
* dodatki do wyboru: pierś kurczaka, ryba morska, ośmiornica, krewetki. Ilość dodatków nie powinna przekraczać 10 dag na porcję, ale 5 dk jest już wystarczające.
* Dwa jaja na jedną porcję
* Seler naciowy
* Por zielony
* Pietruszka zielona
* Sos do okonomiyaki

# Sos i makaron można kupić poprzez internet.

== Przygotowanie ==
{{Plik|plik=Hiroshima yaki by woinary at the food court in Hiroshima Airport.jpg|auto=tak|opis=Okonomiyaki}}

=== Przygotowanie składników ===
# Obieramy kapustę z liści. Liście myjemy i szatkujemy na bardzo drobne pasemka (ok 3 mm). Na jeden placek potrzebujemy dwie garście kapusty.
# Makaron gotujemy i odcedzamy, w przypadku braku polecanego makaronu japońskiego ratujemy się makaronem z zupek wietnamskich.
# Boczek kroimy na cienkie plastry. Na jeden placek potrzebujemy 3 - 4 plastry. Boczek dobrze się kroi gdy jest lekko zamrożony.
# Przygotowujemy dodatki, w zależności od wersji - pierś kurczaka kroimy na pasemka. Dla wersji z rybą - rybę kroimy na cienkie plastry. W przypadku wersji z ośmiornicą kroimy ją na cienkie pasemka.
# Seler i por kroimy bardzo cienko. Por przed krojeniem przecinamy na połowę. Siekamy natkę pietruszki. Składniki mieszamy razem w miseczce. Na jedna porcje potrzebujemy jedną 150 ml miarkę.
* Przygotowujemy w mikserze ciasto naleśnikowe. Z podanej ilości można zrobić 4 - 5 naleśników.

=== Przygotowanie potrawy ===
# Przygotowujemy dwie patelnie. Powinny być mniej więcej jednakowe. Patelnie powinny być lekko natłuszczone. Najlepsze są dwie patelnie teflonowe do smażenia naleśników. Rozgrzewamy obie patelnie. Na jednej przygotowujemy naleśnik. Lekko ścięty obracamy. Można go lekko pokropić sosem sojowym.
# Na naleśnik nakładamy dwie garście poszatkowanej kapusty. Na kapustę kładziemy wybrany dodatek (kurczak lub rybę lub ośmiornice lub krewetki) oraz trzy - cztery plasterki surowego boczku.
# Przykrywamy drugą patelnią i obracamy. Naleśnik jest teraz na górze. Patelnię podgrzewamy (w przypadku kuchni elektrycznej pole grzejne nastawiamy na 7). Naleśnik działa jak przykrywka i składniki duszą się. 
# Na trzeciej niewielkiej patelni lekko przypiekamy porcję ugotowanego makaronu - mniej więcej tyle ile zmieści się w 200 ml miseczce.
# Kiedy kapusta ''osiądzie'', przykrywamy potrawę drugą patelnią i obracamy. Boczek powinien być lekko przyrumieniony. Kładziemy na wierzch porcję makaronu. Powtarzamy manewr z patelniami i obracamy potrawę tak, aby naleśnik znalazł się na górze.
# Na patelni, na której przypiekaliśmy makaron, przygotowujemy dwa jajka sadzone. Obracamy potrawę i kładziemy na wierzch jajka sadzone, najlepiej ściętym białkiem ''do góry'' a żółtkami do dołu i ponownie odwracamy.
# Po każdym obróceniu oczywiście chwilę czekamy, tak aby potrawa mogła się udusić.
# Potrawę wykładamy, obracając na duży talerz. Kroimy potrawę przynajmniej na 4 ćwiartki, jest to niezbędne aby sos dotarł także do wnętrza placka. Polewamy obficie sosem do okonomiyaki i posypujemy poszatkowanym selerem, porem i pietruszką. Potrawa jest gotowa do podania.
* Porcja z typowej patelni wystarczy dla dwu osób. Jeżeli będziemy jedli okonomiyaki pałeczkami to potrawę należy pociąć na więcej części, tak aby naleśnik też był przecięty.

{{Wikipedia|Okonomiyaki}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Naleśniki|Desery|Kuchnia japońska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>irlf9zmw0t0a5jj5g2uwbyw7u3nst6p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550663</id>
      <parentid>550662</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4277" sha1="m1midsjzonexzyo23keorlo5m5tsx0l" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Preparing_okonomiyaki_in_Hiroshima.jpg|auto=tak|opis=Okonomiyaki przygotowywanie na płycie stalowej do bezpośredniego pieczenia.}}

'''Okonomiyaki''' - potrawa kuchni japońskiej z okolic Hiroszimy. Może być przyrządzana w różnych wariantach. Poniższy przepis pochodzi z restauracji w centrum Hiroszimy. W oryginale potrawa przygotowywana jest na płycie stalowej do bezpośredniego pieczenia, co ułatwia proces obracania potrawy. My posłużymy się dwoma patelniami o średniej wielkości i trzecią niewielką.

== Składniki ==
; Ciasto na naleśniki{{dk}}
* ''Maka pszenna - 1 miarka 180 ml''
* ''Woda (bardzo zimna) - 180 ml''
* ''Jedno jajko''

; Pozostałe składniki{{dk}}
* ''Kapusta biała''
* ''boczek surowy, najlepiej nie wędzony''
* ''Makaron japoński (ew. chiński) pszenny lub pszenno-gryczany''
* ''dodatki do wyboru: pierś kurczaka, ryba morska, ośmiornica, krewetki. Ilość dodatków nie powinna przekraczać 10 dag na porcję, ale 5 dk jest już wystarczające''
* ''Dwa jaja na jedną porcję''
* ''Seler naciowy''
* ''Por zielony''
* ''Pietruszka zielona''
* ''Sos do okonomiyaki''

== Przygotowanie ==
{{Plik|plik=Hiroshima yaki by woinary at the food court in Hiroshima Airport.jpg|auto=tak|opis=Okonomiyaki}}

=== Przygotowanie składników ===
# Obieramy kapustę z liści. Liście myjemy i szatkujemy na bardzo drobne pasemka (ok 3 mm). Na jeden placek potrzebujemy dwie garście kapusty.
# Makaron gotujemy i odcedzamy, w przypadku braku polecanego makaronu japońskiego ratujemy się makaronem z zupek wietnamskich.
# Boczek kroimy na cienkie plastry. Na jeden placek potrzebujemy 3 - 4 plastry. Boczek dobrze się kroi gdy jest lekko zamrożony.
# Przygotowujemy dodatki, w zależności od wersji - pierś kurczaka kroimy na pasemka. Dla wersji z rybą - rybę kroimy na cienkie plastry. W przypadku wersji z ośmiornicą kroimy ją na cienkie pasemka.
# Seler i por kroimy bardzo cienko. Por przed krojeniem przecinamy na połowę. Siekamy natkę pietruszki. Składniki mieszamy razem w miseczce. Na jedna porcje potrzebujemy jedną 150 ml miarkę.
* Przygotowujemy w mikserze ciasto naleśnikowe. Z podanej ilości można zrobić 4 - 5 naleśników.

=== Przygotowanie potrawy ===
# Przygotowujemy dwie patelnie. Powinny być mniej więcej jednakowe. Patelnie powinny być lekko natłuszczone. Najlepsze są dwie patelnie teflonowe do smażenia naleśników. Rozgrzewamy obie patelnie. Na jednej przygotowujemy naleśnik. Lekko ścięty obracamy. Można go lekko pokropić sosem sojowym.
# Na naleśnik nakładamy dwie garście poszatkowanej kapusty. Na kapustę kładziemy wybrany dodatek (kurczak lub rybę lub ośmiornice lub krewetki) oraz trzy - cztery plasterki surowego boczku.
# Przykrywamy drugą patelnią i obracamy. Naleśnik jest teraz na górze. Patelnię podgrzewamy (w przypadku kuchni elektrycznej pole grzejne nastawiamy na 7). Naleśnik działa jak przykrywka i składniki duszą się. 
# Na trzeciej niewielkiej patelni lekko przypiekamy porcję ugotowanego makaronu - mniej więcej tyle ile zmieści się w 200 ml miseczce.
# Kiedy kapusta ''osiądzie'', przykrywamy potrawę drugą patelnią i obracamy. Boczek powinien być lekko przyrumieniony. Kładziemy na wierzch porcję makaronu. Powtarzamy manewr z patelniami i obracamy potrawę tak, aby naleśnik znalazł się na górze.
# Na patelni, na której przypiekaliśmy makaron, przygotowujemy dwa jajka sadzone. Obracamy potrawę i kładziemy na wierzch jajka sadzone, najlepiej ściętym białkiem ''do góry'' a żółtkami do dołu i ponownie odwracamy.
# Po każdym obróceniu oczywiście chwilę czekamy, tak aby potrawa mogła się udusić.
# Potrawę wykładamy, obracając na duży talerz. Kroimy potrawę przynajmniej na 4 ćwiartki, jest to niezbędne aby sos dotarł także do wnętrza placka. Polewamy obficie sosem do okonomiyaki i posypujemy poszatkowanym selerem, porem i pietruszką. Potrawa jest gotowa do podania.
* Porcja z typowej patelni wystarczy dla dwu osób. Jeżeli będziemy jedli okonomiyaki pałeczkami to potrawę należy pociąć na więcej części, tak aby naleśnik też był przecięty.

{{Wikipedia|Okonomiyaki}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Naleśniki|Desery|Kuchnia japońska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m1midsjzonexzyo23keorlo5m5tsx0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Kosmetyki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19317</id>
    <revision>
      <id>550837</id>
      <parentid>534156</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="280hngr9pnc87ij9hq3pa75vvko4lgj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Apiterapia|'''''Apiterapia''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Kosmetyki|Kosmetyki z produktów pszczelich]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Apiterapia|'''''Apiterapia''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

= Kosmetyki z produktów pszczelich =
{{Plik|plik=ManukaEssentialOil.png|auto=tak|opis=Olejek manukowy}}

== Krem miodowy{{r|ref1}} ==
Recepta wg: S. Faber, S., ''Kräuterkosmetik - 200 Kosmetikrezepte mit Heilkräutern – hausgemacht'', Goldmann Verlag, 1993 (ISBN-10: 3442108098)
: 10 g lanoliny (''Lanolinum anhydricum'')
: 10 g oleju pszenicznego
: 10 g oleju migdałowego
: 10 g oleju z pestek winogron
: 5 g wosku pszczelego
: 5 g masła kakaowego
: 40 g wody pomarańczowej
: 5 kropli olejku pomarańczowego
: 1/2 łyżeczki płynnego miodu

Przygotowanie:
: 1. stopić razem lanolinę, wosk i masło kakaowe
: 2. dodać oleje i podgrzać do {{C|60}}
: 3. podgrzać wodę i rozpuścić w niej miód, podgrzać do {{C|60}}
: 4. wodę z miodem dolewać do roztopionych tłuszczów i mieszać tak długo (mikserem albo ręcznie szklanym mieszadłem), aż krem będzie miał temperaturę ciała.
: 5. Dodać olejki eteryczne i jeszcze raz wymieszać.

: Oleje można dowolnie wymieniać, ale powinno ich być razem 30 g. Zamiast masła kakaowego można użyć masła shea. Wosku może być mniej albo wcale, ale wtedy dodać więcej masła. Bez wosku konsystencja jest luźniejsza. Można też użyć innego utwardzacza niż wosk. Wodę pomarańczową można zastąpić wodą destylowaną. Bez olejków eterycznych krem będzie mniej pachniał. Kilka godzin po przygotowaniu kremu jego konsystencja staje się twardsza. Wtedy można krem jeszcze raz pomieszać go, a stanie się gładszy. Przechowywany w lodówce krem trzyma się przez kilka tygodni.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>280hngr9pnc87ij9hq3pa75vvko4lgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pączki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19420</id>
    <revision>
      <id>550656</id>
      <parentid>548576</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4103" sha1="8u09c00o61s3o8e2509sd33dvmco8zl" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Polish paczki.jpg|auto=tak|opis=Pączki}}
{{Plik|plik=HomePaczki.jpg|auto=tak|opis=Pączki}}

; Pączki (śl. kreple)

== Pączki I ==
=== Składniki ===
* ''10 dag drożdży'' 
* ''1 kg mąki''
* ''ok. 1/2l mleka''
* ''6 żółtek jaj''
* ''1 jajo''
* ''10–15 dag cukru''
* ''wanilia'' 
* ''sok oraz skórka z cytryny''
* ''sól''
* ''1 kieliszek spirytusu''
* ''5–6 łyżek oliwy lub oleju albo 10 dag margaryny''
* ''40 dag marmolady lub konfitury'' 
* ''1–1 1/2 kg tłuszczu do smażenia, np. smalec, olej''
* ''10 dag cukru pudru''

=== Sposób przygotowania ===
# Wykonać gęsty rozczyn. W tym celu rozetrzeć drożdże z mlekiem, 20 dag mąki i łyżką cukru. Pozostawić do wyrośnięcia.
# Żółtka i jajo połączyć z cukrem, dodać mąkę, wyrośnięty rozczyn, sok z cytryny, wanilię, skórkę z cytryny, pozostałe mleko oraz odrobinę soli i alkohol.
# Rozpocząć wyrabianie ciastka do momentu, gdy przestanie przylegać do ręki, będzie lśniące i gładkie, oraz bez pęcherzyków powietrza. Następnie dolewać tłuszcz do ciasta, kontynuując wyrabianie. Gotowe ciasto powinno mieć niezbyt gęstą konsystencję. Powierzchnię ciasta wyrównać, po czym zostawić w ciepłym pomieszczeniu na czas od 10–15 minut do wyrośnięcia. Gdy ciasto zacznie rosnąć, przystąpić bezzwłocznie do wyrabiania.

===== Wyrabianie pączków =====
Rozróżniamy 2 sposoby wyrabiania pączków:
# Nabierać porcję ciasta (na przykład łyżeczką), po czym wyrabiać tłustymi palcami małe krążki, umieszczając w nich 1/2 marmolady lub innego nadzienia. Krążki zlepiać, by nadzienie nie wydostało się na zewnątrz, po czy formować kule. Zlepioną stroną umieszczać na naczyniu posypanym mąką, przykryć ściereczką. W głębokim garnku mocno rozgrzać tłuszcz. Ilościowo powinno być go tak dużo, by pączki swobodnie pływały. Pączki umieszczać w tłuszczu jeden obok drugiego zlepioną stroną w górę. Przykryć. Gdy pączki zrumienią się od dołu, obrócić do góry i kontynuować smażenie. Gotowe pączki osączyć z tłuszczu, układając je na bibule lub papierowych ręcznikach. Następnie układać na półmisku jeden obok drugiego, aby nie uległy deformacji. Oprószyć je cukrem pudrem. Po ostygnięciu można ułożyć je jeden na drugim. 
# Gdy objętość wyrośniętego ciasta wzrośnie o 100%, rozpocząć jego wykładnie seriami na stolnicę pokrytą mąką. Rozwałkować na grubość 1/2–2 cm. Następnie podzielić na 2 części. Przeprowadzić wykrawanie kół. Można użyć w tym celu szklanki o średnicy ok. 4 cm. Na środku kół kłaść nadzienie. Z drugiej części ciasta wykrawać identyczne koła i układać je na tych z marmoladą. Krawędzie i boki dokładnie zlepić, foremką wykrawać pączki, po czym układać na deseczce pokrytej mąką. Pozostawić do wyrośnięcia. W dalszej kolejności przeprowadzić proces smażenia podany w sposobie pierwszym.  

=== Źródło ===
* ''Kuchnia polska''{{doprecyzuj}}

== Pączki II ==
=== Składniki ===
* 1 kg mąki
* 5 dag drożdży
* około 0,5 l mleka
* 15 dag masła
* 15 dag cukru
* 3 żółtka
* 2 całe jajka 
* starta skórka cytrynowa 
* cukier waniliowy
* szczypta soli (i ew. kieliszek spirytusu)

=== Przygotowanie ===
Wyrobić starannie ciasto, dodając do przesianej mąki podrośnięty rozczyn drożdżowy, ubite z cukrem jajka i żółtka, sól, skórkę cytrynową, cukier waniliowy i miękkie masło. Dobrze wyrobione ciasto postawić w cieple do wyrośnięcia. Ciasto rozwałkować na 1,5 cm, wykrawać szklanką krążki, układać je na  ściereczce i przykryte drugą zostawić do ponownego wyrośnięcia. Duży garnek z olejem lub innym tłuszczem doprowadzić do gotowania i wrzucać po kilka krepli, tak aby swobodnie pływały, obracać i smażyć z drugiej strony (gotowe kreple można szprycką nadziewać dżemem).

''Inny sposób:'' Kulki ciasta drożdżowego nadziewać marmoladą twardą i pozostawić do wyrośnięcia i smażyć jak wyżej.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Pączki i ciastka smażone}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8u09c00o61s3o8e2509sd33dvmco8zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Dżem truskawkowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19647</id>
    <revision>
      <id>550671</id>
      <parentid>549111</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="817" sha1="sddefqf8u1kjtysuavbmdxsfs9fuvdj" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Strawberry jam on a dish.JPG|auto=tak|opis=Dżem truskawkowy}}

* ''1 kg truskawek''
* ''1/2 kg cukru''
* ''cukier żelujący (ilość wg przepisu producenta)''

== Przygotowanie ==
# Truskawki przebrać, wybierając zdrowe i dojrzałe. Owoce starannie wypłukać pod bieżącą wodą, obsączyć. Przełożyć truskawki do odpowiednio dużego naczynia, przesypać cukrem i odstawić na kilka godzin. Gdy cukier częściowo się rozpuści, można przystąpić do smażenia truskawek. 
# Smażyć przez około godzinę na małym ogniu, często mieszając. Następnie dodać cukier żelujący i mieszając podgrzewać jeszcze 10 minut. Po przełożeniu do czystych słoiczków szczelnie (hermetycznie) zamknąć.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Przetwory|Truskawka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sddefqf8u1kjtysuavbmdxsfs9fuvdj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kiszone ogórki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19649</id>
    <revision>
      <id>550681</id>
      <parentid>549288</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:16:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="955" sha1="a6zjcux7khjysyfqsy52g6r64at8wqd" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Pickled cucumber.jpg|auto=tak|opis=Kiszone ogórki}}

; (Na litrowy słoik)
* ''9 małych ogórków''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''gałązka kopru''
* ''kawałek korzenia chrzanu''
* ''kilka ziarenek ziela angielskiego i pieprzu''
* ''opcjonalnie liście wiśni lub winorośli''
* ''sól kamienna''

== Przygotowanie ==
Ogórki bardzo dokładnie umyć. Układać pionowo, tak by były ściśnięte w wyparzonym wcześniej słoiku. Na pierwszej warstwie umieścić przekrojone na pół ząbki czosnku, umyty koper, obrany ze skórki chrzan i ewentualnie 2–3 liście wiśni lub 1 winorośli, a także ziele angielskie i pieprz. Zalać gorącą wodą (2 szklanki) wymieszaną z połową łyżeczki soli kamiennej. Mocno zakręcić i odwrócić słoik do góry dnem. Następnie pasteryzować przez 15 minut w piekarnik nagrzanym do temperatury {{C|90}}. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Przetwory|Ogórek}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a6zjcux7khjysyfqsy52g6r64at8wqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Suflet czekoladowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19695</id>
    <revision>
      <id>550579</id>
      <parentid>550057</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1064" sha1="43u3yruiwkdcmlyl62l0sk9m3vanzos" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Chocolate souffle1.JPG|auto=tak|opis=Suflet czekoladowy}}

== Składniki na 4 porcje ==
* ''80 g gorzkiej czekolady''
* ''80 g (1/3 szklanki) cukru pudru''
* ''100 g (około 3 szt.) białka jaj''
* ''szczypta soli''

; Z dodatkiem{{dk}}
* ''ceramiczne foremki do pieczenia (ang. ramekin)''
* ''miękkie masło lub margaryna do wysmarowania foremek''
* ''cukier kryształ do wysypania foremek''

== Przygotowanie ==
# Smarujemy foremki masłem i obsypujemy cukrem; nadmiar cukru wysypujemy.
# Rozpuszczamy czekoladę w miseczce (stalowa lub szklana) umieszczonej na garnku z gorącą wodą.
# Ubijamy białka ze szczyptą soli.
# Pod koniec ubijania dodajemy cukier i ubijamy dalej, aż cukier się rozpuści i piana zesztywnieje.
# Dodajemy do białek rozpuszczoną czekoladę i delikatnie mieszamy razem.
# Napełniamy foremki równo z krawędzią i wyrównujemy nożem.

== Pieczenie ==
: Nagrzewamy wcześniej piekarnik do temperatury {{C|200–220}}.
: Pieczemy około 10–12 minut.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>43u3yruiwkdcmlyl62l0sk9m3vanzos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Cydonia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19914</id>
    <revision>
      <id>550841</id>
      <parentid>534167</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1789" sha1="1598qo1wtamf1ewe8pkz5d9vzble9wr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Cydonia|Pigwa (Cydonia)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Pigwa
 | obrazek      = QuinceBloom.jpg
 | opis         = Pigwa pospolita
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Rosales|różowce]]
 | rodzina      = [[w:Rosaceae|różowate]]
 | rodzaj       = [[w:Cydonia|pigwa]]
 | łacina       = Cydonia
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Pigwa
 | wikispecies  = Cydonia
 | wikisłownik  = pigwa
 | commons      = Cydonia
}}

== Pigwa (''Cydonia'') ==

{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze
! Pyłek
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| '''pigwa pospolita'''{{Br}}(''C. oblonga'')
| V 
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
| %
| kg/ha
| - 
| kg/ha{{r|ref1}}
|-
|}

== Pigwa pospolita (''Cydonia oblonga'') ==
{{Plik|plik=Quitte Cydonia oblonga.jpg|auto=tak;-1|opis=Owoce pigwy}}

Pigwa pospolita pochodzi z Azji. W Polsce nie zawsze przetrzymuje zimę. Najlepiej jest sadzić pigwę w osłoniętych, słonecznych miejscach. Jest to rozłożysty krzew, w Europie Środkowej dorasta do ok. 3 m. Jej duże bladoróżowe kwiaty rozkwitają w maju i czerwcu, po przekwitnięciu drzew owocowych. We wrześniu dojrzewają aromatyczne, złotożółte owoce pigwy, które są podobne do gruszek. Można je wykorzystać na kompoty, soki, konfitury, galaretki lub smaczne nalewki. Liści pigwy jesienią robią się żółte, a na zimę opadają.

Pigwa należy do roślin obcopylnych.   

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
}}</text>
      <sha1>1598qo1wtamf1ewe8pkz5d9vzble9wr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sałatka nicejska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20260</id>
    <revision>
      <id>550638</id>
      <parentid>549899</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:54:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2210" sha1="04b0egnnjj1c54li0ny20p1qs3yeb5b" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Salade niçoise 001.jpg|auto=tak|opis=Sałatka nicejska}}
{{Plik|plik=Salade niçoise2.jpg|auto=tak|opis=Sałatka nicejska}}

== Przepis I ==
=== Składniki ===
* ''główka sałaty kruchej lub lodowej''
* ''200 g tuńczyka w sosie własnym''
* ''2 pomidory''
* ''20 oliwek''
* ''2 jajka''
* ''cebula biała''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''2 łyżki oliwy''
* ''łyżka soku z cytryny lub octu winnego''
* ''sól''
* ''pieprz''
* ''szczypta cukru''

=== Przygotowanie ===
# Sałatę umyć, osuszyć, porwać na kawałki. Pomidory pokroić w cząstki, cebulę w talarki. Jajka ugotować na twardo, pokroić w ćwiartki. Dodać tuńczyka i przekrojone oliwki.
# Czosnek posiekać, utrzeć z cukrem, solą i pieprzem. Dodać sok z cytryny/ocet winny. Stopniowo dolewać oliwę. dokładnie ucierając.
# Powstałym sosem polać składniki i dokładnie wymieszać.

== Przepis II ==
=== Składniki ===
* ''200 g tuńczyka z oleju''
* ''60 g sardeli z zalewy''
* ''250 g surowych pieczarek''
* ''2 szklanki ugotowanych ziemniaków''
* ''2 szklanki ugotowanej fasolki szparagowej''
* ''2 pomidory''
* ''3 cebule dymki''
* ''12 czarnych oliwek''
* ''2 łyżki kaparów z zalewy''
* ''⅓ szklanki winegretu z czerwonym octem winnym''

=== Przygotowanie ===
# Tuńczyka, posiekane sardele i kapary osączyć z zalewy; ziemniaki, pomidory i pieczarki pokroić w plasterki, dymki w kostkę.
# Wszystkie składniki włożyć do dużej salaterki, polać octem i delikatnie wymieszać. 
* Wstawić pod przykryciem do lodówki na co najmniej 2 godziny.

== Inne warianty ==
* Bardzo częstym dodatkiem do nicejskiej sałatki jest poćwiartowane bądź plasterkowane jajko; tuńczyk lub sardele bywają zastąpione anchois (nawet w postaci koreczków z kaparami) lub sardynkami, a nawet płatkami (plasterkami, dzwonkami) łososia. Odpowiednio do upodobań dodatek może stanowić również zielony groszek, czarna fasola, poszatkowana słodka papryka (czerwona lub zielona). 
* Najprostszy wariant do szybkiego przygotowania to pokrojone pomidory z dodatkiem anchois polane oliwą.  

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Cebula|Jajka|Pomidor|Ryby i owoce morza|Sałata|Sałatki i surówki|Oliwki}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>04b0egnnjj1c54li0ny20p1qs3yeb5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Tumbet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20519</id>
    <revision>
      <id>550541</id>
      <parentid>550111</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1334" sha1="4qspuammk89u6qv173ouvr8ze2c9uwu" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Tombet6116.JPG|auto=tak|opis=Tumbet}}

{{Wikipedia|Tumbet}}

== Składniki ==
; Danie{{dk}}
* ''1–2 bakłażany pokrojone w plastry''
* ''oliwa z oliwek''
* ''0,5 kg obranych i pokrojonych w plastry ziemniaków''
* ''2 papryki czerwone pokrojone w paski''
* ''natka pietruszki''

; Sos{{dk}}
* ''6 pomidorów pokrojonych w kostkę''
* ''2–4 ząbki czosnku''
* ''oregano''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Rozgrzać oliwę na patelni. Podsmażyć ziemniaki, aż nabiorą złocistego koloru, a następnie odsączyć je z tłuszczu za pomocą papierowego ręcznika. Lekko podsmażyć bakłażan na oliwie użytej wcześniej do przygotowania ziemniaków. Gotowy bakłażan odłożyć, podsmażyć paski papryki. 
# Gotowe warzywa ułożyć w naczyniu żaroodpornym – na dnie warstwa ziemniaków, na nich warstwa bakłażana, a na wierzchu papryka.
# Osobno należy przygotować sos – na niewielkiej ilości oliwy podsmażyć czosnek, dodać pomidory, doprawić solą i oregano. Całość gotować pod przykryciem ok. 20 minut. 
# Warzywa zalać sosem. Całość zapiec w piekarniku nagrzanym do ok. 200 °C przez ok. 15 minut. Udekorować natką pietruszki. 
* Danie można podawać zimne, ciepłe lub letnie. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Bakłażan|Kuchnia wegańska|Kuchnia hiszpańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4qspuammk89u6qv173ouvr8ze2c9uwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Tortilla de patatas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20534</id>
    <revision>
      <id>550569</id>
      <parentid>550106</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2943" sha1="lyuqc4f074ge03rgsug6lgcd9ydhtyr" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Tortilla-de-patatas.jpg|auto=tak|opis=Tortilla de patatas}}

'''Tortilla de patatas''', nazywana też '''tortilla española''' – tradycyjna hiszpańska odmiana tortilli. Nie przypomina meksykańskiej wersji tego dania, mającej formę placka kukurydzianego – tortilla hiszpańska stanowi odmianę omletu, przygotowywanego z cebulą i ziemniakami. Potrawa ta może być podawana na zimno (w tej wersji bywa wykorzystywana jako jedzenie w podróży lub na pikniku) lub na ciepło. Jada się ją jako samodzielny posiłek lub kroi na kawałki i podaje jako część hiszpańskich drobnych przekąsek – ''tapas''. Można ją też jeść na pieczywie. 

== Składniki ==
* ''4 jaja''
* ''4–6 średnich ziemniaków''
* ''1 cebula''
* ''oliwa z oliwek''
* ''sól''

== Przyrządy kuchenne i naczynia ==
* patelnia o wysokich brzegach
* płaski talerz o powierzchni nieco większej od powierzchni patelni
* papierowe ręczniki

== Przygotowanie ==
{{Plik|plik=Tortilla de Patatas (Corte transversal).jpg|auto=tak|opis=Tortilla de patatas}}

# Ziemniaki pokroić w plastry, cebulę posiekać. Na patelni podgrzać dużą ilość oliwy, wrzucić cebulę i lekko zeszklić. Następnie wrzucić plastry ziemniaków, powinny one być głęboko, choć nie całkowicie, zanurzone w oleju. Należy smażyć je, co kilka minut obracając, tak, aby zmiękły i nabrały złocistego koloru. Pod koniec smażenia posolić. Następnie ściągnąć patelnię z ognia, ziemniaki i cebulę odsączyć z tłuszczu na papierowym ręczniku, a olej odlać do osobnego naczynia.
# Jajka lekko ubić w misce, dołożyć do nich odsączone ziemniaki i cebulę, dodać odrobinę soli, a następnie delikatnie wymieszać. Odłożyć miskę na około 10–15 minut. 
# Na patelni mocno rozgrzać i równo rozprowadzić niewielką ilość oliwy (z tej na której wcześniej smażyły się ziemniaki i cebula). Wlać jajka z ziemniakami i cebulą. Smażyć na średnim płomieniu, uważając, żeby danie nie przywarło (w tym celu można delikatnie poruszać patelnią). Smażenie powinno trwać około 4–5 minut.
# Nad patelnią ułożyć talerz. Szybko odwrócić patelnię tak, żeby ''tortilla'' ułożyła się na talerzu. Należy uważać, żeby danie się nie rozpadło. Następnie ponownie rozgrzać mocno i równo rozprowadzić odrobinę oleju na patelni. Umieścić na niej ''tortillę'', surową stroną na dół. Smażyć przez kilka minut, aż do ścięcia się jajek.
* Podawać na zimno lub ciepło, pokrojone na kawałki lub w całości. 

== Źródła ==
{{Wikipedia|Tortilla española}}

* ''Kuchnia hiszpańska'', Tradycje, smaki, potrawy'', Kraków, 2008
* Barrenechea Teresa, ''The cuisines of Spain: exploring regional home cooking'', 2005
* Mendel Janet, ''My kitchen in Spain: 225 authentic regional recipes'', 2005

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Jajka|Ziemniaki|Kuchnia wegetariańska|Kuchnia hiszpańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyuqc4f074ge03rgsug6lgcd9ydhtyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Romesco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20544</id>
    <revision>
      <id>550522</id>
      <parentid>549860</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1851" sha1="b3i0g8obiupjk3cx3qcdiayu9bjy7rx" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Romescu - (Cans Portel).jpg|auto=tak|opis=Romesco}}

'''Romesco''' to pikantny sos {{lpg|Katalonia|kataloński}}, wywodzący się z miejscowości {{lpg|Tarragona}}. Stosuje się go jako bazę dań mięsnych i rybnych, dodatek do mięs i ryb, sos sałatkowy lub dip. W wersji oryginalnej jego bazą są suszone ostre papryczki gatunku ''nyora'', jednak, ponieważ są trudno dostępne poza Hiszpanią, można je zastąpić innym gatunkiem suszonych papryczek. 

== Składniki ==
* ''3–4 suszone ostre papryczki''
* ''1 świeża papryczka ostra''
* ''6 ząbków czosnku''
* ''2 pomidory''
* ''24 migdały''
* ''24 orzechy laskowe''
* ''2 kromki chleba''
* ''natka pietruszki''
* ''oliwa''
* ''ocet winny''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Suszone papryczki namoczyć w ciepłej wodzie przez około godziny, następnie drobno posiekać. Dodać, również posiekaną, świeżą papryczkę, a następnie całość lekko podsmażyć na małej ilości oleju. Chleb również lekko podsmażyć. Piekarnik nagrzać do około 200 °C, umieścić w nim obrane ze skórki migdały i orzechy i piec, aż się zabrązowią. Pomidory umieścić w lekko naoliwionym naczyniu żaroodpornym i piec przez 10 minut. Następnie odłożyć je do wystudzenia, później obrać i drobno pokroić. Natkę pietruszki drobno posiekać. Czosnek rozgnieść. 
# W mikserze (można też użyć moździerza) zmielić ostre papryczki, czosnek, orzechy laskowe, migdały i łyżkę posiekanej pietruszki. Dodać pomidory, również zmiksować. Dodać 2 łyżki oliwy , ocet winny i sól do smaku.

== Źródła ==
* Andrews Colman, ''Catalan Cuisine''.
* Mendel Janet, ''My kitchen in Spain: 225 authentic regional recipes''.

{{Wikipedia|Romesco}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Czosnek|Oliwa|Papryka|Pomidor|Sosy gorące|Kuchnia hiszpańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b3i0g8obiupjk3cx3qcdiayu9bjy7rx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Marmitako</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20552</id>
    <revision>
      <id>550517</id>
      <parentid>549507</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1220" sha1="8kvos15jnzeu05wy83karhczhx6v177" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Marmitako.JPG|auto=tak|opis=Marmitako}}

'''Marmitako''' to {{lpg|Kraj Basków|baskijska}} zupa rybna, przygotowywana z tuńczyka, pierwotnie jadana przez rybaków, przygotowujących ją na swoich łodziach podczas połowów. Podaje się ją jako pierwsze danie. Dobrze komponuje się z białym winem.

== Składniki ==
* ''pół kilograma świeżego tuńczyka''
* ''1 papryka zielona''
* ''3 ziemniaki''
* ''1 cebula''
* ''papryka słodka w proszku''
* ''pół filiżanki oliwy z oliwek''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
Tuńczyka pokroić na małe kawałki. Ziemniaki i cebulę obrać; ziemniaki pokroić w kostkę, cebulę posiekać. Zieloną paprykę pokroić w paski. Oliwę podgrzać w garnku, wrzucić cebulę, zeszklić. Następnie dodać paprykę i gotować przez 3–5 minut. Następnie wrzucić ziemniaki i czerwoną paprykę, wymieszać i dolać około 750 ml wody, całość ponownie dobrze wymieszać i doprowadzić do wrzenia. Później gotować na małym ogniu przez około 20–25 minut. Posolić do smaku, dorzucić tuńczyka. Gotować, aż tuńczyk będzie gotowy (ok. 5 minut).

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Tuńczyk|Zupy|Ryby i owoce morza|Kuchnia hiszpańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8kvos15jnzeu05wy83karhczhx6v177</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Torrijas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20568</id>
    <revision>
      <id>550545</id>
      <parentid>550101</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="975" sha1="28qu8dhw27jek5h5ik2gqvxg6kaqma8" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Torrija y tenedor.jpg|auto=tak|opis=Torrijas}}

'''Torrijas''' to słodkie hiszpańskie tosty, tradycyjnie jedzone na Wielkanoc. Jada się je także jako deser lub słodkie śniadanie. 

== Składniki ==
* ''6 kromek chleba''
* ''szklanka mleka''
* ''2 jajka''
* ''cukier''
* ''cynamon''
* ''oliwa'' 
: Zamiast cynamonu można też użyć np. słodkiego syropu, miodu, kakao lub wina.

== Przygotowanie ==
Do mleka dodać 2 łyżki cukru. Kromki chleba pokroić na mniejsze kawałki (np. na 4 każdą), a następnie namoczyć je w osłodzonym mleku. Zostawić do czasu, aż nasiąkną płynem. Jajka lekko ubić. Chleb wyciągnąć z mleka i zanurzyć w jajku. Następnie wrzucać chleb na rozgrzaną oliwę i smażyć, aż nabierze złotego koloru z obu stron. Podawać posypane cukrem i cynamonem lub kakao albo polane winem lub podgrzanym miodem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Leguminy z pieczywa|Grzanki i tosty|Kuchnia hiszpańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28qu8dhw27jek5h5ik2gqvxg6kaqma8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Krupnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20820</id>
    <revision>
      <id>550511</id>
      <parentid>549357</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1481" sha1="qqot9e9q7wfkktuupm8l1kci2blq411" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Krupnik_zupa.jpg|auto=tak|opis=Garnek krupniku}}

* ''1/2 kg wołowiny z kością''
* ''6 łyżek kaszy perłowej''
* ''5–6 ziemniaków''
* ''2-3 marchewki''
* ''2 pietruszki''
* ''kawałek korzenia selera''
* ''kilka suszonych grzybów''
* ''liść laurowy''
* ''kilka ziarenek pieprzu i ziela angielskiego''
* ''sól''
* ''kilka gałązek lubczyka, selera i pora''
* ''natka pietruszki''

== Przygotowanie ==
# Gotować surową kość z mięsem wołowym, liściem laurowym, kilkoma ziarenkami pieprzu i ziela angielskiego w garnku o pojemności 3 litrów. Gotującą się kość szumować.
# Gdy przestanie się pojawiać szumowina dodać umyte liście lubczyka, selera, pora, kawałek dolnej części pora, kawałek obranego korzenia selera, obrany i pokrojony w kostkę korzeń marchewki, obrany korzeń pietruszki, pogotować. Można dodać kilka kawałków suszonych grzybów.
# Dodać sparzoną kaszę perłową - 6 łyżek, gotować pół godziny na malutkim ogniu. Dodać obrane, wypłukane i pokrojone w kostkę ziemniaki, gotować aż będą miękkie. Wyjąć rozgotowane liście.
# Doprawić do smaku solą, pieprzem, dodać posiekaną natkę pietruszki. Przepis na ok. 4 porcje.

== Uwagi ==
Przepis przeniesiony z hasła {{lpg|Krupnik (zupa)|Krupnik}} w Wikipedii.
{{Wikiźródła|365 obiadów za 5 złotych/Krupnik|Krupnik w ''365 obiadów za 5 złotych''}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia polska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qqot9e9q7wfkktuupm8l1kci2blq411</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Bulion z kurczaka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20829</id>
    <revision>
      <id>550503</id>
      <parentid>549029</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2553" sha1="5b8cf2i1iwcenwddsd3g40s63cmzxre" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Bouillon de volaille.jpg|auto=tak|opis=bulion z kurczaka}}

== Składniki ==
* ''2 kg mięsa z kurczaka z kośćmi''
* ''125 g cebuli, pokrojonej w średnią kostkę''
* ''60 g marchewki, pokrojonej w średnią kostkę''
* ''60 g selera z liśćmi, pokrojonego w średnią kostkę''
* ''60 g pietruszki, pokrojonej w średnią kostkę (opcjonalnie)''
* ''60 g pora, pokrojonego w krążki (opcjonalnie)''
* ''7 i pół litra wody''
* ''sól''

'''Bouquet garni:'''
* ''8 gałązek świeżego lub 1/4 łyżeczki suszonego tymianku''
* ''8 gałązek pietruszki''
* ''liść laurowy''
* ''10 ziarenek czarnego pieprzu''
* ''2 całe ząbki czosnku, nieobrane, zgniecione''
* ''6 listków szczypiorku (opcjonalnie)''
* ''pół łyżeczki kolendry (opcjonalnie)''
* ''pół łyżeczki nasion kopru (opcjonalnie)''
''Składniki Bouquet garni wiąże się nitką (w przypadku świeżych ziół) lub wspypuje do czystego płóciennego woreczka (w przypadku suszonych ziół i przypraw), aby łatwo je było wyjąć pod koniec gotowania.''

== Przygotowanie ==
# Włożyć kości i mięso kurczaków do 8-litrowego garnka, zalać wodą
# Ustawić na średnim ogniu
# Gdy woda się zagotuje, zmniejszyć ogień
# Gdy pojawią się szumowiny, usuwać je dziurkowaną łyżką
# Od tej chwili, są dwie możliwości:
## Dodać resztę składników i gotować na małym ogniu przez 2 godziny
## Gotować na małym ogniu przez 4 do 5 godzin. Na godzinę przed końcem gotowania dodać resztę składników. (Ta metoda daje bardziej wyraźny aromat ziół, przypraw i warzyw, oraz pozwala na optymalne wykorzystanie kurczaka)
# Odcedzić i ochłodzić szybko stawiając garnek w pojemniku wypełnionym lodem
# Przechowywać w lodówce lub zamrażalniku, podzielony na porcje odpowiedniej wielkości

== Zastosowanie ==
Bulion może stanowić samodzielną potrawę:
* Bulion czysty podaje się w niskich filiżankach, tzw. bulionówkach; jako dodatek do niego podaje się grzanki lub paszteciki. 
* Bulion z makaronem, drobno pokrojoną włoszczyzną i posypany natką pietruszki nazywa się zazwyczaj rosołem.
Jednak najczęściej używa się bulionu jako podstawy do przygotowania innych zup oraz sosów.

== Źródła ==
{{Wikiźródła|365 obiadów za 5 złotych/Rosół z cielęciny, kury lub kaczki|Rosół z cielęciny, kury lub kaczki w ''365 obiadów za 5 złotych''}}
Przetłumaczone z {{lbg|Cookbook:Chicken Stock|angielskiej}} książki kucharskiej na Wikibooks.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Drób|Półprodukty|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5b8cf2i1iwcenwddsd3g40s63cmzxre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Bulion wołowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20836</id>
    <revision>
      <id>550505</id>
      <parentid>549028</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3189" sha1="1e3yqb1qgvyie2cq9hjedo0ms4xvd35" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Bruehe-2.jpg|auto=tak|opis=Czysty bulion wołowy}}

== Składniki ==
*''1 i 1/2 kg pręgi wołowej pokrojonej na 5-centymetrowe kawałki''
*''1 i 1/2 kg kości wołowych ze szpikiem, pociętych na 5-centymetrowe kawałki''
*''1 kg żeberek wołowych, pokrojonych jak wyżej''
*''1 kg udźca cielęcego, pokrojonego jak wyżej''
*''1/2 kg mięsa kurczaka z kośćmi''
*''250 g cebuli, pokrojonej w średnią kostkę''
*''2 pory przycięte i dokładnie wypłukane''
*''2 marchewki obrane i pokrojone w średnią kostkę''
*''łyżeczka soli''
*''zimna woda''

'''Bouquet garni'''
*''6 gałązek natki pietruszki''
*''2 gałązki świeżego tymianku lub 1/2 łyżeczki suszonego''
*''liść laurowy''
*''1/2 łyżeczki czarnego pieprzu w ziarenkach''

''Składniki Bouquet garni wiąże się nitką (w przypadku świeżych ziół) lub wspypuje do czystego płóciennego woreczka (w przypadku suszonych ziół i przypraw), aby łatwo je było wyjąć pod koniec gotowania.''

== Przygotowanie ==
''' Bulion „biały” '''
# Ułożyć mięso i kości w dużym garnku i zalać wodą tak, aby przykrywała wszystko na wysokość ok. 5 cm.
# Doprowadzić do wrzenia na średnim ogniu, zdejmując szumowiny w miarę jak pokazują się na powierzchni.
# Zmniejszyć ogień i gotować bez przykrycia i bez mieszania przez 30 minut.
# Zebrać szumowiny, dodać warzywa, ''bouquet garni'' i sól.
# Zamieszać, częściowo przykryć i gotować na małym ogniu przez 6 do 8 godzin.
# Wyłowić kości i wyrzucić je.
# Przecedzić wywar do innego naczynia, wyrzucić warzywa; przetrzeć granek.
# Przez podwójnie złożoną, zwilżoną ściereczkę przecedzić z powrotem do garnka.
# Wstawić garnek do zlewu z zimną wodą, aby szybko go ochłodzić; następnie wstawić do lodówki.
# Po schłodzeniu, zebrać warstwę zestalonego tłuszczu z wierzchu i wyrzucić.
# Podzielić na porcje odpowiedniej wielkości i zamrozić.

== Warianty ==
'''Bulion „brązowy” '''
# Zrumienić kości w piekarniku w temperaturze 200°C, przewracając od czasu do czasu, aby się nie przypaliły.
# Przełożyć kości do dużego garnka.
# Zrumienić ceblę i marchewki na patelni, dodając trchę masła lub oleju; dodać do dużego garnka.
# Opłukać patelnię małą ilością wody i zlać tę wodę do garnka.
# Dalszy ciąg jak wyżej.

== Zastosowanie ==
Bulion może stanowić samodzielną potrawę:
* Bulion czysty podaje się w niskich filiżankach, tzw. bulionówkach; jako dodatek do niego podaje się grzanki lub paszteciki. 
* Bulion z makaronem, drobno pokrojoną włoszczyzną i posypany natką pietruszki nazywa się zazwyczaj rosołem.
Jednak najczęściej używa się bulionu jako podstawy do przygotowania innych zup oraz sosów.

== Źródła ==
{{Wikiźródła|365 obiadów za 5 złotych/Rosół lub bulion czysty|Rosół lub bulion czysty w ''365 obiadów za 5 złotych''}}
{{Wikiźródła|365 obiadów za 5 złotych/Rosół rumiany|Rosół rumiany w ''365 obiadów za 5 złotych''}}

Przetłumaczone z {{lbg|Cookbook:Fond_blanc_de_boeuf|angielskiej}} Książki kucharskiej na Wikibooks.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Półprodukty|Wołowina}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1e3yqb1qgvyie2cq9hjedo0ms4xvd35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera ligustica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20839</id>
    <revision>
      <id>550847</id>
      <parentid>534174</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Występowanie */</comment>
      <origin>550847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1229" sha1="qxnlw5enmd6svrmkto110pve1nydp5j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Podgatunki|'''''Podgatunki (rasy) pszczoły miodnej''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera ligustica|Pszczoła włoska (Apis mellifera ligustica)]]|
NastStrona=|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Pszczoła włoska, włoszka (''Apis mellifera ligustica'') ==

== Występowanie ==
{{Plik|plik=Honeybees-27527-1.jpg|auto=tak|opis=''Apis mellifera ligustica''}}

Pszczoły włoskie przywędrowały na półwysep Apeniński z Tunezji przez Sycylię{{r|NeuholdBHA}}. W połowie XIX wieku pszczelarze z Europy Środkowej i Zachodniej, między innymi ks. Dzierżon, sprowadzili tę pszczołę na swoje tereny, by wypróbować jej przydatność w swoich pasiekach. Włoszki cieszą się dużą popularnością w Ameryce Północnej, dokąd przywieźli je osadnicy z Europy.

= Charakterystyka =
Ze względu na barwę pszczoły włoskie często nazywa się pszczołami żółtymi.
Pszczoły włoskie preferują ciepły klimat. Nadają się przede wszystkim do wykorzystania pożytku nektarowego z kwiatów. 

{{Przypisy|
{{o|n=NeuholdBHA|r=Neuhold, M., ''Die Bienen-Hausapotheke: 100 ausgewählte Rezepte zum Selbermachen, 2006''}}
}}</text>
      <sha1>qxnlw5enmd6svrmkto110pve1nydp5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Crêpes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20844</id>
    <revision>
      <id>550500</id>
      <parentid>549085</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:32:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1329" sha1="1rkug0wpm58p9zcl6k9295powroky1w" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Crepes dsc07085.jpg|auto=tak|opis=Crêpes}}

{{Wikipedia|Crêpe}}

== Składniki ==
* ''250 g mąki''
* ''600 ml mleka''
* ''3 jajka''
* ''10 g masła''
* ''2 g soli''

== Przygotowanie ==
# Do naczynia wsypać mąkę i sól.
# Zrobić w mące wgłębienie, do którego wbić jajka, wszystko zamieszać.
# Pomału dodawać 500 ml mleka.
# Stopić masło i połączyć z pozostałymi produktami.
# Pozostawić na 12 godzin.
# Dodać pozostałe 100 ml mleka.
# 150 ml ciasta (niepełną łyżkę wazową) wlać na rozgrzaną, posmarowaną masłem patelnię; smażyć przez 2 minuty, obrócić i smażyć jeszcze przez minutę.
# Powtarzać ostatnią czynność, dopóki wystarczy ciasta.

== Uwagi ==
Ciasto nie może zawierać grudek (należy wymieszać je energicznie po dodaniu mleka).

== Warianty ==
* połowę ilości mleka można zastąpić wodą lub piwem (powstaje lżejsze ciasto)
* ciastu można nadać aromat za pomocą likieru lub ekstraktów zapachowych
* masło można zamienić na 100 ml oleju

== Zobacz też ==
* {{sr|Amerykańskie naleśniki}}
* {{sr|Naleśniki}}
* {{sr|Bliny}}

== Źródła ==
Przetłumaczono z {{lg|Livre de cuisine/Pâte à crêpe|francuskiej|k=fr}} Książki kucharskiej na Wikibooks.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Naleśniki|Desery|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1rkug0wpm58p9zcl6k9295powroky1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Jajka w koszyczkach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20911</id>
    <revision>
      <id>550543</id>
      <parentid>549220</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1132" sha1="r9ketdcd7f2mk7wi8sms7erbyjlpcbs" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=EggToast.jpg|auto=tak|opis=Jajko w koszyczku z przykrywką. CC-BY-SA 3.0 Jonathunder, 2010.}}

* ''2 kromki chleba tostowego (mogą też być gofry lub bajgle)''
* ''2 jajka''
* ''2 łyżki masła''
* ''sól i pieprz''

== Przygotowanie ==
# Wyciąć w kromkach okrągłe otwory za pomocą foremki do ciastek lub szklanki.
## Wycięte krążki można również podsmażyć na maśle, a następnie ułożyć na gotowym daniu tworząc „pokrywki od koszyczków”.
## Jeśli używamy foremek, otwory nie muszą być okrągłe, a mogą mieć kształt np. serduszka.
# Posmarować chleb masłem po obu stronach.
# Położyć na rozgrzanej patelni i smażyć z jednej strony na złocistobrązowy kolor.
# Przewrócić na drugą stronę i wbić do środka każdej kromki po jednym jajku.
# Posolić i popieprzyć. Smażyć, aż jajko się zetnie; w razie potrzeby można jeszcze raz przewrócić na drugą stronę.

== Źródła ==
Na podstawie artykułu {{lhg|Egg in the basket}} w angielskiej Wikipedii.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Jajka|Grzanki i tosty|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r9ketdcd7f2mk7wi8sms7erbyjlpcbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Grzanki w jajku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20914</id>
    <revision>
      <id>550552</id>
      <parentid>549172</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1699" sha1="80f3asjbarct49qtgoxek5yxnjuvqj4" xml:space="preserve">{{Plik|plik=FrenchToast.JPG|auto=tak|opis=Grzanki w jajku}}

== Składniki ==
* ''jajko''
* ''50 ml mleka''
* ''sucha bułka, najlepiej bagietka''
* ''łyżka masła''
* ''sól i pieprz (jeśli grzanki mają być na ostro)''
* ''odrobina soli i cukier (jeśli na słodko)''

== Przygotowanie ==
# Wbić jajko do miseczki, dodać mleko i przyprawy, wymieszać.
# Bagietkę pokoić na kromki.
# Na rozgrzanej patelni stopić masło.
# Każdą kromkę obmoczyć w mleku z jajkiem i smażyć na patelni na z złotobrązwoy kolor.

== Warianty ==
* Grzanki można podawać na ostro lub na słodko.
W przypadku grzanek na ostro do jajka oprócz pieprzu można dodać również inne przyprawy, np. ostrą paprykę lub zioła prowansalskie. Można podawać je z następującymi dodatkami:
* podsmażany wędzony boczek,
* żółty ser,
* keczup lub {{sr|Sos napoli|sos pomidorowy}} do spaghetti,
* cebula, czosnek lub szczypiorek.

Grzanki na słodko można przed podaniem oprószyć cukrem pudrem. Do popularnych dodatków należą:
* konfitury lub dżem,
* świeże owoce z bitą śmietaną,
* cukier z cynamonem,
* miód lub syrop klonowy.

Lucyna Ćwierczakiewiczowa w książce ''365 obiadów za 5 złotych'' radzi podawać grzanki w jajku „do wszelkich zup owocowych, pomidorowéj i szczawiowéj”.

== Zobacz też ==
* {{sr|Diablotki}}
* {{sr|Jajka w koszyczkach}}
* {{sr|Grzanki z parmezanem}}

== Źródła ==
* Na podstawie artykułu {{lhg|French_toast}} w angielskiej Wikipedii.
{{wikiźródła|365_obiadów_za_5_złotych/Grzanki_rozmaite|Grzanki rozmaite w ''365 obiadów za 5 złotych''}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Jajka|Grzanki i tosty|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>80f3asjbarct49qtgoxek5yxnjuvqj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Crema catalana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20949</id>
    <revision>
      <id>550566</id>
      <parentid>549083</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2670" sha1="23xbrglwvatm5q3ylno2m92bnmcccwk" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Crema quemada - jlastras.jpg|auto=tak|opis=Crema catalana}}

{{Wikipedia|Crema catalana}}

'''Crema catalana''' to tradycyjny deser kataloński, podobny do francuskiego ''{{sr|Crème brûlée|m=tak}}''. Deser ten w Katalonii jada się najczęściej w dzień świętego Józefa (19 marca).

'''liczba porcji''': 6

== Składniki ==
* ''6 jajek''
* ''2 i pół szklanki śmietanki''
* ''ćwierć szklanki mleka''
* ''2–3 laski cynamonu''
* ''1 cytryna''
* ''cukier puder (ok. pół szklanki)''
* ''półtorej łyżki cukru brązowego''
* ''mielony cynamon''

Powierzchnia deseru pokryta jest karmelizowanym cukrem, więc do jego przygotowania potrzebny będzie ręczny palnik; ewentualnie cukier można skarmelizować w piekarniku. Należy też przygotować 6 niewielkich (ok. 125 ml objętości) miseczek żaroodpornych.

== Przygotowanie ==
{{Plik|plik=Quemando crema catalana.jpg|auto=tak|opis=Crema catalana}}

# Z cytryny zdjąć skórkę. W rondlu podgrzać na małym ogniu śmietankę wraz z 3 paskami cytrynowej skórki i laskami cynamonu. Kiedy masa będzie niemal wrzała, należy zdjąć garnek z palnika, odstawić na 3–5 minut do wychłodzenia, a następnie przelać masę przez sito. Wyrzucić laskę cynamonu i skórkę cytrynową. 
# Z 5 jajek uzyskać żółtka. Ucierać je z jednym całym jajkiem i 75 g (ok. 1/3 szklanki) cukru pudru. Po uzyskaniu gładkiej masy, należy ją wlać do podgrzanej śmietanki. Uzyskany w ten sposób płyn wlać do żaroodpornych miseczek.
## Naczynia żaroodporne wstawić do brytfanny wypełnionej wrzątkiem (wrzątek nie może sięgać wyżej niż połowa wysokości żaroodpornych miseczek). Brytfannę umieścić w lekko nagrzanym piekarniku i piec, aż do ścięcia się masy (ok. 30–40 minut). Wyjąć żaroodporne miseczki z wody, odłożyć je do wystudzenia, a następnie wstawić do lodówki na kilka lub kilkanaście godzin (co najmniej 4). 
## Wyjąć miseczki. Ćwierć łyżeczki mielonego cynamonu, cukier brązowy i łyżkę cukru pudru wymieszać, przesiać przez sitko i posypać miseczki. Całość wychłodzić w lodówce. 
# Następnie należy skarmelizować warstwę z cukru i cynamonu. Najlepiej zrobić to za pomocą ręcznego palnika, przypiekając nim cukier z wierzchu. Można też posłużyć się piekarnikiem – w tym wypadku należy spryskać delikatnie cynamonowo-cukrową warstwę wodą i wstawić do silnie nagrzanego piekarnika na kilka minut, aż do skarmelizowania się cukru.
#Podawać po tym, jak skorupka cukru zastygnie, można wcześniej schłodzić. 

{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery mleczne|Kuchnia hiszpańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23xbrglwvatm5q3ylno2m92bnmcccwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550567</id>
      <parentid>550566</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2672" sha1="13z3xtvvwa38h9w2ztf29futv6qsdbo" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Crema quemada - jlastras.jpg|auto=tak|opis=Crema catalana}}

{{Wikipedia|Crema catalana}}

'''Crema catalana''' to tradycyjny deser kataloński, podobny do francuskiego ''{{sr|Crème brûlée|m=tak}}''. Deser ten w Katalonii jada się najczęściej w dzień świętego Józefa (19 marca).
* '''Liczba porcji''': 6.

== Składniki ==
* ''6 jajek''
* ''2 i pół szklanki śmietanki''
* ''ćwierć szklanki mleka''
* ''2–3 laski cynamonu''
* ''1 cytryna''
* ''cukier puder (ok. pół szklanki)''
* ''półtorej łyżki cukru brązowego''
* ''mielony cynamon''

Powierzchnia deseru pokryta jest karmelizowanym cukrem, więc do jego przygotowania potrzebny będzie ręczny palnik; ewentualnie cukier można skarmelizować w piekarniku. Należy też przygotować 6 niewielkich (ok. 125 ml objętości) miseczek żaroodpornych.

== Przygotowanie ==
{{Plik|plik=Quemando crema catalana.jpg|auto=tak|opis=Crema catalana}}

# Z cytryny zdjąć skórkę. W rondlu podgrzać na małym ogniu śmietankę wraz z 3 paskami cytrynowej skórki i laskami cynamonu. Kiedy masa będzie niemal wrzała, należy zdjąć garnek z palnika, odstawić na 3–5 minut do wychłodzenia, a następnie przelać masę przez sito. Wyrzucić laskę cynamonu i skórkę cytrynową. 
# Z 5 jajek uzyskać żółtka. Ucierać je z jednym całym jajkiem i 75 g (ok. 1/3 szklanki) cukru pudru. Po uzyskaniu gładkiej masy, należy ją wlać do podgrzanej śmietanki. Uzyskany w ten sposób płyn wlać do żaroodpornych miseczek.
## Naczynia żaroodporne wstawić do brytfanny wypełnionej wrzątkiem (wrzątek nie może sięgać wyżej niż połowa wysokości żaroodpornych miseczek). Brytfannę umieścić w lekko nagrzanym piekarniku i piec, aż do ścięcia się masy (ok. 30–40 minut). Wyjąć żaroodporne miseczki z wody, odłożyć je do wystudzenia, a następnie wstawić do lodówki na kilka lub kilkanaście godzin (co najmniej 4). 
## Wyjąć miseczki. Ćwierć łyżeczki mielonego cynamonu, cukier brązowy i łyżkę cukru pudru wymieszać, przesiać przez sitko i posypać miseczki. Całość wychłodzić w lodówce. 
# Następnie należy skarmelizować warstwę z cukru i cynamonu. Najlepiej zrobić to za pomocą ręcznego palnika, przypiekając nim cukier z wierzchu. Można też posłużyć się piekarnikiem – w tym wypadku należy spryskać delikatnie cynamonowo-cukrową warstwę wodą i wstawić do silnie nagrzanego piekarnika na kilka minut, aż do skarmelizowania się cukru.
#Podawać po tym, jak skorupka cukru zastygnie, można wcześniej schłodzić. 

{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery mleczne|Kuchnia hiszpańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>13z3xtvvwa38h9w2ztf29futv6qsdbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Spaghetti alla puttanesca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21439</id>
    <revision>
      <id>550534</id>
      <parentid>550042</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="716" sha1="jtkqymnessazdrdt0wqk9qmpkbx16xb" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Puttanesca-1.jpg|auto=tak|opis=Spaghetti alla puttanesca}}

== Składniki ==
*''250 g makaronu spaghetti (nitki)''
*''puszka pomidorów''
*''1 słoiczek czarnych oliwek''
*''kilka filetów anchois''
*''1 łyżka kaparów''
*''2 ząbki czosnku''
*''szczypta ostrej papryki''
*''oliwa z oliwek''
*''pieprz''

== Przygotowanie ==
# Makaron ugotować ''al dente''.
# Czosnek obrać, zmiażdżyć, podsmażyć na oliwie. Dodać oliwki, drobno pokrojone anchois i kapary. Chwilę przesmażyć, dodać pomidory.
# Sos doprawić do smaku papryką i pieprzem i dusić, aż odparuje nadmiar wody.
# Wymieszać z makaronem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kluski i makarony|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jtkqymnessazdrdt0wqk9qmpkbx16xb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Patatas bravas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21570</id>
    <revision>
      <id>550529</id>
      <parentid>550327</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="783" sha1="lyanmljg3nme3asnmbqwgno8m6r61xy" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Patatas bravas - Lizarran.jpg|auto=tak|opis=Patatas bravas}}

* ''1,5 kg ziemniaków''
* ''1 ząbek czosnku''
* ''oliwa''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Ziemniaki dokładnie umyć ciepłą wodą, nie obierać. Przekroić na pół, a następnie każdą połówkę przekroić wzdłuż na trzy części. Umieścić w misce, dodać 2-3 łyżki oliwy, rozgnieciony czosnek, posolić; całość wymieszać. 
# Piekarnik rozgrzać do ok. {{C|175}}. Ziemniaki ułożyć na blasze do pieczenia w jednej warstwie. Piec przez około półtorej godziny, powinny nabrać złotawego koloru. 
* Podawać z sosem, np. {{sr|Romesco|m=tak}} lub {{sr|Sos aïoli|aïoli}}.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ziemniaki|Przystawki|Kuchnia hiszpańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyanmljg3nme3asnmbqwgno8m6r61xy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sos aïoli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21571</id>
    <revision>
      <id>550487</id>
      <parentid>549991</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="c4s94m2009glbgz8maocldijebt51zg" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Allioli.jpg|auto=tak|opis=Sos aïoli}}

'''Aïoli (allioli)''' – sos na bazie czosnku i oliwy, często stosowany w kuchniach śródziemnomorskich – hiszpańskiej, włoskiej i francuskiej (prowansalskiej).

== Składniki ==
* ''1 żółtko''
* ''ok. 10 łyżek oliwy''
* ''1 łyżka octu winnego (jasnego)''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''sól''
* ''pieprz''

== Przygotowanie ==
# Żółtko wymieszać z łyżką octu, posiekanymi ząbkami czosnku, solą i pieprzem. Później za pomocą moździerza lub robota kuchennego dokładnie połączyć wszystkie składniki. 
# Następnie dodawać stopniowo i bardzo powoli (ciągle delikatnie mieszając) po kilka kropel oliwy, uważając, ażeby sos się nie rozwarstwił.
* Podawać jako dodatek do tapas (np. do {{sr|Patatas bravas|m=tak}}), dodatek do dań mięsnych lub jako dip. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sosy|Oliwa|Kuchnia hiszpańska|Kuchnia włoska|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c4s94m2009glbgz8maocldijebt51zg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Herbata po angielsku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21650</id>
    <revision>
      <id>550592</id>
      <parentid>549236</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1289" sha1="fb2xlm316h3w24sssb8xjp9g0sslv8t" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Milk clouds in tea.jpeg|auto=tak|opis=Herbata po angielsku}}
{{Plik|plik=Devonshire tea.jpg|auto=tak|opis=Herbata po angielsku}}

== Składniki ==
* ''po jednej łyżeczce czarnej herbaty na osobę + 1 łyżeczka „dla czajniczka”'' 
* ''cukier, najlepiej biały i brązowy''
* ''cytryna''
* ''mleko''

== Przygotowanie ==
# Zagotować wodę.
# Ogrzać czajniczek.
# Wsypać herbatę do czajniczka.
# Zalać herbatę wrzątkiem, zamknąć czajniczek. Aby utrzymać wysoką temperaturę, można czajniczek owinąć czystą ściereczką do naczyń lub przykryć specjalnym „ocieplaczem”, tzw. tea-cosy.
# Zaparzać przez 3 do 5 minut.
# W tym czasie włożyć do filiżanek plasterki cytryny lub nalać odrobinę mleka.
# Nalewając przez metalowe siteczko, napełnić filiżanki gorącą herbatą z czajniczka.

== Podawanie ==
* Tradycyjnie do herbaty podaje się słodkie lub lekko słone wypieki, np. biszkopty, rogaliki, imbirowe ciasteczka, [[w:scone|scones]], sucharki, bułeczki.
* Można podać ciasto owocowe, świeże owoce z bitą śmietaną lub konfitury.

== Źródła ==
Opracowane na podstawie artykułu {{lhg|Tea culture#United Kingdom|Tea culture}} w angielskiej Wikipedii.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Herbata|Napoje gorące}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fb2xlm316h3w24sssb8xjp9g0sslv8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kawa po turecku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21695</id>
    <revision>
      <id>550564</id>
      <parentid>549274</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1845" sha1="br5whmeh7q9y7g9z1noo58uxfwk0by6" xml:space="preserve">{{wikipedia|Kawa po turecku}}

{{Plik|plik=Cup of turkish coffee.jpg|auto=tak|opis=Kawa po turecku}}
{{Plik|plik=Türk Kahvesi - Bakir Cezve.jpg|auto=tak|opis=Kawa po turecku}}

'''Kawa po turecku''' (tur. ''Türk kahvesi'') – orientalny sposób przyrządzania zmielonej kawy z cukrem zagotowywanej w metalowym tygielku z rączką ({{lpg|dżezwa}}).

== Składniki ==
* ''po małej czarce (ok. 90 ml) wody na osobę''
* ''2 łyżeczki drobno zmielonej kawy na osobę''
* ''1 łyżeczka cukru na osobę (do uznania)''
* ''szczypta cynamonu, kardamonu, imbiru lub anyżu (do wyboru)''

== Przygotowanie ==
# Nalać do tygielka wodę i podgrzać ją bez gotowania. Następnie dodać cukier i zamieszać aż do zupełnego rozpuszczenia.
# Dodać zmieloną kawę i zamieszać; można też dodać przyprawy. Zawartość tygielka podgrzewać na małym ogniu aż do powstania pianki. Przed osiągnięciem stanu wrzenia zdjąć z ognia i odstawić na chwilę.
# Podgrzewanie i odstawianie powtórzyć jeszcze dwukrotnie.
# Podawać w małych czarkach (filiżankach).

== Uwagi ==
* 2 łyżeczki kawy na osobę dają w efekcie mocną kawę (można dać mniej).
* 1 łyżeczka cukru daje kawę średnio słodką (można dać więcej).
* Istotnym składnikiem kawy przyrządzanej w ten sposób jest gruba warstwa piany. Dla jej pełnego zachowania nie należy mieszać w tygielku po dodaniu kawy i przypraw. Dla utrzymania piany, podczas przelewania płynu do filiżanek wskazane jest nalewanie jej z unoszonego coraz wyżej tygielka.
* Do kawy tej można podać wschodnie desery, np. {{lpg|Chałwa|chałwę}}, {{lpg|Bakława|bakławę}}.

== Źródła ==
* Opracowano na podstawie artykułu {{lhg|Turkish coffee|Turkish coffee}} w angielskojęzycznej Wikipedii

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kawa|Napoje gorące|Kuchnia turecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>br5whmeh7q9y7g9z1noo58uxfwk0by6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Oładki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21802</id>
    <revision>
      <id>550514</id>
      <parentid>549576</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1127" sha1="3cp1y9atw1qhy31ysrsm16a3dwht1lh" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Oladi.JPG|auto=tak|opis=Oładki}}

== Składniki ==
* ''1,5 l mąki''
* ''2 szklanki mleka''
* ''2 łyżki drożdży''
* ''3 jajka''
* ''500 g masła lub smalcu''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Do mąki dodać mleko, jajka, sól, drożdże; dokładnie wymieszać i odstawić do wyrośnięcia.
# Na patelni roztopić masło lub smalec. 
# Dużą łyżką maczaną w maśle nabierać z brzegu ciasto i kłaść podłużne kawałki na patelnię. Smażyć z dwóch stron.

== Podawanie ==
Oładki można podawać jako samodzielne danie lub przystawkę, na słodko lub na słono.

; Dodatki do oładek na słodko{{dk}}
* śmietana,
* świeże owoce lub konfitury,
* cukier lub miód.

; Dodatki do oładek na słono{{dk}}
* kawior,
* wędzony łosoś,
* śledź z cebulką.

== Źródła ==
{{Wikisłownik|oładka}}
* przepis ''Oładki'' w: Wincentyna Zawadzka, {{lz|s=https://polona.pl/dlibra/docmetadata|c=id=16060&amp;dirids=1|n=''Kucharka litewska''}}, s. 334, wyd. J.Zawadzki, Wilno 1913

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Placki|Przystawki|Kuchnia rosyjska|Kuchnia litewska|Kuchnia ukraińska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3cp1y9atw1qhy31ysrsm16a3dwht1lh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Naleśniki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22024</id>
    <revision>
      <id>550482</id>
      <parentid>549554</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3399" sha1="lctohh4mctvd9w6jf3c1iopapx2aolu" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Crêpe opened up.jpg|auto=tak|opis=Naleśnik na słodko}}

{{Wikipedia|Naleśnik}}

== Wariant I (podstawowy) ==
=== Składniki === 
; Na 6 naleśników{{dk}}
* ''1 lub 2 jajka''
* ''1/2 szklanki wody''
* ''1/2 szklanki mąki pszennej''
* ''1/4 łyżeczki soli'' 
* ''olej do smażenia''

=== Przygotowanie ===
* Proporcje można na bieżąco nieco modyfikować, tak aby ciasto miało konsystencję śmietany. 
* Wymieszać se sobą składniki tak, aby nie pozostawić grudek. Następnie pozostawić ciasto na 30 minut (nawet na noc) w lodówce – zyska wtedy bardziej jednorodną konsystencję. Do ciasta można dolać trochę oleju lub oliwy, aby się potem łatwiej smażyło.

# Przygotować {{lpg|woda|wodę}} i {{lpg|jajko (kulinaria)|jajka}}.
# Wymieszać składniki ze sobą.
# Miksując, dodawać {{lpg|mąka|mąkę}} aż do uzyskania konsystencji lejącej się {{lpg|śmietana|śmietany}}.
# Dodać {{lpg|sól kuchenna|sól}}, ew. szczyptę {{lpg|proszek do pieczenia|proszku do pieczenia}}.
# Jeśli za dużo mąki, to ponownie dodać wodę.
# Rozgrzać patelnię z {{lpg|olej|olejem}}, {{lpg|masło|masłem}} lub słoninką (każdorazowo natrzeć patelnię plasterkiem).
# Polewać patelnię masą tak, aby się cała nią pokryła. 
# Gdy naleśnik zarumieni się z jednej strony, przewrócić go na drugą (np. podrzucając).
# Zdjąć naleśnik z patelni.

== Wariant II (rozszerzony) ==
=== Składniki ===
; Na około 12 sztuk{{dk}}
* ''1½ szklanki mąki''
* ''1 szklanka wody (może być gazowana)''
* ''3/4 szklanki mleka''
* ''2 jaja''
* ''1 łyżka kefiru''
* ''1 płaska łyżeczka soli''
* ''1/2 łyżeczki cukru''
* ''1 łyżka oleju''

=== Przygotowanie ===
# Mleko, wodę i jaja ubijqć ze sobą w misce (białka można osobno ubić i dodać na samym końcu).
# Dosypać stopniowo mąkę w miarę ukręcania ciasta.
# Na końcu dodać sól, cukier, kefir i olej. Wszystko dobrze wymieszać. Ciasto powinno być płynne i mieć konsystencję rzadkiej śmietany.
# Odstawić je na 1 godzinę do lodówki, po czym smażyć. Naleśniki powinny być jak najcieńsze.

== Podawanie ==
{{Plik|plik=Pancake with tomato goats cheese and onion.jpg|auto=tak|opis=Naleśniki z pomidorem i kozim serem}}

Polskie naleśniki (cienkie małej średnicy) najczęściej podaje się z serem twarogowym, wcześniej zmieszanym z cukrem; można je też podać z dżemem, owocami albo z samym cukrem pudrem. Podawane są również z jarzynami (np. ze szpinakiem czy różnymi mieszankami warzywnymi, także z dodatkiem różnych serów) albo z nadzieniem jak do pierogów ruskich.

{{sr|Crêpes|Francuskie naleśniki}} (cienkie, pojedyncze o dużej średnicy) oraz {{sr|Amerykańskie naleśniki|m=tak}} (grube o małej średnicy ułożone jeden na drugim) można także polewać sosami, np. czekoladowym.

== Zobacz też ==
* Kuchnie innych narodów:
** {{sr|Amerykańskie naleśniki}} (''Pancakes'')
** Francuskie naleśniki ({{sr|Crêpes|m=tak}})
** Rosyjskie {{sr|Bliny|m=tak}}
* Ciasto naleśnikowe z dodatkami:
** {{sr|Naleśniki z czereśniami}}
** {{sr|Naleśniki z kwiatem akacji}}
** {{sr|Cukinia w cieście}}
** {{sr|Parówki w cieście}}
* Krokiety:
** {{sr|Krokiety z kapustą i grzybami}}
** {{sr|Krokiety z mięsem}}
* Dania na bazie naleśników:
** {{sr|Naleśnikowy tort warzywny}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Mąka|Placki|Półprodukty}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lctohh4mctvd9w6jf3c1iopapx2aolu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Adżika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22221</id>
    <revision>
      <id>550589</id>
      <parentid>548621</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="901" sha1="tkuin7ckbqvl67c1hlfb30hsjnfbrgt" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Adjika e-citizen.jpg|auto=tak|opis=Adżika}}

'''Adżika''' – pasta z czerwonej papryki z dodatkiem m.in. pomidorów i czosnku. Popularny dodatek kuchni kaukaskiej.

== Składniki ==
* ''2,5 kg czerwonych pomidorów''
* ''1 kg marchwi''
* ''1 kg jabłek antonówek lub innych kwaśnych''
* ''1 kg papryki czerwonej''
* ''300g czosnku''
* ''2 ostre papryczki''
* ''1 szkl. oleju''
* ''1 szkl. cukru''
* ''1 szkl. octu 9%''
* ''3 łyżki soli''

== Przygotowanie ==
# Wszystkie warzywa dokładnie umyć, obrać te, które potrzebują obrania, z papryki usunąć nasiona. Następnie wszystko zemleć w maszynce do mielenia.
# Masę warzywną gotować, mieszając co jakiś czas, na niedużym ogniu przez 2 godziny, po czym dodać sól, cukier, ocet, papryczki i gotować jeszcze ok. 30 minut.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sosy|Kuchnia kaukaska|Kuchnia wegańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tkuin7ckbqvl67c1hlfb30hsjnfbrgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Samfaina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22417</id>
    <revision>
      <id>550556</id>
      <parentid>549885</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1328" sha1="0xy0jw94c6x7e9eleazvg0wjxgmcm3v" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Plik:Samfaina.jpg|auto=tak|opis=Samfaina}}

{{Wikipedia|Samfaina}}

'''Samfaina''' (również: sanfaina, chanfaina i xamfaina) to {{lpg|Katalonia|katalońskie}} danie warzywne, podawane w postaci sosu, gulaszu, jako dodatek do mięs i ryb lub jako nadzienie do {{sr|Cannelloni|m=tak}} i {{sr|Ravioli|m=tak}}.

== Składniki ==
* ''1 cukinia''
* ''1 bakłażan''
* ''2 czerwone papryki''
* ''5–8 średnich pomidorów''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''1 średnia cebula''
* ''oliwa''
* ''sól''
* ''pieprz''

== Przygotowanie ==
# Cebulę pokroić, czosnek rozgnieść. Bakłażana i cukinię pokroić w kostkę. Skórkę pomidorów naciąć nożem, pomidory zalać wrzątkiem. Po jakimś czasie przelać zimną wodą i obrać pomidory ze skóry, a następnie pokroić je w kostkę. Z papryki wyjąć gniazda nasienne, pokroić paprykę w cienkie paski.
# Oliwę podgrzać w garnku. Wrzucić cebulę, czosnek, bakłażana i cukinię. Mocno wymieszać, tak aby oliwa pokrywała warzywa. Gotować pod przykryciem ok. 10 minut, od czasu do czasu mieszając. Garnek odkryć, dodać pomidory i paprykę oraz pieprz i sól. Gotować na małym ogniu, aż całość mocno zgęstnieje, a warzywa zmiękną. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Bakłażan|Cukinia|Papryka|Kuchnia hiszpańska|Kuchnia wegańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0xy0jw94c6x7e9eleazvg0wjxgmcm3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Chleb na ziemniakach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22492</id>
    <revision>
      <id>550684</id>
      <parentid>548660</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="834" sha1="sqe09s7yl0k9qppchdy9szm1qk33k05" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Chleb na ziemniakach.jpg|auto=tak|opis=Chleb na ziemniakach}}

== Składniki ==
* ''1 kg mąki pszennej''
* ''50 dag ziemniaków''
* ''4 dag drożdży''
* ''300 ml mleka''
* ''300 ml wody''
* ''1/2 łyżeczki mielonej kolendry''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Obrać ziemniaki, ugotować, a po przecedzeniu i odparowaniu podusić. 
# Do posolonej, rozmieszanej z kolendrą mąki wlać przygotowany roztwór drożdży w 100 ml letniej wody i odstawić.
# Podgrzać mleko z 200 ml wody wymieszać z ziemniakami, mąką i wyrobić ciasto. Trzymać pod przykryciem przez 90 minut następnie ugnieść i uformować na blasze bochenek (można też uformować 2 bochenki w foremkach). Po 10 minutach bochenek piec w temperaturze {{C|225}} przez 45 min.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Chleby|Pieczywo}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sqe09s7yl0k9qppchdy9szm1qk33k05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Chleb razowy z ziarnami</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22551</id>
    <revision>
      <id>550709</id>
      <parentid>549045</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:46:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2120" sha1="fgtkjhnb3loioq2tu76zocq9jy0ppnd" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Chleb razowy.jpg|auto=tak|opis=Chleb razowy z ziarnami}}

== Składniki ==
Podane proporcje na dwa bochenki chleba:
* ''6 szklanek wody lub mleka''
* ''2 łyżki soli''
* ''2 łyżki miodu''
* ''1 łyżka cukru''
* ''zakwas''
* ''8 szklanek mąki orkiszowej'' lub ''5 szklanek pełnoziarnistej mąki pszennej'' + ''3 szklanki pełnoziarnistej mąki żytniej razowej''

=== Dodatki ===
* ''1 szklanka ziaren słonecznika''
* ''1 szklanka ziaren dyni''
* ''1 szklanka ziaren sezamu''
* ''1 szklanka płatków owsianych''
* ''1 szklanka ziaren siemienia lnianego''
* ''1 szklanka otrębów pszennych''
* ''1 szklanka kaszy gryczanej''
* ''1 szklanka orzechów włoskich''
* ''3/4 szklanki śliwek suszonych''
* ''1/2 szklanki rodzynek''

== Przygotowanie ==
# Zakwas: Zalać resztkę pozostawionego z uprzedniego wypieku ciasta wodą, maślanką lub kwaśnym mlekiem i pozostawić na 24 godziny.
# Połączyć wodę z ziarnami słonecznika, dyni, sezamu, płatkami owsianymi, ziarnami siemienia lnianego, otrębami pszennymi, prażoną kaszą gryczaną, orzechami włoskimi, suszonymi śliwkamo, uprzednio namoczonymi rodzynkami, dodać sól, miód i cukier. Ilość dodatków musi być stała, natomiast może być różna co do składu i proporcji w zależności od upodobań i dostępności składników (niedostępne można zastąpić płatkami owsianymi). Wymieszać ciasto z mąką do uzyskania konsystencji ''błota''. Można eksperymentować z proporcjami mąki.
# Tak przygotowane ciasto połączyć z zakwasem i odstawić na noc we foremkach wysmarowanych margaryną i oprószonych mąką lub wyłożonych papierem do pieczenia, wcześniej odkładając do lodówki pod szczelnym przykryciem część na kolejny zakwas. Zakwas rośnie i nadaje się na kolejny wypiek po 6 dniach, ale nie później niż do dwóch tygodni.
# Chleb piec w temperaturze 180°C przez około godzinę i 2 do 3 kwadransów i na gorąco wyjmujemy z blaszek, a następnie by uniknąć stwardnienia skórki należy posmarować bochenki olejem wymieszanym z wodą.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Chleby}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fgtkjhnb3loioq2tu76zocq9jy0ppnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Bobotie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22573</id>
    <revision>
      <id>550555</id>
      <parentid>548623</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1808" sha1="s6w2xuzi8mohrauhki5wie9xe4ucq2y" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Bobotie.jpg|auto=tak|opis=Bobotie}}

'''Bobotie''' – tradycyjna potrawa południowoafrykańska (RPA). Wywodzi się z Jawy, do Afryki trafiła razem z niewolnikami sprowadzanymi do pracy na farmach.

'''Przepis na bobotie z mięsem wołowym:'''
== Składniki == 
* ''30 ml oleju lub masła''
* ''2 posiekane cebule''
* ''1 duży ząbek czosnku (zmielony)''
* ''1 zielona papryka (drobno posiekana)''
* ''1 utarta marchew''
* ''1 utarte jabłko Granny Smith (ewentualnie)''
* ''500 g mielonego mięsa wołowego''
* ''2 kromki chleba''
* ''250 ml mleka''
* ''2 jajka''
* ''15 ml curry''
* ''5 ml {{lpg|ostryż|kurkumy}}''
* ''5 ml mielonego cynamonu''
* ''2½ ml mielonej {{lpg|kolendra|kolendry}}''
* ''15 ml cukru (ewentualnie)''
* ''10 ml soli''
* ''2½ ml pieprzu''
* ''30 ml octu albo soku z cytryny''
* ''10 do 12 całych migdałów''
* ''125 ml rodzynków''
* ''45 ml {{lpg|chutney|sosu czatni}}''
* ''4 cytryny albo liście laurowe lub utarta skórka z cytryny''

== Przygotowanie ==
# Podgrzać piekarnik do temperatury {{C|180}}. Zarumienić na oleju albo maśle cebulę, czosnek, paprykę, marchewkę i jabłko (jeśli dodamy).
# Namoczyć chleb w mleku, nadmiar odcisnąć z chleba, zostawić je na później. Mielone mięso wymieszać z pozostałymi składnikami (z wyjątkiem pozostałego mleka, jajka i cytryny lub liści bobkowych). 
# Całość włożyć do piekarnika, przy czym liście zwinąć i umieścić je pionowo w pieczonym bobotie. Piec przez 40 minut. 
# Pozostałe jajko i 1 ml soli ubić z mlekiem. Polać tym mieszankę umieszczoną w piekarniku i piec przez następne 20 minut.

== Źródła ==
* [http://www.kapsztad.com/bobotie.html Bobotie – potrawa narodowa RPA]

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Wołowina|Pasztety|Kuchnia afrykańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s6w2xuzi8mohrauhki5wie9xe4ucq2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Tahini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22639</id>
    <revision>
      <id>550530</id>
      <parentid>550087</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:56:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="779" sha1="gk34k48rr66wu3mn3tt4hfxw97fja22" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Tahini with oil.JPG|auto=tak|opis=Tahini}}

* ''4 szklanki ziaren sezamu''
* ''pół szklanki oleju słonecznikowego''

== Przygotowanie ==
Sezam umieścić w naczyniu żaroodpornym i zapiekać w 200°C przez ok. 10 min – do czasu aż pojawi się przypominający {{lpg|chałwa|chałwę}} aromat i zanim sezam zbrązowieje. Po zakończeniu zapiekania wystudzić, a następnie zmiksować z olejem na gładką masę. Należy przechowywać w lodówce w zamkniętym naczyniu (utrzyma trwałość przez kilka miesięcy){{RN|{{lz|s=https://www.wegetarianie.pl/mod-subjects-viewpage-pageid-266.html|n=Przepis na www.wegetarianie.pl}}, dostęp 2010-08-19}}.

{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Przetwory|Kuchnia wegańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gk34k48rr66wu3mn3tt4hfxw97fja22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Koeksisters</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22751</id>
    <revision>
      <id>550721</id>
      <parentid>550273</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3202" sha1="gbw24st5oby07nxdc51iuzsiwq142hr" xml:space="preserve">'''Koeksisters''' to tradycyjny deser z Republiki Południowej Afryki. W dzisiejszych czasach nie spotkasz koeksisters na formalnych uroczystościach, stały się one raczej popularną słodką przekąską jedzoną prawie wszędzie w RPA. Tajemnicą ich sukcesu jest przygotowanie syropu 24 godziny wcześniej. Chłodzenie w lodówce i nasączanie gorących jeszcze koeksisters w zimnym syropie.

{{Plik|plik=koeksisters.jpg|auto=tak|opis=Koeksisters, smaczne ciastka z RPA}}

* '''Przepis na koeksisters, pyszne ciastka z RPA'''.

== Składniki Syropu == 
* ''2 filiżanki cukru''
* 1 ''filiżanka wody''
* ''dwa małe kawałki (2 cm) świeżego imbiru''
* ''szczypta soli''
* ''łyżka soku z cytryny''
* ''laska cynamonu''

== Składniki Ciasta== 
* ''2 filiżanki mąki''
* ''2,5 łyżeczki proszku do pieczenia''
* ''0,5 łyżeczki soli''
* ''2,5  dag zimnego masła pokrojonego w kostki''
* ''65 ml mleka''
* ''65 ml wody''
* ''łyżeczka soku z cytryny''

== Sposób Przygotowania Syropu ==
# Jeden dzień wcześniej robimy syrop.
# Przetnij laskę cynamonu i zawartość dodaj do rondla razem z mielonym imbirem. 
# Dodaj wszystkie pozostałe składniki i gotuj na wolnym ogniu. W czasie gotowania, mieszaj do czasu aż cukier rozpuści się. Całość zagotuj, nakryj pokrywką i gotuj pod przykryciem przez minutę.  Następnie, zdejmij pokrywkę, wyłącz kuchenkę i pozostaw na pięć minut. Zimny syrop trzymaj w lodówce do następnego dnia. Syrop musi być bardzo zimny. Przed użyciem usuń z syropu kawałki imbiru i cynamonu.

== Sposób Przygotowania Ciasta ==
# Przesiej razem mąkę, sól i proszek do pieczenia. Całość utrzyj z masłem. Dodaj mleko, wodę i sok z cytryny. Wyrabiaj do uzyskania elastycznego i miękkiego ciasta ale nie klejącego się żeby było możliwe wałkowanie. Nakryj ciasto folią plastikową i pozostaw na 2 do 3 godzin, albo nawet do następnego dnia w lodówce. 
# Żeby uformować koeksisters musisz najpierw wałkować ciasto na grubość około 6 mm. Potnij w paski szerokości 1 cm i długości 12 cm. Zapleć trzy kawałki w warkocz, końce starannie zagnij żeby nie otwierały się czasie smażenia. 

== Sposób Smażenia ==
# Podgrzej w garnku olej. Pamiętaj że jeśli olej będzie za gorący, koeksisters będą rumiane ale w środku będą surowe. W dobrze dobranej temperaturze, powinno zająć 10 s zanim koeksisters wypłyną na powierzchnię. 
# Przygotuj syrop. Dla pewności że syrop jest zimny, garnek z syropem powinien byś ustawiony na kostkach lodu. Można też użyć najpierw jedną część syropu, potem kiedy jest już ciepły użyć drugą.
# W oleju gotuj 4 koeksisters do chwili kiedy są brązowe po obu stronach. Z gorącego tłuszczu wyjmuj po dwie sztuki łyżką z otworami i od razu zanurzaj je całkowicie w syropie. # Wyjmuj je z syropu kiedy dokładnie nasiąkły. Umieść je następnie na durszlaku żeby dokładnie ociekły z nadmiaru syropu. Mogą być podawane od razu na stół albo przechowywane z zamrażarce.

== Źródła ==
* {{lz|s=https://www.kapsztad.com/koeksisters.html|n=Przepis na koeksisters, ciastka z RPA}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia afrykańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gbw24st5oby07nxdc51iuzsiwq142hr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Chłodnik litewski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24368</id>
    <revision>
      <id>550577</id>
      <parentid>549050</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:43:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1198" sha1="i8j326cx37tprzb1pyd7vofce2d5ira" xml:space="preserve">{{Plik|plik=2010-07-10-gdansk-by-RalfR-078.jpg|auto=tak|opis=Chłodnik litewski}}

== Składniki ==
* ''pęczek {{lpg|Burak liściowy|boćwiny}} z małymi buraczkami''
* ''1 burak''
* ''rzodkiewka''
* ''2 ogórki zielone''
* ''pęczek koperku''
* ''ząbek czosnku''
* ''1 litr kefiru lub maślanki''
* ''500 ml jogurtu naturalnego lub kwaśnej śmietany''
* ''sól''
* ''pieprz''

; Opcjonalnie:
* ''jajko na twardo''
* ''ugotowane młode ziemniaki''

== Przygotowanie ==
# Boćwinę pokroić drobno. Młode buraczki i buraka obrać, pokroić w drobne paski. Zalać bardzo małą ilością wody i gotować ok. 20 minut. Po ugotowaniu odstawić do ostygnięcia.
# W tym czasie ogórki obrać i pokroić drobno, a rzodkiewkę pokroić. Koperek drobno posiekać, czosnek rozgnieść. 
# Do wywaru z burakami i boćwiną dodać kefir, maślankę, jogurt oraz śmietanę. Wymieszać. Dodać pozostałe składniki. Doprawić solą i pieprzem. Wymieszać. Odstawić do lodówki, podawać dobrze schłodzony. 
* Zupę można podawać z połówką ugotowanego jajka na twardo lub ugotowanymi ziemniakami.

{{wikipedia|Chłodnik litewski}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Burak|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i8j326cx37tprzb1pyd7vofce2d5ira</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox grafika</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24571</id>
    <revision>
      <id>550442</id>
      <parentid>477774</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1872" sha1="kg0e22b0n4dlych54xmbzn24anws0tc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Moduł:Infobox/styles.css&quot; /&gt;
{| class=&quot;infobox&quot;
&lt;/noinclude&gt;{{#ifeq:{{{grafika|{{{1}}}}}}|nie|&lt;!-- jawnie wyłączona grafika --&gt;|{{#if:{{{grafika|{{{1}}}}}}|{{Infobox nagłówek&lt;!-- mamy lokalnie podany obrazek --&gt;
 |{{#if:{{{tytuł grafiki|{{{2&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}|&lt;span style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;{{{tytuł grafiki|{{{2}}}}}}&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;}}{{#if:{{{3&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|{{{3}}}|[[Plik:{{#invoke:infoboksy|grafika|{{{grafika|{{{1}}}}}}}}|{{#invoke:infoboksy|grafika_rozmiar|{{{rozmiar grafiki|{{{4|}}}}}}|{{{maksymalny rozmiar|{{{5|}}}}}}|{{{minimalny rozmiar|{{{6|}}}}}}}}|alt={{#invoke:string|replace|{{#if:{{{alt grafiki|{{{6&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}|{{{alt grafiki|{{{6}}}}}}|Ilustracja}}|%[%[([^%[%]{{!}}]*){{!}}([^%[%]{{!}}]*)%]%]|%2||false}}|{{#invoke:string|replace|{{{opis grafiki|{{{7&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}|%[%[([^%[%]{{!}}]*){{!}}([^%[%]{{!}}]*)%]%]|%2||false}}]]}}{{#if:{{{podpis grafiki|{{{opis grafiki|{{{7&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}}}}|&lt;br /&gt;{{{podpis grafiki|{{{opis grafiki|{{{7}}}}}}}}}}}{{#invoke:infoboksy|grafika_kategoria|{{{grafika|{{{1}}}}}}}}
 |wiersz={{{wiersz|{{{8|}}}}}}
 |pole={{{pole|{{{9|style=&quot;text-align:center; font-size:95%; background-color:white; border-top:1px solid #eee; border:1px solid #aaa;&quot;}}}}}}
}}|{{#if:{{{cecha|{{{10|P18}}}}}}|{{#if:{{#property:{{{cecha|{{{11|P18}}}}}}}}|{{#invoke:Infobox|Grafika&lt;!-- pobieramy obrazek z Wikidanych --&gt;
 |cecha={{{cecha|{{{10|P18}}}}}}
 |format={{#invoke:infoboksy|grafika_rozmiar|{{{rozmiar grafiki|{{{4|}}}}}}|{{{maksymalny rozmiar|{{{5|}}}}}}}}
 |wiersz={{{wiersz|{{{8|class=&quot;grafika-z-wikidanych&quot;}}}}}}
 |pole={{{pole|{{{9|style=&quot;text-align:center; font-size:95%; background-color:white; border-top:1px solid #eee; border:1px solid #aaa;&quot;}}}}}}
}}}}}}}}}}&lt;noinclude&gt;
|}
{{Dokumentacja}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kg0e22b0n4dlych54xmbzn24anws0tc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox grafika/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24572</id>
    <revision>
      <id>550443</id>
      <parentid>550390</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1438" sha1="bqqnn1c6ipp9tmk4mezqyb9aqv7glcv" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon wstawia grafikę podaną w parametrze grafika. Jeżeli jej nie ma, próbuje wstawić grafikę podaną w P18 w WD.

Najczęstsze wywołanie w szablonie powinno wyglądać:
&lt;pre&gt;
{{infobox grafika
 |grafika = {{{grafika}}}
 |opis grafiki = {{{opis grafiki}}}
}}
&lt;/pre&gt;

W razie potrzeby można użyć:
&lt;pre&gt;
 |tytuł grafiki = 
 |alt grafiki = 
 |cecha = 
 |wiersz = 
 |pole = 
&lt;/pre&gt;

== Funkcjonalność ==
* grafika z WD {{done}}
* wielkość grafiki z parametru z ograniczeniami {{done}}
* alt grafiki gdy go nie podano {{done}}
* funkcjonalność {{[[:en:w:Template:Wikidata image|Wikidata image]]}} &lt;del&gt;{{done}}&lt;/del&gt; usunięta
* automatycznie poprawianie &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Plik:cośtam.jpg|300px]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; {{done}}
* standardowe parametry {{{wiersz}}} i {{{pole}}} {{done}}
* tylko lokalne dla innych obrazków niż pierwszy (bez obrazka WD i bez kategorii) {{done}}
* tylko WD dla infoboksów pureWD (bez obrazka lokalnego i bez kategorii) {{done}}
* inne niż P18 {{done}}
* kategorie łatkowe {{done}}

== Opis parametrów ==

== Przykład ==

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==

== Zobacz też ==

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>bqqnn1c6ipp9tmk4mezqyb9aqv7glcv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox grafika dodaj</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24573</id>
    <revision>
      <id>550444</id>
      <parentid>477775</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="910" sha1="ca88nhal4rcxn5oz3mpa06jgir64lfr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Moduł:Infobox/styles.css&quot; /&gt;
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
&lt;/noinclude&gt;{{#if:{{{grafika|{{{1&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}{{{tytuł grafiki|{{{2|}}}}}}|{{infobox grafika|1={{{grafika|{{{1&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}|2={{{tytuł grafiki|{{{2&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}|3={{{3&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|4={{{rozmiar grafiki|{{{4&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}|5={{{maksymalny rozmiar|{{{5&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}|6={{{minimalny rozmiar|{{{6&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}|7={{{podpis grafiki|{{{opis grafiki|{{{7&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}}}}|8={{{wiersz|{{{8&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}|9={{{pole|{{{9|style=&quot;text-align:center; font-size:95%; background-color:white; border-top:1px solid #eee; border:1px solid #aaa;&quot;}}}}}}|10={{{cecha|{{{10&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}}}}}&lt;noinclude&gt;
|}
{{Dokumentacja}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ca88nhal4rcxn5oz3mpa06jgir64lfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox grafika dodaj/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24574</id>
    <revision>
      <id>550445</id>
      <parentid>550401</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="591" sha1="tvoe5zql2uutau4rb235d98a6u7flu2" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon ułatwia warunkowe wstawianie grafik (ale nie tylko) w szablonie infoboksu.

Jest nakładką na {{s|infobox grafika}} i ma takie same parametry. Różnica polega na tym,
że szablon ten nic nie wstawia, gdy nie ma czego wstawiać, zaś szablon {{s|infobox grafika}}
powoduje wstawienie pustego pola.

== Zobacz też ==
* [[szablon:infobox grafika]]

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>tvoe5zql2uutau4rb235d98a6u7flu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox nagłówek/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24575</id>
    <revision>
      <id>550451</id>
      <parentid>517066</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="473" sha1="rw5iaazi9fykqvhw15f629rhago8kcx" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;
== Użycie ==
Patrz [[w:Pomoc:Jak utworzyć nowy infoboks/nagłówki|Pomoc:Jak utworzyć nowy infoboks/nagłówki]].

== Zobacz też ==
* {{s|Infobox wiersz}} i {{s|Infobox wiersz dodaj}} - stosowane do dodawania wierszy infoboksu w analogiczny sposób.

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>rw5iaazi9fykqvhw15f629rhago8kcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox projekt/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24577</id>
    <revision>
      <id>550436</id>
      <parentid>516574</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2442" sha1="3j1zj5bwtyve7lq435xfqy996zvjwjo" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;
{{wysokie ryzyko}}
Szablon służy wstawianiu pola innego projektu do infoboksu. Jako '''pierwszy''' parametr należy użyć kodu projektu, jako drugi nazwy artykułu w tym projekcie (lub częściej parametr infoboksu, którego wartość będzie wstawiana). Jeżeli drugi parametr będzie pusty pole nie zostanie dodane.

== Parametry ==
; parametry wymagane
: 1 = określenie (skrót) projektu do którego jest wstawiany link
: 2 = nazwa artykułu/galerii/kategorii w tym projekcie

; parametry dodatkowe
: 3 = (dla wikicytatów) nazwa wyświetlana w linku (przydatne jeżeli nazwa artykułu w wikicytatach jest inna niż prawidłowa polska)

== Przykłady ==
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|c|Warszawa}}
|}
{{s|infobox projekt|c|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|n|Warszawa}}
|}
{{s|infobox projekt|n|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|q|Warszawa}}
|}
{{s|infobox projekt|q|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|s|Warszawa}}
|}
{{s|infobox projekt|s|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|s-autor|Jan Paweł II}}
|}
{{s|infobox projekt|s-autor|Jan Paweł II}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|wikt|Warszawa}}
|}
{{s|infobox projekt|wikt|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|wikispecies|test}}
|}
{{s|infobox projekt|wikispecies|test}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|voy|Polska}}
|}
{{s|infobox projekt|voy|Polska}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|b|Metody matematyczne fizyki}}
|}
{{s|infobox projekt|b|Metody matematyczne fizyki}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|w|Czterowektor}}
|}
{{s|infobox projekt|w|Czterowektor}}

== Wywołanie w szablonie infoboksu==

Ten szablon służy przede wszystkim w uproszeniu konstruowania szablonów infoboksów. Typowe wywołanie w takiej sytuacji wygląda następująco:
&lt;pre&gt;
{{infobox projekt|c
 |{{{commons}}}|
}}
&lt;/pre&gt;

'''UWAGA:''' ze względu na działania parsera konieczna jest kreska po wartości parametru pobieranej z parametru.

&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategorie
 | Szablony infoboksów
 | Szablony siostrzanych projektów
}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>3j1zj5bwtyve7lq435xfqy996zvjwjo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550457</id>
      <parentid>550436</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2454" sha1="bx9tldcxxj7mprvd5gm6b1ryk2h9o57" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;
{{wysokie ryzyko}}
Szablon służy wstawianiu pola innego projektu do infoboksu. Jako '''pierwszy''' parametr należy użyć kodu projektu, jako drugi nazwy artykułu w tym projekcie (lub częściej parametr infoboksu, którego wartość będzie wstawiana). Jeżeli drugi parametr będzie pusty pole nie zostanie dodane.

== Parametry ==
; parametry wymagane
: 1 = określenie (skrót) projektu do którego jest wstawiany link
: 2 = nazwa artykułu/galerii/kategorii w tym projekcie

; parametry dodatkowe
: 3 = (dla wikicytatów) nazwa wyświetlana w linku (przydatne jeżeli nazwa artykułu w wikicytatach jest inna niż prawidłowa polska)

== Przykłady ==
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|c|Warszawa}}
|}
{{s|infobox projekt|c|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|n|Warszawa}}
|}
{{s|infobox projekt|n|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|q|Warszawa}}
|}
{{s|infobox projekt|q|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|s|Warszawa}}
|}
{{s|infobox projekt|s|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|s-autor|Jan Paweł II}}
|}
{{s|infobox projekt|s-autor|Jan Paweł II}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|wikt|Warszawa}}
|}
{{s|infobox projekt|wikt|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|wikispecies|test}}
|}
{{s|infobox projekt|wikispecies|test}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|voy|Polska}}
|}
{{s|infobox projekt|voy|Polska}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|b|Metody matematyczne fizyki}}
|}
{{s|infobox projekt|b|Metody matematyczne fizyki}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{infobox projekt|w|Czterowektor}}
|}
{{s|infobox projekt|w|Czterowektor}}

== Wywołanie w szablonie infoboksu==

Ten szablon służy przede wszystkim w uproszeniu konstruowania szablonów infoboksów. Typowe wywołanie w takiej sytuacji wygląda następująco:
&lt;pre&gt;
{{infobox projekt|c
 |{{{commons}}}|
}}
&lt;/pre&gt;

'''UWAGA:''' ze względu na działania parsera konieczna jest kreska po wartości parametru pobieranej z parametru.

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategorie
 | Szablony infoboksów
 | Szablony siostrzanych projektów
}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>bx9tldcxxj7mprvd5gm6b1ryk2h9o57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox wiersz/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24578</id>
    <revision>
      <id>550461</id>
      <parentid>166012</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="813" sha1="o7snweu16fsg1ykkdcw7fh1zuwnelra" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- EDYTUJ DOKUMENTACJĘ SZABLONU PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;

== Użycie ==
Szablon ułatwia wstawianie wiersza z dwoma komórkami w szablonie infoboksu.
Posiada dwa parametry wymagane oraz trzy opcjonalne.

parametry wymagane:
&lt;pre&gt;
 1 = treść pierwszej (lewej) komórki
 2 = treść drugiej (prawej) komórki
&lt;/pre&gt;

parametry opcjonalne:
&lt;pre&gt;
 kol1 = parametry pierwszej (lewej) komórki
 kol2 = parametry drugiej (prawej) komórki
 wiersz = parametry wiersza tabeli
&lt;/pre&gt;

Parametry opcjonalne można też podać bez nazw.
Nienazwane parametry będą traktowane jako:
&lt;pre&gt;
 3 -&gt; kol1
 4 -&gt; kol2
 5 -&gt; wiersz
&lt;/pre&gt;

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;
&lt;!-- DODAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}

&lt;!-- DODAJ INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>o7snweu16fsg1ykkdcw7fh1zuwnelra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Syrop orszadowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25341</id>
    <revision>
      <id>550521</id>
      <parentid>550067</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2457" sha1="8cwjl0eitps6vm3a7luaw6moohsjsnv" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Orgeatsyrup.jpg|auto=tak|opis=Dwa słoiki i butelka domowej roboty syropu orszadowego.}}

== Składniki ==
* ''250 g migdałów słodkich''
* ''100 g cukru''
* ''woda lub mleko'' (max 1 litr)

== Przygotowanie ==
# Migdały rozdrobnić, utłuc lub zemleć razem z cukrem i odrobiną wody. Utartą masę zalać wodą. Wymieszać, odstawić i przecedzić odciskając migdały. Napój podawać schłodzony{{RN|{{lz|s=https://przepisy.eyeliner.pl/orszada-przepis/|n=Orszada przepis}}}}.
# Migdały powinny być obrane ze skórki. Dlatego trzeba przed przygotowaniem napoju namoczyć je na kilka minut we wrzątku{{RN|{{lz|s=https://puszka.pl/przepis/718-orszada_napoj_chlodzacy_z_migdalow.html|n=Orszada napój chłodzący z migdalów}}}}. Aby napój nie był za słodki, migdałów powinno być wagowo dwa razy więcej niż cukru. Można też dodać cynamonu.

== Opis ==
{{wikipedia|Orszada}}

* Syrop orszadowy to słodki syrop z migdałów ziemnych, cukru i różanej lub pomarańczowej wody kwiatowej. Sporządzany był pierwotnie z mieszanki jęczmienia i migdałów. Ma wyraźny, migdałowy smak i jest składnikiem wielu koktajli, jednym z szerzej znanych jest ''Mai Tai''.
*  Słowo ''orszada'' pochodzi od łacińskiego ''hordeata'' – &quot;zrobiony z jęczmienia&quot; – natomiast Francuzi mówią ''orge'' – tak też nazywa się tam jęczmień. Hiszpańskie słowo ''horchata'' ma podobną etymologię, co poprzednie, jednak dzisiejszy napój ma niewiele wspólnego ze swoim protoplastą.
* W Tunezji, nazywa się ''rozata'' i jest zwykle podawany schłodzony podczas wesel i imprez zaręczynowych jako symbol radości i czystości z powodu białego koloru i świeżego (lekko kwiatowego) smaku. Występuje w wielu różnych odmianach, takich jak: tradycyjne migdały, banany, mango, pistacje i wiele innych.
* W Surinamie, podaje się napój o nazwie orgeade, który jest podobny do syropu orszadowego, a jego jedynymi składnikami są cukier i migdały.
* Włoska odmiana to syrop o nazwie ''orzata'', oparty na żywicy (styraks). Zawiera niewielką ilość migdałowej goryczki. Na greckiej wyspie {{lpg|Nisyros}}, podobny napój jest znany jako soumada.

{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{lz|s=https://podroze.gazeta.pl/podroze/1,114158,6877267,Walencja__Przepis_na_orszade.html|n=Krzysztof Jarymowicz, 3 sierpnia 2009, ''Walencja. Przepis na orszadę''}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Migdały|Napoje}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8cwjl0eitps6vm3a7luaw6moohsjsnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kompot z suszonych owoców</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25762</id>
    <revision>
      <id>550590</id>
      <parentid>549309</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="755" sha1="pyb8tqlu0h9vqv7cwl42dygfz7bjf7h" xml:space="preserve">== Składniki ==
{{Plik|plik=Kompot z suszonych sliwek.JPG|auto=tak|opis=Kompot z suszonych owoców}}

* ''30 dag suszonych owoców: jabłek, gruszek, moreli''
* ''10 dag suszonych śliwek''
* ''skórka cytrynowa''
* ''skórka pomarańczowa''
* ''cytryna''
* ''łyżka cukru''
* ''1,5 litra przegotowanej wody''

== Przygotowanie ==
Owoce umieścić na sicie, przelać gorącą wodą. Następnie umieścić w zimnej, przegotowanej wodzie i odstawić do namoczenia na całą noc. Wodę z owocami wlać do garnka, dodać do smaku cukier, sok z cytryny, skórkę pomarańczową i cytrynową. Całość gotować aż do miękkości. Podawać schłodzone. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Napoje zimne|Owoce|Przetwory|Potrawy wigilijne}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pyb8tqlu0h9vqv7cwl42dygfz7bjf7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa jarzynowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25764</id>
    <revision>
      <id>550501</id>
      <parentid>550191</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1688" sha1="redbm1fhnp9qb5gvcmlxkj91ntwvb7n" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Frying vegs for soup.jpg|auto=tak|opis=Zupa jarzynowa}}

== Zupa jarzynowa ze świeżych warzyw ==
* liczba porcji: 4
* czas przygotowania: 35 min                  

=== Składniki ===
* ''pół litra wywaru mięsnego''
* ''pęczek włoszczyzny''
* ''2 marchewki''
* ''5 dag fasoli''
* ''10 dag ziemniaków''
* ''5 dag brukselki''
* ''łyżeczka koncentratu pomidorowego''
* ''łyżeczka śmietany''
* ''pół łyżeczki mąki''
* ''pół łyżeczki tłuszczu''
* ''sól''

=== Przygotowanie ===
# Warzywa oczyścić, umyć i pokroić. 
# Zalać wywarem, posolić i zagotować.
# Ziemniaki pokroić w kostkę i wrzucić do gotującej się zupy.
# Koncentrat pomidorowy wymieszać ze śmietaną i mąką, podprawić zupę i zagotować. Podprawić do smaku przyprawami i tłuszczem.

== Zupa jarzynowa z mrożonych jarzyn ==
=== Składniki ===
* ''porcja mrożonych jarzyn z brukselką''
* ''1 l rosołu z drobiu (może być z koncentratu)''
* ''cebula''
* ''łyżka oliwy do smażenia''
* ''2 surowe, białe kiełbaski o łącznej wadze 20 dag''
* ''kopiasta łyżka posiekanej zieleniny''
* ''sól''
* ''pieprz''

=== Przygotowanie ===
Na oliwie podsmażyć posiekaną cebulę, zalać rosołem, dodać mrożone jarzyny, gotować na niewielkim ogniu przez 5 min. Obrane z błon kiełbasy wyrobić z dodatkiem zieleniny na jednolitą masę, uformować zgrabne klopsiki. Gdy zupa się zagotuje, wrzucić przygotowane klopsiki. Całość gotować na średnim ogniu. Zupa będzie gotowa, gdy klopsiki wypłyną na powierzchnię. Podawać gorącą z ziemniakami z wody, polanymi skwarkami ze świeżej słoniny.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Warzywa}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>redbm1fhnp9qb5gvcmlxkj91ntwvb7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Lukier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25779</id>
    <revision>
      <id>550496</id>
      <parentid>549473</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="961" sha1="bjuynnsk0u1tn5mck838u2novsrpym9" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Cinnamon rolls glazed, July 2009.jpg|auto=tak|opis={{sr|Bułeczki cynamonowe|Bułeczka cynamonowa z lukrem}}}}

== Składniki ==
* ''2 jajka''
* ''20 dag cukru pudru''
* ''łyżka przegotowanej wody''
* ''sok z połowy cytryny''
: Sok cytrynowy można zastąpić innym dodatkiem smakowym, np. kilkoma kroplami olejku smakowego (np. waniliowego).

== Przygotowanie ==
Jajka rozbić, żółtka oddzielić od białek. Białka lekko roztrzepać widelcem, oddać cukier puder, wymieszać, dodać wodę i ucierać aż do uzyskania gładkiej masy. Dodać sok z cytryny, wymieszać. 

== Barwienie lukru ==
Aby uzyskać inne kolory lukru należy do niego dodać, w zależności od pożądanej barwy, kurkumę, odpowiedni syrop owocowy lub barwnik spożywczy. 

== Źródło ==
* {{lz|s=https://www.kobieta.pl/gotowanie/wokol-stolu/zobacz/artykul/sama-zrob-lukier/|n=Sama zrób lukier}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta|Desery}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjuynnsk0u1tn5mck838u2novsrpym9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sałatka rosyjska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25810</id>
    <revision>
      <id>550525</id>
      <parentid>549906</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2513" sha1="iahpo6b1k84vkl8xzx7lpdnztq7tvt0" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Russian Salad.jpg|auto=tak|opis=Sałatka rosyjska}}

'''Sałatka rosyjska''' – rozpowszechniona w różnych kuchniach świata sałatka wywodząca się z kuchni rosyjskiej. Szczególnie popularna w Hiszpanii, gdzie często jest wykorzystywana jako część zestawu {{sr|Tapas|m=tak}}. Jej podstawę stanowią zazwyczaj marchew, groszek, ziemniaki i majonez, lecz występuje w licznych wariantach. Podawana w formie sałatki, może też służyć jako nadzienie (farsz) do pomidorów.

== Sałatka rosyjska ==
=== Składniki ===
* ''0,5 kg ziemniaków''
* ''5 ugotowanych marchewek''
* ''szklanka groszku gotowanego lub konserwowego''
* ''4 kwaszone ogórki''
* ''3 jaja na twardo''
* ''1,5 szklanki majonezu''
* ''2 łyżki octu''
* ''łyżka drobno posiekanej natki pietruszki''
* ''sól''
* ''pieprz''

=== Przygotowanie ===
Ziemniaki obrać, ugotować w lekko osolonej wodzie, a następnie wystudzić i pokroić w kostkę. Białka jaj, marchewkę i ogórki kwaszone również pokroić w kostkę. Wszystkie składniki wrzucić do miski, dodać majonez, ocet, sól i pieprz. Przybrać natką pietruszki i przetartymi przez sitko żółtkami.

== Sałatka rosyjska z tuńczykiem ==
=== Składniki ===
* ''2 jajka''
* ''0,4 kg młodych ziemniaków''
* ''100 g fasolki szparagowej''
* ''100g mrożonego groszku''
* ''100g marchewki''
* ''200 g tuńczyka w sosie własnym''
* ''8 łyżek majonezu''
* ''2 łyżki soku z cytryny''
* ''1 ząbek czosnku''
* ''4 ogórki kwaszone''
* ''kilka czarnych oliwek''
* ''łyżka kaparów''
* ''łyżka drobno posiekanej natki pietruszki''

=== Przygotowanie ===
# Jajka ugotować na twardo i wystudzić. Ziemniaki umyć, pokroić w ćwiartki, ugotować do miękkości w lekko osolonej wodzie. Fasolkę i groszek wrzucić do wrzątku na kilka minut, odstawić do wystudzenia. Marchewkę obrać, pokroić w słupki. 
# W półmisku ułożyć ugotowane ziemniaki, marchewkę, groszek, fasolkę i osączonego tuńczyka. Delikatnie wymieszać. 
# Majonez zmieszać z sokiem z cytryny, doprawić zgniecionym ząbkiem czosnku oraz solą i pieprzem. 
# Warzywa z tuńczykiem polać majonezem. 
# Ogórki pokroić w plasterki. Jajka w ósemki. Ułożyć je na polanych majonezem warzywach, do całości dodać oliwki i kapary oraz natkę pietruszki.

== Źródła ==
* Susanna Tee: ''Tapas''. Warszawa: Parragon Books, 2006, {{ISBN|1-40546-524-7}}.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sałatki i surówki|Ziemniaki|Kuchnia rosyjska|Kuchnia hiszpańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iahpo6b1k84vkl8xzx7lpdnztq7tvt0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Jajecznica z serem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25854</id>
    <revision>
      <id>550507</id>
      <parentid>549209</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="781" sha1="58mnw52a5mniho8skcaw19071nnmnyf" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Single ostrich egg scrambled.jpg|auto=tak|opis=Jajecznica}}

== Składniki ==
* ''4 jajka''
* ''1/4 kostki masła lub smalcu''
* ''10 dag sera ({{lpg|mozzarella}}, {{lpg|Gouda_(ser)|gouda)}}
* ''1 mały słoiczek lub puszeczka przecieru pomidorowego (zawierającego {{lpg|likopen}}})'' (opcjonalnie)
* ''Sól, pieprz, majeranek lub inne przyprawy ({{lpg|kurkuma}}, {{lpg|Imbir lekarski|imbir}}, {{lpg|curry}}) do smaku''

== Przygotowanie ==
Masło roztopić na gorącej patelni, wbić umyte uprzednio jajka, dodać przyprawy i wymieszać.
Utrzeć na to żółty ser na tarce o grubych oczkach. Smażyć na wolnym ogniu, żeby ser się też rozpuścił na jajkach. Można przykryć przykrywką.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Jajecznica|Jajka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>58mnw52a5mniho8skcaw19071nnmnyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Gulasz holenderski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26015</id>
    <revision>
      <id>550565</id>
      <parentid>549176</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2695" sha1="r14pentt8pzoknxlgr7qvhv2cslwqwr" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Hachee 1.jpeg|auto=tak|opis=Gulasz holenderski}}

'''Gulasz holenderski''' czyli '''hachee''' – tradycyjna potrawa mięsna z kuchni holenderskiej, składająca się z kawałków wołowiny duszonych z cebulą i przyprawami korzennymi w sosie własnym. Serwowane na gorąco z ugotowanymi i potłuczonymi ziemniakami lub {{sr|Puree|m=tak}} oraz surówką z czerwonej kapusty z jabłkiem.

== Składniki ==
* ''1/2 kg wołowiny (escalope de boeuf, czyli mięsa wołowego gorszej jakości, które nadaje się jedynie do duszenia)''
* ''3 duże cebule (około 0,7 kg czyli nieco więcej niż mięsa lub tyle samo)''
* ''5 goździków''
* ''2 liście laurowe''
* ''kawałek masła''
* ''mąka do posypania''
* ''1 kostka bulionowa wołowa''
* ''250 ml ciepłej wody (do rozpuszczenia kostki bulionowej)''
* ''odrobina octu winnego''
* ''1 butelka ciemnego piwa''
* ''sól'' 
* ''pieprz czarny świeżo zmielony''

== Przygotowanie ==
Mięso wołowe pokroić na dość duże kostki. Do plastikowej miski wsypać mąkę, sól i pieprz, po czym obtoczyć kawałki mięsa, tak aby były oprószone ze wszystkich stron. Cebule obrać i posiekać na grube kawałki lub pokroić na pierścienie.
Masło rozpuścić i rozgrzać w rondlu o grubym dnie, włożyć mięso i obsmażyć aż do uzyskania brązowego koloru. Następnie dodać pokrojoną cebulę, liście laurowe i goździki. Mieszając, smażyć aż do zeszklenia cebuli, po czym dodać kostkę bulionową uprzednio rozpuszczoną w ciepłej wodzie, piwo i odrobinę octu winnego. Mięso powinno być zakryte. Wymieszać. Całość doprowadzić do zagotowania, po czym zmniejszyć gaz i dusić przez 3 godziny na najmniejszym ogniu, przy lekko uchylonej przykrywce, regularnie mieszając. Po tym czasie mięso jest miękkie, cebula ma konsystencję papki, a sos jest gęsty i ciemny o aromatycznym zapachu. Ewentualnie doprawić do smaku solą i pieprzem. Przed podaniem wyjąć liście laurowe i goździki.

Gulasz holenderki podaje się wraz z ugotowanymi i potłuczonymi ziemniakami lub purée, polewając po wierzchu lub obok porcji ziemniaków. Jako surówkę serwuje się czerwoną kapustę lub czerwoną kapustę z jabłkiem. To danie obiadowe jest popularne w okresie zimowym.

Opcjonalnie pod koniec można dodać 2 obrane ze skórki i pokrojone na ósemki jabłka odmiany złota reneta i dusić razem przez 10 minut. W tym przypadku ocet winny zastępuje się syropem jabłkowym.

== Źródła ==
* {{lz|s=https://www.smulweb.nl|n=Smulweb}}
* {{lz|s=https://www.mijnrecepten.nl|n=Mijn Recepten}}
* {{lz|s=https://www.ah.nl|n=ah.nl}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Cebula|Wołowina|Kuchnia holenderska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r14pentt8pzoknxlgr7qvhv2cslwqwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rośliny/Leucojum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26077</id>
    <revision>
      <id>550843</id>
      <parentid>534181</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Śnieżyca wiosenna (Leucojum vernum) */</comment>
      <origin>550843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2028" sha1="4vg4ulhf8814vj11a0knwaerjibxtr3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny|'''''Rośliny pszczelarskie''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Leucojum|Śnieżyca wiosenna (Leucojum vernum)]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Rośliny/Tabela|'''''Tabela roślin pszczelarskich''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

{{Uprawa - roślina infobox
 | nazwa        = Śnieżyca wiosenna
 | obrazek      = Märzenbecher 2107.JPG
 | opis         = Śnieżyca wiosenna
 | systematyka  = Systematyka wg [[w:System Reveal|Reveala]]
 | rząd         = [[w:Asparagales|szparagowce]]
 | rodzina      = [[w:Amaryllidaceae|amarylkowate]]
 | rodzaj       = [[w:Leucojum|śnieżyca]] 
 | łacina       = Leucojum vernum
 | nazwy        =
 | wikipedia    = Śnieżyca wiosenna
 | wikispecies  = Lonicera
 | wikisłownik  = śnieżyca wiosenna
 | commons      = Category:Leucojum vernum
}}

== Śnieżyca wiosenna (''Leucojum vernum'') ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
!
! Kwitnienie 
! Kolor{{Br}} pyłku
! Nektar w kwiatach
! Cukier w nektarze{{Br}}{{Small|%}}
! Pyłek{{Br}}{{Small|kg/ha}}
! Spadź
! Wyd. miodowa
|-
| śnieżyca wiosenna{{Br}}(''L. vernum'')
| II - III
| 
| mg/10 kwiatów{{r|ref1}}
|
|
|  
| kg/ha
|-
|}

Te piękne, nieco podobne do przebiśniegów kwiaty są rośliną chronioną. W Polsce występują głównie w Sudetach i Bieszczadach{{r|ref2}}.

== Śnieżyca wiosenna (''Leucojum vernum'') ==
{{Plik|plik=Uchorowo 411-15.jpg|auto=tak;-1|opis=Rezerwat przyrody Śnieżycowy Jar{{r|ref3}}}}

Zakwitając czasem już w lutym wśród śniegu śnieżyce oczekują już na pszczoły, które być może jeszcze nie zakończyły [[Pszczelarstwo/Pasieka/Zimowla|zimowli]]. Są cennymi dostarczycielemi pyłku na przedwiośniu.

{{Przypisy|
{{o|n=ref1|r=[]}}
{{o|n=ref2|r=[http://pl.wikipedia.org/wiki/Śnieżyca_wiosenna Wikipedia.pl, ''Śnieżyca wiosenna'']}}
{{o|n=ref3|r=[http://pl.wikipedia.org/wiki/Rezerwat_przyrody_Śnieżycowy_Jar Wikipedia.pl, Wikipedia.pl, ''Rezerwat przyrody Śnieżycowy Jar'']}}
}}</text>
      <sha1>4vg4ulhf8814vj11a0knwaerjibxtr3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Haupia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26094</id>
    <revision>
      <id>550675</id>
      <parentid>549186</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="613" sha1="2qckpg8wpj7e5v25qn9p8ptmqy17c79" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Haupia.jpg|auto=tak|opis=Haupia}}

'''Haupia''' to hawajski deser z mleka kokosowego i skrobi kukurydzianej (oryginalnie skrobi tacca).

== Składniki ==
* 3 szklanki mleka kokosowego
* 1/2 szklanki cukru
* szczypta soli 
* 1/2 szklanki skrobi kukurydzianej

== Wykonanie ==
# Zmieszaj i podgrzej mleko, cukier i sól na średnim ogniu.
# Powoli dodawaj skrobię, mieszając i gotując, aż zgęstnieje.
# Wlej do formy (najlepiej kwadratowej).
# Chłodź przez godzinę.
# Pokrój na kwadraty i podawaj.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery|Mleko kokosowe|Kuchnia hawajska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2qckpg8wpj7e5v25qn9p8ptmqy17c79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pierożki pieczone z borowikiem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26934</id>
    <revision>
      <id>550701</id>
      <parentid>549785</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1306" sha1="eecmi1oshc5rjpj11b0gif857282b4y" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pierożki pieczone z borowikiem.jpg|auto=tak|opis=Pierożki pieczone z borowikiem}}

== Pierożki pieczone z borowikiem ==
Danie nie tylko wigilijne. Można podawać na ciepło i na zimno.

=== Składniki ===
==== Ciasto ====
* ''3 szklanki mąki''
* ''15 dag masła''
* ''2 żółtka''
* ''2-3 łyżki śmietany''
* ''sól do smaku''

==== Farsz ====
* ''80 dag kapusty kiszonej''
* ''10 dag borowików suszonych''
* ''10 dag masła''
* ''1 cebula''
* ''3 łyżki oleju''
* ''sól, pieprz do smaku''

=== Przygotowanie ===
==== Farsz ====
Grzyby moczyć w wodzie 2 godz., ugotować do miękkości, odcedzić i posiekać (nie przepuszczać przez maszynkę). Odciśniętą, wypłukaną kapustę dusić w wywarze z grzybów i maśle. Cebulę pokrojoną w kostkę usmażyć na oleju i dodać wraz z grzybami do kapusty, razem dusić do odparowania płynu.
Doprawić solą, pieprzem i odstawić do wystudzenia.

==== Ciasto ====
Do przesianej mąki dodać masło, posiekać &quot;na piasek&quot;, dodać żółtka, śmietanę i sól. Ciasto włożyć do lodówki na kilka godzin.
Po rozwałkowaniu wycinać kwadraty lub koła, nakładać farsz i zlepiać. Smarować roztrzepanym jajkiem i piec w temp. ok. {{C|180}} na złoty kolor.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kluski i makarony}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eecmi1oshc5rjpj11b0gif857282b4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa Dal (Dhal)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27340</id>
    <revision>
      <id>550515</id>
      <parentid>550174</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="765" sha1="it9dx2hktgwryrdnak6diu90wkvybdl" xml:space="preserve">* Zupa z czerwonej soczewicy
* Danie na 4 osoby czas przygotowywania 40 minut. Potrawa średnio droga i łatwa.

{{Plik|plik=Tadka Dal.jpg|auto=tak|opis=Tadka Dal}}

== Składniki ==
* 3 marchewki
* 2 pietruszki
* 1 puszka pomidorów w kawałkach
* 1 kostka warzywna/bulion warzywny
* 1/3 szklanki soczewicy czerwonej
* 4 łyżki mleka kokosowego (z puszki)
* 1 łyżeczka Garam masala (lub kardamon i cynamon)
* 1 łyżeczka ostrej papryki


== Wykonanie ==
# Ugotować wywar z marchewki, pietruszki i kostki wywaru (ok. 20 minut).
# Zmiksować.
# Dodać karton pomidorów w kawałkach, soczewicę, przyprawy, mleko kokosowe.
# Dodać przyprawy.
# Gotować jeszcze 15 minut.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Soczewica|Kuchnia indyjska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>it9dx2hktgwryrdnak6diu90wkvybdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kotlety z kaszy gryczanej i ziemniaków</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27350</id>
    <revision>
      <id>550549</id>
      <parentid>549335</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1417" sha1="61pcb2num64u1yrbmf9o0zw4y65nc3r" xml:space="preserve">{{Plik|plik=07535 Buckwheat burgers aka Hreczki.jpg|auto=tak|opis=Kotlety z kaszy gryczanej i ziemniaków}}

== Składniki ==
* ''3 łyżki ziemniaków (ugotowanych)''
* ''6 łyżek kaszy gryczanej (ugotowanej)''
* ''cebula''
* ''1 jajko''
* ''1 łyżka mąki ziemniaczanej''
* ''2 łyżki mąki pszennej lub razowej''
* ''2 łyżki bułki tartej''
* ''koperek lub natka pietruszki''
* ''sól, pieprz, tymianek do smaku''
* ''olej do smażenia''
* ''masło do gotowania kaszy''

== Przygotowanie ==
# Ugotować kaszę na sypko w następujący sposób:
## Zalać kaszę gryczaną gorącą wodą (w proporcji 1:2). Wodę osolić, dodać masło (0,5 łyżki na szklankę kaszy), zamieszać. Po zagotowaniu wody gotować (już nie mieszać!) pod lekko uchyloną przykrywką (lub przykrywką z dziurką) na bardzo małym ogniu. Po 15 minutach wyłączyć palnik. Zostawić na nagrzanej płycie palnika lub owinąć garnek w gazety i schować pod kołdrę na 10-30 minut (kasza powinna wchłonąć resztę wody).
# Ugotować ziemniaki.
# Cebulę pokroić i zeszklić na patelni.
# Połączyć kaszę, ziemniaki, cebulę z jajkiem i mąkami, dodać posiekany koperek.&lt;br /&gt;
# Doprawić do smaku.
# Obtoczyć w bułce tartej i smażyć na rumiano.
* Można podawać z sosem z jogurtu naturalnego z pokrojoną papryką i ogórkiem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kasza|Warzywa|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>61pcb2num64u1yrbmf9o0zw4y65nc3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa kremowa z dyni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27351</id>
    <revision>
      <id>550550</id>
      <parentid>550200</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1286" sha1="ieaj9308rz3p5vx60h63le8tc1xs5li" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Cremas de calabaza-2.jpg|auto=tak|opis=Zupa krem z dyni}}

== Składniki ==
* ''1,5 kg dyni''
* ''2 duże pomarańcze''
* ''1 duża cebula''
* ''2 łyżki startego świeżego imbiru ''
* ''2 łyżki masła''
* ''2 łyżki oleju''
* ''1 łyżeczka cynamonu''
* ''0,5 litra wywaru z warzyw''
* ''sól, pieprz''
* ''śmietana''
* ''grzanki albo groszek ptysiowy''

== Przygotowanie ==
# Przekroić dynię na ćwiartki i usunąć nasiona oraz włóknisty miąższ ze środka. Pozostały, twardy miąższ pokroić w plastry, obrać    skórkę, a następnie pokroić plastry w kostkę.
# Dynię i imbir zetrzeć na tarce z dużymi oczkami, cebulę pokroić.
# Startą dynię, imbir, pokrojoną cebulę wraz z masłem i olejem dusić do całkowitej miękkości. Powinna się rozpadać.
# Dodać wywar (można go zrobić rozpuszczając kostkę rosołową), sok z pomarańczy i dusić jeszcze przez kilka minut.
# Dodać cynamon, sól, pieprz i dusić przez kolejne 10–15 minut.
# Zmiksować, dodać śmietanę.
# Podawać z grzankami albo groszkiem ptysiowym.

== Uwagi ==
* Dynię można zastąpić marchewką – wtedy potrzebne będzie tylko trochę więcej wywaru.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dynia|Zupy|Dynia|Pomarańcza|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ieaj9308rz3p5vx60h63le8tc1xs5li</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Owsianka z musem jabłkowym</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27934</id>
    <revision>
      <id>550580</id>
      <parentid>549574</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="596" sha1="rm91hvxiyosvg1mphipir6t75jxd19p" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Porridge Apfel-Rosine 1.jpg|auto=tak|opis=Owsianka z rodzynkami w rumie.}}

== Informacje ==
* Czas przygotowania: 15 min
* Ilość porcji: 1
* Kaloryczność: -
* Orientacyjny koszt: - zł

== Składniki ==
* ''szklanka płatków górskich''
* ''szklanka mleka''
* ''szklanka wody''
* ''sól''
* ''mus z jabłek''

== Sposób przyrządzania ==
# Płatki zalewamy mlekiem i wodą. Solimy, po czym gotujemy, aż płatki zmiękną, a płyn odparuje.&lt;br /&gt;
# Na wierzch kładziemy mus z jabłek.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ryż i kasza|Desery|Jabłko|Mleko}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rm91hvxiyosvg1mphipir6t75jxd19p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Ciasto marchewkowe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28071</id>
    <revision>
      <id>550702</id>
      <parentid>549072</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:36:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1400" sha1="quv2wjdkg1a0ifoh3qz0xjod6cjceup" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Slice of gluten-free carrot cake, April 2005.jpg|auto=tak|opis=Przykład ciasta marchwiowego w wersji bezglutenowej}}

{{wikipedia|Ciasto marchewkowe}}
{{commons|Category:Carrot cakes}}

== Ciasto marchewkowe ==
'''{{lpg|Ciasto marchewkowe}}''' ({{ang.|''carrot cake''}}) – słodki placek z tartą marchewką, szczególnie popularny w krajach anglosaskich. Zmiękczona podczas pieczenia marchewka nadaje ciastu miękką, gęstą i wilgotną konsystencję.

=== Składniki ===
* ''2 szklanki mąki pszennej''
* ''2 szklanki grubo startej marchewki''
* ''1 szklanka oleju''
* ''3 jajka'' - ''4 jaja''
* ''1½ szklanki cukru''
* ''1 łyżeczka sody oczyszczonej''
* ''1 łyżeczka proszku do pieczenia''
* ''kilka orzechów''

=== Przygotowanie ===
# Jajka miksować z cukrem, aż do utworzenia gładkiej masy.
# Do masy stopniowo dodawać olej, cały czas mieszając.
# Do innego naczynia przesiać mąkę, sodę i proszek do pieczenia.
# Do mąki dodać masę jajeczną z olejem i dokładnie wymieszać.
# Gdy ciasto będzie miało gładką konsystencję – dodać orzechy i marchew, i zamieszać.
# Włożyć do wysmarowanej masłem i posypanej tartą bułką formy. 
# Piec przez 60 minut w średnio nagrzanym (180°C) piekarniku.
# Dodatkowo ciasto można polać {{lg|polewa czekoladowa|polewą czekoladową}}.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta|Marchew}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>quv2wjdkg1a0ifoh3qz0xjod6cjceup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Köttbullar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28634</id>
    <revision>
      <id>550574</id>
      <parentid>549434</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="894" sha1="cmbs9iuhej49tiasja73olfdsc3yeyk" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Koettbullar stockholm2006.jpg|auto=tak|opis=Kottbullar podane w sposób tradycyjny}}

== Składniki ==
* ''300g mięsa mielonego (wołowego lub wieprzowego)''
* ''pół szklanki bułki tartej''
* ''1 średnia czerwona cebula''
* ''1 jajko''
* ''sól i pieprz''
* ''masło lub oliwa do smażenia''
* ''2 łyżki miodu''
*  ''ćwierć szklanki śmietany''

== Przygotowanie ==
Bułkę tartą połączyć ze śmietanką, odstawić na kilka minut. Cebulę posiekać, smażyć na patelni aż będzie miękka. W misce połączyć mięso mielone z jajkiem, miodem, solą i pieprzem, dodać wcześniej przygotowaną bułkę tartą ze śmietaną oraz cebulkę. Mieszać, do uzyskania jednolitej masy. Uformować klopsiki wielkości niedużych piłeczek, smażyć na patelni aż do uzyskania złocistego koloru.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Nabiał|Miód|Pieczywo}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmbs9iuhej49tiasja73olfdsc3yeyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Produkty/Miód Sidr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28765</id>
    <revision>
      <id>550854</id>
      <parentid>515131</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="784" sha1="686wt8w0ije9uz40aq9w17tzul93cge" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Miód|'''''Miód''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Produkty/Miód Sidr|Miód Sidr]]|
NastStrona=|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Miód Sidr ==
{{Plik|plik=Ziziphus-areva-israel.jpg|auto=tak|opis=Głożyna cierń Chrystusa}}

== Pochodzenie ==
Nektaru na miód dostarczają kwiaty wiecznie zielonego drzewa głożyny ciernia Chrystusa ((Ziziphus spina-christi (L.)), w innych krajach zwanego drzewem nabkh. Rośnie ono na Półwyspie Arabskim oraz w północno-zachodniej Afryce. Istnieją teorie, że to właśnie z gałęzi tej głożyny zrobiona została korona cierniowa Chrystusa. Miód Sidr należy do najdroższych na świecie - cena 1 kg dochodzi nawet do 200$.

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>686wt8w0ije9uz40aq9w17tzul93cge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kurki duszone w śmietanie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30832</id>
    <revision>
      <id>550692</id>
      <parentid>549428</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="884" sha1="la856bt3gad4i3jy3ywytz2kyn6cfk0" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kalbsgeschnetzeltes Pfifferlinge.jpg|auto=tak|opis=Kurki, śmietana i drobno posiekany koperek.}}

== Składniki ==
* ''40 dag kurek''
* ''1/2 pęczka koperku''
* ''1 duża cebula''
* ''3 łyżki masła''
* ''25 dag śmietany 12% (1/2 pojemniczka)''

== Przygotowanie ==
# Pokrojoną w plasterki cebulę zeszklić na maśle. Następnie dodać umyte i przygotowane kurki. Kurki najpierw się smażą, potem puszczają dużo soku. Dusić ok. 20 minut na średnim ogniu, do odparowania sosu.
# W tym czasie drobno posiekać koperek, połowę dodać do duszących się kurek. Na koniec zdjąć z ognia, przyprawić solą i pieprzem i dodać śmietanę. Przed podaniem wstawić jeszcze na chwilę na ogień dla podgrzania. Podawać z chlebem lub ziemniakami z wody.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kurki|Sosy gorące|Kuchnia polska|Kuchnia staropolska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>la856bt3gad4i3jy3ywytz2kyn6cfk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduł:Lang/data</title>
    <ns>828</ns>
    <id>31192</id>
    <revision>
      <id>550715</id>
      <parentid>550066</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:54:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550715</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="98135" sha1="9gjea9adqunkg9bbwy3o1app1ireled" xml:space="preserve">--[[
        [&quot;kod języka&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;hasło języka w Wikipedii&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;nazwa języka w mianowniku&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;nazwa języka w dopełniaczu&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;nazwa języka w miejscowniku&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;opcjonalny skrót nazwy języka&quot;,
                kursywa         = false, -- opcja dla szablonu {{W języku}}
                warianty        = { &quot;wariant&quot;, ... } -- opcjonalna lista zwyczajowych wariantów
        },
--]]
return {
        [&quot;aa&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język afar&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;afar&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;afar&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;afar&quot;,
        },
        [&quot;ab&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język abchaski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;abchaski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;abchaskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;abchaskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;abch.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ace&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język aceh&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;aceh&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;aceh&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;aceh&quot;,
        },
        [&quot;ady&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język adygejski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;adygejski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;adygejskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;adygejskim&quot;,
        },
		[&quot;ae&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język awestyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;awestyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;awestyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;awestyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;awest.&quot;,
				warianty        = { &quot;ave&quot; }, -- ISO 639-3
        },
        [&quot;af&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język afrikaans&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;afrikaans&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;afrykanerskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;afrykanerskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;afr.&quot;,
        },
        [&quot;ak&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język akan&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;akan&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;akan&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;akan&quot;,
        },
        [&quot;als&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;dialekt alemański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;alemański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;alemańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;alemańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;alem.&quot;,
				warianty        = {
					[&quot;FR&quot;] = {
						[&quot;hasło&quot;]       = &quot;gwary alzackie&quot;,
						[&quot;mianownik&quot;]   = &quot;alzacki&quot;,
						[&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;alzackiego&quot;,
						[&quot;miejscownik&quot;] = &quot;alzackim&quot;,
						[&quot;skrót&quot;]       = &quot;alz.&quot;,
					},
                },
        },
        [&quot;am&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język amharski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;amharski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;amharskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;amharskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;amh.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;an&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język aragoński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;aragoński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;aragońskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;aragońskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;arag.&quot;,
        },
        [&quot;ang&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język staroangielski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;staroangielski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;staroangielskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;staroangielskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;staroang.&quot;,
        },
        [&quot;ar&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język arabski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;arabski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;arabskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;arabskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;arab.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;arc&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język aramejski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;aramejski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;aramejskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;aramejskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;aram.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;arz&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;dialekt egipski języka arabskiego&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;egipski arabski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;egipskiego arabskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;egipskim arabskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;as&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język asamski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;asamski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;asamskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;asamskim&quot;,
                kursywa			= false,
        },
        [&quot;ast&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język asturyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;asturyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;asturyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;asturyjskim&quot;,
        },
        [&quot;av&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język awarski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;awarski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;awarskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;awarskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;awa&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język awadhi&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;awadhi&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;awadhi&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;awadhi&quot;,
        },
        [&quot;ay&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ajmara&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ajmara&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ajmara&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ajmara&quot;,
        },
        [&quot;az&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język azerbejdżański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;azerbejdżański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;azerbejdżańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;azerbejdżańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;azer.&quot;,
        },
        [&quot;azb&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język południowoazerbejdżański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;południowoazerbejdżańskie&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;południowoazeberjdżańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;południowoazerbejdżańskim&quot;,
        },
        [&quot;ba&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język baszkirski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;baszkirski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;baszkirskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;baszkirskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;baszk.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ban&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język balijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;balijski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;balijskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;balijskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;bal.&quot;,
        },
        [&quot;bar&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;dialekt bawarski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bawarski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bawarskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bawarskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;baw.&quot;,
        },
        [&quot;bat-smg&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język żmudzki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;żmudzki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;żmudzkiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;żmudzkim&quot;,
        },
        [&quot;bbc&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język batak toba&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;batak toba&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;batak toba&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;batak toba&quot;,
        },
        [&quot;bcl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bikolski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bikolski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bikolskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bikolskim&quot;,
        },
        [&quot;be&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język białoruski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;białoruski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;białoruskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;białoruskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;biał.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;bej&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bedża&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bedża&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bedża&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bedża&quot;,
        },
        [&quot;be-tarask&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Taraszkiewica&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;białoruski (taraszkiewica)&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;białoruskiego (taraszkiewicy)&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;białoruskim (taraszkiewicy)&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;biał. (tar.)&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;be-x-old&quot;] = {	-- duplikat / stara nomenklatura
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Taraszkiewica&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;białoruski (taraszkiewica)&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;białoruskiego (taraszkiewicy)&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;białoruskim (taraszkiewicy)&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;biał. (tar.)&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;bg&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bułgarski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bułgarski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bułgarskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bułgarskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;bułg.&quot;,
                kursywa         = false,
                warianty        = { &quot;BG&quot; },
        },
        [&quot;bh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bhodźpuri&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;biharski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;biharskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;biharskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;bih.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;bi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bislama&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bislama&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bislama&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bislama&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;bisl.&quot;,
        },
        [&quot;bjn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język banjar&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;banjar&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;banjar&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;banjar&quot;,
        },
        [&quot;bm&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bambara&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bambara&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bambara&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bambara&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;bamb.&quot;,
        },
        [&quot;bn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bengalski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bengalski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bengalskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bengalskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;beng.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;bo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tybetański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tybetański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tybetańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tybetańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;tyb.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;bpy&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bisznuprija-manipuri&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bisznuprija-manipuri&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bisznuprija-manipuri&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bisznuprija-manipuri&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;bisznup.-manip.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;br&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bretoński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bretoński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bretońskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bretońskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;bret.&quot;,
        },
        [&quot;bs&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bośniacki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bośniacki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bośniackiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bośniackim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;bośn.&quot;,
        },
        [&quot;bug&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język bugijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;bugiński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;bugińskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;bugińskim&quot;,
        },
        [&quot;bxr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język buriacki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;buriacki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;buriackiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;buriackim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ca&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kataloński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kataloński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;katalońskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;katalońskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kat.&quot;,
        },
        [&quot;cbk-zam&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język chavacano&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;chavacano&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;chavacano&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;chavacano&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;chav.&quot;,
        },
        [&quot;cdo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język mindong&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;mindong&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;mindong&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;mindong&quot;,
        },
        [&quot;ce&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język czeczeński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;czeczeński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;czeczeńskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;czeczeńskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;czecz.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ceb&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język cebuański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;cebuański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;cebuańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;cebuańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;ceb.&quot;,
        },
        [&quot;ch&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język czamorro&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;czamorro&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;czamorro&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;czamorro&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;czam.&quot;,
        },
        [&quot;cho&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język czoktaw&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;czoktaw&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;czoktaw&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;czoktaw&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;czok.&quot;,
        },
        [&quot;chp&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język chipewyan&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;chipewyan&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;chipewyan&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;chipewyan&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;chr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język czirokeski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;czirokeski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;czirokeskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;czirokeskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;chu&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język staro-cerkiewno-słowiański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;staro-cerkiewno-słowiański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;staro-cerkiewno-słowiańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;staro-cerkiewno-słowiańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;scs.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;chy&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język czejeński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;czejeński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;czejeńskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;czejeńskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;czej.&quot;,
        },
        [&quot;ckb&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język sorani&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;sorani&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;sorani&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;sorani&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;co&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język korsykański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;korsykański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;korsykańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;korsykańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kors.&quot;,
        },
        [&quot;cr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kri&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kri&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kri&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kri&quot;,
        },
        [&quot;crh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język krymskotatarski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;krymskotatarski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;krymskotatarskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;krymskotatarskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;krymskotat.&quot;,
        },
        [&quot;crs&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kreolski seszelski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;szeszelski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;seszelskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;seszelskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;sesz.&quot;,
        },
        [&quot;cs&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język czeski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;czeski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;czeskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;czeskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;cz.&quot;,
                warianty        = { &quot;CZ&quot; },
        },
        [&quot;csb&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kaszubski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kaszubski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kaszubskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kaszubskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kaszub.&quot;,
        },
        [&quot;cu&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język cerkiewnosłowiański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;cerkiewnosłowiański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;cerkiewnosłowiańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;cerkiewnosłowiańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;cs.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;cu-x-old&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język staro-cerkiewno-słowiański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;staro-cerkiewno-słowiański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;staro-cerkiewno-słowiańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;staro-cerkiewno-słowiańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;scs.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;cv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język czuwaski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;czuwaski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;czuwaskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;czuwaskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;czuw.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;cy&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język walijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;walijski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;walijskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;walijskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;wal.&quot;,
        },
        [&quot;da&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język duński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;duński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;duńskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;duńskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;duń.&quot;,
        },
        [&quot;de&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język niemiecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;niemiecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;niemieckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;niemieckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;niem.&quot;,
                warianty        = { &quot;AT&quot;, &quot;DE&quot; },
        },
        [&quot;diq&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język niemiecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;zazaki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;zazaki&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;zazaki&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;zaz.&quot;,
        },
        [&quot;dsb&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język dolnołużycki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;dolnołużycki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;dolnołużyckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;dolnołużyckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;dolnołuż.&quot;,
        },
        [&quot;dv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język malediwski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;malediwski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;malediwskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;malediwskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;maled.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;dz&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Dzongkha&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;dzongkha&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;dzongkha&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;dzongkha&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ee&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ewe&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ewe&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ewe&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ewe&quot;,
        },
        [&quot;el&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język grecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;grecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;greckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;greckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;gr.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;eml&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język emilijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;emilijski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;emilijskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;emilijskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;emil.&quot;,
        },
        [&quot;en&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język angielski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;angielski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;angielskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;angielskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;ang.&quot;,
                warianty        = { &quot;AU&quot;, &quot;FJ&quot;, &quot;GB&quot;, &quot;GG&quot;, &quot;JM&quot;, &quot;NZ&quot;, &quot;US&quot; },
        },
        [&quot;enm&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język średnioangielski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;średnioangielski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;średnioangielskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;średnioangielskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;średnioang.&quot;,
        },
        [&quot;eo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;esperanto&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;esperanto&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;esperanto&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;esperanto&quot;,
        },
        [&quot;es&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język hiszpański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;hiszpański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;hiszpańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;hiszpańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;hiszp.&quot;,
        },
        [&quot;ess&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język yupik środkowosyberyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;yupik środkowosyberyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;yupik środkowosyberyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;yupik środkowosyberyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;yupik środkowosyb.&quot;,
        },
        [&quot;esu&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język yupik środkowy&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;yupik środkowym&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;yupik środkowego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;yupik środkowy&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;yupik środkowy&quot;,
        },
        [&quot;et&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język estoński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;estoński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;estońskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;estońskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;est.&quot;,
        },
        [&quot;eu&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język baskijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;baskijski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;baskijskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;baskijskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;bask.&quot;,
        },

        [&quot;evn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ewenkijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ewenkijski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ewenkijskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ewenkijskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;ewenk.&quot;,
                kursywa         = false,

        },
        [&quot;ext&quot;] = {

                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język estremadurski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;estremadurski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;estremadurskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;estremadurskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;estrem.&quot;,
        },
        [&quot;fa&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język perski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;perski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;perskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;perskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;pers.&quot;,
                kursywa         = false,
                warianty        = { &quot;IR&quot; },
        },
        [&quot;ff&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ful&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ful&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ful&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ful&quot;,
        },
        [&quot;fi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język fiński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;fiński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;fińskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;fińskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;fiń.&quot;,
        },
        [&quot;fiu-vro&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język võro&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;voro&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;voro&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;voro&quot;,
        },
        [&quot;fj&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język fidżyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;fidżyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;fidżyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;fidżyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;fidż.&quot;,
        },
        [&quot;fo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język farerski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;farerski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;farerskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;farerskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;far.&quot;,
        },
        [&quot;fon&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język fon&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;fon&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;fon&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;fon&quot;,
        },
        [&quot;fr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język francuski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;francuski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;francuskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;francuskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;fr.&quot;,
                warianty        = { &quot;CA&quot;, &quot;FR&quot; },
        },
        [&quot;frp&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język franko-prowansalski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;franko-prowansalski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;franko-prowansalskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;franko-prowansalskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;fr.-prow.&quot;,
        },
        [&quot;frr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język północnofryzyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;północnofryzyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;północnofryzyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;północnofryzyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;półn.-fryz.&quot;,
        },
        [&quot;fur&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język friulski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;friulski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;friulskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;friulskim&quot;,
        },
        [&quot;fy&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język zachodniofryzyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;zachodniofryzyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;zachodniofryzyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;zachodniofryzyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;fryz.&quot;,
        },
        [&quot;ga&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język irlandzki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;irlandzki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;irlandzkiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;irlandzkim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;irl.&quot;,
        },
        [&quot;gaa&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ga&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ga&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ga&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ga&quot;,
        },
        [&quot;gag&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język gagauski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;gagauski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;gagauskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;gagauskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;gag.&quot;,
        },
        [&quot;gan&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język gan&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;gan&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;gan&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;gan&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;gd&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język gaelicki szkocki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;gaelicki szkocki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;gaelickiego szkockiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;gaelickim szkockim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;gael.&quot;,
        },
        [&quot;gil&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kiribati&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kiribati&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kiribati&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kiribati&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kirib.&quot;,
        },
        [&quot;gl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język galicyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;galicyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;galicyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;galicyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;galic.&quot;,
        },
        [&quot;glk&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język giliański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;giliański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;giliańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;giliańskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
         [&quot;gmh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język średnio-wysoko-niemiecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;średnio-wysoko-niemiecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;średnio-wysoko-niemieckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;średnio-wysoko-niemieckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;śrwniem.&quot;,
        },
         [&quot;gml&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język średnio-dolno-niemiecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;średnio-dolno-niemiecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;średnio-dolno-niemieckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;średnio-dolno-niemieckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;śrdniem.&quot;,
        },
        [&quot;gn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język guarani&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;guarani&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;guarani&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;guarani&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;guar.&quot;,
        },
        [&quot;goh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język staro-wysoko-niemiecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;staro-wysoko-niemiecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;staro-wysoko-niemieckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;staro-wysoko-niemieckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;stwniem.&quot;,
        },
        [&quot;gom&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język konkani&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;konkani goański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;konkani goańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;konkani goańskim&quot;,
        },
        [&quot;gor&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język gorontalo&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;gorontalo&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;gorontalo&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;gorontalo&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;gor.&quot;,
        },
        [&quot;got&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język gocki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;gocki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;gockiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;gockim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;goc.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;grc&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język grecki klasyczny&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;grecki klasyczny&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;greckiego klasycznego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;greckim klasycznym&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;stgr.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;grc-koi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;koine&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;greka koine&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;greki koine&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;greckim (koine)&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;koine&quot;,
        },        
        [&quot;gu&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język gudźarati&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;gudźarati&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;gudźarati&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;gudźarati&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;gudź.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;gv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język manx&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;manx&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;manx&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;manx&quot;,
        },
        [&quot;ha&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język hausa&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;hausa&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;hausa&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;hausa&quot;,
        },
        [&quot;hak&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język hakka&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;hakka&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;hakka&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;hakka&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;haw&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język hawajski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;hawajski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;hawajskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;hawajskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;haw.&quot;,
        },
        [&quot;he&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język hebrajski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;hebrajski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;hebrajskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;hebrajskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;hebr.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;hi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język hindi&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;hindi&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;hindi&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;hindi&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;hif&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;hindi fidżyjskie&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;hindi fidżyjskie&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;hindi fidżyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;hindi fidżyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;hindi fidż.&quot;,
        },
        [&quot;hil&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język hiligaynon&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;hiligaynon&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;hiligaynon&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;hiligaynon&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;hiligaynon&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;hilig.&quot;,
        },
        [&quot;ho&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Hiri motu&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;hiri motu&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;hiri motu&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;hiri motu&quot;,
        },
        [&quot;hr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język chorwacki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;chorwacki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;chorwackiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;chorwackim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;chorw.&quot;,
        },
        [&quot;hsb&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język górnołużycki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;górnołużycki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;górnołużyckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;górnołużyckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;górnołuż.&quot;,
        },
        [&quot;ht&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kreolski haitański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;haitański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;haitańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;haitańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;hait.&quot;,
        },
        [&quot;hu&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język węgierski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;węgierski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;węgierskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;węgierskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;węg.&quot;,
        },
        [&quot;hy&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ormiański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ormiański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ormiańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ormiańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;orm.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;hz&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język herero&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;herero&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;herero&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;herero&quot;,
        },
        [&quot;ia&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Interlingua&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;interlingua&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;interlingua&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;interlingua&quot;,
        },
        [&quot;id&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język indonezyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;indonezyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;indonezyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;indonezyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;indonez.&quot;,
        },
        [&quot;ie&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;occidental&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;occidental&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;occidental&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;occidental&quot;,
        },
        [&quot;ig&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język igbo&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;igbo&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;igbo&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;igbo&quot;,
        },
        [&quot;ii&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język nuosu&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;nuosu&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;nuosu&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;nuosu&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ik&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język inupiak&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;inupiak&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;inupiak&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;inupiak&quot;,
        },
        [&quot;il&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Latino sine flexione&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;Latino sine flexione&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;Latino sine flexione&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;Latino sine flexione&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]		= &quot;LsF&quot;,
        },
        [&quot;inh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język inguski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;inguski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;inguskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;inguskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;ing.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ilo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język iloko&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ilokański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ilokańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ilokańskim&quot;,
        },
        [&quot;io&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;ido&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ido&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ido&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ido&quot;,
        },
        [&quot;is&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język islandzki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;islandzki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;islandzkiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;islandzkim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;isl.&quot;,
        },
        [&quot;isv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język międzysłowiański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;międzysłowiański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;międzysłowiańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;międzysłowiańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;międzysł.&quot;,
        },
        [&quot;it&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język włoski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;włoski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;włoskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;włoskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;wł.&quot;,
                warianty        = { &quot;IT&quot; },
        },
        [&quot;iu&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;inuktitut&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;inuktitut&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;inuktitut&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;inuktitut&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ja&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język japoński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;japoński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;japońskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;japońskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;jap.&quot;,
                kursywa         = false,
                warianty        = { &quot;JP&quot; },
        },
        [&quot;jbo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;lojban&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;lojban&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;lojban&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;lojban&quot;,
        },
        [&quot;jv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język jawajski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;jawajski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;jawajskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;jawajskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;jaw.&quot;,
        },
        [&quot;ka&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język gruziński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;gruziński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;gruzińskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;gruzińskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;gruz.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;kaa&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język karakałpacki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;karakałpacki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;karakałpackiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;karakałpackim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;karak.&quot;,
        },
        [&quot;kab&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kabylski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kabylski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kabylskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kabylskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kab.&quot;,
        },
        [&quot;kbd&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kabardyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kabardyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kabardyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kabardyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kabard.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;kdr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język karaimski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;karaimski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;karaimskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;karaimskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;karaim.&quot;,
        },

        [&quot;ket&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ketyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ketyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ketyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ketyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;ket.&quot;,
                kursywa         = true,

        },

        [&quot;kg&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kongo&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kongo&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kongo&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kongo&quot;,
        }, 
        [&quot;kge&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język komering&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;komering&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;komering&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;komering&quot;,
        },
        [&quot;khw&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język khowar&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;khowar&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;khowar&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;khowar&quot;,
        },
        [&quot;ki&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kikuju&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kikuju&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kikuju&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kikuju&quot;,
        },
        [&quot;kj&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kwanyama&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kwanyama&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kwanyama&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kwanyama&quot;,
        },

        [&quot;kjh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język chakaski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;chakaski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;chakaskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;chakaskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;chak.&quot;,
                kursywa         = false,

        },

        [&quot;kk&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kazachski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kazachski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kazachskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kazachskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kaz.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;kl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język grenlandzki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;grenlandzki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;grenlandzkiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;grenlandzkim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;gren.&quot;,
        },
        [&quot;km&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język khmerski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;khmerski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;khmerskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;khmerskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;khm.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;kn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kannada&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kannada&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kannada&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kannada&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ko&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język koreański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;koreański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;koreańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;koreańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kor.&quot;,
                kursywa         = false,
                warianty        = { &quot;KR&quot; },
        },
        [&quot;koi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język komi-permiacki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;komi-permiacki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;komi-permiackiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;komi-permiackim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;kr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kanuri&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kanuri&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kanuri&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kanuri&quot;,
        },
        [&quot;krc&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język karaczajsko-bałkarski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;karaczajsko-bałkarski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;karaczajsko-bałkarskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;karaczajsko-bałkarskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;krj&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kinaraya&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kinaraya&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kinaraya&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kinaraya&quot;,
        },
        [&quot;ks&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kaszmirski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kaszmirski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kaszmirskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kaszmirskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kaszm.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ksh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;gwary rypuaryjskie&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;rypuaryjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;rypuaryjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;rypuaryjskim&quot;,
        },
        [&quot;ku&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kurdyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kurdyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kurdyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kurdyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kurd.&quot;,
        },
        [&quot;kv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język komi&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;komi&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;komi&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;komi&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;kw&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kornijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kornijski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kornijskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kornijskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;korn.&quot;,
        },
        [&quot;ky&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kirgiski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kirgiski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kirgiskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kirgiskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kirg.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;la&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;łacina&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;łacina&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;łacińskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;łacińskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;łac.&quot;,
        },
        [&quot;lad&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;ladino (dialekt judeo-hiszpański)&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ladino&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ladino&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ladino&quot;,
        },
        [&quot;lb&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język luksemburski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;luksemburski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;luksemburskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;luksemburskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;luks.&quot;,
        },
        [&quot;lbe&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język lakijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;lakijski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;lakijskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;lakijskim&quot;,
        },
        [&quot;lez&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język lezgiński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;lezgiński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;lezgińskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;lezgińskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;lezg.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;lfn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Lingua Franca Nova&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;Lingua Franca Nova&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;Lingua Franca Nova&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;Lingua Franca Nova&quot;,
        },
        [&quot;lg&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język luganda&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ganda&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ganda&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ganda&quot;,
        },
        [&quot;li&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język limburski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;limburski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;limburskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;limburskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;limb.&quot;,
        },
        [&quot;lij&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język liguryjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;liguryjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;liguryjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;liguryjskim&quot;,
        },
        [&quot;lmo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język lombardzki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;lombardzki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;lombardzkiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;lombardzkim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;lomb.&quot;,
        },
        [&quot;ln&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język lingala&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;lingala&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;lingala&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;lingala&quot;,
        },
        [&quot;lo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język laotański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;laotański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;laotańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;laotańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;laot.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;lrc&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język północnoluryjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;północnoluryjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;północnoluryjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;północnoluryjskim&quot;,
        },
        [&quot;lt&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język litewski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;litewski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;litewskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;litewskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;lit.&quot;,
        },
        [&quot;ltg&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język łatgalski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;łatgalski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;łatgalskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;łatgalskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;łatg.&quot;,
        },
        [&quot;lv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język łotewski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;łotewski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;łotewskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;łotewskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;łot.&quot;,
        },
        [&quot;mai&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język maithili&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;maithili&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;maithili&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;maithili&quot;,
        },
        [&quot;mak&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język makasarski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;makasarski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;makasarskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;makasarskim&quot;,
        },
        [&quot;map-bms&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język banjumasański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;banjumasański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;banjumasańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;banjumasańskim&quot;,
        },
        [&quot;mdf&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język moksza&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;moksza&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;moksza&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;moksza&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;mg&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język malgaski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;malgaski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;malgaskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;malgaskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;malg.&quot;,
        },
        [&quot;mh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język marszalski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;marszalski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;marszalskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;marszalskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;marsz.&quot;,
        },
        [&quot;mhr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język maryjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;maryjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;maryjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;maryjskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;mi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język maoryski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;maoryski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;maoryskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;maoryskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;maor.&quot;,
        },
        [&quot;min&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język minangkabau&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;minangkabau&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;minangkabau&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;minangkabau&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;minangkabau&quot;,
        },
        [&quot;mk&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język macedoński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;macedoński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;macedońskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;macedońskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;mac.&quot;,
                kursywa			= false,
        },
        [&quot;ml&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język malajalam&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;malajalam&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;malajalam&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;malajalam&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;mn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język mongolski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;mongolski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;mongolskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;mongolskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;mong.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;mo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język mołdawski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;mołdawski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;mołdawskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;mołdawskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;mołd.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;mr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język marathi&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;marathi&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;marathi&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;marathi&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;mrj&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język maryjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;maryjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;maryjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;maryjskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ms&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język malajski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;malajski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;malajskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;malajskim&quot;,
        },
        [&quot;mt&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język maltański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;maltański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;maltańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;maltańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;malt.&quot;,
        },
        [&quot;mus&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język krik&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;krik&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;krik&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;krik&quot;,
        },
        [&quot;mwl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język mirandyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;mirandyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;mirandyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;mirandyjskim&quot;,
        },
        [&quot;my&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język birmański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;birmański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;birmańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;birmańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;birm.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;myv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język erzja&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;erzja&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;erzja&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;erzja&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;mzn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język mazanderański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;mazanderański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;mazanderańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;mazanderańskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;na&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język nauruański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;nauruański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;nauruańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;nauruańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;naur.&quot;,
        },
        [&quot;nah&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język nahuatl&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;nahuatl&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;nahuatl&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;nahuatl&quot;,
        },
        [&quot;nan&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język minnański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;minnański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;minnańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;minnańskim&quot;,
        },
        [&quot;nap&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język neapolitański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;neapolitański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;neapolitańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;neapolitańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;neap.&quot;,
        },
        [&quot;nb&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Bokmål&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;norw. bokmål&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;norweskiego bokmål&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;norweskim bokmål&quot;,
        },
        [&quot;nds&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język dolnoniemiecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;dolnoniemiecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;dolnoniemieckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;dolnoniemieckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;dolnoniem.&quot;,
        },
        [&quot;nds-nl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język dolnosaksoński w Holandii&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;dolnosaksoński w Holandii&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;dolnosaksońskiego w Holandii&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;dolnosaksońskim w Holandii&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;dolnosaks. (NL)&quot;,
        },
        [&quot;ne&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język nepalski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;nepalski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;nepalskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;nepalskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;nep.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;new&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język newarski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;newarski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;newarskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;newarskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ng&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ndonga&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ndonga&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ndonga&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ndonga&quot;,
        },
        [&quot;nl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język niderlandzki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;niderlandzki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;niderlandzkiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;niderlandzkim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;niderl.&quot;,
        },
        [&quot;nn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;nynorsk&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;norw. nynorsk&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;norweskiego nynorsk&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;norweskim nynorsk&quot;,
        },
        [&quot;no&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język norweski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;norweski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;norweskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;norweskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;norw.&quot;,
        },
        [&quot;non&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język staronordyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;staronordyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;staronordyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;staronordyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;staronord.&quot;,
        },
        [&quot;nov&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;novial&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;novial&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;novial&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;novial&quot;,
        },
        [&quot;nrm&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język normandzki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;normandzki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;normandzkiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;normandzkim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;norm.&quot;,
        },
        [&quot;nso&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język północny sotho&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;północny sotho&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;północnego sotho&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;północnym sotho&quot;,
        },
        [&quot;nv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język nawaho&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;nawaho&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;nawaho&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;nawaho&quot;,
        },
        [&quot;ny&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język cziczewa&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;chichewa&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;chichewa&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;chichewa&quot;,
        },
        [&quot;oc&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język oksytański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;oksytański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;oksytańskiego&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;oksyt.&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;oksytańskim&quot;,
        },
        [&quot;om&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język oromo&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;oromo&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;oromo&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;oromo&quot;,
        },
        [&quot;or&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język orija&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;orija&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;orija&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;orija&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;orv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język staroruski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;staroruski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;staroruskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;staroruskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;os&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język osetyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;osetyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;osetyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;osetyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;oset.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ota&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język osmańskoturecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;osmańskoturecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;osmańskotureckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;osmańskotureckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;osm.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;pa&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język pendżabski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;pendżabski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;pendżabskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;pendżabskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;pendż.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;pag&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język pangasinan&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;pangasinan&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;pangasinan&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;pangasinan&quot;,
        },
		[&quot;pal&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język pahlawi&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;pahlawi&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;pahlawi&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;pahlawi&quot;,
		        [&quot;skrót&quot;]       = &quot;pahl.&quot;,
        },
        [&quot;pam&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język pampango&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;pampango&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;pampango&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;pampango&quot;,
        },
        [&quot;pap&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język papiamento&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;papiamento&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;papiamento&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;papiamento&quot;,
        },
        [&quot;pau&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język palau&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;palau&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;palau&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;palau&quot;,
        },
        [&quot;paw&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język pawnee&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;pawnee&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;pawnee&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;pawnee&quot;,
        },
        [&quot;pcd&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język pikardyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;pikardyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;pikardyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;pikardyjskim&quot;,
        },
        [&quot;pdc&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język niemiecki w Pensylwanii&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;pensylwański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;pensylwańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;pensylwańskim&quot;,
        },
        [&quot;pdt&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język Plautdietsch&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;Plautdietsch&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;Plautdietsch&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;Plautdietsch&quot;,
        },
        [&quot;peo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język staroperski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;staroperski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;staroperskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;staroperskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;staropers.&quot;,
        },
        [&quot;pfl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;gwary palatynackie&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;palatynacki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;palatynackiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;palatynackim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;palat.&quot;,
        },
        [&quot;pi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język pali&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;pali&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;pali&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;pali&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;pih&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język pitkarnyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;pitkarnyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;pitkarnyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;pitkarnyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;norf.&quot;,
        },
        [&quot;pl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język polski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;polski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;polskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;polskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;pol.&quot;,
                warianty        = { &quot;PL&quot; },
        },
        [&quot;pms&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język piemoncki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;piemoncki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;piemonckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;piemonckim&quot;,
        },
        [&quot;pnb&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język zachodniopendżabski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;zachodniopendżabski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;zachodniopendżabskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;zachodniopendżabskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;zachodniopendż.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;pnt&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język pontyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;pontyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;pontyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;pontyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;pont.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ps&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język paszto&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;paszto&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;paszto&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;paszto&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;paszto&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;pt&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język portugalski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;portugalski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;portugalskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;portugalskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;port.&quot;,
                warianty        = {
					[&quot;BR&quot;] = {
						[&quot;mianownik&quot;]   = &quot;portugalski brazylijski&quot;,
						[&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;portugalskiego brazylijskiego&quot;,
						[&quot;miejscownik&quot;] = &quot;portugalskim brazylijskim&quot;,
						[&quot;skrót&quot;]       = &quot;port. braz.&quot;,
					},
                },
        },
        [&quot;qu&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język keczua&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;keczua&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;keczua&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;keczua&quot;,
        },
        [&quot;qya&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;quenya&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;quenya&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;quenya&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;quenya&quot;,
        },
        [&quot;rm&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język romansz&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;retoromański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;retoromańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;retoromańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;retorom.&quot;,
        },
        [&quot;rmy&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język romski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;romski (vlax)&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;romskiego (vlax)&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;romskim (vlax)&quot;,
        },
        [&quot;rn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język rundi&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;rundi&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;rundi&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;rundi&quot;,
        },
        [&quot;ro&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język rumuński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;rumuński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;rumuńskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;rumuńskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;rum.&quot;,
                warianty        = { &quot;RO&quot; },
        },
        [&quot;rom&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język romski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;romski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;romskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;romskim&quot;,
        },
        [&quot;roa-rup&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język arumuński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;arumuński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;arumuńskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;arumuńskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;arum.&quot;,
        },
        [&quot;roa-tara&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tarencki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tarencki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tarenckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tarenckim&quot;,
        },
        [&quot;ru&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język rosyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;rosyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;rosyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;rosyjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;ros.&quot;,
                kursywa         = false,
                warianty        = { &quot;RU&quot; },
        },
        [&quot;rue&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język rusiński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;rusiński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;rusińskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;rusińskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;rusiń.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;rw&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język rwanda&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ruanda&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ruanda&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ruanda&quot;,
        },
        [&quot;sa&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;sanskryt&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;sanskryt&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;sanskryckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;sanskryckim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;sah&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język jakucki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;jakucki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;jakuckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;jakuckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;jakuc.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;sc&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język sardyński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;sardyński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;sardyńskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;sardyńskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;sard.&quot;,
        },
        [&quot;scn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język sycylijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;sycylijski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;sycylijskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;sycylijskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;sycyl.&quot;,
        },
        [&quot;sco&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język scots&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;scots&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;scots&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;scots&quot;,
        },
        [&quot;sd&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język sindhi&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;sindhi&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;sindhi&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;sindhi&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;se&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język północnolapoński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;północnolapoński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;północnolapońskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;północnolapońskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;płn.-lap.&quot;,
        },

        [&quot;sel&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język selkupski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;selkupski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;selkupskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;selkupskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;selk.&quot;,
                kursywa         = false,

        },

        [&quot;sg&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język sango&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;sango&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;sango&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;sango&quot;,
        },
        [&quot;sh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język serbsko-chorwacki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;serbsko-chorwacki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;serbsko-chorwackiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;serbsko-chorwackim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;serb.-chorw.&quot;,
        },
        [&quot;shn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język szan&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;szan&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;szan&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;szan&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;shi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tashelhiyt&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tashelhiyt&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tashelhiyt&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tashelhiyt&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;tash.&quot;,
        },
        [&quot;si&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język syngaleski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;syngaleski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;syngaleskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;syngaleskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]		= &quot;syng.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;sid&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język sidamo&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;sidamo&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;sidamo&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;sidamo&quot;,
        },
        [&quot;simple&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Basic English&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;Basic English&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;Basic English&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;Basic English&quot;,
        },
        [&quot;sk&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język słowacki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;słowacki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;słowackiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;słowackim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;słow.&quot;,
        },
        [&quot;sl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język słoweński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;słoweński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;słoweńskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;słoweńskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;słoweń.&quot;,
        },
        [&quot;sla&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język czarnogórski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;czarnogórski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;czarnogórskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;czarnogórskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;czarnog.&quot;,
        },
        [&quot;sli&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;dialekt śląski języka niemieckiego&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;dolnośląski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;dolnośląskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;dolnośląskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;dś.&quot;,
        },
        [&quot;sm&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język samoański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;samoański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;samoańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;samoańskim&quot;,
        },
        [&quot;sn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język shona&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;szona&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;szona&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;szona&quot;,
        },
        [&quot;so&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język somalijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;somalijski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;somalijskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;somalijskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;somal.&quot;,
        },
        [&quot;sq&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język albański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;albański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;albańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;albańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;alb.&quot;,
        },
        [&quot;sr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język serbski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;serbski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;serbskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;serbskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;serb.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;srn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;sranan tongo&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;sranan tongo&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;sranan tongo&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;sranan tongo&quot;,
        },
        [&quot;ss&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język suazi&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;swati&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;swati&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;swati&quot;,
        },
        [&quot;st&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język sotho&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;sotho&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;sotho&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;sotho&quot;,
        },
        [&quot;stq&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język wschodniofryzyjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;wschodniofryzyjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;wschodniofryzyjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;wschodniofryzyjskim&quot;,
        },
        [&quot;su&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język sundajski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;sundajski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;sundajskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;sundajskim&quot;,
        },
        [&quot;sv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język szwedzki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;szwedzki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;szwedzkiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;szwedzkim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;szw.&quot;,
        },
        [&quot;sw&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język suahili&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;suahili&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;suahili&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;suahili&quot;,
        },
        [&quot;syc&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język syryjski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;syryjski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;syryjskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;syryjskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;syr.&quot;,
        },
        [&quot;szl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;etnolekt śląski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;śląski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;śląskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;śląskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;śl.&quot;,
        },
        [&quot;ta&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tamilski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tamilski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tamilskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tamilskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]		= &quot;tamil.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;te&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język telugu&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;telugu&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;telugu&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;telugu&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;tet&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tetum&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tetum&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tetum&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tetum&quot;,
        },
        [&quot;tft&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ternate&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ternate&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ternate&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ternate&quot;,
        },
        [&quot;tg&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tadżycki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tadżycki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tadżyckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tadżyckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;tadż.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;th&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tajski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tajski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tajskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tajskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;taj.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ti&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tigrinia&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tigrinia&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tigrinia&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tigrinia&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;tk&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język turkmeński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;turkmeński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;turkmeńskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;turkmeńskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;turkm.&quot;,
        },
        [&quot;tl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tagalski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tagalski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tagalskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tagalskim&quot;,
        },
        [&quot;tn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tswana&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tswana&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tswana&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tswana&quot;,
        },
        [&quot;to&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tonga (polinezyjski)&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tongański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tongańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tongańskim&quot;,
        },
        [&quot;tok&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Toki pona&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;toki pona&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;toki pona&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;toki pona&quot;,
        },
        [&quot;tpi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;Tok pisin&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tok pisin&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tok pisin&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tok pisin&quot;,
        },
        [&quot;tr&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język turecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;turecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tureckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tureckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;tur.&quot;,
                warianty        = { &quot;TR&quot; },
        },
        [&quot;ts&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tsonga&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tsonga&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tsonga&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tsonga&quot;,
        },
        [&quot;tt&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tatarski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tatarski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tatarskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tatarskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;tatar.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;tum&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tumbuka&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tumbuka&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tumbuka&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tumbuka&quot;,
        },
        [&quot;tvl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tuvalu&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tuvalu&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tuvalu&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tuvalu&quot;,
        },
        [&quot;tw&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język twi&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;twi&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;twi&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;twi&quot;,
        },
        [&quot;ty&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tahitański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tahitański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tahitańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tahitańskim&quot;,
        },
        [&quot;tyv&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język tuwiński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;tuwiński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;tuwińskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;tuwińskim&quot;,
        },
        [&quot;udm&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język udmurcki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;udmurcki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;udmurckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;udmurckim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ug&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ujgurski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ujgurski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ujgurskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ujgurskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;ujg.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;uk&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język ukraiński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;ukraiński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;ukraińskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;ukraińskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;ukr.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;ur&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język urdu&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;urdu&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;urdu&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;urdu&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;uz&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język uzbecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;uzbecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;uzbeckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;uzbeckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;uzb.&quot;,
        },
        [&quot;ve&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język venda&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;wenda&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;wenda&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;wenda&quot;,
        },
        [&quot;vec&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język wenecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;wenecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;weneckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;weneckim&quot;,
        },
        [&quot;vep&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język wepski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;wepski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;wepskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;wepskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;wep.&quot;,
        },
        [&quot;vi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język wietnamski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;wietnamski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;wietnamskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;wietnamskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;wiet.&quot;,
        },
        [&quot;vls&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język flamandzki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;flamandzki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;zachodnioflamandzkiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;zachodnioflamandzkim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;flam.&quot;,
        },
        [&quot;vo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;volapük&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;volapük&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;volapük&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;volapük&quot;,
        },
        [&quot;wa&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język waloński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;waloński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;walońskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;walońskim&quot;,
        },
        [&quot;war&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język warajski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;warajski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;warajskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;warajskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;war.&quot;,
        },
        [&quot;wbl&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język wachański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;wachański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;wachańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;wachańskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;wach.&quot;,
        },
        [&quot;wo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język wolof&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;wolof&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;wolof&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;wolof&quot;,
        },
        [&quot;wuu&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język wu&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;wu&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;wu&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;wu&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;wym&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język wilamowicki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;wilamowicki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;wilamowickiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;wilamowickim&quot;,
        },
        [&quot;xal&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język kałmucki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kałmucki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kałmuckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kałmuckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kałm.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;xh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język xhosa&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;xhosa&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;xhosa&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;xhosa&quot;,
        },
        [&quot;xmf&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język megrelski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;megrelski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;megrelskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;megrelskim&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;yai&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język jagnobijski&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;jagnobijski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;jagnobijskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;jagnobijskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;jagn.&quot;,
        },
        [&quot;yi&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;jidysz&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;jidysz&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;jidysz&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;jidysz&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;jid.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;yo&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język joruba&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;joruba&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;joruba&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;joruba&quot;,
        },

        [&quot;yrk&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język nieniecki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;nieniecki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;nienieckiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;nienieckim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;nien.&quot;,
                kursywa         = false,
        },        

        [&quot;za&quot;] = {

                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język zhuang&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;zhuang&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;zhuang&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;zhuang&quot;,
        },
        [&quot;zea&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;dialekt zelandzki&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;zelandzki&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;zelandzkiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;zelandzkim&quot;,
        },
        [&quot;zh&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język chiński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;chiński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;chińskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;chińskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;chiń.&quot;,
                kursywa         = false,
        },
        [&quot;zh-classical&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;klasyczny język chiński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;chiński klasyczny&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;chińskiego klasycznego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;chińskim klasycznym&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;chiń. klas.&quot;,
        },
        [&quot;zh-cn&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;uproszczone pismo chińskie&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;chiński uproszczony&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;chińskiego uproszczonego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;chińskim uproszczonym&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;chiń. uprosz.&quot;,
        },
        [&quot;zh-min-nan&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język minnański&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;minnański&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;minnańskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;minnańskim&quot;,
        },
        [&quot;zh-simple&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;uproszczone pismo chińskie&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;chiński uproszczony&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;chińskiego uproszczonego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;chińskim uproszczonym&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;chiń. uprosz.&quot;,
        },
        [&quot;zh-tw&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;klasyczny język chiński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;chiński klasyczny&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;chińskiego klasycznego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;chińskim klasycznym&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;chiń. klas.&quot;,
        },
        [&quot;zh-yue&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;standardowy język kantoński&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;kantoński&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;kantońskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;kantońskim&quot;,
                [&quot;skrót&quot;]       = &quot;kant.&quot;,
        },
        [&quot;zu&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język zulu&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;zuluski&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;zuluskiego&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;zuluskim&quot;,
        },
        [&quot;zun&quot;] = {
                [&quot;hasło&quot;]       = &quot;język zuni&quot;,
                [&quot;mianownik&quot;]   = &quot;zuni&quot;,
                [&quot;dopełniacz&quot;]  = &quot;zuni&quot;,
                [&quot;miejscownik&quot;] = &quot;zuni&quot;,
        },
}</text>
      <sha1>9gjea9adqunkg9bbwy3o1app1ireled</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Gołąbki zawijane w liście funkii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31359</id>
    <revision>
      <id>550654</id>
      <parentid>549257</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1843" sha1="4ccdnik3vi6653zur06i5k4x9wfqmyp" xml:space="preserve">'''Gołąbki ryżowe w liściach funkii'''{{RN|Źródło przepisu: Łukasz Łuczaj: ''Dzika kuchnia''. Warszawa: Nasza Księgarnia, 2013, s. 96.}}.

{{Plik|plik=Hosta 'Iced Lemon'.JPG|auto=tak|opis={{lpg|Funkia}} jako roślina ozdobna ma jadalne liście}}

Funkia w Polsce uprawiana jest jako roślina ozdobna, ale jej młode liście są jadalne, smaczniejsze od liści sałaty czy kapusty{{RN|Łukasz Łuczaj: ''{{lz|s=https://lukaszluczaj.pl/dzikie-rosliny-jadalne-polski-pelny-tekst/|n=Dzikie rośliny jadalne Polski}}''. 2004.}}. To jedno z najbardziej niedocenianych w Polsce warzyw wieloletnich. Do przyrządzania najlepiej nadają się młode liście rośliny zebrane w maju lub czerwcu (potem stają się stwardniałe i łykowate).

== Składniki ==
* ''około 30 młodych liści funkii''
* ''10-20 dag ryżu''
* ''2 cebule''
* ''10 dag pieczarek (lub boczniaków)''
* ''sos sojowy''
* ''masło naturalne (albo roślinne)''
* ''oliwa''
* ''imbir''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
; Farsz:
* ugotować ryż zgodnie z zaleceniami na opakowaniu, do miękkości. Pokroić cebulę, imbir oraz grzyby, i usmażyć na maśle. Gdy cebula zacznie się rumienić, dodać ugotowany ryż i polać farsz kilkoma łyżkami sosu sojowego; dosolić do smaku wedle uznania. 
* Następnie zagotować wodę w kilkulitrowym garnku i gotować liście funkii przez kilka minut, aż zmiękną. W tak przygotowane liście zawijać po około jednej łyżce stołowej farszu na każdy z nich.
* Ułożyć przygotowane gołąbki w żaroodpornym naczyniu, polać około ½ szklanki oliwy i ½ szklanki wody. Zapiekać w piekarniku rozgrzanym do {{C|180}} przez co najmniej 50 minut (lub dłużej, jeśli liście się nie przypalają). 

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia wegetariańska|Kuchnia wegańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ccdnik3vi6653zur06i5k4x9wfqmyp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Gołąbki z kaszą i mięsem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31412</id>
    <revision>
      <id>550629</id>
      <parentid>549155</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2053" sha1="7oy3qnc9ueohlgw5jjpjyzoe6ae0qqp" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Stuffed Cabbage Golomki.jpg|auto=tak|opis=Gołąbki nadziewane kaszą i mięsem (sos śmietanowy można zastąpić pomidorowym)}}

== Składniki ==
* 1 główka kapusty (ok. 1,5 kg)
; farsz:
* 20 dag mielonego karku wieprzowego
* 25 dag ryżu lub kaszy jęczmiennej, perłowej lub pęczaku
* 5 dag cebuli
* 3 dag wybranego tłuszczu
* sól, pieprz, przyprawy
; sos:
* 125 ml śmietany
* sól
* 1 dag mąki
* 1 kostka przyprawy do zup

== Przygotowanie ==
# Dużą główkę kapusty opłukać, wyciąć głąb, oddzielić ostrożnie liście i wrzucać po kilka do wrzącej wody. Następnie odcedzić i wystudzić. Najgrubsze partie (tzw. nerw liściowy) zbić tłuczkiem do miękkości, uważając jednak, by liścia nie przedziurawić.
# Ryż lub kaszę zagotować według przepisu z tłuszczem. Następnie wyłożyć do miski, dodać zrumienioną cebulę, mielone mięso i przyprawy, wymieszać. 
# Na rozprostowany liść nakładać farsz łyżką, zagiąć dwa przeciwległe boki do środka, następnie zrolować wzdłuż niezagiętego boku (rulon można dla pewności obwiązać niebarwioną nitką, choć to niekonieczne.
# Na dnie naczynia ułożyć warstwę liści kapuścianych, na nich warstwami układać ciasno zwinięte gołąbki (im więcej warstw, tym większa szansa na przypalenie). Z wierzchu przykryć warstwą liści kapusty.
# Naczynie zalać ćwierć litra wrzącej osolonej wody i wstawić do piekarnika nastawionego na średnią temperaturę. Gdy liście na wierzchu się zarumienią - zmniejszyć temperaturę i przykryć naczynie. Dusić w ten sposób do miękkości.
# Wyjąć naczynie z piekarnika, zdjąć z wierzchu liście, zalać śmietaną zmieszaną z mąką i kostką przyprawy do zup, zapiec w piekarniku jeszcze przez 10 minut. Podawać gorące, polane sosem z dna naczynia.

; Przepis wzorowany na podanym w:
* S. Berger, K. Janik, H. Kulzowa-Hawliczkowa i in., ''Kuchnia polska'' (wyd. XII), Warszawa: PWE, 1969, s. 412.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Gołąbki|Kuchnia polska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7oy3qnc9ueohlgw5jjpjyzoe6ae0qqp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pralinki lipowe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31418</id>
    <revision>
      <id>550646</id>
      <parentid>549826</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2432" sha1="rf2tpeklxsyyfx031bn12h02z46q3ap" xml:space="preserve">XIX-wieczny, francuski chemik Missa odkrył, że zmiażdżone owoce i kwiaty lipy tworzą namiastkę czekolady, substancję, która smakuje i przypomina czekoladę{{RN|Johnson, Charles Pierpoint, and John Edward Sowrby. &quot;{{lz|s=https://books.google.pl/books|c=id=7tZUAAAAcAAJ&amp;dq=The%20Useful%20Plants%20of%20Great%20Britain&amp;hl=pl&amp;pg=PA61#v=onepage&amp;q&amp;f=false|n=The useful plants of Great Britain}}.&quot; (1899). p. 61.}}. W podobnym celu wykorzystywano owoce lipy już wcześniej, także w Polsce{{RN|Łuczaj, Łukasz. ''{{lz|s=https://lukaszluczaj.pl/dzikie-rosliny-jadalne-polski-pelny-tekst/|n=Dzikie rośliny jadalne Polski: przewodnik survivalowy}}''. Wydawnictwo&quot; Chemigrafia&quot;, 2004.}}. Owoce lipy mają właściwości lecznicze, są bogate w niezbędne, nienasycone kwasy tłuszczowe i fitofenole{{RN|{{lz|s=https://rozanski.li/3216/owoc-lipy-fructus-tiliae-w-praktycznej-fitoterapii-i-kosmetyce-pielegnacyjnej/|n=Owoc lipy – Fructus Tiliae w praktycznej fitoterapii i kosmetyce pielęgnacyjnej}}.}}.

{{Plik|plik=Tilia cordata - inflorescence.jpg|auto=tak|opis=Z niedojrzałych owoców lipy można zrobić czekoladowy deser, bogaty w substancje odżywcze.}}

== Składniki ==
Na około sześć sztuk pralinek potrzeba
* ''70 g niedojrzałych owoców lipy'' (zanim spadną z drzewa, nadają się owoce dowolnego gatunku lipy, ale najlepsze są {{lpg|Lipa drobnolistna|lipy drobnolistnej}})
* ''kilka łyżek suszonych kwiatów lipy'' (około dwie łyżeczki na jedną łyżkę owoców)
* ''1 łyżeczka cukru pudru lub miodu''
* ''1-2 łyżeczki oleju z pestek winogron lub kokosowego''
* opcjonalnie do smaku: ''1 łyżeczka kakao, kawy rozpuszczalnej lub likieru''

== Wykonanie ==
# Zielone owoce oczyścić z szypułek, lekko podprażyć na suchej patelni, rozetrzeć w moździerzu lub przy pomocy robota na jednolitą masę. Dodać rozdrobniony kwiat lipy, cukier i ewentualnie przyprawy, dobrze wymieszać. Powoli dodawać olej lub rozpuszczony tłuszcz kokosowy, by masa uzyskała lepką konsystencję. 
# Przygotowaną masę uformować w dłoniach lub formach na kształt pralinek, schować do lodówki i dobrze schłodzić. 
# Pralinki szybko się psują, dlatego najlepiej je spożyć tego samego dnia. Można przechowywać w lodówce najwyżej przez kilka dni. 

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery|Owoce|Kwiaty jadalne|Kuchnia wegańska|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rf2tpeklxsyyfx031bn12h02z46q3ap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Polenta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31729</id>
    <revision>
      <id>550596</id>
      <parentid>549817</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1189" sha1="le3hh5pftfa6btl9lodzbjpok96bfv8" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Polenta.jpg|auto=tak|opis=Polenta}}

{{Wikipedia|Polenta}}

== Składniki ==
* ''1 kg mąki kukurydzianej''
* ''2 litry wody''
* ''15 g soli''

== Przygotowanie ==
# W dużym garnku zagotować połowę wody ze solą, w drugim zagotować resztę wody.
# Do wrzącej, osolonej wody wsypać ciągłym strumieniem, jak deszcz, niezbyt szybko, 600 g mąki, by woda nie przestała wrzeć i by mąka nie zbiła się w kluski.
# Całość mieszać regularnie drewnianą łyżką, gdy zacznie gęstnieć uważać, by nie zrobiła się zbyt twarda, dodając wodę z drugiego garnka. 
# Po około 15 minutach dosypać pozostałą mąkę. Regularnie dodawać wodę z drugiego naczynia, gdy polenta robi się twarda. 
# Polenta jest gotowa po około pół godziny, gdy łatwo odrywa się od ścian garnka. 
# Po zakończeniu gotowania można jeszcze polentę dodatkowo mieszać przez co najmniej pół godziny, by poprawić jej smak. 
# Gotową potrawę wylać na marmurowy, zmoczony blat, blaszaną tacę czy zwilżony, szklany blat i nadać jej pożądaną grubość.
# Przechowywać w lodówce.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Mąka kukurydziana|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>le3hh5pftfa6btl9lodzbjpok96bfv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Grzanki cynamonowe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31848</id>
    <revision>
      <id>550690</id>
      <parentid>549171</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="821" sha1="8pfoljl2kyfoa6dkkcjdpisjxtfu54y" xml:space="preserve">'''Grzanki cynamonowe''' – wypiek zaczerpnięty z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{RN|{{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Breads/Cinnamon Toast|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}.

{{Plik|plik=Cinnamon Toasts.jpg|auto=tak|opis=Cynamonowe grzanki z chleba żytniego wypiekanego z migdałami}}

== Składniki ==
* ''kawałki czerstwego chleba''
* ''masło i miód do posmarowania''
* ''cynamon''

== Przygotowanie ==
# Stary podsuszony chleb cienko pokroić, usunąć skórki, przeciąć na połówki. 
# Posmarować masłem, następnie miodem i posypać cynamonem. Równo opiekać. Podawać na gorąco.

{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Grzanki i tosty|Desery|Miód}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8pfoljl2kyfoa6dkkcjdpisjxtfu54y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Chleb kukurydziany Ciotki Karoliny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31851</id>
    <revision>
      <id>550624</id>
      <parentid>549042</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:39:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1687" sha1="pl308tr8uztmvu7hg21tq48ppa0j8bf" xml:space="preserve">'''Chleb kukurydziany Ciotki Karoliny''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}

{{Plik|plik=Aunt Caroline’s Corn Bread.jpg|auto=tak|opis=Gotowy chleb kukurydziany Ciotki Karoliny pieczony 25 minut w temp. {{C|190}}.}}
{{Plik|Aunt Caroline’s Corn Bread ingredients.jpg|auto=tak|opis=Składniki na przepis z użyciem cukru trzcinowego i roztopionego masła klarowanego jako tłuszczu.}}

== Składniki ==
* ''ok. ¾ szklanki''{{r|jednostki}} ''mąki kukurydzianej,''
* ''ok. ﻿¾ szklanki''{{r|jednostki}} ''mąki,''
* ''﻿3 łyżeczki proszku do pieczenia,''
* ''1 łyżka cukru,''
* ''⅓ łyżeczki soli,''
* ''1 roztrzepane jajko,''
* ''﻿ok. ¾ szklanki''{{r|jednostki}} ''mleka rozcieńczonego wodą,''
* ''2 łyżeczki płynnego tłuszczu np. roztopionej słoniny.''

== Przygotowanie ==
Wymieszać dobrze ciasto dodając składniki w kolejności podanej powyżej, przełożyć do dobrze natłuszczonej, płaskiej formy i piec w gorącym piekarniku. Dobry chleb wychodzi z połowy jajka. Skrawki z tego chleba, lekko natłuszczone masłem, również można zapiekać.

{{Plik|plik=Aunt Caroline’s Corn Bread served.jpg|auto=tak|opis=Propozycja podania: z serem pleśniowym i żurawiną}}

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Breads/Aunt Caroline’s Corn Bread|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Chleby|Mąka kukurydziana}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pl308tr8uztmvu7hg21tq48ppa0j8bf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kawa luizjańska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31859</id>
    <revision>
      <id>550595</id>
      <parentid>549271</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1142" sha1="3zvsgx0pgoox0w018oy3d1znaspsmrc" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Louisiana Coffee.jpg|auto=tak|opis=Kawa luizjańska}}

'''Kawa iluzjańska''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

== Składniki ==
; Przemnożyć poniższe składniki przez liczbę osób{{dk}}
* ''1 czubata łyżeczka kawy,''
* ''trochę białka oddzielonego od jajka,''
* ''ok. 1 szklanka''{{r|jednostki}} ''wrzącej wody.''

== Przygotowanie ==
Sparzyć dzbanek, wsypać kawę, dodać białko, i trochę zimnej wody, w takiej ilości by jedynie zwilżyć kawę. Całość dobrze wymieszać, dodać wrzątek i gotować pięć minut. Następnie umieścić na kwadrans w miejscu utrzymującym ciepło, ale nie gotować. Tak przygotowana kawa jest gotowa do podania.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Beverages/Louisiana Coffee|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Kawa|Jajka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3zvsgx0pgoox0w018oy3d1znaspsmrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kleik kukurydziany</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31862</id>
    <revision>
      <id>550626</id>
      <parentid>549290</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1514" sha1="lk306szvh7r2wbr51mavwpq8f732wx7" xml:space="preserve">'''Kleik kukurydziany''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Piedmont Corn Meal Mush.jpg|auto=tak|opis=Kleik kukurydziany, na ciepło, bezpośrednio po przygotowaniu, z ⅓ składników podanych niżej.}}

== Składniki ==
* ''ok. 3½ szklanki''{{r|jednostki}} ''wrzącej wody,''
* ''1 łyżeczka soli,''
* ''ok. 1 szklanki''{{r|jednostki}} ''dobrej mąki kukurydzianej.''

== Przygotowanie ==
Do wrzącej, osolonej wody wsypywać stopniowo mąkę, np. przez lekko rozsunięte palce lub sito, jednocześnie mieszając szybko drugą ręką. Gotować około 10 minut, a następnie wstawić do drugiego naczynia i gotować na parze przez 2 godziny. Podawać kleik od razu po przygotowaniu na ciepło lub wyłożyć do ostygnięcia w mniejszych porcjach, a następnie smażyć w głębokim tłuszczu. Podawać albo na śniadanie, albo jako dodatek do pieczeni, albo też z syropem, jako deser.

{{Plik|plik=Piedmont Corn Meal Mush with syrup.jpg|auto=tak|opis=Propozycja podania: z syropem malinowym.}}

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Breads/Piedmont Corn Meal Mush|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Desery|Gotowanie na parze|Mąka kukurydziana}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lk306szvh7r2wbr51mavwpq8f732wx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Ciastka z kartofli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31867</id>
    <revision>
      <id>550625</id>
      <parentid>549237</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:41:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1690" sha1="lo2zdavbscazh89vd37gvd6r24qsor3" xml:space="preserve">'''Ciastka z kartofli''' – wypiek zaczerpnięty z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Southern Sweet-Potato Biscuits.jpg|auto=tak|opis=Ciastka wykonane według powyższego przepisu z krajowych kartofli (połowa porcji), z dodatkiem 1½ łyżeczki cukru trzcinowego, pieczone 8 minut w temp. {{C|200}} z termoobiegiem.}}

== Składniki ==
* ''ok. 2 szklanki''{{r|jednostki}} ''mąki''
* ''ok. 1 szklanka''{{r|jednostki}} ''batatów''{{r|spolszczenie}}
* ''2 łyżki smalcu''{{r|spolszczenie}}
* ''1 łyżeczka soli''
* ''1½ łyżeczki proszku do pieczenia''
* ''½ łyżeczki sody''
* ''maślanka w ilości niezbędnej do wyrobienia miękkiego ciasta.''

== Przygotowanie ==
Wymieszać mąkę, sól, sodę i proszek do pieczenia (także z cukrem, jeśli dodany do smaku). Dodać kartofle i tłuszcz, następnie wyrabiać ciasto. Dodać maślankę w ilości niezbędnej do wyrobienia miękkiego ciasta. Cienko rozwałkować, pociąć na cząstki kształtu ciastek i piec krótko w piekarniku.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Breads/Southern Sweet-Potato Biscuits|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
{{o|n=spolszczenie|r=Zamiast batatów można użyć krajowe ziemniaki w tej samej ilości z dodatkiem cukru trzcinowego do smaku, natomiast smalec można zastąpić innym zwartym tłuszczem, np. masłem klarowanym.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Ziemniaki|Ciastka (wypieki)}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lo2zdavbscazh89vd37gvd6r24qsor3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Brązowa Bietka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31868</id>
    <revision>
      <id>550691</id>
      <parentid>549026</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1081" sha1="ormepysa704dfvcphrpk52r15txhiki" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Brown Betty.jpg|auto=tak|opis=Brązowa Bietka}}

'''Brązowa Bietka'''{{r|source}} – wypiek zaczerpnięty z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

== Składniki ==
* ''jabłka''
* ''okruchy pieczywa, sucharów, chleba''
* ''cynamon''
* ''kawałki masła''
* ''brązowy cukier''
* ''ok. szklanka''{{r|jednostki}} ''wody''

== Przygotowanie ==
Obrać i cienko pokroić jabłka. Do nasmarowanej masłem formy do pieczenia wkładać naprzemiennie warstwy jabłek, pokruszonego pieczywa, cynamonu, kawałki masła i brązowy cukier. W końcu zalać wszystko szklanką wody i piec do czasu, gdy jabłka zmiękną i na wierzchu zbrązowieją.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Pies and Desserts|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Jabłko|Desery}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ormepysa704dfvcphrpk52r15txhiki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kartofelki pieczone w sosie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31869</id>
    <revision>
      <id>550607</id>
      <parentid>549255</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1008" sha1="0swg1zzecscm0mq06aw9md7js5bxvts" xml:space="preserve">'''Kartofelki pieczone w sosie''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Scalloped Irish Potatoes.jpg|auto=tak|opis=Gotowe kartofelki pieczone w sosie.}}

== Składniki ==
{{Plik|plik=Scalloped Irish Potatoes ingredients.jpg|auto=tak|opis=Składniki tuż przed pełnym zalaniem.}}

* ''ziemniaki w ilości odpowiedniej do liczby osób,''
* ''sól,''
* ''pieprz,''
* ''masło,''
* ''mleko.''

== Przygotowanie ==
Pociąć ziemniaki w drobną kostkę i włożyć do naczynia. Posolić, popieprzyć i włożyć kawałki masła. Zalać mlekiem w takiej ilości, aby pokryło ziemniaki. Piec w piekarniku do preferowanej miękkości ziemniaków.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Vegetables/Scalloped Irish Potatoes|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Ziemniaki}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0swg1zzecscm0mq06aw9md7js5bxvts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Ciastka z Missisipi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31880</id>
    <revision>
      <id>550600</id>
      <parentid>549238</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:08:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="965" sha1="gq9gbuzojhnootg2tmqmhcsdu70gnye" xml:space="preserve">'''Ciastka z Missisipi''' – wypiek z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''.

{{Plik|plik=Mississippi Biscuits.jpg|auto=tak|opis=Gotowe ciastka z Missisipi (z masłem klarowanym zamiast smalcu), pieczone 8 minut w temperaturze {{C|200}}}}

== Składniki ==
* ''ok. 2 szklanki mąki''
* ''¼ łyżeczki sody''
* ''2 łyżki smalcu''{{RN|Smalec można zastąpić innym zwartym tłuszczem, np. masłem klarowanym.}}
* ''1 łyżeczka soli''
* ''1½ łyżeczki proszku do pieczenia''
* ''mleko (ilość niezbędna do wyrobienia miękkiego ciasta)''

== Przygotowanie ==
Wymieszać mąkę, proszek do pieczenia i sól. 
Wyrobić miękkie ciasto dodając najpierw tłuszcz, następnie mleko. 
Cienko rozwałkować, pociąć na kawałki i piec krótko w piekarniku  w temperaturze {{C|200}}.

{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Ciastka (wypieki)}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gq9gbuzojhnootg2tmqmhcsdu70gnye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kartofle nadziewane serem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31881</id>
    <revision>
      <id>550609</id>
      <parentid>549266</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:20:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1468" sha1="428y5rlntqi4fcutzfxf02xv38m823t" xml:space="preserve">'''Kartofle nadziewane serem''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Stuffed Potatoes with Cheese, finał step.jpg|auto=tak|opis=Gotowe danie.}}

== Składniki ==
* ''ziemniaki w ilości odpowiedniej do liczby osób,''
* ''sól,''
* ''pieprz,''
* ''masło,''
* ''ser.''

== Przygotowanie ==
{{Plik|plik=Stuffed Potatoes with Cheese, step 1.jpg|auto=tak|opis=Ziemniaki w trakcie wyjmowania miąższu po pieczeniu przez godzinę w temperaturze {{C|180}}.}}
{{Plik|plik=Stuffed Potatoes with Cheese, step 2.jpg|auto=tak|opis=Ponowne nadziewanie spieczonych skorup miąższem wymieszanym z przyprawami i serem.}}
{{Plik|plik=Stuffed Potatoes with Cheese, step 3.jpg|auto=tak|opis=Ziemniaki z kawałkami masła przed ponownym zapiekaniem w tej samej temperaturze co wcześniej.}}

Wybrać duże ziemniaki i upiec w piekarniku lub ognisku. Upieczone przekroić na pół, wybrać wnętrze nie naruszając skorup ziemniaków. Ugnieść miąższ z solą, pieprzem i utartym żółtym serem. Masę włożyć ponownie w skorupy ziemniaków, przykryć kawałkami masła i zapiec na jasnobrązowy kolor.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Vegetables/Stuffed Potatoes with Cheese|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Ziemniaki|Sery}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>428y5rlntqi4fcutzfxf02xv38m823t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Maminy pudding z kartofli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31882</id>
    <revision>
      <id>550611</id>
      <parentid>549503</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1227" sha1="67is2bzjnfwt271ofpr4c7stv6hlx9l" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Mammy’s Sweet Potato Pudding.jpg|auto=tak|opis=Gotowy pudding}}

'''Maminy pudding z kartofli''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

== Składniki ==
* 3 ''średnie ziemniaki,''
* ''ok. szklanka''{{r|jednostki}} ''cukru,''
* 3 ''jajka,''
* 1 ''łyżka masła,''
* ½ ''litra''{{r|jednostki}} ''mleka,''
* ''opcjonalnie łyżeczka cukru waniliowego,''
* ''opcjonalnie aromat waniliowy.''

== Przygotowanie ==
Utrzeć trzy ziemniaki, lub zrobić z nich purée. Ubić cukier z jajkami, masłem i mlekiem, według uznania można dodać cukier waniliowy i aromat. Dodać do utartych ziemniaków. Całość umieścić w natłuszczonej formie i położyć na wierzchu kawałki masła. Piec godzinę w średnio nagrzanym piecu.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Pies and Desserts/Mammy’s Sweet Potato Pudding|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Desery|Ziemniaki}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>67is2bzjnfwt271ofpr4c7stv6hlx9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Puszysty kwiat bawełny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31883</id>
    <revision>
      <id>550597</id>
      <parentid>549838</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="94rn9gn74e32bepmef0vl5sxey1810z" xml:space="preserve">'''Puszysty kwiat bawełny''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Cotton Blossom Popovers.jpg|auto=tak|opis=Potrawa zaraz po upieczeniu 40 min. w temp. {{C|160}} i dodatkowo 5 min w temp. {{C|180}} z termoobiegiem.}}

== Składniki ==
* 2 ''jajka,''
* ''ok. szklanka''{{r|jednostki}} ''mleka,''
* ''ok. szklanka''{{r|jednostki}} ''mąki,''
* ½ ''łyżeczka soli.''

== Przygotowanie ==
Ubić jajka, dodać mleko, sól i połączyć z mąką. Dobrze zmiksować i piec około 40 min. w lekko nagrzanym piecu w mniejszych porcjach jak muffinki lub w całości. Gotowe do podania zaraz po przygotowaniu.

{{Plik|plik=Cotton Blossom Popovers served.jpg|auto=tak|opis=Propozycja podania: z dowolnym syropem, dżemem, powidłami.}}

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Breads/Cotton Blossom Popovers|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Jajka|Mleko}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>94rn9gn74e32bepmef0vl5sxey1810z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Makaron Ciotki Kaśki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31884</id>
    <revision>
      <id>550608</id>
      <parentid>549480</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1201" sha1="88snt4pm1dcqogbe1efk84u67o6j20f" xml:space="preserve">'''Makaron Ciotki Kaśki''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Aunt Katy’s Macaroni.jpg|auto=tak|opis=Gotowe trzy porcje makaronu, pieczonego w piekarniku w temp. {{C|160}} przez 30 minut, ale od zimnego pieca, aby nie popękały naczynia.}}

== Składniki{{r|proporcje}} ==
* ''trochę makaronu dowolnego gatunku''
* ''trochę rozdrobnionego sera''
* ''mleko''
* ''masło''
* ''pokruszone pieczywo''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
Ugotować makaron w osolonej wodzie. W naczyniu do zapiekania ułożyć warstwę osuszonego makaronu, na niej warstwę sera, pokruszonego pieczywa i kawałki masła. Całość zalać mlekiem i zapiekać.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Vegetables/Aunt Katy’s Macaroni|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=proporcje|r=W tłumaczeniu zrezygnowano z podania dokładnej ilości użytych składników, ponieważ zależy ona od liczby przygotowywanych porcji oraz preferencji smakowych.}}
}} 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kluski i makarony|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>88snt4pm1dcqogbe1efk84u67o6j20f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Chleb jajeczny z Baltimore</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31885</id>
    <revision>
      <id>550612</id>
      <parentid>549239</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1285" sha1="okzj3dgsqhih81t41wlreono9xxwqx5" xml:space="preserve">'''Chleb jajeczny z Baltimore''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Baltimore Egg Bread.jpg|auto=tak|opis=Gotowy chleb z dodatkiem kukurydzy pieczony w temp. {{C|180}}, w 40 minut w formie i 10 minut, po odwróceniu, bez formy.}}

== Składniki ==
* 2 ''jajka,''
* 3 ''szklanki''{{r|jednostki}} ''mąki,''
* 4 ''szklanki''{{r|jednostki}} ''mleka,''
* 1 ''łyżka tłuszczu,''
* 1 ''łyżeczka soli,''
* ¼ ''łyżeczki sody,''
* 1½ ''łyżeczki proszku do pieczenia.''

== Przygotowanie ==
{{Plik|plik=Baltimore Egg Bread served.jpg|auto=tak|opis=Propozycja podania: z mozzarellą, porem i przyprawami.}}

Ubić dobrze jajka, dodać mleko, mąkę, sól, sodę i proszek do pieczenia. Na końcu wlać roztopiony tłuszcz. Piec w średnio rozgrzanym piecu. Do ciasta można dodać szklankę miękkiej kukurydzy.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Breads/Baltimore Egg Bread|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Chleby|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>okzj3dgsqhih81t41wlreono9xxwqx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sałatka z kartofli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31887</id>
    <revision>
      <id>550606</id>
      <parentid>549932</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="877" sha1="h9461ue5bou60o69kinagxyrww673lb" xml:space="preserve">'''Sałatka z kartofli''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Potato Salad.jpg|auto=tak|opis=Gotowa sałatka.}}

== Składniki ==
* 5 ''średnich ziemniaków,''
* 3 ''jajka,''
* ''natka pietruszki,''
* ''seler naciowy,''
* ''sól,''
* ''pieprz,''
* ''oliwa.''

== Przygotowanie ==
Ugotowane i ostudzone ziemniaki pokroić w kostkę. Jajka ugotowane na twardo i pietruszkę posiekać. Seler pokroić jak ziemniaki. Doprawić solą, pieprzem czarnym i czerwonym. Wymieszać dobrze z oliwą.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Salads and Dressings/Potato Salad|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Ziemniaki|Sałatki i surówki}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h9461ue5bou60o69kinagxyrww673lb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Chleb na soli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31889</id>
    <revision>
      <id>550633</id>
      <parentid>549044</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1836" sha1="q8rr5p19gl40wle5i0m4jky4e0l8apv" xml:space="preserve">'''Chleb na soli''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}

{{Plik|plik=Salt Rising Bread.jpg|auto=tak|opis=Gotowy chleb pieczony 1 godzinę w {{C|200}}.}}

== Składniki ==
* 3 ''pełne łyżki mąki kukurydzianej,''
* 1 ''litr''{{r|jednostki}} ''mleka,''
* 1 ''łyżeczka cukru,''
* 2 ''szklanki''{{r|jednostki}} ''mąki{{Br}}oraz dodatkowo mąka do wyrobienia ciasta{{r|mąka}},''
* 1 ''łyżeczka soli,''
* 1 ''łyżka tłuszczu.''

== Przygotowanie ==
{{Plik|plik=Salt Rising Bread served.jpg|auto=tak|opis=Propozycja podania: z sałatą, pasztetem marchwiowo-burakowym, żółtym serem i keczupem.}}

Dobrze wymieszać mąkę kukurydzianą z ½ litra gotującego się mleka i pozostawić na noc w ciepłym miejscu. Rano podgrzać resztę mleka i ciepłe dodać do mieszanki razem z łyżeczką cukru i 2 szklankami mąki. Ponownie dobrze wymieszać i pozostawić w ciepłym miejscu na 2 godziny lub do czasu aż ciasto zrobi się gąbczaste. Wówczas dodać sól, tłuszcz i mąkę w takiej ilości{{r|mąka}}, by wyrobić miękkie ciasto. Wyrabiać 15 minut, ukształtować bochenek i pozostawić do wyrośnięcia na godzinę lub dwie. Wypiekać godzinę lub dłużej.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Breads/Salt Rising Bread|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
{{o|n=mąka|r=W trakcie testu przepisu zużyto łącznie 1,2 kg mąki przy podanej ilości pozostałych składników licząc łącznie mąkę użytą przed wyrabianiem i do wyrabiania.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Chleby|Mąka kukurydziana}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q8rr5p19gl40wle5i0m4jky4e0l8apv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Krem z selera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31892</id>
    <revision>
      <id>550603</id>
      <parentid>549342</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1168" sha1="ldxinli08p80nd7lmli09lcqpkzjh8i" xml:space="preserve">'''Krem z selera'''{{r|source}} - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Cream of Celery Soup.jpg|auto=tak|opis=Krem z selera}}

== Składniki ==
* 3 ''łodygi selera naciowego,''
* ''kawałek cebuli,''
* 3 ''szklanki''{{r|jednostki}} ''mleka oraz odrobina do mąki,''
* 3 ''łyżki masła,''
* 3 ''łyżki mąki,''
* ''sól,''
* ''pieprz,''
* 1 ''szklanka''{{r|jednostki}} ''śmietany.''

== Przygotowanie ==
Selery i cebulę drobno posiekać, dodać trzy szklanki mleka. Gotować 20 minut. Dodać roztopione wcześniej masło. Zagęścić mąką rozprowadzoną uprzednio odrobiną chłodnego mleka. Doprawić solą i pieprzem do smaku, połączyć ze szklanką śmietany i podawać na ciepło.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Soups/Cream of Celery Soup|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Seler|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ldxinli08p80nd7lmli09lcqpkzjh8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Frykas z jabłek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31897</id>
    <revision>
      <id>550551</id>
      <parentid>549259</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1302" sha1="kj3dpl2mks3vqf8x0ic3o67xa4k0b10" xml:space="preserve">'''Frykas z jabłek''' – potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Apple Relish with Macaroni.jpg|auto=tak|opis=Frykas z jabłek na makaronie}}

== Składniki ==
* 3,2 ''kg''{{r|jednostki}} ''jabłek,''
* 0,9 ''kg''{{r|jednostki}} ''rodzynek,''
* ½ ''litra''{{r|jednostki}} ''octu,''
* 1,6 ''kg''{{r|jednostki}} ''cukru,''
* 2 ''pomarańcze,''
* 1 ''łyżeczka utłuczonych goździków,''
* 2 ''łyżeczki cynamonu.''

== Przygotowanie ==
Do wypestkowanych rodzynek dodać obrane, wypestkowane i pokrojone jabłka, sok i miąższ pomarańczy, cukier, ocet i przyprawy. Gotować pół godziny.

{{Plik|plik=Sunset Raisins and Apple Relish served with pancakes.jpg|auto=tak|opis=Naleśniki z {{sr|Rodzynki wieczorową porą|wieczornymi rodzynkami}} (z lewej) i frykasem z jabłek (z prawej).}}

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Pickles, Relishes/Apple Relish|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Jabłko|Rodzynki|Pomarańcza|Desery|Przetwory}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kj3dpl2mks3vqf8x0ic3o67xa4k0b10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sałatka Waldorf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31936</id>
    <revision>
      <id>550602</id>
      <parentid>549889</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="977" sha1="t6f161q08d28dybtp6f5viklnx3aty5" xml:space="preserve">'''Sałatka Waldorf''' - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Waldorf Salad (Aunt Caroline's recipe).jpg|auto=tak|opis=Gotowa sałatka.}}

== Składniki ==
* ok. 2 ''szklanki''{{r|jednostki}} ''jabłek,''
* ok. 2 ''szklanki''{{r|jednostki}} ''selera naciowego,''
* ok. 1 ''szklanka''{{r|jednostki}} ''orzechów,''
* ''oliwa.''

== Przygotowanie ==
Obrać jabłka i pokroić w kostkę. Dodać pokrojony seler, orzechy i oliwę. Dobrze wymieszać.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Salads and Dressings/Waldorf Salad|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Jabłko|Orzechy (bakalie)|Sałatki i surówki|Seler naciowy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t6f161q08d28dybtp6f5viklnx3aty5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Ciastka plantatora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31938</id>
    <revision>
      <id>550601</id>
      <parentid>549194</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1248" sha1="q2zk1ervpzete4iibf1fy23forkczxv" xml:space="preserve">'''Ciastka plantatora''' – wypiek zaczerpnięty z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Plantation Cookies.jpg|auto=tak|opis=Gotowe ciastka pieczone przez 20 minut w temperaturze {{C|180}}.}}

== Składniki ==
* ''2 jajka''
* ''ok. 1 szklanka''{{r|jednostki}} ''cukru''
* ''ok. 1½ szklanka''{{r|jednostki}} ''dowolnych płatków (zbożowych, owsianych, orkiszowych itp.)''
* ''ok. ⅔ szklanka''{{r|jednostki}} ''wiórków kokosowych''
* ''¼ łyżeczka soli''
* ''½ łyżeczka aromatu waniliowego''
* ''2 łyżki masła''

== Przygotowanie ==
Cukier i masło dobrze ukręcić na jednolity krem. Dodać dobrze ukręcone jajka. Wymieszać z pozostałymi składnikami. Nakładać porcjami na dobrze natłuszczoną blachę. Piec w średnio nagrzanym piekarniku od 15 do 20 minut.

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Cakes/Plantation Cookies|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Ciastka (wypieki)|Masło|Jajka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q2zk1ervpzete4iibf1fy23forkczxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Rodzynki wieczorową porą</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31939</id>
    <revision>
      <id>550553</id>
      <parentid>549854</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1336" sha1="ma5lc0temjrezjjc8cw80j5j3pppy31" xml:space="preserve">'''Rodzynki wieczorową porą'''{{r|source}} - potrawa zaczerpnięta z ''{{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Dixielandowych Przepisów Ciotki Karoliny}}''{{r|source}}.

{{Plik|plik=Sunset Raisin Pie.jpg|auto=tak|opis=Gotowa potrawa zapiekana w piecu w temp. {{C|160}} przez 50 minut startując od chłodnego pieca (aby naczynie nie pękło).}}

== Składniki ==
* ''ok. 1 szklanka''{{r|jednostki}} ''posiekanych rodzynek,''
* ''ok. 1 szklanka''{{r|jednostki}} ''cukru,''
* ''1 cytryna,''
* ''2 łyżki wody.''

== Przygotowanie ==
Wycisnąć sok z cytryny i zetrzeć skórkę. Połączyć z rodzynkami. Dodać cukier i wodę. Zapiekać samodzielnie jako słodki sos do naleśników lub biszkoptów lub w cieście jako wewnętrzne nadzienie.

{{Plik|plik=Sunset Raisins and Apple Relish served with pancakes.jpg|auto=tak|opis=Naleśniki z wieczornymi rodzynkami (z lewej) i {{sr|Frykas z jabłek|frykasem z jabłek}} (z prawej).}}

{{Przypisy|
{{o|n=source|r={{lg|Aunt Caroline's Dixieland Recipes/Pies and Desserts/Sunset Raisin Pie|Źródło przepisu w języku angielskim|k=en:s}}.}}
{{o|n=jednostki|r=Zobacz {{lg|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny#Jednostki|uwagi o przyjętych jednostkach}}.}}
}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dixielandowe Przepisy Ciotki Karoliny|Rodzynki|Cytryna|Ciasta|Desery}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ma5lc0temjrezjjc8cw80j5j3pppy31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kugel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32800</id>
    <revision>
      <id>550652</id>
      <parentid>550293</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2033" sha1="mjrjth6kbnrqh1mttwa7o4gwhbpb00c" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kugel.jpg|auto=tak|opis=Kugel}}

'''Kugel''' ({{Jid.| קוגל ''kugl'' lub קוגעל}}) – typ potraw tradycyjnej kuchni żydowskiej łączących wiele składników w formie zapiekanki{{o|n=:0|r={{Cytuj |autor = Piotr Bikont |tytuł = Kuchnia żydowska Balbiny Przepiórko |data = 2011 |isbn = 9788375103847 |wydanie = Wyd. 1 |miejsce = Poznań |wydawca = Dom Wydawniczy Rebis |s = 267 |oclc = 747837640}}}}, składniki mogą być rozmaite, a jedynym niezmiennym są jajka{{r|:0}}. Kugle dzieli się na słodkie i pikantne{{r|:0}}. Mogą być dodatkiem do dania głównego lub deserem{{r|:0}}. 

== Kugel ziemniaczany (żydowski) ==
=== Składniki ===
* ''8 ziemniaków''
* ''1 duża cebula''
* ''6 łyżek mąki macowej''
* ''jaja''
* ''sól, pieprz do smaku''

=== Przygotowanie ===
# Ziemniaki obrać, opłukać i zetrzeć wraz z cebulą na tarce o drobnych otworach. Odcisnąć w {{lpg|cedzak|durszlaku}}. 
# Z białek ubić pianę, którą wraz z surowymi żółtkami, solą, pieprzem, margaryną i mąką macową dodajemy do masy ziemniaczanej. Dokładnie wymieszać i wylać na formę wysmarowaną olejem słonecznikowym. 
# Piec w piekarniku przez ok. 1 godzinę, do chwili aż powierzchnia będzie chrupiąca.

== Kugel z mięsem (polski) ==
=== Składniki ===
* ''ok. 3 kg ziemniaków''
* ''1/2 kg mięsa wołowego''
* ''1 duża cebula''
* ''sól, pieprz do smaku''

=== Przygotowanie ===
# Ziemniaki obrać, zetrzeć na tarce. Mięso pokroić na małe kawałki. Cebulę zetrzeć na tarce razem z ziemniakami lub pokroić w drobną kostkę. 
# Wszystkie składniki wymieszać w misce, dodać sól i pieprz do smaku. Blachę do pieczenia posmarować olejem. 
# Piekarnik rozgrzać do temperatury {{C|250}}. Włożyć do niego blachę z masą ziemniaczaną na najniższą półkę na około 1,5 godziny. 
# Po tym czasie podnieść blachę wyżej i piec przez jeszcze 1 godzinę nadal w tej samej temperaturze.

{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ziemniaki|Kuchnia żydowska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mjrjth6kbnrqh1mttwa7o4gwhbpb00c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox tytuł/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>33093</id>
    <revision>
      <id>550459</id>
      <parentid>516646</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2535" sha1="mawsnf34o0s4jo4q1f4zffo47i3b4dv" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{WR}}
{{Spis treści}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon umożliwia tworzenie standardowego, głównego nagłówka dla infoboksu (wytłuszczona czcionka o rozmiarze 120%). Umożliwia uproszczenie kodu źródłowego szablonu przez pominięcie parametrów CSS typu &lt;tt&gt;font-weight: bold&lt;/tt&gt;, &lt;tt&gt;font-size: 120%&lt;/tt&gt;, &lt;tt&gt;text-align: center&lt;/tt&gt; itp.

== Opis parametrów ==
=== {{s|Infobox tytuł}} ===
; 1:wytłuszczona część nagłówka, z głównym tytułem
; 2:pochylona, nieobjęta wytłuszczeniem część nagłówka, oddzielona od tej pierwszej miękkim enterem {{tag|br|p}}; wyświetlana tylko wtedy gdy różni się od powyższej
; 3:pochylona, nieobjęta wytłuszczeniem część nagłówka, zmniejszona w stosunku do poprzednich
; kolor: kolor tła nagłówka
; czcionka : kolor czcionki
; css kolor : wkładka css w nagłówku komórki
; ikona : nazwa pliku [[w:Wikimedia Commons|Wikimedia Commons]] wstawianego jako ikona w lewym górnym narożniku infoboksu
; opis ikony : opis powyższej ikony
; rozmiar ikony : domyślnie &lt;code&gt;40x40px&lt;/code&gt;

=== {{s|Infobox tytuł dodaj}} ===
; 1:warunek wyświetlenia
; 2:wytłuszczona część nagłówka, z głównym tytułem
; 3:pochylona, nieobjęta wytłuszczeniem część nagłówka, oddzielona od tej pierwszej miękkim enterem {{tag|br|p}}
; 4:pochylona, nieobjęta wytłuszczeniem część nagłówka, zmniejszona w stosunku do poprzednich
; kolor: kolor tła nagłówka

== Przykład ==
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{Infobox tytuł
 |Lorem ipsum
}}
|}
&lt;pre&gt;
{{Infobox tytuł
 |Lorem ipsum
}}
&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{Infobox tytuł
 |Lorem ipsum
 |kolor=#000
 |czcionka=#fff
}}
|}
&lt;pre&gt;
{{Infobox tytuł
 |Lorem ipsum
 |kolor=#000
 |czcionka=#fff
}}
&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{Infobox tytuł
 |Lorem ipsum
 |dolor sit amet
 |consectetur adipiscing
}}
|}
&lt;pre&gt;
{{Infobox tytuł
 |Lorem ipsum
 |dolor sit amet
 |consectetur adipiscing
}}
&lt;/pre&gt;

{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
{{Infobox tytuł
 |Lorem ipsum
 |dolor sit amet
 |kolor=#fff
 |ikona=Wikipedia-logo-v2.svg
}}
|}
&lt;pre&gt;
{{Infobox tytuł
 |Lorem ipsum
 |dolor sit amet
 |kolor=#fff
 |ikona=Wikipedia-logo-v2.svg
}}
&lt;/pre&gt;

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{Kwestie techniczne}}.

== Zobacz też ==
* {{s|Infobox nagłówek}}
* {{s|Infobox nagłówek dodaj}}

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>mawsnf34o0s4jo4q1f4zffo47i3b4dv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox ukryte/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>33198</id>
    <revision>
      <id>550460</id>
      <parentid>516647</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:12:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="988" sha1="400ph7m3v3705d7yolmrf3t86agl5z6" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{wysokie ryzyko}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon ułatwia wstawienie ukrywanej części infoboksu. Jest to realizowane jako wstawienie zagnieżdżonej tabeli, z nagłówkiem w którym dodawany jest przycisk rozwijania.

; parametry wymagane dla {{s|infobox ukryte}}
: 1 = napis wyświetlany w nagłówku ukrytej części infoboksu
: zawartość = wnętrze tabeli (domyślnie ukrytej) wewnątrz infoboksu

; parametry wymagane dla {{s|infobox ukryte dodaj}}
: 1 = warunek wstawiania tebeli
: 2 = napis wyświetlany w nagłówku ukrytej części infoboksu
: zawartość = wnętrze tabeli (domyślnie ukrytej) wewnątrz infoboksu

; parametry dodatkowe
: pole = parametry komórki (CSS)
: wiersz tabela = parametry tabeli (np.CSS)
: wiersz = parametry nagłówka tabeli (np.CSS)

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>400ph7m3v3705d7yolmrf3t86agl5z6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox kreska/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>33201</id>
    <revision>
      <id>550448</id>
      <parentid>516648</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:00:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="478" sha1="fik3u4yrna1ndnyaanp2sntq2lxs9ps" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{wysokie ryzyko}}
&lt;!-- EDYTUJ DOKUMENTACJĘ SZABLONU PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;

== Użycie ==
Szablon ułatwia wstawianie poziomej kreski pomiędzy wierszami w infoboksie

parametry opcjonalne:
&lt;pre&gt;
 1 = kolor kreski (domyślnie &quot;#aaa&quot;)
 styl = rodzaj kreski (domyślnie &quot;solid&quot;)
&lt;/pre&gt;

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;
&lt;!-- DODAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}

&lt;!-- DODAJ INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>fik3u4yrna1ndnyaanp2sntq2lxs9ps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox Wikidane/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>33211</id>
    <revision>
      <id>550440</id>
      <parentid>550398</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="667" sha1="ll77x6sjlmctn7td8dxu89oquro2yln" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Używa Wikidane}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

Szablon tworzy wiersz infoboksa, który ma zawierać informacje pobierane z [[w:Wikidane|wikidanych]].

== Parametry ==
* id - identyfikator elementu jeżeli nie ma pobierać z wyświetlanej strony, np. Q1
* cecha - właściwość elementu do pobrania, np. P1
* etykieta - wyświetlana nazwa w tabelce

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{Kwestie techniczne}}.

== Zobacz też ==
* {{s|Używa Wikidane}}
* {{s|Infobox wiersz dodaj}}

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ll77x6sjlmctn7td8dxu89oquro2yln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox mapa lokalizacyjna/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34049</id>
    <revision>
      <id>550449</id>
      <parentid>415554</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4046" sha1="gp2g2jvjhwxqn7bjgo38gmkrjetbg4a" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{wysokie ryzyko|częste użycie}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do rozbudowywania infoboksów o sekcję z mapą lokalizacyjną.

Warunkiem wyświetlania mapy w infoboksie są niepuste &lt;code&gt;współrzędne&lt;/code&gt; lub &lt;code&gt;punkty mapy&lt;/code&gt;. Jeśli żadnych danych nie podano to szablon potrafi również korzystać automatycznie z Wikidanych pobierając cechę „[[:d:Property:P625|{{#invoke:Wikidane|label|P625}}]]” skojarzoną z artykułem.

== Parametry ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! pole
! opis
! status
! wartość domyślna
|-
| {{tt|mapa}}
| kod mapy lokalizacyjnej, można wskazać wiele map oddzielając każdy kod mapy znakiem „{{tt|#}}” jednak wyłączy to automatyczną listę generowaną na podstawie dostępnych map nadrzędnych
| obowiązkowy
| {{tt|[[Moduł:Mapa/dane/brak|brak]]}}
|-
| {{tt|wariant}}
| wariant mapy lokalizacyjnej; można wskazać wiele wariantów oddzielając każdy wariant znakiem „{{tt|#}}”, wybierany będzie zawsze pierwszy dostępny dla danej mapy
| opcjonalny
| ''brak''
|-
| {{tt|opis}}
| napis na mapie opisujący zaznaczony punkt
| sugerowany
| ''brak''
|-
| style=&quot;white-space:nowrap;&quot; | {{tt|znak na mapie}}
| znak użyty do oznaczenia punktu na mapie o podanych współrzędnych
| opcjonalny
| {{tt|[[:Plik:Red pog.svg|Red pog.svg]]}}
|-
| style=&quot;white-space:nowrap;&quot; | {{tt|wielkość znaku}}
| rozmiar grafiki do oznaczania punktu na mapie
| opcjonalny
| {{tt|6}}
|-
| {{tt|współrzędne}}
| współrzędne punktu na mapie
| sugerowany
| ''brak''
|-
| {{tt|dokładność}}
| dokładność formatowania współrzędnych, które są prezentowane pod mapą (zobacz {{s|współrzędne}})
| opcjonalny
| ''brak''
|-
| {{tt|kategoria}}
| końcówka nazwy kategorii {{tt|Kategoria:Szablony lokalizacyjne – brak współrzędnych – &lt;nowiki&gt;{{{kategoria}}}&lt;/nowiki&gt;}}, w której umieszczany jest artykuł jeśli nie ma żadnych punktów do wyświetlenia na mapie; standardowo stosowana jest nazwa infoboksu
| sugerowany
| ''brak''
|-
| style=&quot;white-space:nowrap;&quot; | {{tt|opcje geohack}}
| dodatkowe parametry dla formatowania linkujących współrzędnych pod mapą (zobacz {{s|współrzędne}})
| opcjonalny
| ''brak''
|-
| style=&quot;white-space:nowrap;&quot; | {{tt|pozycja opisu}}
| wskazanie z której strony punktu na mapie należy umieścić opis, przydatny jeśli automatyczne pozycjonowanie daje wyniki niepoprawne lub niefortunne
| opcjonalny
| ''brak''
|-
| style=&quot;white-space:nowrap;&quot; | {{tt|punkty mapy}}
| lista punktów do umieszczenia na mapie, każdy punkt musi być podany przez {{s|mapa lokalizacyjna/punkt}}
| opcjonalny
| ''brak''
|-
| {{tt|wikidane}}
| wartość {{tt|nie}} pozwala zablokować korzystanie z Wikidanych
| opcjonalny
| ''brak''
|-
| {{tt|alt znaku na mapie}}
| opis wyglądu znaku do oznaczania współrzędnych do wygenerowania opisu {{tt|alt}} dla obrazu mapy
| opcjonalny
| ''brak''&lt;ref group=mini&gt;Jeśli na mapie jest tylko jeden punkt to wygenerowany zostanie domyślny opis na podstawie nazwy pliku na przykład „punkt”.&lt;/ref&gt;
|}
{{uwagi|=mini}}

== Specjalne kody map ==
Kody specjalne blokują wyświetlanie obrazu mapy.
; {{tt|pusta}} : nie wyświetla żadnych informacji
; {{tt|niedostępna}} : wyświetla nielinkujące współrzędne w infoboksie, domyślnie stosuje zapis dziesiętny
; {{tt|osobna}} : wyświetla linkujące współrzędne w infoboksie, domyślnie stosuje zapis kątowy
; {{tt|żadna}} : wyświetla linkujące współrzędne w infoboksie, domyślnie stosuje zapis kątowy, dodatkowo umieszcza współrzędne na górze artykułu

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{Kwestie techniczne}}.

== Zobacz też ==
* {{s|Współrzędne}}
* {{s|Mapa lokalizacyjna/punkt}}
* [{{fullurl:Specjalna:Strony według prefiksu|prefix=Mapa/dane/&amp;namespace=828&amp;stripprefix=1}} Lista modułów definiujących mapy]

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>gp2g2jvjhwxqn7bjgo38gmkrjetbg4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox 2x2 dodaj</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34149</id>
    <revision>
      <id>550439</id>
      <parentid>349228</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="515" sha1="5c2jzy97h9b0qfhfqxj2nzl17d9qb8c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Moduł:Infobox/styles.css&quot; /&gt;
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
&lt;/noinclude&gt;{{#if:{{{1&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}{{{2|}}}|{{infobox 2x2|1={{{1&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|2={{{2&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|3={{{3&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|4={{{4&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|5={{{5&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|6={{{6&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|7={{{kol1|{{{7|}}}}}}|8={{{kol2|{{{8|}}}}}}|9={{{wiersz|{{{9|}}}}}}}}}}&lt;noinclude&gt;
|}
{{Dokumentacja}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5c2jzy97h9b0qfhfqxj2nzl17d9qb8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox 2x2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34150</id>
    <revision>
      <id>550438</id>
      <parentid>477719</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1032" sha1="atuu0v8bmd807ea41cyrjixgpa5zzqd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Moduł:Infobox/styles.css&quot; /&gt;
{| class=&quot;infobox&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
&lt;/noinclude&gt;|- {{{wiersz|{{{9|}}}}}}
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:0;&quot; |
{| class=&quot;ibox2&quot;
|-
{{#if:{{{1&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|{{komórka|1={{{3&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|opcje=style=&quot;text-align: center; vertical-align:middle;&quot; {{{kol1|{{{7|}}}}}}}}}}
{{#if:{{{2&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|{{komórka|1={{{4&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|opcje=style=&quot;text-align: center; vertical-align:middle;&quot; {{{kol2|{{{8|}}}}}}}}}}
|-
{{#if:{{{5&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}{{{6|}}}|{{#if:{{{1&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|{{komórka|1={{{5&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|opcje=style=&quot;text-align: center; vertical-align:middle;&quot; {{{kol1|{{{7|}}}}}}}}}}}}
{{#if:{{{5|}}}{{{6&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|{{#if:{{{2&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|{{komórka|1={{{6&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|opcje=style=&quot;text-align: center; vertical-align:middle;&quot; {{{kol2|{{{8|}}}}}}}}}}}}
|}
|-&lt;noinclude&gt;
|}
{{Dokumentacja}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>atuu0v8bmd807ea41cyrjixgpa5zzqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox 2x2 dodaj/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34152</id>
    <revision>
      <id>550447</id>
      <parentid>550400</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="htwcht4h8j9nkoc2ac2ul7nufnfgoen" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{wysokie ryzyko}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon ułatwia warunkowe wstawianie grafik (ale nie tylko) w szablonie infoboksu.

Jest nakładką na {{s|infobox 2x2}} i ma takie same parametry. Różnica polega na tym,
że szablon ten nic nie wstawia, gdy nie ma czego wstawiać, zaś szablon {{s|infobox 2x2}}
powoduje wstawienie pustego pola.

== Zobacz też ==
* [[szablon:infobox 2x2]]

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>htwcht4h8j9nkoc2ac2ul7nufnfgoen</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox 2x2/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34153</id>
    <revision>
      <id>550441</id>
      <parentid>550399</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1472" sha1="5aoq8228wnjs98expau4wyvj0212k7k" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon ułatwia warunkowe wstawianie grafik (ale nie tylko) w szablonie infoboksu.

Jest przydatny gdy chcemy wstawić do dwóch obrazków z podpisami to tabelki infoboksu,
a nie wiemy ile ich w rzeczywistości będzie. Pojedynczy obrazek jest wstawiany w pole,
o szerokości całego infoboksu. W przypadku dwóch obrazków, infoboks jest dzielony na dwie
części o podziale niezależnym od pozostałej części infoboksu.

Do infoboksu wstawiana jest komórka z tabelą 2wx2k (lub 2wx1k, lub pusta).

parametry wymagane:
:  1      = warunek wstawienia &quot;pierwszej kolumny&quot;
:  2      = warunek wstawienia &quot;drugiej kolumny&quot;
:  3      = treść komórki pierwszej komórki w &quot;pierwszej kolumnie&quot;
:  4      = treść komórki drugiej komórki w &quot;pierwszej kolumnie&quot;
:  5      = treść komórki pierwszej komórki w &quot;drugiej kolumnie&quot;
:  6      = treść komórki drugiej komórki w &quot;drugiej kolumnie&quot;

parametry opcjonalne:
:  kol1   = parametry pól &quot;pierwszej kolumny&quot;
:  kol2   = parametry pól &quot;drugiej kolumny&quot;
:  wiersz = parametry wiersza tabeli infoboksu

Parametry opcjonalne można też podać bez nazw.
Nienazwane parametry będą traktowane jako:
:  7 -&gt; kol1
:  8 -&gt; kol2
:  9 -&gt; wiersz

== Zobacz też ==
* [[szablon:infobox 2x2 dodaj]]

&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>5aoq8228wnjs98expau4wyvj0212k7k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550446</id>
      <parentid>550441</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1484" sha1="3ipcwfxgac64qcssdmxlnsnm3x3i45o" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon ułatwia warunkowe wstawianie grafik (ale nie tylko) w szablonie infoboksu.

Jest przydatny gdy chcemy wstawić do dwóch obrazków z podpisami to tabelki infoboksu,
a nie wiemy ile ich w rzeczywistości będzie. Pojedynczy obrazek jest wstawiany w pole,
o szerokości całego infoboksu. W przypadku dwóch obrazków, infoboks jest dzielony na dwie
części o podziale niezależnym od pozostałej części infoboksu.

Do infoboksu wstawiana jest komórka z tabelą 2wx2k (lub 2wx1k, lub pusta).

parametry wymagane:
:  1      = warunek wstawienia &quot;pierwszej kolumny&quot;
:  2      = warunek wstawienia &quot;drugiej kolumny&quot;
:  3      = treść komórki pierwszej komórki w &quot;pierwszej kolumnie&quot;
:  4      = treść komórki drugiej komórki w &quot;pierwszej kolumnie&quot;
:  5      = treść komórki pierwszej komórki w &quot;drugiej kolumnie&quot;
:  6      = treść komórki drugiej komórki w &quot;drugiej kolumnie&quot;

parametry opcjonalne:
:  kol1   = parametry pól &quot;pierwszej kolumny&quot;
:  kol2   = parametry pól &quot;drugiej kolumny&quot;
:  wiersz = parametry wiersza tabeli infoboksu

Parametry opcjonalne można też podać bez nazw.
Nienazwane parametry będą traktowane jako:
:  7 -&gt; kol1
:  8 -&gt; kol2
:  9 -&gt; wiersz

== Zobacz też ==
* [[szablon:infobox 2x2 dodaj]]

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>3ipcwfxgac64qcssdmxlnsnm3x3i45o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox portal/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34155</id>
    <revision>
      <id>550437</id>
      <parentid>516668</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="850" sha1="l86ir1ra5fxk0gbo3hjxwd23iwynsbo" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;
{{wysokie ryzyko}}

Szablon służy wstawianiu pola portalu do infoboksu. Przyjmuje jeden parametr: nazwę portalu. Można też użyć zmodyfikowanej wersji szablonu {{s|infobox portal/iso}}, który jako parametr przyjmuje kod ''ISO 3166-1 alfa 3'' państwa. Jeżeli parametr będzie pusty pole nie zostanie dodane.

== Parametry ==

; parametry wymagane
: 1 = nazwa portalu

== Przykłady ==
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 250px;&quot;
{{infobox portal|Warszawa}}
|}
{{s|infobox portal|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 250px;&quot;
{{infobox portal/iso|POL}}
|}
{{s|infobox portal/iso|POL}}

&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategorie
 | Portale - szablony
 | Szablony infoboksów | _2 = portal
}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>l86ir1ra5fxk0gbo3hjxwd23iwynsbo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550456</id>
      <parentid>550437</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="862" sha1="6l4wyyv7mrepbssi3rz2jcmy4usugmr" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;
{{wysokie ryzyko}}

Szablon służy wstawianiu pola portalu do infoboksu. Przyjmuje jeden parametr: nazwę portalu. Można też użyć zmodyfikowanej wersji szablonu {{s|infobox portal/iso}}, który jako parametr przyjmuje kod ''ISO 3166-1 alfa 3'' państwa. Jeżeli parametr będzie pusty pole nie zostanie dodane.

== Parametry ==

; parametry wymagane
: 1 = nazwa portalu

== Przykłady ==
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 250px;&quot;
{{infobox portal|Warszawa}}
|}
{{s|infobox portal|Warszawa}}

{{-}}

{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 250px;&quot;
{{infobox portal/iso|POL}}
|}
{{s|infobox portal/iso|POL}}

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategorie
 | Portale - szablony
 | Szablony infoboksów | _2 = portal
}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>6l4wyyv7mrepbssi3rz2jcmy4usugmr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox tabela/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34160</id>
    <revision>
      <id>550458</id>
      <parentid>516671</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="931" sha1="ifqbof0bg8gckfptcr0jpijdrqxgpu8" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{wysokie ryzyko}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon ułatwia wstawienie zagnieżdżonej tabeli w infoboksie.

; parametry wymagane dla {{s|infobox tabela}}
: 1 = napis wyświetlany w nagłówku tabeli
: zawartość = wnętrze tabeli wewnątrz infoboksu

; parametry wymagane dla {{s|infobox tabela dodaj}}
: 1 = napis wyświetlany w nagłówku tabeli
: zawartość = wnętrze tabeli wewnątrz infoboksu

; parametry dodatkowe
: warunek = warunek wstawiania tebeli (tylko dla {{s|infobox tabela dodaj}})
: pole = parametry komórki (CSS)
: wiersz = parametry nagłówka tabeli (np.CSS)
: wiersz tabela = parametry wiersza z tabelą (np.CSS)
: tabela = własności CSS dla tabeli
: class = nazwa klasy w wewnętrznej tabeli

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE I INTERWIKI PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ifqbof0bg8gckfptcr0jpijdrqxgpu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox nazwa chińska</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34161</id>
    <revision>
      <id>550452</id>
      <parentid>550393</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1744" sha1="7l9973awzkrybzi4y8z7b2voylt0idk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Moduł:Infobox/styles.css&quot; /&gt;
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;border-bottom:0px;&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
&lt;/noinclude&gt;{{infobox {{#if:{{{ukryte|tak}}}|ukryte|tabela}}
 |{{infobox nazwa/nagłówek|rodzaj={{{rodzaj}}}|męski=[[w:Język chiński|chiński]]|żeński=[[w:Język chiński|chińska]]|nijaki=[[w:Język chiński|chińskie]]}}
 |pole=style=&quot;background:#d0d0d0; font-weight:normal; font-style:italic;&quot;
 |zawartość = 
{{infobox wiersz dodaj|{{{pismo uproszczone}}}
 |[[w:Uproszczone pismo chińskie|Pismo uproszczone]]
 |{{{pismo uproszczone}}}
 |kol2=style=&quot;font-size:130%; padding-top:1px; padding-bottom:1px;&quot;
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{pismo tradycyjne}}}
 |[[w:Tradycyjne pismo chińskie|Pismo tradycyjne]]
 |{{{pismo tradycyjne}}}
 |kol2=style=&quot;font-size:130%; padding-top:1px; padding-bottom:1px;&quot;
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{transkrypcja hanyu pinyin}}}
 |[[w:Hanyu pinyin|Hanyu pinyin]]
 |{{{transkrypcja hanyu pinyin}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{transkrypcja Wade-Giles}}}
 |[[w:Wade-Giles|Wade-Giles]]
 |{{{transkrypcja Wade-Giles}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{transkrypcja jyutping}}}
 |[[w:Jyutping|Jyutping]]
 |{{{transkrypcja jyutping}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{transkrypcja poj}}}
 |[[w:Pe̍h-ōe-jī|Pe̍h-ōe-jī]]
 |{{{transkrypcja poj}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{nazwa skrócona}}}
 |Nazwa skrócona
 |{{{nazwa skrócona}}}
 |kol2=style=&quot;font-size:130%; padding-top:1px; padding-bottom:1px;&quot;
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{IPA}}}
 |Wymowa ([[w:Międzynarodowy alfabet fonetyczny|IPA]])
 |{{{IPA}}} {{#if:{{{audio}}}|{{wymowa|{{{audio}}}}}}}
}}
}}{{infobox kreska
}}&lt;noinclude&gt;
|}{{Dokumentacja|zawartość=Szablon pomocniczy dla infoboksów}}
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7l9973awzkrybzi4y8z7b2voylt0idk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox nazwa/nagłówek</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34162</id>
    <revision>
      <id>550450</id>
      <parentid>550397</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="553" sha1="1o2k0bkfw7mdo50bthn5dyo93ahilp5" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#switch:{{{rodzaj}}}
 |imię = Imię {{{nijaki}}}
 |imię osobiste = Imię {{{nijaki}}} osobiste
 |imię pośmiertne = Imię {{{nijaki}}} [[imię pośmiertne|pośmiertne]]
 |imię świątynne = Imię {{{nijaki}}} świątynne
 |nazwisko = Nazwisko {{{nijaki}}}
 |nazwisko klanu = Nazwisko klanu {{{nijaki}}}
 |nazwisko rodowe = Nazwisko rodowe {{{nijaki}}}
 |Nazwa {{{żeński}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentacja|zawartość=Szablon pomocniczy dla szablonów ''infobox nazwa ...''}}
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1o2k0bkfw7mdo50bthn5dyo93ahilp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox nazwa japońska</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34163</id>
    <revision>
      <id>550453</id>
      <parentid>550394</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1331" sha1="cdw5j4q6a0t5b0xrpb4p8xw4jxzyl34" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Moduł:Infobox/styles.css&quot; /&gt;
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;border-bottom:0px;&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
&lt;/noinclude&gt;{{infobox {{#if:{{{ukryte|tak}}}|ukryte|tabela}}
 |{{infobox nazwa/nagłówek|rodzaj={{{rodzaj}}}|męski=[[w:Język japoński|japoński]]|żeński=[[w:Język japoński|japońska]]|nijaki=[[w:Język japoński|japońskie]]}}
 |pole=style=&quot;background:#d0d0d0; font-weight:normal; font-style:italic;&quot;
 |zawartość = 
{{infobox wiersz dodaj|{{{zapis kanji}}}
 |[[w:Kanji|Kanji]]
 |{{{zapis kanji}}}
 |kol2=style=&quot;font-size:130%; padding-top:1px; padding-bottom:1px;&quot;
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{transkrypcja Hepburna}}}
 |[[w:Transkrypcja Hepburna|Transkrypcja Hepburna]]
 |{{{transkrypcja Hepburna}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{hiragana}}}
 |[[w:Hiragana|Hiragana]]
 |{{{hiragana}}}
 |kol2=style=&quot;font-size:130%; padding-top:1px; padding-bottom:1px;&quot;
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{katakana}}}
 |[[w:Katakana|Katakana]]
 |{{{katakana}}}
 |kol2=style=&quot;font-size:130%; padding-top:1px; padding-bottom:1px;&quot;
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{IPA}}}
 |Wymowa ([[w:Międzynarodowy alfabet fonetyczny|IPA]])
 |{{{IPA}}} {{#if:{{{audio}}}|{{wymowa|{{{audio}}}}}}}
}}
}}{{infobox kreska
}}&lt;noinclude&gt;
|}{{Dokumentacja|zawartość=Szablon pomocniczy dla infoboksów}}
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cdw5j4q6a0t5b0xrpb4p8xw4jxzyl34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox nazwa koreańska</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34164</id>
    <revision>
      <id>550454</id>
      <parentid>550395</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1252" sha1="l6x4tpx155qtc9smhyjetfo1cojr2sl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Moduł:Infobox/styles.css&quot; /&gt;
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;border-bottom:0px;&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
&lt;/noinclude&gt;{{infobox {{#if:{{{ukryte|tak}}}|ukryte|tabela}}
 |{{infobox nazwa/nagłówek|rodzaj={{{rodzaj}}}|męski=[[w:Język koreański|koreański]]|żeński=[[w:Język koreański|koreańska]]|nijaki=[[w:Język koreański|koreańskie]]}}
 |pole=style=&quot;background:#d0d0d0; font-weight:normal; font-style:italic;&quot;
 |zawartość =
{{infobox wiersz dodaj|{{{zapis hangul}}}
 |[[w:Hangul|Hangul]]
 |{{{zapis hangul}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{zapis hancha}}}
 |[[w:Hancha|Hancha]]
 |{{{zapis hancha}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{transkrypcja poprawiona}}}
 |Transkrypcja poprawiona
 |{{{transkrypcja poprawiona}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{transkrypcja MCR}}}
 |[[w:Transkrypcja McCune’a-Reischauera|Transkrypcja MCR]]
 |{{{transkrypcja MCR}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{krótka nazwa}}}
 |Krótka nazwa
 |{{{krótka nazwa}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{IPA}}}
 |Wymowa ([[w:Międzynarodowy alfabet fonetyczny|IPA]])
 |{{{IPA}}} {{#if:{{{audio}}}|{{wymowa|{{{audio}}}}}}}
}}
}}{{infobox kreska
}}&lt;noinclude&gt;
|}{{Dokumentacja|zawartość=Szablon pomocniczy dla infoboksów}}
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l6x4tpx155qtc9smhyjetfo1cojr2sl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox nazwa tybetańska</title>
    <ns>10</ns>
    <id>34167</id>
    <revision>
      <id>550455</id>
      <parentid>550396</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1079" sha1="gkunhgysw4k8ozfe769kgmntm8ss3cr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Moduł:Infobox/styles.css&quot; /&gt;
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;border-bottom:0px;&quot; cellpadding=&quot;4&quot;
&lt;/noinclude&gt;{{infobox {{#if:{{{ukryte|tak}}}|ukryte|tabela}}
 |{{infobox nazwa/nagłówek|rodzaj={{{rodzaj}}}|męski=[[w:Język tybetański|tybetański]]|żeński=[[w:Język tybetański|tybetańska]]|nijaki=[[w:Język tybetański|tybetańskie]]}}
 |pole=style=&quot;background:#d0d0d0; font-weight:normal; font-style:italic;&quot;
 |zawartość = 
{{infobox wiersz dodaj|{{{zapis tybetański}}}
 |Zapis tybetański
 |{{{zapis tybetański}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{transliteracja Wyliego}}}
 |[[w:Transliteracja Wyliego|Wylie]]
 |{{{transliteracja Wyliego}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{transkrypcja ZWPY}}}
 |[[w:Pinyin tybetański|ZWPY]]
 |{{{transkrypcja ZWPY}}}
}}{{infobox wiersz dodaj|{{{IPA}}}
 |Wymowa ([[w:Międzynarodowy alfabet fonetyczny|IPA]])
 |{{{IPA}}} {{#if:{{{audio}}}|{{wymowa|{{{audio}}}}}}}
}}
}}{{infobox kreska
}}&lt;noinclude&gt;
|}{{Dokumentacja|zawartość=Szablon pomocniczy dla infoboksów}}
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gkunhgysw4k8ozfe769kgmntm8ss3cr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pascha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41025</id>
    <revision>
      <id>550664</id>
      <parentid>549615</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3534" sha1="b9037a2i1zw13p0v7v7wbbi3gdbwbec" xml:space="preserve">{{Wikipedia|Pascha (potrawa)|Pascha}}

{{Plik|plik=Paskha2.jpg|auto=tak|opis=Pascha wielkanocna}}

{{commonscat|Paskha (dish)|Pascha}}

== Pascha na zimno ==
=== Pascha zwykła ===
* ''3 kg twarogu''
* ''200 g masła śmietankowego''
* ''1 szklanka cukru pudru''
* ''1 szklanka słodkiej śmietany''
* ''2 łyżeczki soli''

Twaróg włożyć na jakiś czas pod prasę, by pozbyć się serwatki, następnie przetrzeć przez sito, dodać
śmietanę i roztarte świeże masło, sól, cukier – wymieszać i włożyć do formy. Masę można doprawić wanilią, skórką cytrynową albo rodzynkami.

=== Pascha niesłodka ===
* ''1 kg twarogu''
* ''100 g masła śmietankowego''
* ''10 żółtek''
* ''1 szklanka śmietany''

Do roztartego twarogu dodać masło, przetarte przez sito ugotowane żółtka, wszystko razem dobrze rozetrzeć, dodać śmietany i zmieszać. Masę włożyć do formy wyłożonej serwetką i pozostawić pod obciążeniem na 20 godzin.

== Pascha gotowana ==
=== Pascha na gorąco z twarogu ===
* ''1 kg twarogu''
* ''1/4 kg cukru''
* ''5 dużych jajek''
* ''1/4 kg masła''
* ''1/2 litra kwaśnej śmietany''
* ''1/2 laski wanilii w 3-4 kawałkach''
* ''1/4 kg obranych i posiekanych migdałów''
* ''1/2 kubka posiekanej kandyzowanej skórki cytrynowej, pomarańczowej (lub mieszanki obydwu)''
* ''1/2 kubka rodzynek''

Ukręcić żółtka jajek z cukrem na biało. Dodać śmietanę. Powoli dodawać stopione masło, kręcąc do uzyskania jednolitej masy. Dodawać ser i nadal ucierać. Ubić białka i dołączyć do masy. Dodać resztę składników.

Postawić na mały ogień i podgrzewać mieszając do ukazania się pierwszych bąbelków. Zdjąć z ognia i ostudzić nadal mieszając. Wyjąć wanilię. Z masy uformować paschę w normalny sposób.

=== Pascha na kwaśnym mleku ===
* ''2 litry mleka''
* ''2 litry kwaśnego mleka''
* ''3 szklanki śmietany''
* ''1 żółtko''
* ''cukier i wanilia do smaku''

Mleko wlać do naczynia ceramicznego i wstawić do nagrzanego piekarnika, aż zgęstnieje i się zarumieni, przy czym tworzące się kożuchy należy od czasu do czasu spychać na dół (podobnie jak przy wyrobie masy {{lpg|kajmak|kajmakowej}}). Następnie wyjąć, pozwolić ostygnąć i do letniego mleka wlać kwaśne mleko, śmietanę i żółtko; zmieszać i gotować na słabym ogniu, aż wszystko się zwarzy. Przecedzić przez tkaninę, przetrzeć przez sito, przyprawić cukrem i wanilią i uformować z tej masy paschę jak zwykle.

=== Pascha z mleka i śmietany ===
* ''6 litry mleka''
* ''6 żółtek''
* ''2½ szklanki kwaśnej śmietany''
* ''1/2 szklanki stopionego masła śmietankowego''
* ''2 szklanki cukru pudru''
* ''50 g migdałów''
* ''10 g rodzynek''
* ''50 g skórki pomarańczowej''
* ''cukier waniliowy''

Ubić żółtka ze śmietaną. Wlać do gotującego się mleka. Jeżeli mleko po chwili się nie zwarzy, zakropić cytryną. Szybko ostudzić. Na sito nałożyć dużą serwetę w dwu warstwach – wlać masę, kiedy odcieknie, zawiązać rogi serwety i na 2 dni zawiesić nad jakimś naczyniem w chłodnym miejscu. Następnie włożyć jeszcze na jeden dzień pod prasę (np. obciążoną deseczkę). Rozetrzeć masę w makutrze dodając masło i cukier. Dodać resztę składników, zmieszać, uformować paschę jak zwykle.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery mleczne|Desery zestalane na zimno|Twaróg|Jajka|Bakalie|Śmietana|Masło|Dania wielkanocne|Kuchnia wegetariańska|Kuchnia polska|Kuchnia rosyjska|Kuchnia ukraińska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b9037a2i1zw13p0v7v7wbbi3gdbwbec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Podkarmiaczka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41405</id>
    <revision>
      <id>550810</id>
      <parentid>515439</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:30:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="504" sha1="tep4cryhilo78kvxjvg32asb234wmej" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Daszek|'''''Daszki''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Podkarmiaczka|Podkarmiaczka]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Elementy zabezpieczające do wędrówki|'''''Elementy zabezpieczające do wędrówki''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

==Podkarmiaczka ==
{{Plik|plik=Nourrissage d'hiver.JPG|auto=tak|opis=Podkarmiaczka ramkowa}}

{{Plik|plik=BeeFeederLHist.JPG|auto=tak|opis=Podkarmiaczka do kószek}}</text>
      <sha1>tep4cryhilo78kvxjvg32asb234wmej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Przegonka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41500</id>
    <revision>
      <id>550827</id>
      <parentid>515528</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="416" sha1="rp5m3asyewdocnmcbo9bh9f4w6fef0p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Podkarmiaczka|'''''Podkarmiaczki''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Przegonka|Przegonki]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Wędrówka|'''''Elementy zabezpieczające do wędrówki''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Przegonka ==
{{Plik|plik=Beekeeping bee escape unassembled.jpg|auto=tak|opis=Elementy przegonki}}</text>
      <sha1>rp5m3asyewdocnmcbo9bh9f4w6fef0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera ruttneri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41806</id>
    <revision>
      <id>550858</id>
      <parentid>515159</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1377" sha1="26dezivbxv8kw1whzfbw1ga0dprdsnr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Podgatunki/Apis mellifera remipes|'''''A. m. remipes''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Podgatunki/Apis mellifera ruttneri|A. m. ruttneri]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Podgatunki/Apis mellifera pomonella|'''''A. m. pomonella''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Apis mellifera ruttneri - Pszczoła maltańska ==
{{Plik|plik=Maltese honey bee.JPG|auto=tak|opis=Pszczoła maltańska}}

; Pochodzenie i występowanie
Pszczoła maltańska została uznana za [[Pszczelarstwo/Rasy|podgatunek pszczoły miodnej]] dopiero w roku 1997. Jest blisko spokrewniona z [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera sicula|pszczołami sycylijskimi]] i żyjącymi na północy kontynentu afrykańskiego [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera intermissa|pszczołami telskimi]]. 

; Charakterystyka
Są to pszczoły średniej wielkości, prawie czarne, bardzo agresywne i dobrze przystosowane do gorącego i suchego klimatu Malty. Zainteresowanie pszczelarzy pszczołą maltańską wzrosło po pojawieniu się na wyspie warrozy w roku 1992, ponieważ panuje opinia, że skrzyżowana z [[Pszczelarstwo/Rasy/Apis mellifera ligustica|pszczołą włoską]] potrafi lepiej radzić sobie z [[Pszczelarstwo/Choroby/Warroza|pasożytem]], a ponadto jest łagodniejsza. Jednakże w następnych pokoleniach traci te cechy.

{{Przypisy}}</text>
      <sha1>26dezivbxv8kw1whzfbw1ga0dprdsnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Śpiewnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54239</id>
    <revision>
      <id>550434</id>
      <parentid>550425</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T13:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashaio</username>
        <id>4702</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+2</comment>
      <origin>550434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6278" sha1="3mwqf6e3d7qord05l52nzx47jxta2pl" xml:space="preserve">__NOTOC__ {{Status|-100%|Muzyka}}

== Wprowadzenie ==

Śpiewnik zawiera wyłącznie utwory na wolnych licencjach oraz takie, do których majątkowe prawa autorskie wygasły (utwory z domeny publicznej).

Preferowaną formą zapisu muzycznego jest tzw. ''lead sheet'', tzn. nutowy zapis melodii jednogłosowej oraz schematyczny zapis towarzyszących akordów. Mile widziane są aranżacje wielogłosowe oraz na głos i fortepian – koniecznie oparte na źródłach.

W spisie treści piosenki podane są w kolejności alfabetycznej. W materiałach dodatkowych można umieścić indeksy chronologiczne, tematyczne itp.

== Pieśni i piosenki ==
{{Kolumny|3|
# {{sr|A w Krakowie na ulicy}}
# {{sr|Aaa, kotki dwa}}
# {{sr|Akademik ci ja}}
# {{sr|Alpuhara}}
# {{sr|Anioł pasterzom mówił}}
# {{sr|Auld Lang Syne}}
# {{sr|Bartoszu, Bartoszu}}
# {{sr|Bogurodzica}}
# {{sr|Boże, coś Polskę}}
# {{sr|Boże wieczny, Boże żywy}}
# {{sr|Bóg się rodzi}}
# {{sr|Był Matysek chłop przed laty}}
# {{sr|Bywaj dziewczę zdrowe}}
# {{sr|Choć burza huczy wkoło nas}}
# {{sr|Choćbym ja jeździł we dnie i w nocy}}
# {{sr|Cicha noc}}
# {{sr|Czarna sukienka}}
# {{sr|Czerwone jabłuszko}}
# {{sr|Czerwony pas}}
# {{sr|Cześć polskiej ziemi, cześć}}
# {{sr|Cztery rzeczy w Polsce słyną}}
# {{sr|Dajcież mi kielicha}}
# {{sr|Dalibóg, że powiem mamie}}
# {{sr|Deutschlandlied}}
# {{sr|Do pracy, razem do pracy}}
# {{sr|Duma ukrainna}}
# {{sr|Dzisiaj w Betlejem}}
# {{sr|Gaude mater}}
# {{sr|Gaudeamus igitur}}
# {{sr|Gdy się Chrystus rodzi}}
# {{sr|Gdym z kozaki szedł na boje}}
# {{sr|Gdzież to jedziesz Jasiu}}
# {{sr|God Save the King}}
# {{sr|Góralu, czy ci nie żal}}
# {{sr|Greensleeves}}
# {{sr|Haniu moja, pójdź do domu}}
# {{sr|Hatikvah}}
# {{sr|Hej, bracia opryszki}}
# {{sr|Hej hej, hej hej, do kniej, do kniej}}
# {{sr|Hej koledzy, dalej żywo}}
# {{sr|Hej koledzy, po mozołach}}
# {{sr|Hej koledzy, z wspólnej czary}}
# {{sr|Hej, z góry, z góry jadą Mazury}}
# {{sr|Hej, żeglujże, żeglarzu}}
# {{sr|Idzie żołnierz borem, lasem}}
# {{sr|Idź głosie po rosie, daj dziewczynie wiadę}}
# {{sr|Jak dobrze nam}}
# {{sr|Jak to na wojence ładnie}}
# {{sr|Jesienią}}
# {{sr|Jeszcze jeden mazur dzisiaj}}
# {{sr|Jezus malusieńki}}
# {{sr|Kiedy będzie słońce i pogoda}}
# {{sr|Kochajmy się}}
# {{sr|Koło mego ogródeczka}}
# {{sr|Kołysanka Brahmsa}}
# {{sr|Kołyszże się, kołysz}}
# {{sr|Komu dzwonią, temu dzwonią}}
# {{sr|Kot kot pani matko}}
# {{sr|Kiedy nam się pora zdarza}}
# {{sr|Krakowianka i kat}}
# {{sr|Kto się w opiekę}}
# {{sr|Kukułeczka}}
# {{sr|Kurdesz}}
# {{sr|Laura i Filon}}
# {{sr|Leci liście z drzewa}}
# {{sr|Leć głosie po rosie, po niskiej leszczynie}}
# {{sr|Leć głosie po rosie, prosto ku traktowi}}
# {{sr|Lilie}}
# {{sr|Lulajże, Jezuniu}}
# {{sr|Lutni moja ulubiona}}
# {{sr|Małgorzatka}}
# {{sr|Marsylianka}}
# {{sr|Marsz, marsz Polonia}}
# {{sr|Marzenie o grajku}}
# {{sr|Mazurek Dąbrowskiego}}
# {{sr|Mędrcy świata monarchowie}}
# {{sr|Mizerna, cicha}}
# {{sr|Na dolinie zawierucha}}
# {{sr|Ne chody Hryciu na weczernyci}}
# {{sr|Nie tak in illo tempore bywało|Nie tak ''in illo tempore'' bywało}}
# {{sr|O, gwiazdeczko, coś błyszczała}}
# {{sr|O, gwiazdeczko, coś świeciła}}
# {{sr|O Matko Polko}}
# {{sr|O mój rozmarynie}}
# {{sr|Obie kochał pan}}
# {{sr|Oda do radości}}
# {{sr|Ogródek}}
# {{sr|Oj, chmielu, chmielu}}
# {{sr|Oj ty horo kamennaja}}
# {{sr|Ojcze z niebios Boże Panie}}
# {{sr|Ospały i gnuśny, zgrzybiały ten świat}}
# {{sr|Ozdobo twarzy, pokrętne wąsy}}
# {{sr|Panicz i dziewczyna}}
# {{sr|Pieśń poranna}} (Kiedy ranne wstają zorze...)
# {{sr|Pieśń wieczorna}} (Wszystkie nasze dzienne sprawy...)
# {{sr|Piękna nasza Polska cała}}
# {{sr|Pije Kuba do Jakuba}}
# {{sr|Płynie Wisła, płynie}}
# {{sr|Po cóż ciągle w mieście siedzieć}}
# {{sr|Po nocnej rosie płyń dźwięczny głosie}}
# {{sr|Podolanka}}
# {{sr|Pojedziemy na łów}}
# {{sr|Polak nie sługa}}
# {{sr|Polska młodzież niech nam żyje}}
# {{sr|Polski przemysł niech nam żyje}}
# {{sr|Potężny Boże}}
# {{sr|Pożegnanie Childe Harolda}}
# {{sr|Precz, precz od nas smutek wszelki}}
# {{sr|Prząśniczka}}
# {{sr|Przybieżeli do Betlejem}}
# {{sr|Przybyli ułani pod okienko}}
# {{sr|Przyjechał Jasieńko}}
# {{sr|Rok się kochali}}
# {{sr|Rota}}
# {{sr|Rześko, żwawo, stuku puku ‎}}
# {{sr|Sadźmy, przyjacielu, róże}}
# {{sr|Serce nie sługa}}
# {{sr|Serdeczna Matko}}
# {{sr|Siedzi sobie zając pod miedzą}}
# {{sr|Służył Jasio u pana}}
# {{sr|Słynie Gopło i Kruszwica }}
# {{sr|Spuśćcie nam na ziemskie niwy}}
# {{sr|Staropolskie zaloty}}
# {{sr|Szła dzieweczka}}
# {{sr|Szynkareczko, szafareczko}}
# {{sr|Śliczne gwoździki, piękne tulipany ‎}}
# {{sr|Śnieżyca}}
# {{sr|Śród opok i jarów}}
# {{sr|Świeci miesiąc, świeci}}
# {{sr|Święta miłości kochanej ojczyzny}}
# {{sr|Świtezianka}}
# {{sr|Tam na błoniu błyszczy kwiecie}}
# {{sr|Ten mem zdaniem dobrze żyje}}
# {{sr|To są czary}}
# {{sr|Trzech Budrysów}}
# {{sr|Ty pójdziesz górą}}
# {{sr|Umarł Maciek, umarł}}
# {{sr|Upływa szybko życie}}
# {{sr|Uśnijże mi, uśnij}}
# {{sr|Użyjmy dziś żywota}}
# {{sr|W krwawem polu srebrne ptaszę}}
# {{sr|Veni Creator}}
# {{sr|W głos serdeczna dumka płynie }}
# {{sr|W murowanej piwnicy}}
# {{sr|W ogrodzie na wodzie}}
# {{sr|W okolicznem mieście}}
# {{sr|W polu}}
# {{sr|W polu lipeńka}}
# {{sr|W tył wyloty, w górę wąsy}}
# {{sr|W żłobie leży}}
# {{sr|Wesoło, bracia, wesoło}}
# {{sr|Wesoło żeglujmy, wesoło}}
# {{sr|Wesoły nam dziś dzień nastał}}
# {{sr|Wezmę ja skrzypki}}
# {{sr|Witaj gwiazdko złota}}
# {{sr|Witaj majowa jutrzenko}}
# {{sr|Wojenko, wojenko}}
# {{sr|Wszystkich dziś ciekawość budzi}}
# {{sr|Za Niemen het precz}}
# {{sr|Zagrzmiał mazur, w górę wąsy}}
# {{sr|Zajączek}}
# {{sr|Zdrowaś bądź Maryja}}
# {{sr|Zielona łączka, żółty na niej kwiat}}
# {{sr|Zielony dzban}}
# {{sr|Zła zima}}
# {{sr|Znaszli ten kraj}}
# {{sr|Żal, żal za jedyną}}
# {{sr|Życzenie}}
# {{sr|Дзюба}}
# {{sr|Їхав козак за Дунай}}
# {{sr|Ще не вмерла України і слава, і воля}}
}}

== Materiały dodatkowe ==
* {{sr|Bibliografia}}
* {{sr|Indeks tematyczny}}</text>
      <sha1>3mwqf6e3d7qord05l52nzx47jxta2pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pszczelarstwo/Sprzęt/Wkładka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55001</id>
    <revision>
      <id>550802</id>
      <parentid>515448</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T02:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="414" sha1="a8udjx8s1mwitrb4dfq0hml5pe2920b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{OzdobnaNawigacja|
Podrecznik= [[Pszczelarstwo]]|
PoprzStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Podkarmiaczka|'''''Dennice''''']]|
ObecnaStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Przegonka|Wkładka dennicowa]]|
NastStrona=[[Pszczelarstwo/Sprzęt/Wędrówka|'''''Korpusy gniazdowe''''']]|
}}
&lt;/noinclude&gt;

== Wkładka dennicowa ==
{{Plik|plik=Tote Bienen durch Varroa - 4 (4351007662).jpg|auto=tak|opis=Wkładka dennicowa}}</text>
      <sha1>a8udjx8s1mwitrb4dfq0hml5pe2920b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Plik</title>
    <ns>10</ns>
    <id>56001</id>
    <revision>
      <id>550471</id>
      <parentid>549693</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="733" sha1="r1uhj3bnde4g6uqws0xeop6se3kxvh9" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{rys|}}}||&lt;templatestyles src=&quot;Moduł:Plik/styles.css&quot; /&gt;}}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Plik|Plik}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{bez dodatkowych sprawdzeń|}}}||{{#invoke:Sprawdź|Parametry
 | rys      = txt
 |          = problemy-w-szablonie-%s {{((}}Kategoria{{!}}Szablon %s %s do sprawdzenia{{))}}
 | plik     = grafika*!;1
 | 1        = grafika*!;plik
 | ramka    = ^mały${{!}}^duży${{!}}^bezramki$
 | rozmiar  = rozmiar*
 | pozycja  = ^lewo${{!}}^prawo${{!}}^centruj${{!}}^brak$
 | auto     = txt
 | skala    = ^%d+${{!}}^%d+%.%d+$
 | alt      =
 | link     =
 | opis     =
 | nomobile = txt
 | nomedia  = txt
 | id       = txt
 | styl     = txt
 | klasa    = txt
}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentacja}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r1uhj3bnde4g6uqws0xeop6se3kxvh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Plik/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>56002</id>
    <revision>
      <id>550468</id>
      <parentid>539222</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4171" sha1="e8awb9w20x3n0px2n7wcgzylfztyf77" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
* Przykład:
** {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie.
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>e8awb9w20x3n0px2n7wcgzylfztyf77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550470</id>
      <parentid>550468</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przykład */</comment>
      <origin>550470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4324" sha1="b0kn9hdshpu4p3rbgma5cm7sxjavr7u" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>b0kn9hdshpu4p3rbgma5cm7sxjavr7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550477</id>
      <parentid>550470</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przykład */</comment>
      <origin>550477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4419" sha1="stwrtgmmpvion2p9k8cnbi0vjoxiy0o" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>stwrtgmmpvion2p9k8cnbi0vjoxiy0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550478</id>
      <parentid>550477</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przykład */</comment>
      <origin>550478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4450" sha1="iup2uuekdkjh3htrewmzeefx0eqd0qb" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260x|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>iup2uuekdkjh3htrewmzeefx0eqd0qb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550479</id>
      <parentid>550478</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:52:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przykład */</comment>
      <origin>550479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4451" sha1="m91w1rlypvtwinlkc96kyqfzip3xz56" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>m91w1rlypvtwinlkc96kyqfzip3xz56</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550861</id>
      <parentid>550479</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4976" sha1="hvsvl93wn4lwb4eap8yatwml0z22q46" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Np.: {{Parametr|auto=12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=10*auto+80&lt;/nowiki&gt;}};
** Gdy parametr ma np. format: {{Code|tak;-1}}, czy {{Code|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|-1}} - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|1}} - to {{Code|prawo}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>hvsvl93wn4lwb4eap8yatwml0z22q46</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550862</id>
      <parentid>550861</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4976" sha1="65wob0szojojgqet8sku3ggdprwtq1d" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=10*auto+80&lt;/nowiki&gt;}};
** Gdy parametr ma np. format: {{Code|tak;-1}}, czy {{Code|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|-1}} - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|1}} - to {{Code|prawo}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>65wob0szojojgqet8sku3ggdprwtq1d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550863</id>
      <parentid>550862</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4994" sha1="ks5hdg8yg2coqd4bnfva5in5ggol3rr" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=10*auto+80&lt;/nowiki&gt;}};
** Gdy parametr ma np. format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|-1}} - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|1}} - to {{Code|prawo}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ks5hdg8yg2coqd4bnfva5in5ggol3rr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550864</id>
      <parentid>550863</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5263" sha1="4ct704rqrq0yv5syf2o9hb3lwvjxjo3" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=10*auto+80&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
** Gdy parametr ma np. format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|-1}} - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|1}} - to {{Code|prawo}}, czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametru szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>4ct704rqrq0yv5syf2o9hb3lwvjxjo3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550865</id>
      <parentid>550864</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5354" sha1="llve1m0d901nxbe7ygbat0x5xinr6t1" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=10*auto+80&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
** Gdy parametr ma np. format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|-1}} - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|1}} - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy parametrów tego szablonu, jest on opcjonalny), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametru szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>llve1m0d901nxbe7ygbat0x5xinr6t1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550866</id>
      <parentid>550865</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:19:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5356" sha1="evv5dq0ehsd21e8u6tzt7r0sci4gonh" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=10*auto+80&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
** Gdy parametr ma np. format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|-1}} - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|1}} - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy parametrów tego szablonu, jest on opcjonalny), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>evv5dq0ehsd21e8u6tzt7r0sci4gonh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550867</id>
      <parentid>550866</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:21:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5370" sha1="m2n5tdwwkaendwzvv3tyg6zhsqixo31" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=10*auto+80&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
** Gdy parametr ma np. format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|-1}} - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|1}} - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy parametrów tego szablonu, jest on opcjonalny), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>m2n5tdwwkaendwzvv3tyg6zhsqixo31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550868</id>
      <parentid>550867</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5506" sha1="qazgvtjidwzbchlg8fqq8g1ta2xeaow" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=10*auto+80&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|-1}} - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|1}} - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jednej wartości tego parametru tego szablonu, jest on opcjonalny), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>qazgvtjidwzbchlg8fqq8g1ta2xeaow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550869</id>
      <parentid>550868</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5542" sha1="ina9zr5x43cqjjq18hwthna295n5357" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=10*auto+80&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt;0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt;0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jednej wartości tego parametru tego szablonu, jest on opcjonalny), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ina9zr5x43cqjjq18hwthna295n5357</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550870</id>
      <parentid>550869</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T03:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5544" sha1="r30q3vi5mjij0f4sc14rvxa733m9cvl" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=10*auto+80&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jednej wartości tego parametru tego szablonu, jest on opcjonalny), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>r30q3vi5mjij0f4sc14rvxa733m9cvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550874</id>
      <parentid>550870</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6080" sha1="n0mrq6txmawdyys8xnqsdfj3ftg4xv5" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=10&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jednej wartości tego parametru tego szablonu, jest on opcjonalny), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>n0mrq6txmawdyys8xnqsdfj3ftg4xv5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550876</id>
      <parentid>550874</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6211" sha1="8c4h4wniduhhnfmu4sm8lfvl924tv70" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=10&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jednej wartości tego parametru tego szablonu, jest on opcjonalny), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Przykładowymi wartościami tego parametru są: {{Parametr|auto|tak;-1}}, {{Parametr|auto|5;-1}}, {{Parametr|auto|5,10,20;-1}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>8c4h4wniduhhnfmu4sm8lfvl924tv70</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550877</id>
      <parentid>550876</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6275" sha1="kagemdwol1ei1m0p022omv66lolvif6" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=10&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jednej wartości tego parametru tego szablonu, jest on opcjonalny), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Przykładowymi wartościami tego parametru są: {{Parametr|auto|tak;-1}}, {{Parametr|auto|5;-1}}, {{Parametr|auto|5,10,20;-1}}, {{Parametr|auto|5,10,auto;-1}}, {{Parametr|auto|5,auto,20;-1}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>kagemdwol1ei1m0p022omv66lolvif6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550901</id>
      <parentid>550877</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:54:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6275" sha1="0q0mpsu5srlhzk6rdk630siinyb9fjz" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=20&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jednej wartości tego parametru tego szablonu, jest on opcjonalny), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Przykładowymi wartościami tego parametru są: {{Parametr|auto|tak;-1}}, {{Parametr|auto|5;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,80;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,auto;-1}}, {{Parametr|auto|5,auto,80;-1}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu wartość: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>0q0mpsu5srlhzk6rdk630siinyb9fjz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550902</id>
      <parentid>550901</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T06:27:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opis parametrów */</comment>
      <origin>550902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6397" sha1="tchpy37t3rg475nr7d7tgrp7m09zgw9" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=20&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową, to podajemy dodatkowe wartości oddzielone przecinkamii odzielone od tego głównego też nim,
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jako druga wartość tego parametru tego szablonu, ta wartość jest opcjonalna), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Przykładowymi wartościami tego parametru są: {{Parametr|auto|tak;-1}}, {{Parametr|auto|5;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,80;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,auto;-1}}, {{Parametr|auto|5,auto,80;-1}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu parametr, o wartości: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>tchpy37t3rg475nr7d7tgrp7m09zgw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550903</id>
      <parentid>550902</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T06:31:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przykład */</comment>
      <origin>550903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6825" sha1="h52lq0owrdhtk2alrgbok6lo4y9djbo" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=20&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową, to podajemy dodatkowe wartości oddzielone przecinkamii odzielone od tego głównego też nim,
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jako druga wartość tego parametru tego szablonu, ta wartość jest opcjonalna), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Przykładowymi wartościami tego parametru są: {{Parametr|auto|tak;-1}}, {{Parametr|auto|5;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,80;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,auto;-1}}, {{Parametr|auto|5,auto,80;-1}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu parametr, o wartości: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9;-1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9;-1|opis=Modrosójka błękitna}}
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9,20,80;-1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9,20,80;-1|opis=Modrosójka błękitna}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>h52lq0owrdhtk2alrgbok6lo4y9djbo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550904</id>
      <parentid>550903</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T06:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przykład */</comment>
      <origin>550904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="nyrf5urwdlkfy5otfyk3tjif0p2lzz4" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=20&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową, to podajemy dodatkowe wartości oddzielone przecinkamii odzielone od tego głównego też nim,
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jako druga wartość tego parametru tego szablonu, ta wartość jest opcjonalna), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Przykładowymi wartościami tego parametru są: {{Parametr|auto|tak;-1}}, {{Parametr|auto|5;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,80;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,auto;-1}}, {{Parametr|auto|5,auto,80;-1}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu parametr, o wartości: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9;-1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9;-1|opis=Modrosójka błękitna}}
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9,20,80;-1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9,20,80;-1|opis=Modrosójka błękitna}}

{{BrClear}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>nyrf5urwdlkfy5otfyk3tjif0p2lzz4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550905</id>
      <parentid>550904</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T06:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przykład */</comment>
      <origin>550905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7097" sha1="2w0tzcgx2pawbw91i02xok6oyil4cyt" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=20&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową, to podajemy dodatkowe wartości oddzielone przecinkamii odzielone od tego głównego też nim,
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jako druga wartość tego parametru tego szablonu, ta wartość jest opcjonalna), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Przykładowymi wartościami tego parametru są: {{Parametr|auto|tak;-1}}, {{Parametr|auto|5;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,80;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,auto;-1}}, {{Parametr|auto|5,auto,80;-1}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu parametr, o wartości: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

{{BrClear}}
; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis={{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}}

{{BrClear}}
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9;-1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9;-1|opis={{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9;-1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}}

{{BrClear}}
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9,20,80;-1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}
* Wynik jest po prawej stronie. {{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9,20,80;-1|opis={{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9,20,80;-1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}}

{{BrClear}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>2w0tzcgx2pawbw91i02xok6oyil4cyt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550906</id>
      <parentid>550905</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T06:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przykład */</comment>
      <origin>550906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6810" sha1="puaal1ktd1t4kh85vl4q1la8v56zhgu" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=20&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową, to podajemy dodatkowe wartości oddzielone przecinkamii odzielone od tego głównego też nim,
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jako druga wartość tego parametru tego szablonu, ta wartość jest opcjonalna), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Przykładowymi wartościami tego parametru są: {{Parametr|auto|tak;-1}}, {{Parametr|auto|5;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,80;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,auto;-1}}, {{Parametr|auto|5,auto,80;-1}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu parametr, o wartości: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
{{StandardowaStronaStart}}
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9;-1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9;-1|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9,20,80;-1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9,20,80;-1|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
{{StandardowaStronaKoniec}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>puaal1ktd1t4kh85vl4q1la8v56zhgu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550907</id>
      <parentid>550906</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T06:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przykład */</comment>
      <origin>550907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6806" sha1="h102ih05t6jw64mf19d6z3ffaf2a4bx" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=20&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową, to podajemy dodatkowe wartości oddzielone przecinkamii odzielone od tego głównego też nim,
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jako druga wartość tego parametru tego szablonu, ta wartość jest opcjonalna), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Przykładowymi wartościami tego parametru są: {{Parametr|auto|tak;-1}}, {{Parametr|auto|5;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,80;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,auto;-1}}, {{Parametr|auto|5,auto,80;-1}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu parametr, o wartości: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
{{StandardowaStronaStart}}
; Przykład:
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9;1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9;1|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
* {{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9,20,80;1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9,20,80;1|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
{{StandardowaStronaKoniec}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>h102ih05t6jw64mf19d6z3ffaf2a4bx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550908</id>
      <parentid>550907</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T07:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przykład */</comment>
      <origin>550908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6839" sha1="sb6e7gloi4rc9qudzb57glnd5dogauq" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
{{Lua|Plik}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon służy do wyświetlania plików multimedialnych różnego rodzaju. Przy podanym rozmiarze rysunek w tym szablonie jest responsywny.

== Opis parametrów ==
;Pełny zestaw parametrów szablonu
* {{Code|rys}} - wywołanie pliku ma być użyte bez opakowań (bezpośrednio),
* {{Code|plik}} lub {{Code|1}} - nazwa pliku multimedialnego,
* {{Code|ramka}} - możliwości: {{Code|mały}} = {{Code|thumb}}, {{Code|duży}} = {{Code|frame}} i {{Code|bezramki}} = {{Code|frameless}}, przykład: {{Parametr|ramka|mały}}, {{Parametr|ramka|duży}} lub {{Parametr|ramka|bezramki}},
* {{Code|rozmiar}} - rozmiar podawany w pikselach, przykład: {{Parametr|rozmiar|20px}}, {{Parametr|rozmiar|x20px}} lub {{Parametr|rozmiar|30x20px}},
* {{Code|pozycja}} - możliwości: {{Code|lewo}} = {{Code|left}}, {{Code|prawo}} = {{Code|right}}, {{Code|centruj}} = {{Code|center}}, przykład: {{Parametr|pozycja|lewo}}, {{Parametr|pozycja|prawo}} lub {{Parametr|pozycja|centruj}},
* {{Code|auto}} - {{Parametr|auto|tak}} (gdy wartość tego parametru nie jest liczbą) w wywołaniu {{s|Plik|...|auto{{=}}tak|...}} jest równoważne {{s|Plik|...|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|...}}, parametr ten przyjmujący wartość {{Code|tak}} oznacza, że rozmiar pliku jest {{Code|260px}},
** Główne elementy tej zmiennej są oddzielone srednikami, a w ramach pierwszejj wartości poboczne elementy są oddzielone przecinkami, tych wartości jest aż trzy, tzn.: pierwszy to numer rozmiaru, czyli {{Code|x}}, a drugi to współczynnik kierunkowy {{Code|a}} i trzeci to wartość początkowa prostej {{Code|b}}, do liczenia szerokości pliku {{Code|y}}, domyślnymi wartościami są: {{Code|&lt;nowiki&gt;a=20&lt;/nowiki&gt;}} i {{Code|&lt;nowiki&gt;b=80&lt;/nowiki&gt;}},
** Np.: {{Parametr|auto|12}} (Gdy wartość tego parametru jest liczbą), wtedy rozmiar pliku (w pikselach) jest liczony według wzoru: {{Code|&lt;nowiki&gt;y=a*x+b&lt;/nowiki&gt;}}, czyli ta wartość to jest nic innego, jak inna definicja parametru {{Parametr|rozmiar}},
*** Jeżeli chcemy podać podstawę liczenia szerokości i wartość podstawową, to podajemy dodatkowe wartości oddzielone przecinkamii odzielone od tego głównego też nim,
** Gdy wartość parametru ma dodatkowy po średniku element, czyli to jest, z tym, wartość parametru {{Parametr|auto}}, ma on format: {{Parametr|auto|tak;-1}}, czy: {{Parametr|auto|12;-1}}, to drugi parametr opisuje pozycję obrazka, tzn.: {{Code|&lt; 0}} (np. {{Code|-1}}) - to {{Code|lewo}}, {{Code|0}} - to {{Code|centruj}}, a {{Code|&gt; 0}} (np. {{Code|1}}) - to {{Code|prawo}} (tej wartości nie trzeba podawać do listy wartości jako druga wartość tego parametru tego szablonu, ta wartość jest opcjonalna), czyli to jest nic innego, jak inna definicja parametru: {{Parametr|pozycja}},
** Przykładowymi wartościami tego parametru są: {{Parametr|auto|tak;-1}}, {{Parametr|auto|5;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,80;-1}}, {{Parametr|auto|5,20,auto;-1}}, {{Parametr|auto|5,auto,80;-1}},
** Zawsze ten parametr dodaje domyślnie do parametrów szablonu parametr, o wartości: {{Parametr|ramka|mały}},
* {{Code|skala}} - wielkość skali obrazka, {{Code|a &lt; 1}} to zmniejszenie, {{Code|a &gt; 1}} powiększenie, ale za to może być {{Code|a {{=}} 1}}, to tożsamość, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką, w przypadku ułamków dziesiętnych, przykład: {{Parametr|skala|0.6}}, {{Parametr|skala|1.2}} lub {{Parametr|skala|1.0}},
* {{Code|alt}} - tekst wyświetlany zamiast rysunku, jeżeli z jakiś powodów nie został on wyświetlony, przykład: {{Parametr|alt|Tekst zamiast obrazka}},
* {{Code|link}} - po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez ta zmienną po naciśnięciu na niego, przykład: {{Parametr|link|{{ns:Template}}:Plik}},
* {{Code|opis}} - opis pliku w ramce {{Code|thumb}} ({{Parametr|ramka|mały}}), ale nie z {{Code|frame}}, ({{Parametr|ramka|duży}}), lub opis w postaci dymku nad rysunkiem, jeżeli nie podano niepuste {{Code|ramka}}, przykład {{Parametr|opis|Opis obrazka}},
* {{Code|id}} - unikalny identyfikator ramki pliku,
* {{Code|styl}} - style kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany,
* {{Code|klasa}} - klasy reguł styli kaskadowych arkuszy stylów CSS o niepustej zawartości, jeśli podany.

== Przykład ==
{{StandardowaStronaStart}}
; Przykład:
* {{Code|{{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka{{=}}mały|rozmiar{{=}}260px|pozycja{{=}}prawo|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
; Wywołanie równoważne do poprzedniego
* {{Code|{{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}tak|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=tak|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
* {{Code|{{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9;1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9;1|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
* {{Code|{{s|Plik|plik{{=}}Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto{{=}}9,20,80;1|opis{{=}}Modrosójka błękitna}}}}
{{Plik|plik=Cyanocitta-cristata-004.jpg|auto=9,20,80;1|opis=Modrosójka błękitna}}

{{DivClear}}
{{StandardowaStronaKoniec}}

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{kwestie techniczne}}.

== Parametry szablonu ({{Strukturyzacja Wizualnego Edytora}}) ==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;ramka&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: mały = thumb, duży = frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;pozycja&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Możliwości: lewo = left, prawo = right, centruj = center,&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;rozmiar&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Rozmiar podawany w pikselach&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;wielkość&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Wielkość skali pliku, a &lt;1 to zmniejszenie, a &gt;1 powiększenie, nie może być podawana z przecinkiem, tylko z kropką&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;link&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Po najechaniu na plik można przejść do strony wskazywaną przez tą zmienną&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;opis&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Opis pliku w ramce thumb, ale nie z frame&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;plik&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;1&quot;
			],
			&quot;description&quot;: &quot;Nazwa pliku multimedialnego&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;plik&quot;,
		&quot;ramka&quot;,
		&quot;pozycja&quot;,
		&quot;rozmiar&quot;,
		&quot;wielkość&quot;,
		&quot;link&quot;,
		&quot;opis&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

== Zobacz też ==
* {{s|MapaObrazu}} - szablon tworzący mapę obrazu,
* {{s|Rysunek}} - szablon stronicowy do wyświetlania rysunków z formatowanym opisem.
{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony plików}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>sb6e7gloi4rc9qudzb57glnd5dogauq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Śpiewnik/Indeks tematyczny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56092</id>
    <revision>
      <id>550435</id>
      <parentid>550426</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T13:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashaio</username>
        <id>4702</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+2 ludowe</comment>
      <origin>550435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9981" sha1="1lbd327ngzjj2uxiz7ivp94jm10obh8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;__NOTOC__{{ProstaStronaStart}}&lt;/noinclude&gt;
Poniższe grupy nie są rozłączne (piosenka może należeć do więcej niż jednej kategorii).
{{Tabela|atrybuty=cellspacing=&quot;10&quot; width=&quot;100%&quot;|liczba wierszy=10|liczba kolumn=2|pozycja=brak|klasa op=siatka-mobilna tabela-szerokość
|bez pionu 1_1=tak|opcje 1_1=width=&quot;50%&quot;
|bez pionu 1_2=tak|opcje 1_2=width=&quot;50%&quot;
|komórka 1_1={{Pudełko komórkowe 1|tytuł= Pieśni patriotyczne
|grafika=
|tekst= * {{sr|Bogurodzica}}
* {{sr|Boże, coś Polskę}}
* {{sr|Czarna sukienka}}
* {{sr|Cześć polskiej ziemi, cześć}}
* {{sr|Cztery rzeczy w Polsce słyną}}
* {{sr|Leci liście z drzewa}}
* {{sr|Marsz, marsz Polonia}}
* {{sr|Mazurek Dąbrowskiego}}
* {{sr|O  Matko Polko}}
* {{sr|Rota}}
* {{sr|Święta miłości kochanej ojczyzny}}
* {{sr|Witaj majowa jutrzenko}}
}}
|komórka 1_2={{Pudełko komórkowe 3|tytuł= Piosenki wojskowe
|grafika=
|tekst=* {{sr|Bartoszu, Bartoszu}}
* {{sr|Bywaj dziewczę zdrowe}}
* {{sr|Duma ukrainna}}
* {{sr|Gdzież to jedziesz Jasiu}}
* {{sr|Idzie żołnierz borem, lasem}}
* {{sr|Jak to na wojence ładnie}}
* {{sr|Jeszcze jeden mazur dzisiaj}}
* {{sr|O mój rozmarynie}}
* {{sr|Przybyli ułani pod okienko}}
* {{sr|Tam na błoniu błyszczy kwiecie}}
* {{sr|W krwawem polu srebrne ptaszę}}
* {{sr|Wojenko, wojenko}}
* {{sr|Za Niemen het precz}}
}}
|komórka 2_1={{Pudełko komórkowe 2
|tytuł= Pieśni nabożne
|grafika=
|tekst= {{Wikiźródła|Śpiewnik kościelny}}
* {{sr|Boże wieczny, Boże żywy}}
* {{sr|Gaude mater}}
* {{sr|Kto się w opiekę}}
* {{sr|Ojcze z niebios Boże Panie}}
* {{sr|Pieśń poranna}}
* {{sr|Pieśń wieczorna}}
* {{sr|Potężny Boże}}
* {{sr|Serdeczna Matko}}
* {{sr|Spuśćcie nam na ziemskie niwy}}
* {{sr|Veni Creator}}
* {{sr|Wesoły nam dziś dzień nastał}}
* {{sr|Zdrowaś bądź Maryja}}
}}
|komórka 2_2={{Pudełko komórkowe 4|tytuł= Kolędy
|grafika=
|tekst={{Wikiźródła|Wikitomik:Kancjonał bożonarodzeniowy... przez Wikiskrybów zebrany|Kancjonał bożonarodzeniowy}}
{{Commons|Polish_Christmas_carols|Polish Christmas carols}}
* {{sr|Anioł pasterzom mówił}}
* {{sr|Bóg się rodzi}}
* {{sr|Cicha noc}}
* {{sr|Dzisiaj w Betlejem}}
* {{sr|Gdy się Chrystus rodzi}}
* {{sr|Jezus malusieńki}}
* {{sr|Lulajże, Jezuniu}}
* {{sr|Mędrcy świata monarchowie}}
* {{sr|Mizerna, cicha}}
* {{sr|O, gwiazdeczko, coś świeciła}}
* {{sr|Przybieżeli do Betlejem}}
* {{sr|W żłobie leży}}
* {{sr|Witaj gwiazdko złota}}
}}
|komórka 3_1={{Pudełko komórkowe 1|tytuł= Piosenki i melodie ludowe
|grafika=
|tekst=* {{sr|Choćbym ja jeździł we dnie i w nocy}}
* {{sr|Czerwone jabłuszko}}
* {{sr|Hej, z góry, z góry jadą Mazury}}
* {{sr|Idź głosie po rosie, daj dziewczynie wiadę}}
* {{sr|Kiedy będzie słońce i pogoda}}
* {{sr|Koło mego ogródeczka}}
* {{sr|Leć głosie po rosie, po niskiej leszczynie}}
* {{sr|Leć głosie po rosie, prosto ku traktowi }}
* {{sr|Oj, chmielu, chmielu}}
* {{sr|Oj ty horo kamennaja}}
* {{sr|Piękna nasza Polska cała}}
* {{sr|Płynie Wisła, płynie}}
* {{sr|Szła dzieweczka}}
* {{sr|Świeci miesiąc, świeci}}
* {{sr|Umarł Maciek, umarł}}
* {{sr|W murowanej piwnicy}}
* {{sr|W polu lipeńka}}
* {{sr|Zakochali się}}
* {{sr|Zielona łączka, żółty na niej kwiat}}
}}
|komórka 3_2={{Pudełko komórkowe 3|tytuł= Piosenki dla dzieci
|grafika=
|tekst= {{Wikiźródła|Śpiewnik dla dzieci}}
* {{sr|Jesienią}}
* {{sr|Kukułeczka}}
* {{sr|Ogródek}}
* {{sr|Sokół}}
* {{sr|Śnieżyca}}
* {{sr|Taniec}}
* {{sr|W polu}}
* {{sr|Zajączek}}
* {{sr|Zła zima}}
'''Kołysanki:'''
* {{sr|Aaa, kotki dwa}}
* {{sr|Kołysanka Brahmsa }}
* {{sr|Kołyszże się, kołysz}}
* {{sr|Uśnijże mi, uśnij}}
}}
|komórka 4_1={{Pudełko komórkowe 2
|tytuł= Piosenki o miłości
|grafika=
|tekst=* {{sr|Dalibóg, że powiem mamie}}
* {{sr|Kiedy będzie słońce i pogoda}}
* {{sr|Kot kot pani matko}}
* {{sr|Laura i Filon}}
* {{sr|Marzenie o grajku}}
* {{sr|Panicz i dziewczyna}}
* {{sr|Rok się kochali}}
* {{sr|Serce nie sługa}}
* {{sr|Śliczne gwoździki, piękne tulipany}}
* {{sr|Staropolskie zaloty}}
* {{sr|To są czary}}
* {{sr|Ty pójdziesz górą}}
* {{sr|Z wysokich Parnasów}}
* {{sr|Za Niemen het precz}}
* {{sr|Zakochali się}}
* {{sr|Zielona łączka, żółty na niej kwiat}}
* {{sr|Życzenie}}
}}
|komórka 4_2={{Pudełko komórkowe 4
|tytuł= Piosenki „młodzieżowe”
|grafika=
|tekst=* {{sr|Akademik ci ja}}
* {{sr|Gaudeamus igitur}}
* {{sr|Hej koledzy, dalej żywo}}
* {{sr|Hej koledzy, po mozołach}}
* {{sr|Hej koledzy, z wspólnej czary}}
* {{sr|Ospały i gnuśny, zgrzybiały ten świat}}
* {{sr|Po cóż ciągle w mieście siedzieć}}
* {{sr|Po nocnej rosie płyń dźwięczny głosie}}
* {{sr|Polska młodzież niech nam żyje}}
* {{sr|Precz, precz od nas smutek wszelki}}
* {{sr|Sadźmy, przyjacielu, róże}}
* {{sr|Szła dzieweczka}}
* {{sr|Upływa szybko życie}}
* {{sr|Użyjmy dziś żywota}}
* {{sr|Żal, żal za jedyną}}
}}
|komórka 5_1={{Pudełko komórkowe 1|tytuł= Piosenki biesiadne
|grafika=
|tekst= * {{sr|Dajcież mi kielicha}} 
* {{sr|Góralu, czy ci nie żal}}
* {{sr|Kiedy nam się pora zdarza}}
* {{sr|Kochajmy się}}
* {{sr|Komu dzwonią, temu dzwonią}}
* {{sr|Kurdesz}}
* {{sr|Małgorzatka}}
* {{sr|Pije Kuba do Jakuba}}
* {{sr|Precz, precz od nas smutek wszelki}}
* {{sr|Szlachetne zdrowie}}
* {{sr|Szła dzieweczka}}
* {{sr|Szynkareczko, szafareczko}}
* {{sr|Ten mem zdaniem dobrze żyje}}
* {{sr|Wdzięczna miłości kochanej szklanice }}
* {{sr|Wesoło, bracia, wesoło}}
}}
|komórka 5_2={{Pudełko komórkowe 3|tytuł= Pieśni zadumy i tęsknoty. Pożegnania
|grafika=
|tekst= * {{sr|Znaszli ten kraj}}
'''Tęsknota za ukochaną/ukochanym:'''
* {{sr|Gdym z kozaki szedł na boje}}
* {{sr|Za Niemen het precz}}
* {{sr|Żal, żal za jedyną}}
'''Tęsknota za przeszłością:'''
* {{sr|Cieszmy się bracia nadzieją}}
* {{sr|Na dolinie zawierucha}}
* {{sr|Nie tak in illo tempore bywało|Nie tak ''in illo tempore'' bywało}}
* {{sr|O, gwiazdeczko, coś błyszczała}}
* {{sr|Ozdobo twarzy, pokrętne wąsy}}
* {{sr|W tył wyloty, w górę wąsy}}
* {{sr|Zagrzmiał mazur, w górę wąsy}}
'''Tęsknota za krajem rodzinnym:'''
* {{sr|Góralu, czy ci nie żal}}
* {{sr|Pożegnanie Childe Harolda}}
* {{sr|Sokół}}
* {{sr|W głos serdeczna dumka płynie}}
}}
|komórka 6_1={{Pudełko komórkowe 2
|tytuł= Dumki i ballady
|grafika=
|tekst='''Ballady literackie:'''
* {{sr|Alpuhara}}
* {{sr|Lilie}}
* {{sr|Obie kochał pan}}
* {{sr|Świtezianka}}
* {{sr|Trzech Budrysów}}

'''Ballady ludowe:'''
* {{sr|A w Krakowie na ulicy}}
* {{sr|Haniu moja, pójdź do domu}}
* {{sr|Krakowianka i kat}}
* {{sr|Podolanka}}
* {{sr|Przyjechał Jasieńko}}
* {{sr|Służył Jasio u pana}}
* {{sr|Stała nam się nowina}} → {{sr|Lilie}}
* {{sr|W okolicznem mieście}}
* {{sr|Zielony dzban}}
}}
|komórka 6_2={{Pudełko komórkowe 4|tytuł= Piosenki wędrówkowe
|grafika=
|tekst=
* {{sr|Zielona łączka, żółty na niej kwiat}}
'''Piosenki łowieckie:'''
* {{sr|Hej hej, hej hej, do kniej, do kniej}}
* {{sr|Pojedziemy na łów}}
* {{sr|Siedzi sobie zając pod miedzą}}
* {{sr|Szła dzieweczka}}
* {{sr|Śród opok i jarów}}
* {{sr|Zajączek}}
'''Piosenki żeglarskie:'''
* {{sr|Choć burza huczy wkoło nas}}
* {{sr|Hej, żeglujże, żeglarzu}}
* {{sr|Wesoło żeglujmy, wesoło}}
'''Piosenki o górach:'''
* {{sr|Czerwony pas}}
* {{sr|Góralu, czy ci nie żal}}
* {{sr|Jak dobrze nam}}
'''Piosenki zbójeckie'''
* {{sr|Hej, bracia opryszki}}
}}
|komórka 7_1={{Pudełko komórkowe 1|tytuł= Hymny i hejnały
|grafika=
|tekst= * {{sr|Mazurek Dąbrowskiego}} (hymn Polski)
* {{sr|Deutschlandlied}} (hymn Niemiec)
* {{sr|God Save the King}} (hymn Wielkiej Brytanii)
* {{sr|Hatikvah}} (hymn Izraela)
* {{sr|Marsylianka}} (hymn Francji)
* {{sr|Oda do radości}} (hymn Unii Europejskiej)
* {{sr|Ще не вмерла України і слава, і воля}} (hymn Ukrainy)
}}
|komórka 7_2={{Pudełko komórkowe 3|tytuł= Pieśni (o) pracy
|grafika=
|tekst=* {{sr|Do pracy, razem do pracy}}
* {{sr|Nad mularską profesyą}} (pieśń murarza)
* {{sr|Polski przemysł niech nam żyje}}
* {{sr|Prząśniczka}}
* {{sr|Rześko, żwawo, stuku puku}} (pieśń kowala)
* {{sr|Słynie Gopło i Kruszwica}} (piosnka kołodzieja)
* {{sr|W ogrodzie na wodzie}} (przegląd zawodów)
* {{sr|Wszystkich dziś ciekawość budzi}} (piosnka furmana)
}}
|komórka 8_1={{Pudełko komórkowe 2
|tytuł= O muzyce
|grafika=
|tekst=* {{sr|Lutni moja ulubiona}}
* {{sr|Marzenie o grajku }}
* {{sr|Taniec}}
* {{sr|Wezmę ja skrzypki}}
}}
|komórka 8_2={{Pudełko komórkowe 4|tytuł= Pieśni i piosenki o śmierci
|grafika=
|tekst=* {{sr|Był Matysek chłop przed laty}}
* {{sr|Komu dzwonią, temu dzwonią}}
* {{sr|Umarł Maciek, umarł}}
}}
|komórka 9_1={{Pudełko komórkowe 1|tytuł= Pieśni i piosenki po angielsku
|grafika=
|tekst={{Projekt siostrzany|projekt=wikibooks|tekst=Zobacz w [[:en:Main_Page|anglojęzycznych Wikibooks]] podręcznik '''[[:en:Songbook/Content#123|Songbook]]'''}}
* {{sr|Auld Lang Syne}}
* {{sr|God Save the King}} (hymn Wielkiej Brytanii)
* {{sr|Greensleeves}}
}}
|komórka 9_2={{Pudełko komórkowe 3|tytuł= Śpiewy w języku łacińskim
|grafika=
|tekst=* {{sr|Gaude mater}}
* {{sr|Gaudeamus igitur}}
* {{sr|Veni Creator}}
}}
|komórka 10_1={{Pudełko komórkowe 2
|tytuł= Pieśni i piosenki po niemiecku
|grafika=
|tekst={{Projekt siostrzany|projekt=wikibooks|tekst=Zobacz w [[:de:Hauptseite|niemieckojęzycznych Wikibooks]] podręcznik '''[[:de:Liederbuch/_Inhalt#Lieder|Liederbuch]]'''}}
* {{sr|Deutschlandlied}} (hymn Niemiec)
* {{sr|Kołysanka Brahmsa }}
* {{sr|Oda do radości}}
}}
|komórka 10_2={{Pudełko komórkowe 4|tytuł= Pieśni i piosenki rusińskie i ukraińskie
|grafika=
|tekst=* {{sr|Ne chody Hryciu na weczernyci}}
* {{sr|Oj ty horo kamennaja}}
* {{sr|Дзюба}}
* {{sr|Їхав козак за Дунай}}
* {{sr|Ще не вмерла України і слава, і воля}}
}}
}}
&lt;noinclude&gt;{{ProstaStronaKoniec}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1lbd327ngzjj2uxiz7ivp94jm10obh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Grecka sałatka wiejska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56094</id>
    <revision>
      <id>550563</id>
      <parentid>549162</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="pygpxzyqcd5ezsg988mdz0va9ge9pjj" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Greek salad (5178297958).jpg|auto=tak|opis=Grecka sałatka wiejska}}

{{Wikipedia|Sałatka grecka}}

'''Grecka sałatka wiejska''' (''choriátiki saláta'') – popularna sałatka w domach i lokalach (tawernach) greckich, podawana z osobna lub jako przystawka do dania głównego. Smakowo i odżywczo zróżnicowana przy wykorzystaniu prostych i ogólnodostępnych składników, a zarazem łatwa w wykonaniu. Niskokaloryczna (ok. 300 kcal/100 g).

; Porcja dla 4 osób:

== Składniki ==
* ''3 pomidory''
* ''1 słodka papryka''
* ''1 mały ogórek''
* ''1 cebula (najlepiej czerwona)''
* ''½ szklanki oliwek''
* ''1 szklanka rozdrobnionego sera feta''
* ''5 łyżek oliwy''
* ''2 łyżki octu winnego''

== Przygotowanie ==
# Pomidory i paprykę pokroić na cząstki, a ogórek i cebulę na grubsze plasterki, wrzucić do miski i wymieszać z oliwkami i pokrajanym na drobne kostki serem feta. Polać oliwą i octem, przyprawić solą i oregano. 
# Według indywidualnego upodobania można dodać rukolę, posiekaną natkę pietruszki, lubczyk, a nawet kapary lub anchois. 
* Spożywać też można jako przekąskę (''mezes'')  albo jako osobne danie z chlebem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sałatki i surówki|Oliwki|Kuchnia grecka|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pygpxzyqcd5ezsg988mdz0va9ge9pjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Nadziewany bakłażan (imam)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56095</id>
    <revision>
      <id>550647</id>
      <parentid>549538</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2087" sha1="0vuicvevtd6jtgci1a8q2prms970m8u" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Imam bayıldı.jpg|auto=tak|opis=Nadziewany bakłażan (imam)}}

'''Nadziewany bakłażan''' (znany także jako '''omdlały imam''') – popularne danie kuchni turecko-bałkańskiej pochodzące z Turcji (tur. ''imam bayıldı''), rozpowszechnione też w kuchni bułgarskiej (''имам баялда'') i greckiej (''melitzantes imam baildi''). Przygotowywane jako pieczone albo duszono-zapiekane. 
* Przepis z kuchni greckiej (dla 4 osób).

{{Wikipedia|Omdlały imam}}

== Składniki ==
* ''8 bakłażanów''
* ''4 duże cebule''
* ''3 ząbki czosnku''
* ''2-3 pomidory''
* ''1 łyżka koncentratu pomidorowego''
* ''8 łyżek posiekanej natki pietruszki''
* ''4 łyżki oliwy + oliwa do smażenia''
* ''sól, pieprz czarny (turecki), pieprz czerwony (cayenne)''

== Przygotowanie == 
# Po usunięciu szypułek rozciąć każdy bakłażan 2-3 wzdłużnymi nacięciami i posypany solą odstawić na ok. 1 godzinę; następnie wypłukać i odcisnąć, podsmażyć na oliwie aż do zarumienienia.
# Zagotować pociętą na plasterki cebulę w niewielkiej ilości nieco osolonej wody aż do jej wyparowania. Następnie wymieszać ją z pokrajanym na plasterki czosnkiem, rozdrobnionymi w kostkę pomidorami i ich rozcieńczonym w ½ szklanki ciepłej wody koncentratem; dodać soli i obu pieprzów. Gęstym nadzieniem wypełnić nacięcia w bakłażanach umieszczonych na blasze do pieczenia. 
* Przygotowane porcje posypać pietruszkową natką i polać oliwą. Piec około 1 godziny w temperaturze 180{{C}}.

== Uwagi ==
W innych wersjach przyrządzania tej potrawy zaleca się przecięcie bakłażanów na pół z pozostawieniem szypułki i odcinka łodyżki (dla zachowania zwartości połówki). Zamiast koncentratu można użyć 3-4 dojrzałych pomidorów, które należy obrać ze skóry i podzielić oczyszczając też z pestek. Bakłażany z nałożonym farszem zapiekać można również w szerokim kamionkowym (lub podobnym ceramicznym) żaroodpornym naczyniu.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Bakłażan|Kuchnia grecka|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0vuicvevtd6jtgci1a8q2prms970m8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550659</id>
      <parentid>550647</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2091" sha1="ko38ddm2m2hwq5tl0h7bsjutmr6gdtd" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Imam bayıldı.jpg|auto=tak|opis=Nadziewany bakłażan (imam)}}

'''Nadziewany bakłażan''' (znany także jako '''omdlały imam''') – popularne danie kuchni turecko-bałkańskiej pochodzące z Turcji ({{tur.|''imam bayıldı''}}), rozpowszechnione też w kuchni bułgarskiej (''имам баялда'') i greckiej (''melitzantes imam baildi''). Przygotowywane jako pieczone albo duszono-zapiekane. 
* Przepis z kuchni greckiej (dla 4 osób).

{{Wikipedia|Omdlały imam}}

== Składniki ==
* ''8 bakłażanów''
* ''4 duże cebule''
* ''3 ząbki czosnku''
* ''2-3 pomidory''
* ''1 łyżka koncentratu pomidorowego''
* ''8 łyżek posiekanej natki pietruszki''
* ''4 łyżki oliwy + oliwa do smażenia''
* ''sól, pieprz czarny (turecki), pieprz czerwony (cayenne)''

== Przygotowanie == 
# Po usunięciu szypułek rozciąć każdy bakłażan 2-3 wzdłużnymi nacięciami i posypany solą odstawić na ok. 1 godzinę; następnie wypłukać i odcisnąć, podsmażyć na oliwie aż do zarumienienia.
# Zagotować pociętą na plasterki cebulę w niewielkiej ilości nieco osolonej wody aż do jej wyparowania. Następnie wymieszać ją z pokrajanym na plasterki czosnkiem, rozdrobnionymi w kostkę pomidorami i ich rozcieńczonym w ½ szklanki ciepłej wody koncentratem; dodać soli i obu pieprzów. Gęstym nadzieniem wypełnić nacięcia w bakłażanach umieszczonych na blasze do pieczenia. 
* Przygotowane porcje posypać pietruszkową natką i polać oliwą. Piec około 1 godziny w temperaturze 180{{C}}.

== Uwagi ==
W innych wersjach przyrządzania tej potrawy zaleca się przecięcie bakłażanów na pół z pozostawieniem szypułki i odcinka łodyżki (dla zachowania zwartości połówki). Zamiast koncentratu można użyć 3-4 dojrzałych pomidorów, które należy obrać ze skóry i podzielić oczyszczając też z pestek. Bakłażany z nałożonym farszem zapiekać można również w szerokim kamionkowym (lub podobnym ceramicznym) żaroodpornym naczyniu.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Bakłażan|Kuchnia grecka|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ko38ddm2m2hwq5tl0h7bsjutmr6gdtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Keftedes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56109</id>
    <revision>
      <id>550639</id>
      <parentid>549277</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1742" sha1="bsx2gn9nv4oq8yxew8wvnxqlndy2y1a" xml:space="preserve">'''Keftedes''' – kuliste greckie kotleciki z mięsa mielonego, przyrządzane podobnie jak bułgarskie kiufteta, serbskie ćufteta czy albańskie qofte. Ta popularna na Bałkanach potrawa pochodzi od tureckich kotletów köfte, wcześniej znanych jako kofta w kuchniach wschodnich aż po Indie. 

Greckie mają swą odmianę wegetariańską pod nazwą chortakeftedes.
* Przepis na porcję dla 4–6 osób.

== Składniki ==
{{Plik|plik=Koftes with parsley.jpg|auto=tak|opis=Posypane natką, przed smażeniem}}

* ''½ kg mielonej cielęciny''
* ''3 kromki chleba''
* ''1 cebula''
* ''1 jajko''
* ''½ szklanki wody gazowanej''
* ''1 łyżka wódki anyżowej ([[w:uzo|uzo]])''
* ''3 łyżki pietruszkowej natki''
* ''3 łyżki posiekanej mięty''
* ''2 łyżki oliwy'' 
* ''oliwa do smażenia i nieco mąki''
* ''sól i pieprz''

== Przygotowanie ==
# Kromki chleba wcześniej namoczyć w wodzie i odcisnąć. Cebulę utrzeć, natkę pietruszki drobno posiekać. Wszystkie składniki wraz z jajkiem, wodą i oliwą dokładnie wymieszać w jedną masę i zagnieść, po czym odstawić do lodówki na około 1 godzinę. 
# Z masy uformować kulki i po obtoczeniu w mące, na mocno rozgrzanej oliwie obsmażać je w głębokiej patelni przez 15 minut.
* Podawać z frytkami i gotowaną zieleniną.

== Inny wariant ==
Zamiast wody można użyć piwo, ale wtedy nie należy dodawać wódki anyżówki i mięty. Otrzymaną masę trzeba ukształtować w kulki, obtoczyć je w mące i smażyć na 6 łyżkach oliwy. Dolać 1 szklankę piwa i na słabym ogniu dusić przez 15 minut. Pod koniec dodać 4 łyżki jogurtu i 2 łyżki drobno posiekanej natki pietruszki.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Cielęcina|Kuchnia grecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bsx2gn9nv4oq8yxew8wvnxqlndy2y1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sałatka szopska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56110</id>
    <revision>
      <id>550631</id>
      <parentid>549911</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1434" sha1="fhsfrzvgxwmo8sggptkxh08rdpmsai6" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Шопска салата со ракија.jpg|auto=tak|opis=Szopska sałatka jako zakąska do rakiji}}

'''Sałatka szopska''' ({{bułg.|''шопска салата''}} – rodzaj popularnej bułgarskiej sałatki warzywnej, serwowanej jako przystawka lub przekąska (także zakąska do alkoholu).

{{Wikipedia|Sałatka szopska}}

== Składniki ==
* ''3-4 pomidory''
* ''1 ogórek''
* ''2 duże papryki (lub 4 małe)''
* ''1 cebula''
* ''plaster (150-200 g) solankowego sera (tzw. szopskiego)''
* ''2-4 łyżki oliwy (lub oleju słonecznikowego)''
* ''oliwki''
* ''natka pietruszki''
* ''sól i pieprz''

== Przygotowanie == 
# Warzywa pokroić w niewielkie kawałki (usuwając nasiona z papryki) – najlepiej w kostkę (cebulę drobno).
# Polać oliwą lub olejem, wymieszać, a z wierzchu posypać grubo startym serem typu feta. Dodać posiekanej natki pietruszki, 2-3 posiekane oliwki, posypać pieprzem i posolić do smaku.
# W innej wersji całość albo połowę użytej papryki (tj. 1 dużą albo 2 małe) dodaje się do sałatki pieczoną (na ruszcie bądź w piekarniku) aż do zwęglenia skórki, którą należy usunąć przed pokrojeniem w kostkę. Dodać można 5-7 oliwek przekrojonych lub w całości. Całość można także posypać tłuczonymi orzechami włoskimi.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Oliwki|Sałatki i surówki|Przystawki|Kuchnia wegetariańska|Kuchnia bułgarska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fhsfrzvgxwmo8sggptkxh08rdpmsai6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Giuwecz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56114</id>
    <revision>
      <id>550616</id>
      <parentid>549147</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="tq8dgbi59du1e2e0hdha3vqawh8xl5k" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Rhodope Mountains Bulgarian food 09.JPG|auto=tak|opis=Giuwecz mięsno-warzywny w tradycyjnym naczyniu}}

{{Wikipedia|Giuwecz}} 

'''Giuwecz''' ({{bułg.|''гювеч''}}) – popularna w Bułgarii i w innych kuchniach bałkańskich potrawa gulaszowa pochodzenia tureckiego. Tradycyjnie przyrządzana zbiorczo w dużym glinianym garnku lub w osobnych glinianych miseczkach (tzw. giuweczeta); możliwe też użycie naczyń żaroodpornych. 

== Składniki ==
* ''120 ml oliwy''
* ''600-700 g mięsa wieprzowego''
* ''4-6 ziemniaków''
* ''300 g świeżej papryki''
* ''350-400 g pomidorów''
* ''100-150 g okry (piżmianu)
* ''1 cebula''
* ''1 łyżeczka słodkiej papryki''
* ''sól''
* ''natka pietruszki''
* ''3-4 ostre papryczki''

== Przygotowanie ==
# Na dno naczynia (naczyń) wlać oliwę i ułożyć pokrojone w kostkę i osolone do smaku mięso. Piec ok. 20 minut w średnio rozgrzanym piekarniku.
# Następnie dodać pozostałe składniki – drobno pokrojone, posolone i posypane sproszkowaną papryką, i piec do zmiękczenia. 
* Przed podaniem posypać posiekaną natką pietruszki i poszatkowanymi ostrymi paprykami.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia bułgarska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tq8dgbi59du1e2e0hdha3vqawh8xl5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Fanuropita</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56115</id>
    <revision>
      <id>550560</id>
      <parentid>549121</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1652" sha1="sq3o998d6zsm2wijqtbxqzssjedwb2n" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Fanuropita.jpg|auto=tak|opis=Fanuropita}}

{{Wikipedia|Fanuropita}}

'''Fanuropita''' (gr. ''φανουρόπιτα'') – tradycyjny wypiek sporządzany w Grecji i na Cyprze na dzień św. Fanurego (27 sierpnia), poświęcany, a następnie zwyczajowo dzielony pomiędzy możliwie wiele częstowanych osób. 

Przepis na ciasto dla 20 osób:

== Składniki ==
* ''½ kg mąki''
* ''1½ szklanki cukru''
* ''1 szklanka soku z pomarańczy''
* ''½ szklanki wody''
* ''⅓ szklanki oliwy''
* ''1 szklanka posiekanych orzechów włoskich''
* ''1 szklanka rodzynków''
* ''2 łyżeczki cynamonu''
* ''1 łyżeczka zmielonych goździków''
* ''starta skórka pomarańczy''

== Przygotowanie ==
# Zasadą jest zmieszanie osobno składników stałych i płynnych.
# Oliwę z cukrem utrzeć (zmiksować) do białości, do masy tej dodać sok i startą skórkę z pomarańczy. 
# Wodę i mąkę z proszkiem do pieczenia wyrobić na ciasto, dodać przyprawy (cynamon, goździki), dokładnie wymieszać. 
# Następnie dodać przygotowane wcześniej składniki i całość miksować aż do wytworzenia jednolitej masy; starannie wymieszać łyżką, dodając jeszcze bakalie (rodzynki i grubo posiekane orzechy). 
* Całość włożyć do okrągłej formy (średn. 25-30 cm) wysmarowanej oliwą i posypanej mąką. Piec około 1 godziny w temperaturze {{C|170-180}}. 
* Po wyjęciu wierzch można posypać cukrem pudrem; również okazalej –  sezamem, posiekaną (utartą) skórką pomarańczową, potłuczonymi orzechami, migdałami.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta deserowe (wypieki)|Kuchnia grecka|Kuchnia cypryjska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sq3o998d6zsm2wijqtbxqzssjedwb2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kruszonka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56118</id>
    <revision>
      <id>550693</id>
      <parentid>549359</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="3su0alepjmvv75b1rvrtjy3x3f79dz9" xml:space="preserve">{{wikipedia|Kruszonka}}
{{wikisłownik|kruszonka}}

{{Plik|plik=Streuselkuchen7.jpg|auto=tak|opis=Kruszonka}}

== Składniki ==
=== Kruszonka na ciasto na blasze ===
* Przepis podstawowy wystarczający na dużą blachę lub na spód i wierzch mniejszej formy
:* ''300 g mąki pszennej''
:* ''150 g cukru''
:* ''150 g masła''
:* ''szczypta soli''

=== Kruszonka na ciasto z owocami ===
* ''150 g mąki pszennej''
* ''100 g cukru''
* ''100 g masła''
* ''1 paczka cukru waniliowego''

== Przygotowanie ==
Wszystkie składniki włożyć do miski. Zagnieść ręką (lub na początku mieszadłem hakowym miksera, a potem ręką), tak by się dokładnie połączyły tworząc grudki.

== Pieczenie ==
Kruszonkę można również upiec osobno, wykładając na blachę wyłożoną papierem do pieczenia. Piec należy nagrzać do 200°C i piec przez ok. 20 min. na złotobrązowy kolor.

== Przypisy ==

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kruszonki}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3su0alepjmvv75b1rvrtjy3x3f79dz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kruszonka wegańska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56120</id>
    <revision>
      <id>550670</id>
      <parentid>549361</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575" sha1="riby9qekc44vm1075yo7q243tns9g1k" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Streuselkuchen4.jpg|auto=tak|opis=Kruszonka wegańska}}

== Składniki ==
:* ''200 g mąki razowej''
:* ''50 g cukru trzcinowego''
:* ''125 g rozpuszczonej margaryny''

== Przygotowanie ==
Wszystkie składniki włożyć do miski. Zagnieść ręką (lub na początku mieszadłem hakowym miksera, a potem ręką), tak by się dokładnie połączyły tworząc grudki.

== Zatosowanie ==
Kruszonka wegańska nadaje się do ciast owocowych i ciasteczek z cynamonem.

== Źródło ==

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kruszonki|Kuchnia wegańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>riby9qekc44vm1075yo7q243tns9g1k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Banica z serem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56122</id>
    <revision>
      <id>550634</id>
      <parentid>549004</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:50:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1627" sha1="eb8ynjl3om79bmt8of1q83bd2a47k30" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Banitsa borzo.jpg|auto=tak|opis=Krągła banica serowa}}

'''Banica z serem''' ({{bułg.|''banica sys sirene'' баница със сирене}}) – typowy bułgarski wypiek śniadaniowy z nadziewanego {{sr|Ciasto fyllo|ciasta filo}}, stanowiący również ciepłą przekąskę w ciągu dnia.

== Składniki ==
* ''400-450 g płatów (blatów) ciasta filo''
* ''400-500 g sera typu {{lpg|feta}}''
* ''200 g oleju''
* ''4 jajka''
* ''200 g wody mineralnej gazowanej''

== Przygotowanie ==
# Blachę do pieczenia wysmarować tłuszczem, ułożyć na niej jedną warstwę gotowego ciasta i posypać pokruszonym serem, następnie nakryć kolejną warstwą ciasta, serem i powtarzać czynność wykorzystując wszystkie płaty (ostatnią warstwą będzie ciasto). Nożem podzielić je na kilka równych części (kwadratów, prostokątów).
# Olej zagotować i polać nim ciasto. Jajka rozbić w naczyniu i wymieszać z wodą mineralną, następnie wylewać na ciasto, rozprowadzając równomiernie.
# Banicę umieścić w piekarniku rozgrzanym do temperatury 180-190°C i piec do uzyskania złotawego koloru ciasta.

== Uwagi ==
W sklepach dostępne bywają oryginalne płaty {{sr|Ciasto fyllo|greckiego ciasta filo}} w opakowaniach; w razie potrzeby można je zastąpić opakowaniem blatów również płatkowego {{lpg|ciasto francuskie|ciasta francuskiego}}. Ser feta również jest sprzedawany w opakowaniach (potrzebne dwa).

{{Wikipedia|Banica (danie)|Banica}}

== Zobacz też ==
* {{sr|Banica z mięsem}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia bułgarska|Ciasta|Sery|Ciastka (wypieki)}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eb8ynjl3om79bmt8of1q83bd2a47k30</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550635</id>
      <parentid>550634</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>/* Przygotowanie */</comment>
      <origin>550635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1630" sha1="nb8psxz5fvr2e9p8g40kozh0g1an4ve" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Banitsa borzo.jpg|auto=tak|opis=Krągła banica serowa}}

'''Banica z serem''' ({{bułg.|''banica sys sirene'' баница със сирене}}) – typowy bułgarski wypiek śniadaniowy z nadziewanego {{sr|Ciasto fyllo|ciasta filo}}, stanowiący również ciepłą przekąskę w ciągu dnia.

== Składniki ==
* ''400-450 g płatów (blatów) ciasta filo''
* ''400-500 g sera typu {{lpg|feta}}''
* ''200 g oleju''
* ''4 jajka''
* ''200 g wody mineralnej gazowanej''

== Przygotowanie ==
# Blachę do pieczenia wysmarować tłuszczem, ułożyć na niej jedną warstwę gotowego ciasta i posypać pokruszonym serem, następnie nakryć kolejną warstwą ciasta, serem i powtarzać czynność wykorzystując wszystkie płaty (ostatnią warstwą będzie ciasto). Nożem podzielić je na kilka równych części (kwadratów, prostokątów).
# Olej zagotować i polać nim ciasto. Jajka rozbić w naczyniu i wymieszać z wodą mineralną, następnie wylewać na ciasto, rozprowadzając równomiernie.
# Banicę umieścić w piekarniku rozgrzanym do temperatury {{C|180-190}} i piec do uzyskania złotawego koloru ciasta.

== Uwagi ==
W sklepach dostępne bywają oryginalne płaty {{sr|Ciasto fyllo|greckiego ciasta filo}} w opakowaniach; w razie potrzeby można je zastąpić opakowaniem blatów również płatkowego {{lpg|ciasto francuskie|ciasta francuskiego}}. Ser feta również jest sprzedawany w opakowaniach (potrzebne dwa).

{{Wikipedia|Banica (danie)|Banica}}

== Zobacz też ==
* {{sr|Banica z mięsem}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia bułgarska|Ciasta|Sery|Ciastka (wypieki)}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nb8psxz5fvr2e9p8g40kozh0g1an4ve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa soczewicowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56134</id>
    <revision>
      <id>550598</id>
      <parentid>550224</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="954" sha1="dwyo9phtuzmdn0qblouc9njx5nxvr46" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Amy's lentil vegetable soup.jpg|auto=tak|opis=Zupa soczewicowa}}

{{Wikipedia|Zupa soczewicowa}}

'''Zupa z soczewicy''' ({{bułg.|''leszta supa''}}) – popularne danie bułgarskie, niekiedy nazywane zupą jarzynową (''gradinarska supa'') z soczewicą.

== Składniki ==
* ''200 g soczewicy''
* ''⅓ szklanki oliwy''
* ''1 świeża papryka''
* ''2 pomidory''
* ''1 marchewka''
* ''1 cebula''
* ''½ pora''
* ''1 łyżeczka słodkiej papryki''
* ''sól''

== Przyrządzenie ==
# Soczewicę zalać ok. 1,5-2 l wody i oliwą, dodać drobno pokrojoną cebulę, marchewkę, por, paprykę, dorzucić sproszkowaną słodką paprykę i sól do smaku (można też dodać zgnieciony czosnek, również zmieszany z odrobiną octu).
# Gotować na wolnym ogniu aż do zmięknięcia soczewicy; wtedy dodać drobno pokrojone pomidory i gotować jeszcze 5 minut. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Soczewica|Kuchnia bułgarska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dwyo9phtuzmdn0qblouc9njx5nxvr46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Fasolada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56139</id>
    <revision>
      <id>550642</id>
      <parentid>549123</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1846" sha1="abdvgosunhsj5431vsv2nbvhw5gfbsy" xml:space="preserve">{{Plik|Fassoulada.jpg|auto=tak|opis=Fasolada}}
{{Wikipedia|Fasolada}}

'''Fasolada, zupa fasolowa''' ({{gr.|φασολάδα}}) – bardzo popularne danie kuchni greckiej, także na Cyprze, gdzie znane jest jako '''fasulia'''. Długotrwałe jest jego przygotowanie; doskonałe (bardzo pożywne) dla kuchni wegetariańskiej.

Przepis na porcje dla 6 osób:

== Składniki ==
* ''500 g białej fasoli''
* ''4 marchewki''
* ''2 cebule''
* ''1 łodyga selera naciowego''
* ''375 ml soku pomidorowego''
* ''375 ml oleju (oliwy)''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''2 liście laurowe''
* ''sól, pieprz''

== Przyrządzenie ==
# Fasolę długotrwale namoczyć (najlepiej przez całą noc). Potem zagrzać (najlepiej w tej samej wodzie) i gotować na sporym ogniu przez 5-10 minut; odcedzić i przełożyć do dużego garnka.
# Marchewki skroić w cienkie plastry (talarki), cebulę i seler posiekać, czosnek drobno pokroić, dorzucić listki laurowe, dolać nieco oleju (oliwy).
# Całość wrzucić do garnka z fasolą, zalać wodą z dodatkiem soku pomidorowego, dodać resztę oleju (oliwy), sól, pieprz. Gotować pod przykryciem ok. 45 minut – na tyle długo, by warzywa (zwłaszcza fasola) stały się miękkie.
# Gotowe danie posypać można pietruszką i tymiankiem, doprawić odrobiną soku cytrynowego. Według upodobania podawać też z grzankami. 

== Uwagi ==
Zamiast rzadkiego soku pomidorowego dla zagęszczenia potrawy można wykorzystać 400 g pomidorów z puszki (rozgniecionych widelcem) wraz z zalewą. Do warzyw można też dodać ok. 20 pokrojonych (posiekanych) czarnych oliwek, po 2 łyżki tymianku oraz posiekanej natki pietruszki. Dla rozrzedzenia zbyt gęstej potrawy użyć można do 1 litra wody.     

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Fasola|Kuchnia grecka|Kuchnia cypryjska|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>abdvgosunhsj5431vsv2nbvhw5gfbsy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550643</id>
      <parentid>550642</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1847" sha1="5v7wdjw4anslk9pc0mes9ds1jn3mvsg" xml:space="preserve">{{Plik|Fassoulada.jpg|auto=tak|opis=Fasolada}}
{{Wikipedia|Fasolada}}

'''Fasolada, zupa fasolowa''' ({{gr.|φασολάδα}}) – bardzo popularne danie kuchni greckiej, także na Cyprze, gdzie znane jest jako '''fasulia'''. Długotrwałe jest jego przygotowanie; doskonałe (bardzo pożywne) dla kuchni wegetariańskiej.
* Przepis na porcje dla 6 osób.

== Składniki ==
* ''500 g białej fasoli''
* ''4 marchewki''
* ''2 cebule''
* ''1 łodyga selera naciowego''
* ''375 ml soku pomidorowego''
* ''375 ml oleju (oliwy)''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''2 liście laurowe''
* ''sól, pieprz''

== Przyrządzenie ==
# Fasolę długotrwale namoczyć (najlepiej przez całą noc). Potem zagrzać (najlepiej w tej samej wodzie) i gotować na sporym ogniu przez 5-10 minut; odcedzić i przełożyć do dużego garnka.
# Marchewki skroić w cienkie plastry (talarki), cebulę i seler posiekać, czosnek drobno pokroić, dorzucić listki laurowe, dolać nieco oleju (oliwy).
# Całość wrzucić do garnka z fasolą, zalać wodą z dodatkiem soku pomidorowego, dodać resztę oleju (oliwy), sól, pieprz. Gotować pod przykryciem ok. 45 minut – na tyle długo, by warzywa (zwłaszcza fasola) stały się miękkie.
# Gotowe danie posypać można pietruszką i tymiankiem, doprawić odrobiną soku cytrynowego. Według upodobania podawać też z grzankami. 

== Uwagi ==
Zamiast rzadkiego soku pomidorowego dla zagęszczenia potrawy można wykorzystać 400 g pomidorów z puszki (rozgniecionych widelcem) wraz z zalewą. Do warzyw można też dodać ok. 20 pokrojonych (posiekanych) czarnych oliwek, po 2 łyżki tymianku oraz posiekanej natki pietruszki. Dla rozrzedzenia zbyt gęstej potrawy użyć można do 1 litra wody.     

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Fasola|Kuchnia grecka|Kuchnia cypryjska|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5v7wdjw4anslk9pc0mes9ds1jn3mvsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pasta z ikry - taramosalata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56157</id>
    <revision>
      <id>550636</id>
      <parentid>549763</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1308" sha1="6czabvh91tc7661na07w1rp4f2yez5l" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Taramosalata01.jpg|auto=tak|opis=Pasta z ikry - taramosalata}}

{{Wikipedia|Taramosalata}}
{{Wikisłownik|taramosalata}}

'''Pasta z ikry''' (gr. ''taramosaláta'') – charakterystyczna grecka pasta, podawana jako przystawka; również tradycyjne danie postne w kuchni greckiej. Łatwa i szybka w przygotowaniu (30 min).

Przepis na porcję dla 4-6 osób:
== Składniki ==
* ''100-150 g ikry''
* ''3 kromki suchego chleba''
* ''1 szklanka oliwy''
* ''2 łyżki soku z cytryny''
* ''1 mała cebula''
* ''pieprz''

== Przygotowanie ==
Chleb wcześniej namoczyć w wodzie; po zmięknięciu usunąć skórkę, odcisnąć i rozetrzeć na papkę. Dodać do niej ikrę, sok z cytryny i stopniowo dolewając porcjami oliwę, dokładnie wymieszać z odrobiną pieprzu na jednorodną masę. Drobno posiekaną cebulkę dodać na końcu. 

Podawać na małym talerzu, przybierając cząstkami cytryny albo (do wyboru) pomidora, oliwkami, kaparami, piklami. 

== Uwagi ==
Proporcje głównych składników można zmieniać, używając np. więcej chleba (4 kromki), a mniej ikry. Bez chleba w ogóle pasta będzie o konsystencji majonezu, a wtedy oliwę należy ostrożniej dolewać (kroplując), by masa się nie ścięła.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Przystawki|Kuchnia grecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6czabvh91tc7661na07w1rp4f2yez5l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550637</id>
      <parentid>550636</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1310" sha1="ss6rtlpqnsb9sqy3en9wohi0ot2ak5y" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Taramosalata01.jpg|auto=tak|opis=Pasta z ikry - taramosalata}}

{{Wikipedia|Taramosalata}}
{{Wikisłownik|taramosalata}}

'''Pasta z ikry''' (gr. ''taramosaláta'') – charakterystyczna grecka pasta, podawana jako przystawka; również tradycyjne danie postne w kuchni greckiej. Łatwa i szybka w przygotowaniu (30 min).
* Przepis na porcję dla 4-6 osób.

== Składniki ==
* ''100-150 g ikry''
* ''3 kromki suchego chleba''
* ''1 szklanka oliwy''
* ''2 łyżki soku z cytryny''
* ''1 mała cebula''
* ''pieprz''

== Przygotowanie ==
Chleb wcześniej namoczyć w wodzie; po zmięknięciu usunąć skórkę, odcisnąć i rozetrzeć na papkę. Dodać do niej ikrę, sok z cytryny i stopniowo dolewając porcjami oliwę, dokładnie wymieszać z odrobiną pieprzu na jednorodną masę. Drobno posiekaną cebulkę dodać na końcu. 

Podawać na małym talerzu, przybierając cząstkami cytryny albo (do wyboru) pomidora, oliwkami, kaparami, piklami. 

== Uwagi ==
Proporcje głównych składników można zmieniać, używając np. więcej chleba (4 kromki), a mniej ikry. Bez chleba w ogóle pasta będzie o konsystencji majonezu, a wtedy oliwę należy ostrożniej dolewać (kroplując), by masa się nie ścięła.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Przystawki|Kuchnia grecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ss6rtlpqnsb9sqy3en9wohi0ot2ak5y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550640</id>
      <parentid>550637</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1314" sha1="ta40f91piqaw4vt9rdli7520h5y05kw" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Taramosalata01.jpg|auto=tak|opis=Pasta z ikry - taramosalata}}

{{Wikipedia|Taramosalata}}
{{Wikisłownik|taramosalata}}

'''Pasta z ikry''' ({{gr.|''taramosaláta''}}) – charakterystyczna grecka pasta, podawana jako przystawka; również tradycyjne danie postne w kuchni greckiej. Łatwa i szybka w przygotowaniu (30 min).
* Przepis na porcję dla 4-6 osób.

== Składniki ==
* ''100-150 g ikry''
* ''3 kromki suchego chleba''
* ''1 szklanka oliwy''
* ''2 łyżki soku z cytryny''
* ''1 mała cebula''
* ''pieprz''

== Przygotowanie ==
Chleb wcześniej namoczyć w wodzie; po zmięknięciu usunąć skórkę, odcisnąć i rozetrzeć na papkę. Dodać do niej ikrę, sok z cytryny i stopniowo dolewając porcjami oliwę, dokładnie wymieszać z odrobiną pieprzu na jednorodną masę. Drobno posiekaną cebulkę dodać na końcu. 

Podawać na małym talerzu, przybierając cząstkami cytryny albo (do wyboru) pomidora, oliwkami, kaparami, piklami. 

== Uwagi ==
Proporcje głównych składników można zmieniać, używając np. więcej chleba (4 kromki), a mniej ikry. Bez chleba w ogóle pasta będzie o konsystencji majonezu, a wtedy oliwę należy ostrożniej dolewać (kroplując), by masa się nie ścięła.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Przystawki|Kuchnia grecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ta40f91piqaw4vt9rdli7520h5y05kw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kebapczeta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56170</id>
    <revision>
      <id>550604</id>
      <parentid>548892</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1050" sha1="99jtjmhud7bd2aijryr7hgdpalhuqk8" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Plik:Kebapcheta.JPG|auto=tak|opis=Kebapczeta}}

{{Wikipedia|Kebapcze}}

'''Kebápczeta''' (bułg. ''кебапчета'') – kotleciki z siekanego lub mielonego mięsa (najlepiej jagnięciny) prażone na ruszcie. Uważane za jedno z typowych dań kuchni bułgarskiej, choć znane z innych kuchni bałkańskich i z tureckiej.

== Składniki ==
* ''1 kg mięsa mielonego''
* ''1 łyżka mielonego kminku''
* ''1 łyżka mielonego pieprzu''
* ''1 łyżka cząbru''
* ''3-4 łyżeczki soli''

== Przyrządzenie ==
# Wszystkie składniki dokładnie wymieszać w jednolitą masę, następnie odstawić na godzinę do lodówki.
# Formować kotleciki podłużnie w kształcie niewielkich kiełbasek (można też kształtować w owalne placuszki).
# Prażyć pomału na ruszcie (grillu), obracając i chroniąc przed przypieczeniem, tak by do końca pozostawały soczyste.

Podawać można jako dodatek do dań głównych albo z osobna jako gorącą przekąskę.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Mięsa|Kuchnia bułgarska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>99jtjmhud7bd2aijryr7hgdpalhuqk8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550605</id>
      <parentid>550604</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1054" sha1="9qovd82t9w3byf9hzbxfk0aql622tfl" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Plik:Kebapcheta.JPG|auto=tak|opis=Kebapczeta}}

{{Wikipedia|Kebapcze}}

'''Kebápczeta''' ({{bułg.|''кебапчета''}}) – kotleciki z siekanego lub mielonego mięsa (najlepiej jagnięciny) prażone na ruszcie. Uważane za jedno z typowych dań kuchni bułgarskiej, choć znane z innych kuchni bałkańskich i z tureckiej.

== Składniki ==
* ''1 kg mięsa mielonego''
* ''1 łyżka mielonego kminku''
* ''1 łyżka mielonego pieprzu''
* ''1 łyżka cząbru''
* ''3-4 łyżeczki soli''

== Przyrządzenie ==
# Wszystkie składniki dokładnie wymieszać w jednolitą masę, następnie odstawić na godzinę do lodówki.
# Formować kotleciki podłużnie w kształcie niewielkich kiełbasek (można też kształtować w owalne placuszki).
# Prażyć pomału na ruszcie (grillu), obracając i chroniąc przed przypieczeniem, tak by do końca pozostawały soczyste.

Podawać można jako dodatek do dań głównych albo z osobna jako gorącą przekąskę.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Mięsa|Kuchnia bułgarska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9qovd82t9w3byf9hzbxfk0aql622tfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Francuska zupa cebulowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56172</id>
    <revision>
      <id>550644</id>
      <parentid>549140</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1653" sha1="5fwxd34nd8ij74qswudvpzx7l7dc0ty" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Soupe à l'oignon 02.JPG|auto=tak|opis=Francuska zupa cebulowa}}

'''Zupa cebulowa''' ({{fr.|''soupe à l'oignon''}}) – popularna w kuchni francuskiej zupa na bazie wywaru mięsno-warzywnego (lub tylko warzywnego) z dodatkiem podsmażanej cebuli. Tania i prosta w wykonaniu, pożywna i smaczna, o niedługim czasie przygotowania (do pół godziny). Polecana jako odpowiednia na okres jesienny i na słotę.
 
== Składniki ==
* ''25 dag cebuli'' 
* ''3 kostki rosołowe'' 
* ''5 dag masła'' 
* ''2 łyżki mąki'' 
* ''1/2 szklanki białego wina'' 
* ''8 kromek {{lpg|bagietka (pieczywo)|bagietki}}'' 
* ''10 dag sera żółtego'' 
* ''1 ząbek czosnku'' 
* ''sól, pieprz, tymianek''

== Przygotowanie ==
# Cebulę pokroić, rzucić na patelnię i zeszklić na maśle, dodatkowo oprószyć mąką. Przez chwilę smażyć, dodając posiekany czosnek. 
# Do dużego garnka wlać do 1,5 litra wody i rozpuścić kostki rosołowe (najlepiej wołowe) – w ten uproszczony sposób przygotować rosół, później tylko wrzucając do niego zasmażoną cebulę i dolewając wino (ewentualnie też 3 łyżki brandy). Przyprawić solą, pieprzem i tymiankiem, w tym składzie gotować około 15 minut. 
# W międzyczasie  przygotować grzanki z pokrojonej bagietki i posmarowane masłem przez około 5 minut podpiec w piekarniku. 
# Gotową zupę przelać do miseczek żaroodpornych, dodając podsmażone i posypane serem grzanki, po czym jeszcze lekko zapiec.
* W uproszczonej wersji serwowania można oddzielnie podać zupę i przygotowane grzanki z serem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Cebula|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5fwxd34nd8ij74qswudvpzx7l7dc0ty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Eskalopki cielęce po rzymsku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56175</id>
    <revision>
      <id>550648</id>
      <parentid>549115</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2502" sha1="asuxessh0c7pxdbuc9awj90acn3xgn8" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Saltimbocca cooked (3).jpg|auto=tak|opis=Gotowe danie duszone}}

'''Eskalopki cielęce po rzymsku''' (wł. ''saltimbocca alla romana'') – danie uważane za typowe dla kuchni współczesnego Rzymu. Nieskomplikowane i szybkie w wykonaniu (ok. 30 minut).
* Przepis na porcje dla 5-6 osób:
{{Plik|plik=Saltimbocca alla romana (5461153498).jpg|auto=tak|opis=Przygotowane surowe eskalopki}}

== Składniki ==
* ''70 dag cielęcej sznyclówki''
* ''6 plastrów surowej szynki''
* ''6 liści świeżej szałwii''
* ''1/3 szklanki śmietany kremówki''
* ''1/2 szklanki białego wytrawnego wina''
* ''2 łyżki mąki''
* ''2 łyżki oliwy''
* ''1 łyżka masła''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''sól, pieprz''

== Przygotowanie ==
# Opłukane i osuszone mięso pokroić na plastry, po czym delikatnie rozgnieść wałkiem (albo rozpłaszczyć ręką) do grubości 3 milimetrów. Każdy kawałek nakryć plasterkiem szynki i listkiem szałwii, lekko sprasować ręką i spiąć wykałaczką.
# Mąkę wymieszać z solą i mielonym pieprzem, obtoczyć w niej eskalopki. 
# Na dużej patelni rozgrzać oliwę z masłem aż do skwierczenia tłuszczu; wtedy dodać posiekany czosnek i ułożyć mięso. Na średnim ogniu obsmażać je z każdej strony po 2-3 minuty. 
# Eskalopki przełożyć do rondla, a patelnię opłukać połową wina i wlać je do rondla. Mięso pomału dusić, po 5 minutach dolewając resztę wina, dodając śmietanę, doprawiając odpowiednio solą i pieprzem. Dusić przez dalsze 10-15 minut, póki eskalopki nie będą miękkie. 

{{Wikipedia|Saltimbocca}}

== Uwagi ==
* Do przygotowania eskalopek powinno się używać płatów polędwicy cielęcej, ale z powodzeniem można też wykorzystać oczyszczone z błon mięśnie zadniego udźca.
* Zasadą jest, że im cieńsze eskalopki – tym lepsze, więc cienkie płaty mięsa dodatkowo wymagają delikatnego rozbicia (rozpłaszczenia). Ażeby jednak nie porozrywać mięsa przy rozbijaniu tłuczkiem, lepiej przykryć je folią spożywczą i wtedy rozwałkować wałkiem albo lekko rozpłaszczyć pięścią.
* O smaku tego dania decyduje krótki czas smażenia, dostateczny dla ścięcia cienkiej warstwy mięsa, a przy tym umożliwiający zachowanie jego soczystości.
* Według upodobania eskalopkom można nadać też kształt ruloników, przed dalszą obróbką zwijając ich warstwy i spinając (przebijając) całość wykałaczką.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Cielęcina|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>asuxessh0c7pxdbuc9awj90acn3xgn8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550649</id>
      <parentid>550648</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2506" sha1="dybowpponysoeg796tfc2jg1k22sf9f" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Saltimbocca cooked (3).jpg|auto=tak|opis=Gotowe danie duszone}}

'''Eskalopki cielęce po rzymsku''' ({{wł.|''saltimbocca alla romana''}}) – danie uważane za typowe dla kuchni współczesnego Rzymu. Nieskomplikowane i szybkie w wykonaniu (ok. 30 minut).
* Przepis na porcje dla 5-6 osób:
{{Plik|plik=Saltimbocca alla romana (5461153498).jpg|auto=tak|opis=Przygotowane surowe eskalopki}}

== Składniki ==
* ''70 dag cielęcej sznyclówki''
* ''6 plastrów surowej szynki''
* ''6 liści świeżej szałwii''
* ''1/3 szklanki śmietany kremówki''
* ''1/2 szklanki białego wytrawnego wina''
* ''2 łyżki mąki''
* ''2 łyżki oliwy''
* ''1 łyżka masła''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''sól, pieprz''

== Przygotowanie ==
# Opłukane i osuszone mięso pokroić na plastry, po czym delikatnie rozgnieść wałkiem (albo rozpłaszczyć ręką) do grubości 3 milimetrów. Każdy kawałek nakryć plasterkiem szynki i listkiem szałwii, lekko sprasować ręką i spiąć wykałaczką.
# Mąkę wymieszać z solą i mielonym pieprzem, obtoczyć w niej eskalopki. 
# Na dużej patelni rozgrzać oliwę z masłem aż do skwierczenia tłuszczu; wtedy dodać posiekany czosnek i ułożyć mięso. Na średnim ogniu obsmażać je z każdej strony po 2-3 minuty. 
# Eskalopki przełożyć do rondla, a patelnię opłukać połową wina i wlać je do rondla. Mięso pomału dusić, po 5 minutach dolewając resztę wina, dodając śmietanę, doprawiając odpowiednio solą i pieprzem. Dusić przez dalsze 10-15 minut, póki eskalopki nie będą miękkie. 

{{Wikipedia|Saltimbocca}}

== Uwagi ==
* Do przygotowania eskalopek powinno się używać płatów polędwicy cielęcej, ale z powodzeniem można też wykorzystać oczyszczone z błon mięśnie zadniego udźca.
* Zasadą jest, że im cieńsze eskalopki – tym lepsze, więc cienkie płaty mięsa dodatkowo wymagają delikatnego rozbicia (rozpłaszczenia). Ażeby jednak nie porozrywać mięsa przy rozbijaniu tłuczkiem, lepiej przykryć je folią spożywczą i wtedy rozwałkować wałkiem albo lekko rozpłaszczyć pięścią.
* O smaku tego dania decyduje krótki czas smażenia, dostateczny dla ścięcia cienkiej warstwy mięsa, a przy tym umożliwiający zachowanie jego soczystości.
* Według upodobania eskalopkom można nadać też kształt ruloników, przed dalszą obróbką zwijając ich warstwy i spinając (przebijając) całość wykałaczką.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Cielęcina|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dybowpponysoeg796tfc2jg1k22sf9f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550658</id>
      <parentid>550649</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2507" sha1="6b3hkj1pwgctd6dkr2rd9xen8vjenm7" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Saltimbocca cooked (3).jpg|auto=tak|opis=Gotowe danie duszone}}

'''Eskalopki cielęce po rzymsku''' ({{wł.|''saltimbocca alla romana''}}) – danie uważane za typowe dla kuchni współczesnego Rzymu. Nieskomplikowane i szybkie w wykonaniu (ok. 30 minut).
* Przepis na porcje dla 5-6 osób.

{{Plik|plik=Saltimbocca alla romana (5461153498).jpg|auto=tak|opis=Przygotowane surowe eskalopki}}

== Składniki ==
* ''70 dag cielęcej sznyclówki''
* ''6 plastrów surowej szynki''
* ''6 liści świeżej szałwii''
* ''1/3 szklanki śmietany kremówki''
* ''1/2 szklanki białego wytrawnego wina''
* ''2 łyżki mąki''
* ''2 łyżki oliwy''
* ''1 łyżka masła''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''sól, pieprz''

== Przygotowanie ==
# Opłukane i osuszone mięso pokroić na plastry, po czym delikatnie rozgnieść wałkiem (albo rozpłaszczyć ręką) do grubości 3 milimetrów. Każdy kawałek nakryć plasterkiem szynki i listkiem szałwii, lekko sprasować ręką i spiąć wykałaczką.
# Mąkę wymieszać z solą i mielonym pieprzem, obtoczyć w niej eskalopki. 
# Na dużej patelni rozgrzać oliwę z masłem aż do skwierczenia tłuszczu; wtedy dodać posiekany czosnek i ułożyć mięso. Na średnim ogniu obsmażać je z każdej strony po 2-3 minuty. 
# Eskalopki przełożyć do rondla, a patelnię opłukać połową wina i wlać je do rondla. Mięso pomału dusić, po 5 minutach dolewając resztę wina, dodając śmietanę, doprawiając odpowiednio solą i pieprzem. Dusić przez dalsze 10-15 minut, póki eskalopki nie będą miękkie. 

{{Wikipedia|Saltimbocca}}

== Uwagi ==
* Do przygotowania eskalopek powinno się używać płatów polędwicy cielęcej, ale z powodzeniem można też wykorzystać oczyszczone z błon mięśnie zadniego udźca.
* Zasadą jest, że im cieńsze eskalopki – tym lepsze, więc cienkie płaty mięsa dodatkowo wymagają delikatnego rozbicia (rozpłaszczenia). Ażeby jednak nie porozrywać mięsa przy rozbijaniu tłuczkiem, lepiej przykryć je folią spożywczą i wtedy rozwałkować wałkiem albo lekko rozpłaszczyć pięścią.
* O smaku tego dania decyduje krótki czas smażenia, dostateczny dla ścięcia cienkiej warstwy mięsa, a przy tym umożliwiający zachowanie jego soczystości.
* Według upodobania eskalopkom można nadać też kształt ruloników, przed dalszą obróbką zwijając ich warstwy i spinając (przebijając) całość wykałaczką.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Cielęcina|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6b3hkj1pwgctd6dkr2rd9xen8vjenm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Szpinak w cieście</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56203</id>
    <revision>
      <id>550713</id>
      <parentid>550083</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1672" sha1="pth5krjuhhj3vezcs59r2mwkn5cwuiw" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Spanakopita.jpg|auto=tak|opis=Szpinak w cieście}}

'''Szpinak zapiekany w cieście – spanakopita''' ({{gr.|σπανακόπιτα}}) – jedno z typowych dań kuchni greckiej na bazie ciasta {{lpg|fyllo|filo}} nadziewanego szpinakiem. Zbliżone do tureckiego szpinakowego börek lub do bułgarskiej {{lpg|banica (danie)|banicy}} ze szpinakowym nadzieniem.
* Przepis na porcje dla 6 osób; czas całościowego wykonania do 1 godziny 45 minut

== Składniki ==
* ''1 kg szpinaku''
* ''30 dag sera owczego (lub białego)
* ''50 dag ciasta filo''
* ''3 duże cebule''
* ''1 gałązka koperku''
* ''375 ml oleju''
* ''375 ml zgęszczonego mleka (niesłodzonego)''
* ''2 jajka''
* ''przyprawy: sól, pieprz, gałka muszkatołowa''

== Przyrządzenie ==
# Starannie wypłukany szpinak z usuniętymi twardymi częściami – drobno posiekać, po czym posolić i odstawić na kilkanaście minut. Posiekać również cebulę i koperek.
# Ciasto filo rozwałkować i przykryć ściereczką, ażeby zbytnio nie obeschło.
# Szpinak dokładnie odcisnąć, dodać drobno posiekaną cebulę, koperek i rozdrobniony ser, dolać mleko, rozbełtane jaja i połowę oleju. Całość starannie wymieszać w możliwie jednolitą masę.
# Wnętrze formy do zapiekania (brytfanny) wysmarować pozostałym olejem, jej dno i ścianki wyłożyć ciastem. Następnie rozłożyć przygotowaną masę farszu i przykryć ją resztą ciasta; wierzch również posmarować olejem.
# Wstawić do dobrze rozgrzanego piekarnika i zapiekać pomału przez 1 godzinę.
* Podawać na gorąco.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Szpinak|Kuchnia wegetariańska|Kuchnia grecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pth5krjuhhj3vezcs59r2mwkn5cwuiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Ciasto fyllo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56210</id>
    <revision>
      <id>550561</id>
      <parentid>549068</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1517" sha1="npq5dndwppga2askmrlaqlvvt6zgwse" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pistachio Baklava (23102093965).jpg|auto=tak|opis=Fyllo zastosowane w wypieku deserowym ({{lpg|bakława}})}}

{{Wikipedia|Fyllo}}

'''Ciasto fyllo''' (fillo, filo, gr. φύλλο) – ciasto charakterystyczne dla kuchni greckiej, a także dla innych kuchni bałkańskich. Nie służy do bezpośredniego spożycia, ale jest składnikiem rozmaitych wypieków w kuchniach bałkańskich i orientalnych. 

Tanie i łatwe do wykonania, z czasem przygotowania do 30 minut.

== Składniki ==
* ''50 dag  mąki pszennej''
* ''3-4 łyżki oliwy''
* ''250 ml wody (lub 120 ml)''
* ''2 jajka''
* ''mąka do podsypki''

== Wykonanie ==
# Mąkę ze szczyptą soli przesiać do dużej miski, do której powoli wlewać oliwę, energicznie wyrabiając ciasto drugą ręką. W podobny sposób wlać z wodą lekko roztrzepane jajka i mocno wyrabiać masę dotąd, aż stanie jednolita i elastyczna (gdyby ciasto stało się za rzadkie – dodać nieco przesianej mąki). 
# Rozwałkować na wysypanej mąką stolnicy, następnie przykryć wilgotną (bawełnianą albo lnianą) serwetką i odstawić na pół godziny.
# Podzielić na 8 części i każdą mocno rozwałkować, posypując mąką, aby wyszedł płatek o grubości mocnego papieru. Potem wysuszyć jak makaron.
* Można wykorzystać je do przygotowywania pasztecików, nadziewanych naleśników, a także deserów.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta|Ciastka (wypieki)|Mąka|Naleśniki|Półprodukty|Kuchnia grecka|Kuchnia bułgarska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>npq5dndwppga2askmrlaqlvvt6zgwse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Farfelki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56213</id>
    <revision>
      <id>550619</id>
      <parentid>549122</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1205" sha1="2956zjzp8ua3ny4wmk47xorg5q05p0r" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Farfel in alu-tray.jpg|auto=tak|opis=Gotowe farfelki w przenośnym opakowaniu}}

'''Farfelki''' – drobne zacierki podawane w kuchni żydowskiej jako dodatek do zup (jarzynowej, pomidorowej, rosołu) i dań głównych, m.in. do ryby ({{sr|Karp po żydowsku|karpia}}) po żydowsku.
* Łatwe do wykonania z prostych składników, w ciągu 15 minut.

== Składniki ==
* ''20 dag mąki pszennej''
* ''2 jajka''

== Przygotowanie ==
# Jajka ubić widelcem podobnie jak na omlet. Dodać je do mąki i widelcem wymieszać, wyrabiając następnie rękami przez ok. 5 minut, tak ażeby powstało zwarte ciasto.
# Podzielić na części mieszczące się w dłoni (garstki), z nich uformować wałeczki grubości palca i pozostawić do przesuszenia. Później posiekać na drobne kawałeczki (wielkości ziaren ryżu) i ponownie wysuszyć, po czym przełożyć umieszczając w szczelnie zamykanym naczyniu. 
* Przed samym podaniem wrzucić do osolonej wody i gotować około 5 minut.

{{wikisłownik|farfelki}}

== Źródła ==
* Według przepisu w: Małgorzata Caprari: ''Kuchnie świata'', Warszawa 2009, s. 212 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta|Mąka|Kuchnia żydowska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2956zjzp8ua3ny4wmk47xorg5q05p0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Eskalopki po neapolitańsku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56361</id>
    <revision>
      <id>550632</id>
      <parentid>549117</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:47:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1710" sha1="tindn99sd7fs6u8yfdur9b5dlcwd6af" xml:space="preserve">{{wikipedia|Eskalopka}}

{{Plik|plik=Escalopes de Fleur d'Aubrac.jpg|auto=tak|opis=Eskalopki po neapolitańsku}}

'''Eskalopki po neapolitańsku''' (''scaloppine alla napoletana'') – danie mięsne, nietrudne do przyrządzenia, z czasem przygotowania 45 minut.

== Składniki ==
* ''60 dag wołowiny bez kości'' 
* ''4 łyżki masła''
* ''2 łyżki oliwy''
* ''5 dag kaparów''
* ''1 kieliszek octu winnego''
* ''mąka pszenna''
* ''posiekana natka pietruszki''

== Przyrządzenie ==
# Podzielone na niewielkie kawałki mięso (jako najlepsza polędwica albo ligawa) delikatnie rozbić tłuczkiem na plastry o grubości ok. 5 mm, po czym obtoczyć w mące. Masło z oliwą rozgrzać na patelni, wrzucić mięso i z obu stron je obrumienić (2-3 minuty). 
# Dodać kapary, kilka łyżek wody, przyprawić solą i pieprzem; następnie pod przykryciem dusić na małym ogniu aż do zmiękczenia. Wtedy polać octem i po odkryciu gotować jeszcze 2 minuty.
* Przed podaniem posypać posiekaną natką i lekko wymieszać.

== Uwagi ==
{{wikisłownik|eskalopek}}

* Do przygotowania eskalopków zasadniczo powinno się używać polędwicy, lecz równie dobrze nadają się oczyszczone z błon mięśnie zadniego udźca. Regułą jest, że im cieńsze eskalopki, tym lepsze. Ażeby jednak uniknąć porozrywania delikatnego mięsa przy rozbijaniu tłuczkiem, najlepiej przykryć je folią spożywczą i rozgnieść wałkiem albo lekko rozpłaszczyć pięścią.
* Dla smaku tych kotlecików istotny jest krótki czas ich smażenia, wystarczający do ścięcia cienkiej warstwy mięsa, ale pozwalający na zachowanie soczystości. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Wołowina|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tindn99sd7fs6u8yfdur9b5dlcwd6af</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Fondue po sabaudzku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56375</id>
    <revision>
      <id>550660</id>
      <parentid>549139</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2938" sha1="39zlpuj0lu1jzqm5u5bmtir4voy1hqv" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Cheese fondue-01-2.jpg|auto=tak|opis=Fondue po sabaudzku}}

'''Fondue po sabaudzku''' (fr. ''fondue savoyarde'') – francuska odmiana popularnej potrawy kuchni szwajcarskiej. Swoistość jej polega na wspólnym konsumowaniu (z jednego naczynia) kawałków chleba obtoczonych w roztopionej masie serowej.
* Danie jest niezwykle tanie i bardzo proste w przyrządzeniu, dość charakterystyczne dla ubogiej kuchni alpejskich pasterzy, którzy w ten sposób żywili się zimą bądź zużywali resztki jedzenia.
*  Fondue {{lpg|Sabaudia|sabaudzkie}} od innych różni się głównie doborem serów przeznaczonych do topienia w rondelku: po 1/3 są to beaufort, comté i {{lpg|ementaler}} (bądź sabaudzkie sery {{lpg|Gruyère (ser)|gruyère}} lub tomme).
* '''Przepis na porcje dla 8 osób.'''

== Składniki ==
{{Plik|plik=Fonduegafler NF.2005-1726AG.jpg|auto=tak|opis=Zestaw widelców do fondue}}

{{Wikipedia|Fondue}}

* ''400 g sera beaufort''
* ''400 g sera comté''
* ''400 g ementalera''
* ''6 szklanek białego wytrawnego wina (sabaudzkiego)''
* ''odrobina likieru wiśniowego ({{lpg|kirsch}})''
* ''1 łyżeczka skrobi ziemniaczanej''
* ''1 ząbek czosnku'' 
* ''czerstwy (bardzo podsuszony) chleb''

== Przyrządzenie ==
{{Plik|plik=Fondue p1150668.jpg|auto=tak|opis=Fondue sabaudzkie w naczyniu ceramicznym}}

#Czerstwy chleb pokroić w kostki lub niewielkie kromki. Sery pokroić na cienkie plasterki. 
#Rondel (kociołek) starannie natrzeć we wnętrzu czosnkiem aż do zużycia całego ząbka.
#Wlewane do rondla wino zaprawić skrobią i podgrzewać stale mieszając oraz dorzucając po trochu kawałki serów. Po całkowitym roztopieniu się sera całość przyprawić dodając naparstek kirschu i posypać mielonym pieprzem. 
#Gotowe do konsumpcji danie umieścić na palniku spirytusowym (bądź innym podgrzewaczu) i spożywać kawałki chleba zanurzane w masie serowej na długich widelczykach do dań fondue.

== Uwagi ==
Typowo i tradycyjnie potrawa ta przyrządzana jest w specjalnym rondlu zwanym ''caquelon'', ale można ją też gotować w kociołku używanym do gotowania gulaszu węgierskiego albo w rondlu (emaliowanym/{{lpg|Stal narzędziowa|stalowym}}) z bocznym uchwytem.

Z braku serów oryginalnych można użyć trzech innych żółtych serów twardych-półtwardych z mleka krowiego o smaku łagodnym i odpowiednio zróżnicowanym (np. orzechowym, ziołowym). Najlepsze są dojrzewające (średnio dojrzałe) sery podpuszczkowe; poza ementalerem odpowiednim jest też {{lpg|Gouda (ser)|gouda}}.

Zalecane oryginalne wina sabaudzkie (apremont, rousette, fendant) można zastąpić innymi łagodnymi, klarownymi winami wytrawnymi o aromacie owocowym.

== Źródło ==
Tekst opracowano głównie na podstawie przepisu z {{lg|Livre_de_cuisine/Fondue savoyarde|francuskiej Książki kucharskiej|k=fr}} na Wikibooks  

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sery|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>39zlpuj0lu1jzqm5u5bmtir4voy1hqv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550661</id>
      <parentid>550660</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2942" sha1="d5jjw5p5qm9ogeqhzqs06yidona7rp2" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Cheese fondue-01-2.jpg|auto=tak|opis=Fondue po sabaudzku}}

'''Fondue po sabaudzku''' ({{fr.|''fondue savoyarde''}}) – francuska odmiana popularnej potrawy kuchni szwajcarskiej. Swoistość jej polega na wspólnym konsumowaniu (z jednego naczynia) kawałków chleba obtoczonych w roztopionej masie serowej.
* Danie jest niezwykle tanie i bardzo proste w przyrządzeniu, dość charakterystyczne dla ubogiej kuchni alpejskich pasterzy, którzy w ten sposób żywili się zimą bądź zużywali resztki jedzenia.
*  Fondue {{lpg|Sabaudia|sabaudzkie}} od innych różni się głównie doborem serów przeznaczonych do topienia w rondelku: po 1/3 są to beaufort, comté i {{lpg|ementaler}} (bądź sabaudzkie sery {{lpg|Gruyère (ser)|gruyère}} lub tomme).
* '''Przepis na porcje dla 8 osób.'''

== Składniki ==
{{Plik|plik=Fonduegafler NF.2005-1726AG.jpg|auto=tak|opis=Zestaw widelców do fondue}}

{{Wikipedia|Fondue}}

* ''400 g sera beaufort''
* ''400 g sera comté''
* ''400 g ementalera''
* ''6 szklanek białego wytrawnego wina (sabaudzkiego)''
* ''odrobina likieru wiśniowego ({{lpg|kirsch}})''
* ''1 łyżeczka skrobi ziemniaczanej''
* ''1 ząbek czosnku'' 
* ''czerstwy (bardzo podsuszony) chleb''

== Przyrządzenie ==
{{Plik|plik=Fondue p1150668.jpg|auto=tak|opis=Fondue sabaudzkie w naczyniu ceramicznym}}

#Czerstwy chleb pokroić w kostki lub niewielkie kromki. Sery pokroić na cienkie plasterki. 
#Rondel (kociołek) starannie natrzeć we wnętrzu czosnkiem aż do zużycia całego ząbka.
#Wlewane do rondla wino zaprawić skrobią i podgrzewać stale mieszając oraz dorzucając po trochu kawałki serów. Po całkowitym roztopieniu się sera całość przyprawić dodając naparstek kirschu i posypać mielonym pieprzem. 
#Gotowe do konsumpcji danie umieścić na palniku spirytusowym (bądź innym podgrzewaczu) i spożywać kawałki chleba zanurzane w masie serowej na długich widelczykach do dań fondue.

== Uwagi ==
Typowo i tradycyjnie potrawa ta przyrządzana jest w specjalnym rondlu zwanym ''caquelon'', ale można ją też gotować w kociołku używanym do gotowania gulaszu węgierskiego albo w rondlu (emaliowanym/{{lpg|Stal narzędziowa|stalowym}}) z bocznym uchwytem.

Z braku serów oryginalnych można użyć trzech innych żółtych serów twardych-półtwardych z mleka krowiego o smaku łagodnym i odpowiednio zróżnicowanym (np. orzechowym, ziołowym). Najlepsze są dojrzewające (średnio dojrzałe) sery podpuszczkowe; poza ementalerem odpowiednim jest też {{lpg|Gouda (ser)|gouda}}.

Zalecane oryginalne wina sabaudzkie (apremont, rousette, fendant) można zastąpić innymi łagodnymi, klarownymi winami wytrawnymi o aromacie owocowym.

== Źródło ==
Tekst opracowano głównie na podstawie przepisu z {{lg|Livre_de_cuisine/Fondue savoyarde|francuskiej Książki kucharskiej|k=fr}} na Wikibooks  

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sery|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d5jjw5p5qm9ogeqhzqs06yidona7rp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Karp po żydowsku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56385</id>
    <revision>
      <id>550568</id>
      <parentid>549251</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2631" sha1="fm8wy0ytip3ddzd33egwolwg9rwzsaz" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Gefilte fish - step 20 (Anschnitt 3).JPG|auto=tak|opis=Karp po żydowsku}}

{{wikipedia|Karp po żydowsku}}

'''Karp po żydowsku''' (jid. ''gefilte fisz'') – faszerowana ryba na słodko; tradycyjna potrawa postna Żydów aszkenazyjskich, która trwale weszła też do świątecznej kuchni polskiej. Jej dość złożone i pracochłonne przyrządzenie trwa do 2 godzin (w tym ok. 1 godzinę przygotowanie + 40 minut gotowanie).

'''Przepis na porcje dla 8 osób:'''

== Składniki ==
; Nadzienie
* ''2 kg żywego karpia''
* ''35 dag cebuli''
* ''3 jaja''
* ''20 dag {{lpg|maca|macy}}''
* ''80 g migdałów''
* ''dodatki: sól, pieprz, cukier''

; Wywar
* ''20 dag cebuli''
* ''50 g żelatyny''
* ''50 g rodzynek''
* ''50 g migdałów''
* ''gałązka kopru''
* ''nać selera''
* ''dodatki: sól, pieprz, cukier''

== Przyrządzanie ==
; Oprawianie ryby
# Martwe karpie oczyścić z łusek, następnie odciąć głowy, płetwy i ogony. Wnętrzności usuwać przez otwór łyżką bez rozcinania brzucha.
# Naciętą z brzegu skórę odwinąć i pomału ściągnąć od głowy do ogona, oddzielając od mięsa ostrym nożykiem. Tułów odciąć przy ogonie, a nożyczkami poodcinać ości płetw.
# Oprawione tak ryby opłukać, a wodę odsączyć. Następnie kadłuby odfiletować usuwając kręgosłup, ości i wycinając skrzela.
Z głów usunąć oczy i razem z kręgosłupami zalać w rondlu wodą; ugotować wywar.

; Faszerowanie
# Przygotować farsz mieląc w maszynce mięso z ryby, namoczoną w wodzie (potem odsączoną) macę i obraną cebulę.
# Do masy dodać żółtka jaj, ubitą z białek pianę oraz sparzone i obrane, a następnie posiekane migdały. Doprawić do smaku solą, cukrem i pieprzem.

; Gotowanie
# Ściągniętą skórę ryby napełnić masą farszową i zalać ciepłym przecedzonym wywarem. Całość, stopniowo podgrzewając, gotować na wolnym ogniu około 10 minut.
# Dodać obraną i pokrojoną w drobną kostkę cebulę, posiekane migdały i rodzynki, a także sól, pieprz i cukier do smaku. Gotować kolejne 15 minut, a pod koniec dodać namoczoną uprzednio w wodzie żelatynę.

; Podanie
# Ugotowaną rybę po wyjęciu z naczynia pokroić w plastry i przełożyć na półmisek; zalać wywarem i pozostawić do przestygnięcia.
# Danie przybrać siekanymi migdałami (ewentualnie też plastrami pomidora i cytryny), natką selera i koperku.

== Źródło ==
* Przepis opracowano na podstawie: Maria Różycka: ''Kuchnia żydowska'', Wyd. „Tenten”, Warszawa 1991, s. 40-41. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Karp|Potrawy wigilijne|Kuchnia żydowska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fm8wy0ytip3ddzd33egwolwg9rwzsaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Placuszki dorszowe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56394</id>
    <revision>
      <id>550641</id>
      <parentid>549813</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1751" sha1="4i3a0zmbsruooi894yz48u72hffv7zf" xml:space="preserve">{{Plik|plik=DSC 4018 (3799768917).jpg|auto=tak|opis=Placuszki dorszowe}}

'''Placuszki dorszowe''' ({{port.|''pastéis de bacalhau''}}) – popularne danie ziemniaczano-rybne; znane także w Brazylii (''bolinhos de bacalhau''), a nawet w afrykańskiej Angoli. Mogą być podawane z osobna albo jako dodatek do zupy lub część dania głównego (np. z surówką i ryżem).
* Dość trudne w wykonaniu, z czasem przygotowania do 45 minut.

== Składniki ==
* ''30 dag wędzonego dorsza''
* ''średnio mączyste ziemniaki''
* ''1 cebula (czerwona)''
* ''2-3 ząbki czosnku''
* ''4 jaja''
* ''garść drobno posiekanej zieleniny: natka pietruszki, tymianek, szczypiorek, rzeżucha, szałwia''
* ''przyprawy: sól, pieprz cayenne, gałka muszkatołowa, pieprz czarny''
* ''oliwa/olej''

== Przyrządzenie ==
{{Plik|plik=Buñuelos de bacalao-2009.jpg|auto=tak|opis=Placuszki dorszowe}}

# Umyte ziemniaki ugotować w mundurkach, następnie jeszcze ciepłe obrać i porozgniatać widelcem. Obranego dorsza z usuniętymi ościami rozdrobnić. Czosnek drobno posiekać, cebulę posiekać albo zetrzeć na grubej tarce.
# Ziemniaki i rybę z cebulą i czosnkiem przepuścić przez maszynkę do mielenia. Otrzymaną masę wymieszać z posiekaną zieleniną, rozbitymi jajkami i doprawić do smaku pikantnymi przyprawami.
# Z pomocą łyżki formować niewielkie placuszki o kształcie wydłużonym (albo kuliste pulpeciki) i obustronnie je smażyć w oliwie (lub oleju), dopóki nie nabiorą złocistego koloru.  
# Można podawać zarówno na gorąco, jak i na zimno; z dodatkiem sałaty z winegretem i gęstych sosów (grzybowego, pomidorowego/keczupu, cebulowego).

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dorsz|Ziemniaki|Kuchnia portugalska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4i3a0zmbsruooi894yz48u72hffv7zf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pstrąg po galicyjsku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56402</id>
    <revision>
      <id>550613</id>
      <parentid>549830</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1245" sha1="hoojamersxbnit0bexbld7m21w8wxlb" xml:space="preserve">{{Plik|plik=02014. Die gebackene Forelle nach altpolnischer Art, Sanok.jpg|auto=tak|opis=Pstrąg po galicyjsku}}

{{wikipedia|Pstrąg po galicyjsku}} 

'''Pstrąg po galicyjsku''' – danie z kuchni Żydów polskich, nietrudne w przyrządzeniu, z czasem przygotowania do 45 minut. 
* Przepis na porcje dla 4 osób

== Składniki ==
* ''4 pstrągi''
* ''4 ząbki czosnku''
* ''2 cytryny''
* ''4-5 łyżek oleju''
* ''natka pietruszki''
* ''korzeń chrzanu''
* ''sól''
* ''pieprz''

== Przyrządzenie ==
# Ryby oczyścić z pozostawieniem głowy (usunąć oczy) i po kilkakrotnym starannym opłukaniu osuszyć. Czosnek posiekać i rozgnieść, z cytryn wycisnąć sok.
# Ryby natrzeć rozgniecionym czosnkiem i solą, lekko posypać pieprzem; wewnątrz wypełnić natką pietruszki i skropić sokiem z cytryny.
# Wyłożyć na patelnię z silnie rozgrzanym tłuszczem, smażyć przez 15 minut. Gotowe, przed podaniem posypać świeżo utartym chrzanem i przybrać przepołowionymi plasterkami cytryny.
* Można podawać z plackami ziemniaczanymi.

== Źródło ==
Przepis opracowano na podstawie: Maria Różycka: ''Kuchnia żydowska'', Wyd. „Tenten”, Warszawa 1991, s. 42-43.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Pstrąg}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hoojamersxbnit0bexbld7m21w8wxlb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550621</id>
      <parentid>550613</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1246" sha1="7jzno5zukow2d3uxrse7y8dajzo1leo" xml:space="preserve">{{Plik|plik=02014. Die gebackene Forelle nach altpolnischer Art, Sanok.jpg|auto=tak|opis=Pstrąg po galicyjsku}}

{{wikipedia|Pstrąg po galicyjsku}} 

'''Pstrąg po galicyjsku''' – danie z kuchni Żydów polskich, nietrudne w przyrządzeniu, z czasem przygotowania do 45 minut. 
* Przepis na porcje dla 4 osób.

== Składniki ==
* ''4 pstrągi''
* ''4 ząbki czosnku''
* ''2 cytryny''
* ''4-5 łyżek oleju''
* ''natka pietruszki''
* ''korzeń chrzanu''
* ''sól''
* ''pieprz''

== Przyrządzenie ==
# Ryby oczyścić z pozostawieniem głowy (usunąć oczy) i po kilkakrotnym starannym opłukaniu osuszyć. Czosnek posiekać i rozgnieść, z cytryn wycisnąć sok.
# Ryby natrzeć rozgniecionym czosnkiem i solą, lekko posypać pieprzem; wewnątrz wypełnić natką pietruszki i skropić sokiem z cytryny.
# Wyłożyć na patelnię z silnie rozgrzanym tłuszczem, smażyć przez 15 minut. Gotowe, przed podaniem posypać świeżo utartym chrzanem i przybrać przepołowionymi plasterkami cytryny.
* Można podawać z plackami ziemniaczanymi.

== Źródło ==
Przepis opracowano na podstawie: Maria Różycka: ''Kuchnia żydowska'', Wyd. „Tenten”, Warszawa 1991, s. 42-43.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Pstrąg}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7jzno5zukow2d3uxrse7y8dajzo1leo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Sabayon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57960</id>
    <revision>
      <id>550627</id>
      <parentid>549883</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1446" sha1="q9se10g77htl3zrxfv6vv6dmf5ufim6" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Sabayon au champagne.jpg|auto=tak|opis=Sabayon przyrządzony na szampanie}}
{{Plik|plik=Marsala sabayon with cookie and local stone fruit.jpg|auto=tak|opis=Sabayon z dodatkami przyrządzony na białym winie ({{lpg|Marsala}})}}

'''Sabayon''' – lekki deser znany z tradycji włoskiej jako {{lpg|zabaglione|zabaione}} (zabaglione), w odmianie typowej dla kuchni francuskiej. Prosty w przyrządzeniu, o czasie przygotowania nie przekraczającym 15  minut i z czasem samej obróbki cieplnej w granicach 2-3 minut.   
* Przepis na ilość wystarczającą dla 4-6 osób

== Składniki ==
* ''6 żółtek jaj''
* ''150 g cukru''
* ''¼ litra białego wina (lub szampana)''
* ''skórka ze świeżej cytryny (nie pryskanej)''

== Przyrządzenie ==
# W jednym rondelku podgrzać wodę do stanu wrzenia, w drugim wymieszać żółtka i cukier z winem (bądź szampanem), dodając skórkę cytryny. 
# Wstawić ten rondelek do drugiego z wrzącą wodą i energicznie ucierać, tak by masa podwoiła swą objętość i nabrała konsystencji musu. 
# Ucierać jeszcze przez 30 sekund, po czym wyjąć skórkę cytryny i szybko podawać w pucharkach z nałożonymi z wierzchu ciasteczkami (np. biszkoptami) lub świeżymi owocami.

== Źródło ==
* Przepis opracowany na podstawie: ''Mała encyklopedia kulinarna Larousse. 1800 przepisów''. Warszawa 2002, s. 852

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q9se10g77htl3zrxfv6vv6dmf5ufim6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550628</id>
      <parentid>550627</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1447" sha1="5rpcdahn7swahfb84r92t9mhi6o8c2x" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Sabayon au champagne.jpg|auto=tak|opis=Sabayon przyrządzony na szampanie}}
{{Plik|plik=Marsala sabayon with cookie and local stone fruit.jpg|auto=tak|opis=Sabayon z dodatkami przyrządzony na białym winie ({{lpg|Marsala}})}}

'''Sabayon''' – lekki deser znany z tradycji włoskiej jako {{lpg|zabaglione|zabaione}} (zabaglione), w odmianie typowej dla kuchni francuskiej. Prosty w przyrządzeniu, o czasie przygotowania nie przekraczającym 15  minut i z czasem samej obróbki cieplnej w granicach 2-3 minut.   
* Przepis na ilość wystarczającą dla 4-6 osób.

== Składniki ==
* ''6 żółtek jaj''
* ''150 g cukru''
* ''¼ litra białego wina (lub szampana)''
* ''skórka ze świeżej cytryny (nie pryskanej)''

== Przyrządzenie ==
# W jednym rondelku podgrzać wodę do stanu wrzenia, w drugim wymieszać żółtka i cukier z winem (bądź szampanem), dodając skórkę cytryny. 
# Wstawić ten rondelek do drugiego z wrzącą wodą i energicznie ucierać, tak by masa podwoiła swą objętość i nabrała konsystencji musu. 
# Ucierać jeszcze przez 30 sekund, po czym wyjąć skórkę cytryny i szybko podawać w pucharkach z nałożonymi z wierzchu ciasteczkami (np. biszkoptami) lub świeżymi owocami.

== Źródło ==
* Przepis opracowany na podstawie: ''Mała encyklopedia kulinarna Larousse. 1800 przepisów''. Warszawa 2002, s. 852

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Desery|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5rpcdahn7swahfb84r92t9mhi6o8c2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Remoulade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57963</id>
    <revision>
      <id>550614</id>
      <parentid>549843</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1193" sha1="8vniybm3sqsrylqhe1gq0ytdt1b336f" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Remoulade frisch.jpg|auto=tak|opis=Sos remoulade}}

{{Wikipedia|Remoulade}}

'''Remoulade''' ({{fr.|''rémoulade''}}) – francuski sos zimny właściwy do wędlin i zimnych mięs, a także do dań rybnych z rusztu.

* Przepis na sporządzenie ok. 1/4 litra sosu z czasem przygotowania nie przekraczającym 15 minut:

== Składniki ==
* ''¼ litra majonezu''
* ''2 korniszony''
* ''1 łyżka stołowa {{lpg|kapary|kaparów}}''
* ''przyprawy ziołowe ({{lpg|trybula ogrodowa|trybula}}, {{lpg|bylica draganek|estragon}}, szczypiorek, natka pietruszki)''
* ''esencja z sardeli''
* ''sól, pieprz''

== Przyrządzenie ==
# Ukręcić (lub wyłożyć gotowy) majonez, a korniszony skroić w bardzo drobną kostkę.
# Wymienione przyprawy ziołowe posiekać w ilości 2 łyżek stołowych, po czym dodać do majonezu z osączonymi kaparami i kilkoma kroplami sardelowej esencji.
# Uzyskaną całość przyprawić solą i pieprzem, po degustacji ewentualnie doprawić do smaku.

== Źródło ==
Przepis opracowany na podstawie: ''Mała encyklopedia kulinarna Larousse. 1800 przepisów''. Warszawa 2002, s. 96

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sosy|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8vniybm3sqsrylqhe1gq0ytdt1b336f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550615</id>
      <parentid>550614</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1192" sha1="ltkweyalpay6i21o1wp4lzk7ydw6nzx" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Remoulade frisch.jpg|auto=tak|opis=Sos remoulade}}

{{Wikipedia|Remoulade}}

'''Remoulade''' ({{fr.|''rémoulade''}}) – francuski sos zimny właściwy do wędlin i zimnych mięs, a także do dań rybnych z rusztu.
* Przepis na sporządzenie ok. 1/4 litra sosu z czasem przygotowania nie przekraczającym 15 minut:

== Składniki ==
* ''¼ litra majonezu''
* ''2 korniszony''
* ''1 łyżka stołowa {{lpg|kapary|kaparów}}''
* ''przyprawy ziołowe ({{lpg|trybula ogrodowa|trybula}}, {{lpg|bylica draganek|estragon}}, szczypiorek, natka pietruszki)''
* ''esencja z sardeli''
* ''sól, pieprz''

== Przyrządzenie ==
# Ukręcić (lub wyłożyć gotowy) majonez, a korniszony skroić w bardzo drobną kostkę.
# Wymienione przyprawy ziołowe posiekać w ilości 2 łyżek stołowych, po czym dodać do majonezu z osączonymi kaparami i kilkoma kroplami sardelowej esencji.
# Uzyskaną całość przyprawić solą i pieprzem, po degustacji ewentualnie doprawić do smaku.

== Źródło ==
Przepis opracowany na podstawie: ''Mała encyklopedia kulinarna Larousse. 1800 przepisów''. Warszawa 2002, s. 96

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sosy|Kuchnia francuska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ltkweyalpay6i21o1wp4lzk7ydw6nzx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pleskawica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57964</id>
    <revision>
      <id>550700</id>
      <parentid>549816</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1227" sha1="kyht1zuk03akukpuarw4y95n8ty31vn" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Food of Bulgaria 2011 PD 001.JPG|auto=tak|opis=Pleskawica}}

{{Wikipedia|Pleskawica}} 

'''Pleskawica, pljeskavica''' ({{Serb.|''пљескавица''}}, {{Chorw.|''pljeskavica''}}) – kotlet z mięsa mielonego z przyprawami, prażony na ruszcie. Wywodzi się z kuchni serbskiej, rozpowszechniony i popularny w innych kuchniach bałkańskich.

== Składniki ==
* ''400 g wieprzowiny''
* ''400 g mielonej baraniny (lub cielęciny)''
* ''250 g cebuli''
* ''1 mała ostra papryka''
* ''pieprz''
* ''sól''

== Przygotowanie ==
# Do mięsa zmielonego dwukrotnie przez bardzo drobne sitko („pasztetowe”) razem z papryką dodać łyżkę utartej cebuli. 
# Zmieloną masę, posoloną i popieprzoną, skropioną zimną wodą, dokładnie wyrobić, po czym pozostawić na 3 godziny w lodówce.
# Po uformowaniu z mięsnej mielonki owalnych kotletów prażyć je na ruszcie albo w elektrycznym grillu.
# Cebulę obrać z łusek, drobno pokroić i posolić; gotowe kotlety podawać na warstwie cebuli z dodatkiem pieczywa.

== Źródło ==
Przepis opracowany na podstawie: Maciej E. Halbański: ''Potrawy z różnych stron świata''. Warszawa 2000, s. 115

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Mięsa}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kyht1zuk03akukpuarw4y95n8ty31vn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Cepeliny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57966</id>
    <revision>
      <id>550623</id>
      <parentid>548918</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1588" sha1="mxyxted1zbw78t9pofkv9tm6qxxo9ul" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Cepelinai 2019.jpg|auto=tak|opis=Cepeliny}}

{{wikisłownik|cepelin}}

'''Cepeliny''' ({{lit.|''cepelinai, didžkukuliai''}}) – podłużne kluchy {{lpg|pyzy (danie)|pyzy}}) ziemniaczane faszerowane mięsem, typowe dla kuchni litewskiej, przejęte z niej do kuchni polskiej.

== Składniki ==
* ''20 dużych ziemniaków (15 ugotowanych + 5 surowych)''
* ''sól''

; farsz
* ''½ kg polędwicy wołowej''
* ''1 łyżka łoju wołowego''
* ''1 ząbek czosnku''
* ''przyprawy: pieprz, sól, majeranek''

== Przygotowanie ==
#Polędwicę i łój posiekać nożem, dodając do smaku pieprz, roztarty z solą czosnek i majeranek. Całość farszu starannie wyrobić na gładką masę.
#Surowe ziemniaki po umyciu obrać i zetrzeć na tarce. Odcisnąć sok i odczekać aż na dnie oddzieli się krochmal, który należy dodać do utartych ziemniaków (pozostały płyn wylać).
#Resztę ziemniaków (ugotowanych) roztłuc i połączyć z utartymi, posolić i dobrze wyrobić w jednolitą masę. Z niej formować (jak pyzy) kule wielkości dużego jabłka; po spłaszczeniu nakładać w nie farsz i kształtować w duże podłużne kluchy.  
#Wyrobione pyzy wrzucić do wrzącej osolonej wody i gotować przez pół godziny; dla zachowania kształtu wyjmować łyżką cedzakową. 
#Podawać po polaniu stopionym masłem albo śmietaną. 

== Źródło ==
* Przepis opracowano na podstawie: Barbara i Piotr Adamczewscy: ''Wędrówka po stołach Europy'', Warszawa 2009, s. 100

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia litewska|Kuchnia polska|Mięsa|Ziemniaki}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mxyxted1zbw78t9pofkv9tm6qxxo9ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kotleciki z groszku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60166</id>
    <revision>
      <id>550677</id>
      <parentid>549322</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:13:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="781" sha1="5tjyy8yt9o8s0dvhc9dj8fk1cgnnnlo" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kotleciki z groszku.jpg|auto=tak|opis=Kotleciki z groszku}}

== Składniki ==
* puszka groszku 
* skrobia ziemniaczana
* 2 ząbki czosnku
* wędzona papryka
* ziarna słonecznika

== Przygotowanie ==
# Użyć miksera bądź blendera do zrobienia masy z groszku, czosnku i skrobi ziemniaczanej (warto obserwować czy konsystencja daje możliwość ulepienia kotletów, tak aby się nie rozpadały, następnie uformowane kotleciki należy smażyć na rozgrzanym oleju roślinnym na patelni z obydwu stron około 3 minut. Po wyłożeniu kotlecików na talerz, należy przyprószyć je wędzoną papryką w proszku, oraz ziarnami słonecznika.
* '''Czas wykonania:''' 15 minut.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Mięsa|Nabiał|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5tjyy8yt9o8s0dvhc9dj8fk1cgnnnlo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Infobox www/opis</title>
    <ns>10</ns>
    <id>60272</id>
    <revision>
      <id>550462</id>
      <parentid>476212</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="bujql8i10hxk4sqooc1lpcxi8n61zq5" xml:space="preserve">{{Podstrona dokumentacji}}
&lt;!-- DODAWAJ KATEGORIE NA DOLE STRONY --&gt;

== Użycie ==
Szablon umożliwia tworzenie standardowego linku do stron www. W przypadku braku adresu nastąpi próba pobrania go z [[:d:|Wikidanych]] ([[:d:Property:P856|P856]]).

== Opis [[w:Pomoc:Parametry|parametrów]] ==
; adres : adres strony, najczęściej będzie to parametr pobranie parametru {{{www}}}
; wiersz : parametry CSS do sformatowania komórki z adresem strony
; cecha : identyfikator cechy, która ma być przeszukiwana w Wikidanych, domyślnie P856, można jawnie podać wartość pustą aby wyłączyć tę funkcjonalność
; class : nazwa klasy dla komórki z adresem www, domyslnie &lt;tt&gt;naglowek&lt;/tt&gt;, można jawnie podać wartość pustą aby wyłączyć tę domyślną klasę

== Przykład ==
=== Najprostsze ===
{| class=&quot;infobox&quot;
{{infobox www
 |adres = {{{www}}}
}}
|}
&lt;pre&gt;
{{infobox www
 |adres = {{{www}}}
}}
&lt;/pre&gt;

=== Z podaniem koloru tła ===
{| class=&quot;infobox&quot;
{{infobox www
 |adres = {{{www}}}
 |wiersz = style=&quot;background-color:#EEDD82;&quot;
}}
|}
&lt;pre&gt;
{{infobox www
 |adres = {{{www}}}
 |wiersz = style=&quot;background-color:#EEDD82;&quot;
}}
&lt;/pre&gt;

== Błędy ==
Błędy należy zgłaszać na stronie {{Kwestie techniczne}}.

== Zobacz też ==
* {{s|Infobox nagłówek}}

{{BrClear}}
&lt;includeonly&gt;&lt;!--
++++ DODAWAJ KATEGORIE PONIŻEJ TEJ LINII --&gt;
{{Kategoria|Szablony infoboksów}}
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>bujql8i10hxk4sqooc1lpcxi8n61zq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Węgierska zupa rybna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61110</id>
    <revision>
      <id>550712</id>
      <parentid>550142</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1572" sha1="66wwvmvsg3uh1ws89voqgwlip14ccrt" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Balatoni halászlé 094 (4375940169).jpg|auto=tak|opis=Węgierska zupa rybna – halászlé}}

'''Halászlé (halleves)''' – węgierska zupa rybna, tradycyjnie przyrządzana w żeliwnym kociołku – tzw. bograczu (węg. ''bogrács'') zawieszanym nad ogniskiem.

{{Wikipedia|halászlé}}

== Składniki ==
* ''1 karp średniej wielkości''
* ''½ kg lina, okonia i płoci''
* ''2 łyżki smalcu''
* ''2 cebule''
* ''2 ostre papryki''
* ''2 łagodne (słodkie) papryki''
* ''3 pomidory''
* ''5 ząbków czosnku''
* ''sól, pieprz (do smaku)''

== Przygotowanie ==
Ryby sprawić i opłukać, karpia pokroić, natrzeć solą. Smalec rozgrzać w żeliwnym kociołku (lub w głębokim rondlu) i podsmażyć na nim poszatkowaną cebulę oraz ostrą paprykę. Potem wrzucić w całości ryby (bez karpia) – razem z ośćmi i głowami. Całość zalać wodą, dodać słodkie papryki i posolić.

== Przyrządzenie ==
Gotować na małym ogniu przez 1,5 godziny, poruszając od czasu do czasu kociołkiem, by uniknąć przypalenia zupy. Pod koniec gotowania dodać obrane ze skóry pomidory, a po ich rozpadnięciu, przetrzeć zupę. Dolać nieco wody i zawartość ponownie wlać do kociołka, po czym zagotować. Wrzucić zgniecione ząbki czosnku, doprawić pieprzem i dodać kawałki karpia, po czym gotować jeszcze przez około 7 minut.

== Źródło ==
* Według przepisu w: Anna Kwiatkowska, Tomasz Rudomino: ''Podróże ze smakiem''. Warszawa 2006, s. 192

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ryby i owoce morza|Zupy|Kuchnia węgierska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>66wwvmvsg3uh1ws89voqgwlip14ccrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Gulasz rybacki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61117</id>
    <revision>
      <id>550704</id>
      <parentid>549177</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1400" sha1="g8urhockm0uac38vp398q50vpovj0x5" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Caldeirada.jpg|auto=tak|opis=Gulasz rybacki}}
{{Plik|plik=Cataplana1.jpg|auto=tak|opis=Naczynie do przyrządzania potrawy}}

'''Gulasz rybacki''' (''caldeirada de peixe'') – portugalski gulasz z owoców morza, zwyczajowo przygotowywany w zamykanym metalowym naczyniu (''cataplana''), używanym na otwartym palenisku albo na piecu opalanym drewnem (węglem).

== Składniki ==
* ''1 kg małży''
* ''½ kg krewetek''
* ''½ kg filetów z dorsza''
* ''2 papryki łagodne''
* ''2 cebule''
* ''2 pomidory''
* ''1 strączek ostrej papryki (chili)''
* ''1 główka czosnku''
* ''½ szklanki oliwy''
* ''1 kieliszek czerwonego wina''
* ''pęczek kolendry''
* ''garść tymianku, sól''

== Przyrządzenie ==
# Do naczynia wlać oliwę, wrzucić poszatkowaną paprykę, cebulę, kolendrę, dorzucić pokojone filety z dorsza. Smażyć przez 3 minuty mieszając dla uniknięcia przypalenia.
# Do zawartości dodać tymianek, ostrą paprykę i pokrojone pomidory z posiekanym czosnkiem. Całość podlać wodą.
# Umyte małże i krewetki wrzucić do naczynia, posolić i dusić pod przykryciem, dopóki małże się nie otworzą. Na końcu dodać wina i starannie zamieszać.

== Źródło ==
* Według przepisu w: Anna Kwiatkowska, Tomasz Rudomino: ''Podróże ze smakiem''. Warszawa 2006, s. 168 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ryby i owoce morza|Kuchnia portugalska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g8urhockm0uac38vp398q50vpovj0x5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Averna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61180</id>
    <revision>
      <id>550668</id>
      <parentid>548990</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="384" sha1="f98boo02j8yic18ecisqx94860ch4lh" xml:space="preserve">{{plik|plik=Amaro averna.jpg|auto=tak|opis=Averna}}

Czas przygotowania: -

== Składniki ==
* ''4 cl {{lpg|Averna|Averny}}''
* ''lód''
* ''sok z czerwonych (krwistych) pomarańczy''

== Przygotowanie ==
Odmierzoną ilość Averny wlać na kostki lodu i dopełnić zimnym sokiem z krwistych pomarańczy.

== Uwagi ==

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Koktajle}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f98boo02j8yic18ecisqx94860ch4lh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa z płetwy rekina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61662</id>
    <revision>
      <id>550695</id>
      <parentid>550237</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1301" sha1="dgpcqavmv813grz39xnt6oe7svqq7vf" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Chinese cuisine-Shark fin soup-01.jpg|auto=tak|opis=Zupa z płetwy rekina}}

== Składniki ==
* ''płetwy rekina''
* ''wino ryżowe''
* ''imbir''
* ''cebula''
* ''kurczak''
* ''grzyby mun''
* ''sos sojowy''
* ''pędy bambusa''
* ''pieprz''

== Przygotowanie ==
Suszone płetwy rekina należy najpierw poddać kilkuetapowej obróbce, rozpoczynając od namoczenia ich. Następnie gotuje się je w duecie z cebulą, imbirem oraz winem ryżowym, które nadadzą im aromat. W osobnym naczyniu przygotowuje się wywar z kurczaka i grzybów mun. Tak przygotowane składniki łączy się, tworząc bazę zupy. Na koniec całość doprawia się, używając do tego sosu sojowego, pieprzu, pędów bambusa oraz odrobiny wytrawnego wina.

== Podanie ==
W Chinach zupy podaje się najczęściej na jego zakończenie. Zupa z płetwy rekina stanowi jednak wyjątek od tej reguły – jako danie wyjątkowe i prestiżowe, podawana jest na początku najważniejszych uroczystości, takich jak wesela czy eleganckie bankiety. Wynika to z powszechnego w Chinach przekonania, że potrawa ta stymuluje apetyt. Do jej serwowania używa się eleganckich, często kosztownie zdobionych miseczek, które podkreślają podniosły charakter wydarzenia.

&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia chińska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dgpcqavmv813grz39xnt6oe7svqq7vf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa limonkowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61663</id>
    <revision>
      <id>550680</id>
      <parentid>550206</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="981" sha1="gpffeyfflfhw6ifzo2l47wazo81sg9q" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Sopa de lima yucateca en Mercado Santa Anita de Mérida 04.jpg|auto=tak|opis=Zupa limonkowa}}

== Składniki ==
* ''bulion''
* ''mięso kurczaka''
* ''limonki''
* ''tortilla''

== Przygotowanie ==
Przygotowanie zupy limonkowej rozpoczyna się od ugotowania kurczaka z oregano, czosnkiem, cebulą i solą. Po ugotowaniu mięso należy wyjąć, ostudzić i pokroić, a uzyskany wywar dokładnie przecedzić. Na rozgrzanym oleju kukurydzianym należy zeszklić posiekaną cebulę, a następnie dodać do niej pokrojone w kostkę pomidory oraz zieloną paprykę. Całość należy chwilę podsmażyć, a następnie połączyć z przecedzonym bulionem i sokiem z części limonek. Zupę należy gotować przez kolejne dziesięć minut. Na sam koniec, tuż przed podaniem, dodaje się pozostałe świeże limonki, kawałki kurczaka oraz chrupiące, pokrojone w paseczki i uprażone tortille.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia meksykańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gpffeyfflfhw6ifzo2l47wazo81sg9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa mleczna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61664</id>
    <revision>
      <id>550694</id>
      <parentid>550209</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1339" sha1="czg207s19l6e3pxvh8bzaa5lxkawhaq" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Гречневая каша с молоком.jpg|auto=tak|opis=Zupa mleczna}}

== Składniki ==
* ''750 ml mleka''
* ''2 jajka''
* ''5 płaskich łyżek mąki pszennej''
* ''szczypta soli'' (opcjonalnie)

== Przygotowanie ==
Do miseczki należy wsypać pięć płaskich łyżek mąki pszennej. W wersji bezglutenowej można wybrać mąkę owsianą bezglutenową lub gotową mieszankę mąk do wypieku chleba, bułek lub pizzy. Następnie wbija się dwa średniej wielkości jajka. Jajka z mąką trzeba wymieszać na gładkie ciasto. Do mieszania można użyć widelca, rózgi kuchennej lub blendera ręcznego.  W małym rondelku należy zagotować trzy szklanki mleka. Jeśli planuje się podanie zupy mlecznej na słodko, zaleca się dodanie łyżeczki cukru z wanilią, miodu lub syropu. Do wersji słonej można lekko posolić mleko lub nie dodawać nic. Do gotującego się mleka powoli wlewa się ciasto cienką strużką. Nie powinno się od razu mieszać mleka, by kluseczki zachowały strukturę. Po chwili kluseczki urosną i staną się puszyste. Mleko powinno się delikatnie gotować przez cały czas. Całość należy zamieszać. Po minucie do półtorej można wyłączyć zupę mleczną i podawać ją od razu do zjedzenia.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>czg207s19l6e3pxvh8bzaa5lxkawhaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kulajda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61667</id>
    <revision>
      <id>550686</id>
      <parentid>516267</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1400" sha1="k7egs2jnlyjvs37nip0al1jhktgo8gf" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kulajda (2).jpg|auto=tak|opis=Kulajda}}

== Składniki ==
* ''0,5 kg grzybów'' (najczęściej prawdziwków, koźlarzy i borowików)
* ''5-6 szklanek bulionu bądź rosołu''
* ''wytrawne wino białe''
* ''4 ziemniaki''
* ''1/2 kubka śmietany''
* ''przyprawy'' (kminek, sól, ocet, cukier, pietruszka)
* ''{{sr|Jajka w koszulkach|jajko w koszulce}}''

== Przygotowanie ==
Około 0,5 kg świeżych grzybów należy oczyścić i pokroić w kostkę, przy czym małe kapelusze można zostawić w całości. Na rozgrzaną łyżkę masła w garnku wrzuca się posiekaną cebulę i szkli ją, a następnie dodaje grzyby i krótko podsmaża na mocnym ogniu. Następnie zawartość zalewa się szklanką białego wytrawnego wina. Po odparowaniu wina dodaje się kilka szczypt mielonego kminku. Później dodaje się 4 ziemniaki pokrojone w kostkę oraz 5-6 szklanek bulionu, doprawia solą i gotuje pod przykryciem do miękkości ziemniaków. W międzyczasie przygotowuje się jajko w koszulce przez wlanie surowego jajka do wrzątku z octem i gotowanie przez około 3 minuty. Zupę zagęszcza się połową kubka śmietany zmieszanej z odrobiną zupy. Dla smaku dodaje się łyżeczkę octu, łyżeczkę cukru oraz garść posiekanej pietruszki. Gotową zupę podaje się z jajkiem w koszulce i kromką chleba.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Grzyby|Zupy|Kuchnia czeska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k7egs2jnlyjvs37nip0al1jhktgo8gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa z chrabąszczy majowych</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61668</id>
    <revision>
      <id>550672</id>
      <parentid>550228</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:10:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="731" sha1="a5p7ka4cp47lysv5lt758rjlr2t6kq5" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Maikäfersuppe.jpg|auto=tak|opis=Zupa z chrabąszczy majowych}}

== Składniki ==
* ''{{lpg|Chrabąszcz majowy|chrabąszcze majowe}}''
* ''rosół''
* ''zasmażka''
* ''żółtko jajka''
* ''plasterki wątróbki lub pierś gołębia''
* ''grzanki''

== Przygotowanie ==
Przygotowanie zupy z chrabąszczy majowych wymaga usunięcia ich odnóży i skrzydeł, a następnie rozcierania w moździerzu. Tak przygotowane owady gotuje się w rosole, a następnie całość przecedza. Zupę zagęszcza się przy pomocy zasmażki i żółtka. Do gotowej zupy dodaje się plasterki wątróbki lub pierś gołębia oraz grzanki. Opcjonalnie można dodać podagrycznik.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a5p7ka4cp47lysv5lt758rjlr2t6kq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa rumfordzka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61669</id>
    <revision>
      <id>550699</id>
      <parentid>550219</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1390" sha1="r88kp6ay0lw3x316phnv8vcu4zfsg9n" xml:space="preserve">{{wikipedia|Zupa rumfordzka}}

{{Plik|plik=Rumfordsuppe.jpg|auto=tak|opis=Zupa rumfordzka}}

== Składniki ==
* ''300 g łuskanego grochu żółtego'' (połówki)
* ''4 średnie ziemniaki''
* ''2 marchewki''
* ''1 pietruszka''
* ''kawałek selera'' (około 1/4 małego korzenia)
* ''50 g ryżu lub kaszy jęczmiennej perłowej''
* ''2 liście laurowe''
* ''3 ziarna ziela angielskiego''
* ''1/2 łyżeczki zmielonego kminku''
* ''sól i świeżo mielony pieprz do smaku''

== Przygotowanie ==
# Namoczony przez kilka godzin lub całą noc groch należy dokładnie wypłukać. Warzywa korzeniowe, takie jak ziemniaki, marchew, pietruszka i seler, obrać i ugotować do miękkości w 1,5 litra lekko osolonej wody z dodanym liściem laurowym i zielem angielskim. 
# Powstały wywar odcedzić i wykorzystać do ugotowania grochu z kminkiem przez około 45 minut. Ugotowany groch razem z wywarem należy zmiksować na gładko i doprawić solą oraz pieprzem. 
# W osobnym naczyniu ugotować ryż lub kaszę na sypko. 
# Słoninę pokroić w kostkę i obsmażyć na patelni. 
# Do zupy grochowej dodać pokrojone w kostkę i ugotowane wcześniej ziemniaki, przygotowany ryż oraz słoninę z wytopionym tłuszczem. Całość gotować jeszcze przez kilka minut. 
* Zupę podawać z grzankami i posiekanym koperkiem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r88kp6ay0lw3x316phnv8vcu4zfsg9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa gulaszowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61671</id>
    <revision>
      <id>550703</id>
      <parentid>550187</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2108" sha1="b6fnziqsypuo9jtdeocdtuq0w9jfz3p" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Gulyas080.jpg|auto=tak|opis=Zupa gulaszowa}}

== Składniki ==
* ''500 g wieprzowiny'' (np. kawałki łopatki lub szynki)
* ''500 g wołowiny'' (np. kawałki łopatki lub udźca)
* ''3 średnie ziemniaki''
* ''2 średnie marchewki''
* ''1 większy korzeń pietruszki''
* ''1 duża czerwona papryka''
* ''1 duża cebula lub por''
* ''400 g passaty pomidorowej lub krojonych pomidorów z puszki''
* ''3 łyżki koncentratu pomidorowego''
* ''4 duże ząbki czosnku, przeciśnięte przez praskę''
* ''1250 ml wody lub bulionu warzywnego/mięsnego''
* ''3 łyżki oleju roślinnego lub smalcu do obsmażenia''
* ''1 łyżka słodkiej papryki w proszku''
* ''1 łyżeczka suszonego tymianku''
* ''1 łyżeczka suszonego oregano''
* ''1/2 łyżeczki mielonego pieprzu''
* ''1/2 łyżeczki ostrej papryki w proszku''
* ''sól'' (ok. 1 łyżeczka)

== Przygotowanie ==
Do przygotowania gulaszu zaleca się użycie mieszanki mięs wieprzowych i wołowych. Spośród części wieprzowych odpowiednia jest łopatka, szynka, karczek lub biodrówka, a z wołowych – łopatka, udziec, zrazowa lub karczek. Mięso kroi się w kostkę i obsmaża na rozgrzanym tłuszczu przez około pięć minut, po czym tymczasowo odkłada. Następnie na tym samym tłuszczu podsmaża się posiekaną cebulę lub pora, a później dodaje się plasterki czosnku, marchewki, pietruszki oraz pokrojoną paprykę. Warzywa smaży się przez około dziesięć minut. Po tym czasie dodaje się wcześniej obsmażone mięso, zalewa pięcioma szklankami wody lub bulionu i doprawia słodką papryką, solą, tymiankiem, oregano, pieprzem oraz ostrą papryką. Zupę gotuje się pod przykryciem na wolnym ogniu przez półtorej godziny. Po upływie tego czasu do garnka dodaje się passatę pomidorową lub świeże pomidory, koncentrat pomidorowy oraz pokrojone w kostkę ziemniaki. Gotowanie kontynuuje się pod przykryciem przez kolejne trzydzieści minut, aż ziemniaki zmiękną. Zupę podaje się z chlebem, opcjonalnie dekorując świeżymi ziołami.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia węgierska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b6fnziqsypuo9jtdeocdtuq0w9jfz3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Pie floater</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61675</id>
    <revision>
      <id>550674</id>
      <parentid>549773</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="804" sha1="pvcyo7af6dscrl37olm8lhrdk5s8hzw" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Pie floater.jpg|auto=tak|opis=Pie floater}}

== Składniki ==
* ''800 g mrożonego zielonego groszku''
* ''2 cebule''
* ''1 por''
* ''1 łyżka uniwersalnej przyprawy warzywnej''
* ''olej do smażenia''
* ''1 łyżeczka masła''
* ''sos barbecue do podania''
* ''sól i świeżo mielony czarny pieprz''

== Przygotowanie ==
W garnku należy rozgrzać olej z masłem, a następnie dodać pokrojoną cebulę i pora. Po 2-3 minutach smażenia zalewa się je dwoma litrami wody, dodaje przyprawę warzywną i gotuje przez około 20 minut na małym ogniu. Do tak przygotowanego wywaru dodaje się groszek i ponownie doprowadza do wrzenia. Zupę miksuje się na gładki krem, a na koniec doprawia solą i pieprzem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia australijska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pvcyo7af6dscrl37olm8lhrdk5s8hzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Caldo verde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61676</id>
    <revision>
      <id>550707</id>
      <parentid>549031</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1464" sha1="j6kmhef5mpq9q9dn0lpzzue5jw0gdsx" xml:space="preserve">{{wikipedia|Caldo verde}}

{{Plik|plik=Caldo Verde.jpg|auto=tak|opis=Caldo verde}}

{{Port.|'''Caldo verde'''}} (dosł. zielony bulion) – popularna zupa pochodząca z północnej Portugalii, tradycyjnie podawana w dni świąteczne.

== Składniki ==
* ''2,5 litra bulionu warzywnego lub drobiowego''
* ''300 g ziemniaków''
* ''1 por''
* ''1/2 cebuli''
* ''1 ząbek czosnku''
* ''100 g jarmużu''
* ''100 g pikantnej kiełbasy typu chorizo''
* ''1 łyżka koncentratu pomidorowego''
* ''1 łyżka masła''
* ''1 łyżka oliwy''
* ''2 łyżki świeżo posiekanego koperku''

== Przygotowanie ==
# Na rozgrzanym maśle zeszklić pokrojoną w kostkę cebulę, pod koniec dodać też posiekany czosnek. Potem wlać oliwę i dodać pokrojony por, po czym dusić przez około 3 minuty do zmięknięcia. 
# Kolejno dodać obrane i pokrojone ziemniaki, doprawić solą i podgrzewać przez 3 minuty. Całość zalać gorącym bulionem, doprawić pieprzem i gotować przez 15 minut do momentu, aż ziemniaki będą prawie miękkie. 
# Następnie dodać umyte i posiekane liście jarmużu oraz koncentrat pomidorowy i gotować przez kolejne 10 minut.
# Tymczasem pokrojoną w kostkę (lub plasterki) kiełbasę chorizo obsmażyć na patelni przez 2-3 minuty. Kiełbasę wraz z wytopionym tłuszczem dodać do zupy, przez minutę podgrzewać ją i na koniec zmieszać z dorzuconym koperkiem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia portugalska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j6kmhef5mpq9q9dn0lpzzue5jw0gdsx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550708</id>
      <parentid>550707</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:45:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1464" sha1="rqgovbfvvwd8rcujf9dqvufve5jlab0" xml:space="preserve">{{wikipedia|Caldo verde}}

{{Plik|plik=Caldo Verde.jpg|auto=tak|opis=Caldo verde}}

'''Caldo verde''' ({{port.|dosł. zielony bulion}}) – popularna zupa pochodząca z północnej Portugalii, tradycyjnie podawana w dni świąteczne.

== Składniki ==
* ''2,5 litra bulionu warzywnego lub drobiowego''
* ''300 g ziemniaków''
* ''1 por''
* ''1/2 cebuli''
* ''1 ząbek czosnku''
* ''100 g jarmużu''
* ''100 g pikantnej kiełbasy typu chorizo''
* ''1 łyżka koncentratu pomidorowego''
* ''1 łyżka masła''
* ''1 łyżka oliwy''
* ''2 łyżki świeżo posiekanego koperku''

== Przygotowanie ==
# Na rozgrzanym maśle zeszklić pokrojoną w kostkę cebulę, pod koniec dodać też posiekany czosnek. Potem wlać oliwę i dodać pokrojony por, po czym dusić przez około 3 minuty do zmięknięcia. 
# Kolejno dodać obrane i pokrojone ziemniaki, doprawić solą i podgrzewać przez 3 minuty. Całość zalać gorącym bulionem, doprawić pieprzem i gotować przez 15 minut do momentu, aż ziemniaki będą prawie miękkie. 
# Następnie dodać umyte i posiekane liście jarmużu oraz koncentrat pomidorowy i gotować przez kolejne 10 minut.
# Tymczasem pokrojoną w kostkę (lub plasterki) kiełbasę chorizo obsmażyć na patelni przez 2-3 minuty. Kiełbasę wraz z wytopionym tłuszczem dodać do zupy, przez minutę podgrzewać ją i na koniec zmieszać z dorzuconym koperkiem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia portugalska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rqgovbfvvwd8rcujf9dqvufve5jlab0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Charczo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61677</id>
    <revision>
      <id>550706</id>
      <parentid>549035</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2049" sha1="mibg6ub1xb4mp0n95spizaihh1ixdhx" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kharcho soup of beef with walnuts and rice, Georgian cuisine (2).jpg|auto=tak|opis=Charczo}}

== Składniki ==
* ''700 g policzków wołowych lub karkówki wołowej''
* ''1 łyżka mąki''
* ''1 łyżeczka ostrej pasty paprykowej''
* ''2 łyżeczki słodkiej papryki w proszku''
* ''50 ml oleju rzepakowego''
* ''50 ml octu winnego''
* ''2 czerwone cebule''
* ''1 marchewka''
* ''1 pietruszka''
* ''pół korzenia selera''
* ''biała część 1 pora''
* ''4 ząbki czosnku''
* ''150 g orzechów włoskich''
* ''450 g pomidorów z puszki''
* ''2 łyżki koncentratu pomidorowego''
* ''pół szklanki ryżu''
* ''3 łyżeczki mielonych nasion kolendry''
* ''1 łyżeczka mielonych nasion kopru włoskiego''
* ''przyprawy'' (2 liście laurowe, 5 ziaren ziela angielskiego, 1 pęczek natki pietruszki, 1 pęczek kolendry, 1 pęczek estragonu)

== Przygotowanie ==
Mięso kroi się w drobną kostkę, oprósza przyprawą i odstawia. Następnie sieka się zieleninę, czosnek, a cebulę i pora kroi w kostkę. Włoszczyznę ściera na tarce. Na dnie garnka rozgrzewa się oliwę, na której szkli się cebulę, pora i czosnek. Dodaje się mąkę i miesza, a później dodaje startą włoszczyznę oraz paprykę w proszku. Miesza się i smaży, aż warzywa zaczną przywierać do dna. Następnie dodaje się koncentrat pomidorowy i pomidory z puszki, zalewa dwoma litrami wody i zaczyna gotować. W międzyczasie na osobnej patelni obsmaża się mięso, które po zbrązowieniu dodaje się do zupy. Z patelni zbiera się resztki zalewając ją kilkoma łyżkami zupy, po czym całość przelewa do garnka. Dodaje się ocet i adżikę. Zupę gotuje się, zbierając pianę. Dodaje się ziele angielskie, liście laurowe, mieloną kolendrę, koper włoski i orzechy. Gotuje się przez około 40 minut, aż mięso zmięknie. Następnie dodaje się ryż i gotuje kolejne 40 minut, pilnując by zupa nie przywarła. Przed podaniem doprawia się posiekaną zieleniną.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia gruzińska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mibg6ub1xb4mp0n95spizaihh1ixdhx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Rasam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61680</id>
    <revision>
      <id>550679</id>
      <parentid>549840</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:14:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1072" sha1="nhjeao6youal3btz97hqr4upk5jclwd" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Rasam.JPG|auto=tak|opis=Rasam}}

== Składniki ==
* ''3 szklanki wody''
* ''2 łyżki oleju roślinnego''
* ''4 dojrzałe pomidory''
* ''1/4 szklanki posiekanej świeżej kolendry''
* ''przyprawy (1 łyżeczka startego imbiru, 1 łyżeczka gorczycy, 1/2 łyżeczki mielonego kminu rzymskiego, 3 ziarna czarnego pieprzu i 1 szczypta ostrej papryki w proszku)''

== Przygotowanie ==
Pomidory należy sparzyć, obrać i pokroić w drobną kostkę po usunięciu pestek, a kolendrę posiekać. Na rozgrzanym oleju podsmaża się imbir, dodaje odrobinę wody i dusi przez chwilę. Następnie przekształca się to w zupę, przelewając do dużego garnka, dolewając wodę i dodając pokrojone pomidory. Gotuje się do momentu, aż pomidory się rozpadną. W osobnym garnku podgrzewa się gorczycę aż ziarenka zaczną pękać, po czym dodaje się ją do zupy pomidorowej. Zupę przyprawia się kminkiem, ziarnami pieprzu i ostrą papryką, całość miesza aż aromaty się połączą.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia indyjska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nhjeao6youal3btz97hqr4upk5jclwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Herbstmilch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61681</id>
    <revision>
      <id>550669</id>
      <parentid>549191</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="502" sha1="a93ypzkibjwxd5hjzu4p3pwys8fz98v" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Saure Suppe.JPG|auto=tak|opis=Herbstmilch}}

== Składniki ==
* ''400 g maślanki''
* ''100 g śmietany kwaśnej''
* ''20 g śmietany kremówki (30%)''
* ''25 g mąki pszennej''
* ''1 łyżeczka soli''

== Przygotowanie ==
Wszystkie składniki umieszcza się w naczyniu robota kuchennego i gotuje przez 8 minut w temperaturze {{C|100}} przy drugim poziomie obrotów. Powstały płyn podaje się do ziemniaków.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia bawarska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a93ypzkibjwxd5hjzu4p3pwys8fz98v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Harira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61682</id>
    <revision>
      <id>550705</id>
      <parentid>549185</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:41:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1651" sha1="3gzuwbbk4v6a3ebd29l524lwo62lihb" xml:space="preserve">{{wikipedia|harira}}

{{Plik|plik=Harira..JPG|auto=tak|opis=Harira}}

== Składniki ==
* ''300 g wołowiny z kością'' (np. łata lub oczko)
* ''125 g suchej ciecierzycy'' (lub 250 g ugotowanej)
* ''50 g czerwonej soczewicy''
* ''1 średnia cebula''
* ''1/2 łodygi selera naciowego''
* ''50 g cienkiego makaronu pszennego''
* ''1 puszka pomidorów (400 g)''
* ''przyprawy (1 łyżeczka mielonego imbiru, 1/2 łyżeczki mielonej kolendry, 1/2 łyżki koncentratu pomidorowego, 1/2 łyżki masła, szczypta szafranu, sól i pieprz, 2 łyżki posiekanej natki pietruszki, świeża kolendra ― do uznania)''

== Przygotowanie ==
# Suchą ciecierzycę należy namoczyć dzień wcześniej, zalewając ją zimną wodą (co najmniej 10 cm powyżej poziomu) i pozostawiając na całą noc. 
# Do dużego garnka włożyć pokrojone w kostkę mięso (w tym kości – jeśli dostępne), zalać 1,5 litra wody i doprowadzić do wrzenia, usuwając powstałe szumowiny. Następnie dodać namoczoną i odcedzoną ciecierzycę, suchą soczewicę, masło, pokrojoną cebulę oraz seler naciowy. Doprawić szafranem, imbirem, kolendrą, solą morską i pieprzem. 
# Zupę gotować pod przykryciem na wolnym ogniu przez 1 godzinę i 15 minut. Potem dodać zmiksowane pomidory z puszki oraz koncentrat pomidorowy, doprawić do smaku solą i pieprzem, i gotować przez kolejne 30 minut.
# Na koniec dodać ugotowaną ciecierzycę z zalewą oraz suchy makaron, gotując całość przez około 15 minut do momentu, gdy makaron dojdzie do stanu ''[[w:al dente|al dente]]''.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia arabska|Kuchnia afrykańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3gzuwbbk4v6a3ebd29l524lwo62lihb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Escudella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61683</id>
    <revision>
      <id>550696</id>
      <parentid>549114</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1428" sha1="i4eyorr08gmzrtt7ukyu9lgl9gwgbyh" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Escudella.jpg|auto=tak|opis=Escudella}}

== Składniki ==
* ''300 g wołowiny z kością''
* ''1 golonka wieprzowa''
* ''5 udek kurczaka''
* ''100 g pikantnej kiełbasy typu chorizo''
* ''100 g suszonej szynki (np. szynki serrano)''
* ''500 g ziemniaków pokrojonych w kostkę''
* ''1/2 główki kapusty pokrojonej w kostkę''
* ''200 g suchej białej fasoli''
* ''100 g suchej ciecierzycy''
* ''przyprawy (2 ząbki czosnku, 1/2 łyżki nasion kolendry, 1/2 łyżki kminku rzymskiego, 6 ziaren czarnego pieprzu i 2 kostki rosołowe (drobiowa i wołowa)''

== Przygotowanie ==
Fasolę i ciecierzycę moczy się w zimnej wodzie przez całą dobę, a następnie gotuje oddzielnie do miękkości. Odcedzone nasiona łączy się z mięsem w garnku, zalewa wodą z gotowania fasoli i uzupełnia zimną wodą do około 3 litrów. Dodaje się kostki bulionowe oraz czosnek, a całość gotuje przez około 4 godziny na dość dużym ogniu, uzyskując intensywny, mętny bulion. Następnie wyjmuje się mięso z bulionu i kroi na mniejsze kawałki. Do pozostałego wywaru dodaje się ziemniaki, kapustę, przyprawy oraz ugotowaną fasolę i ciecierzycę. Gotuje się przez 20-30 minut, aż wszystkie składniki zmiękną. Na koniec doprawia się kminem, solą i pieprzem do smaku, a przed podaniem miesza z pokrojonym mięsem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia arabska|Kuchnia katalońska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i4eyorr08gmzrtt7ukyu9lgl9gwgbyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduł:Kategorie/dane</title>
    <ns>828</ns>
    <id>61693</id>
    <revision>
      <id>550463</id>
      <parentid>550420</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T16:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550463</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="4666" sha1="8n5a6i4r3f0jb2be8pf4nv1zqxq6344" xml:space="preserve">-- Zmienne potrzebne do funkcji: p.NazwaSortowaniaNazwyStrony(frame), która jest wykorzystywana do domyślnego formatowania stron do szablonów: &quot;Kategoria&quot; i &quot;Kategorie&quot;, i ich pochodnych, które korzystają z funkcji o takich samych nazwach, co te szablony.
local p={};
p.tablica_wyrazowa_alternatyw={
	[&quot;i&quot;]=true,
	[&quot;lub&quot;]=true,
	[&quot;oraz&quot;]=true,
	[&quot;bądź&quot;]=true,
	[&quot;ewentualnie&quot;]=true,
	[&quot;natomiast&quot;]=true,
};
p.tablica_wyrazowa_gdy_alternatywy={
	[&quot;szablon&quot;]=true,
};
p.tablica_wyrazowa_niealternatyw={
	[&quot;o&quot;]=true,
	[&quot;w&quot;]=true,
	[&quot;z&quot;]=true,
	[&quot;ze&quot;]=true,
	[&quot;od&quot;]=true,
	[&quot;ode&quot;]=true,
	[&quot;do&quot;]=true,
	[&quot;dla&quot;]=true,
	[&quot;na&quot;]=true,
	[&quot;pod&quot;]=true,
	[&quot;nad&quot;]=true,
	[&quot;znad&quot;]=true,
	[&quot;spod&quot;]=true,
	[&quot;stamtąd&quot;]=true,
	[&quot;podnad&quot;]=true,
	[&quot;bez&quot;]=true,
	[&quot;nie&quot;]=true,
	[&quot;tak&quot;]=true,
	[&quot;brak&quot;]=true,
	[&quot;spoza&quot;]=true,
};
p.tablica_wyrazowa_wybrane_przyimki={
	[&quot;o&quot;]=true,
	[&quot;z&quot;]=true,
	[&quot;ze&quot;]=true,
	[&quot;w&quot;]=true,
	[&quot;na&quot;]=true,
	[&quot;do&quot;]=true,
	[&quot;bez&quot;]=true,
	[&quot;od&quot;]=true,
};
p.tablica_charakterystycznych_przedrostowych={
	[&quot;wiki&quot;]=true,
};
p.tablica_wyrazy_niedopuszczalne={
	[&quot;infobox&quot;]=true,
	[&quot;wikibooks&quot;]=true,
	[&quot;mediawiki&quot;]=true,
};
p.tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks={
};
p.tablica_analizowanie_bez={
	[&quot;Wikibooks&quot;]=true,
	[&quot;MediaWiki&quot;]=true,
	[&quot;TemplateStyles&quot;]=true,
	[&quot;Lua&quot;]=true,
	[&quot;Scribunto&quot;]=true,
	[&quot;HTML&quot;]=true,
	[&quot;XHTML&quot;]=true,
	[&quot;CSS&quot;]=true,
	[&quot;String&quot;]=true,
	[&quot;Dump&quot;]=true,
	[&quot;Wikidan&quot;]=true,
	[&quot;Opis&quot;]=true,
};
p.tablica_analizowanie_specjalne_wyrazy={
	[&quot;błędam&quot;]=true,
}
p.tablica_analizowanie_specjalne_sekwencje={
	[&quot;błędn&quot;]=true,
	[&quot;błędy&quot;]=true,
	[&quot;nazwy&quot;]=true,
};
p.tablica_wyrazy_do_usuwania_przez_sortowanie={
	[&quot;używa&quot;]=true,
	[&quot;wymag&quot;]=true,
	[&quot;podział&quot;]=true,
	[&quot;taki&quot;]=true,
	[&quot;jaki&quot;]=true,
	[&quot;samy&quot;]=true,
	[&quot;któr&quot;]=true,
	[&quot;zwróc&quot;]=true,
	[&quot;przez&quot;]=true,
	[&quot;przestarz&quot;]=true,
	[&quot;postac&quot;]=true,
	[&quot;zawiera&quot;]=true,
	[&quot;zawar&quot;]=true,
	[&quot;byc&quot;]=true,
	[&quot;dotycz&quot;]=true,
	[&quot;duż&quot;]=true,
	[&quot;małośc&quot;]=true,
	[&quot;malut&quot;]=true,
	[&quot;liczb&quot;]=true,
	[&quot;musi&quot;]=true,
	[&quot;musz&quot;]=true,
	[&quot;zgłaszan&quot;]=true,
	[&quot;przekracz&quot;]=true,
	[&quot;dopuszcz&quot;]=true,
	[&quot;duż&quot;]=true,
	[&quot;prawidł&quot;]=true,
	[&quot;samozamykaj&quot;]=true,
	[&quot;zależ&quot;]=true,
	[&quot;wyświetl&quot;]=true,
	[&quot;inn&quot;]=true,
	[&quot;tej&quot;]=true,
	[&quot;tego&quot;]=true,
	[&quot;pełn&quot;]=true,
	[&quot;dawn&quot;]=true,
	--[&quot;definicj&quot;]=true,
	[&quot;główn&quot;]=true,
	[&quot;określon&quot;]=true,
	[&quot;poprawn&quot;]=true,
	[&quot;istniejąc&quot;]=true,
	[&quot;znan&quot;]=true,
	[&quot;zgodn&quot;]=true,
	[&quot;wszystk&quot;]=true,
	[&quot;sprawdzen&quot;]=true,
	[&quot;osobn&quot;]=true,
	[&quot;tworz&quot;]=true,
	[&quot;wywołan&quot;]=true,
	[&quot;wywołań&quot;]=true,
	[&quot;obsługując&quot;]=true,
	[&quot;wartość&quot;]=true,
	[&quot;pudełek&quot;]=true,
	[&quot;parametr&quot;]=true,
	[&quot;pozostał&quot;]=true,
	[&quot;użyc&quot;]=true,
	[&quot;szablonów&quot;]=true,
	[&quot;podano&quot;]=true,
	[&quot;złym&quot;]=true,
	[&quot;dobrym&quot;]=true,
	[&quot;brak&quot;]=true,
	[&quot;nazwanym&quot;]=true,
	[&quot;obiektam&quot;]=true,
	[&quot;pusty&quot;]=true,
	[&quot;puste&quot;]=true,
	[&quot;wykorzyst&quot;]=true,
	[&quot;potrzeb&quot;]=true,
	[&quot;korzystan&quot;]=true,
	[&quot;zbiorcz&quot;]=true,
	[&quot;powoduj&quot;]=true,
	[&quot;poszczególn&quot;]=true,
};
p.tablica_wyrazy_przez_sortowanie={
	[&quot;brak&quot;]=true,
	[&quot;bez&quot;]=true,
	[&quot;spis&quot;]=true,
	[&quot;istniej&quot;]=true,
	[&quot;zobacz&quot;]=true,
	[&quot;grup&quot;]=true,
};
p.tablica_wyrazy_parsowania_nazwy_sortowania={
	[&quot;obiekt[^%s]*$&quot;]=true,
};
p.tablica_zmiana_liczenia_nazwy_sortowania={
	[&quot;odnośnik&quot;]=true,
};
p.tablica_dzielenia_elementowa_sortowania={
	[&quot;miast&quot;]=true,
	[&quot;gmin&quot;]=true,
	[&quot;powiat&quot;]=true,
	[&quot;województw&quot;]=true,
};
p.tablica_specjalne_wyrazy_sortowania={
	[&quot;portal&quot;]=true,
	[&quot;poziom&quot;]=true,
	[&quot;status&quot;]=true,
	[&quot;temat&quot;]=true,
};
p.tablica_kompletne_wyrazy_do_usuwania_przez_sortowanie={
	[&quot;jest&quot;]=true,
	[&quot;może&quot;]=true,
	[&quot;można&quot;]=true,
	[&quot;być&quot;]=true,
	[&quot;zbyt&quot;]=true,
	[&quot;dane&quot;]=true,
	[&quot;się&quot;]=true,
	[&quot;szablon&quot;]=true,
	[&quot;według&quot;]=true,
	[&quot;mał[ayoe]&quot;]=true,
	[&quot;małość&quot;]=true,
};
p.tablica_wydzielania_subelementowych={
	[&quot;Link&quot;]=true,
};
p.tablica_wydzielania_subelementowych_innych={
	[&quot;Wiki&quot;]=true,
	[&quot;Multi%-?&quot;]=true,
	[&quot;Meta%-?&quot;]=true,
};
p.tablica_kompletne_wyrazowy_do_sortowania_bez_analizowania={
	[&quot;skrypty&quot;]=true,
	[&quot;hasła&quot;]=true,
	[&quot;książki&quot;]=true,
	[&quot;artykuły&quot;]=true,
	[&quot;podręczniki&quot;]=true,
	[&quot;artykuły dla dzieci&quot;]=true,
	[&quot;podręczniki dla dzieci&quot;]=true,
	
	[&quot;strony brudnopisu opisu modułów&quot;]=true,
	[&quot;strony brudnopisu opisu szablonów&quot;]=true,
	[&quot;strony brudnopisu modułów&quot;]=true,
	[&quot;strony brudnopisu szablonów&quot;]=true,
	
	[&quot;strony opisu modułów&quot;]=true,
	[&quot;strony opisu szablonów&quot;]=true,
	[&quot;strony modułów&quot;]=true,
	[&quot;strony szablonów&quot;]=true,
	
	[&quot;jednostki brudnopisu projektu&quot;]=true,
	[&quot;strony brudnopisu projektu&quot;]=true,
	
	[&quot;strony kategorii&quot;]=true,
	[&quot;strony pomocy&quot;]=true,
	[&quot;strony projektu&quot;]=true,
	
	[&quot;jednostki użytkowników&quot;]=true,
	[&quot;strony użytkowników&quot;]=true,
	[&quot;strony niepodręcznikowe&quot;]=true,
};
return p;</text>
      <sha1>8n5a6i4r3f0jb2be8pf4nv1zqxq6344</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Cullen skink</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61734</id>
    <revision>
      <id>550688</id>
      <parentid>549089</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1184" sha1="fqjagaxw9ofdq4497zz2v8dw57anxcy" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Cullen Skink.JPG|auto=tak|opis=Cullen skink z chlebem}}

== Składniki ==
* ''1 średnia cebula, drobno posiekana''
* ''400 g ziemniaków (około 2 sztuki), obranych i pokrojonych w 1 cm kostkę''
* ''1 łyżka niesolonego masła''
* ''250 g wędzonego dorsza (lub innej wędzonej białej ryby)''
* ''250 ml pełnotłustego mleka''
* ''pół pęczku posiekanej natki pietruszki lub szczypiorku''

== Przygotowanie ==
W rondlu na średnim ogniu rozpuszcza się masło, dodaje posiekaną cebulę i smaży przez 5-8 minut do zeszklenia. Następnie dodaje się pokrojone ziemniaki oraz 300 ml wody, doprowadza do wrzenia i gotuje na wolnym ogniu przez 10-15 minut. W oddzielnym naczyniu filety rybne zanurza się w mleku i delikatnie gotuje przez około 5 minut do miękkości. Rybę wyjmuje się łyżką cedzakową, zachowując mleko, a po ostudzeniu dzieli na duże kawałki, usuwając ewentualne ości. Zachowane mleko oraz pokruszoną rybę dodaje się do rondla z ziemniakami i gotuje przez kolejne 5 minut. Na koniec doprawia się solą i pieprzem oraz posypuje posiekaną pietruszką przed podaniem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Dorsz|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fqjagaxw9ofdq4497zz2v8dw57anxcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Rumpuć</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61736</id>
    <revision>
      <id>550683</id>
      <parentid>549864</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:17:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1049" sha1="0idndpjb488fmo3noamf73r32xc9ma8" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Soup Rumpuć.JPG|auto=tak|opis=Rumpuć z jabłkami}}

== Składniki ==
* ''500 g wołowiny''
* ''500 g łopatki wieprzowej''
* ''300 g wędzonego boczku''
* ''500 g kiszonej kapusty''
* ''1/4 główki kapusty włoskiej''
* ''500 g ziemniaków''
* ''2 cebule''
* ''3 marchewki''
* ''2 kwaśne jabłka''
* ''150 g masła''
* ''190 g koncentratu pomidorowego''
* ''przyprawy (2 liście laurowe, 3 ziarna ziela angielskiego i 1 łyżeczka kminku mielonego)''

== Przygotowanie ==
Do dużego garnka z wodą wkłada się pokrojoną w kostkę wołowinę, sól, liść laurowy i ziele angielskie. Na rozgrzanym oleju obsmaża się pokrojoną łopatkę, boczek wędzony oraz cebulę, po czym dodaje się je do garnka. Następnie dodaje się poszatkowaną białą kapustę, kapustę kiszoną, marchewkę i ziemniaki. Na końcu wlewa się przecier pomidorowy i dodaje pokrojone kwaśne jabłko. Zupę doprawia się solą, pieprzem i kminkiem.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Wołowina|Wieprzowina|Zupy|Kuchnia wielkopolska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0idndpjb488fmo3noamf73r32xc9ma8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Vichyssoise</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61737</id>
    <revision>
      <id>550676</id>
      <parentid>550121</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1106" sha1="hkuu3eaktbr7kgzo4i9ci45t4zoebyo" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Vichyssoise.jpg|auto=tak|opis=Vichyssoise}}

== Składniki ==
* ''3 duże pory (głównie biała część)''
* ''500 g ziemniaków''
* ''1,5 litra bulionu drobiowego lub warzywnego''
* ''2 łyżki masła''
* ''2 łyżki śmietany kremówki 30% (lub plasterki sera koziego)''
* ''szczypta białego pieprzu''
* ''sól do smaku''

== Przygotowanie ==
Przygotowanie zupy rozpoczyna się od ugotowania wywaru drobiowego lub warzywnego. Pory należy oczyścić, usunąć zielone części i pokroić białe łodygi w krążki, a ziemniaki obrać i pokroić w kostkę. W garnku rozgrzewa się masło, na którym dusí się pory do miękkości. Następnie dodaje się ziemniaki, krótko podsmaża i zalewa gorącym wywarem, tak by płyn przykrywał warzywa. Zupę gotuje się pod przykryciem na małym ogniu przez 20-25 minut do miękkości ziemniaków. Po ugotowaniu zupę doprawia się solą i białym pieprzem, a następnie miksuje na gładki krem. Na koniec można dodać śmietanę kremówkę i delikatnie wymieszać.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia francuska|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hkuu3eaktbr7kgzo4i9ci45t4zoebyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Suaasat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61739</id>
    <revision>
      <id>550673</id>
      <parentid>550056</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="ebsvth7ee47m011s4cwswk7n1dvu7ri" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Suaasat.jpg|auto=tak|opis=Suaasat}}

== Składniki ==
* ''1 kg dziczyzny (np. płetwonogich, wielorybów, reniferów lub ptaków morskich), pokrojonej w kostkę''
* ''3 posiekane cebule''
* ''2 marchewki pokrojone w plasterki''
* ''300 g leśnych grzybów''
* ''200 g suszonych wiśni''
* ''200 g jęczmienia perłowego''
* ''skórka starta z 1 cytryny''
* ''przyprawy (1 łyżeczka świeżego rozmarynu, 1 łyżeczka świeżego tymianku, 1 łyżeczka świeżej szałwii, sól morska i świeżo mielony czarny pieprz do smaku)''

== Przygotowanie ==
Mięso, warzywa, wiśnie, grzyby, sól, pieprz i zioła umieszcza się w dużym garnku z wodą i gotuje na średnim ogniu przez około godzinę do miękkości składników. Następnie dodaje się jęczmień i skórkę z cytryny, doprawia do smaku i gotuje przez kolejne 30 minut, aż zupa uzyska gęstą konsystencję.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia grenlandzka|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ebsvth7ee47m011s4cwswk7n1dvu7ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Razsolnik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61742</id>
    <revision>
      <id>550722</id>
      <parentid>549842</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:04:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1693" sha1="89aroxx9dgueqnb9fh3cso2s7500sf5" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Rassolnik.jpg|auto=tak|opis=Razsolnik}}

== Składniki ==
* ''450 g chudej wołowiny pokrojonej w kostkę''
* ''2,8 litra wody (około 12 szklanek)''
* ''60 g płukanej kaszy jęczmiennej''
* ''3 średnie ziemniaki pokrojone w kostkę''
* ''1 marchewka pokrojona w plasterki''
* ''1 marchewka starta na tarce''
* ''1 cebula drobno posiekana''
* ''2 łodygi selera naciowego cienko pokrojone''
* ''6 małych ogórków konserwowych''
* ''1 łyżka koncentratu pomidorowego''
* ''4 łyżki oliwy z oliwek''
* ''liście laurowe''
* ''2 łyżki posiekanego koperku (opcjonalnie)''
* ''pół łyżeczki świeżo mielonego czarnego pieprzu''
* ''pół łyżki soli''

== Przygotowanie ==
W dużym garnku gotuje się 12 szklanek wody z wołowiną i jęczmieniem, częściowo przykrywając pokrywą, przez około 30 minut z dodatkiem pół łyżki soli, regularnie usuwając z wierzchy powstające zanieczyszczenia. Następnie dodaje się podsmażone na łyżce oleju kiszone ogórki, a także ziemniaki i marchew, gotując przez kolejne 10 minut. W oddzielnej patelni przygotowuje się włoszczyznę do zasmażki: na trzech łyżkach oliwy smaży się posiekaną cebulę przez 2 minuty, po czym dodaje startą marchew i pokrojony seler, kontynuując smażenie przez 5 minut do miękkości marchewki. Na koniec miesza się z łyżką koncentratu pomidorowego i całość przekłada do garnka z zupą. Zupę doprawia się dwoma liśćmi laurowymi, pół łyżeczką pieprzu, dwiema łyżkami koperku oraz solą do smaku. Gotuje się na wolnym ogniu przez około 2 minuty lub do momentu, gdy ziemniaki zmiękną.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia rosyjska|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>89aroxx9dgueqnb9fh3cso2s7500sf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Aigo boulido</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61743</id>
    <revision>
      <id>550685</id>
      <parentid>548984</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1152" sha1="rlzq3b4ss8cyooe9ysdw19ij8w9dkej" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Aigo boulido.jpg|auto=tak|opis=Aigo boulido z kromką chleba}}

== Składniki ==
* ''560 g ziemniaków, obranych i pokrojonych w 1,5 cm kostkę''
* ''2 główki czosnku (ząbki obrane i pozostawione w całości)''
* ''3 łyżki oliwy''
* ''wiązka ziół (rozmaryn, szałwia, tymianek, pietruszka, liście laurowe)''
* ''1 i pół łyżeczki soli morskiej''
* ''świeżo mielony czarny pieprz do smaku''

== Przygotowanie ==
Czosnek piecze się po zdjęciu wierzchniej łuski, po uprzednim posmarowaniu oliwą i zawinięciu w folię aluminiową, przez około 45 minut do zmięknięcia. Po ostudzeniu przeciska się go przez praskę. W dużym garnku łączy się wodę, pokrojone ziemniaki, przeciśnięty pieczony czosnek, bukiet ziół, oliwę, sól i pieprz. Mieszankę doprowadza się do wrzenia, po czym gotuje pod przykryciem na średnim ogniu przez 20 minut do miękkości ziemniaków. Usuwa się bukiet ziół, a zupę miksuje na gładki krem. Przed podaniem zupę doprawia się do smaku, rozlewa do misek i dekoruje startym serem gruyère oraz oliwą.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia francuska|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rlzq3b4ss8cyooe9ysdw19ij8w9dkej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Nyponsoppa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61744</id>
    <revision>
      <id>550682</id>
      <parentid>549562</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1064" sha1="kuahr7f7safoumh9obhx60g4bs4jf21" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Nyponsoppa.jpg|auto=tak|opis=Nyponsoppa}}

== Składniki ==
* ''4 szklanki świeżych owoców dzikiej róży (obranych z szypułek)''
* ''1,5 litra zimnej wody''
* ''125 g cukru (około pół szklanki)''
* ''3 łyżki mąki ziemniaczanej (opcjonalnie, do zagęszczenia)''

== Przygotowanie ==
Owoce dzikiej róży należy przygotować poprzez odcięcie zielonych części i pokrojenie owoców na połówki lub ćwiartki, z opcjonalnym usunięciem części nasion. Tak przygotowane owoce gotuje się w wodzie przez 15 minut, regularnie usuwając z powierzchni tworzącą się pianę wraz z nasionami. Następnie zupę miksuje się blenderem i gotuje przez kolejne 2 minuty. Płyn przecedza się przez sito, a do czystego garnka wlewa przetarty przecier, dodaje pół szklanki cukru i miesza do jego rozpuszczenia. Dla uzyskania gęstszej konsystencji można dodać trzy łyżki skrobi ziemniaczanej rozpuszczonej w zimnej wodzie i krótko zagotować.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia szwedzka|Kuchnia wegetariańska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kuahr7f7safoumh9obhx60g4bs4jf21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zupa z głów ryb</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61745</id>
    <revision>
      <id>550687</id>
      <parentid>550233</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="989" sha1="1c3i9m06env2bocd63mcp8hsrbh264r" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Zupa z głów ryb.jpg|auto=tak|opis=Zupa z głów ryb}}

== Składniki ==
* ''filety rybne (dowolny rodzaj białej ryby)''
* ''korzeń pietruszki''
* ''por''
* ''marchew''
* ''seler''
* ''cebula''
* ''przyprawy (ziarna kolendry, liście laurowe, ziarna ziela angielskiego, sól morska, świeżo mielony czarny pieprz)''
* ''grzanki (opcjonalnie, do posypania na końcu)''

== Przygotowanie ==
Oczyszczoną rybę razem z głową kroi się w dzwonka i umieszcza w garnku z warzywami takimi jak seler, marchew, por, cebula i pietruszka. Dodaje się przyprawy: ziele angielskie, liść laurowy, kolendrę, sól i pieprz. Całość zalewa się zimną wodą i gotuje do miękkości ryby oraz warzyw. Następnie zupę przecedza się, oddzielając wywar od składników stałych. Mięso oddziela się od ości i wkłada z powrotem do przecedzonego wywaru. Gotową zupę podaje się z rybą oraz grzankami.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia śląska|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1c3i9m06env2bocd63mcp8hsrbh264r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Czernina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61746</id>
    <revision>
      <id>550697</id>
      <parentid>549091</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1416" sha1="1ptv6ezczfzxqd5cglcfzsvo0ilfssj" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Czernina.zupa.jpg|auto=tak|opis=Czernina}}

{{wikipedia|Czernina}}
{{wikisłownik|czernina}}
{{commonscat|Duck Soup (Czarnina)}}

== Składniki ==
* ''rosół z podrobów''
* ''2 litry wody''
* ''1 korzeń selera''
* ''2 marchewki''
* ''1 por''
* ''1 korzeń pietruszki''
* ''200 ml zakrzepłej krwi kaczej''
* ''1 łyżka mąki pszennej''
* ''przyprawy (1 łyżka octu winnego, 1 łyżeczka suszonego majeranku, 4 liście laurowe, 4 ziarna ziela angielskiego, kilka ziaren czarnego pieprzu, 1 łyżeczka soli, 1/2 łyżeczki pieprzu i 1 łyżeczka cukru)''

== Przygotowanie ==
Przygotowanie czerniny rozpoczyna się od ugotowania rosołu z podrobów, włoszczyzny z dużą ilością marchwi, ziela angielskiego, liścia laurowego, soli i pieprzu. Do rosołu dodaje się suszone owoce: śliwki, gruszki, jabłka i rodzynki, które nadają zupie charakterystyczny smak. Następnie do zupy wlewa się krew wymieszaną z łyżką mąki. Zupę doprawia się do smaku solą, cukrem i majerankiem, aby uzyskać słodko-kwaśny smak. Kwaśny posmak pochodzi od krwi zmieszanej z octem, który zapobiega jej krzepnięciu. Do czerniny przygotowuje się kluski z jednej szklanki mąki, dwóch jajek i śmietany. Ciasto formuje się łyżeczką i wrzuca do zupy. Po ugotowaniu klusek zupa jest gotowa do podania.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Zupy|Kuchnia kaszubska|Kuchnia wielkopolska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ptv6ezczfzxqd5cglcfzsvo0ilfssj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Zarzuela de mariscos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61768</id>
    <revision>
      <id>550698</id>
      <parentid>550159</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1490" sha1="bhrc5fy966h46tut1got78yjobkkfuw" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Sarsuela.jpg|auto=tak|opis=Zarzuela de mariscos}}

== Składniki ==
* ''500 g filetów białej ryby (dorsza, morszczuka lub okonia)''
* ''500 g mieszanych owoców morza (krewetek, małży i kalmarów)''
* ''2 dojrzałe pomidory (lub 1 puszka pomidorów krojonych)''
* ''1 cebula''
* ''1 czerwona papryka''
* ''2 ząbki czosnku''
* ''250 ml bulionu rybnego''
* ''150 ml białego wina''
* ''2 łyżki oliwy''
* ''2 łyżki koncentratu pomidorowego''
* ''1/2 łyżeczki słodkiej papryki w proszku''
* ''1 liść laurowy''
* ''1 łyżka posiekanej pietruszki''
* ''sól i pieprz do smaku''
* ''szczypta szafranu (opcjonalnie)''

== Przygotowanie ==
Przygotowanie zupy rozpoczyna się od pokrojenia ryby na kawałki oraz oczyszczenia owoców morza. Na rozgrzanej oliwie w garnku szkli się drobno posiekaną cebulę i czosnek, po czym dodaje się pomidory i czerwoną paprykę, gotując przez 10 minut do uzyskania gęstego sosu. Następnie wlewa się białe wino i redukuje je o połowę, po czym dodaje bulion rybny, koncentrat pomidorowy, paprykę w proszku oraz liść laurowy. Sos gotuje się na wolnym ogniu przez 15-20 minut. Do garnka dodaje się kawałki ryby i gotuje przez 10 minut, a następnie dodaje owoce morza i gotuje pod przykryciem przez 5-7 minut, aż małże się otworzą. Przed podaniem usuwa się liść laurowy, doprawia solą i pieprzem oraz posypuje świeżą pietruszką.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kuchnia katalońska|Zupy}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhrc5fy966h46tut1got78yjobkkfuw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Risotto z krewetkami</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62025</id>
    <revision>
      <id>550718</id>
      <parentid>549852</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2155" sha1="p8ws44jd30vibrru0mz74oolg4zmhr8" xml:space="preserve">{{wikipedia|risotto}}

{{Plik|plik=IMA20180425 172354.jpg|auto=tak|opis=Risotto z krewetkami}}
{{Plik|plik=Langoustine.JPG|auto=tak|opis=Langustynki (tu przyrządzone w białym winie)}}

'''Risotto z krewetkami''' ({{wł.|''risotto di scampi''}}) ― risotto z północnowłoskiego regionu {{lpg|Friuli|Friuli}}.{{Br}}
Nazwa ''scampi'' pochodząca z {{lpg|język wenecki|dialektu weneckiego}}, faktycznie oznacza tam {{lpg|langustynka|langustynki}}, czyli homarce; zamiast nich można użyć krewetek królewskich lub mniejszych. Również w miejsce oryginalnej, najczęściej stosowanej odmiany ryżu Arborio (o średnich, zaoblonych, perłowych ziarnach i kremowej konsystencji) można wykorzystać inną o podobnych właściwościach.
* Przepis na porcje dla 3 osób

== Składniki ==
* ''250 g ryżu'' Arborio
* ''500 g mrożonych (lub świeżych) krewetek''
* ''120 g cebuli''
* ''20 g masła''
* ''3 łodyżki natki pietruszki''
* ''5-6 łyżek oliwy''
* ''3 łyżki przecieru pomidorowego''
* ''sok z ½ cytryny''
* ''mąka pszenna'' (do obtoczenia krewetek)
* ''sól, pieprz''

== Przygotowanie ==
# Rozmrożone krewetki osuszyć (np. na papierowym ręczniku), obtoczyć w mące i lekko podsmażyć na oliwie, po czym wyjąć na talerz i skropić sokiem cytryny.
# Do pozostałej po smażeniu oliwy dodać pokrojoną na kawałki cebulę, a po kilku minutach dolać przecier z pomidorów. Doprawić do smaku solą i pieprzem, następnie dusić na małym ogniu przez 20 minut. Na koniec dodać krewetki i odstawić z ognia.
# Ugotować ryż w małej ilości osolonej wody (przy jej nadmiernym wyparowaniu dodać parę łyżek wrzącej). W połowie gotowania (po ok. 7 minutach) dolać sos z krewetkami. Po dokończeniu gotowania odstawić z ognia; dodać masło oraz drobno posiekaną natkę pietruszki i dokładnie wymieszać.&lt;br&gt;Podawać na gorąco.
* Zamiast na talerzu można też serwować w kokilkach; również dodatkowo garnirować zieleniną (np. rukolą).

== Źródło ==
* Opracowanie na podstawie przepisu z ''La Rivista'' (dicembre 2012)

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ryż|Ryby i owoce morza|Kuchnia włoska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p8ws44jd30vibrru0mz74oolg4zmhr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduł:Plik</title>
    <ns>828</ns>
    <id>62030</id>
    <revision>
      <id>550467</id>
      <parentid>543172</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550467</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="8739" sha1="4j66probm6i3lpowrksfy6eihb28qr5" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		czy_ramka=true;
		czy_rozmiar=true;
		czy_pozycja=true;
		ramka=&quot;mały&quot;;
		rozmiar=&quot;260px&quot;;
		pozycja=&quot;prawo&quot;;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>4j66probm6i3lpowrksfy6eihb28qr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550469</id>
      <parentid>550467</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550469</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="8939" sha1="omq63c9pat6e143iiw4evp486p7l81f" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and &quot;260px&quot; or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and &quot;prawo&quot; or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>omq63c9pat6e143iiw4evp486p7l81f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550761</id>
      <parentid>550469</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550761</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9155" sha1="5rlhbfy9w6kxko9nkz05h0sfd1a6pco" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return rozmiar;
			end;
			if(auto==1)then
				return &quot;120px&quot;;
			end;
			return rozmiar;
	    end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and &quot;260px&quot; or TempFuncRozmiar(rozmiar);
		pozycja=(not czy_pozycja)and &quot;prawo&quot; or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>5rlhbfy9w6kxko9nkz05h0sfd1a6pco</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550763</id>
      <parentid>550761</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550763</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9155" sha1="502xvtmkom5izgt87lnrw1xntujtpvl" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return rozmiar;
			end;
			if(auto==1)then
				return &quot;120px&quot;;
			end;
			return &quot;260px&quot;;
	    end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(rozmiar) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and &quot;prawo&quot; or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>502xvtmkom5izgt87lnrw1xntujtpvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550764</id>
      <parentid>550763</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550764</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9155" sha1="srlyyrez6ntu0b2r5cua2hgx1bpfk6r" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			if(auto==1)then
				return &quot;120px&quot;;
			end;
			return &quot;260px&quot;;
	    end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(rozmiar) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and &quot;prawo&quot; or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>srlyyrez6ntu0b2r5cua2hgx1bpfk6r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550765</id>
      <parentid>550764</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550765</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9198" sha1="qnqybfnu27ww34pf8i399dyzz723jdk" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			if(auto==1)then
				return &quot;120px&quot;;
			elseif(auto==2)then
				return &quot;200px&quot;;
			end;
			return &quot;260px&quot;;
	    end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(rozmiar) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and &quot;prawo&quot; or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>qnqybfnu27ww34pf8i399dyzz723jdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550769</id>
      <parentid>550765</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550769</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9240" sha1="e8hhphqntvkurbweucpof1jg83inbu8" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			if(auto==1)then
				return &quot;120px&quot;;
			elseif(auto==2)then
				return &quot;200px&quot;;
			elseif(auto==4)then
				return &quot;80px&quot;;
			end;
			return &quot;260px&quot;;
	    end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(rozmiar) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and &quot;prawo&quot; or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>e8hhphqntvkurbweucpof1jg83inbu8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550771</id>
      <parentid>550769</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550771</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9283" sha1="hfb0ah6fo0eqwlk6u8vn3xxw897cogh" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			if(auto==1)then
				return &quot;120px&quot;;
			elseif(auto==2)then
				return &quot;200px&quot;;
			elseif(auto==3)then
				return &quot;100px&quot;;
			elseif(auto==5)then
				return &quot;80px&quot;;
			end;
			return &quot;260px&quot;;
	    end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(rozmiar) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and &quot;prawo&quot; or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>hfb0ah6fo0eqwlk6u8vn3xxw897cogh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550775</id>
      <parentid>550771</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550775</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9169" sha1="m33pd3bwxvrcz7pxz1qgghxc9czyrzr" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			local b=80;local a=10;
			local y=a*(auto-1)+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
	    end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(rozmiar) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and &quot;prawo&quot; or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>m33pd3bwxvrcz7pxz1qgghxc9czyrzr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550777</id>
      <parentid>550775</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550777</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9660" sha1="7szo04xbs5lwu32t0or7dmzzfs82hmv" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			local b=80;local a=10;
			local y=a*(auto-1)+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 1 - 80px;
			    -- 2 - 90px;
			    -- 3 - 100px
			    -- 4 - 110px;
			    -- 5 - 120px;
			    -- 6 - 130px;
			    -- 7 - 140px;
			    -- 8 - 150px;
			    -- 9 - 160px;
			    -- 10 - 170px;
			    -- 11 - 180px;
			    -- 12 - 190px;
			    -- 13 - 200px;
			    -- 14 - 210px;
			    -- 15 - 220px;
			    -- 16 - 230px;
			    -- 17 - 240px;
			    -- 18 - 250px;
			    -- 19 - 260px;
			    -- 20 - 270px;
			    -- 21 - 280px;
			    -- 22 - 290px;
			    -- 23 - 300px;
	    end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(rozmiar) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and &quot;prawo&quot; or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>7szo04xbs5lwu32t0or7dmzzfs82hmv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550779</id>
      <parentid>550777</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T00:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550779</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9655" sha1="p8ypazfxsp0ephrb5wchyxrtocdydfa" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			local b=80;local a=10;
			local y=a*auto+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 0 - 80px;
			    -- 1 - 90px;
			    -- 2 - 100px
			    -- 3 - 110px;
			    -- 4 - 120px;
			    -- 5 - 130px;
			    -- 6 - 140px;
			    -- 7 - 150px;
			    -- 8 - 160px;
			    -- 9 - 170px;
			    -- 10 - 180px;
			    -- 11 - 190px;
			    -- 12 - 200px;
			    -- 13 - 210px;
			    -- 14 - 220px;
			    -- 15 - 230px;
			    -- 16 - 240px;
			    -- 17 - 250px;
			    -- 18 - 260px;
			    -- 19 - 270px;
			    -- 20 - 280px;
			    -- 21 - 290px;
			    -- 22 - 300px;
	    end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(rozmiar) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and &quot;prawo&quot; or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>p8ypazfxsp0ephrb5wchyxrtocdydfa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550782</id>
      <parentid>550779</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550782</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9993" sha1="adzuz4kpl8v753arnw8eg6bt2oa8wi4" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			local b=80;local a=10;
			local y=a*auto+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 0 - 80px;
			    -- 1 - 90px;
			    -- 2 - 100px
			    -- 3 - 110px;
			    -- 4 - 120px;
			    -- 5 - 130px;
			    -- 6 - 140px;
			    -- 7 - 150px;
			    -- 8 - 160px;
			    -- 9 - 170px;
			    -- 10 - 180px;
			    -- 11 - 190px;
			    -- 12 - 200px;
			    -- 13 - 210px;
			    -- 14 - 220px;
			    -- 15 - 230px;
			    -- 16 - 240px;
			    -- 17 - 250px;
			    -- 18 - 260px;
			    -- 19 - 270px;
			    -- 20 - 280px;
			    -- 21 - 290px;
			    -- 22 - 300px;
	    end;
		local tab_auto=mw.text.trim(auto,&quot;;&quot;);
		local function TempFuncPozycja(pozycja)
			local pozycja=tonumber(pozycja);
			if(not pozycja)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(pozycja&gt;0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(pozycja&lt;0)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(pozycja==0)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>adzuz4kpl8v753arnw8eg6bt2oa8wi4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550783</id>
      <parentid>550782</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550783</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9995" sha1="6hnzlqn8fritqkegqwtb9elgcojh5uw" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(rozmiar)
			local auto=tonumber(auto);
			if(not auto)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			local b=80;local a=10;
			local y=a*auto+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 0 - 80px;
			    -- 1 - 90px;
			    -- 2 - 100px
			    -- 3 - 110px;
			    -- 4 - 120px;
			    -- 5 - 130px;
			    -- 6 - 140px;
			    -- 7 - 150px;
			    -- 8 - 160px;
			    -- 9 - 170px;
			    -- 10 - 180px;
			    -- 11 - 190px;
			    -- 12 - 200px;
			    -- 13 - 210px;
			    -- 14 - 220px;
			    -- 15 - 230px;
			    -- 16 - 240px;
			    -- 17 - 250px;
			    -- 18 - 260px;
			    -- 19 - 270px;
			    -- 20 - 280px;
			    -- 21 - 290px;
			    -- 22 - 300px;
	    end;
		local tab_auto=mw.text.trim(auto,&quot;;&quot;);
		local function TempFuncPozycja(pozycja)
			local pozycja=tonumber(pozycja);
			if(not pozycja)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(pozycja==0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(pozycja==1)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(pozycja==2)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>6hnzlqn8fritqkegqwtb9elgcojh5uw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550784</id>
      <parentid>550783</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T01:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550784</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="10100" sha1="65euaezhi775w9dt1udmlfeywpa9leg" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(auto_1)
			auto_1=auto_1 and mw.text.trim(auto_1) or auto_1;
			local auto_1=tonumber(auto_1);
			if(not auto_1)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			local b=80;local a=10;
			local y=a*auto_1+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 0 - 80px;
			    -- 1 - 90px;
			    -- 2 - 100px
			    -- 3 - 110px;
			    -- 4 - 120px;
			    -- 5 - 130px;
			    -- 6 - 140px;
			    -- 7 - 150px;
			    -- 8 - 160px;
			    -- 9 - 170px;
			    -- 10 - 180px;
			    -- 11 - 190px;
			    -- 12 - 200px;
			    -- 13 - 210px;
			    -- 14 - 220px;
			    -- 15 - 230px;
			    -- 16 - 240px;
			    -- 17 - 250px;
			    -- 18 - 260px;
			    -- 19 - 270px;
			    -- 20 - 280px;
			    -- 21 - 290px;
			    -- 22 - 300px;
	    end;
		local function TempFuncPozycja(auto_2)
			auto_2=auto_2 and mw.text.trim(auto_2) or auto_2;
			local auto_2=tonumber(auto_2);
			if(not auto_2)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&gt;0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&lt;0)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(auto_2==0)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		local tab_auto=mw.text.split(auto,&quot;;&quot;);
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>65euaezhi775w9dt1udmlfeywpa9leg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550871</id>
      <parentid>550784</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550871</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="10247" sha1="62hboi00hyblxv1v3z7g0fn4gmur9yn" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(auto_1)
			auto_1=auto_1 and mw.text.trim(auto_1) or auto_1;
			local auto_1=tonumber(auto_1);
			if(not auto_1)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			local a=PobierzParametr(&quot;a&quot;);
			local czy_a=parametry_modul.CzyTak(a);
			local tab_a=czy_a and mw.text.split(a,&quot;;&quot;) or {10, 80,};
			local a=tab_a[1];local b=tab_a[2];
			local y=a*auto_1+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 0 - 80px;
			    -- 1 - 90px;
			    -- 2 - 100px
			    -- 3 - 110px;
			    -- 4 - 120px;
			    -- 5 - 130px;
			    -- 6 - 140px;
			    -- 7 - 150px;
			    -- 8 - 160px;
			    -- 9 - 170px;
			    -- 10 - 180px;
			    -- 11 - 190px;
			    -- 12 - 200px;
			    -- 13 - 210px;
			    -- 14 - 220px;
			    -- 15 - 230px;
			    -- 16 - 240px;
			    -- 17 - 250px;
			    -- 18 - 260px;
			    -- 19 - 270px;
			    -- 20 - 280px;
			    -- 21 - 290px;
			    -- 22 - 300px;
	    end;
		local function TempFuncPozycja(auto_2)
			auto_2=auto_2 and mw.text.trim(auto_2) or auto_2;
			local auto_2=tonumber(auto_2);
			if(not auto_2)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&gt;0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&lt;0)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(auto_2==0)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		local tab_auto=mw.text.split(auto,&quot;;&quot;);
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>62hboi00hyblxv1v3z7g0fn4gmur9yn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550872</id>
      <parentid>550871</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550872</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="10259" sha1="rhopo0kufwrov303czk4sbt9n5tp2gd" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(auto_1)
			auto_1=auto_1 and mw.text.trim(auto_1) or auto_1;
			local auto_1=tonumber(auto_1);
			if(not auto_1)then
		    	return &quot;260px&quot;;
			end;
			local a=PobierzParametr(&quot;a&quot;);
			local czy_a=parametry_modul.CzyTak(a);
			local tab_a=czy_a and mw.text.split(a,&quot;;&quot;) or {10, 80,};
			local a=tab_a[1] or 10;local b=tab_a[2] or 80;
			local y=a*auto_1+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 0 - 80px;
			    -- 1 - 90px;
			    -- 2 - 100px
			    -- 3 - 110px;
			    -- 4 - 120px;
			    -- 5 - 130px;
			    -- 6 - 140px;
			    -- 7 - 150px;
			    -- 8 - 160px;
			    -- 9 - 170px;
			    -- 10 - 180px;
			    -- 11 - 190px;
			    -- 12 - 200px;
			    -- 13 - 210px;
			    -- 14 - 220px;
			    -- 15 - 230px;
			    -- 16 - 240px;
			    -- 17 - 250px;
			    -- 18 - 260px;
			    -- 19 - 270px;
			    -- 20 - 280px;
			    -- 21 - 290px;
			    -- 22 - 300px;
	    end;
		local function TempFuncPozycja(auto_2)
			auto_2=auto_2 and mw.text.trim(auto_2) or auto_2;
			local auto_2=tonumber(auto_2);
			if(not auto_2)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&gt;0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&lt;0)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(auto_2==0)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		local tab_auto=mw.text.split(auto,&quot;;&quot;);
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>rhopo0kufwrov303czk4sbt9n5tp2gd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550873</id>
      <parentid>550872</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550873</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="10342" sha1="n9ny44md5zwb2l7vs9j9z017je4ysq3" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(auto_1)
			local __a=10;local __b=80;
			local tab_a=parametry_modul.CzyTak(auto_1) and mw.text.split(auto_1,&quot;,&quot;) or {&quot;tak&quot;,__a, __b,};
			auto_1=tab_a[1] and tonumber(mw.text.trim(tab_a[1])) or nil;
			if(not auto_1)then
				return &quot;260px&quot;;
			end;
			local a=tab_a[2] and mw.text.trim(tab_a[2]) or __a;local b=tab_a[3] and mw.text.trim(tab_a[3]) or __b;
			a=tonumber(tab_a[2]) or __a;b=tonumber(tab_a[2]) or __b;
			local y=a*auto_1+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 0 - 80px;
			    -- 1 - 90px;
			    -- 2 - 100px
			    -- 3 - 110px;
			    -- 4 - 120px;
			    -- 5 - 130px;
			    -- 6 - 140px;
			    -- 7 - 150px;
			    -- 8 - 160px;
			    -- 9 - 170px;
			    -- 10 - 180px;
			    -- 11 - 190px;
			    -- 12 - 200px;
			    -- 13 - 210px;
			    -- 14 - 220px;
			    -- 15 - 230px;
			    -- 16 - 240px;
			    -- 17 - 250px;
			    -- 18 - 260px;
			    -- 19 - 270px;
			    -- 20 - 280px;
			    -- 21 - 290px;
			    -- 22 - 300px;
	    end;
		local function TempFuncPozycja(auto_2)
			auto_2=auto_2 and mw.text.trim(auto_2) or auto_2;
			local auto_2=tonumber(auto_2);
			if(not auto_2)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&gt;0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&lt;0)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(auto_2==0)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		local tab_auto=mw.text.split(auto,&quot;;&quot;);
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>n9ny44md5zwb2l7vs9j9z017je4ysq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550875</id>
      <parentid>550873</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550875</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="10338" sha1="qrtv75wcb9yrbfyfypw0n2ub6w5dyqx" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(auto_1)
			local __a=10;local __b=80;
			local tab_a=parametry_modul.CzyTak(auto_1) and mw.text.split(auto_1,&quot;,&quot;) or {&quot;tak&quot;,__a, __b,};
			local x=tab_a[1] and tonumber(mw.text.trim(tab_a[1])) or nil;
			if(not auto_1)then
				return &quot;260px&quot;;
			end;
			local a=tab_a[2] and mw.text.trim(tab_a[2]) or __a;local b=tab_a[3] and mw.text.trim(tab_a[3]) or __b;
			a=tonumber(tab_a[2]) or __a;b=tonumber(tab_a[2]) or __b;
			local y=a*x+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 0 - 80px;
			    -- 1 - 90px;
			    -- 2 - 100px
			    -- 3 - 110px;
			    -- 4 - 120px;
			    -- 5 - 130px;
			    -- 6 - 140px;
			    -- 7 - 150px;
			    -- 8 - 160px;
			    -- 9 - 170px;
			    -- 10 - 180px;
			    -- 11 - 190px;
			    -- 12 - 200px;
			    -- 13 - 210px;
			    -- 14 - 220px;
			    -- 15 - 230px;
			    -- 16 - 240px;
			    -- 17 - 250px;
			    -- 18 - 260px;
			    -- 19 - 270px;
			    -- 20 - 280px;
			    -- 21 - 290px;
			    -- 22 - 300px;
	    end;
		local function TempFuncPozycja(auto_2)
			auto_2=auto_2 and mw.text.trim(auto_2) or auto_2;
			local auto_2=tonumber(auto_2);
			if(not auto_2)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&gt;0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&lt;0)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(auto_2==0)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		local tab_auto=mw.text.split(auto,&quot;;&quot;);
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>qrtv75wcb9yrbfyfypw0n2ub6w5dyqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550878</id>
      <parentid>550875</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550878</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="10333" sha1="k3sp0zyhghc4qcv6xdsiy8iq6ibfx6j" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(auto_1)
			local __a=10;local __b=80;
			local tab_a=parametry_modul.CzyTak(auto_1) and mw.text.split(auto_1,&quot;,&quot;) or {&quot;tak&quot;,__a, __b,};
			local x=tab_a[1] and tonumber(mw.text.trim(tab_a[1])) or nil;
			if(not x)then
				return &quot;260px&quot;;
			end;
			local a=tab_a[2] and mw.text.trim(tab_a[2]) or __a;local b=tab_a[3] and mw.text.trim(tab_a[3]) or __b;
			a=tonumber(tab_a[2]) or __a;b=tonumber(tab_a[2]) or __b;
			local y=a*x+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 0 - 80px;
			    -- 1 - 90px;
			    -- 2 - 100px
			    -- 3 - 110px;
			    -- 4 - 120px;
			    -- 5 - 130px;
			    -- 6 - 140px;
			    -- 7 - 150px;
			    -- 8 - 160px;
			    -- 9 - 170px;
			    -- 10 - 180px;
			    -- 11 - 190px;
			    -- 12 - 200px;
			    -- 13 - 210px;
			    -- 14 - 220px;
			    -- 15 - 230px;
			    -- 16 - 240px;
			    -- 17 - 250px;
			    -- 18 - 260px;
			    -- 19 - 270px;
			    -- 20 - 280px;
			    -- 21 - 290px;
			    -- 22 - 300px;
	    end;
		local function TempFuncPozycja(auto_2)
			auto_2=auto_2 and mw.text.trim(auto_2) or auto_2;
			local auto_2=tonumber(auto_2);
			if(not auto_2)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&gt;0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&lt;0)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(auto_2==0)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		local tab_auto=mw.text.split(auto,&quot;;&quot;);
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>k3sp0zyhghc4qcv6xdsiy8iq6ibfx6j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550879</id>
      <parentid>550878</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550879</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="10319" sha1="7vk0sx851ypqz2mr8szu2dilxng63a4" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(auto_1)
			local __a=10;local __b=80;
			local tab_a=parametry_modul.CzyTak(auto_1) and mw.text.split(auto_1,&quot;,&quot;) or {&quot;tak&quot;,__a, __b,};
			local x=tab_a[1] and tonumber(mw.text.trim(tab_a[1])) or nil;
			if(not x)then
				return &quot;260px&quot;;
			end;
			local a=tab_a[2] and mw.text.trim(tab_a[2]) or __a;local b=tab_a[3] and mw.text.trim(tab_a[3]) or __b;
			a=tonumber(a) or __a;b=tonumber(b) or __b;
			local y=a*x+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
				-- 0 - 80px;
			    -- 1 - 90px;
			    -- 2 - 100px
			    -- 3 - 110px;
			    -- 4 - 120px;
			    -- 5 - 130px;
			    -- 6 - 140px;
			    -- 7 - 150px;
			    -- 8 - 160px;
			    -- 9 - 170px;
			    -- 10 - 180px;
			    -- 11 - 190px;
			    -- 12 - 200px;
			    -- 13 - 210px;
			    -- 14 - 220px;
			    -- 15 - 230px;
			    -- 16 - 240px;
			    -- 17 - 250px;
			    -- 18 - 260px;
			    -- 19 - 270px;
			    -- 20 - 280px;
			    -- 21 - 290px;
			    -- 22 - 300px;
	    end;
		local function TempFuncPozycja(auto_2)
			auto_2=auto_2 and mw.text.trim(auto_2) or auto_2;
			local auto_2=tonumber(auto_2);
			if(not auto_2)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&gt;0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&lt;0)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(auto_2==0)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		local tab_auto=mw.text.split(auto,&quot;;&quot;);
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>7vk0sx851ypqz2mr8szu2dilxng63a4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550880</id>
      <parentid>550879</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550880</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="10552" sha1="1ymo8hx7yrcd0c9eeh36zwj4vhzol71" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(auto_1)
			local __a=10;local __b=80;
			local tab_a=parametry_modul.CzyTak(auto_1) and mw.text.split(auto_1,&quot;,&quot;) or {&quot;tak&quot;,__a, __b,};
			local x=tab_a[1] and tonumber(mw.text.trim(tab_a[1])) or nil;
			if(not x)then
				return &quot;260px&quot;;
			end;
			local a=tab_a[2] and mw.text.trim(tab_a[2]) or __a;local b=tab_a[3] and mw.text.trim(tab_a[3]) or __b;
			a=tonumber(a) or __a;b=tonumber(b) or __b;
			local y=a*x+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
			    -- _  - a=10   - a=20 ---
				-- 0  - 80px   - 80px = b
			    -- 1  - 90px;  - 100px
			    -- 2  - 100px  - 120px
			    -- 3  - 110px; - 140px
			    -- 4  - 120px; - 160px
			    -- 5  - 130px; - 180px
			    -- 6  - 140px; - 200px
			    -- 7  - 150px; - 220px
			    -- 8  - 160px; - 240px
			    -- 9  - 170px; - 260px
			    -- 10 - 180px; - 280px
			    -- 11 - 190px; - 300px
			    -- 12 - 200px; - 320px
			    -- 13 - 210px; - 340px
			    -- 14 - 220px; - 260px
			    -- 15 - 230px; - 280px
			    -- 16 - 240px; - 300px
			    -- 17 - 250px; - 320px
			    -- 18 - 260px; - 340px
			    -- 19 - 270px; - 360px
			    -- 20 - 280px; - 380px
			    -- 21 - 290px; - 400px
			    -- 22 - 300px; - 420px
	    end;
		local function TempFuncPozycja(auto_2)
			auto_2=auto_2 and mw.text.trim(auto_2) or auto_2;
			local auto_2=tonumber(auto_2);
			if(not auto_2)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&gt;0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&lt;0)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(auto_2==0)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		local tab_auto=mw.text.split(auto,&quot;;&quot;);
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>1ymo8hx7yrcd0c9eeh36zwj4vhzol71</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550881</id>
      <parentid>550880</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T04:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550881</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="10552" sha1="0kgx7ka54hcvfqnx5c5sd47q7uxo957" xml:space="preserve">local p={};
p[&quot;W pikselach&quot;]=function(frame)
   local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
   local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
   local rozmiar=PobierzParametr(1);
   
   local liczba,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d*%.?%d*)(%a*)$&quot;)
   liczba=tonumber(liczba) or nil;
   if(not liczba)then return rozmiar;end;
   return p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,true) or rozmiar;
end;
function p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(liczba,jednostka,czy_nie_ta_jednostka)
	  if(not jednostka)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;px&quot;)then return liczba;end;
	  if(jednostka==&quot;pc&quot;)then return liczba*16;end;
	  if(jednostka==&quot;pt&quot;)then return  liczba*4/3;end;
	  if(jednostka==&quot;in&quot;)then return liczba*96;end;
	  if(jednostka==&quot;Q&quot;)then return liczba*96/25.4/4;end;
	  if(jednostka==&quot;mm&quot;)then return liczba*96/25.4;end;
	  if(jednostka==&quot;cm&quot;)then return liczba*96/2.54;end;
	  return ((not czy_nie_ta_jednostka) and liczba or nil);
end;
function p.RozmiarWEmach(liczba,jednostka)
	if((jednostka==&quot;px&quot;)or(jednostka==&quot;pc&quot;)or(jednostka==&quot;pt&quot;)or(jednostka==&quot;in&quot;)or(jednostka==&quot;Q&quot;)or(jednostka==&quot;mm&quot;)or(jednostka==&quot;cm&quot;))then
		return ((liczba/16)..&quot;em&quot;);
	end;
	if(jednostka~=&quot;&quot;)then
		return liczba..jednostka;
	end;
	return liczba..&quot;em&quot;;
end;
function p.Plik(frame)
    local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
    local PobierzParametr=parametry_modul.PobierzParametr(frame);
    
	local plik_nieprzetworzone=PobierzParametr(&quot;plik&quot;) or PobierzParametr(1);
	local czy_plik=parametry_modul.CzyTak(plik_nieprzetworzone);
	if(not czy_plik)then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nie podanie nazwy rysunku.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	end;
	local nazwy_modul=require(&quot;Module:Nazwy&quot;);
	local tabela_nazw={};
	local plik=nazwy_modul.NAZWASTRONY(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
	if(not parametry_modul.CzyTak(plik))then
		local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
		local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} w nazwie rysunku tylko prefix.&quot;;
		local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
		return brak_plik;
	else
		local nazwy_np_modul=mw.loadData(&quot;Module:Nazwy/Np&quot;);
		local nazwa_przestrzeni=nazwy_modul.NAZWAPRZESTRZENI(plik_nieprzetworzone,tabela_nazw);
		if((nazwy_np_modul.File~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Media~=nazwa_przestrzeni)and(nazwy_np_modul.Main~=nazwa_przestrzeni))then
			local blad_modul=require(&quot;Module:Błąd&quot;);
			local brak_pliku_komunikat=&quot;Wykryto w szablonie {{Plik}} nieodpowiednią przestrzeń nazw, o ile ją podano.&quot;;
			local brak_plik=blad_modul.error({args={tekst=brak_pliku_komunikat,},});
			return brak_plik;
		end;
	end;
	
	local ramka=PobierzParametr(&quot;ramka&quot;);
	local alt=PobierzParametr(&quot;alt&quot;);
	local link=PobierzParametr(&quot;link&quot;);
	local opis=PobierzParametr(&quot;opis&quot;);
	local skala=PobierzParametr(&quot;skala&quot;);
	local pozycja=PobierzParametr(&quot;pozycja&quot;);
	local rozmiar=PobierzParametr(&quot;rozmiar&quot;);
	local nomobile=PobierzParametr(&quot;nomobile&quot;);
	local nomedia=PobierzParametr(&quot;nomedia&quot;);
	local auto=PobierzParametr(&quot;auto&quot;);
	local rys=PobierzParametr(&quot;rys&quot;);
	local czy_rys=parametry_modul.CzyTak(rys);
	
	local czy_ramka=parametry_modul.CzyTak(ramka);
	local czy_alt=parametry_modul.CzyTak(alt);
	local czy_opis=parametry_modul.CzyTak(opis);
	local czy_skala=parametry_modul.CzyTak(skala);
	local czy_rozmiar=parametry_modul.CzyTak(rozmiar);
	local czy_pozycja=parametry_modul.CzyTak(pozycja);
	local czy_auto=parametry_modul.CzyTak(auto);
	if(czy_auto)then
		local function TempFuncRozmiar(auto_1)
			local __a=20;local __b=80;
			local tab_a=parametry_modul.CzyTak(auto_1) and mw.text.split(auto_1,&quot;,&quot;) or {&quot;tak&quot;,__a, __b,};
			local x=tab_a[1] and tonumber(mw.text.trim(tab_a[1])) or nil;
			if(not x)then
				return &quot;260px&quot;;
			end;
			local a=tab_a[2] and mw.text.trim(tab_a[2]) or __a;local b=tab_a[3] and mw.text.trim(tab_a[3]) or __b;
			a=tonumber(a) or __a;b=tonumber(b) or __b;
			local y=a*x+b;
			return tostring(y)..&quot;px&quot;;
			    -- _  - a=10   - a=20 ---
				-- 0  - 80px   - 80px = b
			    -- 1  - 90px;  - 100px
			    -- 2  - 100px  - 120px
			    -- 3  - 110px; - 140px
			    -- 4  - 120px; - 160px
			    -- 5  - 130px; - 180px
			    -- 6  - 140px; - 200px
			    -- 7  - 150px; - 220px
			    -- 8  - 160px; - 240px
			    -- 9  - 170px; - 260px
			    -- 10 - 180px; - 280px
			    -- 11 - 190px; - 300px
			    -- 12 - 200px; - 320px
			    -- 13 - 210px; - 340px
			    -- 14 - 220px; - 260px
			    -- 15 - 230px; - 280px
			    -- 16 - 240px; - 300px
			    -- 17 - 250px; - 320px
			    -- 18 - 260px; - 340px
			    -- 19 - 270px; - 360px
			    -- 20 - 280px; - 380px
			    -- 21 - 290px; - 400px
			    -- 22 - 300px; - 420px
	    end;
		local function TempFuncPozycja(auto_2)
			auto_2=auto_2 and mw.text.trim(auto_2) or auto_2;
			local auto_2=tonumber(auto_2);
			if(not auto_2)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&gt;0)then return &quot;prawo&quot;;
			elseif(auto_2&lt;0)then return &quot;lewo&quot;;
			elseif(auto_2==0)then return &quot;centruj&quot;;end;
			return &quot;prawo&quot;;
		end;
		local tab_auto=mw.text.split(auto,&quot;;&quot;);
		ramka=(not czy_ramka) and &quot;mały&quot; or ramka;
		rozmiar=(not czy_rozmiar) and TempFuncRozmiar(tab_auto[1]) or rozmiar;
		pozycja=(not czy_pozycja)and TempFuncPozycja(tab_auto[2]) or pozycja;
		czy_ramka=(not czy_ramka) and true or czy_ramka;
		czy_rozmiar=(not czy_rozmiar) and true or czy_rozmiar;
		czy_pozycja=(not czy_pozycja)and true or czy_pozycja;
	end;
	
	local Plik=function()
		local tab_plik={};
		table.insert(tab_plik,&quot;[[File:&quot;);
		table.insert(tab_plik,plik);
		if(czy_ramka)then
			if(ramka==&quot;mały&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|thumb&quot;)
			elseif(ramka==&quot;duży&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frame&quot;);
			elseif(ramka==&quot;bezramki&quot;)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|frameless&quot;);
			end;
		end;
		if(czy_rys)then
			if(czy_pozycja)then
				if(pozycja==&quot;prawo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|right&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;lewo&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|left&quot;);
				elseif(pozycja==&quot;centruj&quot;)then
					table.insert(tab_plik,&quot;|center&quot;);
				end;
			end;
			if(czy_rozmiar)then
				table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..rozmiar);
			end;
		end;
		if(czy_skala)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|upright=&quot;..skala);
		end;
		if(czy_alt)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|alt=&quot;..alt);
		end;
		if(link)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|link=&quot;..link);
		end;
		if(czy_opis)then
			table.insert(tab_plik,&quot;|&quot;..opis);
		end;
		table.insert(tab_plik,&quot;]]&quot;);
		return table.concat(tab_plik,&quot;&quot;);
	end;
	if(czy_rys)then
		local plik=Plik();
		return plik;
	end;
	local id=PobierzParametr(&quot;id&quot;);
	local styl=PobierzParametr(&quot;styl&quot;);
	local klasa=PobierzParametr(&quot;klasa&quot;);
	
	local RamkaPlik=function(kontenerramka,kontenerramka2)
		if(parametry_modul.CzyTak(id))then kontenerramka:attr(&quot;id&quot;,id);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(styl))then kontenerramka:attr(&quot;style&quot;,styl);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(klasa))then kontenerramka:attr(&quot;class&quot;,klasa);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomobile))then kontenerramka:addClass(&quot;nomobile&quot;);end;
		if(parametry_modul.CzyTak(nomedia))then kontenerramka:addClass(&quot;nomedia&quot;);end;
		if(czy_rozmiar)then
			local Rozmiary=function(rozmiar)
				local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^(%d+%.?%d*)([%a%%]*)x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				jednostka1=parametry_modul.CzyTak(jednostka1) and jednostka1 or jednostka2;
				if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then return szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2;end;
				local wysokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;^x(%d+%.?%d*)([%a%%]*)$&quot;);
				if((wysokosc)and(jednostka))then return nil,nil,wysokosc,jednostka;end;
				local szerokosc,jednostka=mw.ustring.match(rozmiar,&quot;(%d+%.?%d*)([%a%%]*)&quot;);
				return szerokosc,jednostka;
			end;
		
			local szerokosc,jednostka1,wysokosc,jednostka2=Rozmiary(rozmiar);
			if((szerokosc)and(wysokosc)and(jednostka1)and(jednostka2))then
				local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
				local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
				szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
				kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
				wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
				kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
				kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
			else
				if((wysokosc)and(jednostka2))then
					local wysokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(wysokosc,jednostka2,true);
					wysokosc_temp=p.RozmiarWEmach(wysokosc_temp or wysokosc,jednostka2);
					kontenerramka2:css(&quot;height&quot;,wysokosc_temp);
					kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
				else
					if((szerokosc)and(jednostka1))then
						local szerokosc_temp=p.ZamianaJednostekAbsolutnychNaPiksele(szerokosc,jednostka1,true);
						szerokosc_temp=p.RozmiarWEmach(szerokosc_temp or szerokosc,jednostka1);
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,szerokosc_temp);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					else
						kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
						kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
					end;
				end;
			end;
		else
			kontenerramka2:css(&quot;width&quot;,&quot;fit-content&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_rozmiar&quot;);
		end;
	end;
	local jaka_pozycja=((czy_pozycja)and((pozycja==&quot;prawo&quot;)or(pozycja==&quot;lewo&quot;)or(pozycja==&quot;centruj&quot;)or(pozycja==&quot;brak&quot;)));
	local ramka_znacznik;
	if(jaka_pozycja)then ramka_znacznik=&quot;div&quot;;else ramka_znacznik=&quot;span&quot;;end;
		
	local kontenerramka=mw.html.create(ramka_znacznik);
	local SpecyfikacjaStrukturyPliku=function(kontenerramka,pozycja)
		local kontenerramka2=mw.html.create(ramka_znacznik);
		local plik=Plik();
		kontenerramka2:node(plik);
		RamkaPlik(kontenerramka,kontenerramka2);
		kontenerramka:node(kontenerramka2);
		kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_&quot;..pozycja);
		kontenerramka:addClass('szablon_plik');
	end;
	if(jaka_pozycja)then
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,pozycja);
	else
		SpecyfikacjaStrukturyPliku(kontenerramka,&quot;pozycja_nic&quot;);
	end;
	if(czy_ramka)then
		local RamkaKlasaPlik=function(ramka)
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka&quot;);
			kontenerramka:addClass(&quot;szablon_plik_ramka_&quot;..ramka);
		end;
		if((ramka==&quot;mały&quot;)or(ramka==&quot;duży&quot;)or(ramka==&quot;bezramki&quot;))then
			RamkaKlasaPlik(ramka);
		end;
	end;
	return tostring(kontenerramka:allDone());
end;
return p;</text>
      <sha1>0kgx7ka54hcvfqnx5c5sd47q7uxo957</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Baklawa (syryjska)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62034</id>
    <revision>
      <id>550714</id>
      <parentid>548999</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2025" sha1="e36s55ygeidwvjkd2fog83st7tz66db" xml:space="preserve">{{wikipedia|baklawa}}
{{Plik|plik=Pistachio Baklava (23102093965).jpg|auto=tak|opis=Baklawa (syryjska)}}
{{Plik|plik=Plik:Pakhlava.jpg|auto=tak|opis=Baklawa (syryjska)}}

'''Baklawa''' ({{lpg|język arabski|arab.}} البقلاوة, {{lpg|język syryjski (współczesny)|syryjski}} ܒܩܠܘܐ) – słodkie porcjowane ciasto z bakaliami, występujące głównie w kuchni arabskiej, bałkańskiej i tureckiej w postaci zróżnicowanych przepisów. W Syrii jest deserem podawanym na ogół przy szczególnych okazjach świątecznych (np. na zakończenie postnego {{lpg|ramadan|ramadanu}}). Złożone z wielu warstw {{sr|Ciasto fyllo|ciasta fyllo}} z nadzieniem pistacjowym i zapachem cytrusowym (pomarańczowo-cytrynowym). Porcjowane na poszczególne ciastka rozmaicie, lecz najczęściej w formie rombu.

== Składniki ==
* ''8 płatów (arkuszy) ciasta fyllo''
* ''35 dag obranych i niesolonych orzeszków pistacjowych''
* ''10 dag masła''
* ''15 dag cukru''
* ''1 cytryna''
* ''aromat pomarańczowy''

== Przygotowanie ==
# Natłuścić formę (blachę) do pieczenia i wyłożyć ją 4 płatami ciasta. Schłodzone masło skroić w wiórki i połową z nich posypać ciasto, na które nałożyć masę z grubo zmielonych orzeszków pistacji. Pokryć pozostałymi arkuszami ciasta i posypać resztą masła.
# Piekarnik rozgrzać do temperatury {{C|170}} i wstawić ciasto. Piec przez 35 minut, potem zwiększyć temperaturę do {{C|210}} i odczekać 10 minut.
# Cukier rozpuścić w 2 szklankach wody i zagotować. Następnie wlać sok z cytryny i gotować aż do zgęstnienia syropu. Po dodaniu kilku kropli aromatu pomarańczowego gotować jeszcze przez 2 minuty i na końcu przestudzić.
# Gotowe ciasto pokroić w romby i nasączyć syropem.

== Źródło ==
* Opracowano na podstawie przepisu z: Anna Kwiatkowska, Tomasz Rudomino: ''Podróże ze smakiem''. Wydawnictwo Książkowe &quot;Twój Styl&quot;, Warszawa 2006, s. 158. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta|Przysmaki Ramadanu|Kuchnia arabska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e36s55ygeidwvjkd2fog83st7tz66db</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550717</id>
      <parentid>550714</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1964" sha1="appo898mr7k4b37rafin7y2e1usjmrg" xml:space="preserve">{{wikipedia|baklawa}}
{{Plik|plik=Pistachio Baklava (23102093965).jpg|auto=tak|opis=Baklawa (syryjska)}}
{{Plik|plik=Plik:Pakhlava.jpg|auto=tak|opis=Baklawa (syryjska)}}

'''Baklawa''' ({{ar.|البقلاوة,}} {{syc.|ܒܩܠܘܐ}}) – słodkie porcjowane ciasto z bakaliami, występujące głównie w kuchni arabskiej, bałkańskiej i tureckiej w postaci zróżnicowanych przepisów. W Syrii jest deserem podawanym na ogół przy szczególnych okazjach świątecznych (np. na zakończenie postnego {{lpg|ramadan|ramadanu}}). Złożone z wielu warstw {{sr|Ciasto fyllo|ciasta fyllo}} z nadzieniem pistacjowym i zapachem cytrusowym (pomarańczowo-cytrynowym). Porcjowane na poszczególne ciastka rozmaicie, lecz najczęściej w formie rombu.

== Składniki ==
* ''8 płatów (arkuszy) ciasta fyllo''
* ''35 dag obranych i niesolonych orzeszków pistacjowych''
* ''10 dag masła''
* ''15 dag cukru''
* ''1 cytryna''
* ''aromat pomarańczowy''

== Przygotowanie ==
# Natłuścić formę (blachę) do pieczenia i wyłożyć ją 4 płatami ciasta. Schłodzone masło skroić w wiórki i połową z nich posypać ciasto, na które nałożyć masę z grubo zmielonych orzeszków pistacji. Pokryć pozostałymi arkuszami ciasta i posypać resztą masła.
# Piekarnik rozgrzać do temperatury {{C|170}} i wstawić ciasto. Piec przez 35 minut, potem zwiększyć temperaturę do {{C|210}} i odczekać 10 minut.
# Cukier rozpuścić w 2 szklankach wody i zagotować. Następnie wlać sok z cytryny i gotować aż do zgęstnienia syropu. Po dodaniu kilku kropli aromatu pomarańczowego gotować jeszcze przez 2 minuty i na końcu przestudzić.
# Gotowe ciasto pokroić w romby i nasączyć syropem.

== Źródło ==
* Opracowano na podstawie przepisu z: Anna Kwiatkowska, Tomasz Rudomino: ''Podróże ze smakiem''. Wydawnictwo Książkowe &quot;Twój Styl&quot;, Warszawa 2006, s. 158. 

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta|Przysmaki Ramadanu|Kuchnia arabska}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>appo898mr7k4b37rafin7y2e1usjmrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Palce wezyra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62038</id>
    <revision>
      <id>550710</id>
      <parentid>549580</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1751" sha1="9p3xytc930iqb5h22bv0tcaj4xw7yno" xml:space="preserve">{{Plik|plik=French School - Enjoying Coffee - Google Art ProjectFXD.jpg|auto=tak|opis=Paluszki wezyra konsumowane z kawą (XVIII-wieczne malowidło francuskie)}}

'''Palce wezyra''' ({{Tur.|''Vezir parmağı''}}) – rodzaj ciasteczek w syropie, deseru pochodzącego z {{lpg|kuchnia osmańska|kuchni osmańskiej}}.

== Składniki ==
; Ciasto{{dk}}
* ''2 łyżki masła''
* ''1½ szklanki wody''
* ''1 szklanka mąki''
* ''2 jajka''
* ''1 żółtko''
* ''½ łyżeczki soli''
* ''1¼ szklanki oliwy''

; Syrop{{dk}}
* ''2 szklanki cukru''
* ''1¾ szklanki wody''
* ''1 łyżka soku z cytryny''

== Przygotowanie ==
# Z cukru, wody i soku cytrynowego przyrządzić gęsty syrop i odstawić do wystudzenia.
# Masło rozgrzać w rondelku, dodać wodę i sól, potem zagotować. Po zmniejszeniu ognia dodać całą mąkę i mieszać drewnianą łyżką (kopystką) póki ciasto nie zacznie odstawać od ścianek naczynia, po czym zdjąć z ognia i ostudzić.
# Dodać jajka i żółtko, całość ubijać drewnianą łyżką przez ok. 10 minut. Odrywane z ciasta kulki rozwałkowywać dłońmi posmarowanymi oliwą, nadając im kształt niewielkich wałeczków (paluszków).
# Tak wykonane ciasteczka smażyć na oliwie, aż nabiorą złocistego koloru, po czym wyjmować cedzakiem i odsączać na pergaminie. Po ostudzeniu zanurzać w syropie na 15 minut.&lt;br&gt;Ponownie odsączone można wykładać na półmisek i podawać.

== Uwagi ==
Porównaj przepis kuchni cypryjskiej na deser pod nazwą {{sr|Paluszki dam|&quot;paluszki dam&quot;}}.

== Źródło ==
* Opracowanie według: ''Kuchnia arabska'' (red. Radosław Roczon). Wydawnictwo Kirke, Wrocław 2002, s. 175.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasta deserowe (wypieki)|Kuchnia turecka}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9p3xytc930iqb5h22bv0tcaj4xw7yno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Ciasto kruche</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62044</id>
    <revision>
      <id>550711</id>
      <parentid>549071</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1802" sha1="nz5dp7oacbcq5pkmpmvvvm57vnrkglg" xml:space="preserve">{{wikipedia|Ciasto kruche}}
{{wikisłownik|ciasto kruche}}
{{commonscat|Shortcrust pastry}}
{{Plik|plik=Tisto-pisochne.jpg|auto=tak|opis=Kruche ciasto}}

== Ciasto kruche pod owoce ==
{{Plik|plik=Streuselkuchen with plums.jpg|auto=tak|opis=Kruche ciasto ze śliwkami}}

=== Składniki na spód ===
* ''100 g mąki pszennej''
* ''50 g mąki kartoflanej''
* ''80 g cukru''
* ''80 g masła''
* ''1 jajko''
* ''1 paczka cukru waniliowego''
* ''1 łyżeczka proszku do pieczenia''

=== Składniki na kruszonkę ===
→ Zobacz też: {{lk|kruszonki}}
* ''150 g mąki pszennej''
* ''100 g cukru''
* ''100 g masła''
* ''1 paczka cukru waniliowego''

=== Przygotowanie ===
# Zagnieść składniki na spód.
# Zagnieść składniki na kruszonkę.
# Po wyrobieniu oba ciasta należy schłodzić w lodówce przez 30 minut.
# Ciastem na spod wyłożyć formę wysmarowaną masłem i posypaną tartą bułką.
# Nałożyć warstwę owoców (śliwki z cynamonem, nieco podgotowane jabłka z goździkami itp.).
# Na owoce pokruszyć kruszonkę.
# Piec przez 60 minut w średnio nagrzanym ({{C|175}}) piekarniku.

== Ciasto kruche wytrawne ==

== Porady praktyczne ==
# Mąka na ciasto powinna by przesiana przez sito wraz z proszkiem do pieczenia.
# Ciasto powinno być schłodzone, by się nie kleiło do wałka ani podłoża.
# Do wałkowania podsypywać niewiele mąki lub wałkować miedzy folią, by ciasto nie było zbyt łamliwe.
# Wałkować niezbyt mocno naciskając wałkiem, by ciast lekko się pod nim przesuwało.
# Nie wałkować zbyt często (np. resztek przy wykrawaniu foremkami ciasteczek), by ciasto nie zrobiło się gumowe.
# Ciasto powinno być wałkowane równomiernie grubo, by się nie odrywało fragmentami od podłoża.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Ciasto kruche}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nz5dp7oacbcq5pkmpmvvvm57vnrkglg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Tort makowy z masą kawową</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62556</id>
    <revision>
      <id>550720</id>
      <parentid>550103</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:02:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2561" sha1="fdzxl9o3umxn1cyiuo5fhwq3q1ijt8l" xml:space="preserve">{{Plik|plik=TortMakowyKremMakowy.jpg|auto=tak|opis=Tort makowy z masą kawową}}

Tort makowy bardzo dobrze smakuje w Święta Bożego Narodzenia, ale nie tylko.
* Biszkopt makowy można przygotować dwa dni wcześniej, a następnego dnia przełożyć kremem i wstawić na noc do lodówki.

== Składniki ==
; Biszkopt makowy
* ''850 dag masy makowej''
* ''4 łyżki bułki tartej''
* ''6 żółtek''
* ''6 białek''
; Masa kawowa
* ''250 ml bardzo zimnej, nawet lekko zmrożonej śmietanki kremowej 36%''
* ''500 g zimnego serka mascarpone''
* ''2/3 szklanki cukru pudrowego''
* ''2 łyżki bardzo mocnej ostudzonej kawy o konsystencji ekstraktu kawowego''

; Konfitura wiśniowa do przełożenia
* ''1 słoiczek konfitury wiśniowej''

; Prażone migdały do posypania
* ''1 torebka płatków migdałowych''
* ''1 torebka cukru waniliowego''

== Przygotowanie ==
; Biszkopt makowy
* Tortownicę (25 cm) wyłóż papierem do pieczenia lub wysmaruj lekko masłem i nieco posyp bułką tartą.
* Nagrzej piekarnik:
:* polecamy góra-dół: {{C|170-180}}.
:* z nawiewem (termoobiegiem) ostrożnie, by nie przypalić wierzchu ciasta: {{C|160-165}}.
* Masę makową wymieszaj z 4 łyżkami bułki tartej.
* 6 żółtek ubijaj przez ok. 7 minut na puszystą masę.
* Ubite żółtka wymieszaj z masą makową.
* 6 białek ubij na sztywno.
* Dodaj ubite białka do masy makowej i dokładnie, ale delikatnie wymieszaj.
* Przelej masę do formy i lekko wyrównaj powierzchnię.
* Piecz w nagrzanym piekarniku przez 45-55 minut.
* Po upieczeniu biszkopt makowy zostaw w lekko uchylonym piekarniku do wystygnięcia.

; Masa kawowa
* Bardzo zimną (lekko zmrożoną) kremówkę ubijaj przez ok. 2 minuty razem z cukrem pudrem na sztywną i gęstą pianę.
* Dodaj serek mascarpone do śmietany i dokładnie, ale delikatnie wymieszaj, można mikserem na wolnych obrotach.
* 2 łyżki ostudzonej kawy dodaj do masy i również wymieszaj.
* Masę wstaw do lodówki do czasu przełożenia.

; Przekładanie
* Rozkrój biszkopt makowy na trzy plastry.
* Na dolnym plastrze rozsmaruj konfiturę wiśniową, a na nią 1/3 masy kawowej.
* Nakryj środkowym plastrem, na którym rozsmaruj 1/3 masy kawowej.
* Nałóż górny plaster i również posmaruj kremem, cienką warstwą pokrywając boki.

; Posypka migdałowa
* Na patelnię wsyp cukier waniliowy i podgrzej.
* Wsyp plasterki migdałów i delikatnie ciągle mieszając przypraż migdały.
* Po wystygnięciu posyp tort makowy.

{{Przypisy}}

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Torty|Potrawy wigilijne}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fdzxl9o3umxn1cyiuo5fhwq3q1ijt8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Kapusta z fasolą i kaszą jaglaną</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62724</id>
    <revision>
      <id>550719</id>
      <parentid>549245</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T23:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2579" sha1="mdii020ppq1zfy6qawiudzd9wkqu1k0" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kapusta kiszona z fasolą i kaszą jaglaną..jpg|auto=tak|opis=Przykładowe podanie}}

'''Kapusta z fasolą i kaszą jaglaną''' to regionalna potrawa wigilijna z Podkarpacia, przygotowywana z kiszonej kapusty, kaszy jaglanej oraz fasoli (najczęściej „jaśka”, czasem drobniejszej). Danie jest znane jako element lokalnej tradycji kulinarnej i figuruje na polskiej Liście Produktów Tradycyjnych w kategorii gotowych dań i potraw dla województwa podkarpackiego.

== Składniki ==
* 1,5 kg kiszonej kapusty
* 400 g fasoli „jasiek” (suchej)
* 300 g kaszy jaglanej
* 1 cebula
* masło lub olej lniany (do smaku)
* sól (do gotowania fasoli)

=== Opcjonalnie ===
* suszone grzyby leśne (dla bardziej wyrazistego smaku)

== Sprzęt ==
* duży garnek do gotowania kapusty
* garnek do gotowania fasoli
* patelnia do cebuli
* sitko

== Przygotowanie ==
# Namocz fasolę. Przepłucz fasolę i zalej zimną wodą. Zostaw do namoczenia (najwygodniej na noc).
# Ugotuj fasolę. Ugotuj ją w tej samej wodzie, w której się moczyła, lekko osolonej, aż będzie miękka. Odcedź i odstaw.
# Zmniejsz kwaśność kapusty. Kapustę krótko obgotuj, odcedź, a następnie zalej zimną wodą.
# Gotuj kapustę. Postaw garnek na małym ogniu i gotuj kapustę powoli, aż zacznie mięknąć.
# Dodaj kaszę jaglaną. Kaszę wypłucz w zimnej wodzie. Gdy kapusta jest już podgotowana, wsyp kaszę na wierzch (warstwą na powierzchnię kapusty). Gotuj na bardzo małym ogniu bez mieszania, aż kasza zacznie „pękać” i zmięknie (kasza wchłonie płyn i dojdzie na parze).
# Przygotuj cebulę. Cebulę posiekaj i podsmaż na maśle lub na wybranym tłuszczu do zeszklenia.
# Połącz składniki. Do ugotowanej kapusty z kaszą dodaj ugotowaną fasolę oraz podsmażoną cebulę razem z tłuszczem. Wymieszaj już bez dalszego gotowania.
# Odstaw do „przegryzienia”. Przełóż do chłodnego miejsca na co najmniej 12 godzin. Podawaj najlepiej podgrzane następnego dnia.

== Warianty ==
* Z grzybami: dodaj wcześniej namoczone i podgotowane suszone grzyby leśne (można wrzucić je podczas gotowania kapusty, żeby oddały aromat).
* Bardziej kwaśne lub łagodniejsze: kwaśność reguluj przez krótsze lub dłuższe obgotowanie i odcedzenie kapusty.

== Wskazówki ==
* Kaszy nie mieszaj w trakcie gotowania – warstwa na wierzchu zmniejsza ryzyko przypalenia i pozwala jej dojść na parze.
* Smak tej potrawy zwykle poprawia się po odpoczynku, dlatego warto zrobić ją dzień wcześniej.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Kapusta}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mdii020ppq1zfy6qawiudzd9wkqu1k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Książka kucharska/Lotus cheesecake</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62815</id>
    <revision>
      <id>550689</id>
      <parentid>549472</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T22:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1421" sha1="ii39jbzuoyv7q1bmm0pkhdx65ixj86c" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Lotus cheesecake.jpg|auto=tak|opis=Lotus cheesecake}}

* Oto przepis na sernik Lotus (Lotus cheesecake) bez pieczenia.

== Składniki ==
* ''300 g ciasteczek karmelowych korzennych, najlepiej Lotus Biscoff  (200 g na spód, 100 g do dekoracji)''
* ''65 g rozpuszczonego masła''
* ''300 g kremu karmelowego korzennego, najlepiej Lotus (200 g do masy, 100 g polewę)''
* ''600-700 g serka homogenizowanego o zawartości tłuszczu co najmniej 18%, najlepiej Philadelphia ze względu na słonawy smak''
* ''50 g cukru pudrowego''

== Wykonanie ==
; Tortownica
# Tortownicę o średnicy 20 cm wyłożyć papierem do pieczenia.

; Spód 
# Połowę ciasteczek (200 g) zblendować lub rozkruszyć na piasek i wsypać do miski.
# Masło roztopić i wlać do rozkruszonych ciasteczek.
# Wymieszać ugniatając.
# Dno tortownicy wyłożyć ciasteczkami rozkruszonymi i wymieszanymi z masłem i przygnieść tworząc spód tortu.

; Masa karmelowa
# Połowę kremu karmelowego (200 g) rozmieszać z serkiem homogenizowanym (600-700 g), ręcznie albo mikserem na wolnych obrotach. 
# Dodać cukier pudrowy i ponownie wymieszać.
# Masę przełożyć do tortownicy i wygładzić wierzch.
# Resztę kremu karmelowego (100 g) roztopić i polać nim masę kremową w tortownicy.
# Resztę ciastek karmelowych (100 g) rozkruszyć i posypać nimi wierzch tortu.

{{BrClear}}
&lt;noinclude&gt;
{{SortKuchWolumin|Sernik}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ii39jbzuoyv7q1bmm0pkhdx65ixj86c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moduł:Kategorie/sortowanie</title>
    <ns>828</ns>
    <id>62837</id>
    <revision>
      <id>550464</id>
      <parentid>550413</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T16:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550464</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="30708" sha1="rhgu2z6b17b4a50b9ss038hmkg9qfth" xml:space="preserve">local p={};
function p.NazwaElementuZWyrazemOdWielkichLiter(nazwa_sortowania)
	local kategorie_dane_modul=mw.loadData(&quot;Module:Kategorie/dane&quot;);
	local tablica_wydzielania_subelementowych=kategorie_dane_modul.tablica_wydzielania_subelementowych;
	local ile;local ile_zastapien=0;
	local nazwa_sortowania,ile=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^(%a%l%l+)(%u+.*)$&quot;,function(wyraz,dalej)
		if(tablica_wydzielania_subelementowych[wyraz])then
			ile_zastapien=ile_zastapien+1;
			return dalej;
		end;
		return nil;
	end);
	if((ile&gt;0)and(ile_zastapien&gt;0))then
		return nazwa_sortowania,(ile-ile_zastapien);
	end;
	local tablica_wydzielania_subelementowych_innych=kategorie_dane_modul.tablica_wydzielania_subelementowych_innych;
	for name,_ in pairs(tablica_wydzielania_subelementowych_innych)do
		local nazwa_sortowania,ile=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^(&quot;..name..&quot;)(%a)&quot;,&quot;%2&quot;);
		if(ile&gt;0)then
			return nazwa_sortowania,ile;
		end;
	end;
	return nazwa_sortowania,0;
end;
local CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania=function(nazwa_sortowania)
	local czy_tak=mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;^[%c%s_%p]*$&quot;)
	if(czy_tak)then return true;end;
	return false;
end;
local UsuwanieElementuArtykularnegoWoluminu=function(nazwa_sortowania,nawias_lewy,nawias_prawy)
	local ile_zmieniono=0;
	local kategorie_dane_modul=mw.loadData(&quot;Module:Kategorie/dane&quot;);
	local tablica_kompletne_wyrazowy_do_sortowania_bez_analizowania=kategorie_dane_modul.tablica_kompletne_wyrazowy_do_sortowania_bez_analizowania;
	nazwa_sortowania=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s_]*%&quot;..nawias_lewy..&quot;[%p%s_]*([^%&quot;..nawias_lewy..&quot;%&quot;..nawias_prawy..&quot;]-)[%p%s_]*%&quot;..nawias_prawy,function(wyrazenie)
		if(wyrazenie==&quot;&quot;)then return &quot;&quot;;end;
		if(tablica_kompletne_wyrazowy_do_sortowania_bez_analizowania[wyrazenie])then
			ile_zmieniono=ile_zmieniono+1;
			return &quot;&quot;;
		end;
	end);
	return nazwa_sortowania,ile_zmieniono;
end;
local UsuwanieSekwencjiArtykularnychLubZnakowychNawiasowychZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowaniaStrony=function(nazwa_sortowania)
	repeat
		local ile1;local ile2;local ile3;local ile4;local ile5;
		nazwa_sortowania,ile1=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s_]*%(([^%(%)]+)%)&quot;,&quot;%1&quot;);
		nazwa_sortowania,ile2=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s_]*%[([^%(%)]+)%]&quot;,&quot;%1&quot;);
		nazwa_sortowania,ile3=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s_]*%{([^%(%)]+)%}&quot;,&quot;%1&quot;);
		nazwa_sortowania,ile4=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s_]*\&quot;([^%(%)]+)\&quot;&quot;,&quot;%1&quot;);
		nazwa_sortowania,ile5=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s_]*„([^%(%)]+)”&quot;,&quot;%1&quot;);
		local ile=ile1+ile2+ile3+ile4+ile5;
	until (ile==0);
	nazwa_sortowania=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s_]*&quot;,&quot;&quot;);
	return nazwa_sortowania;
end;
local UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania=function(nazwa_sortowania,czy_koniec)
	local czy_tak=CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania);
	if(czy_tak)then return nazwa_sortowania,0;end;
	local ile;
	if(czy_koniec)then
		local ile1;local ile2;
		nazwa_sortowania,ile1=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s_]+&quot;,&quot;&quot;);
		nazwa_sortowania,ile2=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;[%p%s_]+$&quot;,&quot;&quot;);
		ile=ile1+ile2;
	else
		local UsuwanieNiepoprawnejInterpunkcjiNawiasowej=function(nazwa_sortowania,numer)
			local ile;local ile_nawias;
			repeat
				if(numer==1)then
					nazwa_sortowania,ile_nawias=UsuwanieElementuArtykularnegoWoluminu(nazwa_sortowania,&quot;(&quot;,&quot;)&quot;);
					if(ile_nawias==0)then
						nazwa_sortowania,ile=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^([%p%s_]*)%(([^%(%)]+)%)&quot;,&quot;%1%2&quot;);
					else
						ile=ile_nawias;
					end;
					elseif(numer==2)then
						nazwa_sortowania,ile_nawias=UsuwanieElementuArtykularnegoWoluminu(nazwa_sortowania,&quot;[&quot;,&quot;]&quot;);
						if(ile_nawias==0)then
							nazwa_sortowania,ile=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^([%p%s_]*)%[([^%[%]]+)%]&quot;,&quot;%1%2&quot;);
						else
							ile=ile_nawias;
						end;
					elseif(numer==3)then
						nazwa_sortowania,ile_nawias=UsuwanieElementuArtykularnegoWoluminu(nazwa_sortowania,&quot;{&quot;,&quot;}&quot;);
						if(ile_nawias==0)then
							nazwa_sortowania,ile=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^([%p%s_]*)%{([^%{%}]+)%}&quot;,&quot;%1%2&quot;);
						else
							ile=ile_nawias;
						end;
					elseif(numer==4)then
						nazwa_sortowania,ile_nawias=UsuwanieElementuArtykularnegoWoluminu(nazwa_sortowania,&quot;\&quot;&quot;,&quot;\&quot;&quot;);
						if(ile_nawias==0)then
							nazwa_sortowania,ile=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^([%p%s_]*)\&quot;([^\&quot;]+)\&quot;&quot;,&quot;%1%2&quot;);
						else
							ile=ile_nawias;
						end;
					elseif(numer==5)then
						nazwa_sortowania,ile_nawias=UsuwanieElementuArtykularnegoWoluminu(nazwa_sortowania,&quot;„&quot;,&quot;”&quot;);
						if(ile_nawias==0)then
							nazwa_sortowania,ile=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^([%p%s_]*)„([^„”]+)”&quot;,&quot;%1%2&quot;);
						else
							ile=ile_nawias;
						end;
					else
						mw.log(&quot;Funkcja: UsuwanieNiepoprawnejInterpunkcjiNawiasowej, niewłaściwa wartość parametru: numer.&quot;)
					end;
				until (ile==0);
				return nazwa_sortowania,ile;
			end;
		local ile1;local ile2;local ile3;local ile4;local ile5;local ile6;local ile7;
		nazwa_sortowania,ile1=UsuwanieNiepoprawnejInterpunkcjiNawiasowej(nazwa_sortowania,1);
		nazwa_sortowania,ile2=UsuwanieNiepoprawnejInterpunkcjiNawiasowej(nazwa_sortowania,2);
		nazwa_sortowania,ile3=UsuwanieNiepoprawnejInterpunkcjiNawiasowej(nazwa_sortowania,3);
		nazwa_sortowania,ile4=UsuwanieNiepoprawnejInterpunkcjiNawiasowej(nazwa_sortowania,4);
		nazwa_sortowania,ile5=UsuwanieNiepoprawnejInterpunkcjiNawiasowej(nazwa_sortowania,5);
		nazwa_sortowania,ile6=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s_]+&quot;,&quot;&quot;);
		nazwa_sortowania,ile7=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;[%s_]+$&quot;,&quot;&quot;);
		ile=ile1+ile2+ile3+ile4+ile5+ile6+ile7;
	end;
	nazwa_sortowania=UsuwanieSekwencjiArtykularnychLubZnakowychNawiasowychZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowaniaStrony(nazwa_sortowania);
	return nazwa_sortowania,ile;
end;
local ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazu=function(nazwa_sortowania,wzor,funkcja,czy_wielkosc)
	nazwa_sortowania=UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania(nazwa_sortowania);
	local ile_dopasowania=0;
	local nazwa,ile=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,wzor,function(wyraz)
		wyraz=UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania(wyraz,true);
		if(not czy_wielkosc)then wyraz=mw.ustring.lower(wyraz);end;
		local wynik=funkcja(wyraz);
		if(wynik)then
			ile_dopasowania=ile_dopasowania+1;
			return nil;
		end;
		return nil;
	end);
	return nazwa,ile,ile_dopasowania;
end;
local ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe=function(nazwa_sortowania,wzor,tablica_kompletne_wyrazy,tablica_niekompletne_wyrazy,czy_wielkosc)
	local ile;local ile_dopasowan;
	local nazwa,ile,ile_dopasowan=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazu(nazwa_sortowania,wzor,function(wyraz)
		if(tablica_kompletne_wyrazy)then
			if(tablica_kompletne_wyrazy[wyraz])then
				return true;
			end;
		end;
		if(tablica_niekompletne_wyrazy)then
			for name,_ in pairs(tablica_niekompletne_wyrazy)do
				local czy_dopasowano=mw.ustring.match(wyraz,&quot;^&quot;..name)
				if(czy_dopasowano)then
					return true;
				end;
			end;
		end;
		return nil;
	end,czy_wielkosc);
	return nazwa,ile,ile_dopasowan;
end;
local UsuwaneElemementyNazwySortowania=function(nazwa_sortowania,tablica_kompletne_wyrazy,tablica_niekompletne_wyrazy,czy_nie,czy_od_poczatku)
	nazwa_sortowania=UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania(nazwa_sortowania);
	local ile_niezastapil=0;
	local nazwa_sortowania,ile=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,((czy_od_poczatku and &quot;^&quot; or &quot;&quot;)..&quot;%s*(%S+)&quot;),function(wyraz)
		wyraz=UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania(wyraz,true);
		if(mw.ustring.match(wyraz,&quot;^%u+$&quot;))then
			ile_niezastapil=ile_niezastapil+1;
			return nil;
		end;
		wyraz=mw.ustring.lower(wyraz);
				
		if(tablica_kompletne_wyrazy)then
			if(tablica_kompletne_wyrazy[wyraz])then
				return &quot;&quot;;
			end;
		end;
		if(tablica_niekompletne_wyrazy)then
			for p_wzor_wyrazy,_ in pairs(tablica_niekompletne_wyrazy)do
				local p_wyraz=mw.ustring.match(wyraz,&quot;^&quot;..p_wzor_wyrazy)
					or (czy_nie and mw.ustring.match(wyraz,&quot;^nie&quot;..p_wzor_wyrazy) or nil);
				if(p_wyraz)then
					return &quot;&quot;;
				end;
			end;
		end;
		ile_niezastapil=ile_niezastapil+1;
		return nil;
	end);
	ile=ile-ile_niezastapil;
	return nazwa_sortowania,ile;
end;
local CzyPierwszyWyrazPrzezSortowanie=function(nazwa_sortowania)
	local kategorie_dane_modul=mw.loadData(&quot;Module:Kategorie/dane&quot;);
	local tablica_wyrazy_przez_sortowanie=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazy_przez_sortowanie;
	for name,value in pairs(tablica_wyrazy_przez_sortowanie) do
		local czy_dopasowano=mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;^&quot;..name) 
								or mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;^&quot;..mw.getContentLanguage():ucfirst(name)) 
									or mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;^&quot;..&quot;nie&quot;..name)
										or mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;^&quot;..mw.getContentLanguage():ucfirst(&quot;nie&quot;..name));
		if(czy_dopasowano)then
			return true;
		end;
	end;
	return false;
end;
local UsuwanieKolejnegoPierwszegoWyrazuNazwySortowania=function(nazwa_sortowania)
	if(CzyPierwszyWyrazPrzezSortowanie(nazwa_sortowania))then return nazwa_sortowania,1;end;
	local nazwa_sortowania_stare=nazwa_sortowania;
	nazwa_sortowania=UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania(nazwa_sortowania);
	local czy_pusta_nazwa_sortowania=CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania);
	if(czy_pusta_nazwa_sortowania)then
		return nazwa_sortowania_stare,0;
	end;
	local kategorie_dane_modul=mw.loadData(&quot;Module:Kategorie/dane&quot;);
	local tablica_analizowanie_specjalne_sekwencje=kategorie_dane_modul.tablica_analizowanie_specjalne_sekwencje;
	local _,_,ile_wyrazy_sekwencje=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s]*(%S+)&quot;,nil,tablica_analizowanie_specjalne_sekwencje);
	if(ile_wyrazy_sekwencje&gt;0)then
		return nazwa_sortowania,0;
	end;
	nazwa_sortowania=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;^%s*([^/%s]+%s+)&quot;,&quot;&quot;);
	local ile_wyrazy_niedopuszczalne=0;
	local tablica_wyrazy_niedopuszczalne=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazy_niedopuszczalne;
	local tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks;
	local _,_,ile_wyrazy_niedopuszczalne=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s]*(%S+)&quot;,tablica_wyrazy_niedopuszczalne,tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks);
	if(ile_wyrazy_niedopuszczalne&gt;0)then
		nazwa_sortowania=nazwa_sortowania_stare;
	end;
	return nazwa_sortowania,ile_wyrazy_niedopuszczalne;
end;
local IleJestSpacjiNazwySortowania=function(nazwa_sortowania)
	local _,ile=mw.ustring.gsub(nazwa_sortowania,&quot;(%s)&quot;,function()return nil;end);
	return ile;
end;
local function CzyJestWeNazwieSortowaniaTenParserowyWyrazLubGrupaWyrazowa(nazwa_sortowania,tablica_parsowania)
	local czy_tak=false;
	for name,value in pairs(tablica_parsowania)do
		czy_tak=czy_tak or mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;[%s%p]+&quot;..name);
		if(czy_tak)then return czy_tak;end;
	end;
	for name,value in pairs(tablica_parsowania)do
		czy_tak=czy_tak or mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;^&quot;..name);
		if(czy_tak)then return czy_tak;end;
	end;
	return false;
end;
local TekstPoPrzyimkuNazwySortowania=function(nazwa_sortowania)
	local kategorie_dane_modul=mw.loadData(&quot;Module:Kategorie/dane&quot;);
	local tablica_wyrazowa_wybrane_przyimki=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazowa_wybrane_przyimki;
	local tablica_zmiana_liczenia_nazwy_sortowania=kategorie_dane_modul.tablica_zmiana_liczenia_nazwy_sortowania;
	local tablica_analizowanie_specjalne_wyrazy=kategorie_dane_modul.tablica_analizowanie_specjalne_wyrazy;
	local tablica_wyrazy_parsowania_nazwy_sortowania=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazy_parsowania_nazwy_sortowania;
	local tablica_wyrazowa_niealternatyw=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazowa_niealternatyw;
	local tablica_analizowanie_bez=kategorie_dane_modul.tablica_analizowanie_bez;
	
	local tab_dane={};
	local nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu;
	local czy_ma_liczyc_wartosc_maksymalna_pozycji_przyimka;
	local tab_przyimki={};
	for name,value  in pairs(tablica_wyrazowa_wybrane_przyimki)do
		local poczatek,koniec,_,nazwa_sortowania_temp=mw.ustring.find(nazwa_sortowania,&quot;%s+(&quot;..name..&quot;)%s+(%S.*)%s*$&quot;,1);
		if(poczatek)then
			if(((name==&quot;z&quot;)or(name==&quot;ze&quot;))and((not tab_przyimki[&quot;z&quot;])and(not tab_przyimki[&quot;ze&quot;])))then
				local poczatek2,koniec2,_,nazwa_sortowania_temp2;
				
				poczatek2,koniec2,_,nazwa_sortowania_temp2=mw.ustring.find(nazwa_sortowania,&quot;,%s+(z)%s+(%S.*)%s*$&quot;,1);
				
				local poczatek3,koniec3,_,nazwa_sortowania_temp3=mw.ustring.match(nazwa_sortowania_temp,&quot;,%s+(z)%s+(%S.*)%s*$&quot;);
				if(not poczatek3)then
					poczatek3,koniec3,_,nazwa_sortowania_temp3=mw.ustring.match(nazwa_sortowania_temp,&quot;,%s+(ze)%s+(%S.*)%s*$&quot;);
				end;
				
				local poczatek4,koniec4,_,nazwa_sortowania_temp4=mw.ustring.match(nazwa_sortowania_temp,&quot;[^,%s]%s+(z)%s+(%S.*)%s*$&quot;);
				if(not poczatek4)then
					poczatek4,koniec4,_,nazwa_sortowania_temp4=mw.ustring.match(nazwa_sortowania_temp,&quot;[^%s,]%s+(ze)%s+(%S.*)%s*$&quot;);
				end;
				local CzyWiecej=function(nazwa_sortowania)
					local ile=0;local tak=false;
					local iter=mw.ustring.gmatch(nazwa_sortowania,&quot;%S+&quot;);
					for wyraz in iter do
						if(tak)then return;end;
						local wyraz2=mw.ustring.gsub(wyraz,&quot;%,+$&quot;,&quot;&quot;);
						wyraz2=mw.ustring.lower(wyraz2);
						if(tablica_wyrazowa_niealternatyw[wyraz2])then tak=true;break;end;
						
						if(not mw.ustring.match(wyraz,&quot;,$&quot;))then
							ile=ile+1;
						else
							ile=ile+1;
							tak=true;
							break;
						end;
					end;
					if(not tak)then return 1;end;
					return ile;
				end;
				local czy_wiecej=nazwa_sortowania_temp2 and (CzyWiecej(nazwa_sortowania_temp2)&gt;1) or false;
				local czy_warunek=((not poczatek3) or poczatek4)or(czy_wiecej);
				if(poczatek2)then
					czy_ma_liczyc_wartosc_maksymalna_pozycji_przyimka=true and ((not poczatek4)or(poczatek3));
				else
					poczatek2,koniec2,_,nazwa_sortowania_temp2=mw.ustring.find(nazwa_sortowania,&quot;,%s+(ze)%s+(%S.*)%s*$&quot;,1);
					czy_ma_liczyc_wartosc_maksymalna_pozycji_przyimka=(poczatek2 and true or false) and czy_warunek;
				end;
				if(poczatek2)then
					local _,_,ile_wyrazy_specialne=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania_temp2,&quot;^%s*(%S+)&quot;,nil,tablica_analizowanie_specjalne_wyrazy,true);
					nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu=(ile_wyrazy_specialne==0)and true or false;
					tab_dane[poczatek]={name,(not czy_warunek)and nazwa_sortowania_temp or nazwa_sortowania_temp2,};
				else
					local poczatek2,koniec2,_,nazwa_sortowania_temp2=mw.ustring.find(nazwa_sortowania_temp,&quot;%s+(z)%s+(%S.*)%s*$&quot;,1);
					if(not poczatek2)then
						 poczatek2,koniec2,_,nazwa_sortowania_temp2=mw.ustring.find(nazwa_sortowania_temp,&quot;%s+(ze)%s+(%S.*)%s*$&quot;,1);
					end;
					if(poczatek2)then nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu=true;end;
					tab_dane[poczatek]={name,nazwa_sortowania_temp,};
				end;
			elseif((name~=&quot;z&quot;)and(name~=&quot;ze&quot;))then
				tab_dane[poczatek]={name,nazwa_sortowania_temp,};
			end;
			tab_przyimki[name]=true;
		end;
	end;
	czy_ma_liczyc_wartosc_maksymalna_pozycji_przyimka=false 
											or czy_ma_liczyc_wartosc_maksymalna_pozycji_przyimka
											or (
												((not tab_przyimki[&quot;z&quot;])and(tab_przyimki[&quot;ze&quot;]))
												and(not CzyJestWeNazwieSortowaniaTenParserowyWyrazLubGrupaWyrazowa(nazwa_sortowania,tablica_wyrazy_parsowania_nazwy_sortowania))
											);
	if(not czy_ma_liczyc_wartosc_maksymalna_pozycji_przyimka)then
		for name,value in pairs(tablica_zmiana_liczenia_nazwy_sortowania)do
			if(
				mw.ustring.match(nazwa_sortowania,name) 
				or mw.ustring.match(nazwa_sortowania,mw.getContentLanguage():ucfirst(name))
			)then
				czy_ma_liczyc_wartosc_maksymalna_pozycji_przyimka=true;
				break;
			end;
		end;
	end;
	local minimim_maksimum;
	local __min=czy_ma_liczyc_wartosc_maksymalna_pozycji_przyimka and math.min or math.max;
	local __max=czy_ma_liczyc_wartosc_maksymalna_pozycji_przyimka and math.max or math.min;
	for  name,value in pairs(tab_dane)do
		if(not minimim_maksimum)then minimim_maksimum=name;end;
		if((value[1]==&quot;w&quot;)or(value[1]==&quot;we&quot;))then
			minimim_maksimum=__min(minimim_maksimum,name);
		else
			minimim_maksimum=__max(minimim_maksimum,name);
		end;
	end;
	if(minimim_maksimum)then
		local nazwa_sortowania_temp=tab_dane[minimim_maksimum][2];
		nazwa_sortowania_temp=UsuwanieSekwencjiArtykularnychLubZnakowychNawiasowychZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowaniaStrony(nazwa_sortowania_temp);
		local _,_,ile_wyrazy_specialne=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania_temp,&quot;^%s*(%S+)&quot;,nil,tablica_analizowanie_bez,true);
		if(ile_wyrazy_specialne&gt;0)then nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu=true;end;
		return nazwa_sortowania_temp,1,nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu;
	else
		return nazwa_sortowania,0,nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu;
	end;
end;
local WydzielonaNazwaSortowaniaPoMinusieLubPauzie=function(nazwa_sortowania)
	local czy_niezmieniono=true;
	
	local nazwa_sortowania_temp=mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;^%s*[^%s%-%–][^%-%–]*%s+[%-%–]%s+(%S.-)%s*$&quot;);
	czy_niezmieniono=czy_niezmieniono and (not nazwa_sortowania_temp);
	nazwa_sortowania=nazwa_sortowania_temp or nazwa_sortowania;
			
	local nazwa_sortowania_temp=mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;^%s*[^%s%:][^%:]*%s*[%:]%s*(%S.-)%s*$&quot;);
	czy_niezmieniono=czy_niezmieniono and (not nazwa_sortowania_temp);
	nazwa_sortowania=nazwa_sortowania_temp or nazwa_sortowania;
			
	return nazwa_sortowania,(not czy_niezmieniono);
end;
local WyrazOdWielkiejLiteryNazwySortowania=function(nazwa_sortowania,czy_od_poczatku)
	local ktoras_duza_litera=mw.ustring.match(nazwa_sortowania,((czy_od_poczatku and &quot;^%s*&quot; or &quot;%s+&quot;)..&quot;%p*%u&quot;));
	return ktoras_duza_litera and true or false;
end;
local function UsuwanieNazwaSortowanie(nazwa_sortowania,ktoras_duza_litera)
	if(mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;^%(%a+[%a%s]*%)&quot;))then return nazwa_sortowania;end;
	local kategorie_dane_modul=mw.loadData(&quot;Module:Kategorie/dane&quot;);
	local tablica_wyrazy_do_usuwania_przez_sortowanie=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazy_do_usuwania_przez_sortowanie;
	local tablica_kompletne_wyrazy_do_usuwania_przez_sortowanie=kategorie_dane_modul.tablica_kompletne_wyrazy_do_usuwania_przez_sortowanie;
	local tablica_dzielenia_elementowa_sortowania=kategorie_dane_modul.tablica_dzielenia_elementowa_sortowania;
	local tablica_wyrazowa_niealternatyw=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazowa_niealternatyw;
	local tablica_wyrazy_niedopuszczalne=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazy_niedopuszczalne;	
	local tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks;
	repeat
		local ile=0;local ile1=0;local ile2=0;local ile3=0;
		nazwa_sortowania,ile1=UsuwaneElemementyNazwySortowania(nazwa_sortowania,tablica_wyrazowa_niealternatyw,nil,false,true);
		local stara_nazwa_sortowania=nazwa_sortowania;
		nazwa_sortowania,ile2=UsuwaneElemementyNazwySortowania(nazwa_sortowania,tablica_kompletne_wyrazy_do_usuwania_przez_sortowanie,tablica_wyrazy_do_usuwania_przez_sortowanie,true,true);
		local _,_,ile_jest_dla_niedoposzczalne=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s]*(%S+)&quot;,tablica_wyrazy_niedopuszczalne,tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks);
		if(ile_jest_dla_niedoposzczalne&gt;0)then
			return stara_nazwa_sortowania;
		end;
		if(not ktoras_duza_litera)then
			local stara_nazwa_sortowania=nazwa_sortowania;
			nazwa_sortowania,ile3=UsuwaneElemementyNazwySortowania(nazwa_sortowania,nil,tablica_dzielenia_elementowa_sortowania,false,true);
			local _,_,ile_jest_dla_niedoposzczalne=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s]*(%S+)&quot;,tablica_wyrazy_niedopuszczalne,tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks);
			if(ile_jest_dla_niedoposzczalne&gt;0)then
				return stara_nazwa_sortowania;
			end;
		end;
		ile=ile1+ile2+ile3;
	until (ile==0);
	return nazwa_sortowania;
end;
function p.NazwaSortowaniaNazwyStrony(frame)
	local parametry_modul=require(&quot;Module:Parametry&quot;);
	local args=parametry_modul.PobierzArgsParametry(frame,true);
	local nazwa_sortowania=args[1];
	local techniczne_modul=require(&quot;Module:Techniczne&quot;);
	nazwa_sortowania=techniczne_modul.UsuwanieZnakoweKontrolneNiewidzialne(nazwa_sortowania);
	if(not mw.ustring.match(nazwa_sortowania,&quot;/&quot;))then
		local kategorie_dane_modul=mw.loadData(&quot;Module:Kategorie/dane&quot;);
		local tablica_kompletne_wyrazowy_do_sortowania_bez_analizowania=kategorie_dane_modul.tablica_kompletne_wyrazowy_do_sortowania_bez_analizowania;
		local tablica_charakterystycznych_przedrostowych=kategorie_dane_modul.tablica_charakterystycznych_przedrostowych;
		local tablica_specjalne_wyrazy_sortowania=kategorie_dane_modul.tablica_specjalne_wyrazy_sortowania;
		local _,_,ile_jest_na_poczatku=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;^[%s_]*(.-)[%s_]*$&quot;,nil,tablica_kompletne_wyrazowy_do_sortowania_bez_analizowania);
		local _,_,ile_jest_charakterystycznych_przedrostkowych=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;%s+(%S+)&quot;,nil,tablica_charakterystycznych_przedrostowych);
		local _,_,ile_jest_specjalne_wyrazy_sortowania=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;%s+(%S+)&quot;,nil,tablica_specjalne_wyrazy_sortowania);
		if((ile_jest_na_poczatku&gt;0)and((ile_jest_charakterystycznych_przedrostkowych==0)and(ile_jest_specjalne_wyrazy_sortowania==0)))then
			nazwa_sortowania=UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania(nazwa_sortowania,false);
			nazwa_sortowania=p.NazwaElementuZWyrazemOdWielkichLiter(nazwa_sortowania);
			return nazwa_sortowania,true;
		end;
		if(CzyPierwszyWyrazPrzezSortowanie(nazwa_sortowania))then return nazwa_sortowania,true;end;
		local czy_zmieniono;
		local stara_nazwa_sortowania=nazwa_sortowania;
		local nazwa_sortowania_po_minusie_lub_pausie=nazwa_sortowania;
		local tablica_wyrazy_niedopuszczalne=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazy_niedopuszczalne;		
		local tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks;
		nazwa_sortowania,czy_zmieniono=WydzielonaNazwaSortowaniaPoMinusieLubPauzie(nazwa_sortowania);
		if(czy_zmieniono)then
			local _,_,ile_jest_dla_myslnika0=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(stara_nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s]*(%S+)&quot;,tablica_wyrazy_niedopuszczalne,tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks);
			local _,_,ile_jest_dla_myslnika1=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(stara_nazwa_sortowania,&quot;%s+(%S+)&quot;,tablica_wyrazy_niedopuszczalne,tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks);
			local _,_,ile_jest_dla_myslnika2=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;%s+(%S+)&quot;,tablica_wyrazy_niedopuszczalne,tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks);
			if((ile_jest_dla_myslnika0==0)and(ile_jest_dla_myslnika1&gt;ile_jest_dla_myslnika2))then
				nazwa_sortowania=stara_nazwa_sortowania;
			end;
			if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania))then 
				nazwa_sortowania=stara_nazwa_sortowania;
			else
				local _,_,ile_jest_na_poczatku=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;^[%s_]*(.-)[%s_]*$&quot;,nil,tablica_kompletne_wyrazowy_do_sortowania_bez_analizowania);
				if(ile_jest_na_poczatku&gt;0)then
					nazwa_sortowania=UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania(nazwa_sortowania,false);
					if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania))then 
						nazwa_sortowania=stara_nazwa_sortowania;
						nazwa_sortowania=UsuwanieSekwencjiArtykularnychLubZnakowychNawiasowychZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowaniaStrony(nazwa_sortowania);
					end;
					nazwa_sortowania=p.NazwaElementuZWyrazemOdWielkichLiter(nazwa_sortowania);
					return nazwa_sortowania,true;
				end;
			end;
		end;
		local ktoras_duza_litera=WyrazOdWielkiejLiteryNazwySortowania(nazwa_sortowania);
		
		local tablica_analizowanie_bez=kategorie_dane_modul.tablica_analizowanie_bez;
		local tablica_analizowanie_specjalne_wyrazy=kategorie_dane_modul.tablica_analizowanie_specjalne_wyrazy;
		
		local _,_,ile_wyrazy_specialne=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;%s+(%S+)&quot;,nil,tablica_analizowanie_bez,true);
		local _,_,ile_wyrazy_specialne_wyrazy=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;%s+(%S+)&quot;,nil,tablica_analizowanie_specjalne_wyrazy,true);
		local nazwa_sortowania_przed_przyimkiem=(czy_zmieniono) and nazwa_sortowania_po_minusie_lub_pausie or nazwa_sortowania;
		local ile_przyimki;local nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu;
		if((not ktoras_duza_litera)or(ile_wyrazy_specialne&gt;0)or(ile_wyrazy_specialne_wyrazy&gt;0)or(ile_jest_charakterystycznych_przedrostkowych&gt;0))then
			local stara_nazwa_sortowania=nazwa_sortowania;
			local tablica_wyrazowa_wybrane_przyimki=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazowa_wybrane_przyimki;
			local _,_,ile_jest_dla_przyimki0=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;^[%p%s]*(%S+)&quot;,tablica_wyrazy_niedopuszczalne,tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks);
			local _,_,ile_jest_dla_przyimki1=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;%s+(%S+)&quot;,tablica_wyrazy_niedopuszczalne,tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks);
			local _,_,ile_jest_przyimki=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;%s+(%S+)&quot;,tablica_wyrazy_niedopuszczalne,tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks);
			nazwa_sortowania,ile_przyimki,nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu=TekstPoPrzyimkuNazwySortowania(nazwa_sortowania);
			local _,_,ile_jest_dla_przyimki2=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(nazwa_sortowania,&quot;%s+(%S+)&quot;,tablica_wyrazy_niedopuszczalne,tablica_wyrazy_niedopuszczalne_prefiks);
			
			if(
				(ile_jest_dla_przyimki0==0)
					and(
						((ile_przyimki&gt;0)and(ile_jest_dla_przyimki1-ile_jest_dla_przyimki2&gt;0))
						or((ile_przyimki==0)and(ile_jest_dla_przyimki1&gt;0))
					   )
			)then
				nazwa_sortowania=stara_nazwa_sortowania;
			end;
			if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania))then 
				nazwa_sortowania=stara_nazwa_sortowania;
				ile_przyimki=nil;
				nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu=nil;
			end;
		end;
		if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania))then 
			nazwa_sortowania=stara_nazwa_sortowania;
			nazwa_sortowania=UsuwanieSekwencjiArtykularnychLubZnakowychNawiasowychZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowaniaStrony(nazwa_sortowania);
			nazwa_sortowania=p.NazwaElementuZWyrazemOdWielkichLiter(nazwa_sortowania);
			return nazwa_sortowania,true;
		end;
		local nazwa_sortowania_temp=UsuwanieNazwaSortowanie(nazwa_sortowania,ktoras_duza_litera);
		if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania_temp))then
			nazwa_sortowania=nazwa_sortowania_przed_przyimkiem;
			ile_przyimki=nil;
			nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu=nil;
		end;
		ile=IleJestSpacjiNazwySortowania(nazwa_sortowania);
		if(ile&gt;0)then
			local stara_nazwa_sortowania=nazwa_sortowania;
			if(not ktoras_duza_litera)then
				local tablica_wyrazowa_alternatyw=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazowa_alternatyw;
				local _,_,ile_znalezione=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(stara_nazwa_sortowania,&quot;%s+(%S+)&quot;,tablica_wyrazowa_alternatyw,nil);
				if(ile_znalezione&gt;0)then
					local tablica_wyrazowa_gdy_alternatywy=kategorie_dane_modul.tablica_wyrazowa_gdy_alternatywy;
					local _,_,ile_specjalne_gdy_alternatywy=ZamienianieWyrazoweSzereguWyrazuKompleksowe(stara_nazwa_sortowania,&quot;^%s*(%S+)&quot;,nil,tablica_wyrazowa_gdy_alternatywy);
					if(ile_specjalne_gdy_alternatywy==0)then
						nazwa_sortowania=stara_nazwa_sortowania;
						nazwa_sortowania=UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania(nazwa_sortowania,false);
						if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania))then 
							nazwa_sortowania=stara_nazwa_sortowania;
							nazwa_sortowania=UsuwanieSekwencjiArtykularnychLubZnakowychNawiasowychZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowaniaStrony(nazwa_sortowania);
						end;
						nazwa_sortowania=p.NazwaElementuZWyrazemOdWielkichLiter(nazwa_sortowania);
						return nazwa_sortowania,true;
					end;
				end;
			end;
			nazwa_sortowania=(not nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu)and UsuwanieKolejnegoPierwszegoWyrazuNazwySortowania(nazwa_sortowania) or nazwa_sortowania;
			if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania))then
				nazwa_sortowania=nazwa_sortowania_przed_przyimkiem;
				nazwa_sortowania=(not nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu)and UsuwanieKolejnegoPierwszegoWyrazuNazwySortowania(nazwa_sortowania) or nazwa_sortowania;
			end;
			nazwa_sortowania=UsuwanieNazwaSortowanie(nazwa_sortowania,ktoras_duza_litera);
			if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania))then 
				nazwa_sortowania=nazwa_sortowania_przed_przyimkiem;
				nazwa_sortowania=(not nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu)and UsuwanieKolejnegoPierwszegoWyrazuNazwySortowania(nazwa_sortowania) or nazwa_sortowania;
				nazwa_sortowania=UsuwanieNazwaSortowanie(nazwa_sortowania);
				if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania))then 
					nazwa_sortowania=nazwa_sortowania_przed_przyimkiem;
					nazwa_sortowania=(not nie_usuwaj_pierwszego_z_kolei_wyrazu)and UsuwanieKolejnegoPierwszegoWyrazuNazwySortowania(nazwa_sortowania) or nazwa_sortowania;
				end;
			end;
			nazwa_sortowania=UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania(nazwa_sortowania,false);
			if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania))then 
				nazwa_sortowania=stara_nazwa_sortowania;
				nazwa_sortowania=UsuwanieSekwencjiArtykularnychLubZnakowychNawiasowychZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowaniaStrony(nazwa_sortowania);
			end;
			nazwa_sortowania=p.NazwaElementuZWyrazemOdWielkichLiter(nazwa_sortowania);
			return nazwa_sortowania,true;
		end;
		local stara_nazwa_sortowania=nazwa_sortowania;
		nazwa_sortowania=UsuwanieZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowania(nazwa_sortowania,false);
		if(CzyZnakiTylkoNiewidzialneInterpukcjiOrazKreskiDolnejNazwySortowania(nazwa_sortowania))then 
			nazwa_sortowania=stara_nazwa_sortowania;
			nazwa_sortowania=UsuwanieSekwencjiArtykularnychLubZnakowychNawiasowychZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowaniaStrony(nazwa_sortowania);
		end;
		nazwa_sortowania=p.NazwaElementuZWyrazemOdWielkichLiter(nazwa_sortowania);
		return nazwa_sortowania,true;
	end;
	nazwa_sortowania=UsuwanieSekwencjiArtykularnychLubZnakowychNawiasowychZnakoweInterpunkcjiWprowadzeniaNazwySortowaniaStrony(nazwa_sortowania);
	return nazwa_sortowania,false;
end;
return p;</text>
      <sha1>rhgu2z6b17b4a50b9ss038hmkg9qfth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Żeglarz jachtowy/Kurs względem wiatru</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63768</id>
    <revision>
      <id>550476</id>
      <parentid>547970</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1274" sha1="20r357efarzin56fjd5k5iap91bb4vt" xml:space="preserve">{{Plik|plik=Kursy względem wiatru.jpg|auto=tak|opis=Kurs względem wiatru}}

Kurs względem wiatru oznacza kąt między osią jachtu a kierunkiem wiatru. Kurs pełniejszy - bliższy fordewindowi. Kurs ostrzejszy - bliższy bajdewindowi

== Kursy względem wiatru ==
=== Kąt martwy ===
Mając wiatr (prawie) całkowicie od przodu, żaden statek żaglowy nie jest w stanie płynąć. Wielkość kąta martwego zależy od właściwości statku - niektóre mogą płynąć z wiatrem już 15° od osi jachtu, inne potrzebują minimum 90°.

=== Bajdewind ===
Bajdewind to kurs, w którym wiatr wieje od przodu, ale nie całkowicie od dziobu (ale na skos). Dzieli się na ostry (bliżej kąta martwego) i pełny (dalej od kąta martwego).

=== Półwiatr ===
Półwiatr to kurs, przy którym wiatr wieje od boku.

=== Baksztag ===
W baksztagu wiatr wieje od tyłu, ale na skos.

=== Fordewind ===
Fordewind to kurs całkowicie z wiatrem - wiatr wieje od rufy.

== Halsy ==
Jeżeli wiatr wieje od prawej strony, jacht płynie halsem prawym - żagle są na lewej burcie. Jeśli wiatr wieje od lewej - jest to lewy hals i żagle są po prawej. Jeżeli jacht płynie fordewindem, hals (na potrzeby m.in. prawa drogi) ustala się na podstawie położenia głównego żagla tj. grota.</text>
      <sha1>20r357efarzin56fjd5k5iap91bb4vt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Żeglarz jachtowy/Kadłub</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63769</id>
    <revision>
      <id>550472</id>
      <parentid>547966</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2370" sha1="jx02x3378ga31evz1qwn8uszvjlt604" xml:space="preserve">Kadłub nadaje statkowi kształt i pływalność. Do jego podstawowych elementów na jachcie żaglowym należą:
* Dziób - przednia część statku;
* Rufa - tylna część statku;
* Burty - boki kadłuba, położone nad powierzchnią wody;
* Śródokręcie - środkowa część statku;
* Dno - płaska część pod powierzchnią wody;
* Obło - miejsce płynnego przejścia dna w burty;
* Pawęż - płaska powierzchnia na rufie.

== Konstrukcja kadłuba ==
Kadłuby różnych statków są wykonywane z materiałów takich jak drewno, sklejka, metal, laminat a także czasami beton. Poszycie jachtu drewnianego zawiera następujące elementy:
{{Plik|plik=Frame of wodden hull.svg|auto=tak|opis={{Poziomo uporządkowana lista
 | stewa dziobowa, 
 | wzdłużnik burtowy, 
 | stępka (kil), 
 | kolano poziome,
 | wzdłużnik obłowy, 
 | wręg, 
 | pawęż,
 | dennik, 
 | pokładnik
}}}}

== Balast i płetwa mieczowa ==
Jachty żaglowe muszą posiadać odpowiedni element zapewniający stateczność. Jest nim balast na jachtach morskich i miecz na śródlądowych. Spotykane są też jachty mieczowo-balastowe

=== Balast ===
Balast to element o dużej masie umieszczony w specjalnej płetwie pod statkiem. Jest wykonany z ciężkiego materiału, jak żeliwo, żelbet, beton, ołów, a dawniej też zubożony uran. Wyróżniamy różne metody jego umieszczenia:
{{Plik|plik=Ballast yacht.svg|auto=tak|opis={{Uporządkowana lista|typ stylu listy=lower-latin
 | balast integralny - w falszkilu;
 | balast bryłowy - w bulbkilu;
 | balast płetwowy - w finkilu.
}}}}

Jachty z balastem mają większe zanurzenie (typowo ok. 2 metrów)

=== Płetwa mieczowa ===
Płetwa mieczowa zajmuje miejsce płetwy z balastem na jachtach śródlądowych (chociaż pewne dodatkowe obciążenie też występuje). Jest to ważąca do kilkadziesięciu kilogramów płetwa, która może być podniesiona ręcznie, jeśli jest taka potrzeba (np. w baksztagu, przy wejściu do bardzo płytkiego miejsca lub wydostawaniu się z mielizny). Ze względu na specyfikę ruchu miecza przy jego opuszczaniu i podnoszeniu wyróżnia się miecze szybrowe (wsuwane do wody) i obrotowe. Na niektórych jachtach mieczowo-balastowych miecz, zamiast wychodzić z płaskiego dna, wychodzi z krótkiego bulbkilu lub finkilu. Miejsce, gdzie znajduje się miecz po podniesieniu nosi nazwę skrzynki mieczowej.</text>
      <sha1>jx02x3378ga31evz1qwn8uszvjlt604</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Żeglarz jachtowy/Pokład</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63772</id>
    <revision>
      <id>550473</id>
      <parentid>547975</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2102" sha1="ac60ijf6r51g8r43gq2y0v3v30bjtg3" xml:space="preserve">'''Pokład''' to przestrzeń na jachcie, w której załoga przebywa podczas żeglugi - obsługuje się z tamtąd wszystkie liny, żagle itp.
{{Plik|plik=Deck of a sailing yacht.jpg|auto=tak|opis=Elementy pokładu żaglówki: {{Poziomo uporządkowana lista|styl=display:inline;|styl listy=display:inline;
 | kokpit
 | siedziska załogi w kokpicie
 | półpokład
 | pokład dziobowy
 | nadbudówka
 | bakista dziobowa
 | bakista rufowa
 | zejściówka
 | kaczy dziób
 | kosz dziobowy
 | sztormreling
 | kosz rufowy
 | handreling.
}}}}

Pokład typowego jachtu kabinowego dzieli się na:
* '''Kokpit''' - przesztrzeń na rufie, z której steruje się jachtem. Znajduje się w nim ster i siedziska dla załogi. Na nowoczesnych jachtach liny używane podczas żeglugi są tam poprowadzone. Z kokpitu obsługuje się też silnik pomocniczy. Jeżeli jacht posiada przyrządy nawigacyjne jak ploter czy kompas, znajdują się one tam. Kokpit znajduje się niżej od pozostałych części pokładu. W bakistach rufowych (achterpikach) - schowkach wbudowanych w podłogę lub ławki przechowywane mogą być rzeczy - szczególnie elementy wyposażenia jachtu. Przy cumowaniu rufą do kei na jacht wchodzi się przez kokpit - najczęściej przy pomocy specjalnej deski - trapu.
* '''Półpokłady''' to wąskie części pokładu położone na burtach, na śródokręciu. Służy głównie do przechodzenia między kokpitem a pokładem dziobowym. Przy cumowaniu longside (burtą do kei) jest możliwe wejście na jacht przez półpokład.
* '''Pokład dziobowy''' (fordek) znajduje się na dziobie. Znajduje się tam bakista dziobowa (forpik) - typowe miejsce przechowywania kotwicy. Przy cumowaniu dziobem do kei na jacht wchodzi się przez pokład dziobowy, a dokładnie prez '''kaczy dziób''' - jego przedłużenie w postaci deski na samym dziobie.
* '''Nadbudówka''' to podwyższona część pokładu. Pod nią znajduje się kabina.

Przed wypadnięciem do wody z pokładu chronią barierki zwane '''sztormrelingami'''. Poprowadzone są one wzdłuż burt, od '''kosza dziobowego''' do '''kosza rufowego'''.</text>
      <sha1>ac60ijf6r51g8r43gq2y0v3v30bjtg3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Żeglarz jachtowy/Cumowanie i kotwica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63776</id>
    <revision>
      <id>550474</id>
      <parentid>549811</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1571" sha1="rzkwjkzmf2igvoqkae6fije81xk4cqg" xml:space="preserve">Podczas postoju ruch jachtu należy możliwie ograniczyć. Do tego celu służą kotwice, liny cumownicze i inne specjalne elementy.

== Kotwica ==
Kotwica ogranicza ruch jachtu przy postoju na kotwicowisku lub &quot;na dziko&quot; (przy brzegu niebędącym nabrzeżem portowym, np. w lesie). Wypuszcza się ją na linie bądź łańcuchu z dziobu, ręcznie lub przy pomocy windy kotwicznej. Kotwice mają wiele typów:
{{Plik|plik=Plik:Ka1 Gdynia ubt.jpg|auto=tak|opis=Kotwica admiralicji}}
{{Plik|plik=Genuine CQR.jpg|auto=tak|opis=Kotwica pługowa}}
{{Plik|plik=Bruce anchor South quay Douglas - geograph.org.uk - 100731.jpg|auto=tak|opis=Kotwica Bruce'a}}
{{Plik|plik=Anchor.jpg|auto=tak|opis=Kotwica Danfortha}}
{{Plik|plik=Klappdraggen.jpg|auto=tak|opis=Kotwica składana}}

== Liny cumownicze ==
Liny cumownicze unieruchamiają jacht na boi lub w porcie. Na jachcie przywiązane są do knag, od strony portu do polerów, dalb, boi i igrekbomów.
* Cuma to lina poprowadzona z dziobu do przodu lub z rufy do tyłu.
* Szpring to lina poprowadzonaa z rufy do przodu lub z dziobu do tyłu.
* Brest to lina poprowadzona prostopadle do osi jachtu.
* Muring to lina o 2 punktach zaczepienia poza jachtem - idzie z knagi w tył i przód. Jest to wyposażenie portu, a nie jachtu - przy cumowaniu należy ją złowić bosakiem. Muring może być też częścią boi.
Uwaga: po angielsku ''mooring line'' oznacza dowolnego typu linę cumowniczą.

== Odbijacze ==
Odbijacze to gumowe lub plecione z liny przedmioty chroniące burtę lub dziób od kolizji z nabrzeżem podczas postoju.</text>
      <sha1>rzkwjkzmf2igvoqkae6fije81xk4cqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Żeglarz jachtowy/Ożaglowanie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63870</id>
    <revision>
      <id>550465</id>
      <parentid>550427</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T16:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3861" sha1="tjhs7lh1pwws6s69xnx0bu9umm1oqc8" xml:space="preserve">'''Żagle''' stanowią podstawowy napęd statku żaglowego. Wprawiają one go w ruch dzięki sile wiatru.

== Elementy żagla ==
Żagle składają się z następujących elementów:
* Bryty - pojedyncze płaty płótna żaglowego (najczęściej dakronu), z których uszyty jest żagiel;
* Remizka - otwór w żaglu z metalowym oczkiem, służący przewleczeniu liny;
* Banta - wzmocnienie żagla w pobliżu miejsca jego zamocowania (jeżeli jest to miejsce mocowania żagla po zrefowaniu, nosi nazwę refbanty);
* Lik - krawędź żagla;
* Róg żagla.

== Typy żagli ==
Wyróżniamy różne typy żagli ze względu na ich budowę.

=== Rejowe ===
Żagiel rejowy rozpięty jest pod poziomą belką - reją. Stosowany głównie na żaglowcach. Nie da się na nim żeglować ostro na wiatr.
[[Plik:Rigging-square-sail.svg|thumb]]

=== Skośne ===
Żagle skośne nadają się do żeglugi ostrzej na wiatr.

==== Bermudzkie (Marconi) ====
Jest to typ żagla powszechnie spotykany na jachtach żaglowych. Ma trójkątny kształt. Likiem przednim przymocowany do masztu, dolnym do bomu - poziomej belki idącej w tył od żagla, a lik wolny jest krawędzią zejścia. Miejsce mocowania bomu do masztu to pięta, a jego drugi koniec - nok.
[[Plik:Rigging-marconi-sail.svg|thumb]]

==== Sztaksel ====
Sztaksel to trójkątny żagiel trzymający się likiem przednim sztagu, a na przeciwległym mu rogu trzymany szotami.

==== Gaflowe ====
Żagiel gaflowy jest czworokątny. W odróżnieniu od góry jest teżprzyczepiony do ukośnej belki - gafla, a nie jedynie masztu i bomu. Na niektórych jednostkach nad gaflem (między nim a masztem) jest drugi żagiel - topsel. Miejsce mocowania gafla do masztu to garda, a jego drugi koniec - pik. Żagle takie występują na żaglowcach i niektoʻrych typach jachtów, takich jak DZ.
[[Plik:Rigging-gaff-sail.svg|thumb]]

==== Rozprzowe ====
Żagiel rozprzowy rozpięty jest przy pomocy skośnej belki - rozprza. Może nie mieć bomu. W wariancie z bomem używany jest np. na jachtach typu Optimist. [[Plik:Rigging-sprit-sail.svg|thumb]]

==== Łacińskie ====
Żagiel łaciński rozpięty jest poniżej rejki idącej od dziobu. Obecnie bardzo rzadko spotykany. [[Plik:Rigging-lateen-sail.svg|thumb]]

==== Lugrowe ====
Żagiel lugrowy jest mocowany do ukośnej rejki, mocowanej asymetrycznie, i może nie mieć bomu. [[Plik:Rigging-junk-sail.svg|thumb]]

=== Żagle sztormowe ===
Żagle sztormowe służą do żeglugi w bardzo trudnych warunkach. Foka zastępuje fok sztormowy, a grota -trajsel. Są małe i bardzo wytrzymałe.

=== Rzadko spotykane rodzaje żagli ===
Występują też inne, eksperymentalne lub egzotyczne typy żagli, jak skrzydła, rotory Flettnera, kleszcze kraba czy żagle dżonkowe. 

== Nazwy żagli ==
Każdy żagiel jachtu ma swoją własną nazwę:
* Grot to jedyny żagiel jachtu jednożaglowego, a na wielożaglowych - główny;
* Fok to przedni żagiel;
* Bezan to żagiel na samym tyle;
* Jeżeli występuje więcej sztaksli na dziobie, to fokiem jest ten tylni, a następne to kliwer i latacz.

== Rodzaje ożaglowania ==
Ze względu na zestaw posiadanych żagli wyróżniamy typy ożaglowania jachtów żaglowych.
* Ket posiada jedynie 1 żagiel skośny (nie sztaksel) (grot). Przykładem ketu jest jacht klasy Optimist. [[Plik:Rigging-catboat-berm.svg|thumb]]
* Slup posiada żagiel skośny (grot) i sztaksel (fok) przed nim. Jest to typowy układ na jachtach turystycznych.[[Plik:Rigging-sloop-berm.svg|thumb]]
* Jol przypomina slup, ale ma dodatkowy mały maszt z żaglem skośnym (bezanem) na samej rufie, za urządzeniem sterowym. Są to głównie jachty wyprawowe. [[Plik:Rigging-yawl-berm.svg|thumb]]
* Kecz jest bardzo podobny do jolu, tylko posiada większy bezan znajdujący się przed sterem. Taki układ występuje w niektórych typach jachtów śródlądowych, jak DZ czy Trener.</text>
      <sha1>tjhs7lh1pwws6s69xnx0bu9umm1oqc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550466</id>
      <parentid>550465</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T16:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4480" sha1="glcisd55j7n9hq4di84wpj7qc8p029g" xml:space="preserve">'''Żagle''' stanowią podstawowy napęd statku żaglowego. Wprawiają one go w ruch dzięki sile wiatru.

== Elementy żagla ==
Żagle składają się z następujących elementów:
* Bryty - pojedyncze płaty płótna żaglowego (najczęściej dakronu), z których uszyty jest żagiel;
* Remizka - otwór w żaglu z metalowym oczkiem, służący przewleczeniu liny;
* Banta - wzmocnienie żagla w pobliżu miejsca jego zamocowania (jeżeli jest to miejsce mocowania żagla po zrefowaniu, nosi nazwę refbanty);
* Lik - krawędź żagla;
* Róg żagla.

== Typy żagli ==
Wyróżniamy różne typy żagli ze względu na ich budowę.

=== Rejowe ===
Żagiel rejowy rozpięty jest pod poziomą belką - reją. Stosowany głównie na żaglowcach. Nie da się na nim żeglować ostro na wiatr.
{{Plik|plik=Rigging-square-sail.svg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Typ żagli - Rejowe}}

=== Skośne ===
Żagle skośne nadają się do żeglugi ostrzej na wiatr.

==== Bermudzkie (Marconi) ====
Jest to typ żagla powszechnie spotykany na jachtach żaglowych. Ma trójkątny kształt. Likiem przednim przymocowany do masztu, dolnym do bomu - poziomej belki idącej w tył od żagla, a lik wolny jest krawędzią zejścia. Miejsce mocowania bomu do masztu to pięta, a jego drugi koniec - nok.
{{Plik|plik=Rigging-marconi-sail.svg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Typ żagli - Bermudzkie (Marconi)}}

==== Sztaksel ====
Sztaksel to trójkątny żagiel trzymający się likiem przednim sztagu, a na przeciwległym mu rogu trzymany szotami.

==== Gaflowe ====
Żagiel gaflowy jest czworokątny. W odróżnieniu od góry jest teżprzyczepiony do ukośnej belki - gafla, a nie jedynie masztu i bomu. Na niektórych jednostkach nad gaflem (między nim a masztem) jest drugi żagiel - topsel. Miejsce mocowania gafla do masztu to garda, a jego drugi koniec - pik. Żagle takie występują na żaglowcach i niektoʻrych typach jachtów, takich jak DZ.
{{Plik|plik=Rigging-gaff-sail.svg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Typ żagli - Gaflowe}}

==== Rozprzowe ====
Żagiel rozprzowy rozpięty jest przy pomocy skośnej belki - rozprza. Może nie mieć bomu. W wariancie z bomem używany jest np. na jachtach typu Optimist.
{{Plik|plik=Rigging-sprit-sail.svg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Typ żagli - Rozprzowe}}

==== Łacińskie ====
Żagiel łaciński rozpięty jest poniżej rejki idącej od dziobu. Obecnie bardzo rzadko spotykany.
{{Plik|plik=Rigging-lateen-sail.svg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Typ żagli - Łacińskie}}

==== Lugrowe ====
Żagiel lugrowy jest mocowany do ukośnej rejki, mocowanej asymetrycznie, i może nie mieć bomu.
{{Plik|plik=Rigging-junk-sail.svg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Typ żagli - Lugrowe}}

=== Żagle sztormowe ===
Żagle sztormowe służą do żeglugi w bardzo trudnych warunkach. Foka zastępuje fok sztormowy, a grota -trajsel. Są małe i bardzo wytrzymałe.

=== Rzadko spotykane rodzaje żagli ===
Występują też inne, eksperymentalne lub egzotyczne typy żagli, jak skrzydła, rotory Flettnera, kleszcze kraba czy żagle dżonkowe. 

== Nazwy żagli ==
Każdy żagiel jachtu ma swoją własną nazwę:
* Grot to jedyny żagiel jachtu jednożaglowego, a na wielożaglowych - główny;
* Fok to przedni żagiel;
* Bezan to żagiel na samym tyle;
* Jeżeli występuje więcej sztaksli na dziobie, to fokiem jest ten tylni, a następne to kliwer i latacz.

== Rodzaje ożaglowania ==
Ze względu na zestaw posiadanych żagli wyróżniamy typy ożaglowania jachtów żaglowych.
* Ket posiada jedynie 1 żagiel skośny (nie sztaksel) (grot). Przykładem ketu jest jacht klasy Optimist. {{Plik|plik=Rigging-catboat-berm.svg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Rodzaj ożaglowania - Ket}}
* Slup posiada żagiel skośny (grot) i sztaksel (fok) przed nim. Jest to typowy układ na jachtach turystycznych.{{Plik|plik=Rigging-sloop-berm.svg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Rodzaj ożaglowania - Slup}}
* Jol przypomina slup, ale ma dodatkowy mały maszt z żaglem skośnym (bezanem) na samej rufie, za urządzeniem sterowym. Są to głównie jachty wyprawowe. {{Plik|plik=Rigging-yawl-berm.svg|ramka=mały|rozmiar=260px|pozycja=prawo|opis=Rodzaj ożaglowania - Jol}}
* Kecz jest bardzo podobny do jolu, tylko posiada większy bezan znajdujący się przed sterem. Taki układ występuje w niektórych typach jachtów śródlądowych, jak DZ czy Trener.</text>
      <sha1>glcisd55j7n9hq4di84wpj7qc8p029g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>550475</id>
      <parentid>550466</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:44:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <origin>550475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4201" sha1="1zo5lt6m07xzkahufkadloaivfirswr" xml:space="preserve">'''Żagle''' stanowią podstawowy napęd statku żaglowego. Wprawiają one go w ruch dzięki sile wiatru.

== Elementy żagla ==
Żagle składają się z następujących elementów:
* Bryty - pojedyncze płaty płótna żaglowego (najczęściej dakronu), z których uszyty jest żagiel;
* Remizka - otwór w żaglu z metalowym oczkiem, służący przewleczeniu liny;
* Banta - wzmocnienie żagla w pobliżu miejsca jego zamocowania (jeżeli jest to miejsce mocowania żagla po zrefowaniu, nosi nazwę refbanty);
* Lik - krawędź żagla;
* Róg żagla.

== Typy żagli ==
Wyróżniamy różne typy żagli ze względu na ich budowę.

=== Rejowe ===
Żagiel rejowy rozpięty jest pod poziomą belką - reją. Stosowany głównie na żaglowcach. Nie da się na nim żeglować ostro na wiatr.
{{Plik|plik=Rigging-square-sail.svg|auto=tak|opis=Typ żagli - Rejowe}}

=== Skośne ===
Żagle skośne nadają się do żeglugi ostrzej na wiatr.

==== Bermudzkie (Marconi) ====
Jest to typ żagla powszechnie spotykany na jachtach żaglowych. Ma trójkątny kształt. Likiem przednim przymocowany do masztu, dolnym do bomu - poziomej belki idącej w tył od żagla, a lik wolny jest krawędzią zejścia. Miejsce mocowania bomu do masztu to pięta, a jego drugi koniec - nok.
{{Plik|plik=Rigging-marconi-sail.svg|auto=tak|opis=Typ żagli - Bermudzkie (Marconi)}}

==== Sztaksel ====
Sztaksel to trójkątny żagiel trzymający się likiem przednim sztagu, a na przeciwległym mu rogu trzymany szotami.

==== Gaflowe ====
Żagiel gaflowy jest czworokątny. W odróżnieniu od góry jest teżprzyczepiony do ukośnej belki - gafla, a nie jedynie masztu i bomu. Na niektórych jednostkach nad gaflem (między nim a masztem) jest drugi żagiel - topsel. Miejsce mocowania gafla do masztu to garda, a jego drugi koniec - pik. Żagle takie występują na żaglowcach i niektoʻrych typach jachtów, takich jak DZ.
{{Plik|plik=Rigging-gaff-sail.svg|auto=tak|opis=Typ żagli - Gaflowe}}

==== Rozprzowe ====
Żagiel rozprzowy rozpięty jest przy pomocy skośnej belki - rozprza. Może nie mieć bomu. W wariancie z bomem używany jest np. na jachtach typu Optimist.
{{Plik|plik=Rigging-sprit-sail.svg|auto=tak|opis=Typ żagli - Rozprzowe}}

==== Łacińskie ====
Żagiel łaciński rozpięty jest poniżej rejki idącej od dziobu. Obecnie bardzo rzadko spotykany.
{{Plik|plik=Rigging-lateen-sail.svg|auto=tak|opis=Typ żagli - Łacińskie}}

==== Lugrowe ====
Żagiel lugrowy jest mocowany do ukośnej rejki, mocowanej asymetrycznie, i może nie mieć bomu.
{{Plik|plik=Rigging-junk-sail.svg|auto=tak|opis=Typ żagli - Lugrowe}}

=== Żagle sztormowe ===
Żagle sztormowe służą do żeglugi w bardzo trudnych warunkach. Foka zastępuje fok sztormowy, a grota -trajsel. Są małe i bardzo wytrzymałe.

=== Rzadko spotykane rodzaje żagli ===
Występują też inne, eksperymentalne lub egzotyczne typy żagli, jak skrzydła, rotory Flettnera, kleszcze kraba czy żagle dżonkowe. 

== Nazwy żagli ==
Każdy żagiel jachtu ma swoją własną nazwę:
* Grot to jedyny żagiel jachtu jednożaglowego, a na wielożaglowych - główny;
* Fok to przedni żagiel;
* Bezan to żagiel na samym tyle;
* Jeżeli występuje więcej sztaksli na dziobie, to fokiem jest ten tylni, a następne to kliwer i latacz.

== Rodzaje ożaglowania ==
Ze względu na zestaw posiadanych żagli wyróżniamy typy ożaglowania jachtów żaglowych.
* Ket posiada jedynie 1 żagiel skośny (nie sztaksel) (grot). Przykładem ketu jest jacht klasy Optimist. {{Plik|plik=Rigging-catboat-berm.svg|auto=tak|opis=Rodzaj ożaglowania - Ket}}
* Slup posiada żagiel skośny (grot) i sztaksel (fok) przed nim. Jest to typowy układ na jachtach turystycznych.{{Plik|plik=Rigging-sloop-berm.svg|auto=tak|opis=Rodzaj ożaglowania - Slup}}
* Jol przypomina slup, ale ma dodatkowy mały maszt z żaglem skośnym (bezanem) na samej rufie, za urządzeniem sterowym. Są to głównie jachty wyprawowe. {{Plik|plik=Rigging-yawl-berm.svg|auto=tak|opis=Rodzaj ożaglowania - Jol}}
* Kecz jest bardzo podobny do jolu, tylko posiada większy bezan znajdujący się przed sterem. Taki układ występuje w niektórych typach jachtów śródlądowych, jak DZ czy Trener.</text>
      <sha1>1zo5lt6m07xzkahufkadloaivfirswr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Śpiewnik/Koło mego ogródeczka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63873</id>
    <revision>
      <id>550433</id>
      <timestamp>2026-08-05T12:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashaio</username>
        <id>4702</id>
      </contributor>
      <comment>nowa pieśń ludowa</comment>
      <origin>550433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2503" sha1="3zew922nlfn7zwlrm5hrpghn7m8e1ea" xml:space="preserve">{{T|Śpiewnik/NawigacjaOpis}}

== Muzyka ==
'''Autor:''' nieznany (pieśń ludowa z lubelskiego)

'''Opracowanie:''' Jan Cepelli / Związek Strzelecki

&lt;score raw=&quot;1&quot; vorbis=&quot;1&quot; &gt;
\version &quot;2.19.0&quot;

\header{
   title = &quot;Jabłoneczka&quot;
   subtitle = &quot;Koło mego ogródeczka&quot;
   poet = &quot;Słowa: autor nieznany (pieśń ludowa)&quot;
   composer = &quot;Muzyka: autor nieznany (melodia ludowa z lubelskiego)&quot;
   arranger = &quot;Opracowanie: Jan Cepelli / Związek Strzelecki&quot;
   tagline = &quot;&quot;
}

\score{
&lt;&lt;
\new Staff \with { midiInstrument = &quot;flute&quot; }{
   \clef &quot;violin&quot;
   \key fis \minor
   \time 2/4
   \tempo 4 = 120
&lt;&lt;
   { \relative a'{
      \voiceOne
      \autoBeamOff

      a4 cis |
      a4. gis8 |
      b8 gis fis4 |
      e2 |

      e8 d' d d |
      d8 cis e cis |
      cis8 b d b |   
      b8 a cis a |

      a4 cis |
      a4. gis8 |
      b8 gis fis4 |
      e2 \fermata \bar &quot;|.&quot;

      
   } }
   \new Voice = &quot;lo&quot; { 
   \voiceTwo 
   \relative a'{
      \autoBeamOff

      a4 e |
      cis4. e8 |
      d8 d dis4 |
      e2 |

      e8 e fis gis |
      a8 a cis a |
      a8 gis fis gis |
      e8 cis fis cis |

      a'4 e |
      cis4. b8 |
      gis'8 e dis8[ b] |
      e2 _\fermata \bar &quot;|.&quot;
   } }
&gt;&gt;
}
\addlyrics{ \small {
  Ko -- ło me -- go o -- gró -- de -- czka,
  ko -- ło me -- go o -- gró -- de -- czka
  za -- kwi -- ta -- ła ja -- bło -- ne -- czka,
  za -- kwi -- ta -- ła ja -- bło -- ne -- czka.
} }
&gt;&gt;
\layout{}
\midi{}
}
&lt;/score&gt;
'''Źródło:''' Związek Strzelecki, ''[https://polona.pl/item-view/40d40ab8-6bab-49ec-8fad-ad2325a04e9d?page=316 Śpiewnik strzelecki Szkoły Junaka]''. Warszawa, 1934. S.&amp;nbsp;291 (pieśń 111).

== Tekst ==
'''Autor:''' nieznany (pieśń ludowa)

'''Opracowanie:''' praca zbiorowa / Związek Strzelecki

{{Kolumny|2|
&lt;poem&gt;
1. Koło mego ogródeczka (2x)
Zakwitała jabłoneczka (2x).

2. Bielusieńko zakwitała,
Czerwone jabłuszka miała.

3. A któż mi je będzie zrywał,
Jak mi się mój Jaś pogniwał?

4. Pogniwał się nie wiem o co,
Chodził do mnie, nie wiem po co?
&lt;/poem&gt;
}}

'''Źródło:'''
'''Źródło:''' Związek Strzelecki, ''[https://polona.pl/item-view/40d40ab8-6bab-49ec-8fad-ad2325a04e9d?page=316 Śpiewnik strzelecki Szkoły Junaka]''. Warszawa, 1934. S.&amp;nbsp;291 (pieśń 111).

== Zobacz też ==
{{Wikiźródła|Jabłoneczka}}
* ''[https://bibliotekapiosenki.pl/utwory/Kolo_mego_ogrodeczka Koło mego ogródeczka]'' w serwisie ''[https://bibliotekapiosenki.pl/ Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki]''</text>
      <sha1>3zew922nlfn7zwlrm5hrpghn7m8e1ea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Lit.</title>
    <ns>10</ns>
    <id>63874</id>
    <revision>
      <id>550622</id>
      <timestamp>2026-08-05T20:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>Utworzono nową stronę „&lt;includeonly&gt;{{W języku|lt|{{{1}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentacja|Szablon:W języku/opis}}&lt;/noinclude&gt;”</comment>
      <origin>550622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="fee214bp20pi45vu3tun4t3017a3guy" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{W języku|lt|{{{1}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentacja|Szablon:W języku/opis}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fee214bp20pi45vu3tun4t3017a3guy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szablon:Syc.</title>
    <ns>10</ns>
    <id>63875</id>
    <revision>
      <id>550716</id>
      <timestamp>2026-08-05T22:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Persino</username>
        <id>2851</id>
      </contributor>
      <comment>Utworzono nową stronę „&lt;includeonly&gt;{{W języku|syc|{{{1}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentacja|Szablon:W języku/opis}}&lt;/noinclude&gt;”</comment>
      <origin>550716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="22brx911hbywo4enzavrkpu8beha83p" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{W języku|syc|{{{1}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Dokumentacja|Szablon:W języku/opis}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>22brx911hbywo4enzavrkpu8beha83p</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>