Wikicytaty plwikiquote https://pl.wikiquote.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikicytaty Dyskusja Wikicytatów Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 153 645955 623344 2026-08-01T19:19:38Z Swam pl 41038 −[[Kategoria:John Ronald Reuel Tolkien]]; +[[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] za pomocą HotCat 645955 wikitext text/x-wiki {{dopracować|Brak tłumacza.}} '''[[w:Władca Pierścieni|Władca Pierścieni]]''' (ang. ''The Lord of the Rings'') – powieść fantasy [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkiena]], dziejąca się w jego fikcyjnym świecie zwanym Śródziemiem. Jest ona kontynuacją innej opowieści tego autora zatytułowanej ''[[Hobbit, czyli tam i z powrotem]]''. ==''Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia''== <!-- Cytaty dodawaj w osobnym haśle! --> {{osobne|Drużyna Pierścienia}} (ang. ''Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring'') * Czarodziej nigdy się nie spóźnia, nie jest też zbyt wcześnie, przybywa wtedy kiedy ma na to ochotę. ** Opis: Gandalf do Froda. * Dawne Dni przeminęły. Średnie Dni przemijają. Świtają Dni Nowe. ** Opis: Saruman Biały; tłum. [[Maria Skibniewska]]. * My decydujemy tylko o tym jak wykorzystać czas, który nam dano. ** Opis: Gandalf do Froda. * Czarodziej wyprostował się niby groźny olbrzym, kamienny posąg starożytnego władcy na szczycie wzgórza. ** Opis: tłum. Maria Skibiniewska. * Kiedy to Saruman Mądry porzucił rozum dla obłędu?! ** Opis: Gandalf do Sarumana. * Pierścień ma tylko jednego władcę, i nie podzieli się władzą. ** Opis: Gandalf do Sarumana. ==''Władca Pierścieni: Dwie wieże''== (ang. ''Lord of the Rings: The Two Towers'') * – Ani ptaszka! – markotnie zauważył Sam.<br />– Ani ptaszka! – powtórzył Gollum. – Ptaszki dobre! – Oblizał się. – Tu nie ma ptaszków. Są tylko węże, gady, robaki w kałużach. Mnóstwo stworzeń, paskudnych stworzeń. Ale ptaszków nie ma – zakończył żałośnie. * A więc to jest król Rohanu – szepnął Pippin. – Sympatyczny staruszek. Bardzo grzeczny. ** Opis: Pippin o Théodenie. * Idę swoją własną drogą, możliwe jednak, że wasza droga przez jakiś czas będzie równoległa do mojej. ** Opis: Drzewiec do Pippina i Merry’ego. * Jestem przyjacielem nieprzyjaciół naszego jedynego nieprzyjaciela. ** Opis: Frodo do Faramira. * Jeżeli nie odnajdziemy ich szybko, na nic się biedakom nie przydamy, chyba na to, żeby usiąść przy nich i dać dowód przyjaźni umierając razem z głodu. ** Opis: Gimli, przed wejściem do Fangornu (pościg za Meriadokiem i Pippinem). * Kto nie umie w potrzebie rozstać się ze skarbem, jest jak niewolnik w pętach. ** Opis: Aragorn do Pippina, oddając mu zapinkę do płaszcza. * Mogłem wtedy całe dnie przechadzać się i śpiewać, a nie słyszałem nic prócz echa mojego własnego głosu odbitego od gór. ** Opis: Drzewiec o dawnych czasach. * Nie bądźmy zbyt pochopni. ** Opis: Drzewiec do hobbitów. * Nikt prawie nie wie, dokąd go zaprowadzi droga, póki nie stanie u celu. ** Postać: Legolas. * Obieżyświat to zbyt skromne przezwisko, synu Arathorna – powiedział. – Ja bym cię raczej nazwał Skrzydlatym. O tym marszu trzech przyjaciół bardowie powinni śpiewać pieśni podczas rycerskich uczt. W niespełna cztery doby przemierzyliście nogami czterdzieści pięć staj. Dzielny jest ród Elendila! ** Opis: Éomer do Aragorna. * Osaczona bestia zawsze jest groźna. ** Opis: Gandalf o Sarumanie, podczas rozmowy na schodach Orthanku. * Pamiętam jego twarz, chociaż od lat już jej nie widziałem; stała się z czasem jak okno w kamiennym murze, zamknięte od wnętrza okiennicami. ** Opis: Drzewiec o Sarumanie. * Świat się zmienił, lecz pozostał jeszcze gdzieniegdzie wierny. ** Opis: Drzewiec. * W ciemności słychać było morderczy zaśpiew łuku Legolasa. * Zielona ziemia, powiadasz? Jest w niej wiele tematów dla legendy, chociaż ją depczesz w pełnym blasku dnia. ** Opis: Aragorn do Éomera. * Ziemia zmarznięta, krok wędrowców pęta. Nie zobaczą drogi końca, ani księżyca ani słońca. ** Opis: Gollum do Froda, nie chcąc mówić o sobie. * Ziemniaki, czyli kartofelki – odparł Sam – to ulubiona potrawa Dziadunia i najlepszy sposób zapełnienia pustego żołądka. Tu i teraz na pewno byś ich nie znalazł, więc nie szukaj. Bądź tylko łaskaw przynieść trochę zieleniny, a nabiorę o tobie lepszej opinii. Co więcej, jeżeli się poprawisz i wytrwasz w dobrych obyczajach, obiecuję ci kiedyś ugotować ziemniaki, tak, że będziesz palcelizał. Smażone ziemniaki i rybka to specjalność Sama Gamgee. Założę się, że nie pogardziłbyś tym daniem ** Opis: Sam do Golluma o ziemniakach. * Zły to gość, który złe wieści przynosi. ** Opis: Grima Gadzi Język o Gandalfie. * Złożyli Boromira na dnie łodzi, która go miał ponieść w dal. Pod głowę podścielili szary kaptur i płaszcz elfów. Długie, czarne włosy sczesali rycerzowi na ramiona. Złoty pas – dar z Lorien – błyszczał jasno. Hełm umieścili u boku, pęknięty róg, a także rękojeść i szczątki strzaskanego miecza na piersi, oręż zaś zdobyty na wrogu – u stóp zmarłego. ==''Władca Pierścieni: Powrót króla''== (ang. ''Lord of the Rings: The Return of the King'') * Cała sprawa jest beznadziejna, nie ma sensu troszczyć się o jutro. Prawdopodobnie jutra w ogóle nie będzie. ** Opis: Frodo do Sama podczas ostatniego etapu podróży z Pierścieniem. * Cieszę się że jesteś ze mną, Samie. Tutaj, w ostatniej godzinie świata. ** Opis: Frodo do Sama na stokach Góry Przeznaczenia. * Często tak bywa, Samie, gdy jakiś skarb znajdzie się w niebezpieczeństwie: ktoś musi się go wyrzec, utracić, by inni mogli go zachować. * Głupi Tuk!!! ** Opis: zwrot Gandalfa do Peregrina Tuka (Pippina). * Jak się czuję? – zawołał.<br />– Nie, tego nie da się powiedzieć! Czuję się… czuję… – rozganiał ramionami powietrze. – Czuję się jak wiosna po zimie, jak słońce wśród liści, jak fanfara trąb, jak śpiew harfy, jak wszystkie pieśni świata… ** Opis: Sam podczas rozmowy z Gandalfem po szczęśliwym zakończeniu przygody z Pierścieniem. * Jest piękna, urocza! Czasem jak ogromne drzewo w kwiatach, czasem jak biały narcyz, drobny i smukły. Twarda jak diament, łagodna jak światło księżyca. Ciepła jak promień słońca, zimna jak gwiazda. Dumna i daleka jak szczyt w śniegach, wesoła jak wiejska dziewczyna, która wiosną wplata stokrotki w warkocze. * Nie na zawsze przykuci jesteśmy do kręgów świata, poza nimi zaś istnieje coś więcej niż wspomnienie. ** Opis: Arwena do króla Elessara (Dodatek A). * Nie powiem: nie płaczcie, bo nie wszystkie łzy są złe. ** Opis: Gandalf w Szarej Przystani. * Nie mogę ponieść pierścienia, ale mogę ponieść ciebie! ** Opis: Sam Gamgee do Froda. Cytat z filmu. Oryginał: Nie mogę nieść pańskiego brzemienia, ale pana mogę przecież nieść z nim razem! ** Przekład: [[Maria Skibniewska]] * Nie każde złoto jasno błyszczy,<br />Nie każdy błądzi, kto wędruje.<br />Nie każdą siłę starość zniszczy,<br />Korzeni w głębi lód nie skuje.<br />Z popiołów strzelą znów ogniska<br />I mrok rozświetlą błyskawice.<br />Złamany miecz swą moc odzyska,<br />Król – tułacz wróci na stolicę. ** Opis: wiersz Bilba dotyczący Aragorna. ** Przekład: [[Maria Skibniewska]] * Nie każde złoto blask okrywa,<br />ani wędrowiec myli drogi.<br />''(Nie musi łazik stracić drogi,)''<br />Starość dojrzałą siłą bywa,<br />korzeni mróz nie sięga srogi.<br />Z popiołów płomień się zapali,<br />''(Największe drzewo można zwalić,)''<br />i w mroku kiedyś skra zapłonie.<br />Złamaną klingę można scalić,<br />wygnaniec siądzie znów na tronie. ** Opis: Wiersz Bilba dotyczący Aragorna. ** Przekład: [[Jerzy Łoziński]] * Śmierci! Naprzód, po śmierć, po koniec świata! ** Opis: Eomer na polach Pelennoru. * To nie koniec podróży. Śmierć to tylko kolejna ścieżka, którą wszyscy musimy podążyć. * W tej stronie, wysoko nad sterczącym szczytem górskim biała gwiazda wyjrzała właśnie spośród rozdartych chmur. Gdy ją tak ujrzał zagubiony w przeklętym wrogim kraju, wzruszyło go jej piękno, a nadzieja wstąpiła znów w jego serce. Jak chłodny, jasny promień olśniła go bowiem nagle myśl, że bądź co bądź Cień jest czymś małym i przemijającym; istnieje światło i piękno, którego nigdy nie dosięgnie. ** Opis: myśl Sama Gamgee. * Zbliża się spełnienie naszej nadziei albo kres wszelkiej nadziei świata. ** Opis: słowa Arweny przekazane Aragornowi przez Halbarada. * Cieszę się, że jesteś tutaj ze mną, Samie. Tutaj, w ostatniej godzinie świata. ** Opis: Słowa Froda po zniszczeniu pierścienia. ==Zobacz też== * [[Władca Pierścieni (film)|''Władca Pierścieni'' (film)]] * ''[[Hobbit]]'' [[Kategoria:Angielskie powieści]] [[Kategoria:Powieści fantasy]] [[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] 9nxinuvs3j40fkno0gl4dwvf4ub0f5n 645961 645955 2026-08-01T19:28:02Z Swam pl 41038 /* Zobacz też */ -link do przekierowania, które prowadzi do strony podlinkowanej we wstępie 645961 wikitext text/x-wiki {{dopracować|Brak tłumacza.}} '''[[w:Władca Pierścieni|Władca Pierścieni]]''' (ang. ''The Lord of the Rings'') – powieść fantasy [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkiena]], dziejąca się w jego fikcyjnym świecie zwanym Śródziemiem. Jest ona kontynuacją innej opowieści tego autora zatytułowanej ''[[Hobbit, czyli tam i z powrotem]]''. ==''Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia''== <!-- Cytaty dodawaj w osobnym haśle! --> {{osobne|Drużyna Pierścienia}} (ang. ''Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring'') * Czarodziej nigdy się nie spóźnia, nie jest też zbyt wcześnie, przybywa wtedy kiedy ma na to ochotę. ** Opis: Gandalf do Froda. * Dawne Dni przeminęły. Średnie Dni przemijają. Świtają Dni Nowe. ** Opis: Saruman Biały; tłum. [[Maria Skibniewska]]. * My decydujemy tylko o tym jak wykorzystać czas, który nam dano. ** Opis: Gandalf do Froda. * Czarodziej wyprostował się niby groźny olbrzym, kamienny posąg starożytnego władcy na szczycie wzgórza. ** Opis: tłum. Maria Skibiniewska. * Kiedy to Saruman Mądry porzucił rozum dla obłędu?! ** Opis: Gandalf do Sarumana. * Pierścień ma tylko jednego władcę, i nie podzieli się władzą. ** Opis: Gandalf do Sarumana. ==''Władca Pierścieni: Dwie wieże''== (ang. ''Lord of the Rings: The Two Towers'') * – Ani ptaszka! – markotnie zauważył Sam.<br />– Ani ptaszka! – powtórzył Gollum. – Ptaszki dobre! – Oblizał się. – Tu nie ma ptaszków. Są tylko węże, gady, robaki w kałużach. Mnóstwo stworzeń, paskudnych stworzeń. Ale ptaszków nie ma – zakończył żałośnie. * A więc to jest król Rohanu – szepnął Pippin. – Sympatyczny staruszek. Bardzo grzeczny. ** Opis: Pippin o Théodenie. * Idę swoją własną drogą, możliwe jednak, że wasza droga przez jakiś czas będzie równoległa do mojej. ** Opis: Drzewiec do Pippina i Merry’ego. * Jestem przyjacielem nieprzyjaciół naszego jedynego nieprzyjaciela. ** Opis: Frodo do Faramira. * Jeżeli nie odnajdziemy ich szybko, na nic się biedakom nie przydamy, chyba na to, żeby usiąść przy nich i dać dowód przyjaźni umierając razem z głodu. ** Opis: Gimli, przed wejściem do Fangornu (pościg za Meriadokiem i Pippinem). * Kto nie umie w potrzebie rozstać się ze skarbem, jest jak niewolnik w pętach. ** Opis: Aragorn do Pippina, oddając mu zapinkę do płaszcza. * Mogłem wtedy całe dnie przechadzać się i śpiewać, a nie słyszałem nic prócz echa mojego własnego głosu odbitego od gór. ** Opis: Drzewiec o dawnych czasach. * Nie bądźmy zbyt pochopni. ** Opis: Drzewiec do hobbitów. * Nikt prawie nie wie, dokąd go zaprowadzi droga, póki nie stanie u celu. ** Postać: Legolas. * Obieżyświat to zbyt skromne przezwisko, synu Arathorna – powiedział. – Ja bym cię raczej nazwał Skrzydlatym. O tym marszu trzech przyjaciół bardowie powinni śpiewać pieśni podczas rycerskich uczt. W niespełna cztery doby przemierzyliście nogami czterdzieści pięć staj. Dzielny jest ród Elendila! ** Opis: Éomer do Aragorna. * Osaczona bestia zawsze jest groźna. ** Opis: Gandalf o Sarumanie, podczas rozmowy na schodach Orthanku. * Pamiętam jego twarz, chociaż od lat już jej nie widziałem; stała się z czasem jak okno w kamiennym murze, zamknięte od wnętrza okiennicami. ** Opis: Drzewiec o Sarumanie. * Świat się zmienił, lecz pozostał jeszcze gdzieniegdzie wierny. ** Opis: Drzewiec. * W ciemności słychać było morderczy zaśpiew łuku Legolasa. * Zielona ziemia, powiadasz? Jest w niej wiele tematów dla legendy, chociaż ją depczesz w pełnym blasku dnia. ** Opis: Aragorn do Éomera. * Ziemia zmarznięta, krok wędrowców pęta. Nie zobaczą drogi końca, ani księżyca ani słońca. ** Opis: Gollum do Froda, nie chcąc mówić o sobie. * Ziemniaki, czyli kartofelki – odparł Sam – to ulubiona potrawa Dziadunia i najlepszy sposób zapełnienia pustego żołądka. Tu i teraz na pewno byś ich nie znalazł, więc nie szukaj. Bądź tylko łaskaw przynieść trochę zieleniny, a nabiorę o tobie lepszej opinii. Co więcej, jeżeli się poprawisz i wytrwasz w dobrych obyczajach, obiecuję ci kiedyś ugotować ziemniaki, tak, że będziesz palcelizał. Smażone ziemniaki i rybka to specjalność Sama Gamgee. Założę się, że nie pogardziłbyś tym daniem ** Opis: Sam do Golluma o ziemniakach. * Zły to gość, który złe wieści przynosi. ** Opis: Grima Gadzi Język o Gandalfie. * Złożyli Boromira na dnie łodzi, która go miał ponieść w dal. Pod głowę podścielili szary kaptur i płaszcz elfów. Długie, czarne włosy sczesali rycerzowi na ramiona. Złoty pas – dar z Lorien – błyszczał jasno. Hełm umieścili u boku, pęknięty róg, a także rękojeść i szczątki strzaskanego miecza na piersi, oręż zaś zdobyty na wrogu – u stóp zmarłego. ==''Władca Pierścieni: Powrót króla''== (ang. ''Lord of the Rings: The Return of the King'') * Cała sprawa jest beznadziejna, nie ma sensu troszczyć się o jutro. Prawdopodobnie jutra w ogóle nie będzie. ** Opis: Frodo do Sama podczas ostatniego etapu podróży z Pierścieniem. * Cieszę się że jesteś ze mną, Samie. Tutaj, w ostatniej godzinie świata. ** Opis: Frodo do Sama na stokach Góry Przeznaczenia. * Często tak bywa, Samie, gdy jakiś skarb znajdzie się w niebezpieczeństwie: ktoś musi się go wyrzec, utracić, by inni mogli go zachować. * Głupi Tuk!!! ** Opis: zwrot Gandalfa do Peregrina Tuka (Pippina). * Jak się czuję? – zawołał.<br />– Nie, tego nie da się powiedzieć! Czuję się… czuję… – rozganiał ramionami powietrze. – Czuję się jak wiosna po zimie, jak słońce wśród liści, jak fanfara trąb, jak śpiew harfy, jak wszystkie pieśni świata… ** Opis: Sam podczas rozmowy z Gandalfem po szczęśliwym zakończeniu przygody z Pierścieniem. * Jest piękna, urocza! Czasem jak ogromne drzewo w kwiatach, czasem jak biały narcyz, drobny i smukły. Twarda jak diament, łagodna jak światło księżyca. Ciepła jak promień słońca, zimna jak gwiazda. Dumna i daleka jak szczyt w śniegach, wesoła jak wiejska dziewczyna, która wiosną wplata stokrotki w warkocze. * Nie na zawsze przykuci jesteśmy do kręgów świata, poza nimi zaś istnieje coś więcej niż wspomnienie. ** Opis: Arwena do króla Elessara (Dodatek A). * Nie powiem: nie płaczcie, bo nie wszystkie łzy są złe. ** Opis: Gandalf w Szarej Przystani. * Nie mogę ponieść pierścienia, ale mogę ponieść ciebie! ** Opis: Sam Gamgee do Froda. Cytat z filmu. Oryginał: Nie mogę nieść pańskiego brzemienia, ale pana mogę przecież nieść z nim razem! ** Przekład: [[Maria Skibniewska]] * Nie każde złoto jasno błyszczy,<br />Nie każdy błądzi, kto wędruje.<br />Nie każdą siłę starość zniszczy,<br />Korzeni w głębi lód nie skuje.<br />Z popiołów strzelą znów ogniska<br />I mrok rozświetlą błyskawice.<br />Złamany miecz swą moc odzyska,<br />Król – tułacz wróci na stolicę. ** Opis: wiersz Bilba dotyczący Aragorna. ** Przekład: [[Maria Skibniewska]] * Nie każde złoto blask okrywa,<br />ani wędrowiec myli drogi.<br />''(Nie musi łazik stracić drogi,)''<br />Starość dojrzałą siłą bywa,<br />korzeni mróz nie sięga srogi.<br />Z popiołów płomień się zapali,<br />''(Największe drzewo można zwalić,)''<br />i w mroku kiedyś skra zapłonie.<br />Złamaną klingę można scalić,<br />wygnaniec siądzie znów na tronie. ** Opis: Wiersz Bilba dotyczący Aragorna. ** Przekład: [[Jerzy Łoziński]] * Śmierci! Naprzód, po śmierć, po koniec świata! ** Opis: Eomer na polach Pelennoru. * To nie koniec podróży. Śmierć to tylko kolejna ścieżka, którą wszyscy musimy podążyć. * W tej stronie, wysoko nad sterczącym szczytem górskim biała gwiazda wyjrzała właśnie spośród rozdartych chmur. Gdy ją tak ujrzał zagubiony w przeklętym wrogim kraju, wzruszyło go jej piękno, a nadzieja wstąpiła znów w jego serce. Jak chłodny, jasny promień olśniła go bowiem nagle myśl, że bądź co bądź Cień jest czymś małym i przemijającym; istnieje światło i piękno, którego nigdy nie dosięgnie. ** Opis: myśl Sama Gamgee. * Zbliża się spełnienie naszej nadziei albo kres wszelkiej nadziei świata. ** Opis: słowa Arweny przekazane Aragornowi przez Halbarada. * Cieszę się, że jesteś tutaj ze mną, Samie. Tutaj, w ostatniej godzinie świata. ** Opis: Słowa Froda po zniszczeniu pierścienia. ==Zobacz też== * [[Władca Pierścieni (film)|''Władca Pierścieni'' (film)]] [[Kategoria:Angielskie powieści]] [[Kategoria:Powieści fantasy]] [[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] ev7mjzqehhkkkn00lf39h0g911jnkcp 0 161 645944 631400 2026-08-01T15:07:37Z Swam pl 41038 poprawa linku do Wikipedii 645944 wikitext text/x-wiki [[Plik:The original Winnie the Pooh toys.jpg|mały|{{center|Kubuś Puchatek i przyjaciele}}]] '''[[w:Kubuś Puchatek (powieść)|Kubuś Puchatek]]''' – powieść [[Alan Alexander Milne|Alana Alexandra Milne’a]] z 1926 roku; tłumaczenie – Ireny Tuwim. * A jeśli pewnego dnia będę musiał odejść? – spytał Krzyś, ściskając Misiową łapkę. – Co wtedy?<br />– Nic wielkiego – zapewnił go Puchatek. – Posiedzę tu sobie i na ciebie poczekam. Kiedy się kogoś kocha, to ten drugi ktoś nigdy nie znika. * – A ty jak się masz? – spytał Puchatek.<br />– Nie bardzo się mam – odpowiedział Kłapouchy. – Już nie pamiętam czasów, żebym jakoś się miał. ** ''"And how are you?" said Winnie-the-Pooh. (…)<br />"Not very how," he said. "I don’t seem to have felt at all how for a long time."'' (ang.) * Bo układanie Wierszy i Piosenek to nie są rzeczy, które się łapie w powietrzu. To one cię łapią i wszystko, co można zrobić, to pójść tam, gdzie one mogłyby cię znaleźć. ** Zobacz też: [[piosenka]], [[powietrze]], [[wiersz]] * – Czy już ich nie pamiętasz?<br />– Pamiętam, tylko kiedy chcę je sobie przypomnieć, to zapominam. ** Zobacz też: [[pamięć]] * Gdy Puchatek zobaczył, co jest w paczuszce, o mało co nie przewrócił się z radości. Była to skrzyneczka kolorowych ołówków. Były tam ołówki oznaczone literami M. R. – to znaczy dla Misia Ratownika, na innych znów były litery D.M. – co oznaczało dla Dzielnego Misia. Był tam jeszcze scyzoryk do ostrzenia ołówków i gumka do wycierania tego wszystkiego, co się źle napisało, i linia do rysowania linijek, żeby na nich równo pisać słowa, i podziałka, zrobiona na linii, żeby można nią było wszystko wymierzyć, i Niebieskie Ołówki, i Czerwone Ołówki, i Zielone Ołówki, żeby mówić o rozmaitych rzeczach na niebiesko, na czerwono i na zielono. ** Zobacz też: [[ołówek]] * I gdy Królik zapytał: – Co wolisz, miód czy marmoladę do chleba? – Puchatek był tak wzruszony, że powiedział: – Jedno i drugie. – I zaraz potem, żeby nie wydać się żarłokiem, dodał: – Ale po co jeszcze chleb, Króliku? Nie rób sobie za wiele kłopotu. * Im bardziej Puchatek zaglądał do środka, tym bardziej tam Prosiaczka nie było. * Jest Biegun Południowy i jest chyba jeszcze Biegun Wschodni i Zachodni, choć ludzie nie lubią o nich mówić. * Jestem Misiem o Bardzo Małym Rozumku i długie słowa sprawiają mi wielką trudność. * – Jeśli chodzi o mnie – gderał Kłapouchy – to nie znoszę tego całego mycia. Nowoczesna bzdura, i tyle. * Kiedy spytają cię, jak się masz, odpowiedz po prostu, że wcale. * Kłapouchy stał sobie samotnie w zaroślach ostu na skraju Lasu, z łbem zwieszonym ku ziemi, i rozmyślał o sprawach tego świata. ** Zobacz też: [[samotność]] * – Krzysiu, musisz strzelić w balonik. Czy masz ze sobą fuzję?<br />– Ma się rozumieć. Ale jeśli to zrobię, balonik będzie na nic.<br />– Tak, ale gdybyś tego nie zrobił, ja będę na nic – rzekł Puchatek. * Lubię rozmawiać z Królikiem, bo Królik mówi wyraźnie o rzeczach wyraźnych, jak na przykład: Już pora na śniadanie lub Misiu, zjedz co… * Mam w spiżarni dwanaście garnczków, które wołają mnie już od godziny. * Miałbym pewien pomysł, ale nie myślcie, żeby był bardzo dobry. ** Zobacz też: [[pomysł]] * Pamiętam, że mój wujcio mówił kiedyś, że widział ser zupełnie tego samego koloru. ** Zobacz też: [[ser]] * – Powiedz, Puchatku – rzekł wreszcie Prosiaczek – co ty mówisz, jak się budzisz z samego rana?<br />– Mówię: „Co też dziś będzie na śniadanie?” – odpowiedział Puchatek. – A co ty mówisz, Prosiaczku?<br />– Ja mówię: „Ciekaw jestem, co się dzisiaj wydarzy ciekawego”.<br />Puchatek skinął łebkiem w zamyśleniu.<br />– To na jedno wychodzi – powiedział. * – Prosiaczku, nie masz ani krzty odwagi!<br />– Niełatwo jest być odważnym – odparł Prosiaczek, lekko pociągając noskiem – kiedy jest się tylko Bardzo Małym Zwierzątkiem. ** Zobacz też: [[odwaga]] * – Przypominam sobie – powiedział Krzyś – tylko Puchatek już dobrze nie pamięta. I Puchatek chciałby, żeby mu ją znowu opowiedzieć, bo on lubi prawdziwe historie, a nie wymyślone. * Puchatek czuł, że powinien powiedzieć Kłapouchemu coś pocieszającego, ale nie wiedział co. Więc zamiast tego postanowił uczynić coś pocieszającego. ** ''Pooh felt that he ought to say something helpful about it, but didn’t quite know what. So he decided to do something helpful instead.'' (ang.) * Puchatek spojrzał na obydwie łapki. Wiedział, że jedna z nich jest prawa, i wiedział jeszcze, że kiedy już się ustaliło, która z nich jest prawa, to druga była lewą, ale nigdy nie wiedział, jak zacząć. * – Puchatku?<br />– Tak Prosiaczku?<br />– Nic, tylko chciałem się upewnić, że jesteś. * Są tacy, co mają rozum, a są tacy, co go nie mają, i już. ** ''Some have brains, and some haven’t.'' (ang.) ** Zobacz też: [[rozum]] * To bzykanie coś oznacza. Takie bzyczące bzykanie nie bzyka bez powodu. Jeżeli słyszę bzykanie, to znaczy, że ktoś bzyka, a jedyny powód bzykania, jaki znam, to ten, że się jest pszczołą. * W parę godzin później, gdy noc zbierała się do odejścia, Puchatek obudził się nagle z uczuciem dziwnego przygnębienia. To uczucie dziwnego przygnębienia miewał już nieraz i wiedział, co ono oznacza. Był głodny. * Z pszczołami nigdy nic nie wiadomo. ** ''You never can tell with bees.'' (ang.) ** Zobacz też: [[pszczoła]] ==Mruczanki Kubusia Puchatka== * Dość długo leżałem na ziemi na brzuszku,<br />Udając, że drzemię wieczorem na łóżku.<br />Starałem się mruczeć mru-mru… po cichutku,<br />Starałem się nucić, lecz wszystko bez skutku.<br /><br />Cokolwiek się zdrzemnąć jest rzeczą przyjemną,<br />Gdy fotel pod mną jest, nie zaś nade mną.<br />A tak się akurat złożyło niemiło,<br />Że właśnie tak było, bo tak się zdarzyło.<br /><br />Mieć fotel na grzbiecie, to dobre jedynie<br />Dla skoczka, co w cyrku tańcuje po linie,<br />Natomiast dla Misia to nie żaden zaszczyt,<br />Gdy leży na ziemi i brzuch mu się płaszczy,<br />I łapki, i szyjka, i nos, i tak dalej,<br />Co też mu się wcale a wcale nie chwali. * Dziwny jest niedźwiedzi ród,<br />Że tak bardzo lubi miód.<br />Bzyk – bzyk – bzyk, ram – pam – pam,<br />Co to znaczy? Nie wiem sam. ** ''Isn’t it funny<br />How a bear likes honey?<br />Buzz! Buzz! Buzz!<br />I wonder why he does?'' (ang.) ** Opis: mruczanka Kubusia, którą śpiewał wspinając się po drzewie do gniazda pszczół. ** Zobacz też: [[niedźwiedź]] * Jak to miło Chmurką być,<br />Niebem płynąć jak po wodzie.<br />Mała Chmurka na dzień dobry<br />taką piosenkę śpiewa co dzień:<br /><br />– Jak to miło Chmurką być<br />Niebem płynąć jak po wodzie<br />I od rana na dzień dobry<br />Taką piosenkę śpiewać co dzień:<br /><br />– Jak to miło chmurką być… ** ''How sweet to be a Cloud<br />Floating in the Blue!<br />Every little cloud<br />Always sings aloud.<br /><br />"How sweet to be a Cloud<br />Floating in the Blue!"<br />It makes him very proud<br />To be a little cloud.'' (ang.) ** Opis: mruczanka Kubusia śpiewana podczas lotu balonikiem. * To tylko chmurka deszczowa, krąży przy drzewie gdzie miodek jest<br />Nic złego się za tym nie chowa, chmurką niech nikt nie zajmuje się…<br />To jasne, że chmurki deszczowe, słodkiego miodu nie lubią jeść… ** Zobacz też: [[chmura]], [[deszcz]] ==Zobacz też== * ''[[Chatka Puchatka]]'' * [[Kłapouchy]] * [[Królik (postać)]] [[Kategoria:Angielskie powieści]] [[Kategoria:Kubuś Puchatek|!]] 331snocb0vnjq4r5xp5a0u9e5wyq4ef 0 1114 645957 228841 2026-08-01T19:20:08Z Swam pl 41038 −[[Kategoria:John Ronald Reuel Tolkien]]; +[[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] za pomocą HotCat 645957 wikitext text/x-wiki '''[[w:O baśniach|O baśniach]]''' (''Fairy Stories'') – esej wygłoszony przez [[J.R.R. Tolkien]]a * Łatwiej jest tworzyć światy z trzeźwych składników. ** Opis: spojrzenie autora na tworzenie świata przedstawionego w dziełach literackich. * Wędrówkę lepiej byłoby ukończyć niż odbywać z nadzieją, ale trzeba ją odbywać z nadzieją, żeby ją kiedykolwiek ukończyć. ** Opis: o toposie wędrówki w dziejach literackich. [[Kategoria:Eseje]] [[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] gsjwfa3tq3nj7o9fr8j3dancgf9461v 0 1278 645956 580642 2026-08-01T19:19:56Z Swam pl 41038 −[[Kategoria:John Ronald Reuel Tolkien]]; +[[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] za pomocą HotCat 645956 wikitext text/x-wiki [[Plik:Silmarillion, Just under the Cover.jpg|mały|{{center|Silmarillion}}]] '''[[w:Silmarillion|Silmarillion]]''' – zbiór opowieści autorstwa [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkiena]]. ==Ainulindalë== * Gdy zaś znaleźli się w Pustce, Ilúvatar rzekł:<br />– Spójrzcie! Oto wasza Muzyka!<br />I ukazał im Wizję, aby wzrokiem poznali to, co przedtem było dostępne tylko ich uszom; zobaczyli nowy Świat w postaci kuli zawieszonej pośród Pustki, z niej wyodrębnionej. A kiedy tak patrzyli z podziwem, Świat zaczął przed ich oczyma odsłaniać swoją historię i wydało im się, że żyje i rośnie. Czas jakiś przypatrywali się w milczeniu; potem Ilúvatar powtórzył:<br />– Oto wasza Muzyka! (…) ** ''When they were come into the Void, Ilúvatar said to them: ‘Behold your Music!’ And he showed to them a vision, giving to them sight where before was only hearing; and they saw a new World made visible before them, and it was globed amid the Void, and it was sustained therein, but was not of it. And as they looked and wondered this World began to unfold its history, and it seemes to them that it lived and grew. And when the Ainur had gazed for a while and were silent, Ilúvatar said again: ‘Behold your Music! (…)’'' (ang.) ** Opis: wizja Ainurów poprzedzająca stworzenie Ardy. * Na początku był Eru, Jedyny, którego na obszarze Ardy nazywają Ilúvatarem; On to powołał do życia Ainurów, Istoty Święte, zrodzone z Jego myśli. Ci byli z Nim wcześniej, niż powstało wszystko inne. Rozmawiał z nimi i poddawał im tematy muzyczne. Ainurowie zaś śpiewali dla Niego i On radował się tą muzyką. ** ''There was Eru, the One, who in Arda is called Ilúvatar; and he made first the Ainur, the Holy Ones, that were the offspring of his thought, and they were with him before aught else was made. And he spoke to them, propounding to them themes of music; and they sang before him, and he was glad.'' (ang.) * – Wtedy Iluvatar przemówił: Wielką moc mają Ainurowie, a najmocniejszy z nich jest Melkor, lecz niech wie i on, i każdy z was, że jam jest Iluvatar.<br />Pokażę wam teraz wszystko, co wyśpiewaliście, abyście zobaczyli swoje dzieło. Ty zaś Melkorze, przekonasz się, że nie można wprowadzić do symfonii żadnego tematu, który by w istocie nie miał swego źródła we mnie i że nie uda ci się zmienić tej muzyki na przekór mojej woli. Kto się o to pokusi okaże się w końcu tylko narzędziem moich planów, ujrzy bowiem rzeczy wspanialsze niż wszystko, co sam zdolny jest sobie wyobrazić. Strach ogarnął Ainurów, ponieważ nie rozumieli jeszcze słów Iluvatara, a Melkor palił się ze wstydu, który przerodził się w tajemny gniew w jego sercu ==Quenta Silmarillion== * – Bądź pozdrowiony Gurthangu! Nie znasz pana ani poddaństwa innego niż wobec ręki, która tobą włada. Nie wzdragasz się przed żadną krwią. Czy zgodzić się więc przelać krew Túrina Turambara? Czy zadasz mi prędką śmierć?<br />A klinga zadźwięczała w odpowiedzi zimnym głosem:<br />– Tak, wypiję twoją krew chętnie, żeby zapomnieć smaku krwi Belega, mojego panam i krwi Brandira, niesprawiedliwie zabitego. Zabiję cię szybko. ** Opis: dialog Túrina z jego mieczem, Gurthangiem * Lepiej nie mówić czego się chce, jeśli nie można tego otrzymać. ** Postać: Túrin * Przyjaźń polega czasem na powstrzymaniu druha w szaleństwie. ** Postać: Ölwe do Fëanora * Tak to już bywa, że kiedy człowiek ucieka przed swoim strachem, może się przekonać, że zdąża jedynie skrótem na jego spotkanie. ** Postać: Sador * Witaj, Eärendilu, najsławniejszy żeglarzu, wypatrywany, lecz przybywający niespodzianie, upragniony, lecz zjawiający się, gdy już nie mieliśmy nadziei cię ujrzeć! Witaj, Eärendilu, niosący światło wcześniejsze niż Księżyc i Słońce, chwałę Dzieci Ziemi, gwiazdę w ciemnościach, klejnot zachodzącego Słońca promieniejący o poranku! ** Postać: Eonwe, herold Manwego, wzywający Eärendila przed oblicze Valarów * Żegnaj, dwakroć ukochany! ''A Túrin Turambar turun abartanen!'' Panie losu przez los pokonany! Szczęśliwy jesteś, że umarłeś! ** Postać: Niënor Níniel do Túrina ==Akallabêth== * A żeglarze zapuszczając się bardzo daleko odkrywali tylko nowe lądy, które się okazywały podobne do starych i także podległe śmierci. Ci zaś, którzy pożeglowali najdalej, przekonali się, że opłynąwszy wokół ziemię wrócili w końcu na to miejsce, z którego rozpoczęli podróż, i powiedzieli:<br />– Wszystkie drogi są teraz zakrzywione. ** ''And those that sailed far came only to the new lands, and found them like the old lands, and subject to death. And tose that sailed furthest set but a girdle about the Earth and returned weary at last to the place of their beginning; and they said: ‘All roads are now bent.’'' (ang.) * Dúnedainowie bowiem sądzili, że nawet ludzie śmiertelni, jeśli im jest dana taka łaska, mogą sięgać wzrokiem w czasy inne niż ten, w którem żyją ich ciała; zawsze tęsknili, by uciec z cieni wygnania i zobaczyć jakiś przebłysk światła, które nie umiera. ** ''The Dúnedain held that even mortal Men, if so blessed, might look upon other times than those of their bodies’ life; and they longed ever to escape from the shadows of their exile and to see in some fashion the light that dies not.'' (ang.) ==Zobacz też== * ''[[Hobbit]]'' * ''[[Władca Pierścieni]]'' [[Kategoria:Angielskie opowiadania]] [[Kategoria:Literatura fantastyczna]] [[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] anv7kolq29ka2l9v7bhimw1orjeb8uj 645960 645956 2026-08-01T19:27:20Z Swam pl 41038 /* Zobacz też */ poprawa linkowania 645960 wikitext text/x-wiki [[Plik:Silmarillion, Just under the Cover.jpg|mały|{{center|Silmarillion}}]] '''[[w:Silmarillion|Silmarillion]]''' – zbiór opowieści autorstwa [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkiena]]. ==Ainulindalë== * Gdy zaś znaleźli się w Pustce, Ilúvatar rzekł:<br />– Spójrzcie! Oto wasza Muzyka!<br />I ukazał im Wizję, aby wzrokiem poznali to, co przedtem było dostępne tylko ich uszom; zobaczyli nowy Świat w postaci kuli zawieszonej pośród Pustki, z niej wyodrębnionej. A kiedy tak patrzyli z podziwem, Świat zaczął przed ich oczyma odsłaniać swoją historię i wydało im się, że żyje i rośnie. Czas jakiś przypatrywali się w milczeniu; potem Ilúvatar powtórzył:<br />– Oto wasza Muzyka! (…) ** ''When they were come into the Void, Ilúvatar said to them: ‘Behold your Music!’ And he showed to them a vision, giving to them sight where before was only hearing; and they saw a new World made visible before them, and it was globed amid the Void, and it was sustained therein, but was not of it. And as they looked and wondered this World began to unfold its history, and it seemes to them that it lived and grew. And when the Ainur had gazed for a while and were silent, Ilúvatar said again: ‘Behold your Music! (…)’'' (ang.) ** Opis: wizja Ainurów poprzedzająca stworzenie Ardy. * Na początku był Eru, Jedyny, którego na obszarze Ardy nazywają Ilúvatarem; On to powołał do życia Ainurów, Istoty Święte, zrodzone z Jego myśli. Ci byli z Nim wcześniej, niż powstało wszystko inne. Rozmawiał z nimi i poddawał im tematy muzyczne. Ainurowie zaś śpiewali dla Niego i On radował się tą muzyką. ** ''There was Eru, the One, who in Arda is called Ilúvatar; and he made first the Ainur, the Holy Ones, that were the offspring of his thought, and they were with him before aught else was made. And he spoke to them, propounding to them themes of music; and they sang before him, and he was glad.'' (ang.) * – Wtedy Iluvatar przemówił: Wielką moc mają Ainurowie, a najmocniejszy z nich jest Melkor, lecz niech wie i on, i każdy z was, że jam jest Iluvatar.<br />Pokażę wam teraz wszystko, co wyśpiewaliście, abyście zobaczyli swoje dzieło. Ty zaś Melkorze, przekonasz się, że nie można wprowadzić do symfonii żadnego tematu, który by w istocie nie miał swego źródła we mnie i że nie uda ci się zmienić tej muzyki na przekór mojej woli. Kto się o to pokusi okaże się w końcu tylko narzędziem moich planów, ujrzy bowiem rzeczy wspanialsze niż wszystko, co sam zdolny jest sobie wyobrazić. Strach ogarnął Ainurów, ponieważ nie rozumieli jeszcze słów Iluvatara, a Melkor palił się ze wstydu, który przerodził się w tajemny gniew w jego sercu ==Quenta Silmarillion== * – Bądź pozdrowiony Gurthangu! Nie znasz pana ani poddaństwa innego niż wobec ręki, która tobą włada. Nie wzdragasz się przed żadną krwią. Czy zgodzić się więc przelać krew Túrina Turambara? Czy zadasz mi prędką śmierć?<br />A klinga zadźwięczała w odpowiedzi zimnym głosem:<br />– Tak, wypiję twoją krew chętnie, żeby zapomnieć smaku krwi Belega, mojego panam i krwi Brandira, niesprawiedliwie zabitego. Zabiję cię szybko. ** Opis: dialog Túrina z jego mieczem, Gurthangiem * Lepiej nie mówić czego się chce, jeśli nie można tego otrzymać. ** Postać: Túrin * Przyjaźń polega czasem na powstrzymaniu druha w szaleństwie. ** Postać: Ölwe do Fëanora * Tak to już bywa, że kiedy człowiek ucieka przed swoim strachem, może się przekonać, że zdąża jedynie skrótem na jego spotkanie. ** Postać: Sador * Witaj, Eärendilu, najsławniejszy żeglarzu, wypatrywany, lecz przybywający niespodzianie, upragniony, lecz zjawiający się, gdy już nie mieliśmy nadziei cię ujrzeć! Witaj, Eärendilu, niosący światło wcześniejsze niż Księżyc i Słońce, chwałę Dzieci Ziemi, gwiazdę w ciemnościach, klejnot zachodzącego Słońca promieniejący o poranku! ** Postać: Eonwe, herold Manwego, wzywający Eärendila przed oblicze Valarów * Żegnaj, dwakroć ukochany! ''A Túrin Turambar turun abartanen!'' Panie losu przez los pokonany! Szczęśliwy jesteś, że umarłeś! ** Postać: Niënor Níniel do Túrina ==Akallabêth== * A żeglarze zapuszczając się bardzo daleko odkrywali tylko nowe lądy, które się okazywały podobne do starych i także podległe śmierci. Ci zaś, którzy pożeglowali najdalej, przekonali się, że opłynąwszy wokół ziemię wrócili w końcu na to miejsce, z którego rozpoczęli podróż, i powiedzieli:<br />– Wszystkie drogi są teraz zakrzywione. ** ''And those that sailed far came only to the new lands, and found them like the old lands, and subject to death. And tose that sailed furthest set but a girdle about the Earth and returned weary at last to the place of their beginning; and they said: ‘All roads are now bent.’'' (ang.) * Dúnedainowie bowiem sądzili, że nawet ludzie śmiertelni, jeśli im jest dana taka łaska, mogą sięgać wzrokiem w czasy inne niż ten, w którem żyją ich ciała; zawsze tęsknili, by uciec z cieni wygnania i zobaczyć jakiś przebłysk światła, które nie umiera. ** ''The Dúnedain held that even mortal Men, if so blessed, might look upon other times than those of their bodies’ life; and they longed ever to escape from the shadows of their exile and to see in some fashion the light that dies not.'' (ang.) ==Zobacz też== * ''[[Hobbit, czyli tam i z powrotem]]'' * ''[[Władca Pierścieni]]'' [[Kategoria:Angielskie opowiadania]] [[Kategoria:Literatura fantastyczna]] [[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] p1lbw6qeor497aoac0eeay4hjkpla6t 10 1371 645943 617444 2026-08-01T14:52:06Z Swam pl 41038 podmiana powtarzającego się cytatu 645943 wikitext text/x-wiki {| align="center" style="background-color: transparent; color: var(--color-base, inherit);" |'''''Pragnąć żyć umieramy, a pragnąc poznać życie poznajemy śmierć.''''' |- | align="right" |[[Władimir Sołowjow]], ''Duchowe podstawy życia'' |} <noinclude>[[Kategoria:Szablony cytatów dnia|01-28]]</noinclude> 9ogxuhh1mosqr7jmlp3o02qr9g6humd 10 1562 645936 617127 2026-08-01T12:26:47Z Swam pl 41038 przeniesienie cytatu z https://pl.wikiquote.org/w/index.php?title=Szablon:Cytat_dnia/10_grudnia&oldid=636273 645936 wikitext text/x-wiki {| align="center" style="background-color: transparent; color: var(--color-base, inherit);" |'''''Jedyne, czego nam potrzeba, abyśmy stali się dobrymi filozofami, to zdolność do dziwienia się światem.''''' |- | align="right" |[[Jostein Gaarder]] |} <noinclude>[[Kategoria:Szablony cytatów dnia|08-08]]</noinclude> n6rjh2eu1z5adm1k9kppoib4z2zhc8j 10 1580 645945 617263 2026-08-01T15:31:48Z Swam pl 41038 podmiana powtarzającego się cytatu 645945 wikitext text/x-wiki {| align="center" style="background-color: transparent; color: var(--color-base, inherit);" |'''''Co jest rozumne, jest rzeczywiste; a co jest rzeczywiste, jest rozumne.''''' |- | align="right" |[[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], ''Zasady filozofii prawa'' |} <noinclude>[[Kategoria:Szablony cytatów dnia|08-27]]</noinclude> a5br9zeaqxsibvxi6b7jpgbd3vknkly 10 1674 645962 617276 2026-08-01T20:16:28Z Swam pl 41038 podmiana powtarzającego się cytatu 645962 wikitext text/x-wiki {| align="center" style="background-color: transparent; color: var(--color-base, inherit);" |'''''Nie osiąga się wielkiej mądrości bez ofiar.''''' |- | align="right" |[[Clive Staples Lewis]], ''[[Siostrzeniec czarodzieja]]'' |} <noinclude>[[Kategoria:Szablony cytatów dnia|11-29]]</noinclude> 22usqad8dl3ynwq03kexrgnk0dqtx06 10 1685 645937 636273 2026-08-01T12:27:49Z Swam pl 41038 podmiana cytatu 645937 wikitext text/x-wiki {| align="center" style="background-color: transparent; color: var(--color-base, inherit);" |'''''Religia jest dla mnie nauką, a nauka religią.''''' |- | align="right" |[[Ada Lovelace]] |} <noinclude> [[Kategoria:Szablony cytatów dnia|12-10]] </noinclude> cug4anoo4uug2b60l1tftsadd0lm7fx 4 2905 645941 623910 2026-08-01T12:54:50Z Swam pl 41038 Usunięto kategorię "Meta-strony Wikicytatów"; Dodano kategorię "Grupy użytkowników Wikicytatów" za pomocą HotCat 645941 wikitext text/x-wiki [[File:Wikiquote Bots.png|230px|right]] [[Kategoria:Grupy użytkowników Wikicytatów|Boty]] '''Boty''' to specjalne skrypty, wykonujące na Wikicytatach zadane czynności automatycznie. Zmiany wprowadzane przez boty nie są normalnie widoczne w [[Specjalna:Recentchanges|Ostatnich zmianach]], ponieważ zwykle dokonywane są dziesiątkami lub setkami jednocześnie i ich wyświetlanie uniemożliwiłoby śledzenie aktywności zwykłych użytkowników. == Lista botów == Aktualnie na Wikicytatach działają następujące boty: * [[:Specjalna:Wkład/CommonsDelinker|edycje]] [[Użytkownik:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] &ndash; usuwa z artykułów grafiki usunięte z [[commons:|Commons]] * [[:Specjalna:Wkład/SwamBOT|edycje]] [[Użytkownik:SwamBOT|SwamBOT]] &ndash; zadania specjalne, zgłaszanie martwych linków zewnętrznych, zgłaszanie zbyt długich cytatów Nieaktywne: * [[:Specjalna:Wkład/AlohaBOT|edycje]] [[Użytkownik:AlohaBOT|AlohaBOT]] &ndash; zadania specjalne i stałe * [[:Specjalna:Wkład/ChtitBot|edycje]] [[Użytkownik:ChtitBot|ChtitBot]] &ndash; dodaje linki interwiki (do innych wersji językowych Wikicytatów) * [[:Specjalna:Wkład/Dinybot|edycje]] [[Użytkownik:Dinybot|Dinybot]] &ndash; dodaje linki interwiki (do innych wersji językowych Wikicytatów) * [[:Specjalna:Wkład/EgonBOT|edycje]] [[Użytkownik:EgonBOT|EgonBOT]] &ndash; bot do zadań specjalnych * [[:Specjalna:Wkład/LeonardoRob0t|edycje]] [[Użytkownik:LeonardoRob0t|LeonardoRob0t]] &ndash; dodaje linki interwiki (do innych wersji językowych Wikicytatów) * [[:Specjalna:Wkład/MediaWiki default|edycje]] [[Użytkownik:MediaWiki default|MediaWiki default]] &ndash; * [[:Specjalna:Wkład/RudolfBot|edycje]] [[Użytkownik:RudolfBot|RudolfBot ]] &ndash; * [[:Specjalna:Wkład/Tawbot|edycje]] [[Użytkownik:Tawbot|Tawbot]] &ndash; bot do zadań specjalnych * [[:Specjalna:Wkład/tsca.bot|edycje]] [[Użytkownik:tsca.bot|tsca.bot]] &ndash; bot do zadań specjalnych * [[:Specjalna:Wkład/WeftBot|edycje]] [[Użytkownik:WeftBot|WeftBot]] &ndash; dodaje linki interwiki (do innych wersji językowych Wikicytatów) == Zobacz też == * [[Wikicytaty:Prośby o flagę bota]] – przyznawanie uprawnień. k77uw5r02w1zyjm576j9n3bcubzrtzx 4 3592 645940 645886 2026-08-01T12:53:19Z Swam pl 41038 +[[WC:P]] 645940 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Meta-strony Wikicytatów|Skróty]] {{Skrót|[[WC:WC]]}}<br clear="both"> {| style="width: 100%; background: #ffffff; border:solid silver 1px;" ! Skrót !! Pełna nazwa |- | [[:Kategoria:Ekspresowe kasowanie|K:EK]] | [[:Kategoria:Ekspresowe kasowanie]] |- | [[Pomoc:FAQ|P:FAQ]] | [[Pomoc:FAQ]] |- | [[Wikicytaty:Administratorzy|WC:A]] | [[Wikicytaty:Administratorzy]] |- | [[Wikicytaty:Automatycznie zatwierdzeni użytkownicy|WC:AC]] | [[Wikicytaty:Automatycznie zatwierdzeni użytkownicy]] |- | [[Wikicytaty:Administratorzy interfejsu|WC:AI]] | [[Wikicytaty:Administratorzy interfejsu]] |- | [[Wikicytaty:AutoWikiBrowser|WC:AWB]] | [[Wikicytaty:AutoWikiBrowser]] |- | [[Wikicytaty:Biurokraci|WC:BI]] | [[Wikicytaty:Biurokraci]] |- | [[Wikicytaty:Brudnopis|WC:B]] | [[Wikicytaty:Brudnopis]] |- | [[Wikicytaty:Bar|WC:BAR]] | [[Wikicytaty:Bar]] |- | [[Wikicytaty:Checkuser|WC:CU]] | [[Wikicytaty:Checkuser]] |- | [[Wikicytaty:Cisza wyborcza|WC:CW]] | [[Wikicytaty:Cisza wyborcza]] |- | [[Wikicytaty:Czym Wikicytaty nie są|WC:NIE]] | [[Wikicytaty:Czym Wikicytaty nie są]] |- | [[Wikicytaty:Nazwa użytkownika|WC:NU]] | [[Wikicytaty:Nazwa użytkownika]] |- | [[Wikicytaty:Zasady ekspresowego kasowania|WC:EK]] | [[Wikicytaty:Zasady ekspresowego kasowania]] |- | [[Wikicytaty:Filtr nadużyć|WC:FN]] | [[Wikicytaty:Filtr nadużyć]] |- | [[Wikicytaty:Kanał IRC|WC:IRC]] | [[Wikicytaty:Kanał IRC]] |- | [[Wikicytaty:Kategorie|WC:K]] | [[Wikicytaty:Kategorie]] |- | [[Wikicytaty:Kto to powiedział|WC:KTP]] | [[Wikicytaty:Kto to powiedział]] |- | [[Wikicytaty:O Wikicytatach|WC:CSW]] | [[Wikicytaty:O Wikicytatach]] |- | [[Wikicytaty:Odznaczenia i nagrody|WC:OiN]] | [[Wikicytaty:Odznaczenia i nagrody]] |- | [[Wikicytaty:Odbieranie uprawnień|WC:OU]] | [[Wikicytaty:Odbieranie uprawnień]] |- | [[Wikicytaty:Patrolujący|WC:P]] | [[Wikicytaty:Patrolujący]] |- | [[Wikicytaty:Prośby do administratorów|WC:PdA]] | [[Wikicytaty:Prośby do administratorów]] |- | [[Wikicytaty:Prośby o przyznanie uprawnień|WC:PPU]] | [[Wikicytaty:Prośby o przyznanie uprawnień]] |- | [[Wikicytaty:Propozycje tematów|WC:PT]] | [[Wikicytaty:Propozycje tematów]] |- | [[Wikicytaty:Strony do usunięcia|WC:SDU]] | [[Wikicytaty:Strony do usunięcia]] |- | [[Wikicytaty:Strony do dopracowania|WC:SDD]] | [[Wikicytaty:Strony do dopracowania]] |- | [[Wikicytaty:Steward|WC:ST]] | [[Wikicytaty:Steward]] |- | [[Wikicytaty:Strony ujednoznaczniające|WC:SU]] | [[Wikicytaty:Strony ujednoznaczniające]] |- | [[Wikicytaty:Szablony|WC:S]] | [[Wikicytaty:Szablony]] |- | [[Wikicytaty:Szuflada|WC:SZ]] | [[Wikicytaty:Szuflada]] |- | [[Wikicytaty:Śmiało modyfikuj strony|WC:ŚMS]] | [[Wikicytaty:Śmiało modyfikuj strony]] |- | [[Wikicytaty:Tablica ogłoszeń|WC:TO]] | [[Wikicytaty:Tablica ogłoszeń]] |- | [[Wikicytaty:VisualEditor|WC:VE]] | [[Wikicytaty:VisualEditor]] |- | [[Wikicytaty:Wandalizm|WC:W]] | [[Wikicytaty:Wandalizm]] |- | [[Wikicytaty:WC|WC:WC]] | [[Wikicytaty:WC]] (ta strona, także [[WC:]]) |- | [[Wikicytaty:Wikietykieta|WC:WE]] | [[Wikicytaty:Wikietykieta]] |- | [[Wikicytaty:Weryfikowalność|WC:WER]] | [[Wikicytaty:Weryfikowalność]] |- | [[Wikicytaty:Zasady formatowania|WC:F]] | [[Wikicytaty:Zasady formatowania]] |- | [[Wikicytaty:Zasady i zalecenia|WC:ZZ]] | [[Wikicytaty:Zasady i zalecenia]] |- | [[Wikicytaty:Zasady usuwania stron|WC:ZUS]] | [[Wikicytaty:Zasady usuwania stron]] |} izmaefmnc5clb5txgbp2qrlkpr5mu2t 0 4677 645954 612375 2026-08-01T19:18:15Z Swam pl 41038 −[[Kategoria:John Ronald Reuel Tolkien]]; +[[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] za pomocą HotCat 645954 wikitext text/x-wiki [[Plik:Bolsón Cerrado.jpg|mały|{{center|Dom hobbita}}]] '''[[w:Hobbit, czyli tam i z powrotem|Hobbit, czyli tam i z powrotem]]''' (ang. ''The Hobbit, or There and Back Again'') – powieść autorstwa [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkiena]] z 1937 roku. Cytaty wg wyd. Wydawnictwo Iskry, Warszawa; tłumaczenie – [[Maria Skibniewska]], wiersze przełożył Włodzimierz Lewik. * A co, nie mówiłem? – zaśmiał się Gandalf. – Pan Baggins potrafi więcej, niż nam się wydaje. ** Źródło: rozdział 6, ''Z patelni w ogień'', s. 102 * Bogacze powinni by mieć litość i niezależnie od zobowiązań wspierać w biedzie tych, którzy im okazali życzliwość w potrzebie. ** Postać: Bard Łucznik ** Opis: fragment negocjacji z Thorinem, który nie znalazł się w ostatecznym scenariuszu filmu Petera Jacksona, gdyż mógłby zostać niezrozumiany przez współczesnych widzów. ** Źródło: rozdział 15, ''Chmury się zbierają'', s. 274 * Buch czerepy w garnek śmiało,<br />Szkło na drobny tłuczmy piach –<br />A co jeszcze pozostało,<br />O podłogę bęc i trach!<br />Baczność! Bilbo płaczu bliski,<br />Zaraz usłyszycie jęk –<br />Więc uwaga tam na miski!<br />Trach i prask, bęc, i brzdęk! ** Opis: pieśń śpiewana przez krasnoludy. ** Źródło: rozdział 1, ''Nieproszeni gości'', s. 17 * Ciemne sprawy najlepiej załatwiać po ciemku. ** Źródło: rozdział 1, ''Nieproszeni gości'', s. 21 * Coś, przed czym w świecie nic nie uciecze,<br />Co gnie żelazo, przegryza miecze,<br />Pożera ptaki, zwierzęta, ziele,<br />Najtwardszy kamień na mąkę miele,<br />Królów nie szczędzi, rozwala mury,<br />Poniża nawet najwyższe góry. ** Opis: zagadka zadana przez Golluma, odpowiedź brzmi ''[[czas]]''. ** Źródło: rozdział 5, ''Zagadki w ciemnościach'', s. 83, 84 * Daleko jeszcze do końca przygód! ** Postać: Bilbo ** Źródło: rozdział 12, ''Na zwiadach w obozie wroga'', s. 236 * (…) do trzech razy sztuka. ** Postać: Gollum ** Źródło: rozdział 5, ''Zagadki w ciemnościach'', s. 85 * Do widzenia! Szczęśliwej drogi, dokądkolwiek zechcesz wędrować! ** Opis: krasnolud Balin, żegnające Bilba, który odchodzi do domu po skończonej wyprawie. ** Źródło: rozdział 18, ''Droga powrotna'', s. 302 * – Dzień dobry – powiedział Bilbo i powiedział to z całym przekonaniem, bo słońce świeciło, a trawa zieleniła się pięknie. Gandalf jednak spojrzał na niego spod bujnych, krzaczastych brwi, które sterczały aż poza szerokie rondo kapelusza.<br />– Co chcesz przez to powiedzieć? – spytał. – Czy życzysz mi dobrego dnia, czy oznajmiasz, że dzień jest dobry, niezależnie od tego, co ja o nim myślę; czy sam dobrze się tego ranka czujesz, czy może uważasz, że dzisiaj należy być dobrym?<br />– Wszystko naraz – rzekł Bilbo. – A na dodatek, że w taki piękny dzień dobrze jest wypalić fajkę na świeżym powietrzu. ** Opis: fragment rozmowy między Gandalfem a Bilbem. ** Źródło: rozdział 1, ''Nieproszeni gości'', s. 8 * Dziwna rzecz: o tym, co najlepsze, i o dniach najmilej spędzonych niewiele się ma do opowiadania, a słuchanie o tym nie tak bawi słuchacza; za to o rzeczach przykrych, niepokojących czy wręcz groźnych można opowiadać wspaniałe historie i starczy tematu na długo. ** Źródło: rozdział 3, ''Krótki odpoczynek'', s. 56, 57 * Hobbici są – czy może byli – małymi ludźmi, mniejszymi od krasnoludów – różnią się też od nich tym, że nie noszą brody – lecz znacznie większymi od liliputów. Nie uprawiają wcale albo prawie wcale czarów, z wyjątkiem chyba zwykłej, powszedniej sztuki, która pozwala im znikać bezszelestnie i błyskawicznie, kiedy duzi, niemądrzy ludzie, jak ty i ja, zabłądzą w ich pobliże, hałasując niczym słonie, tak że na milę można ich usłyszeć. Hobbici są skłonni do tycia, zwłaszcza w pasie: miewają wypięte brzuchy; ubierają się kolorowo (najchętniej zielono i żółto); nie używają obuwia, ponieważ stopy ich z przyrodzenia opatrzone są twardą podeszwą i porośnięte bujnym, ciemnym, brunatnym włosem, podobnie jak głowa (zwykle kędzierzawa); mają długie, zręczne, smagłe palce i poczciwe twarze, a śmieją się dużo, basowo i serdecznie (szczególnie po obiedzie, który – w miarę możności – jadają dwa razy dziennie). ** Źródło: rozdział 1, ''Nieproszeni gości'', s. 6 * Jeśli się chce coś znaleźć, trzeba po prostu szukać (…). Rzeczywiście, kto szuka, ten najczęściej coś znajduje, niestety czasem zgoła nie to, czego mu potrzeba. ** Źródło: rozdział 4, ''Górą i dołem'', s. 63, 64 * Już gwiazdy jaśniejsze<br />Niż błyski kamieni,<br />A księżyc srebrzyściej<br />Niż srebro się mieni.<br />Już ogień lśni złociej,<br />Żar biorąc od słonka,<br />Niż złoto w podziemiach –<br />Więc po cóż się błąkać? ** Opis: pieśń śpiewana przez elfy z Rivendell. ** Źródło: rozdział 19, ''Ostatni akt'', s. 3 * Korzeni nie widziało niczyje oko,<br />A przecież to coś sięga bardzo wysoko,<br />Od drzew wybujało wspanialej,<br />Chociaż nie rośnie wcale. ** ''What has roots as nobody sees,<br />Is taller than trees,<br />Up, up it goes,<br />And yet never grows? ** Opis: zagadka zadana przez Golluma, odpowiedź brzmi ''[[góra]]''. ** Źródło: rozdział 5, ''Zagadki w ciemnościach'', s. 80 * – Masz dziesięć minut na drogę. Musisz biec – rzekł Gandalf.<br />– Ale… – zaczął Bilbo.<br />– Nie ma czasu na żadne ale – powiedział czarodziej.<br />– Ale… – powtórzył Bilbo.<br />– Na to także nie ma czasu. Ruszaj! ** Źródło: rozdział 2, ''Pieczeń barania'', s. 35, 36 * Mimo wszystko bitwa skończyła się pewnie naszym zwycięstwem – rzekł Bilbo obmacując zbolałą głowę. – Ano, widzę, że zwycięstwo to bardzo smutna historia. ** Źródło: rozdział 18, ''Droga powrotna'', s. 296 * Mogło być gorzej, ale mogło być i znacznie lepiej. ** Postać: Gandalf ** Źródło: rozdział 4, ''Górą i dołem'', s. 72 * Moja zbroja warta jest dziesięciu tarcz, zęby służą mi za miecze, pazury – za włócznie, cios mojego ogona to grom, skrzydła niosą huragan, a mój dech – śmierć! ** Postać: Smaug ** Źródło: rozdział 12, ''Na zwiadach w obozie wroga'', s. 234 * Mówiłem. Nie bądź głupi, Bilbo. Idź lepiej do łóżka, bo widzę, że ci już rozum usnął w głowie. ** Źródło: rozdział 7, ''Dziwna kwatera'', s. 137 * Nie bądź głupi, Bilbo, i nigdy nie śmiej się ze smoka, póki jeszcze zipie. ** Postać: Bilbo do siebie (samokrytycznie). ** Źródło: rozdział 12, ''Na zwiadach w obozie wroga'', s. 235 * Nie oddycha, a żyje,<br />Nie pragnie, a wciąż pije. ** ''Alive without breath,<br />As cold as death;<br />Never thirsty, ever drinking,<br />All in mail never clinking.'' ** Źródło: rozdział 5, ''Zagadki w ciemnościach'', s. 82 ** Opis: zagadka zadana przez Golluma, odpowiedź brzmi ''[[ryba]]''. * Nie ma skrzydeł, a trzepocze,<br />Nie ma ust, a mamrocze,<br />Nie ma nóg, a pląsa,<br />Nie ma zębów, a kąsa. ** Opis: zagadka zadana przez Golluma, odpowiedź brzmi ''[[wiatr]]''. ** Źródło: rozdział 5, ''Zagadki w ciemnościach'', s. 80 * Nie można tego zobaczyć ani dotknąć palcami,<br />Nie można wyczuć węchem ani usłyszeć uszami,<br />Jest pod górami, jest pod gwiazdami,<br />Pustej jaskini nie omija,<br />Po nas zostanie, było przed nami,<br />Życie gasi, a śmiech zabija. ** Opis: zagadka zadana przez Golluma, odpowiedź brzmi ''[[ciemność]]''. ** Źródło: rozdział 5, ''Zagadki w ciemnościach'', s. 81 * ''Od Thorin i kompanii pozdrowienie dla włamywacza Bilba! Za gościnę serdecz­ne dzięki, a Twoją ofertę fachowej pomocy chętnie przyjmujemy. Warunki: zapła­ta przy dostawie w wysokości nie przekraczającej czternastej części całego zysku (jeżeli w ogóle będą zyski); zwrot kosztów podróży zapewniamy w każdym przy­padku; koszty pogrzebu – jeśli okaże się to konieczne i nie będzie załatwione in­aczej – ponosimy my lub nasi przedstawiciele.'' ** Opis: fragment listu. ** Źródło: rozdział 2, ''Pieczeń barania'', s. 35 * Oko, co tkwiło w niebieskiej twarzy, ucieszyło się ogromnie,<br />Gdy zobaczyło w zielonej twarzy drugie oko.<br />„Ono jest zupełnie podobne do mnie,<br />Tylko że błyszczy nisko, a ja wysoko”. ** Opis: zagadka zadana przez Bilba, odpowiedź brzmi ''[[słońce]] i [[stokrotka]]''. ** Źródło: rozdział 5, ''Zagadki w ciemnościach'', s. 81 * Pieśń ich nie była jednak podobna do śpiewu elfów, przypominała natomiast bardzo tę, która rozbrzmiała niegdyś w norce Bilba:<br />Przyszedł wreszcie, przyszedł dzień –<br />Król wstępuje w groty cień.<br />Gad ubroczył krwią jej progi,<br />Tak wyginą wszystkie wrogi.<br />Długa lanca, ostry miecz,<br />Brama twarda, choć w nią siecz!<br />Złota śmiałe szuka serce,<br />Kres krasnali poniewierce.<br />Działa krasnoludów czar.<br />W ciszę mroków dźwięk się wdarł,<br />Tam, gdzie mrok pod skałą władnie,<br />I gdzie dziwy drzemią na dnie. ** Opis: fragment pieśni śpiewanej pod Samotną Górą przez kompanię. ** Źródło: rozdział 15, ''Chmury się zbierają'', s. 271 * Piękne tytuły! – szyderczo mruknął smok. – Ale nawet szczęśliwe numery nie zawsze wygrywają. ** Opis: Smaug do Bilba. ** Źródło: rozdział 12, ''Na zwiadach w obozie wroga'', s. 231 * Ponad gór omglony szczyt<br />Lećmy, zanim wstanie świt,<br />By jaskiniom, lochom, grotom<br />Czarodziejskie wydrzeć złoto! ** Opis: pieśń śpiewana przez krasnoludy podczas spotkania u Bilba. ** Źródło: rozdział 1, ''Nieproszeni gości'', s. 9 * Póki życia, póty nadziei, jak mawiał mój ojciec. ** Postać: Bilbo ** Źródło: rozdział 13, ''Smauga nie ma w domu'', s. 242 * Przygody! To znaczy: nieprzyjemności, zburzony spokój, brak wygód. Przez takie rzeczy można się spóźnić na obiad. ** Źródło: rozdział 1, ''Nieproszeni gości'', s. 19 * Pudełko bez zawiasów, klucza ani wieka,<br />A przecież skarb złocisty w środku skryty czeka. ** Opis: zagadka zadana przez Bilba, odpowiedź brzmi ''[[jajko]]''. ** Źródło: rozdział 5, ''Zagadki w ciemnościach'', s. 82 * Słuchajcie, słuchajcie! – pomyślał Bilbo i przypadkiem pomyślał na głos. ** Źródło: rozdział 1, ''Nieproszeni gości'', s. 32 * Słyszałem nieraz pieśni o bitwach i wyobrażałem sobie, słuchając ich, że klęska może być pełna chwały. Ale teraz widzę, że to rzecz straszna, by nie rzec: rozpaczliwa. ** Źródło: rozdział 17, ''Chmury pękają'', s. 294, 295 * (…) strach bardzo przeszkadza w myśleniu. ** Źródło: rozdział 5, ''Zagadki w ciemnościach'', s. 84 * Świat byłby weselszy, gdyby więcej jego mieszkańców tak jak ty ceniło dobre jadło, zabawę i śpiew wyżej niż górę złota. ** Opis: Thorin do Bilba. ** Źródło: rozdział 18, ''Droga powrotna'', s. 298 * Tak oto śnieg spada po ogniu, a nawet smoki nie unikną końca – rzekł Bilbo i odwrócił się plecami do kraju przygód. Krew Tuków znużyła się, krew Bagginsów z każdym dniem wzbierała silniej w jego żyłach. – Teraz marzę już tylko o moim wygodnym fotelu – powiedział Bilbo. ** Źródło: rozdział 18, ''Droga powrotna'', s. 305 * W czerwonej stajni trzydzieści białych koni<br />Kłapie, tupie, a czasem ze strachu dzwoni. ** ''Thirty white horses on a red hill,''<br />''First they champ,''<br />''Then they stamp,''<br />''Then they stand still.'' ** Opis: zagadka zadana przez Bilba, odpowiedź brzmi ''[[zęby]]''. ** Źródło: rozdział 5, ''Zagadki w ciemnościach'', s. 80 * W pewnej norze ziemnej mieszkał sobie pewien hobbit. ** Opis: [[pierwsze zdania dzieł literackich|pierwsze zdanie]]. ** Źródło: rozdział 1, ''Nieproszeni gości'', s. 5 * Wielki to błąd pomijać w rachunkach smoka, póki ten smok żyje, i to w dodatku tuż pod bokiem ** Źródło: rozdział 12, ''Na zwiadach w obozie wroga'', s. 224 * Wiodą, wiodą drogi w świat,<br />Pod gwiazdami mkną na niebie –<br />Choć wędrować każdy rad,<br />W końcu wraca w dom, do siebie.<br />Oczy, które ognia dziw<br />Oglądały – i pieczary,<br />Patrzą czule w zieleń niw<br />I kochany domek stary. ** Opis: Bilbo dostrzegłszy z oddali swój Pagórek. ** Źródło: rozdział 19, ''Ostatni akt'', s. 311 * Wpadł w nieopisaną wściekłość, w szczególną odmianę wściekłości, ogarniającą tych bogaczy, którzy mają więcej, niż zdolni są spożytkować, jeśli nagle utracą coś, co od dawna posiadali, lecz czego nigdy przedtem nie używali ani nie potrzebowali. ** Źródło: rozdział 12, ''Na zwiadach w obozie wroga'', s. 225 '''Zobacz też:''' * ''[[Hobbit: Niezwykła podróż]]'' * ''[[Hobbit: Pustkowie Smauga]]'' * ''[[Hobbit: Bitwa Pięciu Armii]]'' [[Kategoria:Angielskie powieści]] [[Kategoria:Powieści fantasy]] [[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] h4fefahzd3i37y7qvdot4pqaj9ui31x 0 6293 645963 645914 2026-08-01T21:12:09Z Lukaes54 51649 /* Inne */ 645963 wikitext text/x-wiki '''[[w:Roman Dmowski|Roman Dmowski]]''' (1864–1939) – polski [[polityk]], publicysta polityczny, współzałożyciel Narodowej Demokracji. [[Plik:Roman Dmowski LOC 3c35372u.jpg|mały|{{center|Roman Dmowski (ok. 1919)}}]] ==''[https://cbmn.pl/uploads/ebooks/Roman%20Dmowski%20-%20My%C5%9Bli%20nowoczesnego%20Polaka.pdf Kościół, naród i państwo]''== * Katolicyzm nie jest dodatkiem do polskości, zabarwieniem jej na pewien sposób, ale tkwi w jej istocie, w znacznej mierze stanowi jej istotę. Usiłowanie oddzielenia u nas katolicyzmu od polskości, oderwania narodu od religii i od Kościoła, jest niszczeniem samej istoty narodu. ** Zobacz też: [[katolicyzm]] * Naród szczerze, istotnie katolicki musi dbać o to, ażeby prawa i urządzenia państwowe, w których żyje, były zgodne z zasadami katolickimi i ażeby w duchu katolickim były wychowywane jego młode pokolenia. * Nie trzeba dowodzić, że upadek narodów katolickich pociągnąłby za sobą upadek roli i wpływu Kościoła katolickiego. To też w sferach kościelnych z surową krytyką występowano wobec pewnych skrajności nacjonalizmu, ale na ogół uważano za bardzo pomyślny objaw budzenie się energii narodowej w społeczeństwach katolickich. Tym bardziej, że razem z odrodzeniem myśli narodowej szedł zwrot ku katolicyzmowi, ogarniający znaczną liczbę ludzi, którzy pod wpływami prądów XIX wieku od niego się byli oddalili. * Nie umiałbym powiedzieć, gdzie pierwej, we Francji, czy we Włoszech, użyto wyrazu „nacjonalizm” dla określenia nowego ruchu narodowego. Byłem zawsze zdania, że to termin nieszczęśliwy, osłabiający wartość ruchu i myśli, którą ten ruch wyrażał. Wszelki „izm” mieści w sobie pojęcie doktryny, kierunku myśli, obok którego jest miejsce na inne, równorzędne z nim kierunki. Naród jest jedyną w świecie naszej cywilizacji postacią bytu społecznego, obowiązki względem narodu są obowiązkami, z których nikomu z jego członków nie wolno się wyłamywać: wszyscy jego synowie winni dla niego pracować i o jego byt walczyć, czynić wysiłki, ażeby podnieść jego wartość jak najwyżej, wydobyć z niego jak największą energię w pracy twórczej i w obronie narodowego bytu. Wszelkie „izmy”, które tych obowiązków nie uznają, które niszczą ich poczucie w duszach ludzkich, są nieprawowite. * Polityka narodu katolickiego musi być szczerze katolicka, to znaczy, że religia, jej rozwój i siła musi być uważana za cel, że nie można jej używać za środek do innych celów, nic wspólnego z nią nie mających. * Wielki naród, jak już było gdzie indziej powiedziane, musi nosić wysoko sztandar swej wiary. Musi go nosić tym wyżej w chwilach, w których władze jego państwa nie noszą go dość wysoko, i musi go dzierżyć tym mocniej, im wyraźniejsze są dążności do wytrącenia mu go z ręki. ** Zobacz też: [[wiara]] * Wolnomularstwo utraciło już siłę duchowej atrakcji. Mając siłę organizacyjną, a stąd władzę i rozdawnictwo łask, przyciąga ono jeszcze ludzi, i to w dużej liczbie. Ale ten rodzaj ludzki, których się przyciąga łaskami, nie podbija świata. Przyszłość należy do tych, co mają ideę, wiarę w nią i zdolność poświęcenia. * Żyjemy w dobie bankructwa wielu podstaw, na których opierało się życie świata naszej cywilizacji w ostatnim okresie dziejów. W krajach przodujących cywilizacyjnie dotychczasowe podstawy walą się szybko, a niewiele widać twórczości w kierunku budowania nowych. Raczej widzi się upór w kierunku ratowania tego, czego się uratować nie da.<br />Takie momenty w dziejach cywilizowanej ludzkości bywały już nieraz. Znamionowały je zawsze pewne rysy wspólne, bez względu na warunki czasu i miejsca: upadek wiary, silnej wiary w cokolwiek; upadek myśli – zanik twórczości; upadek smaku – górowanie brzydoty nad pięknem; rozkład dyscypliny moralnej i upadek obyczajów; wreszcie, rozpowszechnienie się rozmaitych zabobonów, zastępujących wierzenia religijne. Wszystkie te rysy występują w bardzo uwypuklony sposób w dzisiejszym życiu naszej cywilizacji. ==''[https://cbmn.pl/uploads/ebooks/Roman%20Dmowski%20-%20My%C5%9Bli%20nowoczesnego%20Polaka.pdf Myśli nowoczesnego Polaka]''== * Człowiek dla samego siebie jest o wiele więcej skomplikowaną i o wiele trudniejszą do wytłumaczenia istotą niż dla innych, bo ma przed sobą cały świat wewnętrzny, dla tych innych niedostrzegalny i tym samym poniekąd nie istniejący. Gubimy się we własnej duszy, nie umiejąc ani określenia, ani nazwy znaleźć dla rozmaitych jej składników, nie wiedząc, że w jej głębi drzemią instynkty zdolne w odpowiedniej chwili nad całym naszym jestestwem zapanować. I czasami jeden fakt, jedno spostrzeżenie w wewnętrznym świecie jak błyskawica oświetla wnętrze naszej własnej duszy, pozwala nam dojrzeć w niej pierwiastki, o których nigdyśmy nie myśleli i istnienia ich nigdy nie przypuszczali. ** Opis: Początkowo publikowane w: ''Podstawy polityki polskiej'' (drukowane w „Przeglądzie Wszechpolskim” w 1905). Dodawane do ''Myśli'' od trzeciego wydania (1907). * Gubi nas ona [bierność] nie tylko jako naród, ale jako jednostki. Jej to przede wszystkim zawdzięczamy, że wśród nas tak częstym jest zjawiskiem pesymizm, beznadziejność, brak wiary w siebie i w możność życia na lepszy sposób. Trzeba świat znać i rozumieć, a życie samemu urabiać według własnych wymagań. Świat wtedy nie będzie taki brzydki, a życie na nim nie takie złe, jak to nam się często zdaje. * I sprzedajemy humanitarnie Polskę w dalszym ciągu. * Jestem Polakiem – to słowo w głębszym rozumieniu wiele znaczy. Jestem nim nie dlatego tylko, że mówię po polsku, że inni mówiący tym samym językiem są mi duchowo bliżsi i bardziej dla mnie zrozumiali, że pewne moje osobiste sprawy łączą mnie bliżej z nimi, niż z obcymi, ale także dlatego, że obok sfery życia osobistego, indywidualnego znam zbiorowe życie narodu, którego jestem cząstką, że obok swoich spraw i interesów osobistych znam sprawy narodowe, interesy Polski, jako całości, interesy najwyższe, dla których należy poświęcić to, czego dla osobistych spraw poświęcić nie wolno. * Jestem Polakiem – więc mam obowiązki polskie: są one tym większe i tym silniej się do nich poczuwam, im wyższy przedstawiam typ człowieka.<br />Bo im szersza strona mego ducha żyje życiem zbiorowym narodu, tym jest mi ono droższe, tym większą ma ono dla mnie cenę i tym silniejszą czuję potrzebę dbania o jego całość i rozwój.<br />Z drugiej strony, im wyższy jest stopień mego rozwoju moralnego, tym więcej nakazuje mi w tym względzie sama miłość własna. ** Zobacz też: [[naród]], [[ojczyzna]] * Jestem Polakiem – więc całą rozległą stroną swego ducha żyję życiem Polski, Jej uczuciami i myślami, Jej potrzebami, dążeniami i aspiracjami. Im więcej nim jestem tym mniej z jej życia jest mi obce i tym silniej chcę, żeby to, co w mym przekonaniu uważam za najwyższy wyraz życia stało się własnością całego narodu. * Można bodaj z całą słusznością powiedzieć, że nigdzie nie ma tylu co u nas nieinteligentnych intelektualistów i tylu estetów bez smaku. * Nasz chłop, pomimo swej niskiej kultury jest zdolniejszy, pojętniejszy od chłopa niemieckiego lub francuskiego, to niekoniecznie stąd wnioskować należy, ze tamte narody uformowały się z gorszego materiału rasowego, ale że jedynie żyjąc w cywilizacji przez dłuższy czas i w intensywniejszych jej postaciach, zdołały już część najlepszego materiału z ludu wyciągnąć i w znacznej mierze zniszczyć. * Społeczeństwo zaś popada w bezmyślność w zakresie najżywotniejszych swoich interesów, w dziedzinach zaś oderwanych od życia okazuje skłonność do ekstaz i orgii duchowych. Umie ono przez dłuższy czas zupełnie nie interesować się poważnymi zaburzeniami w głębi państwa, od którego jego losy zależą, ale przychodzi czasem chwila, że z wszystkich kątów kraju zjeżdżają się ludzie w celu wysłuchania jednej opery, lub że wypełniająca salę koncertową wyborowa publiczność urządza sobie zbiorowe łkanie. * Tak, my jesteśmy w głównej swej masie, w tym, co stanowi naród przyszłości, społeczeństwem młodym, zaczynającym się dopiero dorabiać i wciskać na pole międzynarodowego współzawodnictwa, na którym się dziś rozsiadły wygodnie inne ludy. I jeżeli można powiedzieć, że powalona na ziemię i skrępowana od stulecia Polska zaczyna się poruszać na nowo, to głównym momentem jest tu właśnie ruch masy ludowej, młodej, żywotnej, dorabiającej się, pierwszymi, obudzonymi z uśpienia siłami rwącej się do życia: nie jest to właściwie odradzanie się starej Polski, ale powstawanie nowej z nieruchomych przez wieki pokładów. ** Zobacz też: [[Polska]], [[naród]], [[młodzież]] * Trzeba świat znać i rozumieć, a życie samemu urabiać według własnych wymagań. Świat wtedy nie będzie tak brzydki, a życie na nim tak złe, jak to nam się często zdaje. Jest ono tylko twarde dla zniewieściałych próżniaków i bezlitosne dla nie rozumiejących ducha czasu. * Warunki wszakże zewnętrzne nie mogłyby wystarczyć do zepchnięcia społeczeństwa w takiej mierze z jego drogi rozwojowej, gdyby w jego wewnętrznej organizacji nie istniały poważne po temu przyczyny. * Wszystko co polskie jest moje: niczego się wyrzec nie mogę. Wolno mi być dumnym z tego, co w Polsce jest wielkie, ale muszę przyjąć i upokorzenie, które spada na naród za to co jest w nim marne. * Wyrafinowanie duchowe naszego inteligentnego ogółu, jakkolwiek zupełnie zrozumiałe, gdy zważamy wszystkie jego źródła, przy bliższym zastanowieniu jest i smutne, i śmieszne zarazem. I nie tylko dlatego, że nie odpowiada ono poziomowi rozwoju naszych władz duchowych, że intelektualizm łączy się często ze słabymi zdolnościami umysłowymi i nawet nieuctwem, że estetyzmowi towarzyszy brak poczucia piękna, surowość i niewyrobienie smaku, podlegającego pierwszej lepszej sugestii, że w pierwszych szeregach ruchu etycznego idą niedojrzałe dusze, nie rozumiejące życia i jego zadań, niezdolne do konsekwentnego stosowania zasad, ale dlatego także, iż obecnemu momentowi i w dziejowym rozwoju naszego narodu najmniej odpowiada wszelka kontemplacja, wyrafinowanie duchowe, bierne filozofowanie lub pływanie w estetycznych ekstazach. My jesteśmy narodem młodym, a jeżeli idzie o świeżość duchową głównej masy społecznej – może najmłodszym w Europie. Polska upadła nie dlatego, że się jako naród zestarzała, ale dlatego, że się wykoleiła w rozwoju. * Znacznie głębsze rozbicie inteligencji polskiej wynikło z tłumnego wtargnięcia w jej szeregi Żydów. Przeprowadzona w przeddzień powstania [styczniowego] reforma Wielopolskiego zniosła prawne przegrody między nimi a społeczeństwem polskim. Rzucili się wtedy do szkół średnich i uniwersytetów. Wytworzyli liczną inteligencję, biorącą udział w życiu polskim, wnoszącą w nie swoje tendencje, narzucającą mu swe upodobania i swe nienawiści, a w wypadkach nawet, w których usiłowali być jak najwięcej Polakami, nie mogącą się pozbyć swej odrębnej psychiki, swych instynktów. Ta inteligencja, w miarę, jak liczba jej rosła, stawała się coraz słabiej polska, a coraz mocniej żydowską. ** Zobacz też: [[Żydzi]] * Zwalczanie etyki narodowej ze stanowiska chrześcijańskiego nie dowodzi wcale głębokiego zrozumienia zasad chrześcijańskich i mocnego do nich przywiązania, lecz tylko brak narodowego poczucia, a częstokroć i logiki. W stosunku do cudzoziemca, dajmy na to do Niemca lub Moskala, etyka chrześcijańska tyle mnie obowiązuje, ile idzie o stosunek prywatny, o stosunek człowieka do człowieka, tam wszakże, gdzie obaj występujemy jako przedstawiciele i obrońcy spraw swych narodów, jedynie mnie obowiązuje etyka narodowa. W stosunkach osobistych nie wolno mi go krzywdzić równie dobrze, jak gdyby był moim rodakiem, bo w tych stosunkach etyka nasza, etyka chrześcijańska, nie uznaje różnic narodowych. Ale nawet zabić go mam obowiązek w walce za ojczyznę. ** Opis: Początkowo publikowane w: ''Podstawy polityki polskiej'' (drukowane w „Przeglądzie Wszechpolskim” w 1905). Dodawane do ''Myśli'' od trzeciego wydania (1907). ==''[https://cbmn.pl/uploads/ebooks/Roman%20Dmowski%20-%20Nasz%20patriotyzm.pdf Nasz patriotyzm]''== * Ażeby Polacy mogli żyć prawidłowo w organizmie państwowym rosyjskim, trzeba ich cofnąć w rozwoju, trzeba ich cywilizacyjnie Rosjanom upodobnić. Ażeby zaś przestali marzyć o zjednoczeniu politycznym wszystkich ziem polskich, trzeba ich wytępić, dopóki bowiem naród ten będzie istniał w trzech państwach, dopóty będzie dążył, prawem konieczności do zlania się w jedną polityczną całość. * Ażeby żyć, musimy zdobyć prawa. Tego żądania polityka biernego oporu nie stawia i dlatego, obejmując wiele rzeczy pożytecznych, nie wystarcza ona na potrzeby chwili bieżącej. * Chociaż więc socjalizm u nas nie dał społeczeństwu programu, obejmującego ogół jego potrzeb, choć w naszej walce o istnienie narodu i jego rozwój cywilizacyjny nie zajął stanowiska, do którego rościł sobie prawo, chociaż wyznawcy jego więcej mieli często dobrych chęci, niż znajomości warunków życia społecznego - niemniej przeto występuje on, jako ważny kierunek społeczny, kierunek rozwojowy i przyczynia się do wytworzenia najlepszych sił narodowych. * Dziś rząd [rosyjski]przestaje się kryć, że celem jego usiłowań jest zlanie Polaków z Rosją pod każdym względem, czyli, inaczej mówiąc, wytępienie narodowości polskiej. * Gdyby rząd rosyjski nie posunął się już w swych wrogich działalnościach ani kroku naprzód, to my przy tych więzach, które nas obecnie krępują, przy dzisiejszej administracji, szkole, cenzurze i policji, przy nędzy ekonomicznej naszej inteligencji i warstw ludowych, musimy coraz bardziej upadać, by ostatecznie zginąć. Coraz silniejsze będą objawy zwyrodnienia fizycznego i duchowego, coraz częstsze wypadki upodlenia i odstępstwa. Coraz głębiej będziemy tonęli w tym bagnisku, w którym ugrzęźliśmy wskutek różnych przyczyn, dopóki ostatni Polak, któremu sęp nie wyżarł mózgu - rzuciwszy naokół wzrokiem rozpaczliwym, nie zawoła już naprawdę: ''Finis Poloniae''! * Gruntu tego niema. Jeżeli chcemy żyć, musimy go zdobyć i to zdobyć właśnie na drodze nielegalnej - rewolucyjnej. * Ile razy człowiek uważający się za Polaka, ba, nawet za patriotę, mówi po rosyjsku dobrowolnie i nie zmuszony ostatecznością wprowadza rusyfikacyjne reformy? Ile razy nie korzystamy z istniejącego prawa jedynie przez niedołęstwo i bezmyślne tchórzostwo? * Iluż to jest ludzi, którzy czekają na rewolucję jutra, zamiast robić dzisiaj rewolucję nieustającą. * Im bezwzględniej przedstawiciel wielkiego kapitału walczy z warunkami, które przeszkadzają mu ten kapitał powiększyć, tym lepiej nadaje się do swojej roli. * Już przed stu laty „stronnictwo patriotyczne”, które stworzyło Ustawę Trzeciego Maja, rozumiało przez patriotyzm dążenie do posunięcia społeczeństwa naprzód w jego rozwoju, do rozszerzenia praw na warstwy wydziedziczone, do pogłębienia wśród nich świadomości politycznej i narodowej. * Literatura po przejściu brutalnych operacji w cenzurze cierpi na niedokrwistość i kalectwo. Szkoła zabija moralnie, umysłowo i fizycznie... Oto warunki rozwoju dla całego narodu. * Naród nasz, który ma za sobą tysiąc lat kultury, który jest narodem europejskim - wyprzedza na wielką odległość Rosję, co zresztą sami Rosjanie powszechnie przyznają. * Nie dość na tym: ażeby społeczeństwo nasze nie poczęło się cofać w rozwoju, musi ono całe przywyknąć do życia nielegalnego. Kto nie chce żyć tym życiem, kto obawia się wszelkiego kroku niezgodnego ze „sprawiedliwością” najeźdźców, ten nie tylko musi zostać biernym, nie tylko musi usunąć się z najgłówniejszych dziedzin pracy narodowej, ale musi ulec ślepocie na najważniejsze zjawiska naszego życia, bo w literaturze i prasie legalnej ono odbicia swego nie znajduje. * Odpowiednio do położenia politycznego każdej dzielnicy, musimy uznawać rozmaity stosunek do rządów zaborczych, musimy się godzić na rozmaite odpowiadające warunkom miejscowym środki działania, ale nie zmienia to w niczym tej ogólnej zasady, według której każdy czyn polityczny Polaka, bez względu na to, gdzie jest dokonywany i przeciw komu skierowany musi mieć na widoku interesy całego narodu. * Ograniczając się do prasy legalnej, musimy się zgodzić, że lud nasz będzie coraz bardziej pozostawał w tyle za innymi narodami. * Patriotyzm nie nakazuje jedynie konserwowania narodu, ale czuwanie nad możliwie szybkim i prawidłowym sił jego rozwojem. * Pojedyncze i zbiorowe manifestacje i obchody, różne formy biernego protestu, bezrobocia lub choćby odmowa płacenia podatków, tępienie wszelkich zewnętrznych form rusyfikacji, niszczenie materialnych zasobów rządu, wreszcie kary wymierzane na gorliwszych agentów władzy lub na zdrajców sprawy narodowej - oto sposoby działania, za pomocą których utrudnia się wrogowi egzystencję w podbitym i gnębionym kraju, wprowadza się rozkład do jego systemu i rzuca strach na ośmielonych bezkarnością jego służalców. * Polityka narodowa w głównych swoich zasadach nie może być ani poznańską, ani galicyjską, ani warszawską - musi ona być ogólnopolską. * Polityka nasza musi być rewolucyjną, bo organiczna być nie może, bo nie ma żadnego gruntu legalnego, na którym by się mogła oprzeć; nie może ona pozostać polityką obrony, bo szczątki, które nam zostały, nie pozwalają żyć i rozwijać się, i program, ograniczony do obrony, byłby programem powolnego konania. * Program nasz, z jakiejkolwiek strony wzięty, jest dla zaborczego rządu nielegalnym i takim być musi. Działalność, obawiająca się gruntu rewolucyjnego, w naszych warunkach nie ma przed sobą przyszłości. * Przy dzisiejszych środkach militarnych, przy istnieniu w naszym kraju olbrzymiej armii obcoplemiennej, której na swą stronę przeciągnąć przecie nie można - marzyć o powstaniu mogą tylko ludzie, zadawalający się prostym brzmieniem wyrazu i nie próbujący sobie wyobrazić konkretnych warunków urzeczywistnienia zamiaru. * Rosja bardzo dobrze rozumie, że w interesie jej potęgi leży rusyfikacja naszego kraju. * Rząd rosyjski rozmaitymi czasy rozmaicie usprawiedliwiał swoje gwałty na Polsce. Dowodząc, że ziemie litewskie i ruskie stanowią odwieczną jedność z moskiewskim rdzeniem państwa carów, dziką działalność swą w tych ziemiach nazywał wyzwalaniem swego ludu z pod jarzma polskiego. Gnębiąc szlachtę w etnograficznej Polsce, podawał się za obrońcę uciśnionych ekonomicznie i politycznie włościan. Wieszanie i masowe wysyłanie na Sybir najlepszych sił społeczeństwa polskiego nazywało się uzdrawianiem narodu z chorobliwych marzeń, gwałty na unitach – przyjmowaniem na łono swego kościoła braci, których niegdyś przemoce oderwano i którzy teraz dobrowolnie powracają. Do ostatnich jeszcze czasów słyszeliśmy, że rząd rosyjski nic nie ma przeciw pomyślnemu rozwojowi narodowości polskiej, że chodzi mu tylko o zachowanie w całości granic państwa, o wytępienie dążności separacyjnych. * Słyszymy już szeptane drżącymi ustami słowo „ofiary”... Nie ma patriotyzmu bez gotowości do ofiar. Kto chce ocalić nasz naród, nie nadstawiając karku, ten będzie widział powolne jego gnicie... * Te resztki praw, których nam jeszcze nie wydarto, nie mogłyby wystarczyć do życia nawet znacznie niżej od nas stojącemu narodowi. Warunki więc życia muszą w ustroju naszym wywoływać zmiany chorobliwe, których zresztą nie brak, jak to każdy przyznać musi. * Te strony życia narodowego, których rozwinąć nie można na gruncie legalnym, stworzymy w postaci nielegalnej. * To jest nasze pojmowanie polityki obronnej... Obrona przed wrogiem polega przede wszystkim na porządnym umocnieniu swej twierdzy. Dążyć więc należy do wytworzenia w społeczeństwie surowej opinii patriotycznej, która by karciła wszelkie odstępstwa; do takiego wyrobienia politycznego narodu, żeby ludzie wyzyskiwali do ostateczności na korzyść społeczeństwa pozostałe nam jeszcze prawa, żeby nie ustępowali usiłowaniom władz przynajmniej w niczym, do czego przez panujące prawo nie są zmuszeni. * W masach ludowych wzrasta świadomość społeczna, a co za tym idzie polityczna i narodowa - ukazują się siły świeże, niewyczerpane fizycznie i imponujące liczbą. * Walka z kulturą polską, czyli wynaradawianie, to jedna tylko strona rosyjskiej względem nas polityki. Na niej polityka ta się nie kończy. * Zakres przedmiotów, o których wolno pisać, coraz się zmniejsza: pisma nasze doszły już do tego, że poza okrojoną należycie polityką zagraniczną, wolno im pisać tylko o balach, koncertach i o wypadkach na ulicy, notabene nie o wszystkich -kiedy bowiem oficer strzela do przechodnia z rewolweru, to można się dowiedzieć o tym tylko od świadków, kiedy zaś kozak morduje rodzinę sklepikarzy dla rabunku, to w pismach kozak nazywa się „jakąś osobą”. * Zresztą życie ekonomiczne nie może rozwijać się normalnie tam, gdzie wszelka inicjatywa osobista lub zbiorowa jest skrępowana, gdzie nie wolno stowarzyszać się w celach gospodarczych, a nawet dla pozyskania łatwiejszego kredytu, gdzie żadna instytucja lub przedsiębiorstwo nie mogą być pewne swego istnienia. ==''Polityka polska i odbudowanie państwa''== * Niepodległość nie dlatego mamy, że ktoś powiedział głośno, iż jej chce, tylko dlatego, że byli ludzie zmierzający planowo do jej odzyskania, orientujący się mniej więcej w warunkach do tego niezbędnych i umiejący te warunki dla postawionego sobie celu wyzyskać. * Historia wszystkich narodów uczy nas, jak często po pokoleniach marnych, moralnie słabych, niedołężnych przychodziły pokolenia dzielne, z szerokimi aspiracjami, które dokonywały wielkich dzieł. * Znaczna część ziem dawnej Rzeczypospolitej, leżących poza granicami naszego obszaru etnograficznego, pozostała częścią polskiego obszaru narodowego, w tym znaczeniu, że polskość jest tam dominującą siłą cywilizacyjną, jedyną zdolną do politycznego zorganizowania kraju, że ziemie te wreszcie geograficznie nie dadzą się z Polski wyłączyć. Naród, który politycznie i cywilizacyjnie nie zwyrodniał, który moralnie nie zmarniał, takich ziem wyrzec się nie może. * Państwo wielkie – to państwo, które ma dostateczne siły i środki, dość wysoką i sprawną organizację, wreszcie myśl kierującą, zdolną objąć dość szerokie widnokręgi, ażeby polityka jego mogła wywierać wpływ nie tylko na sprawy najbliższe, bezpośrednio go dotyczące, ale brać udział w regulowaniu spraw ogólnoeuropejskich, a jak dziś, ogólnoświatowych. * Państwami małymi są te, które zmuszone są ograniczać się do obrony tylko swych bezpośrednich interesów, które i w ich zakresie są od wielkich państw zależne, które często są wciągane w orbitę jednego z wielkich państw i, przy formalnej niezawisłości, mają jednak nad sobą zwierzchnią władzę. * Kto więc myślał naprawdę o odzyskaniu niepodległości i kto rozumiał, co to jest niepodległość, ten musiał myśleć o odbudowaniu Polski w takich warunkach, z takim obszarem, żeby mogła stać się państwem silnym, od sąsiadów niezależnym, zdolnym do wielkopaństwowej polityki. * państwa nie buduje się dla jednego pokolenia i jednym pokoleniem, (…) nie mierzy się wartości narodu. Żyć myślą o odbudowaniu państwa, pracować na serio dla tego celu mogli tylko ludzie nieżyjący wyłącznie dniem dzisiejszym, moralnie niezwiązani zanadto ze współczesnym pokoleniem, niebudujący całych swych nadziei na tym pokoleniu. * Gdyby Polska posunęła się znacznie na wschód, na ziemie językowo niepolskie, a nie objęła swymi granicami na zachodzie ziem rdzennie polskich, przestałaby być państwem narodowym i – zważywszy ewolucję polityczną Europy, – wkrótce przestałaby w ogóle być państwem. * Kto się zrzekał ziem zaboru pruskiego, ten się w istocie zrzekał niepodległej Polski. Jeżelibyśmy w przyszłości z tych ziem coś utracili, znaczyłoby to, że odbudowane państwo polskie zaczyna znów upadać. * Ktokolwiek starał się konkretnie sobie przedstawić przyszłe państwo polskie, kto obszar ziem polskich dobrze znał i miał cokolwiek politycznej wyobraźni – nie mógł marzyć o sięgnięciu do granic 1772 roku. * Ilu wreszcie, którzy nie umieli myśleć o Polsce, tylko o tym, jakby Moskalom zaszkodzić! * Autorzy powstań nie liczyli się wcale z położeniem zewnętrznym i wybierali na wybuch najnieodpowiedniejsze momenty polityczne. * Wybuchały powstania wbrew woli ogromnej większości społeczeństwa, narzucane mu przez garść, przeważnie młodzieży. * Dwa główne powstania, 18 stycznia 183063 roku, przyniosły korzyść – naszym wielkim kosztem – interesom nie naszym. Pierwsze było dywersją, która ocaliła rewolucyjny Zachód od zbrojnej interwencji rosyjsko-pruskiej, tu przynajmniej nie służyło sprawie wrogów; drugie gorzej, bo umożliwiło Prusom oddalenie Rosji od Francji i związanie jej z sobą na naszą zgubę. * W niektórych zaś gabinetach dyplomatycznych pamiętano, że umiemy swoim kosztem oddawać usługi obcym, i rejestrowano nas jako bezmózgową hołotę polityczną, którą w razie potrzeby można wyzyskać nie tylko dla obcych, ale nawet dla wrogich Polsce interesów. * wszelkie próby powstańcze, zaczynając od roku 1863, były już tylko z korzyścią dla Niemiec. Zacząłem się wtedy zastanawiać, czy to może być tylko zbieg okoliczności – za wiele w tym było prawidłowości, za wiele konsekwencji. A nie przychodziło mi wtedy jeszcze do głowy, że będę kiedyś patrzył na legiony polskie, maszerujące obok pułków pruskich w braterstwie broni… * Prusy swą karierę dziejową budowały na rozszerzaniu się na ziemie rdzennie polskie i zniszczenie całkowite Polski było głównym celem ich polityki. Był to ten z wrogów, z którym kompromis był nie do pomyślenia. On się mógł pogodzić tylko z ostatecznym pogrzebem Polski. I właśnie temu wrogowi zaczęła od pół wieku służyć myśl powstańcza, operująca hasłem niepodległości… * Polak pod panowaniem rosyjskim ciągle był drażniony, obrażany, ciągle miał powód do oburzenia. * Zbudowawszy, w znacznej mierze dzięki brakowi mózgu politycznego w Polsce, nowe Cesarstwo Niemieckie pod swoją hegemonią, Prusy wyrosły na pierwszorzędną potęgę światową i zaciążyły nad całą środkową i wschodnią Europą, co tylko mogło im ułatwić dokończenie ostatecznej likwidacji kwestii polskiej. Przeszkodzić temu mogła tylko emancypacja Rosji spod ich wpływów, prowadząca do nieuniknionego starcia zbrojnego między dwoma mocarstwami. * Mówiąc o naszych dawniejszych powstaniach i o nowszych próbach w tym kierunku, staram się oceniać ich znaczenie ze stanowiska logiki politycznej. Zapominam, że wielu ludzi u nas nie umie o tym przedmiocie myśleć spokojnie i logicznie, że na jego poruszenie reagują przede wszystkim uczuciowo. * Polska nie jest własnością tego czy innego Polaka, tego czy innego obozu ani nawet jednego pokolenia. Należy ona do całego łańcucha pokoleń, wszystkich tych, które były i które będą. Człowiek, który ryzykuje byt narodu, jest jak gracz, który siada do zielonego stołu z cudzymi pieniędzmi. * Naszym celem było stworzenie poważnego przedstawicielstwa polskiego w państwie rosyjskim, które by swym postępowaniem zmusiło Rosję do liczenia się z Polską i które by dla Polski zdobyło stopniowo na zewnątrz znaczenie czynnika polityki europejskiej. ** Opis: o polityce w Dumie rosyjskiej. * Są ludzie, którzy w polityce uznają tylko żniwo – nawożenie, orka i siew są niepotrzebne. Są tacy, którzy podczas pierwszych robót w polu już pytają o plon, a gdy nie widzą, zniechęcają się i odchodzą… * Jedna rzecz była uderzająca: wszystko, co się znajdowało w jakimkolwiek, nawet najluźniejszym, związku z Żydami, było przeciw nam – ma się rozumieć, w imię patriotyzmu. Widoczne było, że główny kanał, przez który przenikają wpływy niemieckie do Polski – to nasze żydostwo. * Polski się nie buduje ani dla siebie, ani dla swej partii, ani nawet dla swego pokolenia. Ona jest własnością nieskończonego szeregu pokoleń, które ją tworzyły i tworzyć będą, które stanowią naród. Tylko ten w wielkich, przełomowych chwilach znajdzie właściwą drogę, kto ma poczucie odpowiedzialności względem tak pojętego narodu. * Rzymianie, którzy wcale nie byli najgłupszym narodem, mówili: chcesz mieć pokój – przygotowuj wojnę. Europa od paru dziesiątków lat hałaśliwie przygotowywała pokój powszechny i doszła do powszechnej wojny, największej, najstraszniejszej, jaką świat widział. * Mówi się często u nas o dwóch równorzędnych orientacjach, o dwóch przeciwnych kierunkach polityki polskiej podczas wojny, z których jeden wygrał, bo strona wojująca, z którą poszedł, wygrała. Nie – była tylko jedna polityka polska. * Faktem jest, że istnienie legionów, jakkolwiek przyczyniło nam wiele kłopotu, nie sparaliżowało od początku naszej akcji, a to najważniejsze. * Były też rzeczy, których nie rozumiałem całkowicie i które chciałbym lepiej zrozumieć. Chciałbym wiedzieć, skąd pochodziła ta wściekła, wydobywająca pianę na usta, nienawiść do nas, do ludzi, którzy szli inną drogą; skąd te groźby, że jak przyjdą do Warszawy, to nas powywieszają, skąd to publiczne oskarżanie ludzi w Galicji, gdzie zawsze groziła interwencja władz austriackich… * Na pewno byli tacy ludzie, co sobie życzyli zwycięstwa Niemców, żeby czasem endecy nie wygrali, i myśl ta była tak intensywna, że zapomnieli przy tym zapytać siebie, jak Polska na tym wyjdzie. * Ziemie stanowiące dziś Republikę Austriacką prędzej czy później staną się częścią państwa niemieckiego. Temu żadna siła nie przeszkodzi, bo to jest koniecznością życia. * Zawsześmy łatwo przyjmowaliśmy to, co przychodziło z zewnątrz, i miało ono w naszych oczach zazwyczaj większą wartość niż to, co swoje. W polityce to się wyrażało w łatwym uleganiu obcym wpływom, obcym natchnieniom, nawet wtedy, gdy te nas pchały do działania na własną szkodę. * Zwłaszcza imiona Lloyda George’a i Wilsona, jeżeli Żydzi umieją być wdzięczni, winny być w ich księgach złotymi zapisane głoskami. * Dotychczas nie mogę zrozumieć, jakimi myślami kierowała się Rada Regencyjna, gdy wysłała do Szwajcarii ks. Eustachego Sapiehę, z propozycją do Komitetu Narodowego w Paryżu, ażeby ten również uznał jej zwierzchnictwo nad sobą. Jak sobie wyobrażano uzależnienie polityki prowadzonej przeciw Niemcom od organu mianowanego przez Niemców i istniejącego pod ich opieką? * Pokój brzeski był ukoronowaniem polityki, która związała losy Polski z Austrią i z Niemcami, która się nazywała aktywistyczną, a której aktywność wyraziła się ostatecznie w roli barana na rzeź prowadzonego. Składany był na ofiarę bogu niemieckiemu, więc mu pozłocono rogi. * Co zaś do ostatecznego załatwienia kwestii polskiej na terenie międzynarodowym, kwestii granic państwa przede wszystkim, to cała nasza praca podczas wojny zostałaby zmarnowana, gdyby Piłsudski i obóz stojący za nim dostali wpływ na te sprawy. Znaliśmy dobrze ich niechętny stosunek do ziem zaboru pruskiego, ich gotowość oddania Ukraińcom większej części Galicji Wschodniej, wreszcie ich niedorzeczne pomysły federacyjne na wschodzie. Gotowi byliby zrealizować Polskę 5 listopada 1916 roku, powiększoną o zachodnią Galicję. * Właśnie, proszę panów, otrzymałem wiadomość o nowym „pogromie” w Polsce. W Kielcach paruset młodych Żydów, wyszedłszy z kinematografu, ciągnęło przez ulice z okrzykami: „Niech żyje Lenin! Niech żyje Trocki! Precz z Polską!”. Tłum się rzucił na nich i padły ofiary. Co by panowie zrobili, gdyby w którym mieście francuskim ukazała się na ulicach banda z podobnymi okrzykami, wołająca: „Precz z Francją!”? * Jeżeli mi kto zazdrościł zaszczytu reprezentowania Polski na konferencji pokojowej, to nie miał czego. Trzeba było mego dużego zdrowia do spełnienia tego obowiązku, a i ono w końcu nie wystarczyło… * Na posiedzeniu plenarnym konferencji, na którym Wilson wniósł swój projekt Ligi Narodów, zabrałem był głos, ażeby z kolei powitać ten projekt w imieniu Polski. W przemówieniu moim znalazły się słowa: „Kraj mój leży w tej części Europy, w której największe niebezpieczeństwa zagrażają przyszłemu pokojowi”. Mówiłem tylko po francusku. Otóż generalny tłumacz konferencji, p. Mantoux (Żyd), bardzo zresztą zdolny człowiek i znakomicie władający obu językami, przełożył te słowa na angielski: „Kraj mój przedstawia największe niebezpieczeństwo dla przyszłego pokoju”. * Co prawda są ludzie, którzy gdy mają do wyboru między krzywdą polską a niemiecką, wolą, żeby się stała krzywda Polakom: oni tak długo już byli krzywdzeni, że się mieli czas do tego przyzwyczaić… * Biorę całkowitą odpowiedzialność za politykę polską. Jeżeli nie dość pomyślne rozwiązanie tej wielkiej dla naszego bytu państwowego kwestii ziem zachodnich pochodzi w tej czy innej mierze z naszej nieumiejętności, czy zaniedbania – ja przede wszystkim jestem za to odpowiedzialny. Czy jako kierownik tej polityki przed wojną i w pierwszym okresie wojny, czy później jako przewodniczący Komitetu Narodowego w Paryżu, czy wreszcie jako pierwszy, a przez dłuższy czas jedyny, delegat polski na konferencji pokojowej – przez cały czas odpowiedzialność na siebie brałem i powiększałem ją przez to, iż starałem się nie dopuścić, ażeby cokolwiek z naszej strony było robione wbrew mojej woli, wbrew temu, co uważałem za dobre. * Gdyby nie było legionów, Rady Stanu, Rady Regencyjnej i jej rządu, armii Królestwa Polskiego itd., gdybyśmy mieli podczas wojny rząd narodowy na Zachodzie, gdyby armia nasza po stronie sprzymierzeńców była jedynym dobrowolnym czynem zbrojnym Polaków, gdybyśmy na tej podstawie mogli byli wchodzić w umowy, dawać w imieniu całej Polski zobowiązania i otrzymywać je od mocarstw – inaczej byśmy pewnie, ja i Paderewski, w Paryżu przemawiali. Ale w polityce nigdy nie powinno się mówić „gdyby” … * – Któż z was słyszał przedtem o Cieszynie? – zawołał na jednym wiecu w Anglii Lloyd George głosem człowieka, który zrobił odkrycie geograficzne. * W tragicznej chwili naszych niedawnych dziejów, kiedy z ust zawiedzionego polityka polskiego padły słowa: „dla Polaków można coś zrobić, ale z Polakami nigdy!” – rozpoczęły się głębokie i szybkie przemiany w ustroju społeczeństwa, które musiały doprowadzić do tego, że coś dobrego w Polsce można zrobić tylko z Polakami. * Ci głównie ludzie, którzy tylko dawali ojczyźnie, a nic od niej nie brali, budowali Polskę. Tylko pokolenia, które takich ludzi mają, tworzą przyszłość narodu. * Pomiędzy licznymi węzłami łączącymi ludzi w jeden naród dwa są szczególnej wagi: (1) wspólne dzieje, współżycie w ciągu pokoleń pod jedną władzą i we wspólnych instytucjach, wiekowa walka przeciw wspólnym wrogom; (2) wspólność życia duchowego oparta na wspólnym języku. Zgodnie z różnymi warunkami historycznymi różnych części Europy bądź pierwszy, bądź drugi z tych dwóch czynników odgrywa rolę przeważającą. ==Inne== * A czy myślicie państwo, że warszawiacy nie przyczyniają się do niemczenia Galicyi? Proszę obserwować podróżnych, wjeżdżających z Królestwa w granice monarchii austryackiej! Proszę patrzeć, jak taka, z przeproszeniem, małpa warszawska znalazłszy się w Szczakowej z całą forsą paple po niemiecku, bo chce mieć tę satysfakcyę, że już jest za granicą, już w obcym kraju, że może już skorzystać ze swego wykształcenia w obcych językach. Sam widziałem Polaków z Warszawy, odpowiadających po niemiecku konduktorom kolejowym, którzy się do nich po polsku zwracali. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 2, 1897 * Agitacya np. socyaiistyczna w Paranie, dokąd wszyscy przybywają i powinni przybywać po to, żeby się zbogacić, jest absur­dem. Rezultat jej jest taki, źe wzrasta tylko zazdrość względem za­możniejszych jednostek polskich, która i tak już często prowadzi do tego, że Polacy wolą popierać kupca Niemca lub Portugalczyka, by się ich rodak czasem nie zbogacił i na nich nie wywyższył. Również szkodliwą jest tu praca nad wywoływaniem walk narodowościowych, mo­gących zohydzić życie tutejsze przy różnorodności mieszkańców. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6, 1900 * Autor stwierdza głęboką różnicę etyczną między rasą polską i żydowską, uplastycznia ją z ogromną siłą, wreszcie formułuje ją przy sposobności. Pożycie tych dwóch żywiołów w jego powieści — to nie jest wzajemne zbliżanie się, asymilacya, ale wypieranie się wza­jemne, jednem słowem, walka bezwzględna. Ze stronic jego książki unosi się wiara, że żywioł polski w końcu zwycięży. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Blisko do piętnastu lat lat już istnieje nowy ruch narodowy wśród młodych, a jakże nikłe są siły, których dostarczył on obozowi narodowemu do pracy i walki na wszystkich polach. Ani jednego wybitnego naprawdę człowieka, czy to w dziedzinie myśli, czy też czynu. ** Źródło: list do ks. Prądzyńskiego, 13 lutego 1934 * Brazylijczyk jest przedewszystkiem zbyt odmienny rasowo, jest dla naszego chłopa za czarny, żeby mógł go do siebie ciągnąć. Stopa życiowa tych Brazylijczyków, z którymi się nasz osadnik styka, jest za nizka, ażeby mogła imponować, przeciwnie, wzbu­dza na ogół pogardę i szyderstwo. Budzi również odrazę pociąg żywiołu miejscowego do przelewania krwi, my bowiem we wszystkich warstwach społecznych jesteśmy właściwie bardzo łagodnego usposobienia. Wreszcie, jakkolwiek rzymski katolik formalnie, Brazylijczyk razi naszego osadnika swą pierwotną, barbarzyńską bezbożnością, nierozumieniem religii i jej wymagań, dzikimi zwyczajami religijnymi i nieprzyzwoitem znalezieniem się w kościele. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6, 1900 * Brazylijczyk, przeciwnie, ma dla Polaka bezwzględną niemal po­gardę. Trzeba wiedzieć, że niema większych szowinistów nad Brazylijczy­ków. Patrzą oni z góry na Anglików nawet, a cóż dopiero na naszych pol­skich chłopów. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6, 1900 * Chyba też niema w literaturze naszej powieści, któraby tyle nowego z życia na papier przeniosła, co »Ziemia obiecana«. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Ci sami, co niedawno wespół z żydami uderzali zuchwale w podstawy naszego narodowego bytu, co przymierzali się z tymi, którzy obrażali najświętsze uczucia polskie, dzisiaj nam krzyczą, że poniżamy sztandar narodowy. Sztandar narodowy to nie jest płachta, która się potrząsa przed oczyma rozjuszonego byka! Nosić go trzeba wysoko, i dlatego dłoń, którą go trzyma, musi być silna. Jeżeli nad podźwignięciem sił naszych pracować nie będziemy, jeśli polityka nasza prowadzić będzie do ciągłego osłabiania naszego narodu, sztandaru tego nie utrzymamy. A kiedy on na skutek naszej słabości pochyli się ku ziemi, to wtedy ci, którzy dziś krzyczą o jego poniżaniu, pierwsi rzucą się, żeby go w błocie zdeptać!… ** Źródło: mowa Romana Dmowskiego wygłoszona na zebraniu prawyborców m. Warszawy, 1912 * Dla mnie miarą jest pożytek polskości: wszystko, co prowadzi do jej podniesienia, zbogacenia jej treści, rozszerzenia jej wpływu, jest dobrem, a jedynym hamulcem są moje instynkty moralne cywilizowanego człowieka, poszanowanie samego siebie i swego narodu, które mi nie pozwala, w jego nadto imieniu, nizkich używać środków. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 1, 1901. * Dla nas punktem wyjścia nie jest doktryna, ale interes nasz własny, bo interes narodowy polski jest w części interesem każdego, kto się Polakiem czuje, kto polskość, ducha polskiego, kulturę polską rozumie, komu do osobistego szczęścia szerokiego życia narodowego potrzeba. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 1, 1901. * Dziś Obóz Wielkiej Polski to jest właściwie obóz młodych Polaków, którzy mają tworzyć życie narodu polskiego, jego pracę na wszystkich polach, osłaniać piersiami swoimi jego byt i jego dobro przeciw wrogom, którzy by chcieli je zniszczyć, wziąć w swoje ręce losy państwa polskiego. ** Zobacz też: [[młodzież]], [[Polska]] * Dla niego [Reymonta] ludzie w społeczeństwie nie są matematycznemi jednostkami, ale faktami przyrodniczymi, wytworami rasy, wiekowego działania wpływów kulturalnych itd.. społeczeństwo zaś nie jest dowolną, mechaniczną mie­szaniną różnorodnych pierwiastków, ale organiczną całością, złączoną szeregiem wspólnych znamion, wierzeń, ideałów etycznych. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Do niczego również nie prowadzą zachcianki naśladowania metod faszyzmu. Faszyzm jest wielkim ruchem twórczym, ale wielkość jego i twórczość pochodzi stąd, że jest on ruchem narodowym, włoską narodową reakcją na idee XIX wieku, że łączy się z nim odrodzenie życia religijnego. (…) Metody wszakże polityczne faszyzmu są specyficznie włoskie, zastosowane szczęśliwie do warunków włoskich i do włoskiego charakteru narodowego. One właśnie stanowią tę stronę faszyzmu, której naśladować nie można. ** Źródło: ''Zagadnienia rządu'' (1927) ** Zobacz też: [[faszyzm]], [[Włosi]] * Galicyę można porównać z niezgrabnym chłopakiem, który idąc po raz pierwszy na większe zebranie towarzyskie, wynajął sobie garnitur, nie na niego skrojony. Skutkiem tego, zamiast się bawić, zamiast używać przyjemności, będącej w danym razie głównym celem, chłopczyna wyłącznie zajęty jest stosunkiem swej osoby do ubrania i męczy się rozmaitemi niewłaciwościami. To go pod pachami pije, to mu kołnierz na uszy włazi, to gors od koszuli tak się zachowuje, jakby się chciał z objęć kamizelki wydostać, a chwilami nawet zdaje mu się, iż część ubrania całkiem opadnie. Ciągle też, czy to tańcząc, czy rozmawiając z kobietami, czy jedząc przy stole, poprawia sobie ubranie i ani na chwilę o niem nie zapomina. Jak ten młodzieniec w pożyczonym garniturze, tak Galicya chodzi w swem prawie politycznem. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' X, „Przegląd Wszechpolski” nr 13, 1897 * Gdyby Polska nie miałaby tylu Żydów, nigdy by nie było rozbiorów. ** Źródło: ''Przewrót'', 1934, s. 270. * Gdybyśmy byli podobni do dzisiejszych Włoch, gdybyśmy mieli taką organizację jak faszyzm, gdybyśmy wreszcie mieli Mussoliniego, największego niewątpliwie człowieka w dzisiejszej Europie, niczego więcej nie byłoby nam potrzeba. ** Źródło: „Gazeta Warszawska”, 1925 ** Zobacz też: [[Benito Mussolini]], [[faszyzm]], [[Europa]] * Gdybyśmy mieli dziś wszystkie kwestie rozwiązane, gdyby nad niczym nie trzeba było suszyć sobie głowy i o nic walczyć, nie pozostawałoby nic innego, jak powiesić się z nudów. Właśnie nierozwiązane kwestie stanowią treść życia. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' IX, „Przegląd Wszechpolski” nr 12, 1897 * Główna (…) trudność tkwi w samym charakterze dzisiejszego ustroju ekonomicznego, wysuwającego na czoło życia żywioły niższe moralnie, szerzące rozprzężenie obyczajowe, i w wielkim na życie współczesne wpływie Żydów, którzy właściwym swej rasie bezwstydem zarażają dziś szybko społeczeństwa europejskie. ** Opis: o [[kapitalizm]]ie w 1929. ** Źródło: Adam Leszczyński, [https://archive.ph/30o08 ''Jak prawica cenzuruje Dmowskiego''], wyborcza.pl, 3 stycznia 2014. ** Zobacz też: [[Żydzi]] * Granica między aktem walki politycznej a zwyczajną, ordynarną zbrodnią, między rewolucją a bandytyzmem nie istniała. To, do czego robienia, w imię celów rewolucji, żywioły prowadzące akcję rewolucyjną uważały się za upoważnione, te morderstwa partyjne, te rabunki pociągów i kas, połączone z mordowaniem ludzi uczciwie pełniących służbę, te mordy masowe zwykłych, skromnych policjantów strzegących porządku na rogach ulic – w oczach ludzi, którzy nie zatracili polskiej, zachodniej kultury moralnej, były po prostu czynami kryminalnymi. ** Opis: o działaniach PPS w walce o niepodległość. ** Źródło: [https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,25160443,czy-jozef-pilsudski-byl-terrorysta.html alehistoria.pl], 9 września 2019. * Hitlerowcy rozumieją, że chcąc zorganizować Niemcy na podstawach narodowych, muszą zniszczyć pozycję Żydów i ich wpływ na społeczeństwo niemieckie. ** Źródło: ''Hitleryzm jako ruch narodowy'', szkic, 1932 * Humanitaryzm jest rzeczą piękną, ale humanitaryzm rozumny, umiejący przy obronie interesu narodowego uszanować wszystko, co dla ludzkości przedstawia wartość, nie pozwalający posiłkować się w walce środkami, poniżającymi godność człowieka. ** Źródło: Listy Warszawiaka z Galicyi, „Przegląd Wszechpolski” nr 9, 1897 * I dlatego to zdarza się często, iż działa się na lud w taki sposób, jakby chodziło o to, żeby przenieść do jego duszy ten nerwowy, powiem -histeryczny patryotyzm licznej sfery naszej inteligencyi, rozczulający się do łez nad ojczyzną, przy rozegzaltowaniu zdolny do szalonego nawet wybuchu, ale niezdolny stale o niej myśleć, dla niej pracować, i drobiazgu nawet codzień dla niej poświęcać. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski", nr 2, 1901. * Inteligentni brazylijczycy często i chętnie oświadczają, że z głodu by pomarli, gdyby nie osadnicy polscy, co przekładając na mniej silny język europejski, można twierdzić, że Polacy umożliwili im podniesienie ich kuchni ponad poziom »fiżonu« i »siarki« z farynią jakkolwiek nie można powiedzieć, żeby ją całkiem ucywilizowali, bo i dziś w najza­możniejszych domach brazylijskich jest ona pełna specyałów, niedostęp­nych dla naszego podniebienia, i jakby wymyślona na to, żeby wzbudzić w człowieku pogardę dla życia. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 2, 1900 * Jak biały człowiek, pełny szlachetności, niemogący się zdobyć na wyrządzenie małej przykrości jednostce ze swej rasy, po nieludzku postępuje z Murzynem, którego cierpienia tyle go obchodzą, co i cierpienia jego psa lub konia, tak samo inteligentny przedstawiciel warstwy uprzywilejowanej, bardzo wrażliwy na cierpienia ludzi swej klasy, może się zupełnie spokojnie zachowywać wobec rozpaczającego nędzarza dlatego tylko, że tu objawy rozpaczy są inne i dla niego niezrozumiałe. ** Źródło: ''Powieść ludowa jako czynnik społeczny.'', "Życie" nr. 46 1890 * Jakżeż tedy sprawa ruska ma się rozwijać na gruncie uczciwym, jeżeli tych nieszczęsnych Rusinów ciągle kupowano i kupuje się… Austriacy im płacili za nienawiść do Polaków, później Moskale zaczęli im płacić za to samo i zdaje się, że po dziś dzień płacą, wreszcie Polacy płacą im dla zatkania gęby i nadzieją zapłaty pobudzają ich do hałasowania i manifestowania się również z nienawiścią dla polskości. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' IX, „Przegląd Wszechpolski” nr 12, 1897 * Jeden z mniej wytrawnych, choć dość znaczących „sanatorów” wypowiedział się w rozmowie: „my czekamy, aż wy się rozbijecie, na wewnątrz pokłócicie, a wtedy was wykończymy”. Jest to jedno z sanatorskich złudzeń, bo zlikwidować obozu narodowego nikt nie zdoła: nie jest on wyrazem, ani jakiejś doktryny, ani jakichś partykularnych interesów; wyrasta on z istoty narodu, jest organizacją narodowego ducha i gdy naród żyje, on zginąć nie może. Może on tylko nie stanąć na wysokości swych zadań, gdy zgłupieje i gdy go zaprzątać będą wewnętrzne rozterki. ** Źródło: w liście do księdza prałata Józefa Prądzyńskiego [http://www.romandmowski.pl/default.php?dzial=teksty&id=27], 13 lutego 1934 * Jest poprostu śmiesznem wymagać, ażeby po trzech wiekach kolonizacyi niezaludnionych obszarów przez ludy europejskie, kolonizacyi, prowadzonej bez naszego udziału — a o ileśmy w niej brali udział w ostatnich czasach, to tylko jako mała domieszka do innych żywiołów ażeby dla nas właśnie zostawiono pustym najlepszy kawałek powierz­chni ziemi. Zresztą, czyż nasz lud ma takie rozkosze u siebie w Pol­sce, żeby dla swego osadnictwa raju ziemskiego potrzebował. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 3, 1900 * Jestem w trudnym położeniu, bo oni [młodzi obozu narodowego] dość często powołują się na mnie, dają nawet do zrozumienia, że ich popieram (co nie przeszkadza, że tam, gdzie mogą, szerzą wieści, że jestem już skończony, do niczego, że nawet umysłowo podupadłem, że mój ''Przewrót'' już nie zawiera nic nowego, że to tylko powtórzenie ''świata powojennego'' – robią to nawet wśród młodzieży gimnazjalnej). Ja zaś nie chciałbym publicznie w gazetach ogłaszać, że całą tę frondę surowo potępiam, żeby nie dawać broni w ręce przeciwników. ** Źródło: list do ks. Prądzyńskiego, 13 lutego 1934 * Jesteśmy różni, pochodzimy z różnych stron Polski, mamy różne zainteresowania, ale łączy nas jeden cel. Cel ten to Ojczyzna, dla której chcemy żyć i pracować. * Jeżeli jest nagroda w życiu przyszłym za dobre czyny, to fraternizowanie z bydłem, do którego nikt większego wstrętu ode mnie nie miał, będzie mi policzone jako największe poświęcenie mego życia, poświęcenie nie bez pożytku. ** Opis: o Rosjanach, list do Ignacego Jana Paderewskiego. ** Źródło: Mariusz Kułakowski, ''Roman Dmowski w świetle listów i wspomnień'' * Jeżeli położenie naszego narodu od lat wielu nieustannie się pogarsza, jeżeli sprawa nasza coraz gorzej stoi, jeżeli dobro naszego narodu w stosunku do innych ciągle się uszczupla – to przekonaniem mojem było i jest, iż przyczyna tego leży przedewszystkiem w tem, że naród nasz nie umie nad swymi interesami należycie czuwać, nie umie ich dzielnie i wytrwale bronić i nie umie nad pomnożeniem swego dobra skutecznie pracować. ** Źródło: mowa Romana Dmowskiego wygłoszona na zebraniu prawyborców m. Warszawy w sali Resursy Obywatelskiej, 1 października 1912 * Jeżeli ruch ruski ma być istotnie pozytywnym ruchem narodowym, jeżeli ma być pracą dla szerszych ideałów, dla przyszłości społeczeństwa, to praca dla sprawy ruskiej musi się łączyć z pewnym poświeceniem. Dopóki zaś na udziale w ruchu ruskim robi się interes materialny, dopóty ruchowi te ­ mu pozostaną obcymi wszelkie idealne pierwiastki. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' IX, „Przegląd Wszechpolski” nr 12, 1897 * Każdy naród ma inną etykę odpowiednio do swej wartości cywilizacyjnej, do stopnia społecznego rozwoju. Naród nasz, który niezaprzeczalnie niżej stoi w rozwoju od przodujących w cywilizacji narodów europejskich, jeżeli ustępuje im pod względem moralnym, to właśnie przez mniejszą zdolność poszanowania godności ludzkiej w sobie i w innych. ** Źródło: Roman Wapiński, ''Roman Dmowski'', Wyd. Lubelskie, Lublin 1988, s. 76. ** Zobacz też: [[Polacy]] * Kiedy literatura piękna, odtwarzająca życie inteligencyi, w najznakomitszych swych dziełach współczesnych maluje choroby psychiczne, nie chcąc kręcić się w kole oklepanych tematów, kiedy zatem występuje społecznie, jako element rozkładowy,-literatura, odtwarzająca życie ludu, wprowadza pierwiastki świeże, zdrowe, budujące. ** Źródło: ''Powieść ludowa jako czynnik społeczny.'', "Życie" nr. 46 1890 * Kiedy polska młodzież zmuszona jest uczęszczać do szkół niemieckich łub moskiewskich, kiedy ją pozbawiają praw a do kształcenia się w języku ojczystym, to nie tu leży krzyw da, że uczy się ona w tym języku, którego u kolebki nie słyszała, ale w tem, że pozbawiają ją możności uczenia się w języku, który będzie jej językiem w życiu prywatnem i publicznem, którego ona będzie głównie używała zarówno przy pracy na chleb, jak przy zaspakajaniu swych najwyższych potrzeb duchowych, w tem, że zamykają przed nią gwałtem dostęp do polskiego dorobku duchowego, do tego skarbca, nagromadzonego przez wieki, z którego musi ona bądź co bądź czerpać i z którego całe życie będzie czerpała. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'', „Przegląd Wszechpolski” nr 8 1897 * Małomiasteczkowy Żyd w Polsce popada w coraz większą nędzę…<br />Na to biadanie nie zwracano u nas uwagi. Mało kto prasę żydowską czyta, a jeżeli dochodziło ono czasami do uszu polskich, nie robiono sobie z niego wiele, uszy te bowiem nawykły do skarg żydowskich, przeważnie niesłusznych.<br />Tym razem wszakże skargi te mają aż nadto poważną podstawę. Szybkie ubożenie zawsze zresztą ubogiego małomiasteczkowego Żyda w Polsce jest niezbitym faktem. ** Źródło: ''Kwestia żydowska'' [https://web.archive.org/web/20050514145958/http://www.polonica.net/Kwestia_zydowska_Roman_Dmowski.htm], 1930 * Młodzież warszawska po r. 1894 przedstawia się niesłychanie blado, anemicznie, pod względem świeżości myśli jałowa, wobec władzy po­korna i uległa, wobec zaś kolegów Rosyan i Żydów zruszczonych, bardzo, zabardzo tolerancyjna. Pod osta­tnim względem posuwa się do tego stopnia, że prze­staje niemal czuć się w murach uniwersyteckich, jak u siebie, ale poczyna traktować uniwersytet, jako grunt neutralny, gdzie wszyscy, bez względu na narodowość, za jednakowych są uważani kolegów. ** Źródło: ''Młodzież uniwersytecka w Warszawie'', „Przegląd Wszechpolski” nr 22, 1897 * Mnie osobiście, a zdaje mi się -większość mych towarzyszów pracy, nie to pcha do działalności politycznej, że ktoś kiedyś "prawa człowieka" ogłosił, ale że dla polskości, którą w sobie samych czujemy, chcemy otworzyć jak najszersze widnokręgi, chcemy usunąć wszystko, co stoi na drodze jej swobodnemu, przyrodzonemu rozwojowi. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * Moskali, pomimo całego ich aparatu państwowego, uważam za hordę azyatycką, nie dlatego wszakże, iż niosą moskiewszczyznę na zachód, ale dlatego, że prowadzą na każdym kroku dzieło zniszczenia, że panują tamowaniem postępu, że zdobywają dla siebie miejsce nie współzawodnictwem z nami w pracy, ale krępowaniem naszych sił, burzeniem tego, cośmy zrobili i robimy, zabijaniem w zarodku tego, co im może w przeszłości grozić, że wykazują przy tem dzikie instynkty rasowe -namiętność niszczycielską, pociąg do pastwienia się it.d. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * My, nowe pokolenie, mamy pojęcia inne. My uważamy, że zachowanie narodowości nie jest możliwe bez takiego czy innego stopnia niezawisłości politycznej. ** Opis: rozmowa z angielskim politykiem Donaldem MacKenzie Wallacem. * My Polacy lubimy żyć umówionemi kłamstwami, to też mówimy często o patryotach ruskich, nie mających uczucia nienawiści dla Polaków; tymczasem tego, co właściwie nazywa się patryotyzmem u Rusinów prawie nie spotykamy, natomiast zaś nienawiść do Polaków jest najwyraźniejszem ze wszystkich ruchu ruskiego znamieniem. Jest wielu takich Rusinów, którymby nic ruskiego nie zostało, gdyby im odebrać ruską do Polaków nienawiść. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 7 1897 * My Polacy nie dlatego dążymy do osiągnięcia politycznej niepodległości, nie dlatego staramy się oderwać od Niemców i Moskali, że mówimy innym, niż oni językiem, ale dlatego przedewszystkiem, że istniejąc jako odrębne państwo przez lat tysiąc blisko, wyrobiliśmy sobie polityczną i cywilizacyjną indywidualność, dzięki której posiadamy swoje, właściwe sobie potrzeby, których ani Moskal, ani Niemiec zaspokoić nam nie może. Poczucie tej wspólności potrzeb politycznych i odrębności ich od potrzeb Niemca lub Moskala, pamięć wspólnych losów i wspólnego działania przez tyle wieków – to są właśnie podstawy patryotyzmu i dążenia do wspólnej wszystkim Polakom niepodległości. Brak samoistności politycznej jest dla nas krzywdą, poczucie tej krzywdy jest cierpieniem, a naturalnym skutkiem tego poczucia są dzisiejsze nasze aspiracye polityczne. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' VII, „Przegląd Wszechpolski” nr 8 1897 * My, utrzymujemy, że państwo polskie może być silne tylko wtedy, jeżeli będzie państwem z centralną władzą polityczną, jak najszerzej samorządną, z jak najszerszą decentralizacją w sprawach kulturalnych, ekonomicznych itp., bo decentralizacja jest rzeczą główną – ale z jednym źródłem władzy państwowej, jednym sejmem i jednym rządem. ** Opis: na posiedzeniu Komitetu Narodowego Polskiego 2 marca 1919. * Myśmy tak odbiegli od innych narodów, że święcimy klęski, gdy tamte święcą zwycięstwa. ** Źródło: ''Polska polityka i odbudowanie państwa'', 1925 * Na Reymonta tedy nietylko musimy patrzeć, jako na znakomitego artystę, wnoszącego do literatury nowy sposób malowania życia, w któ­rym silne odczucie rzeczywistości łączy się z nieznanym w naszej po­wieści temperamentem, siłą w kreśleniu scen i postaci, ale także, jako na powieściopisarza społecznego, przedstawiającego nowe w literaturze prądy naszego życia. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Najodpowiedniejszym polem dla naszej ekspansji narodowej są Litwa i Ruś (…) Jest to wielkie terytorium, w porównaniu z Królestwem i Galicją słabo zaludnione ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski”, wrzesień 1903 * Naszem ubóstwem narodowem, naszą słabością w porównaniu z innymi narodami jest smutne położenie materyalne i wiążący się z niem nizki stan oświaty ludu. Lud nasz na ogół nie bierze udziału w życiu narodowem nie pracuje dlą rozwoju polskości. Powołać go do tej pracy, zdobywać wespół z nim lepszą dla niego dolę ,przy której praca narodowa jest możliwa-to budować wielką Polskę przyszłości na małej teraźniejszej. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * Nędza galicyjska – to skutek geograficznego położenia kraju, rozmaitych czynników dziejowych i plemiennych, które wytworzyły gęste jego zaludnienie, to skutek przede wszystkim rozbioru Polski, wykreślającego najbardziej nienormalne granice temu krajowi, w reszcie skutek smutnej gospodarki rząd u austryackiego w czasach przedautonomicznych. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 3, 1897 * Nie chcąc naśladować Prusaków i Moskali, których bezwzględność w tępieniu kultury polskiej dała nam sie dosyć we znaki, nie powinniśmy nikomu swej polskości gwałtownie narzucać, nie powinniśmy, jak tam ci, nikogo zapraszać batem do biesiady przy wspólnym stole duchowym, gdy m u się podoba do osobnego zasiąść. ** Listy Warszawiaka z Galicyi, „Przegląd Wszechpolski” nr 9, 1897 * Niech Pan sobie przypomni, że moje „moskalofilstwo” zaczęło się od entente angielsko-rosyjskiej, że ja szedłem tylko konsekwentnie z Anglią i Francją, pomagałem jak mogłem do tego, żeby użyć Moskali przeciw Niemcom, dopóki i o ile użyć się dadzą. ** Opis: list do Ignacego Jana Paderewskiego. ** Źródło: Mariusz Kułakowski, ''Roman Dmowski w świetle listów i wspomnień'' * Niemcom, mojem zdaniem, nie ubliża to wcale, że pragną by kultura niemiecka na ziemiach polskich zakwitła, ale mam dla nich głęboką pogardę za ich kanalię hakatystyczną, która dla rozszerzenia narodowej kultury nazewnątrz, wewnątrz ją zubaża i upadla, gardzę nimi za to, że są zdolni używać tak nędznych, głupich, tak barbarzyńskich środków działania. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * Obojętni na dobro i postęp ludu nie mają prawa nazywać się narodowcami. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * Obserwując Polaków różnych dzielnic, doszedłem po przekonania, że kultura niemiecka zgubnie nader na polską umysłowość wpływa. Wyrosła na obcym gruncie, nie przystosowana do ducha naszej rasy, posiada ona mnóstwo pierwiastków dodatnich, wysokiej wartości, nie dających się wszakże zaszczepić u nas wobec braku gruntu przyrodzonego w naszym charakterze rasowym. Natomiast tępi ona w nas to, co stanowi naszą wartość, wyjaławia nas z narodowych właściwości psychicznych, odbiera nam polską lotność umysłu, wrodzony naszej rasie dowcip i wybitną u nas zdolność do uogólnień. Dlatego to uważam, iż wyzwolenie umysłowości galicyjskiej, tutejszych szkół średnich i uniwersytetów, z germańskiej niewoli duchowej jest jednem z najważniejszych zadań narodowych. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi XII'', „Przegląd Wszechpolski” nr 15, 1897 * Od dłuższego już czasu doszedłem do przekonania, że Piłsudski śni o dyktaturze wojskowej, o roli Napoleona wypływającego na fali rewolucji. (…) Taki człowiek, podniecany przez swoich współkonspiratorów, łakomych na władzę, łatwo gotów pokusić się o zamach na sejm. Zamach taki, moim zdaniem, skazany jest na fiasco w tym znaczeniu, że Polską rządzić bez poparcia narodu nikt nie jest w stanie. Nam wszakże musi chodzić nie o to, żeby podobny zamach spotkał się z niepowodzeniem, ale o to, żeby zamachu nie było. Sama próba takiego zamachu może Polskę zarżnąć… ** Źródło: ''w liście do Stanisława Grabskiego ''[http://www.romandmowski.pl/default.php?dzial=teksty&id=28], 14 marca 1919 ** Zobacz też: [[Józef Piłsudski]], [[Napoleon Bonaparte]] * Ojczyzna to przede wszystkim naród, a potem państwo: bez narodu nie ma państwa. * Polska beż Żydów, byłaby jak zupa bez pieprzu – bez smaku. ** Źródło: ''Polska polityka i odbudowanie państwa'', 1925 * Polska cywilizacya, stworzona przez rasę polską i przepojona właściwościami jej ducha, istnieje; nie przeceniam jej wartości w porównaniu z wyżej rozwiniętymi typami cywilizacyjnymi innych ludów, ale przywiązany jestem do jej znamion, bo są mojemi; chciałbym więc by była jak najbogatszą, jak najwyższą by jak najszerzej panowała. Zadaniem mojem nie tylko bronić polskości przed kurczeniem się, ale pracować na właściwych drogach nad jej rozszerzeniem. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * Pomimo to wszystko mogę z całą szczerością oświadczyć, że nienawiści do żydów nie czuję. I w ogóle nie kieruję się w polityce nienawiściami. ** Źródło: mowa Romana Dmowskiego wygłoszona na zebraniu prawyborców m. Warszawy w sali Resursy Obywatelskiej, 1 października 1912 * Potępiam ją, [frondę w obozie narodowym] nie tylko dlatego, że rozbija ona jedność obozu narodowego, ale że sama w sobie jest głupia i dla sprawy naszej szkodliwa. ** Źródło: list do ks. Prądzyńskiego, 13 lutego 1934 * Pozytywiści warszawscy zaatakowali myśl polską w imię nauki współczesnej, żądając nietylko prawa obywatelstwa, ale panowania dla poglądu na świat, opartego na wiedzy przyrodniczej. Ale sami nie na tej wiedzy wychowani, nie posiadali oni przyrodniczego sposobu myśle­nia i, przy całym swym dla pozytywistycznego kierunku surowym pietyzmie, nie umieli konsekwentnie go przeprowadzić i na jednolity sy­stem myślenia się zdobyć. W szczególności, w poglądzie na społeczeń­stwo i jego sprawy, żyli oni tem, czem żyła Europa w pierwszej poło­wie naszego stulecia, a więc spuścizną po wieku osiemnastym. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Prawda, że w Paranie czeka każdego praca i to nie lekka, ale przynajmniej za tę pracę ma chleb i coś na dodatek do tego chleba, gdy tymczasem w europejskiej ojczyźnie, przy ciągłym a szybkim wzroście ludności i jej potrzeb, przy słabym stosunkowo wzroście wytwórczości, a z nią i zarobków — część narodu niezawsze ma za pracę dosyć chleba, a je­szcze częściej nie ma dosyć pracy. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 3, 1900. * Prawdziwy patriotyzm nie może mieć na względzie interesów jednej klasy, ale dobro całego narodu. ** Źródło: Dybkowska A., Żaryn J., Żaryn M., ''Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności'' ** Zobacz też: [[patriotyzm]] * Praca naukowa jest szukaniem prawdy i wysiłki pracowników, którym często towarzyszy wielkie poświęcenie i wyrzeczenie się tego, co inni mają w życiu, z miłości prawdy pochodzą. Zbliżenie się z nauką, zrozumienie jej ducha rozwija w społeczeństwie miłość prawdy, wypiera z życia społecznego kłamstwo: kłamstwo poczciwe, polegające na złudzeniach co do siebie samych i co do świata zewnętrznego, złudzeniach, które były źródłem tylu klęsk naszej ojczyzny – i kłamstwo podłe, obmyślane i często zorganizowane, które znieprawia życie polityczne i rozkłada siłę narodu. * Propaganda rusyfikacyi za pomocą poezyi Puszkina jest pomysłem zupełnie chybionym, ten poeta bowiem nie może pociągnąć młodych serc i umysłów, a rozpala tylko instynkty pornograficzne. Jego rzekomy liberalizm w pierwszej dobie twórczości jest bardzo ściśle zespolony z pornografią i nawet powodem kary, jaka w mło­dości na Puszkina spadła, była zarówno nieprawomyślność polityczna, jak nieprzystojność obyczajowa. Jego „zakazane" poezye, wydawane niejednokrotnie zagranicą, obok złośliwych drwin z przedstawicieli władzy, nie wyłączając najwyższego jej uosobienia — cara, zawie­rają utwory sprośne i cyniczne, które nie ze względów politycznych ale ze względów moralności nie powinny być drukiem ogłaszane. ** Źródło: ''Listy Warszawskie'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6, 1899. * Przed Polską, zdaniem moim, otwierają się tak świetne widoki jakich od wieków nie miała. Może ona wszakże z nich skorzystać tylko wtedy, gdy sama dorośnie do swego położenia i swych zadań. Wszystko zależy od tego, czy obóz narodowy polski w tych trudnych dla niego chwilach nie osłabnie ani w swej myśli, ani w działaniu.<br />Nie mam wątpliwości, że wiedzą to dobrze nasi przeciwnicy… To też dziś za pierwsze zadanie stawiają sobie skorzystać ze słabości czy głupoty tych czy innych żywiołów w naszym łonie, by nas rozwałkować, rozbić na grupy nawzajem się zwalczające… ** Źródło: w liście do księdza prałata Józefa Prądzyńskiego [http://www.romandmowski.pl/default.php?dzial=teksty&id=27], 13 lutego 1934 * Przed przyjściem osadników europejskich, a, ściśle mówiąc, polskich, w kraju tym żyli tylko wzmiankoweni kabokee, zbierający herwę, fazenderzy-hodowcy i mała garstka ich niewolników Murzynów, mniej lub więcej zamożni handlarze herwy i właściciele obszarow herwowych, wreszcie w północno wschodniej części stanu trochę ludności niby rol­niczej, złożonej z Brazylijczyków i z oswojonych Indyan, uprawiających knkurydzę (milho, w języku dzisiejszych osadników polskich — »milija«), czarną fasolę (feijao preto, zwaną przez naszych osadników bądź »fiżonem«, bądź po prostu szablakiem), mandiokę*) i tytoń. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 2, 1900 * Przedewszystkiem należy ułatwiać wychodźcom, udającym się do Parany, nabywanie gruntów i zagospodarowywanie się, chroniąc ich, o ile można przed wyzyskiem. Stworzyć więc należy zorganizowaną kolonizacyę na możliwie najszerszą skalę, bo wszystko, co będziemy zdolni w tym kierunku zrobić, będzie zawsze zamałem w stosunku do potrzeb naszego wychodztwa, które coraz węższe pole znajduje dla siebie w Stanach Zjednoczonych, a udając się gdzie indziej, często wpada w okropne warunki, zgotowane przez nieludzkich wyzyskiwaczy, jak tego świeżo mieliśmy przykład na wyspach Hawai. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6 1900 * Przekonaniem mojem było i jest, że największym naszem nieszczęściem narodowem jest nasza własna bierność, nasza ospałość polityczna. ** Źródło: mowa Romana Dmowskiego wygłoszona na zebraniu prawyborców m. Warszawy w sali Resursy Obywatelskiej, 1 października 1912. * Robi czasem na mnie wrażenie wołu, któremu wydaje się, że jest bykiem, i wdrapuje się na krowę… ** Opis: o Piłsudskim. ** Źródło: list do St. Grabskiego, 14 marca 1919 * Rosjanie pogardzają tradycją, uważają ją za przesąd. A ja uważam, że w niej leży podstawa kultury. ** Źródło: [https://web.archive.org/web/20120210111026/http://www.jednodniowka.pl/news.php?readmore=395 „Rozwój” nr 100, czwartek, 9 maja 1907] * Rozbiór Polski był faktem nie tylko dlatego szkodliwym, że powstrzymał samoistny rozwój polityczny i cywilizacyjny jednego z większych w Europie narodów, że wytworzył nienormalny układ ogólno-europejskich stosunków międzynarodowych, ale i dlatego, że tworząc nienaturalne granice państwowe, stał się przyczyną chorobliwych stosunków ekonomicznych. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 3, 1897 * Rusin, który tak samo tęskni za wolną Ukrainą, jak ja za niepodległą Polską, jest dobrowolnym lub mimowolnym aktorem, który mnie tylko naśladuje. On nie ma ani poczucia tej politycznej indywidualności, którą tylko wieki państwowego bytu wyrobić mogą, ani jasnej świadomości swych odrębnych potrzeb politycznych, którychby zaspokojenie tylko w „wolnej Ukrainie” znalazł, ani nawet nie może wyobrazić sobie, jakby ta wolna Ukraina wyglądała – jego ideał to właściwie frazes, którem u nie dało treści życie i który powstał przez naśladownictwo. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' VII, „Przegląd Wszechpolski” nr 8 1897 * Szkoła rosyjska w Polsce nie znosi wybitnych indywidualności— albo je odrzuca, albo łamie. Odrzuceni przez szkołę stanowią najlepszą część młodzieży, zarówno pod względem zdolności, jak charakteru; giną oni w szarej masie skutkiem niemożności zdobycia wykształcenia, wyjątki zaś tylko przez najtrudniejsze warunki na wierzch się wybijają. Do tych wyjątków należy Reymont. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Tak więc pod wpływem literatury pięknej, uprawiającej tematy ludowe, odbywa się proces wnikania pierwiastków psychicznych ludowych w życie duchowe warstw oświeconych czyli tak zwanej inteligencyi. Proces ten bezpośrednio pociąga za sobą zbliżenie duchowe pomiędzy inteligencyą a ludem, czyli, jeżeli można się tak wyrazić, demokratyzacyą psychiczną warstw oświeconych. Ta demokratyzacya psychiczna nie jest cofaniem się w rozwoju duchowym, jakby to można było sobie powierzchownie wyrozumować; przeciwnie musi ona wpłynąć w kierunku postępowym, jako proces, dający nowy materyał do rozwoju życia duchowego. ** Źródło: ''Powieść ludowa jako czynnik społeczny.'', "Życie" nr. 46 1890 * To jest jasne, że chcąc zapewnić przyszłość Polski, trzeba usilnie i konsekwentnie dążyć do tego, żeby Żydów w naszym kraju było coraz mniej (…). Podstawą ich siły jest opanowanie handlu w Polsce, a w części znacznej i rzemiosła, zażydzenie naszych miast i miasteczek. Polacy muszą sami wziąć w ręce swój handel, oczyścić z Żydów swe rzemiosła. ** Opis: w 1934. ** Źródło: Adam Leszczyński, [https://archive.ph/30o08 ''Jak prawica cenzuruje Dmowskiego''], wyborcza.pl, 3 stycznia 2014. ** Zobacz też: [[antysemityzm]] * Trzeba pamiętać, że, nie mając poważnych pod względem naukowym kandydatów Rosyan, władza mianowała na katedry miernoty, za to tylko, że posiadały odpowiednie przekonania polityczne. Pytanie teraz: co ma robić profesor, nisko stojący pod względem naukowym i w ogóle umysłowym, który do­stał katedrę za to tylko, że jest „dobrym Rosyaninem”? co ma robić, jak nie manifestować ciągle swego „do­brego ducha rosyjskiego” ? Co ma robić taki z prze­proszeniem idyota w rodzaju profesora fizyki Ziłowa, jak nie wielbić publicznie Murawiewa, „który uwolnił Litwę od jarzm a polsko-katolickiego”?… On to musi robić, żeby dowieść, iż nie jest zerem, że w braku kwalifikacyi naukowych „patryotyzm rosyjski” daje mu prawa do zajmowanej katedry. ** Źródło: ''Młodzież uniwersytecka w Warszawie'', „Przegląd Wszechpolski” nr 22, 1897 * U żadnego z powieściopisarzy naszych szlachetny kult siły oraz odczucie indywidualności narodowej i przywiązanie do niej, nie wyraziły się w takiej mierze, jak u Reymonta. Jego bohaterowie mają coś tytanicznego w sobie, przy całym realizmie w kreśleniu postaci i malowaniu scen życia, a każdy jest wybitnym przedstawicielem swej rasy, której znamiona autor z umiłowaniem utrwala na papierze. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * W ogóle fałszem jest twierdzenie, że polskość w państwie austryackiem ma całkowitą swobodę rozwoju, w jednych bowiem dziedzinach rozwój ten jest powstrzymywany, w innych narzucana jest niemczyzna; tylko ogół galicyjski w słabym stopniu podziela aspiracje narodowe innych zaborów i dobrowolnie panowaniu niemczyzny się poddaje. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi, XI'', „Przegląd Wszechpolski” nr 14, 1897 * W mojej naturze – przyznaję się otwarcie – tkwi element walki, tkwi upór, który wtedy, gdy mi wróg woła: każdy, byle nie Dmowski! każe odpowiedzieć: a więc właśnie Dmowski! ** Opis: o kandydowaniu Dmowskiego do IV Dumy rosyjskiej. ** Źródło: mowa Romana Dmowskiego wygłoszona na zebraniu prawyborców m. Warszawy w sali Resursy Obywatelskiej, 1 października 1912 * W stosunkach bowiem polsko-ruskich w Galicyi spotykamy się z rzadkimi dziwolągami: ażeby nie uciskać narodowości uciska się tu ludzi, do tej narodowości należących; ażeby nie mogło być mowy o latynizowaniu greckich katolików, gwałci się wolność i zabrania się ludziom przechodzić z jednego obrządku na drugi; ażeby pokazać, że się nic nie m a przeciw rozwojowi narodowości ruskiej, zakłada się ruskie gimnazyum i gwałtem się tam przenosi z polskiego katolików greckiego obrządku, wbrew woli ich i ich rodziców! ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' VII, „Przegląd Wszechpolski” nr 8 1897 * W walce nie ma zmiłowania, nie ma kapitulacji na dogodnych warunkach, można tylko zginąć lub zwyciężyć. ** Źródło: Wojciech Muszyński, Jolanta Mysiakowska, ''Lista strat osobowych ruchu narodowego 1939–1955, zeszyt 1'', 2008 * Wczoraj i dziś słońce pięknie świeci, więc zaczynam się rozweselać. Nadto poczciwy Hitler pracuje nad umocnieniem mojego dobrego humoru. ** Opis: przy owym cytacie warto zaznaczyć, iż jest on wyjęty z kontekstu i miał raczej dowcipne, ironiczne znaczenie. ** Źródło: list do Karola Waligórskiego ** Zobacz też: [[Adolf Hitler]], [[humor]] * Wierzę w Polskę dopóty, dopóki są w niej analfabeci. ** Opis: przy owym cytacie warto zaznaczyć, iż jest on wyjęty z kontekstu i miał raczej dowcipne, ironiczne znaczenie. ** Źródło: list do Ignacego Wapińskiego * Właściwie te narody tylko, które przez wieki całe tworzyły swe konstytucyę, jak Anglicy lub Szwajcarzy, są w tem położeniu, że prawo u nich jako tako odpowiada odczuwanej przez społeczeństwo potrzebie, i tam też, o ile można sądzić, polityka mniej ma znamion plagi, wciskającej się we wszystkie dziedziny życia i nad wszystkiem panującej. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' X, „Przegląd Wszechpolski” nr 13, 1897 * Współrzędność procesu demokratyzacyjnego z nacyonalizacyą jest faktem, który potwierdzają i zjawiska patologiczno społeczne. Jednostki, zdemokratyzowane na obcych jedynie literaturach, zwykle odbiegają sympatyami od własnego społeczeństwa w kierunku źródła, z którego brały pokarm duchowy. Zjawiska te podciąga się zwykle pod miano kosmopolityzmu, jest-to jednak niewłaściwe zastosowanie wyrazu, gdyż należą one właściwie do zboczeń nacyonalizmu. ** Źródło: ''Powieść ludowa jako czynnik społeczny.'', "Życie" nr. 46 1890 * Współzawodnictwo między narodo­wościami powinno się objawiać tylko w pracy twórczej, dla której ogromna- wolność tu istnieje. Kto więcej zdoła stworzyć, ten weźmie górę. Zachęcać ludzi do tej pracy, organizować ją, odnajdywać najlepsze jej w tutejszych warunkach formy, wykazywać ludziom, że o ile czegoś nie osiągają, to sami są temu winni przez swą niezaradność lub nie­dbalstwo, to zadanie ludzi, którzy chcą tu czegoś dokonać. Wbijać zaś lu­dziom w głowy fałsz, że są tu narodowo strasznie uciskani, że urzeczy­wistnieniu ich dążeń stoją na przeszkodzie obcy, jątrzyć, szczuć, pod­niecać namiętności — to znaczy odwracać uwagę rodaków od właści­wych zadań i wynajdywać dla nich sposób usprawiedliwiania się, że tego lub owego nie mogli uskutecznić. Zamiast tego przenoszenia ko­niecznych w Europie plag na grunt nowy, lepiej zawinąć rękawy i wziąć się do pracy. Wszelkie w tutejszych warunkach narzekanie jest skutkiem próżniactwa i niedołęztwa, cnót, których przedstawiciele zbyt licznie, niestety, nawiedzają Parane. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6, 1900 * Względne wynarodowienie Galicyi, a właściwie jej miast, stanów i ogromny przedział między tą prowincyą a resztą Polski, przeszkadza nam częstokroć rozumieć Galicyan, a im nas nawzajem. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 2, 1897 * »Ziemia obiecana« jest powieścią w całem tego słowa znaczeniu społeczną. Daje ona możliwie pełny obraz etyczno-psychologiczny prze­mysłowego ogniska, przedstawia przeobrażanie się ludności rolniczej kraju na przemysłową, wreszcie rzuca silne światło na wzajemny sto­sunek trzech grup kulturalno-rasowych, Polaków, Niemców i Żydów. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Zorganizowany należycie naród jest potęgą, której nic na świecie przeciwstawić się nie zdoła. Wobec tego organizacja narodowa ma obowiązek działać uczciwie i otwarcie. Tylko obozy, działające przeciw narodowi i jego dobru, mają potrzebę uciekania się w walce o swe cele do środków nikczemnych – do kłamstwa, obłudy, oszczerstwa, nawet do skrytobójstwa.<br />Organizacja, wysoko ceniąca godność swego narodu, pragnąca, ażeby jak najwyżej stał pod względem religijnym i moralnym, może działać tylko środkami uczciwymi. Uczciwość wszakże, gdy staje do walki, wymaga wielkiego męstwa. Tchórze nigdy nie walczą uczciwie. ** Źródło: fragment przemówienia wygłoszonego na zakończenie obrad powołujących do istnienia OWP w Poznaniu [http://www.romandmowski.pl/default.php?dzial=teksty&id=24], grudzień 1926. * Związali oni [Żydzi] swą karierę z kapitalizmem nowoczesnym, na którego rozwój i charakter sami wielki wpływ wywarli, i przezeń spodziewali się dojść do całkowitego panowania nad światem. ** Opis: w 1930. ** Źródło: Adam Leszczyński, [https://archive.ph/30o08 ''Jak prawica cenzuruje Dmowskiego''], wyborcza.pl, 3 stycznia 2014. * Żydzi, nawet bardzo młodzi i idealni, nawet pracujący w polskim socjalizmie, mają po pierwsze skłonność do uważania się za odrębny żywioł z odrębnymi od reszty ludności interesami, zasługującymi na takie same uwzględnienie, jak wszelkie inne, a powtóre, że na Galicyę patrzą, jako na żydowską część Polski, że następnie Polacy sami dosyć chętnie ten pogląd podzielają. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 4, 1897 * Nauka nas uczy, że życie jest ruchem,<br />A ruch daje siłę, a siła jest duchem.<br />Jedzenie jest ruchem, więc pojmie to głowa,<br />Ze rozkosz jedzenia to rozkosz duchowa. ** Źródło: Mariusz Kułakowski, ''Roman Dmowski w świetle listów i wspomnień'', Wydawnictwo Dębogóra 2018, s. 35. ==O Romanie Dmowskim== * Bez ideału, który on postawił i bez budzącej niechęć pruskiej karności nie byłyby dzisiejsze polskie ziemie zachodnie tym, czym stały się dla młodego państwa. ** Autor: Eryk Maschke, ''Roman Dmowski. Osteuropa.'' 10. 1935.H. 7, s. 391–410. * Bez wątpienia bez udziału Dmowskiego państwo polskie nie byłoby nigdy tym, czym pod jego wpływem mogło się stać na Konferencji Pokojowej. Było ono dziełem Wersalu, a to znaczy, skoro przyjmuje się zgoła samodzielną aktywność Polaków, dziełem Dmowskiego. ** Autor: Eryk Maschke, ''Roman Dmowski. Osteuropa.'' 10. 1935.H. 7, s. 391–410. * Dla dzisiejszych przeciwników stawiania pomnika Dmowskiemu jest on jedynie „antysemitą” i „nacjonalistą” – co oczywiście ma brzmieć hańbiąco. Tyle z niego zrozumieli, to ich problem. Tylko dlaczego mają uchodzić za wyrocznie! Mam nadzieję, że będziemy pamiętać o Romanie Dmowskim 11 listopada 2006 r. ** Autor: [[Jan Żaryn]] ** Źródło: [http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/opinie_061024/opinie_a_3.html ''Nie wyrzucajmy Dmowskiego na śmietnik historii''], „Rzeczpospolita”, 24 października 2006. * Jednak pan Roman [Dmowski], pozostając pod wrażeniem porannej wizyty w Belwederze, nie miał swego zwykłego humoru. To nie osobiste względy sprawiły, że chmura osiadła na jego czole, tylko głęboka troska o los państwa, rządzonego przez Piłsudskiego i jego kamarylę. Niedługo trzeba było czekać, by się przekonać, jak ta troska była uzasadniona. ** Opis: Marja Niklewiczowa o Dmowskim po spotkaniu owego z Piłsudskim w czasie pobytu tego pierwszego w Belwederze (wówczas siedzibie Naczelnika Państwa), 21 maja 1920. * Jeśli Dmowski sam, jako osoba, stoi może już poza światem dzisiejszej Polski, to jego idee są jednak elementarnymi składnikami polskiego bytu. Albowiem w głębi jednocześnie z polityczną klęską dokonuje się duchowe zwycięstwo świata, który reprezentował Roman Dmowski w ciągu swego życia. Idee mocarstwowe nowej Polski, wzrastającej pod władzą marszałka Piłsudskiego, są wzięte, z wyjątkiem stosunków czysto narodowych, z duchowego skarbca Narodowej Demokracji i Romana Dmowskiego. ** Autor: Eryk Maschke, ''Roman Dmowski. Osteuropa.'' 10. 1935.H. 7, s. 391–410. * Mąż stanu, który po wojnie światowej wprowadził swój naród między zwycięzców, wywalczył dlań Pomorze, Wielkopolskę i Śląsk, wygrał spór o Lwów, rozstrzygnął na rzecz Polski sprawę wileńską, wyzwolił miliony, milionom dał miliardy, został z dalszego państwowego życia Rzplitej wykreślony. Jego hasło umiłowane – Naród Polski – wymazane z konstytucji, aby po latach wrócić na afiszu wyborczym – przywłaścicieli. Jego twór ostatni – Obóz Wielkiej Polski – rozwiązany Jego symbol – miecz Chrobrego zdzierany z piersi bojowników jako antypaństwowy. Jego przyjaciele – znieważani. Jego słowo – konfiskowane. Jego imię tępione w podręcznikach szkolnych. A wszystko to dla stłumienia tej ideologii narodowej, która jednocześnie na oczach wszystkich podnosiła Włochy i Niemcy do niebywałej potęgi…<br />To już są rzeczy, urągające wszelkim zestawieniom historycznym. Tego ani u nas kiedy indziej, ani na świecie gdzie indziej nie było. A zresztą, może mu się to należało. Pewno dał państwu za mało. Więc pochowano go za miastem wśród najuboższych – na Bródnie. ** Autor: Władysław Konopczyński, ''O miejsce dla Dmowskiego w historii'', „Warszawski Dziennik Narodowy” nr 12, 12 stycznia 1939. * Można się było godzić lub nie z jego ideologią lub polityką w rozmaitych okresach długiego życia, ale niepodobna nie uznać, że kierował się najszczerszymi intencjami służenia narodowi i służenia bezinteresownie. ** Źródło: cytat z przedwojennego „Zielonego Sztandaru”. * Niektórzy przedstawiciele Kościoła przyzwyczają nas od dłuższego czasu do wspierania bardzo prawicowych inicjatyw, np. do wspierania ONR-u. Jest to bardzo przykre, ale wielu hierarchów albo nie wie, w co się angażuje, albo ma identyczne poglądy. Wielu z nich słychać na antenie Radia Maryja. Natomiast nie można się dać szantażować temu gronu osób popierających budowę pomnika. Nie należy zapominać, kim był Roman Dmowski! Odwoływanie się dzisiaj do Dmowskiego to jest odwoływanie się do antysemityzmu i ksenofobii. ** Autor: [[Marcin Kornak]], [https://archive.ph/BdAJ2 ''Roman Dmowski na pomnik. Białystok zrobi krok do tyłu?''], wyborcza.pl, 10 czerwca 2013. * (…) poglądy młodego pokolenia niemal w całości, poglądy inteligencji polskiej chyba w lwiej części, poglądy wszystkich innych warstw polskich w całych dziedzinach, są tak czy owak zaczerpnięte z Dmowskiego. ** Autor: [[Ksawery Pruszyński]] * Powstanie państwa polskiego wśród przeciwstawienia obu wielkich idej, narodowo-demokratycznej, prowadzonej przez Dmowskiego, która kładła główny ciężar na rzeczywiście przez Polaków zamieszkane obszary zachodnie, oraz reprezentowanej głównie przez Piłsudskiego, która wyraziła się w starym rozszerzeniu historycznej Polski. ** Źródło: w ''Deutsche Wissenschaftliche Zeitschrift für Polen'' (B. 29. 1935.s. 532) omawia W. Kuhn dzieło G. Wirsinga ''Zwischeneuropa und die deutsche Zukunft'' (Jena 1932) i podaje za Wirsingem syntezę powstania nowej Polski. * Przypomnijmy, że lider endecji z Królestwa, Roman Dmowski (…) w przeciwieństwie do piłsudczyków nigdy nie twierdził, że celem narodowców jest pełna niepodległość. Warszawscy endecy mówili jedynie o połączeniu ziem zaborów w jedno państwo pod berłem cara. Miała powstać Polska – z Warszawą, Poznaniem, Krakowem, być może Gdańskiem, ale już raczej nie ze Lwowem ani z Wilnem, bo te miasta Rosjanie uważali za swoje. Granica oparłaby się zapewne na Bugu. W przypadku zwycięstwa ententy powstałoby 20-milionowe państwo zależne od Rosji, z którymś z Romanowów na tronie. Jaką miałoby podmiotowość polityczną? Nie wiadomo, bo endecy nie wchodzili w szczegóły. ** Autor: [[Andrzej Chwalba]] ** Źródło: wywiad Mirosława Maciorowskiego, [https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,22941483,legiony-polskie-wojsko-inne-niz-wszystkie.html ''Legiony Polskie, wojsko inne niż wszystkie Legiony Polskie, wojsko inne niż wszystkie'', „Ale Historia”], wyborcza.pl, 29 stycznia 2018. ** Zobacz też: [[endecja]], [[niepodległość]] * Roszczenia do Prus Wschodnich znalazły zaciętych orędowników szczególnie w Narodowej Demokracji i jej wodzu Romanie Dmowskim. Ten ostatni uzyskał niewątpliwie wiele podczas wojny u mocarstw Ententy dla Polski dzięki swym pismom, nie przeprowadził jednak swych postulatów wschodniopruskich. ** Źródło: w czasopiśmie „Nation und Staat” (B. 6. 1932/3.s. 683) znajduje się omówienie książki Axela Schmidta ''Ostpreussen – deutsch in Vergangenheit, Gegenwart u. Zukunft'', 1933 * W historycznym przedstawieniu nie można rozdzielać postaci Dmowskiego od Piłsudskiego. Ale przy tym związku zapomina się zbyt często, czym on stał się dzięki sobie i przez swój własny czyn: politycznym filozofem Polski na przełomie XX w… Jednakże ta nowa Polska spoczywa niemniej na zrealizowaniu jego politycznych idej, jak na micie Marszałka i Legionów… Dobrze znane jest historyczne znaczenie drogi, po której prowadził on Polskę do Wersalu i przed życzliwe forum zwycięskich mocarstw… Obok tego jednak stoi jego twór duchowy, jego dzieło jak politycznego myśliciela, jego głęboko sięgający wpływ jako wychowawcy Polaków w narodowym samouświadomieniu – ogólne dzieło, którem mu w historii duchowego rozwoju jego narodu przyznaje szczególną pozycję. ** Autor: Eryk Maschke, ''Roman Dmowski. Osteuropa.'' 10. 1935.H. 7, s. 391–410. * W związku z 60 rocznicą śmierci Romana Dmowskiego Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wyraża uznanie dla walki i pracy wielkiego męża stanu na rzecz odbudowania niepodległego Państwa Polskiego i stwierdza, że dobrze przysłużył się Ojczyźnie. W swojej działalności Roman Dmowski kładł nacisk na związek pomiędzy rozwojem Narodu i posiadaniem własnego Państwa, formułując pojęcie narodowego interesu. Oznaczało to zjednoczenie wszystkich ziem dawnej Rzeczypospolitej zamieszkałych przez polską większość, a także podniesienie świadomości narodowej wszystkich warstw i grup społecznych. Stworzył szkołę politycznego realizmu i odpowiedzialności. Jako reprezentant zmartwychwstałej Rzeczypospolitej na konferencji w Wersalu przyczynił się w stopniu decydującym do ukształtowania naszych granic, a zwłaszcza granicy zachodniej. Szczególna jest rola Romana Dmowskiego w podkreślaniu ścisłego związku katolicyzmu z polskością dla przetrwania Narodu i odbudowania Państwa. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wyraża uznanie dla wybitnego Polaka Romana Dmowskiego. ** Źródło: uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 stycznia 1999 w sprawie uczczenia 60. rocznicy śmierci Romana Dmowskiego * Wykazano bezpośrednio z pomocą polskich źródeł, jak polska propaganda za „dostępem do morza” okazywała w czasie wojny światowej jedynie w grupie emigrantów Romana Dmowskiego usilne dążenie zdobycia Gdańska. Dmowski spróbował także potem, po zawieszeniu broni, przez „przejazd” wojsk polskich dostać Gdańsk gwałtem do rąk i wytworzyć przez to fakt dokonany. Podczas gdy „rzeczoznawcy” w Paryżu sekundowali mu przy przygotowaniu układu i pełne osiągnięcie celu wydawało się być bliskiem, Niemcy po raz pierwszy w tych ponurych dniach wypowiedziały veto przeciw żądaniu przewozu wojsk. ** Źródło: Erwin Höltze podaje w „Historische Zeitschrift” (B. 153.H.1. 1935.s. 210) referat z własnej pracy ''Die Freie Stadt Danzig'', Stuttgart 1935. {{SORTUJ:Dmowski, Roman}} [[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)]] [[Kategoria:Politycy polskiego ruchu narodowego]] [[Kategoria:Politycy II RP]] [[Kategoria:Politycy okresu zaborów]] [[Kategoria:Polscy myśliciele polityczni]] [[Kategoria:Polscy dyplomaci]] [[Kategoria:Polskie ofiary represji w Imperium Rosyjskim]] [[Kategoria:Rosyjscy politycy]] [[Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej]] grxxw2ysi028j6lxw1efyny457drew0 645964 645963 2026-08-01T21:21:25Z Lukaes54 51649 /* Inne */ 645964 wikitext text/x-wiki '''[[w:Roman Dmowski|Roman Dmowski]]''' (1864–1939) – polski [[polityk]], publicysta polityczny, współzałożyciel Narodowej Demokracji. [[Plik:Roman Dmowski LOC 3c35372u.jpg|mały|{{center|Roman Dmowski (ok. 1919)}}]] ==''[https://cbmn.pl/uploads/ebooks/Roman%20Dmowski%20-%20My%C5%9Bli%20nowoczesnego%20Polaka.pdf Kościół, naród i państwo]''== * Katolicyzm nie jest dodatkiem do polskości, zabarwieniem jej na pewien sposób, ale tkwi w jej istocie, w znacznej mierze stanowi jej istotę. Usiłowanie oddzielenia u nas katolicyzmu od polskości, oderwania narodu od religii i od Kościoła, jest niszczeniem samej istoty narodu. ** Zobacz też: [[katolicyzm]] * Naród szczerze, istotnie katolicki musi dbać o to, ażeby prawa i urządzenia państwowe, w których żyje, były zgodne z zasadami katolickimi i ażeby w duchu katolickim były wychowywane jego młode pokolenia. * Nie trzeba dowodzić, że upadek narodów katolickich pociągnąłby za sobą upadek roli i wpływu Kościoła katolickiego. To też w sferach kościelnych z surową krytyką występowano wobec pewnych skrajności nacjonalizmu, ale na ogół uważano za bardzo pomyślny objaw budzenie się energii narodowej w społeczeństwach katolickich. Tym bardziej, że razem z odrodzeniem myśli narodowej szedł zwrot ku katolicyzmowi, ogarniający znaczną liczbę ludzi, którzy pod wpływami prądów XIX wieku od niego się byli oddalili. * Nie umiałbym powiedzieć, gdzie pierwej, we Francji, czy we Włoszech, użyto wyrazu „nacjonalizm” dla określenia nowego ruchu narodowego. Byłem zawsze zdania, że to termin nieszczęśliwy, osłabiający wartość ruchu i myśli, którą ten ruch wyrażał. Wszelki „izm” mieści w sobie pojęcie doktryny, kierunku myśli, obok którego jest miejsce na inne, równorzędne z nim kierunki. Naród jest jedyną w świecie naszej cywilizacji postacią bytu społecznego, obowiązki względem narodu są obowiązkami, z których nikomu z jego członków nie wolno się wyłamywać: wszyscy jego synowie winni dla niego pracować i o jego byt walczyć, czynić wysiłki, ażeby podnieść jego wartość jak najwyżej, wydobyć z niego jak największą energię w pracy twórczej i w obronie narodowego bytu. Wszelkie „izmy”, które tych obowiązków nie uznają, które niszczą ich poczucie w duszach ludzkich, są nieprawowite. * Polityka narodu katolickiego musi być szczerze katolicka, to znaczy, że religia, jej rozwój i siła musi być uważana za cel, że nie można jej używać za środek do innych celów, nic wspólnego z nią nie mających. * Wielki naród, jak już było gdzie indziej powiedziane, musi nosić wysoko sztandar swej wiary. Musi go nosić tym wyżej w chwilach, w których władze jego państwa nie noszą go dość wysoko, i musi go dzierżyć tym mocniej, im wyraźniejsze są dążności do wytrącenia mu go z ręki. ** Zobacz też: [[wiara]] * Wolnomularstwo utraciło już siłę duchowej atrakcji. Mając siłę organizacyjną, a stąd władzę i rozdawnictwo łask, przyciąga ono jeszcze ludzi, i to w dużej liczbie. Ale ten rodzaj ludzki, których się przyciąga łaskami, nie podbija świata. Przyszłość należy do tych, co mają ideę, wiarę w nią i zdolność poświęcenia. * Żyjemy w dobie bankructwa wielu podstaw, na których opierało się życie świata naszej cywilizacji w ostatnim okresie dziejów. W krajach przodujących cywilizacyjnie dotychczasowe podstawy walą się szybko, a niewiele widać twórczości w kierunku budowania nowych. Raczej widzi się upór w kierunku ratowania tego, czego się uratować nie da.<br />Takie momenty w dziejach cywilizowanej ludzkości bywały już nieraz. Znamionowały je zawsze pewne rysy wspólne, bez względu na warunki czasu i miejsca: upadek wiary, silnej wiary w cokolwiek; upadek myśli – zanik twórczości; upadek smaku – górowanie brzydoty nad pięknem; rozkład dyscypliny moralnej i upadek obyczajów; wreszcie, rozpowszechnienie się rozmaitych zabobonów, zastępujących wierzenia religijne. Wszystkie te rysy występują w bardzo uwypuklony sposób w dzisiejszym życiu naszej cywilizacji. ==''[https://cbmn.pl/uploads/ebooks/Roman%20Dmowski%20-%20My%C5%9Bli%20nowoczesnego%20Polaka.pdf Myśli nowoczesnego Polaka]''== * Człowiek dla samego siebie jest o wiele więcej skomplikowaną i o wiele trudniejszą do wytłumaczenia istotą niż dla innych, bo ma przed sobą cały świat wewnętrzny, dla tych innych niedostrzegalny i tym samym poniekąd nie istniejący. Gubimy się we własnej duszy, nie umiejąc ani określenia, ani nazwy znaleźć dla rozmaitych jej składników, nie wiedząc, że w jej głębi drzemią instynkty zdolne w odpowiedniej chwili nad całym naszym jestestwem zapanować. I czasami jeden fakt, jedno spostrzeżenie w wewnętrznym świecie jak błyskawica oświetla wnętrze naszej własnej duszy, pozwala nam dojrzeć w niej pierwiastki, o których nigdyśmy nie myśleli i istnienia ich nigdy nie przypuszczali. ** Opis: Początkowo publikowane w: ''Podstawy polityki polskiej'' (drukowane w „Przeglądzie Wszechpolskim” w 1905). Dodawane do ''Myśli'' od trzeciego wydania (1907). * Gubi nas ona [bierność] nie tylko jako naród, ale jako jednostki. Jej to przede wszystkim zawdzięczamy, że wśród nas tak częstym jest zjawiskiem pesymizm, beznadziejność, brak wiary w siebie i w możność życia na lepszy sposób. Trzeba świat znać i rozumieć, a życie samemu urabiać według własnych wymagań. Świat wtedy nie będzie taki brzydki, a życie na nim nie takie złe, jak to nam się często zdaje. * I sprzedajemy humanitarnie Polskę w dalszym ciągu. * Jestem Polakiem – to słowo w głębszym rozumieniu wiele znaczy. Jestem nim nie dlatego tylko, że mówię po polsku, że inni mówiący tym samym językiem są mi duchowo bliżsi i bardziej dla mnie zrozumiali, że pewne moje osobiste sprawy łączą mnie bliżej z nimi, niż z obcymi, ale także dlatego, że obok sfery życia osobistego, indywidualnego znam zbiorowe życie narodu, którego jestem cząstką, że obok swoich spraw i interesów osobistych znam sprawy narodowe, interesy Polski, jako całości, interesy najwyższe, dla których należy poświęcić to, czego dla osobistych spraw poświęcić nie wolno. * Jestem Polakiem – więc mam obowiązki polskie: są one tym większe i tym silniej się do nich poczuwam, im wyższy przedstawiam typ człowieka.<br />Bo im szersza strona mego ducha żyje życiem zbiorowym narodu, tym jest mi ono droższe, tym większą ma ono dla mnie cenę i tym silniejszą czuję potrzebę dbania o jego całość i rozwój.<br />Z drugiej strony, im wyższy jest stopień mego rozwoju moralnego, tym więcej nakazuje mi w tym względzie sama miłość własna. ** Zobacz też: [[naród]], [[ojczyzna]] * Jestem Polakiem – więc całą rozległą stroną swego ducha żyję życiem Polski, Jej uczuciami i myślami, Jej potrzebami, dążeniami i aspiracjami. Im więcej nim jestem tym mniej z jej życia jest mi obce i tym silniej chcę, żeby to, co w mym przekonaniu uważam za najwyższy wyraz życia stało się własnością całego narodu. * Można bodaj z całą słusznością powiedzieć, że nigdzie nie ma tylu co u nas nieinteligentnych intelektualistów i tylu estetów bez smaku. * Nasz chłop, pomimo swej niskiej kultury jest zdolniejszy, pojętniejszy od chłopa niemieckiego lub francuskiego, to niekoniecznie stąd wnioskować należy, ze tamte narody uformowały się z gorszego materiału rasowego, ale że jedynie żyjąc w cywilizacji przez dłuższy czas i w intensywniejszych jej postaciach, zdołały już część najlepszego materiału z ludu wyciągnąć i w znacznej mierze zniszczyć. * Społeczeństwo zaś popada w bezmyślność w zakresie najżywotniejszych swoich interesów, w dziedzinach zaś oderwanych od życia okazuje skłonność do ekstaz i orgii duchowych. Umie ono przez dłuższy czas zupełnie nie interesować się poważnymi zaburzeniami w głębi państwa, od którego jego losy zależą, ale przychodzi czasem chwila, że z wszystkich kątów kraju zjeżdżają się ludzie w celu wysłuchania jednej opery, lub że wypełniająca salę koncertową wyborowa publiczność urządza sobie zbiorowe łkanie. * Tak, my jesteśmy w głównej swej masie, w tym, co stanowi naród przyszłości, społeczeństwem młodym, zaczynającym się dopiero dorabiać i wciskać na pole międzynarodowego współzawodnictwa, na którym się dziś rozsiadły wygodnie inne ludy. I jeżeli można powiedzieć, że powalona na ziemię i skrępowana od stulecia Polska zaczyna się poruszać na nowo, to głównym momentem jest tu właśnie ruch masy ludowej, młodej, żywotnej, dorabiającej się, pierwszymi, obudzonymi z uśpienia siłami rwącej się do życia: nie jest to właściwie odradzanie się starej Polski, ale powstawanie nowej z nieruchomych przez wieki pokładów. ** Zobacz też: [[Polska]], [[naród]], [[młodzież]] * Trzeba świat znać i rozumieć, a życie samemu urabiać według własnych wymagań. Świat wtedy nie będzie tak brzydki, a życie na nim tak złe, jak to nam się często zdaje. Jest ono tylko twarde dla zniewieściałych próżniaków i bezlitosne dla nie rozumiejących ducha czasu. * Warunki wszakże zewnętrzne nie mogłyby wystarczyć do zepchnięcia społeczeństwa w takiej mierze z jego drogi rozwojowej, gdyby w jego wewnętrznej organizacji nie istniały poważne po temu przyczyny. * Wszystko co polskie jest moje: niczego się wyrzec nie mogę. Wolno mi być dumnym z tego, co w Polsce jest wielkie, ale muszę przyjąć i upokorzenie, które spada na naród za to co jest w nim marne. * Wyrafinowanie duchowe naszego inteligentnego ogółu, jakkolwiek zupełnie zrozumiałe, gdy zważamy wszystkie jego źródła, przy bliższym zastanowieniu jest i smutne, i śmieszne zarazem. I nie tylko dlatego, że nie odpowiada ono poziomowi rozwoju naszych władz duchowych, że intelektualizm łączy się często ze słabymi zdolnościami umysłowymi i nawet nieuctwem, że estetyzmowi towarzyszy brak poczucia piękna, surowość i niewyrobienie smaku, podlegającego pierwszej lepszej sugestii, że w pierwszych szeregach ruchu etycznego idą niedojrzałe dusze, nie rozumiejące życia i jego zadań, niezdolne do konsekwentnego stosowania zasad, ale dlatego także, iż obecnemu momentowi i w dziejowym rozwoju naszego narodu najmniej odpowiada wszelka kontemplacja, wyrafinowanie duchowe, bierne filozofowanie lub pływanie w estetycznych ekstazach. My jesteśmy narodem młodym, a jeżeli idzie o świeżość duchową głównej masy społecznej – może najmłodszym w Europie. Polska upadła nie dlatego, że się jako naród zestarzała, ale dlatego, że się wykoleiła w rozwoju. * Znacznie głębsze rozbicie inteligencji polskiej wynikło z tłumnego wtargnięcia w jej szeregi Żydów. Przeprowadzona w przeddzień powstania [styczniowego] reforma Wielopolskiego zniosła prawne przegrody między nimi a społeczeństwem polskim. Rzucili się wtedy do szkół średnich i uniwersytetów. Wytworzyli liczną inteligencję, biorącą udział w życiu polskim, wnoszącą w nie swoje tendencje, narzucającą mu swe upodobania i swe nienawiści, a w wypadkach nawet, w których usiłowali być jak najwięcej Polakami, nie mogącą się pozbyć swej odrębnej psychiki, swych instynktów. Ta inteligencja, w miarę, jak liczba jej rosła, stawała się coraz słabiej polska, a coraz mocniej żydowską. ** Zobacz też: [[Żydzi]] * Zwalczanie etyki narodowej ze stanowiska chrześcijańskiego nie dowodzi wcale głębokiego zrozumienia zasad chrześcijańskich i mocnego do nich przywiązania, lecz tylko brak narodowego poczucia, a częstokroć i logiki. W stosunku do cudzoziemca, dajmy na to do Niemca lub Moskala, etyka chrześcijańska tyle mnie obowiązuje, ile idzie o stosunek prywatny, o stosunek człowieka do człowieka, tam wszakże, gdzie obaj występujemy jako przedstawiciele i obrońcy spraw swych narodów, jedynie mnie obowiązuje etyka narodowa. W stosunkach osobistych nie wolno mi go krzywdzić równie dobrze, jak gdyby był moim rodakiem, bo w tych stosunkach etyka nasza, etyka chrześcijańska, nie uznaje różnic narodowych. Ale nawet zabić go mam obowiązek w walce za ojczyznę. ** Opis: Początkowo publikowane w: ''Podstawy polityki polskiej'' (drukowane w „Przeglądzie Wszechpolskim” w 1905). Dodawane do ''Myśli'' od trzeciego wydania (1907). ==''[https://cbmn.pl/uploads/ebooks/Roman%20Dmowski%20-%20Nasz%20patriotyzm.pdf Nasz patriotyzm]''== * Ażeby Polacy mogli żyć prawidłowo w organizmie państwowym rosyjskim, trzeba ich cofnąć w rozwoju, trzeba ich cywilizacyjnie Rosjanom upodobnić. Ażeby zaś przestali marzyć o zjednoczeniu politycznym wszystkich ziem polskich, trzeba ich wytępić, dopóki bowiem naród ten będzie istniał w trzech państwach, dopóty będzie dążył, prawem konieczności do zlania się w jedną polityczną całość. * Ażeby żyć, musimy zdobyć prawa. Tego żądania polityka biernego oporu nie stawia i dlatego, obejmując wiele rzeczy pożytecznych, nie wystarcza ona na potrzeby chwili bieżącej. * Chociaż więc socjalizm u nas nie dał społeczeństwu programu, obejmującego ogół jego potrzeb, choć w naszej walce o istnienie narodu i jego rozwój cywilizacyjny nie zajął stanowiska, do którego rościł sobie prawo, chociaż wyznawcy jego więcej mieli często dobrych chęci, niż znajomości warunków życia społecznego - niemniej przeto występuje on, jako ważny kierunek społeczny, kierunek rozwojowy i przyczynia się do wytworzenia najlepszych sił narodowych. * Dziś rząd [rosyjski]przestaje się kryć, że celem jego usiłowań jest zlanie Polaków z Rosją pod każdym względem, czyli, inaczej mówiąc, wytępienie narodowości polskiej. * Gdyby rząd rosyjski nie posunął się już w swych wrogich działalnościach ani kroku naprzód, to my przy tych więzach, które nas obecnie krępują, przy dzisiejszej administracji, szkole, cenzurze i policji, przy nędzy ekonomicznej naszej inteligencji i warstw ludowych, musimy coraz bardziej upadać, by ostatecznie zginąć. Coraz silniejsze będą objawy zwyrodnienia fizycznego i duchowego, coraz częstsze wypadki upodlenia i odstępstwa. Coraz głębiej będziemy tonęli w tym bagnisku, w którym ugrzęźliśmy wskutek różnych przyczyn, dopóki ostatni Polak, któremu sęp nie wyżarł mózgu - rzuciwszy naokół wzrokiem rozpaczliwym, nie zawoła już naprawdę: ''Finis Poloniae''! * Gruntu tego niema. Jeżeli chcemy żyć, musimy go zdobyć i to zdobyć właśnie na drodze nielegalnej - rewolucyjnej. * Ile razy człowiek uważający się za Polaka, ba, nawet za patriotę, mówi po rosyjsku dobrowolnie i nie zmuszony ostatecznością wprowadza rusyfikacyjne reformy? Ile razy nie korzystamy z istniejącego prawa jedynie przez niedołęstwo i bezmyślne tchórzostwo? * Iluż to jest ludzi, którzy czekają na rewolucję jutra, zamiast robić dzisiaj rewolucję nieustającą. * Im bezwzględniej przedstawiciel wielkiego kapitału walczy z warunkami, które przeszkadzają mu ten kapitał powiększyć, tym lepiej nadaje się do swojej roli. * Już przed stu laty „stronnictwo patriotyczne”, które stworzyło Ustawę Trzeciego Maja, rozumiało przez patriotyzm dążenie do posunięcia społeczeństwa naprzód w jego rozwoju, do rozszerzenia praw na warstwy wydziedziczone, do pogłębienia wśród nich świadomości politycznej i narodowej. * Literatura po przejściu brutalnych operacji w cenzurze cierpi na niedokrwistość i kalectwo. Szkoła zabija moralnie, umysłowo i fizycznie... Oto warunki rozwoju dla całego narodu. * Naród nasz, który ma za sobą tysiąc lat kultury, który jest narodem europejskim - wyprzedza na wielką odległość Rosję, co zresztą sami Rosjanie powszechnie przyznają. * Nie dość na tym: ażeby społeczeństwo nasze nie poczęło się cofać w rozwoju, musi ono całe przywyknąć do życia nielegalnego. Kto nie chce żyć tym życiem, kto obawia się wszelkiego kroku niezgodnego ze „sprawiedliwością” najeźdźców, ten nie tylko musi zostać biernym, nie tylko musi usunąć się z najgłówniejszych dziedzin pracy narodowej, ale musi ulec ślepocie na najważniejsze zjawiska naszego życia, bo w literaturze i prasie legalnej ono odbicia swego nie znajduje. * Odpowiednio do położenia politycznego każdej dzielnicy, musimy uznawać rozmaity stosunek do rządów zaborczych, musimy się godzić na rozmaite odpowiadające warunkom miejscowym środki działania, ale nie zmienia to w niczym tej ogólnej zasady, według której każdy czyn polityczny Polaka, bez względu na to, gdzie jest dokonywany i przeciw komu skierowany musi mieć na widoku interesy całego narodu. * Ograniczając się do prasy legalnej, musimy się zgodzić, że lud nasz będzie coraz bardziej pozostawał w tyle za innymi narodami. * Patriotyzm nie nakazuje jedynie konserwowania narodu, ale czuwanie nad możliwie szybkim i prawidłowym sił jego rozwojem. * Pojedyncze i zbiorowe manifestacje i obchody, różne formy biernego protestu, bezrobocia lub choćby odmowa płacenia podatków, tępienie wszelkich zewnętrznych form rusyfikacji, niszczenie materialnych zasobów rządu, wreszcie kary wymierzane na gorliwszych agentów władzy lub na zdrajców sprawy narodowej - oto sposoby działania, za pomocą których utrudnia się wrogowi egzystencję w podbitym i gnębionym kraju, wprowadza się rozkład do jego systemu i rzuca strach na ośmielonych bezkarnością jego służalców. * Polityka narodowa w głównych swoich zasadach nie może być ani poznańską, ani galicyjską, ani warszawską - musi ona być ogólnopolską. * Polityka nasza musi być rewolucyjną, bo organiczna być nie może, bo nie ma żadnego gruntu legalnego, na którym by się mogła oprzeć; nie może ona pozostać polityką obrony, bo szczątki, które nam zostały, nie pozwalają żyć i rozwijać się, i program, ograniczony do obrony, byłby programem powolnego konania. * Program nasz, z jakiejkolwiek strony wzięty, jest dla zaborczego rządu nielegalnym i takim być musi. Działalność, obawiająca się gruntu rewolucyjnego, w naszych warunkach nie ma przed sobą przyszłości. * Przy dzisiejszych środkach militarnych, przy istnieniu w naszym kraju olbrzymiej armii obcoplemiennej, której na swą stronę przeciągnąć przecie nie można - marzyć o powstaniu mogą tylko ludzie, zadawalający się prostym brzmieniem wyrazu i nie próbujący sobie wyobrazić konkretnych warunków urzeczywistnienia zamiaru. * Rosja bardzo dobrze rozumie, że w interesie jej potęgi leży rusyfikacja naszego kraju. * Rząd rosyjski rozmaitymi czasy rozmaicie usprawiedliwiał swoje gwałty na Polsce. Dowodząc, że ziemie litewskie i ruskie stanowią odwieczną jedność z moskiewskim rdzeniem państwa carów, dziką działalność swą w tych ziemiach nazywał wyzwalaniem swego ludu z pod jarzma polskiego. Gnębiąc szlachtę w etnograficznej Polsce, podawał się za obrońcę uciśnionych ekonomicznie i politycznie włościan. Wieszanie i masowe wysyłanie na Sybir najlepszych sił społeczeństwa polskiego nazywało się uzdrawianiem narodu z chorobliwych marzeń, gwałty na unitach – przyjmowaniem na łono swego kościoła braci, których niegdyś przemoce oderwano i którzy teraz dobrowolnie powracają. Do ostatnich jeszcze czasów słyszeliśmy, że rząd rosyjski nic nie ma przeciw pomyślnemu rozwojowi narodowości polskiej, że chodzi mu tylko o zachowanie w całości granic państwa, o wytępienie dążności separacyjnych. * Słyszymy już szeptane drżącymi ustami słowo „ofiary”... Nie ma patriotyzmu bez gotowości do ofiar. Kto chce ocalić nasz naród, nie nadstawiając karku, ten będzie widział powolne jego gnicie... * Te resztki praw, których nam jeszcze nie wydarto, nie mogłyby wystarczyć do życia nawet znacznie niżej od nas stojącemu narodowi. Warunki więc życia muszą w ustroju naszym wywoływać zmiany chorobliwe, których zresztą nie brak, jak to każdy przyznać musi. * Te strony życia narodowego, których rozwinąć nie można na gruncie legalnym, stworzymy w postaci nielegalnej. * To jest nasze pojmowanie polityki obronnej... Obrona przed wrogiem polega przede wszystkim na porządnym umocnieniu swej twierdzy. Dążyć więc należy do wytworzenia w społeczeństwie surowej opinii patriotycznej, która by karciła wszelkie odstępstwa; do takiego wyrobienia politycznego narodu, żeby ludzie wyzyskiwali do ostateczności na korzyść społeczeństwa pozostałe nam jeszcze prawa, żeby nie ustępowali usiłowaniom władz przynajmniej w niczym, do czego przez panujące prawo nie są zmuszeni. * W masach ludowych wzrasta świadomość społeczna, a co za tym idzie polityczna i narodowa - ukazują się siły świeże, niewyczerpane fizycznie i imponujące liczbą. * Walka z kulturą polską, czyli wynaradawianie, to jedna tylko strona rosyjskiej względem nas polityki. Na niej polityka ta się nie kończy. * Zakres przedmiotów, o których wolno pisać, coraz się zmniejsza: pisma nasze doszły już do tego, że poza okrojoną należycie polityką zagraniczną, wolno im pisać tylko o balach, koncertach i o wypadkach na ulicy, notabene nie o wszystkich -kiedy bowiem oficer strzela do przechodnia z rewolweru, to można się dowiedzieć o tym tylko od świadków, kiedy zaś kozak morduje rodzinę sklepikarzy dla rabunku, to w pismach kozak nazywa się „jakąś osobą”. * Zresztą życie ekonomiczne nie może rozwijać się normalnie tam, gdzie wszelka inicjatywa osobista lub zbiorowa jest skrępowana, gdzie nie wolno stowarzyszać się w celach gospodarczych, a nawet dla pozyskania łatwiejszego kredytu, gdzie żadna instytucja lub przedsiębiorstwo nie mogą być pewne swego istnienia. ==''Polityka polska i odbudowanie państwa''== * Niepodległość nie dlatego mamy, że ktoś powiedział głośno, iż jej chce, tylko dlatego, że byli ludzie zmierzający planowo do jej odzyskania, orientujący się mniej więcej w warunkach do tego niezbędnych i umiejący te warunki dla postawionego sobie celu wyzyskać. * Historia wszystkich narodów uczy nas, jak często po pokoleniach marnych, moralnie słabych, niedołężnych przychodziły pokolenia dzielne, z szerokimi aspiracjami, które dokonywały wielkich dzieł. * Znaczna część ziem dawnej Rzeczypospolitej, leżących poza granicami naszego obszaru etnograficznego, pozostała częścią polskiego obszaru narodowego, w tym znaczeniu, że polskość jest tam dominującą siłą cywilizacyjną, jedyną zdolną do politycznego zorganizowania kraju, że ziemie te wreszcie geograficznie nie dadzą się z Polski wyłączyć. Naród, który politycznie i cywilizacyjnie nie zwyrodniał, który moralnie nie zmarniał, takich ziem wyrzec się nie może. * Państwo wielkie – to państwo, które ma dostateczne siły i środki, dość wysoką i sprawną organizację, wreszcie myśl kierującą, zdolną objąć dość szerokie widnokręgi, ażeby polityka jego mogła wywierać wpływ nie tylko na sprawy najbliższe, bezpośrednio go dotyczące, ale brać udział w regulowaniu spraw ogólnoeuropejskich, a jak dziś, ogólnoświatowych. * Państwami małymi są te, które zmuszone są ograniczać się do obrony tylko swych bezpośrednich interesów, które i w ich zakresie są od wielkich państw zależne, które często są wciągane w orbitę jednego z wielkich państw i, przy formalnej niezawisłości, mają jednak nad sobą zwierzchnią władzę. * Kto więc myślał naprawdę o odzyskaniu niepodległości i kto rozumiał, co to jest niepodległość, ten musiał myśleć o odbudowaniu Polski w takich warunkach, z takim obszarem, żeby mogła stać się państwem silnym, od sąsiadów niezależnym, zdolnym do wielkopaństwowej polityki. * państwa nie buduje się dla jednego pokolenia i jednym pokoleniem, (…) nie mierzy się wartości narodu. Żyć myślą o odbudowaniu państwa, pracować na serio dla tego celu mogli tylko ludzie nieżyjący wyłącznie dniem dzisiejszym, moralnie niezwiązani zanadto ze współczesnym pokoleniem, niebudujący całych swych nadziei na tym pokoleniu. * Gdyby Polska posunęła się znacznie na wschód, na ziemie językowo niepolskie, a nie objęła swymi granicami na zachodzie ziem rdzennie polskich, przestałaby być państwem narodowym i – zważywszy ewolucję polityczną Europy, – wkrótce przestałaby w ogóle być państwem. * Kto się zrzekał ziem zaboru pruskiego, ten się w istocie zrzekał niepodległej Polski. Jeżelibyśmy w przyszłości z tych ziem coś utracili, znaczyłoby to, że odbudowane państwo polskie zaczyna znów upadać. * Ktokolwiek starał się konkretnie sobie przedstawić przyszłe państwo polskie, kto obszar ziem polskich dobrze znał i miał cokolwiek politycznej wyobraźni – nie mógł marzyć o sięgnięciu do granic 1772 roku. * Ilu wreszcie, którzy nie umieli myśleć o Polsce, tylko o tym, jakby Moskalom zaszkodzić! * Autorzy powstań nie liczyli się wcale z położeniem zewnętrznym i wybierali na wybuch najnieodpowiedniejsze momenty polityczne. * Wybuchały powstania wbrew woli ogromnej większości społeczeństwa, narzucane mu przez garść, przeważnie młodzieży. * Dwa główne powstania, 18 stycznia 183063 roku, przyniosły korzyść – naszym wielkim kosztem – interesom nie naszym. Pierwsze było dywersją, która ocaliła rewolucyjny Zachód od zbrojnej interwencji rosyjsko-pruskiej, tu przynajmniej nie służyło sprawie wrogów; drugie gorzej, bo umożliwiło Prusom oddalenie Rosji od Francji i związanie jej z sobą na naszą zgubę. * W niektórych zaś gabinetach dyplomatycznych pamiętano, że umiemy swoim kosztem oddawać usługi obcym, i rejestrowano nas jako bezmózgową hołotę polityczną, którą w razie potrzeby można wyzyskać nie tylko dla obcych, ale nawet dla wrogich Polsce interesów. * wszelkie próby powstańcze, zaczynając od roku 1863, były już tylko z korzyścią dla Niemiec. Zacząłem się wtedy zastanawiać, czy to może być tylko zbieg okoliczności – za wiele w tym było prawidłowości, za wiele konsekwencji. A nie przychodziło mi wtedy jeszcze do głowy, że będę kiedyś patrzył na legiony polskie, maszerujące obok pułków pruskich w braterstwie broni… * Prusy swą karierę dziejową budowały na rozszerzaniu się na ziemie rdzennie polskie i zniszczenie całkowite Polski było głównym celem ich polityki. Był to ten z wrogów, z którym kompromis był nie do pomyślenia. On się mógł pogodzić tylko z ostatecznym pogrzebem Polski. I właśnie temu wrogowi zaczęła od pół wieku służyć myśl powstańcza, operująca hasłem niepodległości… * Polak pod panowaniem rosyjskim ciągle był drażniony, obrażany, ciągle miał powód do oburzenia. * Zbudowawszy, w znacznej mierze dzięki brakowi mózgu politycznego w Polsce, nowe Cesarstwo Niemieckie pod swoją hegemonią, Prusy wyrosły na pierwszorzędną potęgę światową i zaciążyły nad całą środkową i wschodnią Europą, co tylko mogło im ułatwić dokończenie ostatecznej likwidacji kwestii polskiej. Przeszkodzić temu mogła tylko emancypacja Rosji spod ich wpływów, prowadząca do nieuniknionego starcia zbrojnego między dwoma mocarstwami. * Mówiąc o naszych dawniejszych powstaniach i o nowszych próbach w tym kierunku, staram się oceniać ich znaczenie ze stanowiska logiki politycznej. Zapominam, że wielu ludzi u nas nie umie o tym przedmiocie myśleć spokojnie i logicznie, że na jego poruszenie reagują przede wszystkim uczuciowo. * Polska nie jest własnością tego czy innego Polaka, tego czy innego obozu ani nawet jednego pokolenia. Należy ona do całego łańcucha pokoleń, wszystkich tych, które były i które będą. Człowiek, który ryzykuje byt narodu, jest jak gracz, który siada do zielonego stołu z cudzymi pieniędzmi. * Naszym celem było stworzenie poważnego przedstawicielstwa polskiego w państwie rosyjskim, które by swym postępowaniem zmusiło Rosję do liczenia się z Polską i które by dla Polski zdobyło stopniowo na zewnątrz znaczenie czynnika polityki europejskiej. ** Opis: o polityce w Dumie rosyjskiej. * Są ludzie, którzy w polityce uznają tylko żniwo – nawożenie, orka i siew są niepotrzebne. Są tacy, którzy podczas pierwszych robót w polu już pytają o plon, a gdy nie widzą, zniechęcają się i odchodzą… * Jedna rzecz była uderzająca: wszystko, co się znajdowało w jakimkolwiek, nawet najluźniejszym, związku z Żydami, było przeciw nam – ma się rozumieć, w imię patriotyzmu. Widoczne było, że główny kanał, przez który przenikają wpływy niemieckie do Polski – to nasze żydostwo. * Polski się nie buduje ani dla siebie, ani dla swej partii, ani nawet dla swego pokolenia. Ona jest własnością nieskończonego szeregu pokoleń, które ją tworzyły i tworzyć będą, które stanowią naród. Tylko ten w wielkich, przełomowych chwilach znajdzie właściwą drogę, kto ma poczucie odpowiedzialności względem tak pojętego narodu. * Rzymianie, którzy wcale nie byli najgłupszym narodem, mówili: chcesz mieć pokój – przygotowuj wojnę. Europa od paru dziesiątków lat hałaśliwie przygotowywała pokój powszechny i doszła do powszechnej wojny, największej, najstraszniejszej, jaką świat widział. * Mówi się często u nas o dwóch równorzędnych orientacjach, o dwóch przeciwnych kierunkach polityki polskiej podczas wojny, z których jeden wygrał, bo strona wojująca, z którą poszedł, wygrała. Nie – była tylko jedna polityka polska. * Faktem jest, że istnienie legionów, jakkolwiek przyczyniło nam wiele kłopotu, nie sparaliżowało od początku naszej akcji, a to najważniejsze. * Były też rzeczy, których nie rozumiałem całkowicie i które chciałbym lepiej zrozumieć. Chciałbym wiedzieć, skąd pochodziła ta wściekła, wydobywająca pianę na usta, nienawiść do nas, do ludzi, którzy szli inną drogą; skąd te groźby, że jak przyjdą do Warszawy, to nas powywieszają, skąd to publiczne oskarżanie ludzi w Galicji, gdzie zawsze groziła interwencja władz austriackich… * Na pewno byli tacy ludzie, co sobie życzyli zwycięstwa Niemców, żeby czasem endecy nie wygrali, i myśl ta była tak intensywna, że zapomnieli przy tym zapytać siebie, jak Polska na tym wyjdzie. * Ziemie stanowiące dziś Republikę Austriacką prędzej czy później staną się częścią państwa niemieckiego. Temu żadna siła nie przeszkodzi, bo to jest koniecznością życia. * Zawsześmy łatwo przyjmowaliśmy to, co przychodziło z zewnątrz, i miało ono w naszych oczach zazwyczaj większą wartość niż to, co swoje. W polityce to się wyrażało w łatwym uleganiu obcym wpływom, obcym natchnieniom, nawet wtedy, gdy te nas pchały do działania na własną szkodę. * Zwłaszcza imiona Lloyda George’a i Wilsona, jeżeli Żydzi umieją być wdzięczni, winny być w ich księgach złotymi zapisane głoskami. * Dotychczas nie mogę zrozumieć, jakimi myślami kierowała się Rada Regencyjna, gdy wysłała do Szwajcarii ks. Eustachego Sapiehę, z propozycją do Komitetu Narodowego w Paryżu, ażeby ten również uznał jej zwierzchnictwo nad sobą. Jak sobie wyobrażano uzależnienie polityki prowadzonej przeciw Niemcom od organu mianowanego przez Niemców i istniejącego pod ich opieką? * Pokój brzeski był ukoronowaniem polityki, która związała losy Polski z Austrią i z Niemcami, która się nazywała aktywistyczną, a której aktywność wyraziła się ostatecznie w roli barana na rzeź prowadzonego. Składany był na ofiarę bogu niemieckiemu, więc mu pozłocono rogi. * Co zaś do ostatecznego załatwienia kwestii polskiej na terenie międzynarodowym, kwestii granic państwa przede wszystkim, to cała nasza praca podczas wojny zostałaby zmarnowana, gdyby Piłsudski i obóz stojący za nim dostali wpływ na te sprawy. Znaliśmy dobrze ich niechętny stosunek do ziem zaboru pruskiego, ich gotowość oddania Ukraińcom większej części Galicji Wschodniej, wreszcie ich niedorzeczne pomysły federacyjne na wschodzie. Gotowi byliby zrealizować Polskę 5 listopada 1916 roku, powiększoną o zachodnią Galicję. * Właśnie, proszę panów, otrzymałem wiadomość o nowym „pogromie” w Polsce. W Kielcach paruset młodych Żydów, wyszedłszy z kinematografu, ciągnęło przez ulice z okrzykami: „Niech żyje Lenin! Niech żyje Trocki! Precz z Polską!”. Tłum się rzucił na nich i padły ofiary. Co by panowie zrobili, gdyby w którym mieście francuskim ukazała się na ulicach banda z podobnymi okrzykami, wołająca: „Precz z Francją!”? * Jeżeli mi kto zazdrościł zaszczytu reprezentowania Polski na konferencji pokojowej, to nie miał czego. Trzeba było mego dużego zdrowia do spełnienia tego obowiązku, a i ono w końcu nie wystarczyło… * Na posiedzeniu plenarnym konferencji, na którym Wilson wniósł swój projekt Ligi Narodów, zabrałem był głos, ażeby z kolei powitać ten projekt w imieniu Polski. W przemówieniu moim znalazły się słowa: „Kraj mój leży w tej części Europy, w której największe niebezpieczeństwa zagrażają przyszłemu pokojowi”. Mówiłem tylko po francusku. Otóż generalny tłumacz konferencji, p. Mantoux (Żyd), bardzo zresztą zdolny człowiek i znakomicie władający obu językami, przełożył te słowa na angielski: „Kraj mój przedstawia największe niebezpieczeństwo dla przyszłego pokoju”. * Co prawda są ludzie, którzy gdy mają do wyboru między krzywdą polską a niemiecką, wolą, żeby się stała krzywda Polakom: oni tak długo już byli krzywdzeni, że się mieli czas do tego przyzwyczaić… * Biorę całkowitą odpowiedzialność za politykę polską. Jeżeli nie dość pomyślne rozwiązanie tej wielkiej dla naszego bytu państwowego kwestii ziem zachodnich pochodzi w tej czy innej mierze z naszej nieumiejętności, czy zaniedbania – ja przede wszystkim jestem za to odpowiedzialny. Czy jako kierownik tej polityki przed wojną i w pierwszym okresie wojny, czy później jako przewodniczący Komitetu Narodowego w Paryżu, czy wreszcie jako pierwszy, a przez dłuższy czas jedyny, delegat polski na konferencji pokojowej – przez cały czas odpowiedzialność na siebie brałem i powiększałem ją przez to, iż starałem się nie dopuścić, ażeby cokolwiek z naszej strony było robione wbrew mojej woli, wbrew temu, co uważałem za dobre. * Gdyby nie było legionów, Rady Stanu, Rady Regencyjnej i jej rządu, armii Królestwa Polskiego itd., gdybyśmy mieli podczas wojny rząd narodowy na Zachodzie, gdyby armia nasza po stronie sprzymierzeńców była jedynym dobrowolnym czynem zbrojnym Polaków, gdybyśmy na tej podstawie mogli byli wchodzić w umowy, dawać w imieniu całej Polski zobowiązania i otrzymywać je od mocarstw – inaczej byśmy pewnie, ja i Paderewski, w Paryżu przemawiali. Ale w polityce nigdy nie powinno się mówić „gdyby” … * – Któż z was słyszał przedtem o Cieszynie? – zawołał na jednym wiecu w Anglii Lloyd George głosem człowieka, który zrobił odkrycie geograficzne. * W tragicznej chwili naszych niedawnych dziejów, kiedy z ust zawiedzionego polityka polskiego padły słowa: „dla Polaków można coś zrobić, ale z Polakami nigdy!” – rozpoczęły się głębokie i szybkie przemiany w ustroju społeczeństwa, które musiały doprowadzić do tego, że coś dobrego w Polsce można zrobić tylko z Polakami. * Ci głównie ludzie, którzy tylko dawali ojczyźnie, a nic od niej nie brali, budowali Polskę. Tylko pokolenia, które takich ludzi mają, tworzą przyszłość narodu. * Pomiędzy licznymi węzłami łączącymi ludzi w jeden naród dwa są szczególnej wagi: (1) wspólne dzieje, współżycie w ciągu pokoleń pod jedną władzą i we wspólnych instytucjach, wiekowa walka przeciw wspólnym wrogom; (2) wspólność życia duchowego oparta na wspólnym języku. Zgodnie z różnymi warunkami historycznymi różnych części Europy bądź pierwszy, bądź drugi z tych dwóch czynników odgrywa rolę przeważającą. ==Inne== * A czy myślicie państwo, że warszawiacy nie przyczyniają się do niemczenia Galicyi? Proszę obserwować podróżnych, wjeżdżających z Królestwa w granice monarchii austryackiej! Proszę patrzeć, jak taka, z przeproszeniem, małpa warszawska znalazłszy się w Szczakowej z całą forsą paple po niemiecku, bo chce mieć tę satysfakcyę, że już jest za granicą, już w obcym kraju, że może już skorzystać ze swego wykształcenia w obcych językach. Sam widziałem Polaków z Warszawy, odpowiadających po niemiecku konduktorom kolejowym, którzy się do nich po polsku zwracali. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 2, 1897 * Agitacya np. socyaiistyczna w Paranie, dokąd wszyscy przybywają i powinni przybywać po to, żeby się zbogacić, jest absur­dem. Rezultat jej jest taki, źe wzrasta tylko zazdrość względem za­możniejszych jednostek polskich, która i tak już często prowadzi do tego, że Polacy wolą popierać kupca Niemca lub Portugalczyka, by się ich rodak czasem nie zbogacił i na nich nie wywyższył. Również szkodliwą jest tu praca nad wywoływaniem walk narodowościowych, mo­gących zohydzić życie tutejsze przy różnorodności mieszkańców. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6, 1900 * Autor stwierdza głęboką różnicę etyczną między rasą polską i żydowską, uplastycznia ją z ogromną siłą, wreszcie formułuje ją przy sposobności. Pożycie tych dwóch żywiołów w jego powieści — to nie jest wzajemne zbliżanie się, asymilacya, ale wypieranie się wza­jemne, jednem słowem, walka bezwzględna. Ze stronic jego książki unosi się wiara, że żywioł polski w końcu zwycięży. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Blisko do piętnastu lat lat już istnieje nowy ruch narodowy wśród młodych, a jakże nikłe są siły, których dostarczył on obozowi narodowemu do pracy i walki na wszystkich polach. Ani jednego wybitnego naprawdę człowieka, czy to w dziedzinie myśli, czy też czynu. ** Źródło: list do ks. Prądzyńskiego, 13 lutego 1934 * Brazylijczyk jest przedewszystkiem zbyt odmienny rasowo, jest dla naszego chłopa za czarny, żeby mógł go do siebie ciągnąć. Stopa życiowa tych Brazylijczyków, z którymi się nasz osadnik styka, jest za nizka, ażeby mogła imponować, przeciwnie, wzbu­dza na ogół pogardę i szyderstwo. Budzi również odrazę pociąg żywiołu miejscowego do przelewania krwi, my bowiem we wszystkich warstwach społecznych jesteśmy właściwie bardzo łagodnego usposobienia. Wreszcie, jakkolwiek rzymski katolik formalnie, Brazylijczyk razi naszego osadnika swą pierwotną, barbarzyńską bezbożnością, nierozumieniem religii i jej wymagań, dzikimi zwyczajami religijnymi i nieprzyzwoitem znalezieniem się w kościele. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6, 1900 * Brazylijczyk, przeciwnie, ma dla Polaka bezwzględną niemal po­gardę. Trzeba wiedzieć, że niema większych szowinistów nad Brazylijczy­ków. Patrzą oni z góry na Anglików nawet, a cóż dopiero na naszych pol­skich chłopów. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6, 1900 * Chyba też niema w literaturze naszej powieści, któraby tyle nowego z życia na papier przeniosła, co »Ziemia obiecana«. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Ci sami, co niedawno wespół z żydami uderzali zuchwale w podstawy naszego narodowego bytu, co przymierzali się z tymi, którzy obrażali najświętsze uczucia polskie, dzisiaj nam krzyczą, że poniżamy sztandar narodowy. Sztandar narodowy to nie jest płachta, która się potrząsa przed oczyma rozjuszonego byka! Nosić go trzeba wysoko, i dlatego dłoń, którą go trzyma, musi być silna. Jeżeli nad podźwignięciem sił naszych pracować nie będziemy, jeśli polityka nasza prowadzić będzie do ciągłego osłabiania naszego narodu, sztandaru tego nie utrzymamy. A kiedy on na skutek naszej słabości pochyli się ku ziemi, to wtedy ci, którzy dziś krzyczą o jego poniżaniu, pierwsi rzucą się, żeby go w błocie zdeptać!… ** Źródło: mowa Romana Dmowskiego wygłoszona na zebraniu prawyborców m. Warszawy, 1912 * Dla mnie miarą jest pożytek polskości: wszystko, co prowadzi do jej podniesienia, zbogacenia jej treści, rozszerzenia jej wpływu, jest dobrem, a jedynym hamulcem są moje instynkty moralne cywilizowanego człowieka, poszanowanie samego siebie i swego narodu, które mi nie pozwala, w jego nadto imieniu, nizkich używać środków. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 1, 1901. * Dla nas punktem wyjścia nie jest doktryna, ale interes nasz własny, bo interes narodowy polski jest w części interesem każdego, kto się Polakiem czuje, kto polskość, ducha polskiego, kulturę polską rozumie, komu do osobistego szczęścia szerokiego życia narodowego potrzeba. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 1, 1901. * Dziś Obóz Wielkiej Polski to jest właściwie obóz młodych Polaków, którzy mają tworzyć życie narodu polskiego, jego pracę na wszystkich polach, osłaniać piersiami swoimi jego byt i jego dobro przeciw wrogom, którzy by chcieli je zniszczyć, wziąć w swoje ręce losy państwa polskiego. ** Zobacz też: [[młodzież]], [[Polska]] * Dla niego [Reymonta] ludzie w społeczeństwie nie są matematycznemi jednostkami, ale faktami przyrodniczymi, wytworami rasy, wiekowego działania wpływów kulturalnych itd.. społeczeństwo zaś nie jest dowolną, mechaniczną mie­szaniną różnorodnych pierwiastków, ale organiczną całością, złączoną szeregiem wspólnych znamion, wierzeń, ideałów etycznych. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Do niczego również nie prowadzą zachcianki naśladowania metod faszyzmu. Faszyzm jest wielkim ruchem twórczym, ale wielkość jego i twórczość pochodzi stąd, że jest on ruchem narodowym, włoską narodową reakcją na idee XIX wieku, że łączy się z nim odrodzenie życia religijnego. (…) Metody wszakże polityczne faszyzmu są specyficznie włoskie, zastosowane szczęśliwie do warunków włoskich i do włoskiego charakteru narodowego. One właśnie stanowią tę stronę faszyzmu, której naśladować nie można. ** Źródło: ''Zagadnienia rządu'' (1927) ** Zobacz też: [[faszyzm]], [[Włosi]] * Galicyę można porównać z niezgrabnym chłopakiem, który idąc po raz pierwszy na większe zebranie towarzyskie, wynajął sobie garnitur, nie na niego skrojony. Skutkiem tego, zamiast się bawić, zamiast używać przyjemności, będącej w danym razie głównym celem, chłopczyna wyłącznie zajęty jest stosunkiem swej osoby do ubrania i męczy się rozmaitemi niewłaciwościami. To go pod pachami pije, to mu kołnierz na uszy włazi, to gors od koszuli tak się zachowuje, jakby się chciał z objęć kamizelki wydostać, a chwilami nawet zdaje mu się, iż część ubrania całkiem opadnie. Ciągle też, czy to tańcząc, czy rozmawiając z kobietami, czy jedząc przy stole, poprawia sobie ubranie i ani na chwilę o niem nie zapomina. Jak ten młodzieniec w pożyczonym garniturze, tak Galicya chodzi w swem prawie politycznem. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' X, „Przegląd Wszechpolski” nr 13, 1897 * Gdyby Polska nie miałaby tylu Żydów, nigdy by nie było rozbiorów. ** Źródło: ''Przewrót'', 1934, s. 270. * Gdybyśmy byli podobni do dzisiejszych Włoch, gdybyśmy mieli taką organizację jak faszyzm, gdybyśmy wreszcie mieli Mussoliniego, największego niewątpliwie człowieka w dzisiejszej Europie, niczego więcej nie byłoby nam potrzeba. ** Źródło: „Gazeta Warszawska”, 1925 ** Zobacz też: [[Benito Mussolini]], [[faszyzm]], [[Europa]] * Gdybyśmy mieli dziś wszystkie kwestie rozwiązane, gdyby nad niczym nie trzeba było suszyć sobie głowy i o nic walczyć, nie pozostawałoby nic innego, jak powiesić się z nudów. Właśnie nierozwiązane kwestie stanowią treść życia. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' IX, „Przegląd Wszechpolski” nr 12, 1897 * Główna (…) trudność tkwi w samym charakterze dzisiejszego ustroju ekonomicznego, wysuwającego na czoło życia żywioły niższe moralnie, szerzące rozprzężenie obyczajowe, i w wielkim na życie współczesne wpływie Żydów, którzy właściwym swej rasie bezwstydem zarażają dziś szybko społeczeństwa europejskie. ** Opis: o [[kapitalizm]]ie w 1929. ** Źródło: Adam Leszczyński, [https://archive.ph/30o08 ''Jak prawica cenzuruje Dmowskiego''], wyborcza.pl, 3 stycznia 2014. ** Zobacz też: [[Żydzi]] * Granica między aktem walki politycznej a zwyczajną, ordynarną zbrodnią, między rewolucją a bandytyzmem nie istniała. To, do czego robienia, w imię celów rewolucji, żywioły prowadzące akcję rewolucyjną uważały się za upoważnione, te morderstwa partyjne, te rabunki pociągów i kas, połączone z mordowaniem ludzi uczciwie pełniących służbę, te mordy masowe zwykłych, skromnych policjantów strzegących porządku na rogach ulic – w oczach ludzi, którzy nie zatracili polskiej, zachodniej kultury moralnej, były po prostu czynami kryminalnymi. ** Opis: o działaniach PPS w walce o niepodległość. ** Źródło: [https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,25160443,czy-jozef-pilsudski-byl-terrorysta.html alehistoria.pl], 9 września 2019. * Hitlerowcy rozumieją, że chcąc zorganizować Niemcy na podstawach narodowych, muszą zniszczyć pozycję Żydów i ich wpływ na społeczeństwo niemieckie. ** Źródło: ''Hitleryzm jako ruch narodowy'', szkic, 1932 * Humanitaryzm jest rzeczą piękną, ale humanitaryzm rozumny, umiejący przy obronie interesu narodowego uszanować wszystko, co dla ludzkości przedstawia wartość, nie pozwalający posiłkować się w walce środkami, poniżającymi godność człowieka. ** Źródło: Listy Warszawiaka z Galicyi, „Przegląd Wszechpolski” nr 9, 1897 * I dlatego to zdarza się często, iż działa się na lud w taki sposób, jakby chodziło o to, żeby przenieść do jego duszy ten nerwowy, powiem -histeryczny patryotyzm licznej sfery naszej inteligencyi, rozczulający się do łez nad ojczyzną, przy rozegzaltowaniu zdolny do szalonego nawet wybuchu, ale niezdolny stale o niej myśleć, dla niej pracować, i drobiazgu nawet codzień dla niej poświęcać. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski", nr 2, 1901. * Inteligentni brazylijczycy często i chętnie oświadczają, że z głodu by pomarli, gdyby nie osadnicy polscy, co przekładając na mniej silny język europejski, można twierdzić, że Polacy umożliwili im podniesienie ich kuchni ponad poziom »fiżonu« i »siarki« z farynią jakkolwiek nie można powiedzieć, żeby ją całkiem ucywilizowali, bo i dziś w najza­możniejszych domach brazylijskich jest ona pełna specyałów, niedostęp­nych dla naszego podniebienia, i jakby wymyślona na to, żeby wzbudzić w człowieku pogardę dla życia. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 2, 1900 * Jak biały człowiek, pełny szlachetności, niemogący się zdobyć na wyrządzenie małej przykrości jednostce ze swej rasy, po nieludzku postępuje z Murzynem, którego cierpienia tyle go obchodzą, co i cierpienia jego psa lub konia, tak samo inteligentny przedstawiciel warstwy uprzywilejowanej, bardzo wrażliwy na cierpienia ludzi swej klasy, może się zupełnie spokojnie zachowywać wobec rozpaczającego nędzarza dlatego tylko, że tu objawy rozpaczy są inne i dla niego niezrozumiałe. ** Źródło: ''Powieść ludowa jako czynnik społeczny.'', "Życie" nr. 46 1890 * Jakżeż tedy sprawa ruska ma się rozwijać na gruncie uczciwym, jeżeli tych nieszczęsnych Rusinów ciągle kupowano i kupuje się… Austriacy im płacili za nienawiść do Polaków, później Moskale zaczęli im płacić za to samo i zdaje się, że po dziś dzień płacą, wreszcie Polacy płacą im dla zatkania gęby i nadzieją zapłaty pobudzają ich do hałasowania i manifestowania się również z nienawiścią dla polskości. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' IX, „Przegląd Wszechpolski” nr 12, 1897 * Jeden z mniej wytrawnych, choć dość znaczących „sanatorów” wypowiedział się w rozmowie: „my czekamy, aż wy się rozbijecie, na wewnątrz pokłócicie, a wtedy was wykończymy”. Jest to jedno z sanatorskich złudzeń, bo zlikwidować obozu narodowego nikt nie zdoła: nie jest on wyrazem, ani jakiejś doktryny, ani jakichś partykularnych interesów; wyrasta on z istoty narodu, jest organizacją narodowego ducha i gdy naród żyje, on zginąć nie może. Może on tylko nie stanąć na wysokości swych zadań, gdy zgłupieje i gdy go zaprzątać będą wewnętrzne rozterki. ** Źródło: w liście do księdza prałata Józefa Prądzyńskiego [http://www.romandmowski.pl/default.php?dzial=teksty&id=27], 13 lutego 1934 * Jest poprostu śmiesznem wymagać, ażeby po trzech wiekach kolonizacyi niezaludnionych obszarów przez ludy europejskie, kolonizacyi, prowadzonej bez naszego udziału — a o ileśmy w niej brali udział w ostatnich czasach, to tylko jako mała domieszka do innych żywiołów ażeby dla nas właśnie zostawiono pustym najlepszy kawałek powierz­chni ziemi. Zresztą, czyż nasz lud ma takie rozkosze u siebie w Pol­sce, żeby dla swego osadnictwa raju ziemskiego potrzebował. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 3, 1900 * Jestem w trudnym położeniu, bo oni [młodzi obozu narodowego] dość często powołują się na mnie, dają nawet do zrozumienia, że ich popieram (co nie przeszkadza, że tam, gdzie mogą, szerzą wieści, że jestem już skończony, do niczego, że nawet umysłowo podupadłem, że mój ''Przewrót'' już nie zawiera nic nowego, że to tylko powtórzenie ''świata powojennego'' – robią to nawet wśród młodzieży gimnazjalnej). Ja zaś nie chciałbym publicznie w gazetach ogłaszać, że całą tę frondę surowo potępiam, żeby nie dawać broni w ręce przeciwników. ** Źródło: list do ks. Prądzyńskiego, 13 lutego 1934 * Jesteśmy różni, pochodzimy z różnych stron Polski, mamy różne zainteresowania, ale łączy nas jeden cel. Cel ten to Ojczyzna, dla której chcemy żyć i pracować. * Jeżeli jest nagroda w życiu przyszłym za dobre czyny, to fraternizowanie z bydłem, do którego nikt większego wstrętu ode mnie nie miał, będzie mi policzone jako największe poświęcenie mego życia, poświęcenie nie bez pożytku. ** Opis: o Rosjanach, list do Ignacego Jana Paderewskiego. ** Źródło: Mariusz Kułakowski, ''Roman Dmowski w świetle listów i wspomnień'' * Jeżeli położenie naszego narodu od lat wielu nieustannie się pogarsza, jeżeli sprawa nasza coraz gorzej stoi, jeżeli dobro naszego narodu w stosunku do innych ciągle się uszczupla – to przekonaniem mojem było i jest, iż przyczyna tego leży przedewszystkiem w tem, że naród nasz nie umie nad swymi interesami należycie czuwać, nie umie ich dzielnie i wytrwale bronić i nie umie nad pomnożeniem swego dobra skutecznie pracować. ** Źródło: mowa Romana Dmowskiego wygłoszona na zebraniu prawyborców m. Warszawy w sali Resursy Obywatelskiej, 1 października 1912 * Jeżeli ruch ruski ma być istotnie pozytywnym ruchem narodowym, jeżeli ma być pracą dla szerszych ideałów, dla przyszłości społeczeństwa, to praca dla sprawy ruskiej musi się łączyć z pewnym poświeceniem. Dopóki zaś na udziale w ruchu ruskim robi się interes materialny, dopóty ruchowi te ­ mu pozostaną obcymi wszelkie idealne pierwiastki. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' IX, „Przegląd Wszechpolski” nr 12, 1897 * Każdy naród ma inną etykę odpowiednio do swej wartości cywilizacyjnej, do stopnia społecznego rozwoju. Naród nasz, który niezaprzeczalnie niżej stoi w rozwoju od przodujących w cywilizacji narodów europejskich, jeżeli ustępuje im pod względem moralnym, to właśnie przez mniejszą zdolność poszanowania godności ludzkiej w sobie i w innych. ** Źródło: Roman Wapiński, ''Roman Dmowski'', Wyd. Lubelskie, Lublin 1988, s. 76. ** Zobacz też: [[Polacy]] * Kiedy literatura piękna, odtwarzająca życie inteligencyi, w najznakomitszych swych dziełach współczesnych maluje choroby psychiczne, nie chcąc kręcić się w kole oklepanych tematów, kiedy zatem występuje społecznie, jako element rozkładowy,-literatura, odtwarzająca życie ludu, wprowadza pierwiastki świeże, zdrowe, budujące. ** Źródło: ''Powieść ludowa jako czynnik społeczny.'', "Życie" nr. 46 1890 * Kiedy polska młodzież zmuszona jest uczęszczać do szkół niemieckich łub moskiewskich, kiedy ją pozbawiają praw a do kształcenia się w języku ojczystym, to nie tu leży krzyw da, że uczy się ona w tym języku, którego u kolebki nie słyszała, ale w tem, że pozbawiają ją możności uczenia się w języku, który będzie jej językiem w życiu prywatnem i publicznem, którego ona będzie głównie używała zarówno przy pracy na chleb, jak przy zaspakajaniu swych najwyższych potrzeb duchowych, w tem, że zamykają przed nią gwałtem dostęp do polskiego dorobku duchowego, do tego skarbca, nagromadzonego przez wieki, z którego musi ona bądź co bądź czerpać i z którego całe życie będzie czerpała. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'', „Przegląd Wszechpolski” nr 8 1897 * Małomiasteczkowy Żyd w Polsce popada w coraz większą nędzę…<br />Na to biadanie nie zwracano u nas uwagi. Mało kto prasę żydowską czyta, a jeżeli dochodziło ono czasami do uszu polskich, nie robiono sobie z niego wiele, uszy te bowiem nawykły do skarg żydowskich, przeważnie niesłusznych.<br />Tym razem wszakże skargi te mają aż nadto poważną podstawę. Szybkie ubożenie zawsze zresztą ubogiego małomiasteczkowego Żyda w Polsce jest niezbitym faktem. ** Źródło: ''Kwestia żydowska'' [https://web.archive.org/web/20050514145958/http://www.polonica.net/Kwestia_zydowska_Roman_Dmowski.htm], 1930 * Młodzież warszawska po r. 1894 przedstawia się niesłychanie blado, anemicznie, pod względem świeżości myśli jałowa, wobec władzy po­korna i uległa, wobec zaś kolegów Rosyan i Żydów zruszczonych, bardzo, zabardzo tolerancyjna. Pod osta­tnim względem posuwa się do tego stopnia, że prze­staje niemal czuć się w murach uniwersyteckich, jak u siebie, ale poczyna traktować uniwersytet, jako grunt neutralny, gdzie wszyscy, bez względu na narodowość, za jednakowych są uważani kolegów. ** Źródło: ''Młodzież uniwersytecka w Warszawie'', „Przegląd Wszechpolski” nr 22, 1897 * Mnie osobiście, a zdaje mi się -większość mych towarzyszów pracy, nie to pcha do działalności politycznej, że ktoś kiedyś "prawa człowieka" ogłosił, ale że dla polskości, którą w sobie samych czujemy, chcemy otworzyć jak najszersze widnokręgi, chcemy usunąć wszystko, co stoi na drodze jej swobodnemu, przyrodzonemu rozwojowi. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * Moskali, pomimo całego ich aparatu państwowego, uważam za hordę azyatycką, nie dlatego wszakże, iż niosą moskiewszczyznę na zachód, ale dlatego, że prowadzą na każdym kroku dzieło zniszczenia, że panują tamowaniem postępu, że zdobywają dla siebie miejsce nie współzawodnictwem z nami w pracy, ale krępowaniem naszych sił, burzeniem tego, cośmy zrobili i robimy, zabijaniem w zarodku tego, co im może w przeszłości grozić, że wykazują przy tem dzikie instynkty rasowe -namiętność niszczycielską, pociąg do pastwienia się it.d. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * My, nowe pokolenie, mamy pojęcia inne. My uważamy, że zachowanie narodowości nie jest możliwe bez takiego czy innego stopnia niezawisłości politycznej. ** Opis: rozmowa z angielskim politykiem Donaldem MacKenzie Wallacem. * My Polacy lubimy żyć umówionemi kłamstwami, to też mówimy często o patryotach ruskich, nie mających uczucia nienawiści dla Polaków; tymczasem tego, co właściwie nazywa się patryotyzmem u Rusinów prawie nie spotykamy, natomiast zaś nienawiść do Polaków jest najwyraźniejszem ze wszystkich ruchu ruskiego znamieniem. Jest wielu takich Rusinów, którymby nic ruskiego nie zostało, gdyby im odebrać ruską do Polaków nienawiść. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 7 1897 * My Polacy nie dlatego dążymy do osiągnięcia politycznej niepodległości, nie dlatego staramy się oderwać od Niemców i Moskali, że mówimy innym, niż oni językiem, ale dlatego przedewszystkiem, że istniejąc jako odrębne państwo przez lat tysiąc blisko, wyrobiliśmy sobie polityczną i cywilizacyjną indywidualność, dzięki której posiadamy swoje, właściwe sobie potrzeby, których ani Moskal, ani Niemiec zaspokoić nam nie może. Poczucie tej wspólności potrzeb politycznych i odrębności ich od potrzeb Niemca lub Moskala, pamięć wspólnych losów i wspólnego działania przez tyle wieków – to są właśnie podstawy patryotyzmu i dążenia do wspólnej wszystkim Polakom niepodległości. Brak samoistności politycznej jest dla nas krzywdą, poczucie tej krzywdy jest cierpieniem, a naturalnym skutkiem tego poczucia są dzisiejsze nasze aspiracye polityczne. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' VII, „Przegląd Wszechpolski” nr 8 1897 * My, utrzymujemy, że państwo polskie może być silne tylko wtedy, jeżeli będzie państwem z centralną władzą polityczną, jak najszerzej samorządną, z jak najszerszą decentralizacją w sprawach kulturalnych, ekonomicznych itp., bo decentralizacja jest rzeczą główną – ale z jednym źródłem władzy państwowej, jednym sejmem i jednym rządem. ** Opis: na posiedzeniu Komitetu Narodowego Polskiego 2 marca 1919. * Myśmy tak odbiegli od innych narodów, że święcimy klęski, gdy tamte święcą zwycięstwa. ** Źródło: ''Polska polityka i odbudowanie państwa'', 1925 * Na Reymonta tedy nietylko musimy patrzeć, jako na znakomitego artystę, wnoszącego do literatury nowy sposób malowania życia, w któ­rym silne odczucie rzeczywistości łączy się z nieznanym w naszej po­wieści temperamentem, siłą w kreśleniu scen i postaci, ale także, jako na powieściopisarza społecznego, przedstawiającego nowe w literaturze prądy naszego życia. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Najodpowiedniejszym polem dla naszej ekspansji narodowej są Litwa i Ruś (…) Jest to wielkie terytorium, w porównaniu z Królestwem i Galicją słabo zaludnione ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski”, wrzesień 1903 * Naszem ubóstwem narodowem, naszą słabością w porównaniu z innymi narodami jest smutne położenie materyalne i wiążący się z niem nizki stan oświaty ludu. Lud nasz na ogół nie bierze udziału w życiu narodowem nie pracuje dlą rozwoju polskości. Powołać go do tej pracy, zdobywać wespół z nim lepszą dla niego dolę ,przy której praca narodowa jest możliwa-to budować wielką Polskę przyszłości na małej teraźniejszej. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * Nędza galicyjska – to skutek geograficznego położenia kraju, rozmaitych czynników dziejowych i plemiennych, które wytworzyły gęste jego zaludnienie, to skutek przede wszystkim rozbioru Polski, wykreślającego najbardziej nienormalne granice temu krajowi, w reszcie skutek smutnej gospodarki rząd u austryackiego w czasach przedautonomicznych. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 3, 1897 * Nie chcąc naśladować Prusaków i Moskali, których bezwzględność w tępieniu kultury polskiej dała nam sie dosyć we znaki, nie powinniśmy nikomu swej polskości gwałtownie narzucać, nie powinniśmy, jak tam ci, nikogo zapraszać batem do biesiady przy wspólnym stole duchowym, gdy m u się podoba do osobnego zasiąść. ** Listy Warszawiaka z Galicyi, „Przegląd Wszechpolski” nr 9, 1897 * Nie ckliwy patryotyzm niewieści, nie młodzieńczy, niecierpliwy, zrywający się do niewczesnych lotów ale patryotyzm mężów szczepić nam należy -to stałe, spokojne przywiązanie do ojczyzny, jako wspólnej sprawy wszystkich, i zarazem upór w pracy, w codziennym czynie dla niej, zdolność do pamiętania o niej w każdej chwili i do wielkich poświęceń czasu wielkiej potrzeby. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski", nr 2, 1901. * Niech Pan sobie przypomni, że moje „moskalofilstwo” zaczęło się od entente angielsko-rosyjskiej, że ja szedłem tylko konsekwentnie z Anglią i Francją, pomagałem jak mogłem do tego, żeby użyć Moskali przeciw Niemcom, dopóki i o ile użyć się dadzą. ** Opis: list do Ignacego Jana Paderewskiego. ** Źródło: Mariusz Kułakowski, ''Roman Dmowski w świetle listów i wspomnień'' * Niemcom, mojem zdaniem, nie ubliża to wcale, że pragną by kultura niemiecka na ziemiach polskich zakwitła, ale mam dla nich głęboką pogardę za ich kanalię hakatystyczną, która dla rozszerzenia narodowej kultury nazewnątrz, wewnątrz ją zubaża i upadla, gardzę nimi za to, że są zdolni używać tak nędznych, głupich, tak barbarzyńskich środków działania. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * Obojętni na dobro i postęp ludu nie mają prawa nazywać się narodowcami. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * Obserwując Polaków różnych dzielnic, doszedłem po przekonania, że kultura niemiecka zgubnie nader na polską umysłowość wpływa. Wyrosła na obcym gruncie, nie przystosowana do ducha naszej rasy, posiada ona mnóstwo pierwiastków dodatnich, wysokiej wartości, nie dających się wszakże zaszczepić u nas wobec braku gruntu przyrodzonego w naszym charakterze rasowym. Natomiast tępi ona w nas to, co stanowi naszą wartość, wyjaławia nas z narodowych właściwości psychicznych, odbiera nam polską lotność umysłu, wrodzony naszej rasie dowcip i wybitną u nas zdolność do uogólnień. Dlatego to uważam, iż wyzwolenie umysłowości galicyjskiej, tutejszych szkół średnich i uniwersytetów, z germańskiej niewoli duchowej jest jednem z najważniejszych zadań narodowych. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi XII'', „Przegląd Wszechpolski” nr 15, 1897 * Od dłuższego już czasu doszedłem do przekonania, że Piłsudski śni o dyktaturze wojskowej, o roli Napoleona wypływającego na fali rewolucji. (…) Taki człowiek, podniecany przez swoich współkonspiratorów, łakomych na władzę, łatwo gotów pokusić się o zamach na sejm. Zamach taki, moim zdaniem, skazany jest na fiasco w tym znaczeniu, że Polską rządzić bez poparcia narodu nikt nie jest w stanie. Nam wszakże musi chodzić nie o to, żeby podobny zamach spotkał się z niepowodzeniem, ale o to, żeby zamachu nie było. Sama próba takiego zamachu może Polskę zarżnąć… ** Źródło: ''w liście do Stanisława Grabskiego ''[http://www.romandmowski.pl/default.php?dzial=teksty&id=28], 14 marca 1919 ** Zobacz też: [[Józef Piłsudski]], [[Napoleon Bonaparte]] * Ojczyzna to przede wszystkim naród, a potem państwo: bez narodu nie ma państwa. * Polska beż Żydów, byłaby jak zupa bez pieprzu – bez smaku. ** Źródło: ''Polska polityka i odbudowanie państwa'', 1925 * Polska cywilizacya, stworzona przez rasę polską i przepojona właściwościami jej ducha, istnieje; nie przeceniam jej wartości w porównaniu z wyżej rozwiniętymi typami cywilizacyjnymi innych ludów, ale przywiązany jestem do jej znamion, bo są mojemi; chciałbym więc by była jak najbogatszą, jak najwyższą by jak najszerzej panowała. Zadaniem mojem nie tylko bronić polskości przed kurczeniem się, ale pracować na właściwych drogach nad jej rozszerzeniem. ** Źródło: ''W naszym obozie'', "Przegląd Wszechpolski" nr 1, 1901. * Pomimo to wszystko mogę z całą szczerością oświadczyć, że nienawiści do żydów nie czuję. I w ogóle nie kieruję się w polityce nienawiściami. ** Źródło: mowa Romana Dmowskiego wygłoszona na zebraniu prawyborców m. Warszawy w sali Resursy Obywatelskiej, 1 października 1912 * Potępiam ją, [frondę w obozie narodowym] nie tylko dlatego, że rozbija ona jedność obozu narodowego, ale że sama w sobie jest głupia i dla sprawy naszej szkodliwa. ** Źródło: list do ks. Prądzyńskiego, 13 lutego 1934 * Pozytywiści warszawscy zaatakowali myśl polską w imię nauki współczesnej, żądając nietylko prawa obywatelstwa, ale panowania dla poglądu na świat, opartego na wiedzy przyrodniczej. Ale sami nie na tej wiedzy wychowani, nie posiadali oni przyrodniczego sposobu myśle­nia i, przy całym swym dla pozytywistycznego kierunku surowym pietyzmie, nie umieli konsekwentnie go przeprowadzić i na jednolity sy­stem myślenia się zdobyć. W szczególności, w poglądzie na społeczeń­stwo i jego sprawy, żyli oni tem, czem żyła Europa w pierwszej poło­wie naszego stulecia, a więc spuścizną po wieku osiemnastym. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Prawda, że w Paranie czeka każdego praca i to nie lekka, ale przynajmniej za tę pracę ma chleb i coś na dodatek do tego chleba, gdy tymczasem w europejskiej ojczyźnie, przy ciągłym a szybkim wzroście ludności i jej potrzeb, przy słabym stosunkowo wzroście wytwórczości, a z nią i zarobków — część narodu niezawsze ma za pracę dosyć chleba, a je­szcze częściej nie ma dosyć pracy. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 3, 1900. * Prawdziwy patriotyzm nie może mieć na względzie interesów jednej klasy, ale dobro całego narodu. ** Źródło: Dybkowska A., Żaryn J., Żaryn M., ''Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności'' ** Zobacz też: [[patriotyzm]] * Praca naukowa jest szukaniem prawdy i wysiłki pracowników, którym często towarzyszy wielkie poświęcenie i wyrzeczenie się tego, co inni mają w życiu, z miłości prawdy pochodzą. Zbliżenie się z nauką, zrozumienie jej ducha rozwija w społeczeństwie miłość prawdy, wypiera z życia społecznego kłamstwo: kłamstwo poczciwe, polegające na złudzeniach co do siebie samych i co do świata zewnętrznego, złudzeniach, które były źródłem tylu klęsk naszej ojczyzny – i kłamstwo podłe, obmyślane i często zorganizowane, które znieprawia życie polityczne i rozkłada siłę narodu. * Propaganda rusyfikacyi za pomocą poezyi Puszkina jest pomysłem zupełnie chybionym, ten poeta bowiem nie może pociągnąć młodych serc i umysłów, a rozpala tylko instynkty pornograficzne. Jego rzekomy liberalizm w pierwszej dobie twórczości jest bardzo ściśle zespolony z pornografią i nawet powodem kary, jaka w mło­dości na Puszkina spadła, była zarówno nieprawomyślność polityczna, jak nieprzystojność obyczajowa. Jego „zakazane" poezye, wydawane niejednokrotnie zagranicą, obok złośliwych drwin z przedstawicieli władzy, nie wyłączając najwyższego jej uosobienia — cara, zawie­rają utwory sprośne i cyniczne, które nie ze względów politycznych ale ze względów moralności nie powinny być drukiem ogłaszane. ** Źródło: ''Listy Warszawskie'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6, 1899. * Przed Polską, zdaniem moim, otwierają się tak świetne widoki jakich od wieków nie miała. Może ona wszakże z nich skorzystać tylko wtedy, gdy sama dorośnie do swego położenia i swych zadań. Wszystko zależy od tego, czy obóz narodowy polski w tych trudnych dla niego chwilach nie osłabnie ani w swej myśli, ani w działaniu.<br />Nie mam wątpliwości, że wiedzą to dobrze nasi przeciwnicy… To też dziś za pierwsze zadanie stawiają sobie skorzystać ze słabości czy głupoty tych czy innych żywiołów w naszym łonie, by nas rozwałkować, rozbić na grupy nawzajem się zwalczające… ** Źródło: w liście do księdza prałata Józefa Prądzyńskiego [http://www.romandmowski.pl/default.php?dzial=teksty&id=27], 13 lutego 1934 * Przed przyjściem osadników europejskich, a, ściśle mówiąc, polskich, w kraju tym żyli tylko wzmiankoweni kabokee, zbierający herwę, fazenderzy-hodowcy i mała garstka ich niewolników Murzynów, mniej lub więcej zamożni handlarze herwy i właściciele obszarow herwowych, wreszcie w północno wschodniej części stanu trochę ludności niby rol­niczej, złożonej z Brazylijczyków i z oswojonych Indyan, uprawiających knkurydzę (milho, w języku dzisiejszych osadników polskich — »milija«), czarną fasolę (feijao preto, zwaną przez naszych osadników bądź »fiżonem«, bądź po prostu szablakiem), mandiokę*) i tytoń. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 2, 1900 * Przedewszystkiem należy ułatwiać wychodźcom, udającym się do Parany, nabywanie gruntów i zagospodarowywanie się, chroniąc ich, o ile można przed wyzyskiem. Stworzyć więc należy zorganizowaną kolonizacyę na możliwie najszerszą skalę, bo wszystko, co będziemy zdolni w tym kierunku zrobić, będzie zawsze zamałem w stosunku do potrzeb naszego wychodztwa, które coraz węższe pole znajduje dla siebie w Stanach Zjednoczonych, a udając się gdzie indziej, często wpada w okropne warunki, zgotowane przez nieludzkich wyzyskiwaczy, jak tego świeżo mieliśmy przykład na wyspach Hawai. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6 1900 * Przekonaniem mojem było i jest, że największym naszem nieszczęściem narodowem jest nasza własna bierność, nasza ospałość polityczna. ** Źródło: mowa Romana Dmowskiego wygłoszona na zebraniu prawyborców m. Warszawy w sali Resursy Obywatelskiej, 1 października 1912. * Robi czasem na mnie wrażenie wołu, któremu wydaje się, że jest bykiem, i wdrapuje się na krowę… ** Opis: o Piłsudskim. ** Źródło: list do St. Grabskiego, 14 marca 1919 * Rosjanie pogardzają tradycją, uważają ją za przesąd. A ja uważam, że w niej leży podstawa kultury. ** Źródło: [https://web.archive.org/web/20120210111026/http://www.jednodniowka.pl/news.php?readmore=395 „Rozwój” nr 100, czwartek, 9 maja 1907] * Rozbiór Polski był faktem nie tylko dlatego szkodliwym, że powstrzymał samoistny rozwój polityczny i cywilizacyjny jednego z większych w Europie narodów, że wytworzył nienormalny układ ogólno-europejskich stosunków międzynarodowych, ale i dlatego, że tworząc nienaturalne granice państwowe, stał się przyczyną chorobliwych stosunków ekonomicznych. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 3, 1897 * Rusin, który tak samo tęskni za wolną Ukrainą, jak ja za niepodległą Polską, jest dobrowolnym lub mimowolnym aktorem, który mnie tylko naśladuje. On nie ma ani poczucia tej politycznej indywidualności, którą tylko wieki państwowego bytu wyrobić mogą, ani jasnej świadomości swych odrębnych potrzeb politycznych, którychby zaspokojenie tylko w „wolnej Ukrainie” znalazł, ani nawet nie może wyobrazić sobie, jakby ta wolna Ukraina wyglądała – jego ideał to właściwie frazes, którem u nie dało treści życie i który powstał przez naśladownictwo. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' VII, „Przegląd Wszechpolski” nr 8 1897 * Szkoła rosyjska w Polsce nie znosi wybitnych indywidualności— albo je odrzuca, albo łamie. Odrzuceni przez szkołę stanowią najlepszą część młodzieży, zarówno pod względem zdolności, jak charakteru; giną oni w szarej masie skutkiem niemożności zdobycia wykształcenia, wyjątki zaś tylko przez najtrudniejsze warunki na wierzch się wybijają. Do tych wyjątków należy Reymont. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Tak więc pod wpływem literatury pięknej, uprawiającej tematy ludowe, odbywa się proces wnikania pierwiastków psychicznych ludowych w życie duchowe warstw oświeconych czyli tak zwanej inteligencyi. Proces ten bezpośrednio pociąga za sobą zbliżenie duchowe pomiędzy inteligencyą a ludem, czyli, jeżeli można się tak wyrazić, demokratyzacyą psychiczną warstw oświeconych. Ta demokratyzacya psychiczna nie jest cofaniem się w rozwoju duchowym, jakby to można było sobie powierzchownie wyrozumować; przeciwnie musi ona wpłynąć w kierunku postępowym, jako proces, dający nowy materyał do rozwoju życia duchowego. ** Źródło: ''Powieść ludowa jako czynnik społeczny.'', "Życie" nr. 46 1890 * To jest jasne, że chcąc zapewnić przyszłość Polski, trzeba usilnie i konsekwentnie dążyć do tego, żeby Żydów w naszym kraju było coraz mniej (…). Podstawą ich siły jest opanowanie handlu w Polsce, a w części znacznej i rzemiosła, zażydzenie naszych miast i miasteczek. Polacy muszą sami wziąć w ręce swój handel, oczyścić z Żydów swe rzemiosła. ** Opis: w 1934. ** Źródło: Adam Leszczyński, [https://archive.ph/30o08 ''Jak prawica cenzuruje Dmowskiego''], wyborcza.pl, 3 stycznia 2014. ** Zobacz też: [[antysemityzm]] * Trzeba pamiętać, że, nie mając poważnych pod względem naukowym kandydatów Rosyan, władza mianowała na katedry miernoty, za to tylko, że posiadały odpowiednie przekonania polityczne. Pytanie teraz: co ma robić profesor, nisko stojący pod względem naukowym i w ogóle umysłowym, który do­stał katedrę za to tylko, że jest „dobrym Rosyaninem”? co ma robić, jak nie manifestować ciągle swego „do­brego ducha rosyjskiego” ? Co ma robić taki z prze­proszeniem idyota w rodzaju profesora fizyki Ziłowa, jak nie wielbić publicznie Murawiewa, „który uwolnił Litwę od jarzm a polsko-katolickiego”?… On to musi robić, żeby dowieść, iż nie jest zerem, że w braku kwalifikacyi naukowych „patryotyzm rosyjski” daje mu prawa do zajmowanej katedry. ** Źródło: ''Młodzież uniwersytecka w Warszawie'', „Przegląd Wszechpolski” nr 22, 1897 * U żadnego z powieściopisarzy naszych szlachetny kult siły oraz odczucie indywidualności narodowej i przywiązanie do niej, nie wyraziły się w takiej mierze, jak u Reymonta. Jego bohaterowie mają coś tytanicznego w sobie, przy całym realizmie w kreśleniu postaci i malowaniu scen życia, a każdy jest wybitnym przedstawicielem swej rasy, której znamiona autor z umiłowaniem utrwala na papierze. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * W ogóle fałszem jest twierdzenie, że polskość w państwie austryackiem ma całkowitą swobodę rozwoju, w jednych bowiem dziedzinach rozwój ten jest powstrzymywany, w innych narzucana jest niemczyzna; tylko ogół galicyjski w słabym stopniu podziela aspiracje narodowe innych zaborów i dobrowolnie panowaniu niemczyzny się poddaje. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi, XI'', „Przegląd Wszechpolski” nr 14, 1897 * W mojej naturze – przyznaję się otwarcie – tkwi element walki, tkwi upór, który wtedy, gdy mi wróg woła: każdy, byle nie Dmowski! każe odpowiedzieć: a więc właśnie Dmowski! ** Opis: o kandydowaniu Dmowskiego do IV Dumy rosyjskiej. ** Źródło: mowa Romana Dmowskiego wygłoszona na zebraniu prawyborców m. Warszawy w sali Resursy Obywatelskiej, 1 października 1912 * W stosunkach bowiem polsko-ruskich w Galicyi spotykamy się z rzadkimi dziwolągami: ażeby nie uciskać narodowości uciska się tu ludzi, do tej narodowości należących; ażeby nie mogło być mowy o latynizowaniu greckich katolików, gwałci się wolność i zabrania się ludziom przechodzić z jednego obrządku na drugi; ażeby pokazać, że się nic nie m a przeciw rozwojowi narodowości ruskiej, zakłada się ruskie gimnazyum i gwałtem się tam przenosi z polskiego katolików greckiego obrządku, wbrew woli ich i ich rodziców! ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' VII, „Przegląd Wszechpolski” nr 8 1897 * W walce nie ma zmiłowania, nie ma kapitulacji na dogodnych warunkach, można tylko zginąć lub zwyciężyć. ** Źródło: Wojciech Muszyński, Jolanta Mysiakowska, ''Lista strat osobowych ruchu narodowego 1939–1955, zeszyt 1'', 2008 * Wczoraj i dziś słońce pięknie świeci, więc zaczynam się rozweselać. Nadto poczciwy Hitler pracuje nad umocnieniem mojego dobrego humoru. ** Opis: przy owym cytacie warto zaznaczyć, iż jest on wyjęty z kontekstu i miał raczej dowcipne, ironiczne znaczenie. ** Źródło: list do Karola Waligórskiego ** Zobacz też: [[Adolf Hitler]], [[humor]] * Wierzę w Polskę dopóty, dopóki są w niej analfabeci. ** Opis: przy owym cytacie warto zaznaczyć, iż jest on wyjęty z kontekstu i miał raczej dowcipne, ironiczne znaczenie. ** Źródło: list do Ignacego Wapińskiego * Właściwie te narody tylko, które przez wieki całe tworzyły swe konstytucyę, jak Anglicy lub Szwajcarzy, są w tem położeniu, że prawo u nich jako tako odpowiada odczuwanej przez społeczeństwo potrzebie, i tam też, o ile można sądzić, polityka mniej ma znamion plagi, wciskającej się we wszystkie dziedziny życia i nad wszystkiem panującej. ** Źródło: ''Listy Warszawiaka z Galicyi'' X, „Przegląd Wszechpolski” nr 13, 1897 * Współrzędność procesu demokratyzacyjnego z nacyonalizacyą jest faktem, który potwierdzają i zjawiska patologiczno społeczne. Jednostki, zdemokratyzowane na obcych jedynie literaturach, zwykle odbiegają sympatyami od własnego społeczeństwa w kierunku źródła, z którego brały pokarm duchowy. Zjawiska te podciąga się zwykle pod miano kosmopolityzmu, jest-to jednak niewłaściwe zastosowanie wyrazu, gdyż należą one właściwie do zboczeń nacyonalizmu. ** Źródło: ''Powieść ludowa jako czynnik społeczny.'', "Życie" nr. 46 1890 * Współzawodnictwo między narodo­wościami powinno się objawiać tylko w pracy twórczej, dla której ogromna- wolność tu istnieje. Kto więcej zdoła stworzyć, ten weźmie górę. Zachęcać ludzi do tej pracy, organizować ją, odnajdywać najlepsze jej w tutejszych warunkach formy, wykazywać ludziom, że o ile czegoś nie osiągają, to sami są temu winni przez swą niezaradność lub nie­dbalstwo, to zadanie ludzi, którzy chcą tu czegoś dokonać. Wbijać zaś lu­dziom w głowy fałsz, że są tu narodowo strasznie uciskani, że urzeczy­wistnieniu ich dążeń stoją na przeszkodzie obcy, jątrzyć, szczuć, pod­niecać namiętności — to znaczy odwracać uwagę rodaków od właści­wych zadań i wynajdywać dla nich sposób usprawiedliwiania się, że tego lub owego nie mogli uskutecznić. Zamiast tego przenoszenia ko­niecznych w Europie plag na grunt nowy, lepiej zawinąć rękawy i wziąć się do pracy. Wszelkie w tutejszych warunkach narzekanie jest skutkiem próżniactwa i niedołęztwa, cnót, których przedstawiciele zbyt licznie, niestety, nawiedzają Parane. ** Źródło: ''Z Parany'', „Przegląd Wszechpolski” nr 6, 1900 * Względne wynarodowienie Galicyi, a właściwie jej miast, stanów i ogromny przedział między tą prowincyą a resztą Polski, przeszkadza nam częstokroć rozumieć Galicyan, a im nas nawzajem. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 2, 1897 * »Ziemia obiecana« jest powieścią w całem tego słowa znaczeniu społeczną. Daje ona możliwie pełny obraz etyczno-psychologiczny prze­mysłowego ogniska, przedstawia przeobrażanie się ludności rolniczej kraju na przemysłową, wreszcie rzuca silne światło na wzajemny sto­sunek trzech grup kulturalno-rasowych, Polaków, Niemców i Żydów. ** Źródło: ''NOWA POWIEŚĆ SPOŁECZNA. (UWAGI O „ZIEMI OBIECANEJ WŁ. ST. REYMONTA).'', "Przegląd Wszechpolski" nr. 2 1899 * Zorganizowany należycie naród jest potęgą, której nic na świecie przeciwstawić się nie zdoła. Wobec tego organizacja narodowa ma obowiązek działać uczciwie i otwarcie. Tylko obozy, działające przeciw narodowi i jego dobru, mają potrzebę uciekania się w walce o swe cele do środków nikczemnych – do kłamstwa, obłudy, oszczerstwa, nawet do skrytobójstwa.<br />Organizacja, wysoko ceniąca godność swego narodu, pragnąca, ażeby jak najwyżej stał pod względem religijnym i moralnym, może działać tylko środkami uczciwymi. Uczciwość wszakże, gdy staje do walki, wymaga wielkiego męstwa. Tchórze nigdy nie walczą uczciwie. ** Źródło: fragment przemówienia wygłoszonego na zakończenie obrad powołujących do istnienia OWP w Poznaniu [http://www.romandmowski.pl/default.php?dzial=teksty&id=24], grudzień 1926. * Związali oni [Żydzi] swą karierę z kapitalizmem nowoczesnym, na którego rozwój i charakter sami wielki wpływ wywarli, i przezeń spodziewali się dojść do całkowitego panowania nad światem. ** Opis: w 1930. ** Źródło: Adam Leszczyński, [https://archive.ph/30o08 ''Jak prawica cenzuruje Dmowskiego''], wyborcza.pl, 3 stycznia 2014. * Żydzi, nawet bardzo młodzi i idealni, nawet pracujący w polskim socjalizmie, mają po pierwsze skłonność do uważania się za odrębny żywioł z odrębnymi od reszty ludności interesami, zasługującymi na takie same uwzględnienie, jak wszelkie inne, a powtóre, że na Galicyę patrzą, jako na żydowską część Polski, że następnie Polacy sami dosyć chętnie ten pogląd podzielają. ** Źródło: „Przegląd Wszechpolski” nr 4, 1897 * Nauka nas uczy, że życie jest ruchem,<br />A ruch daje siłę, a siła jest duchem.<br />Jedzenie jest ruchem, więc pojmie to głowa,<br />Ze rozkosz jedzenia to rozkosz duchowa. ** Źródło: Mariusz Kułakowski, ''Roman Dmowski w świetle listów i wspomnień'', Wydawnictwo Dębogóra 2018, s. 35. ==O Romanie Dmowskim== * Bez ideału, który on postawił i bez budzącej niechęć pruskiej karności nie byłyby dzisiejsze polskie ziemie zachodnie tym, czym stały się dla młodego państwa. ** Autor: Eryk Maschke, ''Roman Dmowski. Osteuropa.'' 10. 1935.H. 7, s. 391–410. * Bez wątpienia bez udziału Dmowskiego państwo polskie nie byłoby nigdy tym, czym pod jego wpływem mogło się stać na Konferencji Pokojowej. Było ono dziełem Wersalu, a to znaczy, skoro przyjmuje się zgoła samodzielną aktywność Polaków, dziełem Dmowskiego. ** Autor: Eryk Maschke, ''Roman Dmowski. Osteuropa.'' 10. 1935.H. 7, s. 391–410. * Dla dzisiejszych przeciwników stawiania pomnika Dmowskiemu jest on jedynie „antysemitą” i „nacjonalistą” – co oczywiście ma brzmieć hańbiąco. Tyle z niego zrozumieli, to ich problem. Tylko dlaczego mają uchodzić za wyrocznie! Mam nadzieję, że będziemy pamiętać o Romanie Dmowskim 11 listopada 2006 r. ** Autor: [[Jan Żaryn]] ** Źródło: [http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/opinie_061024/opinie_a_3.html ''Nie wyrzucajmy Dmowskiego na śmietnik historii''], „Rzeczpospolita”, 24 października 2006. * Jednak pan Roman [Dmowski], pozostając pod wrażeniem porannej wizyty w Belwederze, nie miał swego zwykłego humoru. To nie osobiste względy sprawiły, że chmura osiadła na jego czole, tylko głęboka troska o los państwa, rządzonego przez Piłsudskiego i jego kamarylę. Niedługo trzeba było czekać, by się przekonać, jak ta troska była uzasadniona. ** Opis: Marja Niklewiczowa o Dmowskim po spotkaniu owego z Piłsudskim w czasie pobytu tego pierwszego w Belwederze (wówczas siedzibie Naczelnika Państwa), 21 maja 1920. * Jeśli Dmowski sam, jako osoba, stoi może już poza światem dzisiejszej Polski, to jego idee są jednak elementarnymi składnikami polskiego bytu. Albowiem w głębi jednocześnie z polityczną klęską dokonuje się duchowe zwycięstwo świata, który reprezentował Roman Dmowski w ciągu swego życia. Idee mocarstwowe nowej Polski, wzrastającej pod władzą marszałka Piłsudskiego, są wzięte, z wyjątkiem stosunków czysto narodowych, z duchowego skarbca Narodowej Demokracji i Romana Dmowskiego. ** Autor: Eryk Maschke, ''Roman Dmowski. Osteuropa.'' 10. 1935.H. 7, s. 391–410. * Mąż stanu, który po wojnie światowej wprowadził swój naród między zwycięzców, wywalczył dlań Pomorze, Wielkopolskę i Śląsk, wygrał spór o Lwów, rozstrzygnął na rzecz Polski sprawę wileńską, wyzwolił miliony, milionom dał miliardy, został z dalszego państwowego życia Rzplitej wykreślony. Jego hasło umiłowane – Naród Polski – wymazane z konstytucji, aby po latach wrócić na afiszu wyborczym – przywłaścicieli. Jego twór ostatni – Obóz Wielkiej Polski – rozwiązany Jego symbol – miecz Chrobrego zdzierany z piersi bojowników jako antypaństwowy. Jego przyjaciele – znieważani. Jego słowo – konfiskowane. Jego imię tępione w podręcznikach szkolnych. A wszystko to dla stłumienia tej ideologii narodowej, która jednocześnie na oczach wszystkich podnosiła Włochy i Niemcy do niebywałej potęgi…<br />To już są rzeczy, urągające wszelkim zestawieniom historycznym. Tego ani u nas kiedy indziej, ani na świecie gdzie indziej nie było. A zresztą, może mu się to należało. Pewno dał państwu za mało. Więc pochowano go za miastem wśród najuboższych – na Bródnie. ** Autor: Władysław Konopczyński, ''O miejsce dla Dmowskiego w historii'', „Warszawski Dziennik Narodowy” nr 12, 12 stycznia 1939. * Można się było godzić lub nie z jego ideologią lub polityką w rozmaitych okresach długiego życia, ale niepodobna nie uznać, że kierował się najszczerszymi intencjami służenia narodowi i służenia bezinteresownie. ** Źródło: cytat z przedwojennego „Zielonego Sztandaru”. * Niektórzy przedstawiciele Kościoła przyzwyczają nas od dłuższego czasu do wspierania bardzo prawicowych inicjatyw, np. do wspierania ONR-u. Jest to bardzo przykre, ale wielu hierarchów albo nie wie, w co się angażuje, albo ma identyczne poglądy. Wielu z nich słychać na antenie Radia Maryja. Natomiast nie można się dać szantażować temu gronu osób popierających budowę pomnika. Nie należy zapominać, kim był Roman Dmowski! Odwoływanie się dzisiaj do Dmowskiego to jest odwoływanie się do antysemityzmu i ksenofobii. ** Autor: [[Marcin Kornak]], [https://archive.ph/BdAJ2 ''Roman Dmowski na pomnik. Białystok zrobi krok do tyłu?''], wyborcza.pl, 10 czerwca 2013. * (…) poglądy młodego pokolenia niemal w całości, poglądy inteligencji polskiej chyba w lwiej części, poglądy wszystkich innych warstw polskich w całych dziedzinach, są tak czy owak zaczerpnięte z Dmowskiego. ** Autor: [[Ksawery Pruszyński]] * Powstanie państwa polskiego wśród przeciwstawienia obu wielkich idej, narodowo-demokratycznej, prowadzonej przez Dmowskiego, która kładła główny ciężar na rzeczywiście przez Polaków zamieszkane obszary zachodnie, oraz reprezentowanej głównie przez Piłsudskiego, która wyraziła się w starym rozszerzeniu historycznej Polski. ** Źródło: w ''Deutsche Wissenschaftliche Zeitschrift für Polen'' (B. 29. 1935.s. 532) omawia W. Kuhn dzieło G. Wirsinga ''Zwischeneuropa und die deutsche Zukunft'' (Jena 1932) i podaje za Wirsingem syntezę powstania nowej Polski. * Przypomnijmy, że lider endecji z Królestwa, Roman Dmowski (…) w przeciwieństwie do piłsudczyków nigdy nie twierdził, że celem narodowców jest pełna niepodległość. Warszawscy endecy mówili jedynie o połączeniu ziem zaborów w jedno państwo pod berłem cara. Miała powstać Polska – z Warszawą, Poznaniem, Krakowem, być może Gdańskiem, ale już raczej nie ze Lwowem ani z Wilnem, bo te miasta Rosjanie uważali za swoje. Granica oparłaby się zapewne na Bugu. W przypadku zwycięstwa ententy powstałoby 20-milionowe państwo zależne od Rosji, z którymś z Romanowów na tronie. Jaką miałoby podmiotowość polityczną? Nie wiadomo, bo endecy nie wchodzili w szczegóły. ** Autor: [[Andrzej Chwalba]] ** Źródło: wywiad Mirosława Maciorowskiego, [https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,22941483,legiony-polskie-wojsko-inne-niz-wszystkie.html ''Legiony Polskie, wojsko inne niż wszystkie Legiony Polskie, wojsko inne niż wszystkie'', „Ale Historia”], wyborcza.pl, 29 stycznia 2018. ** Zobacz też: [[endecja]], [[niepodległość]] * Roszczenia do Prus Wschodnich znalazły zaciętych orędowników szczególnie w Narodowej Demokracji i jej wodzu Romanie Dmowskim. Ten ostatni uzyskał niewątpliwie wiele podczas wojny u mocarstw Ententy dla Polski dzięki swym pismom, nie przeprowadził jednak swych postulatów wschodniopruskich. ** Źródło: w czasopiśmie „Nation und Staat” (B. 6. 1932/3.s. 683) znajduje się omówienie książki Axela Schmidta ''Ostpreussen – deutsch in Vergangenheit, Gegenwart u. Zukunft'', 1933 * W historycznym przedstawieniu nie można rozdzielać postaci Dmowskiego od Piłsudskiego. Ale przy tym związku zapomina się zbyt często, czym on stał się dzięki sobie i przez swój własny czyn: politycznym filozofem Polski na przełomie XX w… Jednakże ta nowa Polska spoczywa niemniej na zrealizowaniu jego politycznych idej, jak na micie Marszałka i Legionów… Dobrze znane jest historyczne znaczenie drogi, po której prowadził on Polskę do Wersalu i przed życzliwe forum zwycięskich mocarstw… Obok tego jednak stoi jego twór duchowy, jego dzieło jak politycznego myśliciela, jego głęboko sięgający wpływ jako wychowawcy Polaków w narodowym samouświadomieniu – ogólne dzieło, którem mu w historii duchowego rozwoju jego narodu przyznaje szczególną pozycję. ** Autor: Eryk Maschke, ''Roman Dmowski. Osteuropa.'' 10. 1935.H. 7, s. 391–410. * W związku z 60 rocznicą śmierci Romana Dmowskiego Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wyraża uznanie dla walki i pracy wielkiego męża stanu na rzecz odbudowania niepodległego Państwa Polskiego i stwierdza, że dobrze przysłużył się Ojczyźnie. W swojej działalności Roman Dmowski kładł nacisk na związek pomiędzy rozwojem Narodu i posiadaniem własnego Państwa, formułując pojęcie narodowego interesu. Oznaczało to zjednoczenie wszystkich ziem dawnej Rzeczypospolitej zamieszkałych przez polską większość, a także podniesienie świadomości narodowej wszystkich warstw i grup społecznych. Stworzył szkołę politycznego realizmu i odpowiedzialności. Jako reprezentant zmartwychwstałej Rzeczypospolitej na konferencji w Wersalu przyczynił się w stopniu decydującym do ukształtowania naszych granic, a zwłaszcza granicy zachodniej. Szczególna jest rola Romana Dmowskiego w podkreślaniu ścisłego związku katolicyzmu z polskością dla przetrwania Narodu i odbudowania Państwa. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wyraża uznanie dla wybitnego Polaka Romana Dmowskiego. ** Źródło: uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 stycznia 1999 w sprawie uczczenia 60. rocznicy śmierci Romana Dmowskiego * Wykazano bezpośrednio z pomocą polskich źródeł, jak polska propaganda za „dostępem do morza” okazywała w czasie wojny światowej jedynie w grupie emigrantów Romana Dmowskiego usilne dążenie zdobycia Gdańska. Dmowski spróbował także potem, po zawieszeniu broni, przez „przejazd” wojsk polskich dostać Gdańsk gwałtem do rąk i wytworzyć przez to fakt dokonany. Podczas gdy „rzeczoznawcy” w Paryżu sekundowali mu przy przygotowaniu układu i pełne osiągnięcie celu wydawało się być bliskiem, Niemcy po raz pierwszy w tych ponurych dniach wypowiedziały veto przeciw żądaniu przewozu wojsk. ** Źródło: Erwin Höltze podaje w „Historische Zeitschrift” (B. 153.H.1. 1935.s. 210) referat z własnej pracy ''Die Freie Stadt Danzig'', Stuttgart 1935. {{SORTUJ:Dmowski, Roman}} [[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)]] [[Kategoria:Politycy polskiego ruchu narodowego]] [[Kategoria:Politycy II RP]] [[Kategoria:Politycy okresu zaborów]] [[Kategoria:Polscy myśliciele polityczni]] [[Kategoria:Polscy dyplomaci]] [[Kategoria:Polskie ofiary represji w Imperium Rosyjskim]] [[Kategoria:Rosyjscy politycy]] [[Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej]] smk3wqqf0w8l4h36qhdtxzvhc0ck5vu 0 6348 645942 631393 2026-08-01T13:33:12Z ~2026-42722-92 61693 Usunięto błędnie przypisany cytat - sama ilustracja jest stara, ale nie pochodzi z Nowych Aten zaś cytowany komentarz jest współczesnym dodatkiem. 645942 wikitext text/x-wiki [[Plik:Draak Den Bosch.jpg|mały|{{center|Złoty Smok}}]] [[Plik:Paolo Uccello - Hl. Georg im Kampf mit dem Drachen (Detail 3).jpg|mały|{{center|Smok na obrazie Paolo Uccello (ok. 1456)}}]] '''[[w:Smok|Smok]]''' – mityczne i fikcyjne stworzenie najczęściej wyobrażane w postaci olbrzymiego i lotnego gada obdarzonego zdolnością ziania ogniem. * Baśnie są bardziej niż prawdziwe, nie dlatego iż mówią nam, że istnieją smoki, ale że uświadamiają, iż smoki można pokonać ** Autor: [[Gilbert Keith Chesterton]], ''Stacja kontroli chaosu. Zjawiska i pisarze współczesnej fantastyki'' pod red. Dominiki Materskiej i Dominiki Oramus, SuperNowa, 2004, s. 252. * ''DRACO'', to jest Smok, to ma ''singulare'' o sobie: Koło Jordanu rzeki tak wielki się znajdował niegdy, że całe staje sobą zasłonił, jeźdźca z koniem w swoim pysku pomieścił; łuska z niego była tak wielka, jak tarcze. Przy rzece ''Bragadus'', czyli Brugada, w Afryce koło Utyki w morze wpadającej, tak wielki smok się wylągł, że ''Attilius Regulus'' z całym się wojskiem z nim potykał, pociskami, strzałami, kuszami położył bestię; skóra z niej do Rzymu posłana na stóp 120 duża. ** Autor: [[Benedykt Chmielowski]], ''Nowe Ateny'' * Na Wawelu, proszę pana,<br />Mieszkał smok, co zawsze z rana<br />Zjadał prosię lub barana. ** Autor: [[Jan Brzechwa]], ''Smok'' * Smoki charakteryzują się długimi, wstrętnymi pyskami, ostrymi zębami i ognistym językiem, uszy mają podobne do rogów, kark jest długi a ciało jaszczurcze. Dwie nogi są podobne do orlich pazurów, a skrzydła mają jak nietoperze. Smoki mieszkają w Indiach i w Etiopii, gdzie stale jest lato. Są to największe zwierzęta na świecie. ** Autor: [[Fulko z Chartres]] ** Źródło: Wojciech Górczyk, [https://web.archive.org/web/20100918231639/http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/1793 ''Ślady recepcji legend arturiańskich w heraldyce Piastów czerskich i kronikach polskich''], „Kultura i Historia”, 17/2010. * Tak oto śnieg spada po ogniu, a nawet smoki nie unikną końca ** Autor: [[J.R.R. Tolkien]], ''Hobbit, czyli tam i z powrotem'' * W pokoju siedział smok. Nie był bardzo duży. Ot, wielkości przeciętnej krowy. Na nasze warunki mieszkaniowe było to jednak sporo. Zajmował trzy czwarte podłogi. Złożone skrzydła pokrywały mu grzbiet, zielone łuski błyszczały jadowicie. Siedział na podwiniętym pod siebie ogonie, przednie zaś, opatrzone potężnymi szponami łapy wsparł na tapczanie. Od czasu do czasu ział od niechcenia ogniem, z nozdrzy wykwitały mu kłęby brunatnego dymu o przyjemnym zapachu tytoniu „Amfora”. ** Autor: [[Grzegorz Babula]], opowiadanie ''Landrynki'' ze zbioru opowiadań ''A to mistyka!'' * Wątpić tedy nie przyjdzie nikomu, iże nie istnieje żaden zwierz równający się przepotężnemu smokowi, w jego majestacie i pełnej grozy sile, a tylko nieliczne bestie warte są tak pilnej uwagi uczonych mężów. ** Autor: [[Gildas Magnus]], ''Ars Draconis'' (1465) [[Kategoria:Smoki|!]] iaz8u8251b6oqzh0bdomu9dq5a86se8 645948 645942 2026-08-01T18:33:33Z Zero 20 Anulowano wersję [[Special:Diff/645942|645942]] autorstwa [[Special:Contributions/~2026-42722-92|~2026-42722-92]] (taką informację podaje pl wiki i inne źródła, przywracam) 645948 wikitext text/x-wiki [[Plik:Draak Den Bosch.jpg|mały|{{center|Złoty Smok}}]] [[Plik:Paolo Uccello - Hl. Georg im Kampf mit dem Drachen (Detail 3).jpg|mały|{{center|Smok na obrazie Paolo Uccello (ok. 1456)}}]] '''[[w:Smok|Smok]]''' – mityczne i fikcyjne stworzenie najczęściej wyobrażane w postaci olbrzymiego i lotnego gada obdarzonego zdolnością ziania ogniem. * Baśnie są bardziej niż prawdziwe, nie dlatego iż mówią nam, że istnieją smoki, ale że uświadamiają, iż smoki można pokonać ** Autor: [[Gilbert Keith Chesterton]], ''Stacja kontroli chaosu. Zjawiska i pisarze współczesnej fantastyki'' pod red. Dominiki Materskiej i Dominiki Oramus, SuperNowa, 2004, s. 252. * ''DRACO'', to jest Smok, to ma ''singulare'' o sobie: Koło Jordanu rzeki tak wielki się znajdował niegdy, że całe staje sobą zasłonił, jeźdźca z koniem w swoim pysku pomieścił; łuska z niego była tak wielka, jak tarcze. Przy rzece ''Bragadus'', czyli Brugada, w Afryce koło Utyki w morze wpadającej, tak wielki smok się wylągł, że ''Attilius Regulus'' z całym się wojskiem z nim potykał, pociskami, strzałami, kuszami położył bestię; skóra z niej do Rzymu posłana na stóp 120 duża. ** Autor: [[Benedykt Chmielowski]], ''Nowe Ateny'' * Na Wawelu, proszę pana,<br />Mieszkał smok, co zawsze z rana<br />Zjadał prosię lub barana. ** Autor: [[Jan Brzechwa]], ''Smok'' * Smoka pokonać trudno, ale starać się trzeba. ** Autor: [[Benedykt Chmielowski]], ''Nowe Ateny'' ** Opis: komentarz do ilustracji ''Jak smoka pokonać''. ** Zobacz też: [[Koń jaki jest, każdy widzi]] * Smoki charakteryzują się długimi, wstrętnymi pyskami, ostrymi zębami i ognistym językiem, uszy mają podobne do rogów, kark jest długi a ciało jaszczurcze. Dwie nogi są podobne do orlich pazurów, a skrzydła mają jak nietoperze. Smoki mieszkają w Indiach i w Etiopii, gdzie stale jest lato. Są to największe zwierzęta na świecie. ** Autor: [[Fulko z Chartres]] ** Źródło: Wojciech Górczyk, [https://web.archive.org/web/20100918231639/http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/1793 ''Ślady recepcji legend arturiańskich w heraldyce Piastów czerskich i kronikach polskich''], „Kultura i Historia”, 17/2010. * Tak oto śnieg spada po ogniu, a nawet smoki nie unikną końca ** Autor: [[J.R.R. Tolkien]], ''Hobbit, czyli tam i z powrotem'' * W pokoju siedział smok. Nie był bardzo duży. Ot, wielkości przeciętnej krowy. Na nasze warunki mieszkaniowe było to jednak sporo. Zajmował trzy czwarte podłogi. Złożone skrzydła pokrywały mu grzbiet, zielone łuski błyszczały jadowicie. Siedział na podwiniętym pod siebie ogonie, przednie zaś, opatrzone potężnymi szponami łapy wsparł na tapczanie. Od czasu do czasu ział od niechcenia ogniem, z nozdrzy wykwitały mu kłęby brunatnego dymu o przyjemnym zapachu tytoniu „Amfora”. ** Autor: [[Grzegorz Babula]], opowiadanie ''Landrynki'' ze zbioru opowiadań ''A to mistyka!'' * Wątpić tedy nie przyjdzie nikomu, iże nie istnieje żaden zwierz równający się przepotężnemu smokowi, w jego majestacie i pełnej grozy sile, a tylko nieliczne bestie warte są tak pilnej uwagi uczonych mężów. ** Autor: [[Gildas Magnus]], ''Ars Draconis'' (1465) [[Kategoria:Smoki|!]] gs8edg8z2q0phbzwqsc73sia4vt5diu 645950 645948 2026-08-01T19:10:05Z Swam pl 41038 +link 645950 wikitext text/x-wiki [[Plik:Draak Den Bosch.jpg|mały|{{center|Złoty Smok}}]] [[Plik:Paolo Uccello - Hl. Georg im Kampf mit dem Drachen (Detail 3).jpg|mały|{{center|Smok na obrazie Paolo Uccello (ok. 1456)}}]] '''[[w:Smok|Smok]]''' – mityczne i fikcyjne stworzenie najczęściej wyobrażane w postaci olbrzymiego i lotnego gada obdarzonego zdolnością ziania ogniem. * Baśnie są bardziej niż prawdziwe, nie dlatego iż mówią nam, że istnieją smoki, ale że uświadamiają, iż smoki można pokonać ** Autor: [[Gilbert Keith Chesterton]], ''Stacja kontroli chaosu. Zjawiska i pisarze współczesnej fantastyki'' pod red. Dominiki Materskiej i Dominiki Oramus, SuperNowa, 2004, s. 252. * ''DRACO'', to jest Smok, to ma ''singulare'' o sobie: Koło Jordanu rzeki tak wielki się znajdował niegdy, że całe staje sobą zasłonił, jeźdźca z koniem w swoim pysku pomieścił; łuska z niego była tak wielka, jak tarcze. Przy rzece ''Bragadus'', czyli Brugada, w Afryce koło Utyki w morze wpadającej, tak wielki smok się wylągł, że ''Attilius Regulus'' z całym się wojskiem z nim potykał, pociskami, strzałami, kuszami położył bestię; skóra z niej do Rzymu posłana na stóp 120 duża. ** Autor: [[Benedykt Chmielowski]], ''[[Nowe Ateny]]'' * Na Wawelu, proszę pana,<br />Mieszkał smok, co zawsze z rana<br />Zjadał prosię lub barana. ** Autor: [[Jan Brzechwa]], ''Smok'' * Smoka pokonać trudno, ale starać się trzeba. ** Autor: [[Benedykt Chmielowski]], ''Nowe Ateny'' ** Opis: komentarz do ilustracji ''Jak smoka pokonać''. ** Zobacz też: [[Koń jaki jest, każdy widzi]] * Smoki charakteryzują się długimi, wstrętnymi pyskami, ostrymi zębami i ognistym językiem, uszy mają podobne do rogów, kark jest długi a ciało jaszczurcze. Dwie nogi są podobne do orlich pazurów, a skrzydła mają jak nietoperze. Smoki mieszkają w Indiach i w Etiopii, gdzie stale jest lato. Są to największe zwierzęta na świecie. ** Autor: [[Fulko z Chartres]] ** Źródło: Wojciech Górczyk, [https://web.archive.org/web/20100918231639/http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/1793 ''Ślady recepcji legend arturiańskich w heraldyce Piastów czerskich i kronikach polskich''], „Kultura i Historia”, 17/2010. * Tak oto śnieg spada po ogniu, a nawet smoki nie unikną końca ** Autor: [[J.R.R. Tolkien]], ''Hobbit, czyli tam i z powrotem'' * W pokoju siedział smok. Nie był bardzo duży. Ot, wielkości przeciętnej krowy. Na nasze warunki mieszkaniowe było to jednak sporo. Zajmował trzy czwarte podłogi. Złożone skrzydła pokrywały mu grzbiet, zielone łuski błyszczały jadowicie. Siedział na podwiniętym pod siebie ogonie, przednie zaś, opatrzone potężnymi szponami łapy wsparł na tapczanie. Od czasu do czasu ział od niechcenia ogniem, z nozdrzy wykwitały mu kłęby brunatnego dymu o przyjemnym zapachu tytoniu „Amfora”. ** Autor: [[Grzegorz Babula]], opowiadanie ''Landrynki'' ze zbioru opowiadań ''A to mistyka!'' * Wątpić tedy nie przyjdzie nikomu, iże nie istnieje żaden zwierz równający się przepotężnemu smokowi, w jego majestacie i pełnej grozy sile, a tylko nieliczne bestie warte są tak pilnej uwagi uczonych mężów. ** Autor: [[Gildas Magnus]], ''Ars Draconis'' (1465) [[Kategoria:Smoki|!]] 7eh4bhzns2o2oyspdn1oeri81vk0wgj 645951 645950 2026-08-01T19:11:15Z Swam pl 41038 linkowanie 645951 wikitext text/x-wiki [[Plik:Draak Den Bosch.jpg|mały|{{center|Złoty Smok}}]] [[Plik:Paolo Uccello - Hl. Georg im Kampf mit dem Drachen (Detail 3).jpg|mały|{{center|Smok na obrazie Paolo Uccello (ok. 1456)}}]] '''[[w:Smok|Smok]]''' – mityczne i fikcyjne stworzenie najczęściej wyobrażane w postaci olbrzymiego i lotnego gada obdarzonego zdolnością ziania ogniem. * Baśnie są bardziej niż prawdziwe, nie dlatego iż mówią nam, że istnieją smoki, ale że uświadamiają, iż smoki można pokonać ** Autor: [[Gilbert Keith Chesterton]], ''Stacja kontroli chaosu. Zjawiska i pisarze współczesnej fantastyki'' pod red. Dominiki Materskiej i Dominiki Oramus, SuperNowa, 2004, s. 252. * ''DRACO'', to jest Smok, to ma ''singulare'' o sobie: Koło Jordanu rzeki tak wielki się znajdował niegdy, że całe staje sobą zasłonił, jeźdźca z koniem w swoim pysku pomieścił; łuska z niego była tak wielka, jak tarcze. Przy rzece ''Bragadus'', czyli Brugada, w Afryce koło Utyki w morze wpadającej, tak wielki smok się wylągł, że ''Attilius Regulus'' z całym się wojskiem z nim potykał, pociskami, strzałami, kuszami położył bestię; skóra z niej do Rzymu posłana na stóp 120 duża. ** Autor: [[Benedykt Chmielowski]], ''[[Nowe Ateny]]'' * Na Wawelu, proszę pana,<br />Mieszkał smok, co zawsze z rana<br />Zjadał prosię lub barana. ** Autor: [[Jan Brzechwa]], ''Smok'' * Smoka pokonać trudno, ale starać się trzeba. ** Autor: [[Benedykt Chmielowski]], ''Nowe Ateny'' ** Opis: komentarz do ilustracji ''Jak smoka pokonać''. ** Zobacz też: [[Koń jaki jest, każdy widzi]] * Smoki charakteryzują się długimi, wstrętnymi pyskami, ostrymi zębami i ognistym językiem, uszy mają podobne do rogów, kark jest długi a ciało jaszczurcze. Dwie nogi są podobne do orlich pazurów, a skrzydła mają jak nietoperze. Smoki mieszkają w Indiach i w Etiopii, gdzie stale jest lato. Są to największe zwierzęta na świecie. ** Autor: [[Fulko z Chartres]] ** Źródło: Wojciech Górczyk, [https://web.archive.org/web/20100918231639/http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/1793 ''Ślady recepcji legend arturiańskich w heraldyce Piastów czerskich i kronikach polskich''], „Kultura i Historia”, 17/2010. * Tak oto śnieg spada po ogniu, a nawet smoki nie unikną końca ** Autor: [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkien]], ''[[Hobbit, czyli tam i z powrotem]]'' * W pokoju siedział smok. Nie był bardzo duży. Ot, wielkości przeciętnej krowy. Na nasze warunki mieszkaniowe było to jednak sporo. Zajmował trzy czwarte podłogi. Złożone skrzydła pokrywały mu grzbiet, zielone łuski błyszczały jadowicie. Siedział na podwiniętym pod siebie ogonie, przednie zaś, opatrzone potężnymi szponami łapy wsparł na tapczanie. Od czasu do czasu ział od niechcenia ogniem, z nozdrzy wykwitały mu kłęby brunatnego dymu o przyjemnym zapachu tytoniu „Amfora”. ** Autor: [[Grzegorz Babula]], opowiadanie ''Landrynki'' ze zbioru opowiadań ''A to mistyka!'' * Wątpić tedy nie przyjdzie nikomu, iże nie istnieje żaden zwierz równający się przepotężnemu smokowi, w jego majestacie i pełnej grozy sile, a tylko nieliczne bestie warte są tak pilnej uwagi uczonych mężów. ** Autor: [[Gildas Magnus]], ''Ars Draconis'' (1465) [[Kategoria:Smoki|!]] law0qe4ppq8scnn48kuwq9i08trdv08 0 11545 645946 578949 2026-08-01T16:37:52Z Wojciech Pędzich 642 645946 wikitext text/x-wiki [[Plik:SISTARSofficial|mały|{{center|Sistars podczas koncertu w 2026}}]] '''[[w:Sistars|Sistars]]''' – polska grupa muzyczna założona przez siostry [[Natalia Przybysz|Natalię Przybysz]] i [[Paulina Przybysz|Paulinę Przybysz]], łącząca w sobie elementy hip-hopu i rapu, funku i soulu, a także rocka. {{wulgaryzmy}} * A teraz kiedy prawda wyszła na jaw<br />Zbieraj swe zabawki raz i wypierdalaj<br />Jak najdalej stąd ** Źródło: ''Ding dong'' * Chcę tylko żeby wszystko śmiało do mnie zgłaszać<br />Mówić co jest nie tak, za nic nie przepraszać<br />Nie zaprzeczać kiedy stwierdzam, że to miłość<br />Nie wątpić w wartość swoją nijak ** Źródło: ''Sutra'' z płyty ''Ep'' * Czuję, że coś się zmieniło<br />Jak zwykle to wszystko przez miłość…<br />Odeszła zabrała wszystko już<br />Ubrania, suszarkę, swój cień i róż<br />Wróciła, bo został jeszcze tusz<br />Wyszła…. ** Źródło: ''Najgorsze'' * Jestem wariatką, komu ufać jak nie sobie… ** Źródło: ''Sutra'' z płyty ''Ep'' * Ktoś przywiązał mnie tu, ograniczył marzenia do snów… ** Źródło: ''Podobno zawsze'' * Nie chcę brudzić się o twoją skórę.<br />Nie chcę dłużej czuć się jak szmata.<br />Nie chcę widzieć twojej twarzy.<br />Nie chcę myśleć, co się z tobą,<br />Co się z tobą dzieje. ** Źródło: ''Spadaj'' * Nie napiszę o miłości<br />Kolejnej piosenki<br />Miłość sama we mnie śpiewać ma ** Źródło: ''Sutra'' z płyty ''Ep'' * Skąd ja Cię mam? A skąd ja Cię w ogóle znam? ** Źródło: ''Skąd ja Cię mam'' z płyty ''A.E.I.O.U.'' * Uwierz mi, nie ma sensu się bić<br />I dłużej ze sobą być<br />Nie ty, nie My…<br />Spadaj… ** Źródło: ''Spadaj'' * Wysyłam trochę ciepła… ** Źródło: ''Sutra'' z płyty ''Ep'' * Z Tobą uczę cieszyć się<br />Każdą prostą czynnością życiową<br />Ale wiedz że umiem też<br />Całkiem sama iść swoją drogą ** Źródło: ''Dobranocka'' z płyty ''A.E.I.O.U.'' [[Kategoria:Laureaci Europejskich Nagród Muzycznych MTV]] [[Kategoria:Laureaci Fryderyków]] [[Kategoria:Laureaci Superjedynek]] [[Kategoria:Muzyka w Warszawie]] [[Kategoria:Polskie zespoły hip-hopowe]] [[Kategoria:Polskie zespoły rockowe]] 0io5c7jir62y8g2uq0qfed7162ghs0v 645947 645946 2026-08-01T16:38:17Z Wojciech Pędzich 642 645947 wikitext text/x-wiki [[Plik:Sistars, Żywiec Męskie Granie 2026 Gdańsk 09.jpg|mały|{{center|Sistars podczas koncertu w 2026}}]] '''[[w:Sistars|Sistars]]''' – polska grupa muzyczna założona przez siostry [[Natalia Przybysz|Natalię Przybysz]] i [[Paulina Przybysz|Paulinę Przybysz]], łącząca w sobie elementy hip-hopu i rapu, funku i soulu, a także rocka. {{wulgaryzmy}} * A teraz kiedy prawda wyszła na jaw<br />Zbieraj swe zabawki raz i wypierdalaj<br />Jak najdalej stąd ** Źródło: ''Ding dong'' * Chcę tylko żeby wszystko śmiało do mnie zgłaszać<br />Mówić co jest nie tak, za nic nie przepraszać<br />Nie zaprzeczać kiedy stwierdzam, że to miłość<br />Nie wątpić w wartość swoją nijak ** Źródło: ''Sutra'' z płyty ''Ep'' * Czuję, że coś się zmieniło<br />Jak zwykle to wszystko przez miłość…<br />Odeszła zabrała wszystko już<br />Ubrania, suszarkę, swój cień i róż<br />Wróciła, bo został jeszcze tusz<br />Wyszła…. ** Źródło: ''Najgorsze'' * Jestem wariatką, komu ufać jak nie sobie… ** Źródło: ''Sutra'' z płyty ''Ep'' * Ktoś przywiązał mnie tu, ograniczył marzenia do snów… ** Źródło: ''Podobno zawsze'' * Nie chcę brudzić się o twoją skórę.<br />Nie chcę dłużej czuć się jak szmata.<br />Nie chcę widzieć twojej twarzy.<br />Nie chcę myśleć, co się z tobą,<br />Co się z tobą dzieje. ** Źródło: ''Spadaj'' * Nie napiszę o miłości<br />Kolejnej piosenki<br />Miłość sama we mnie śpiewać ma ** Źródło: ''Sutra'' z płyty ''Ep'' * Skąd ja Cię mam? A skąd ja Cię w ogóle znam? ** Źródło: ''Skąd ja Cię mam'' z płyty ''A.E.I.O.U.'' * Uwierz mi, nie ma sensu się bić<br />I dłużej ze sobą być<br />Nie ty, nie My…<br />Spadaj… ** Źródło: ''Spadaj'' * Wysyłam trochę ciepła… ** Źródło: ''Sutra'' z płyty ''Ep'' * Z Tobą uczę cieszyć się<br />Każdą prostą czynnością życiową<br />Ale wiedz że umiem też<br />Całkiem sama iść swoją drogą ** Źródło: ''Dobranocka'' z płyty ''A.E.I.O.U.'' [[Kategoria:Laureaci Europejskich Nagród Muzycznych MTV]] [[Kategoria:Laureaci Fryderyków]] [[Kategoria:Laureaci Superjedynek]] [[Kategoria:Muzyka w Warszawie]] [[Kategoria:Polskie zespoły hip-hopowe]] [[Kategoria:Polskie zespoły rockowe]] lddp4v7h1jowqotaeffya6ei7ng3xga 0 13269 645959 607286 2026-08-01T19:21:41Z Swam pl 41038 kat. 645959 wikitext text/x-wiki {{dopracować|Brak tłumacza.}} '''[[w:Drużyna Pierścienia (powieść)|Drużyna Pierścienia]]''' (ang. ''The Fellowship of the Ring'') – tytuł pierwszego tomu powieści ''[[Władca Pierścieni]]'' autorstwa J.R.R. Tolkiena. {{chronologiczny}} ==Księga pierwsza== ===Zabawa z dawna oczekiwana=== * Pan Bilbo nauczył go abecadła... nie zrobił tego, uważacie ze złych chęci i mam nadzieję, że nic złego z tego nie wyniknie ** Opis: Hamfast Gamgee o Samie * Elfowie i smoki! – powiadam mojemu synowi. – Dla ciebie i dla mnie ważniejsze są ziemniaki i kapusta. ** Opis: Hamfast Gamgee w gospodzie „Pod bluszczem” * Od strony mostu na Brandywinie wjechała Nad Wodę bryka. Powoził nią samotny starzec. Ubrany był w wysoki, spiczasty niebieski kapelusz i w długi, szary płaszcz przepasany srebrną szarfą. Miał siwą brodę po pas, a krzaczaste brwi sterczały mu spod szerokich skrzydeł kapelusza. ** Opis: Charakterystyka Gandalfa * Hobbici w dzień własnych urodzin zawsze rozdają znajomym prezenty. Zwykle są to niekosztowne drobiazgi i nie w takiej obfitości jak u Bilba; zwyczaj wcale niezły. Na przykład w Hobbitonie i Nad Wodą co dzień, jak rok okrągły, przypadały czyjeś urodziny, więc każdy hobbit w tej okolicy miał szansę otrzymać co najmniej jeden prezent tygodniowo. Ale nikt z tego powodu nie narzekał. * Hodowla młodych hobbitów wymagała wielkiej ilości paszy. * Połowy z was nie znam ani w połowie tak dobrze, jak chciałbym poznać, i mniej niż połowę z was lubię w połowie tak dobrze, jak na to zasługujecie. ** ''I don't know half of you half as well as I should like; and I like less than half of you half as well as you deserve.'' (ang.) ** Opis: Z przemówienia urodzinowego Bilba Bagginsa * Chciałem znać całą prawdę. To bardzo ważne. Magiczne pierścienie są... no, po prostu: magiczne; a przy tym osobliwe i bardzo interesujące. ** ''I wanted the truth. It was important. Magic rings are, well – magical; and they are rare and curious.'' (ang.) * To był komplement – odparł Merry Brandybuck – I jak zwykle komplementy, nieprawdziwy. ===Cień przeszłości=== * Trzy Pierścienie dla królów elfów pod otwartym niebem,<br />Siedem dla władców krasnali w ich kamiennych pałacach,<br />Dziewięć dla śmiertelników, ludzi śmierci podległych,<br />Jeden dla Władcy Ciemności na czarnym tronie<br />W krainie Mordor, gdzie zaległy cienie,<br />'''Jeden, by wszystkimi rządzić, jeden, by wszystkie odnaleźć,'''<br />'''Jeden, by wszystkie zgromadzić i w ciemności związać'''<br />W krainie Mordor, gdzie zaległy cienie. ** ''Three Rings for the Elven-kings under the sky,<br />Seven for the Dwarf-lords in their halls of stone,<br />Nine for Mortal Men doomed to die,<br />One for the Dark Lord on his dark throne<br />In the Land of Mordor where the Shadows lie.<br />'''One Ring to rule them all, One Ring to find them,<br />One Ring to bring them all and in the darkness bind them'''<br />In the Land of Mordor where the Shadows lie.'' ** Przekład: Maria Skibniewska ** Zobacz też: [[Wiersz o Pierścieniu]] (zawiera inne przekłady) * Wielu z tych, którzy żyją zasłużyło na śmierć. Niejeden też z tych, którzy zasłużyli na życie umarł. Czy możesz tym umarłym zwrócić życie? Nie szafuj więc śmiercią w imię sprawiedliwości, bo narażasz własne bezpieczeństwo. Nawet najmądrzejsi mędrcy nie wszystko wiedzą. ** Przekład: Jerzy Łoziński ** ''Many that live deserve death. And some that die deserve life. Can you give it to them? Then do not be too eager to deal out death in judgement. For even the very wise cannot see all ends.'' ** Opis: Gandalf do Froda – rozmowa w Shire * Wielu spośród żyjących zasługuje na śmierć. A niejeden z tych, którzy umierają, zasługuje na życie. Czy możesz ich nim obdarzyć? Nie bądź, więc tak pochopny w ferowaniu wyroków śmierci, nawet bowiem najmądrzejszy nie wszystko wie. ** Przekład: Maria Skibiniewska ** ''Many that live deserve death. And some that die deserve life. Can you give it to them? Then do not be too eager to deal out death in judgement. For even the very wise cannot see all ends.'' ** Opis: Gandalf do Froda – rozmowa w Shire ===Trzech to już kompania=== * A droga wiedzie w przód i w przód,<br />Choć się zaczęła tuż za progiem -<br />I w dal przede mną mknie na wschód,<br />A ja wciąż za nią – tak jak mogę...<br />Znużone stopy depczą szlak -<br />Aż w szerszą się rozpłynie drogę,<br />Gdzie strumień licznych dróg już wpadł...<br />A potem dokąd? – rzec nie mogę. ** ''The Road goes ever on and on<br />Down from the door where it began.<br />Now far ahead the Road has gone,<br />And I must follow, if I can,<br />Pursuing it with weary feet,<br />Until it joins some larger way,<br />Where many paths and errands meet.<br />And whither then? I cannot say.'' ** Opis: Piosenka Bilba (jeden wers zmieniony), śpiewał ją Frodo * Niebezpiecznie wychodzić za własny próg, mój Frodo – powiadał nieraz. – Trafisz na gościniec i jeśli nie powstrzymasz swoich nóg, ani się spostrzeżesz, kiedy cię poniosą. Czy zdajesz sobie sprawę, że to jest ta sama ścieżka, która biegnie przez Mroczną Puszczę, i że jeśli jej pozwolisz, może cię zaprowadzić aż pod Samotną Górę albo nawet dalej i w gorsze jeszcze miejsce? * Za zakrętem może czeka<br />Droga nowa i daleka,<br />A choć dziś ją omijamy,<br />Jutro tuż za progiem bramy<br />Może ścieżka nas uwiedzie,<br />Która wprost na księżyc wiedzie... ** ''Still round the corner there may wait<br />A new road or a secret gate,<br />And though we pass them by today,<br />Tomorrow we may come this way<br />And take the hidden paths that run<br />Towards the Moon or to the Sun.'' ** Opis: Piosenka Bilba, którą nucili sobie Frodo, Sam i Pippin * Dom za nami, świat przed nami,<br />Wielu trzeba iść drogami,<br />By w krąg nocy wkroczyć godnie,<br />Nim zapłoną gwiazd pochodnie.<br />Wtedy znów przed nami wrota<br />I powracać w dom ochota...<br />Cień i chmura zmierzch i mgła<br />Niech znikną – sza, cicho – sza.<br />Piec, wieczerza, lampy blask,<br />I do snu czas! I do snu czas! ** ''Home is behind, the world ahead,<br />And there are many paths to tread<br />Through shadows to the edge of night,<br />Until the stars are all alight.<br />Then world behind and home ahead,<br />We'll wander back to home and bed.<br />Mist and twilight, cloud and shade,<br />Away shall fade! Away shall fade!<br />Fire and lamp, and meat and bread,<br />And then to bed! And then to bed!'' ** Opis: Piosenka Bilba, którą nucili sobie Frodo, Sam i Pippin * Gwiazda przyświeca godzinie naszego spotkania. ** ''Elen síla lúmenn' omentielvo'' (quenya) ** Opis: Frodo do Gildora * Nie pytaj o radę elfów, bo odpowiedzą ci ni to, ni sio. ** ''Go not to the Elves for counsel, for they will say both no and yes.'' ** Opis: Frodo do Gildora (Frodo nazwał je starym porzekadłem) * Rada to niebezpieczny podarunek, nawet między Mędrcami, a każda może poniewczasie okazać się zła. ** ''Elves seldom give unguarded advice, for advice is a dangerous gift, even from the wise to the wise, and all courses may run ill.'' ** Opis: Gildor do Froda ===Skrótem na pieczarki=== * Przekonałem się, że moje lubienie albo nielubienie wcale ich nie dosięga, za wysoko stoją – z namysłem odparł Sam. – Nie wydaje się ważne, co ja o nich myślę. Inni są, niż się spodziewałem, bardzo starzy i jednocześnie młodzi, bardzo weseli i bardzo smutni zarazem. ** '''They seem a bit above my likes and dislikes, so to speak,' answered Sam slowly. 'It don't seem to matter what I think about them. They are quite different from what I expected – so old and young, and so gay and sad, as it were.''' ** Opis: Sam do Froda ===Wykryty spisek=== * Mówicie o niebezpieczeństwie, nie rozumiecie go jednak. To nie jest poszukiwanie skarbów, wyprawa tam i z powrotem. Uciekam przed jedną śmiertelną grozą w inną śmiertelną grozę. ** ''You speak of danger, but you do not understand. This is no treasure-hunt, no there-and-back journey. I am flying from deadly peril into deadly peril.'' ** Opis: Frodo * Możesz nam zaufać; że cię nie opuścimy w dobrej czy złej doli, choćby do najgorszego końca. Możesz nam też ufać, że strzec będziemy twojej tajemnicy lepiej, niż ty sam jej strzegłeś. Ale nie licz na to, żebyśmy ci pozwolili samotnie stawić czoło niebezpieczeństwu i odejść od nas bez słowa. ** ''You can trust us to stick to you through thick and thin – to the bitter end. And you can trust us to keep any secret of yours – closer than you keep it yourself. But you cannot trust us to let you face trouble alone, and go off without a word.'' ** Opis: Merry do Froda ===Stary Las=== * Zaśpiewajmy wesoło, zaśpiewajmy w chórze -<br />O słońcu i o gwiazdach, mgłach, deszczu, wichurze,<br />O promyku na pączkach i na piórkach rosie,<br />O wietrze na pagórku i dzwonkach we wrzosie,<br />O sitowiu nad stawem, o liliach na wodzie,<br />O Tomie Bombadilu i Złotej Jagodzie. ** ''Now let the song begin! Let us sing together<br />Of sun, stars, moon and mist, rain and cloudy weather,<br />Light on the budding leaf, dew on the feather,<br />Wind on the open hill, bells on the heather,<br />Reeds by the shady pool, lilies on the water:<br />Old Tom Bombadil and the River-daughter!'' ** Opis: Piosenka Toma Bombadila ===W domu Toma Bombadila=== * Piękna pani – zagadnął po chwili Frodo – jeżeli to pytanie nie wydaje ci się zbyt niedorzeczne, powiedz mi, kim właściwie jest Tom Bombadil? ** '''Fair lady!' said Frodo again after a while. 'Tell me, if my asking does not seem foolish, who is Tom Bombadil?''' ** Opis: Frodo do Złotej Jagody * Ho, Tomie Bombadilu, Bombadilu Tomie!<br />Na wierzbę i na rzekę, na wodę i płomień,<br />Na słońce i na księżyc – posłuchaj, sąsiedzie,<br />I przybądź do nas, Tomie, bo jesteśmy w biedzie! ** ''Ho, Tom Bombadil, Tom Bombadillo!<br />By water, wood, and hill, by reed and willow,<br />By fire, sun, and moon, hearken now and hear us!<br />Come, Tom Bombadil, for our need is near us!'' ** Opis: Piosenka Toma, której nauczył hobbitów, jeśli będą w kłopotach ===Mgła na Kurhanach=== * Stary Tom Bombadil to kompan milutki,<br />Ma niebieski kabacik i żółte ma butki.<br />Nikt go jeszcze nie złapał, bo sprytny to chłopak<br />I w piosenkach mocniejszy, i śmieglejszy w stopach. ** ''Old Tom Bombadil is a merry fellow,<br />Bright blue his jacket is, and his boots are yellow.<br />None has ever caught him yet, for Tom, he is the master:<br />His songs are stronger songs, and his feet are faster.'' ** Opis: Piosenka Toma Bombadila * Nie śmiej nigdy tu wrócić! Kurhan zostaw pusty!<br />Przepadnij w zapomnieniu, od mroku ciemniejszym,<br />Gdzie bramy są zawarte, nim świat się uleczy. ** ''Come never here again! Leave your barrow empty!<br />Lost and forgotten be, darker than the darkness,<br />Where gates stand for ever shut, till the world is mended.'' ** Opis: Piosenka Toma, żeby widmo znikło * Odnaleźliście siebie, wróciliście z wielkich głębi. Ubranie – to mała strata, skoro sami ocaleliście z toni. ** ''You've found yourselves again, out of the deep water. Clothes are but little loss, if you escape from drowning.'' ** Opis: Tom Bombadil ===Pod Rozbrykanym Kucykiem=== * Aż nagle struny pąg – bąg – prask,<br />A krowa hop ponad Księżyc!<br />Niedzielny talerz w czworo pękł,<br />Sobotnia łyżka z żalu brzdęk,<br />A pies ze śmiechu aż rzęzi. ** Opis: Piosenka Bilba, którą śpiewał Frodo w gospodzie * Jeden z tych wędrowców, nazywamy ich Strażnikami. Małomówny gość, ale jeżeli się odezwie, zawsze ma coś ciekawego do opowiedzenia. Znika na miesiąc albo na rok, potem znów tutaj zagląda. Wiosną kręcił się tutaj ustawicznie, ale ostatnimi czasy jakoś go nie widziałem. Prawdziwego jego nazwiska nigdy nie słyszałem, znają go w okolicy wszyscy z przezwiska Obieżyświat. ** ''He is one of the wandering folk – Rangers we call them. He seldom talks: not but what he can tell a rare tale when he has the mind. He disappears for a month, or a year, and then he pops up again. He was in and out pretty often last spring; but I haven't seen him about lately. What his right name is I've never heard: but he's known round here as Strider.'' ** Opis: Barliman Butterbur o Obieżyświacie * Co widziałem, to widziałem, a widziałem, że go nie było widać. ** ''I saw what I saw and I saw what I didn't!'' ** Opis: Mugwort ===Obieżyświat=== * Znaczy to tylko tyle: powiem ci, co wiem, i dam ci dobrą radę, ale zażądam nagrody.[...] Po prostu: weźmiesz mnie ze sobą i pozwolisz sobie towarzyszyć, póki sam nie zechcę cię porzucić. ** ''I mean just this: I will tell you what I know, and give you some good advice – but I shall want a reward.' [...] 'Just this: you must take me along with you, until I wish to leave you.'' ** Opis: Aragorn * Nie każde złoto blask odkrywa,<br />Ani wędrowiec myli drogi,<br />Starość dojrzała siłą bywa,<br />Korzeni mróz nie sięga srogi.<br />Z popiołów płomień się zapali,<br />I w mroku kiedyś skra zapłonie,<br />Złamaną klingę można scalić,<br />Wygnaniec siądzie znów na tronie. ** Przekład: Jerzy Łoziński * Nie każde złoto jasno błyszczy,<br />Nie każdy błądzi, kto wędruje,<br />Nie każdą siłę starość zniszczy.<br />Korzeni w głębi lód nie skuje,<br />Z popiołów strzelą znów ogniska,<br />I mrok rozświetlą błyskawice.<br />Złamany miecz swą moc odzyska,<br />Król tułacz wróci na stolicę. ** Przekład: Maria Skibniewska ** ''All that is gold does not glitter,<br />Not all those who wander are lost;<br />The old that is strong does not wither,<br />Deep roots are not reached by the frost.<br />From the ashes a fire shall be woken,<br />A light from the shadows shall spring;<br />Renewed shall be blade that was broken,<br />The crownless again shall be king.'' ** Opis: Wiersz związany z imieniem Aragorna, zapisany w liście do Froda od Gandalfa * Nazywam się Aragorn, syn Arathorna, i będę was bronił, choćby za cenę życia. ** ''I am Aragorn son of Arathorn; and if by life or death I can save you, I will.'' ** Opis: Aragorn * Ja wyglądam szpetnie, a czuje się we mnie piękno! ** ''So I look foul, and I seem fair?'' ** Opis: Obieżyświat ===Ostrze w ciemnościach=== * Gil-galad królem elfów był:<br />Smutny śpiewają o nim rym -<br />Ostatni to, co wolny kraj<br />W swej władzy aż po Góry miał.<br /><br />Przy włóczni ostrej – długi miecz;<br />Z dala widziano lśniący hełm;<br />Niebiańskich pól gwiaździsty siew<br />Na lustrze tarczy jarzył się.<br /><br />Lecz dawno już odjechał stąd<br />I nie wie nikt, gdzie znalazł dom,<br />Bo gwiazda jego padła w mrok<br />Mordoru, tam gdzie cienie są. ** ''Gil-galad was an Elven-king.<br />Of him the harpers sadly sing:<br />the last whose realm was fair and free<br />between the Mountains and the Sea.<br /><br />His sword was long, his lance was keen<br />His shining helm afar was seen<br />The stars above in heaven's field<br />Were mirrored by his silver shield.<br /><br />But long ago he rode away<br />And where he dwelleth none can say<br />For into darkness fell his star<br />In Mordor where the shadows are.'' ** Opis: Wiersz Bilba Bagginsa, wypowiedział go Sam * Została jeszcze nadzieja – rzekł. – Nie jesteś sam. To drewno, przygotowane do rozpalenia ogniska, możemy uznać za dobry znak. Marny tu znaleźliśmy schron i nie do obrony, ale ogień zastąpi jedno i drugie. Sauron umie posługiwać się ogniem, jak zresztą każdym innym środkiem, do złych celów, lecz Jeźdźcy ognia nie lubią i boją się tych, którzy nim władają. Ogień jest naszym sprzymierzeńcem na pustkowiu. ** '''There is still hope,' he said. 'You are not alone. Let us take this wood that is set ready for the fire as a sign. There is little shelter or defence here, but fire shall serve for both. Sauron can put fire to his evil uses, as he can all things, but these Riders do not love it, and fear those who wield it. Fire is our friend in the wilderness.''' ** Opis: Aragorn ===Bieg do brodu=== * Tam zostało moje serce, los jednak nie pozwala mi cieszyć się spokojem, nawet w pięknym domu Elronda. ** ''There my heart is; but it is not my fate to sit in peace, even in the fair house of Elrond.'' ** Opis: Aragorn * Klnę cię na Elbereth, na Lúthien najpiękniejszą – rzekł Frodo, ostatkiem sił dźwigając miecz w górę – że nigdy nie dostaniecie ani Pierścienia, ani mnie. ** '''By Elbereth and Lúthien the Fair,' said Frodo with a last effort, lifting up his sword, 'you shall have neither the Ring nor me!''' ** Opis: Frodo do Jeźdźców * [...] a nurtem jej przewaliła się w pióropuszach piany kawalkada fal. Wydawało mu się, że z fal strzelają białe płomyki, i w wyobraźni niemal dostrzegł cwałujących przez wodę białych rycerzy na białych koniach o spienionych grzywach. ** ''There came a plumed cavalry of waves. White flames seemed to Frodo to flicker on their crests and he half fancied that he saw amid the water white riders upon white horses with frothing manes.'' * Tracąc przytomność, Frodo usłyszał jeszcze krzyki i miał wrażenie, że widzi za szeregiem Jeźdźców, którzy zatrzymali się w rozterce nad brzegiem, postać jaśniejącą białym blaskiem; za nią zaś drobne mgliste sylwetki miotały płomienie, które błyszczały czerwienią w szarzyźnie zasnuwającej cały świat. ** ''It seemed to him that he saw, beyond the Riders that hesitated on the shore, a shining figure of white light; and behind it ran small shadowy forms waving flames, that flared red in the grey mist that was falling over the world.'' ==Księga druga== ===Most w Khazad-dûm=== * Nie przejdziesz! ** ''You cannot pass!'' ** Opis: Gandalf do Balroga * Teraz dopiero mogli się poddać rozpaczy i płakali wszyscy długo: jedni wyprostowani i milczący, inni przypadłszy twarzą do ziemi. Dum... dum... Bębny ucichły. ===Lothlórien=== * W Rivendell przechowywano pamięć rzeczy starożytnych, ale w Lorien żyły one prawdziwe i na jawie. Widywano tutaj zło, słyszano o nim, znano smutki i troski, elfy bały się zewnętrznego świata, któremu nie ufały; wilki wyły na kresach lasów – ale cień nie padł nigdy na Lorien. * -Stójcie! – szepnął towarzyszom – nie ruszać się i nie odzywać!<br />Nad ich głowami ktoś roześmiał się z cicha. A potem drugi głos przemówił w języku elfów. Frodo trochę rozumiał, bo mowa leśnego ludu mieszkającego na wschód od gór podobna była do mowy używanej przez elfów na zachodzie. Legolas, zadarłszy głowę dpowiedział w tym samym języku.<br />-Co to za jedni i czego chcą? – zapytał Merry.<br />-Elfowie – odpowiedział Sam – czyż nie poznajesz głosów?<br />-Tak, to elfowie. – odpowiedział Legolas. – mówią, że tak głośno sapiecie, iż trafiliby was po ciemku z łuku<br />Sam co prędzej zasłonił usta dłonią. ==Zobacz też== * ''[[Władca Pierścieni#Dwie wieże|Władca Pierścieni: Dwie wieże]]'' * ''[[Władca Pierścieni#Powrót króla|Władca Pierścieni: Powrót króla]]'' [[Kategoria:Angielskie powieści]] [[Kategoria:Powieści fantasy]] [[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] 6wc3qcqvlha37rlu97g0slmfmxic714 0 32753 645975 643359 2026-08-02T09:33:30Z Swam pl 41038 /* Han */ [*] 645975 wikitext text/x-wiki {{center|[[Alfabetyczna lista osób/0–9|0–9]] • [[Alfabetyczna lista osób/A, Á, Å|A, Á, Å]] • [[Alfabetyczna lista osób/B|B]] • [[Alfabetyczna lista osób/C|C]] • [[Alfabetyczna lista osób/Ć Č|Ć Č]] • [[Alfabetyczna lista osób/D Đ|D Đ]] • [[Alfabetyczna lista osób/E, É, Ə|E, É, Ə]] • [[Alfabetyczna lista osób/F|F]] • [[Alfabetyczna lista osób/G|G]] • [[Alfabetyczna lista osób/H|H]] • [[Alfabetyczna lista osób/I, İ|I, İ]] • [[Alfabetyczna lista osób/J|J]] • [[Alfabetyczna lista osób/K|K]] • [[Alfabetyczna lista osób/L|L]] • [[Alfabetyczna lista osób/Ł|Ł]] • [[Alfabetyczna lista osób/M|M]] • [[Alfabetyczna lista osób/N|N]] • [[Alfabetyczna lista osób/O|O]] • [[Alfabetyczna lista osób/Ó Ō Ö Ø|Ó Ō Ö Ø]] • [[Alfabetyczna lista osób/P|P]] • [[Alfabetyczna lista osób/Q|Q]] • [[Alfabetyczna lista osób/R|R]] • [[Alfabetyczna lista osób/S|S]] • [[Alfabetyczna lista osób/Ś Š Ş|Ś Š Ş]] • [[Alfabetyczna lista osób/T, Þ|T, Þ]] • [[Alfabetyczna lista osób/U|U]] • [[Alfabetyczna lista osób/V|V]] • [[Alfabetyczna lista osób/W|W]] • [[Alfabetyczna lista osób/X|X]] • [[Alfabetyczna lista osób/Y|Y]] • [[Alfabetyczna lista osób/Z|Z]] • [[Alfabetyczna lista osób/Ż Ź Ž|Ż Ź Ž]]}} ---- __NOTOC__ ==Ha== ===Haa=== * [[Geir Haarde|Haarde, Geir Hilmar]] (ur. 1951) – islandzki polityk. * [[Iro Haarla|Haarla, Iro]] (ur. 1956) – fińska kompozytorka, pianistka i harfistka. * [[Ernst Haas|Haas, Ernst]] (1921–1986) – austriacki fotograf. ===Hab=== * Habdank, Maria → Białobrzeska, Maria * [[Samu Haber|Haber, Samu]] (ur. 1976) – fiński wokalista i gitarzysta. * [[Jürgen Habermas|Habermas, Jürgen]] (1929–2026) – niemiecki filozof, socjolog i publicysta polityczny. * [[Hissène Habré|Habré, Hissène]] (1942–2021) – czadyjski polityk, premier i prezydent Czadu, dyktator. * [[Franciszek Ferdynand Habsburg|Habsburg, Franciszek Ferdynand]] (1863–1914) – austriacki arcyksiążę. * Habsburg-Lotaryński d'Este, Franciszek Ferdynand → Habsburg, Franciszek Ferdynand * Habsburg-Lotaryńska, Maria Krystyna Immaculata Elżbieta Renata Alicja Gabriela → Altenburg, Maria Krystyna * [[Otto von Habsburg|Habsburg von, Otto]] (1912–2011) – niemiecki polityk. * [[Juvénal Habyarimana|Habyarimana, Juvénal]] (1937–1994) – rwandyjski polityk i wojskowy. ===Hac=== * Hackman, Eugene Allen → Hackman, Gene * [[Gene Hackman|Hackman, Gene]] (1930–2025) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy * [[David Hackl|Hackl, David]] (ur. 1973) – amerykański reżyser i scenograf. ===Had=== * [[Krystian Hadasz|Hadasz, Krystian]] (ur. 1960) – polski poeta, muzykolog. * [[Mark Haddon|Haddon, Mark]] (ur. 1962) – angielski pisarz. * [[Hades]] (ur. 1985) – polski raper. * [[Pierre Hadot|Hadot, Pierre]] (1922–2010) – francuski filozof. * [[Hadrian II]] (792–872) – papież. * [[Hadrian VI]] (1459–1523) – papież. ===Hae=== * Haendel, Georg Friedrich → Händel, Georg Friedrich ===Hag=== * Hagel, Charles Timothy → Hagel, Chuck * [[Chuck Hagel|Hagel, Chuck]] (ur. 1946) – amerykański polityk. * [[Victor Wolfgang von Hagen|Hagen von, Victor Wolfgang]] (1908–1985) – amerykański archeolog, historyk i antropolog. * [[Henry Rider Haggard|Haggard, Henry Rider]] (1856–1925) – angielski pisarz. * [[Ted Haggard|Haggard, Ted]] (ur. 1956) – amerykański pastor ewangelikalny. * [[Sakutarō Hagiwara|Hagiwara, Sakutarō]] (1886–1942) – poeta japoński. ===Hah=== * [[Otto Hahn|Hahn, Otto]] (1879–1968) – chemik niemiecki. ===Hai=== * [[Alexander Haig|Haig, Alexander]] (1924–2010) – amerykański wojskowy i dyplomata. * [[Brian Haig|Haig, Brian]] (ur. 1953) – amerykański pisarz. * [[Matt Haig|Haig, Matt]] (ur. 1975) – brytyjski dziennikarz i pisarz. * [[Haile Selassie I|Haile, Selassie I]] (1892–1975) – ostatni cesarz Etiopii oraz symbol duchowy rastafarianizmu. ===Haj=== * [[Małgorzata Hajewska-Krzysztofik|Hajewska-Krzysztofik, Małgorzata]] (ur. 1965) – polska aktorka. * Hajle, Sellasje I → Haile, Selassie I (1892–1975) – ostatni cesarz Etiopii. * [[Artur Hajzer|Hajzer, Artur]] (1962–2013) – polski wspinacz. ===Hak=== * [[Hak Ja Han]] (ur. 1943) – żona założyciela tzw. Kościoła Zjednoczeniowego, Sun Myung Moona, założycielka Federacji Kobiet na Rzecz Pokoju Światowego. * [[Daniel Hak-Soun-Tji|Hak-Soun-Tji, Daniel]] (1921–1993) – południowokoreański biskup katolicki. * Hakiel, Katarzyna → Cichopek, Katarzyna * [[Dżalaluddin Hakkani|Hakkani, Dżalaluddin]] (ur. ok. 1950) – emir Paktii, dowódca wojsk talibów. ===Hal=== * [[Grzegorz Halama|Halama, Grzegorz]] (ur. 1970) – polski artysta kabaretowy, aktor, parodysta. * [[František Halas|Halas, František]] (1901–1949) – czeski poeta i tłumacz. * [[John Burdon Sanderson Haldane|Haldane, John Burdon Sanderson]] (1892–1964) – brytyjski biolog, genetyk i popularyzator nauki. * [[Georges Haldas|Haldas, Georges]] (ur. 1917) – francuski pisarz, tłumacz. * [[Nathan Hale|Hale, Nathan]] (1755–1776) – amerykański oficer. * [[Klaudia Halejcio|Halejcio, Klaudia]] (ur. 1990) – polska aktorka. * [[Juda Halevi|Halevi, Juda]] (ok. 1075–1141) – żydowski poeta i filozof. * [[Élie Halévy|Halévy, Élie]] (1870–1937) – francuski filozof i historyk. * [[Rudolf Halfar|Halfar, Rudolf]] (1884–1967) – polski polityk i działacz społeczny. * [[Rob Halford|Halford, Rob]] (ur. 1951) – angielski piosenkarz. * [[Andrzej Halicki|Halicki, Andrzej Witold]] (ur. 1961) – polski polityk, ekonomista, przedsiębiorca. * [[Gisèle Halimi|Halimi, Gisèle]] (1927–2020) – francuska feministka. * [[Tomáš Halík|Halík, Tomáš]] (ur. 1948) – czeski duchowny katolicki, filozof, psycholog i teolog. * [[Henryk Halkowski|Halkowski, Henryk]] (1951–2009) – polski historyk, dziennikarz, publicysta i tłumacz żydowskiego pochodzenia. * Hall, Diane → Keaton, Diane * Hall, James → Kuttner, Henry * [[Jim Hall|Hall, Jim]] (1930–2013) – amerykański gitarzysta jazzowy. * [[Katarzyna Hall|Hall, Katarzyna]] (ur. 1957) – polska polityk. * [[Manly Palmer Hall|Hall, Manly Palmer]] (1901–1990) – amerykański badacz religii i tradycji ezoterycznych kanadyjskiego pochodzenia. * [[Michael C. Hall|Hall, Michael C.]] (ur. 1971) – amerykański aktor. * Hall, Richard Melville → Moby * [[Stuart Hall|Hall, Stuart]] (1932–2014) – brytyjski socjolog i kulturoznawca. * [[Danuta Halladin|Halladin, Danuta]] (1930–1987) – polska reżyserka i scenarzystka. * Halldór Guðjónsson → Laxness, Halldór Kiljan * Halldór Kiljan Laxness → Laxness, Halldór Kiljan * [[Józef Haller|Haller, Józef]] (1873–1960) – polski wojskowy, działacz polityczny i społeczny, harcmistrz. * [[Mark Halliday|Halliday, Mark]] (ur. 1949) – amerykański poeta i krytyk literacki. * Halliwell, Geraldine Estelle → Halliwell, Geri * [[Geri Halliwell|Halliwell, Geri]] (ur. 1972) – angielska piosenkarka. * [[Johnny Hallyday|Hallyday, Johnny]] (1943–2017) – francuski aktor, kompozytor i piosenkarz. * [[Jeff Halper|Halper, Jeff]] (ur. 1946) – izraelski antropolog, pisarz i pokojowy aktywista. * Halper(n), Lejwi(k) → Lejwik, H. ===Hał=== * [[Agnieszka Hałas|Hałas, Agnieszka]] (ur. 1980) – polska pisarka, z wykształcenia biolog molekularny. * [[Piotr Hałasik|Hałasik, Piotr]] (ur. 1953) – polski ekonomista, przedsiębiorca, biznesmen, polityk, działacz sportowy. * [[Marcin Hałaś|Hałaś, Marcin]] (ur. 1968) – polski poeta, pisarz, dziennikarz i krytyk literacki. * [[Wiktar Haławanau|Haławanau, Wiktar Ryhorawicz]] (ur. 1952) – białoruski prawnik i adwokat, politolog, działacz partyjny i państwowy. * [[Filip Hałucha|Hałucha, Filip]] (ur. 1980) – polski muzyk rockowy. ===Ham=== * [[Hamad ibn Dżasim ibn Dżabr Al Sani]] (ur. 1959) – premier Kataru. * [[Stefan Hambura|Hambura, Stefan]] (1961–2020) – polsko-niemiecki adwokat i publicysta. * [[Bent Hamer|Hamer, Bent]] (ur. 1956) – norweski reżyser, scenarzysta i producent filmowy. * [[Robert Hamerling|Hamerling, Robert]] (1830–1889) – austriacki poeta i dramatopisarz. * Hamidou, Daniel → Boon, Dany * [[Alexander Hamilton|Hamilton, Alexander]] (ur. 1755 lub 1757, zm. 1804) – amerykański polityk. * [[Laurell K. Hamilton|Hamilton, Laurell K.]] (ur. 1963) – amerykańska pisarka. * [[Lewis Hamilton|Hamilton, Lewis]] (ur. 1985) – brytyjski kierowca Formuły 1. * Hamilton Cartland, Mary Barbara → Cartland, Barbara * [[William Rowan Hamilton|Hamilton, William Rowan]] 1805–1865) – irlandzki matematyk, astronom i fizyk. * Hamkało, Agnieszka → Wolny-Hamkało, Agnieszka * [[Aleksandra Hamkało|Hamkało, Aleksandra]] (ur. 1988) – polska aktorka. * [[Jon Hamm|Hamm, Jon]] (ur. 1971) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy. * Hamm, Jonathan Daniel → Hamm, Jon * [[Dag Hammarskjöld|Hammarskjöld, Dag Hjalmar Agne Carl]] (1905–1961) – szwedzki polityk, dyplomata, ekonomista i prawnik. * [[Dashiell Hammett|Hammett, Dashiell]] (1894–1961) – amerykański pisarz. * Hammett, Samuel Dashiell → Hammett, Dashiell * [[Kirk Hammett|Hammett, Kirk Lee]] (ur. 1962) – amerykański gitarzysta. * [[Didz Hammond|Hammond, Didz]] (ur. 1981) – angielski gitarzysta basowy. * Hammond, David Jonathan → Hammond, Didz * Hammond, Keith → Kuttner, Henry * [[Richard Hammond|Hammond, Richard]] (ur. 1969) – brytyjski prezenter telewizyjny. * [[Knut Hamsun|Hamsun, Knut]] (1859–1952) – norweski pisarz. ===Han=== * [[Nick Hanauer|Hanauer, Nick]] (ur. 1959) – amerykański przedsiębiorca. * [[Marceli Handelsman|Handelsman, Marceli]] (1882–1945) – polski historyk pochodzenia żydowskiego. * [[Jerzy Handermander|Handermander, Jerzy]] (1935–2013) – polski malarz, grafik, pedagog. * [[Jack Handey|Handey, Jack]] (ur. 1949) – amerykański pisarz i komik. * [[Peter Handke|Handke, Peter]] (ur. 1942) – austriacki pisarz. * [[Daniel Handler|Handler, Daniel]] (ur. 1970) – amerykański pisarz, scenarzysta i akordeonista. * [[Charles Handy|Handy, Charles]] (1932–2024) – irlandzki pisarz i filozof. * [[Michael Hanegbi|Hanegbi, Michael]] (ur. 1979) – izraelski reżyser. * [[Michael Haneke|Haneke, Michael]] (ur. 1942) – austriacki reżyser. * [[Jean Hani|Hani, Jean]] (1917–2012) – f(ur. 1979) – francuski historyk sztuki. * [[Barbara Hanicka|Hanicka, Barbara]] (ur. 1952) – polska scenografka. * [[Ismail Hanija|Hanija, Ismail]] (ur. 1963) – palestyński polityk. * [[Mirosław Haniszewski|Haniszewski, Mirosław]] (ur. 1978) – polski aktor. * [[Tom Hanks|Hanks, Tom]] (ur. 1956) – amerykański aktor, reżyser, producent filmowy. * Hanks, Thomas Jeffrey → Hanks, Tom * [[Kevin Hannan|Hannan, Kevin]] (1954–2008) – amerykański językoznawca i slawista. * [[Jeff Hanneman|Hanneman, Jeff]] (1964–2013) – amerykański gitarzysta. * [[Hans (raper)|Hans]] (ur. 1981) – polski raper. * [[Glen Hansard|Hansard, Glen]] (1970–2026) – irlandzki aktor, muzyk, prezenter telewizyjny, tekściarz. * [[Arwid Hansen|Hansen, Arwid]] (1917–2002) – polski autor podręczników oraz publikacji naukowych i popularnonaukowych. * [[Mark Victor Hansen|Hansen, Mark Victor]] (ur. 1948) – amerykański pisarz. * [[Oskar Hansen|Hansen, Oskar Nikolai]] (1922–2005) – polski architekt, teoretyk architektury, malarz, rzeźbiarz, pedagog, projektant wnętrz rosyjsko-norweskiego pochodzenia. * [[Daniela Hantuchová|Hantuchová, Daniela]] (ur. 1983) – słowacka tenisistka. * [[Adam Hanuszkiewicz|Hanuszkiewicz, Adam Stanisław]] (1924–2011) – polski aktor i reżyser. * Hanuszkiewicz, Magdalena → Cwenówna, Magdalena ===Hań=== * [[Władysław Hańcza|Hańcza, Władysław]] (1905–1977) – polski aktor, reżyser, pedagog. ===Har=== * [[Jan Harabaszewski|Harabaszewski, Jan]] (1875–1943) – polski chemik. * [[Daiun Sogaku Harada|Harada, Daiun Sogaku]] (1871–1961) – japoński mistrz zen. * [[Mieko Harada|Harada, Mieko]] (ur. 1958) – japońska aktorka i powieściopisarka. * [[Shōdō Harada|Harada, Shōdō]] (ur. 1940) – japoński mistrz zen. * [[Harald V]] (ur. 1937) – król Norwegii. * [[Cezary Harasimowicz|Harasimowicz, Cezary]] (ur. 1955) – polski aktor, scenarzysta, pisarz, dramaturg. * [[Jerzy Harasymowicz|Harasymowicz, Jerzy]] (1933–1999) – polski poeta. * [[Ivo Harák|Harák, Ivo]] (ur. 1964) – czeski poeta, dr pedagogiki, literaturoznawca, pracownik naukowy. * [[Przemysław Harczuk|Harczuk, Przemysław Maksymilian]] (ur. 1980) – polski dziennikarz, publicysta. * Hardesty, Sarah → Roberts, Nora * [[Warren Harding (wspinacz)|Harding, Warren]] (1924–2002) – amerykańscy wspinacz. * [[Warren Harding (polityk)|Harding, Warren Gamaliel]] (1865–1923) – amerykański polityk. * [[Françoise Hardy|Hardy, Françoise Madeleine]] (1944–2024) – francuska piosenkarka, kompozytorka i autorka tekstów. * [[Godfrey Harold Hardy|Hardy, Godfrey Harold]] (1877–1947) – angielski matematyk. * [[Thomas Hardy|Hardy, Thomas]] (1840–1928) – angielski prozaik i poeta. * [[Maksim Harecki|Harecki, Maksim]] (1893–1938) – białoruski działacz polityczny, pisarz, krytyk i historyk literatury. * [[Mata Hari|Hari, Mata]] (1876–1917) – holenderska tancerka i szpieg. * Harmon, Ellen Gould → White, Ellen Gould * [[Mark Harmon|Harmon, Mark Thomas]] (ur. 1951) – amerykański aktor i reżyser. * [[Mahamat-Saleh Haroun|Haroun, Mahamat-Saleh]] (ur. 1960 lub 1961) – czadyjski reżyser i scenarzysta. * [[Derek Harper|Harper, Derek Ricardo]] (ur. 1961) – amerykański koszykarz. * Harrelson, Woodrow Tracy → Harrelson, Woody * [[Woody Harrelson|Harrelson, Woody]] (ur. 1961) – amerykański aktor. * Harriman, Averell → Harriman, William Averell * [[William Averell Harriman|Harriman, William Averell]] (1891–1986) – amerykański polityk, dyplomata i biznesmen. * [[Charlaine Harris|Harris, Charlaine]] (ur. 1951) – amerykańska pisarka. * [[Eric Harris|Harris, Eric David]] (1981–1999) – amerykański zabójca. * [[Joanne Harris|Harris, Joanne Michèle Sylvie]] (ur. 1964) – angielska pisarka. * Harris, John Wyndham Parkes Lucas Beynon → Wyndham, John * [[Marvin Harris|Harris, Marvin]] (1927–2001) – amerykański antropolog kulturowy. * [[Robert Harris|Harris, Robert]] (ur. 1957) – angielski powieściopisarz, dziennikarz, komentator polityczny. * [[René Harris|Harris, René Reynaldo]] (1948–2008) – nauruański polityk. * [[Robert Harris|Harris, Robert]] (ur. 1957) – angielski pisarz, dziennikarz, komentator polityczny. * [[Thomas Harris|Harris, Thomas]] (ur. 1940) – amerykański pisarz. * Harrison, Courtney Love Michelle → Love, Courtney * [[George Harrison|Harrison, George]] (1943–2001) – angielski muzyk. * [[Harry Harrison|Harrison, Harry Maxwell]] (1925–2012) – amerykański pisarz. * [[M. John Harrison|Harrison, M. John]] (ur. 1945) – brytyjski pisarz. * Harrison, Michael John → Harrison, M. John * Harry Potter → Ammann, Simon * [[Beth Hart|Hart, Beth]] (ur. 1972) – amerykańska wokalistka i pianistka. * [[Carolyn G. Hart|Hart, Carolyn Gimpel]] (ur. 1936) – amerykańska pisarka. * [[Julius Hart|Hart, Julius]] (1859–1930) – niemiecki poeta i krytyk literacki. * [[William S. Hart|Hart, William Surrey]] (1864–1946) – amerykański aktor, reżyser, scenarzysta i producent filmowy. * Hartley, Vivian Mary → Leigh, Vivien * [[Jan Hartman|Hartman, Jan]] (ur. 1967) – polski filozof, etyk i publicysta. * [[Josh Hartnett|Hartnett, Josh]] (ur. 1978) – amerykański aktor. * Hartnett, Joshua Daniel → Hartnett, Josh * [[Edward Hartwig|Hartwig, Edward]] (1909–2003) – polski fotografik. * [[Julia Hartwig|Hartwig, Julia]] (1921–2017) – polska poetka, eseistka, tłumaczka. * Hartzler, Amy → Lee, Amy Lynn * Harvey, Anne Gray → Sexton, Anne * [[Jonathan Harvey|Harvey, Jonathan]] (ur. 1939) – brytyjski kompozytor. * [[Ronald Harwood|Harwood, Ronald]] (1934–2020) – brytyjski dramatopisarz i scenarzysta filmowy urodzony w RPA. ===Has=== * [[Wojciech Jerzy Has|Has, Wojciech Jerzy]] (1925–2000) – polski reżyser filmowy, scenarzysta, producent. * Hasan as-Senussi → Hasan as-Sanusi * [[Hasan as-Sanusi]] (1928–1992) – tytularny król Libii. * [[Denijal Hasanović|Hasanović, Denijal]] (ur. 1969) – bośniacki reżyser i scenarzysta. * [[Władysław Hasior|Hasior, Władysław]] (1928–1999) – polski rzeźbiarz, malarz, scenograf. * [[Clara Haskil|Haskil, Clara]] (1895–1960) – rumuńska pianistka i skrzypaczka. * [[Eveline Hasler|Hasler, Eveline]] (ur. 1933) – szwajcarska pisarka. * [[Ludwik Hass|Hass, Ludwik]] (1918–2008) – polski historyk, marksista-trockista. * [[David Hasselhoff|Hasselhoff, David Michael]] (ur. 1952) – amerykański aktor telewizyjny, reżyser, producent filmowy i piosenkarz. * [[Ahmad Badreddin Hassoun|Hassoun, Ahmad Badreddin]] (ur. 1949) – syryjski duchowny muzułmański * [[Beatrice Hastings|Hastings, Beatrice]] (1879–1943) – angielska pisarka. * Hastings, Hudson → Kuttner, Henry ===Haš=== * [[Jaroslav Hašek|Hašek, Jaroslav]] (1883–1923) – czeski pisarz, publicysta i dziennikarz. ===Hat=== * [[Tsutomu Hata|Hata, Tsutomu]] (1935–2017) – japoński polityk. * [[Teri Hatcher|Hatcher, Teri Lynn]] (ur. 1964) – amerykańska aktorka. * [[Anne Hathaway|Hathaway, Anne Jacqueline]] (ur. 1982) – amerykańska aktorka. ===Hau=== * [[Rutger Hauer|Hauer, Rutger Oelsen]] (1944–2019) – holenderski aktor. * Haughton, Aaliyah Dana → Aaliyah * [[Ian Haugland|Haugland, Ian]] (ur. 1964) – szwedzki perkusista. * Haugland, Håkan Jan → Haugland, Ian * [[Jiřina Hauková|Hauková, Jiřina]] (1919–2005) – czeska poetka. * [[Zygmunt Haupt|Haupt, Zygmunt]] (1907–1975) – polski pisarz, malarz i architekt. * [[Arnold Hauser|Hauser, Arnold]] (1892–1978) – węgierski historyk sztuki i socjolog, także pisarz. * [[Marlen Haushofer|Haushofer, Marlen]] (1920–1970) – austriacka pisarka. * [[Jerzy Hausner|Hausner, Jerzy]] (ur. 1949) – polski polityk i ekonomista. * [[Jessica Hausner|Hausner, Jessica]] (ur. 1972) – austriacka reżyserka, scenarzystka i producentka filmowa. ===Hav=== * [[Václav Havel|Havel, Václav]] (1936–2011) – czeski pisarz i polityk. * Havilland (de), Joan → Fontaine, Joan * [[Bohumil Havlasa|Havlasa, Bohumil]] (1852–1877) – czeski dziennikarz i pisarz. ===Haw=== * [[Ethan Hawke|Hawke, Ethan]] (ur. 1971) – amerykański aktor, scenarzysta i reżyser filmowy. * [[Stephen Hawking|Hawking, Stephen William]] (1942–2018) – angielski astrofizyk, kosmolog i fizyk. * [[Howard Hawks|Hawks, Howard Winchester]] (1896–1977) – amerykański reżyser, producent i scenarzysta filmowy. * [[John Twelve Hawks|Hawks, John Twelve]] (ur. XX w.?) – amerykański pisarz. * [[Elizabeth Hawley|Hawley, Elizabeth]] (1923–2018) – amerykańska dziennikarka i himalaistka. * [[Nathaniel Hawthorne|Hawthorne, Nathaniel]] (1804–1864) – amerykański pisarz. ===Hay=== * [[Louise Hay|Hay, Louise]] (1926–2017) – amerykańska autorka książek i trenerka personalna. * [[Michael Hayden|Hayden, Michael Vincent]] (ur. 1945) – amerykański wojskowy. * Haydn, Franz Joseph → Haydn, Joseph * [[Joseph Haydn|Haydn, Joseph]] (1732–1809) – austriacki kompozytor okresu klasycyzmu. * [[Friedrich August von Hayek|Hayek von, Friedrich August]] (1899–1992) – austriacki ekonomista. * [[Salma Hayek|Hayek, Salma]] (ur. 1966) – meksykańska aktorka. * Hayek, Yola → Czaderska-Hayek, Yola * Hayek Jiménez-Pinault, Salma Valgarma → Hayek, Salma * [[Carlton Hayes|Hayes, Carlton Joseph Huntley]] (1882–1964) – amerykański historyk i dyplomata. * [[Rutherford Hayes|Hayes, Rutherford]] (1822–1893) – amerykański polityk i wojskowy. * [[Samuel Alfred Haynes|Haynes, Samuel Alfred]] (1899–1971) – belizeński żołnierz, działacz niepodległościowy i poeta. ===Haz=== * [[Paul Hazard|Hazard, Paul]] (1878–1944) – francuski historyk literatury, historyk kultury i komparatysta. * [[Anna Hazare|Hazare, Anna]] (ur. 1937) – indyjski aktywista. * [[Henry Hazlitt|Hazlitt, Henry Stuart]] (1894–1993) – amerykański dziennikarz, krytyk literacki, ekonomista, filozof. * [[William Hazlitt|Hazlitt, William]] (1778–1830) – angielski eseista i krytyk literacki. ==Há== * [[Vítězslav Hálek|Hálek, Vítězslav]] (1835–1874) – czeski pisarz. ==Hä== * [[Georg Friedrich Händel|Händel, Georg Friedrich]] (1685–1759) – niemiecki kompozytor i organista; w 1727 otrzymał obywatelstwo brytyjskie. ==He== ===Hea=== * [[Edith Head|Head, Edith]] (1897–1981) – amerykańska kostiumograf. * Hearn, Lian → Rubinstein, Gillian * [[Edward Heath|Heath, Edward]] (1916–2005) – brytyjski polityk. * Heath, Sarah Louise → Palin, Sarah Louise * Heath Palin, Sarah Louise → Palin, Sarah Louise ===Heb=== * [[Maja Heban|Heban, Maja]] (ur. 1990) – polska dziennikarka i działaczka na rzecz LGBT. * [[Jarosław Hebel|Hebel, Jarosław]] (ur. 1974) – polski politolog i publicysta. ===Hec=== * [[Ben Hecht|Hecht, Ben]] (1894–1964) – amerykański scenarzysta, reżyser, producent filmowy, dramaturg, powieściopisarz. * [[Siegfried Hecker|Hecker, Siegfried]] (ur. 1943) – amerykański fizyk jądrowy. ===Hed=== * [[Sadegh Hedajat|Hedajat, Sadegh]] (1903–1951) – perski pisarz. * Hedajat, Sadeq → Hedajat, Sadegh * [[Mitch Hedberg|Hedberg, Mitch Lee]] (1968–2005) – amerykański komik. * [[Connie Hedegaard|Hedegaard, Connie]] (ur. 1960) – duńska dziennikarka i polityk. * [[Chris Hedges|Hedges, Chris]] (ur. 1956) – amerykański dziennikarz, pisarz i korespondent wojenny. * [[Peter Hedges|Hedges, Peter]] (ur. 1962) – amerykański pisarz, scenarzysta i reżyser. * Hedwige d’Anjou → Jadwiga Andegaweńska ===Hee=== * [[John Carmel Heenan|Heenan, John Carmel]] (1905-1975) – angielski duchowny katolicki, arcybiskup i kardynał. ===Hef=== * [[Hugh Hefner|Hefner, Hugh Martson]] (1926–2017) – amerykański dziennikarz i wydawca. ===Hei=== * [[Jascha Heifetz|Heifetz, Jascha]] (1901–1987) – amerykański skrzypek pochodzenia litewsko-żydowskiego. * [[Katherine Heigl|Heigl, Katherine Marie]] (ur. 1978) – amerykańska aktorka, producentka i modelka. * [[Ludwik Heimb|Heimb, Ludwik]] (ok. 1710–1765) – polski ksiądz katolicki, poeta. * [[Zygmunt Andrzej Heinrich|Heinrich, Zygmunt Andrzej]] (1937–1989) – polski wspinacz, inż. budownictwa. * [[Robert A. Heinlein|Heinlein, Robert A.]] (1907–1988) – amerykański pisarz. * Heinlein, Robert Anason → Heinlein, Robert A. * Heinrich → Hałucha, Filip * [[Mehis Heinsaar|Heinsaar, Mehis]] (ur. 1973) – estoński pisarz. ===Hel=== * Helena → Czaki, Hanna * [[Joseph Heller|Heller, Joseph]] (1923–1999) – amerykański pisarz. * [[Michał Heller|Heller, Michał Kazimierz]] (ur. 1936) – polski teolog, fizyk, kosmolog, katolicki prezbiter. * [[Zoë Heller|Heller, Zoë]] (ur. 1965) – brytyjska pisarka i dziennikarka. * Hellhammer → Blomberg, Jan Axel * [[Bert Hellinger|Hellinger, Bert]] (1925–2019) – niemiecki psychoterapeuta. * [[Lillian Hellman|Hellman, Lillian Florence]] (1905–1984) – amerykańska dramatopisarka. * [[Monte Hellman|Hellman, Monte]] (ur. 1932) – amerykański reżyser, montażysta i producent filmowy. * [[Gottfried Helnwein|Helnwein, Gottfried]] (ur. 1948) – artysta pochodzenia austriacko-irlandzkiego. * Helwecjusz → Helvétius, Claude Adrien * [[Claude Adrien Helvétius|Helvétius, Claude Adrien]] (1715–1771) – francuski filozof. ===Hem=== * [[Mikal Hem|Hem, Mikal]] (ur. 1973) – norweski dziennikarz i komentator polityczny. * [[Marian Hemar|Hemar, Marian]] (1901–1972) – polski poeta, satyryk, komediopisarz i tłumacz. * [[Ernest Hemingway|Hemingway, Ernest Miller]] (1899–1961) – amerykański pisarz. * [[Jan Hempel|Hempel, Jan]] (1877–1937) – polski komunista, publicysta, filozof marksistowski i działacz spółdzielczy, członek KPP. * [[Chris Hemsworth|Hemsworth, Chris]] (ur. 1983) – australijski aktor. ===Hen=== * [[Józef Hen|Hen, Józef]] (ur. 1923) – polski pisarz, publicysta, scenarzysta. * [[Jan Hencz|Hencz, Jan]] (1946–2010) – polski aktor. * [[Barbara Hendricks|Hendricks, Barbara]] (ur. 1948) – amerykańska śpiewaczka. * Hendrix, James Marshall → Hendrix, Jimi * [[Jimi Hendrix|Hendrix, Jimi]] (1942–1970) – amerykański gitarzysta, wokalista, kompozytor rockowy. * [[Leon Hendrix|Hendrix, Leon]] (ur. 1948) – amerykański kompozytor. * [[Henepola Gunaratana]] (ur. 1927) – lankijski mnich buddyjski. * [[Richard Henkes|Henkes, Richard]] (1900–1945) – niemiecki duchowny katolicki. * Hennel, Barbara → Warecka, Anna * [[Thierry Henry|Henry, Thierry]] (ur. 1977) – francuski piłkarz. * Henryk I → Henryk III Walezjusz * [[Henryk II Plantagenet]] (1133–1189) – król Anglii. * [[Henryk III Walezjusz]] (1551–1589) – król Polski i Francji. * [[Henryk IV Burbon]] (1553–1610) – król Nawarry i Francji. * [[Henryk IV Prawy]] (1257 lub 1258–1290) – książę wrocławski i krakowski. * [[Henryk VIII Tudor]] (1491–1547) – król Anglii i Irlandii. * [[John Stevens Henslow|Henslow, John Stevens]] (1796–1861) – angielski botanik, geolog i duchowny anglikański. ===Hep=== * [[Audrey Hepburn|Hepburn, Audrey]] (1929–1993) – aktorka, modelka i działaczka humanitarna, pochodzenia brytyjsko-holenderskiego. * [[Katharine Hepburn|Hepburn, Katharine Houghton]] (1907–2003) – amerykańska aktorka. ===Her=== * [[Heraklit z Efezu]] (540 p.n.e.–480 p.n.e.) – starożytny filozof grecki. * [[Krystian Herba|Herba, Krystian]] (ur. 1981) – polski sportowiec. * [[Bolesław Szczęsny Herbaczewski|Herbaczewski, Bolesław Szczęsny]] (1875–1943) – polski literat, działacz polityczny. * [[Bob Herbert|Herbert, Bob]] (ur. 1945) – amerykański dziennikarz i publicysta. * [[Frank Herbert|Herbert, Frank Patrick]] (1920–1986) – amerykański pisarz. * [[George Herbert|Herbert, George]] (1593–1633) – angielski poeta. * [[James Herbert|Herbert, James]] (1943–2013) – angielski pisarz. * Herbert, Porucznik → Meissner, Janusz * [[Zbigniew Herbert|Herbert, Zbigniew]] (1924–1998) – polski poeta, eseista, dramatopisarz, autor słuchowisk. * [[Jan Szczęsny Herburt|Herburt, Jan Szczęsny]] (1567–1616) – polski pisarz, dyplomata. * [[Edyta Herbuś|Herbuś, Edyta]] (ur. 1981) – polska tancerka i aktorka. * [[Leszek Herdegen|Herdegen, Leszek]] (1929–1980) – polski aktor i pisarz. * Heredia (de), José Antonio → Primo de Rivera, José Antonio * [[Gustaw Herling-Grudziński|Herling-Grudziński, Gustaw]] (1919–2000) – polski pisarz, krytyk literacki, dziennikarz, polityk, żołnierz, więzień łagrów. * [[Joanna Herman|Herman, Joanna]] (ur. 1977) – polska poetka, księgarz, basistka, autorka tekstów piosenek. * [[Katarzyna Herman|Herman, Katarzyna]] (ur. 1971) – polska aktorka. * [[Włodzimierz Herman|Herman, Włodzimierz]] (ur. 1937) – polski reżyser teatralny. * [[Alvis Hermanis|Hermanis, Alvis]] (ur. 1965) – łotewski reżyser teatralny. * [[Marlena Hermanowicz|Hermanowicz, Marlena]] (ur. 1989) – polska dramatopisarka. * [[Mariusz Hermansdorfer|Hermansdorfer, Mariusz]] (1940–2018) – polski historyk i krytyk sztuki, w latach 1983–2013 dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu. * [[Mirosław Hermaszewski|Hermaszewski, Mirosław]] (1941–2022) – pilot, pierwszy polski kosmonauta. * Hernández, Guillermo → Fariñas, Guillermo * [[Maximiliano Hernández Martínez|Hernández Martínez, Maximiliano]] (1882–1966) – salwadorski wojskowy i polityk. * Herrera-Jiménez, Juan → Reno, Jean * [[Oliver Herrgesell|Herrgesell, Oliver]] (ur. 1962) – austriacki dziennikarz. * [[Robert Herrick|Herrick, Robert]] (1591–1674) – angielski poeta i duchowny, rojalista. * [[Édouard Herriot|Herriot, Édouard]] (1872–1957) – francuski polityk i pisarz. * [[Kristin Hersh|Hersh, Kristin]] (ur. 1966) – amerykańska piosenkarka, gitarzystka, autorka tekstów piosenek i kompozytorka. * [[John Herschel|Herschel, John Frederick William]] (1792–1871) – angielski astronom, fizyk i chemik. * Hershlag, Natalie → Portman, Natalie * Hersz, Cwi → Halkowski, Henryk * [[Benedykt Hertz|Hertz, Benedykt]] (1872–1952) – polski pisarz, publicysta. * [[Paweł Hertz|Hertz, Paweł]] (1918–2001) – polski pisarz, literaturoznawca, tłumacz i wydawca. * [[Barry Hertzog|Hertzog, Barry]] (1866–1942) – południowoafrykański wojskowy i polityk. * Hertzog, James Barry Munnik → Hertzog, Barry * [[Georg Herwegh|Herwegh, Georg]] (1817–1875) – socjalistyczno-rewolucyjny pisarz niemiecki okresu przedmarcowego w Niemczech. * [[Zygmunt Heryng|Heryng, Zygmunt]] (1854–1931) – polski ekonomista i polityk. * [[Eva Herzigová|Herzigová, Eva]] (ur. 1973) – czeska supermodelka i aktorka. ===Hes=== * [[Abraham Joshua Heschel|Heschel, Abraham Joshua]] (1907–1972) – polski filozof i teolog żydowski. * Hescheles, Jan Maria → Hemar, Marian * [[Karl Hess|Hess, Karl]] (1923–1994) – amerykański dziennikarz i filozof. * [[Moses Hess|Hess, Moses]] (1812–1875) – niemiecki filozof żydowskiego pochodzenia. * [[Stéphane Hessel|Hessel, Stéphane]] (1917–2013)  –   francuski dyplomata. ===Het=== * [[James Hetfield|Hetfield, James Alan]] (ur. 1963) – amerykański gitarzysta. * [[Tim Hetherington|Hetherington, Tim]] (1970–2011) – brytyjski fotograf, reporter, dokumentalista. * [[Heti]] (XX w. p.n.e.) – pisarz starożytnego Egiptu. * [[Barbara Hetmańska|Hetmańska, Barbara]] (ur. 1986) – polska piosenkarka. * Hetmański, Paweł → Sterna-Wachowiak, Sergiusz ===Hew=== * [[Jan Heweliusz|Heweliusz, Jan]] (1611–1687) – gdański astronom. * Hewson, Paul David → Bono ===Hey=== * [[Georgette Heyer|Heyer, Georgette]] (1902–1974) – angielska pisarka. * [[Thor Heyerdahl|Heyerdahl, Thor]] (1914–2002) – norweski żeglarz i odkrywca. * [[John Heywood|Heywood, John]] (1497–1580) – angielski pisarz. ==Hə== * [[Həsən Həsənov|Həsənov, Həsən]] (ur. 1940) – azerski polityk, ambasador Azerbejdżanu w Polsce. ==Hh== * HHH → Humphrey, Hubert Horatio ==Hi== ===Hia=== * [[Carl Hiaasen|Hiaasen, Carl]] (ur. 1953) – amerykański pisarz i dziennikarz. ===Hic=== * [[Bill Hicks|Hicks, Bill]] (1961–1994) – amerykański komik i satyryk. * Hicks, William Melvin → Hicks, Bill ===Hid=== * [[Guus Hiddink|Hiddink, Guus]] (ur. 1946) – holenderski piłkarz i trener piłkarski. ===Hig=== * [[Alex Higgins|Higgins, Alex]] (1949–2010) – północnoirlandzki snookerzysta. * Higgins, Alexander Gordon → Higgins, Alex * [[Jack Higgins|Higgins, Jack]] (1929–2022) – angielski pisarz. * [[Peter Higgs|Higgs, Peter Ware]] (ur. 1929) – brytyjski fizyk teoretyczny. ===Hik=== * [[Nazım Hikmet|Hikmet, Nazım]] (1901–1963) – turecki poeta i prozaik. ===Hil=== * [[Hilarion (Alfiejew)|Hilarion]] (ur. 1966) – rosyjski biskup prawosławny. * Hill, Carolynn Marie → Hill, Lynn * [[Grant Hill|Hill, Grant Henry]] (ur. 1972) – amerykański koszykarz. * Hill, Greg → Malaklipsa Młodszy * Hill, John → Koontz, Dean Ray * [[Lynn Hill|Hill, Lynn]] (ur. 1961) – amerykańska zawodniczka we wspinaczce. * [[Napoleon Hill|Hill, Napoleon]] (1883–1970) – amerykański pisarz. * [[Steven Hill|Hill, Steven John]] (ur. 1958) – amerykański politolog i publicysta. * [[Susan Hill|Hill, Susan]] (ur. 1942) – brytyjska pisarka, krytyk literacki. * [[Małgorzata Hillar|Hillar, Małgorzata]] (1926–1995) – polska poetka. * [[Edmund Hillary|Hillary, Edmund]] (1919–2008) – nowozelandzki himalaista i polarnik, z zawodu pszczelarz. * [[William Daniel Hillis|Hillis, William Daniel]] (ur. 1956) – amerykański informatyk, wynalazca. * [[Paris Hilton|Hilton, Paris Whitney]] (ur. 1981) – amerykańska celebrytka; modelka, aktorka, piosenkarka i projektantka mody. ===Him=== * [[Pekka Himanen|Himanen, Pekka]] (ur. 1973) – fiński filozof. * [[Chester Himes|Himes, Chester]] (1909–1984) – amerykański pisarz. * [[Jan Himilsbach|Himilsbach, Jan]] (1931–1988) – polski aktor, pisarz i scenarzysta, z zawodu kamieniarz. ===Hin=== * [[Gordon B. Hinckley|Hinckley, Gordon B.]] (1910–2008) – amerykański duchowny protestancki. * Hinds, Natalie → Gray, Macy * [[Lewis Hine|Hine, Lewis]] (1874–1940) – amerykański fotoreporter. * Hinmaton-yalatkit → Wódz Józef ===Hir=== * Hiraoka, Kimitake → Yukio, Mishima * Hire, La → La Hire * [[Hirohito]] (1901–1989) – 124. cesarz Japonii, panujący w latach 1926–1989. * [[Emile Hirsch|Hirsch, Emile Davenport]] (ur. 1985) – amerykański aktor. * [[Maja Hirsch|Hirsch, Maja]] (ur. 1977) – polska aktorka. * Hirschhorn, Aron → Rudnicki, Adolf * [[Ayaan Hirsi Ali|Hirsi Ali, Ayaan]] (ur. 1969) – Holenderka somalijskiego pochodzenia, polityk, feministka. * Hirsi Magan, Ayaan → Hirsi Ali, Ayaan * [[Michael Hirst|Hirst, Michael]] (ur. 1952) – angielski scenarzysta. * [[Ludwik Hirszfeld|Hirszfeld, Ludwik]] (1884–1954) – polski lekarz, mikrobiolog, immunolog i serolog. * [[Chaim Hirszman|Hirszman, Chaim]] (1912–1946) – polski komunista żydowskiego pochodzenia. * [[Elina Hirvonen|Hirvonen, Elina]] (ur. 1975) – fińska pisarka, dziennikarka i autorka filmów dokumentalnych. ===His=== * His Airness → Jordan, Michael Jeffrey ===Hit=== * [[Christopher Hitchens|Hitchens, Christopher]] (1949–2011) – amerykański pisarz, dziennikarz i krytyk literacki. * [[Alfred Hitchcock|Hitchcock, Alfred Joseph]] (1899–1980) – amerykańsko-brytyjski reżyser i scenarzysta filmowy. * [[Adolf Hitler|Hitler, Adolf]] (1889–1945) – niemiecki polityk, wódz i kanclerz Rzeszy, przywódca NDSAP, ideolog faszyzmu, Austriak. ===Hiv=== * HIV → Davis, Jonathan Houseman ==Hl== * [[August Hlond|Hlond, August]] (1881–1948) – polski salezjanin. ==Hł== * [[Marek Hłasko|Hłasko, Marek]] (1934–1969) – polski pisarz. ==Ho== ===Hoa=== * [[Tami Hoag|Hoag, Tami]] (ur. 1959) – amerykański pisarz. * [[Edward Hoagland|Hoagland, Edward]] (ur. 1932) – amerykański pisarz. ===Hob=== * [[Robin Hobb|Hobb, Robin]] (ur. 1952) – amerykańska pisarka. * [[Thomas Hobbes|Hobbes, Thomas]] (1588–1679) – angielski filozof, prawnik. * Hobbes, John Oliver → Craigie, Pearl Richards ===Hoc=== * [[David Hockney|Hockney, David]] (1937–2026) – angielski malarz, rysownik, grafik, fotograf, scenograf. ===Hod=== * Hodgkin, Dorothy Mary → Crowfoot Hodgkin, Dorothy Mary ===Hoe=== * Hoefen von, Johannes → Dantyszek, Jan * Hoeven III, John Henry → Hoeven, John ===Hof=== * [[Benjamin Hoff|Hoff, Benjamin]] (ur. 1946) – amerykański pisarz. * [[Eric Hoffer|Hoffer, Eric]] (1902–1983) – amerykański pisarz. * [[Dustin Hoffman|Hoffman, Dustin Lee]] (ur. 1937) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy. * [[Jerzy Hoffman|Hoffman, Jerzy]] (ur. 1932) – polski reżyser i scenarzysta filmowy żydowskiego pochodzenia. * [[Kazimierz Hoffman|Hoffman, Kazimierz]] (1928–2009) – polski poeta. * Hoffman, Klementyna → Hoffmanowa, Klementyna * [[Klementyna Hoffmanowa|Hoffmanowa, Klementyna]] (1798–1845) – prozaiczka, popularyzatorka, tłumaczka, wydawczyni. * [[Antonina Hoffmann|Hoffmann, Antonina]] (1842–1897) – polska aktorka teatralna. * Hoffmann, Michał → Afrojax * [[Adam Hofman|Hofman, Adam]] (ur. 1980) – polski politolog, polityk. * [[Józef Hofmann|Hofmann, Józef]] (1876–1957) – polski pianista, kompozytor, pedagog i wynalazca. * Hofmann, Hugo Laurenz August → Hofmannsthal von, Hugo * [[Hugo von Hofmannsthal|Hofmannsthal von, Hugo]] (1874–1929) – austriacki pisarz. * [[Piotr Hofmański|Hofmański, Piotr]] (ur. 1956) – polski prawnik, profesor nauk prawnych. * [[Richard Hofstadter|Hofstadter, Richard]] (1916–1970) – amerykański historyk. * [[Robert Hofstadter|Hofstadter, Robert]] (1915–1990) – amerykański fizyk. ===Hog=== * [[Brooke Hogan|Hogan, Brooke]] (ur. 1988) – amerykańska piosenkarka i tancerka. * [[William Hogarth|Hogarth, William]] (1697–1764) – angielski malarz, miedziorytnik, satyryk, wolnomularz. * [[Edward Hogg|Hogg, Edward]] (ur. 1979) – angielski aktor. * Hogg, Kathleen Erin → Woodiwiss, Kathleen E. * [[Raimund Hoghe|Hoghe, Raimund]] (ur. 1949) – niemiecki pisarz, choreograf, krytyk sztuki. ===Hoj=== * [[Danuta Hojarska|Hojarska, Danuta]] (ur. 1960) – polska polityk. ===Hol=== * [[Vladimír Holan|Holan, Vladimír]] (1905–1980) – czeski poeta i tłumacz. * [[Paul d'Holbach|Holbach (d'), Paul]] (1723–1789) – francuski filozof. * [[Anthony Holden|Holden, Anthony]] (ur. 1947) – angielski dziennikarz, pisarz i krytyk literacki. * [[Danuta Holecka|Holecka, Danuta]] (ur. 1966) – polska dziennikarka i prezenterka telewizyjna. * [[Agnieszka Holland|Holland, Agnieszka]] (ur. 1948) – polska reżyserka i scenarzystka. * [[Adam Hollanek|Hollanek, Adam Michał]] (1922–1998) – polski pisarz, publicysta. * [[Tadeusz Hollender|Hollender, Tadeusz]] (1910–1943) – polski poeta, tłumacz, satyryk. * Hollins, Laura → Deyn, Agyness * [[Josh Holloway|Holloway, Josh]] (ur. 1969) – amerykański aktor. * Holloway, Joshua Lee → Holloway, Josh * [[James Holmes|Holmes, James]] (ur. 1987) – amerykański zabójca. * Holmes, Kate Noelle → Holmes, Katie * [[Katie Holmes|Holmes, Katie]] (ur. 1978) – amerykańska aktorka. * [[Nick Holmes|Holmes, Nick]] (ur. 1971) – brytyjski wokalista. * [[Oliver Wendell Holmes|Holmes, Oliver Wendell]] (1809–1894) – amerykański pisarz. * [[Russell Holmes|Holmes, Russell]] (ur. 1982) – amerykański siatkarz. * Holocausto → Darski, Adam Michał * [[Tuomas Holopainen|Holopainen, Tuomas Lauri Johannes]] (ur. 1976) – fiński kompozytor, muzyk i poeta. * [[Gustaw Holoubek|Holoubek, Gustaw]] (1923–2008) – polski aktor, reżyser i pedagog. * Holoubek, Magdalena → Zawadzka, Magdalena * Holstein (de), Anne-Louise → Necker, Anne-Louise Germaine * [[Victoria Holt|Holt, Victoria]] * [[Winifred Holtby|Holtby, Winifred]] (1898–1935) – angielska pisarka i dziennikarka. * [[Julia Holter|Holter, Julia Shammas]] (ur. 1984) – amerykańska piosenkarka i autorka tekstów. * [[Paulina Holtz|Holtz, Paulina]] (ur. 1977) – polska aktorka. * [[Miroslav Holub|Holub, Miroslav]] (1923–1998) – czeski pisarz i immunolog. ===Hoł=== * [[Edward Hołda|Hołda, Edward]] (1924–2016) – polski pisarz. * [[Katarzyna Hołda|Hołda, Katarzyna]] (ur. 1976) – polska malarka, rzeźbiarka, nauczycielka. * [[Zbigniew Hołdys|Hołdys, Zbigniew]] (ur. 1951) – polski wokalista, kompozytor i instrumentalista, poeta, dziennikarz, grafik oraz scenarzysta. * [[Krzysztof Hołowczyc|Hołowczyc, Krzysztof]] (ur. 1962) – polski kierowca rajdowy, prezenter telewizyjny, polityk. * [[Ignacy Hołowiński|Hołowiński, Ignacy]] (1807–1855) – polski teolog, duchowny katolicki, tłumacz. * [[Szymon Hołownia|Hołownia, Szymon]] (ur. 1976) – polski dziennikarz i publicysta. * [[Jacek Hołówka|Hołówka, Jacek]] (ur. 1943) – polski filozof i etyk. * [[Dymitr Hołówko|Hołówko, Dymitr]] (ur. 1945) – polski aktor. * [[Walancin Hołubieu|Hołubieu, Walancin Fiodarawicz]] (ur. 1955) – białoruski historyk i polityk. ===Hom=== * [[Zygmunt Hofmokl-Ostrowski|Hofmokl-Ostrowski, Zygmunt]] (1873–1963) – polski adwokat. ===Hon=== * [[Carl Honoré|Honoré, Carl]] (ur. 1967) – brytyjsko-kanadyjski pisarz. * [[Honoriusz I]] (zm. 638) – papież. ===Hoo=== * [[Gavin Hood|Hood, Gavin]] (ur. 1963) – południowoafrykański reżyser, scenarzysta i aktor. * [[Peter Hook|Hook, Peter]] (ur. 1956) – brytyjski basista. * [[Jaap de Hoop Scheffer|Hoop Scheffer, Jaap (de)]] (ur. 1949) – holenderski polityk. * [[Chloe Hooper|Hooper, Chloe]] (ur. 1973) – australijska pisarka. * Hooper, Thomas George → Hooper, Tom * [[Tom Hooper|Hooper, Tom]] (ur. 1972) – brytyjski reżyser. ===Hop=== * [[Arthur Hopcraft|Hopcraft, Arthur]] (1932–2004) – brytyjski dziennikarz, prozaik i scenarzysta. * [[Bob Hope|Hope, Bob]] (1903–2003) – amerykański komik i aktor. * [[Christopher Hope|Hope, Christopher]] (ur. 1944) – południowoafrykański pisarz. * Hope, Leslie Townes → Hope, Bob * [[Tomasz Hopfer|Hopfer, Tomasz]] (1935–1982) – polski lekkoatleta i dziennikarz. * [[Anthony Hopkins|Hopkins, Anthony]] (ur. 1937) – brytyjski aktor. * [[Duane Hopkins|Hopkins, Duane]] – (ur. 1974) - brytyjski reżyser, scenarzysta i producent filmowy. * [[Jerry Hopkins|Hopkins, Jerry]] (1935–2018) – amerykański pisarz i dziennikarz. * [[Dennis Hopper|Hopper, Dennis Lee]] (1936–2010) – amerykański aktor, reżyser i scenarzysta filmowy. * [[Grace Hopper|Hopper, Grace Murray]] (1906–1992) – amerykańska informatyczka, kontradmirał marynarki. ===Hor=== * [[Barbara Horawianka|Horawianka, Barbara]] (1930–2024) – polska aktorka. * [[Jerzy Hordyński|Hordyński, Jerzy]] (1919–1998) – polski poeta i publicysta. * Horn, Peter → Kuttner, Henry * [[Thomas Hornbein|Hornbein, Thomas]] (ur. 1930) – amerykański anestezjolog i wspinacz. * [[Nick Hornby|Hornby, Nick]] (ur. 1957) – angielski pisarz. * [[Karen Horney|Horney, Karen]] (1885–1952) – niemiecka psychoanalityczka i psychiatra * [[Ewa Hornich|Hornich, Ewa]] (ur. 1979) – polska aktorka. * [[Janusz Horodniczy|Horodniczy, Janusz]] (ur. 1935) – polski aktor, reżyser i pisarz. * [[Joanna Horodyńska|Horodyńska, Joanna]] (ur. 1975) – polska modelka, prezenterka telewizyjna. * Horosz, Henryk → Święcicki, Henryk * [[Pavol Horov|Horov, Pavol]] (1914–1975) – słowacki poeta i tłumacz. * Horovčák, Pavol → Horov, Pavol * [[Jakub Izaak Horowic|Horowic, Jakub Izaak]] (1745–1815) – chasydzki rabin, cadyk, filozof, profeta i uzdrowiciel. * [[Anthony Horowitz|Horowitz, Anthony]] (ur. 1956) – angielski prozaik i scenarzysta. * Horwitz, Janina → Mortkowiczowa, Janina * [[Ryszard Horowitz|Horowitz, Ryszard]] (ur. 1939) – polski fotograf żydowskiego pochodzenia. * [[Vladimir Horowitz|Horowitz, Vladimir]] (1903–1989) – ukraiński pianista. * Horowitz, Winona Laura → Ryder, Winona * Horwitz, Żaneta → Mortkowiczowa, Janina * Horselover Fat → Dick, Philip Kindred * Hort, Weronika → Ordonówna, Hanka * Horta, José → Ramos-Horta, José * [[Miklós Horthy|Horthy, Miklós]] (1868–1957) – węgierski admirał i polityk. * [[Jerry Horton|Horton, Jerry]] (ur. 1975) – amerykański gitarzysta. * Horváth von, Edmund Josef → Horváth von, Ödön * [[Ödön von Horváth|Horváth von, Ödön]] (1901–1938) – austriacki pisarz pochodzenia węgierskiego. * [[Wilam Horzyca|Horzyca, Wilam]] (1889–1959) – polski reżyser i dyrektor teatrów, pisarz, tłumacz, krytyk teatralny. ===Hoř=== * Hořitza, Wilhelm Henryk → Horzyca, Wilam ===Hos=== * [[Henryk Hoser|Hoser, Henryk]] (ur. 1942) – polski biskup rzymskokatolicki, pallotyn, misjonarz, lekarz. * [[Khaled Hosseini|Hosseini, Khaled]] (ur. 1965) – amerykański powieściopisarz i psycholog pochodzenia afgańskiego. * Hostowiec, Paweł → Stempowski, Jerzy * [[Jacek Hoszycki|Hoszycki, Jacek]] (1908–1959) – polski duchowny katolicki. ===Hou=== * Houée, Ewa → Kubasiewicz-Houée, Ewa * [[Michel Houellebecq|Houellebecq, Michel]] (ur. 1958) – francuski pisarz i autor piosenek. * [[Patrick Hougård|Hougård, Patrick]] (ur. 1989) – duński żużlowiec. * [[Djimon Hounsou|Hounsou, Djimon Gaston]] (ur. 1964) – amerykański aktor, tancerz i model pochodzenia benińskiego. * [[Félix Houphouët-Boigny|Houphouët-Boigny, Félix]] (1905–1993) – iworyjski lekarz i polityk. * [[Steve House|House, Steve]] (ur. 1970) – amerykański wspinacz. * [[A.E. Housman|Housman, A.E.]] (1859–1936) – angielski poeta. * Housman, Alfred Edward → Housman, A.E. * [[Whitney Houston|Houston, Whitney Elizabeth]] (1963–2012) – amerykańska piosenkarka, aktorka i producentka muzyczna. * [[Carice van Houten|Houten (van), Carice]] (ur. 1976) – holenderska aktorka. ===How=== * [[John Howard|Howard, John]] (ur. 1939) – australijski polityk. * [[Linda Howard|Howard, Linda]] (ur. 1950) – amerykańska pisarka. * [[Robert E. Howard|Howard, Robert E.]] (1906–1936) – amerykański pisarz. * Howard, Robert Ervin → Howard, Robert E. * [[Susan Howatch|Howatch, Susan]] (ur. 1940) – brytyjska pisarka. * [[Hannah Howell|Howell, Hannah Dustin]] (ur. 1951) – amerykańska pisarka. * Howlin' De Ville → Darski, Adam Michał ===Hoz=== * [[Stanisław Hozjusz|Hozjusz, Stanisław]] (1504–1579) – polski humanista, poeta, sekretarz królewski, sekretarz wielki koronny, dyplomata, biskup, kardynał. ==Hø== * [[Peter Høeg|Høeg, Peter]] (ur. 1957) – duński pisarz. ==Hr== * [[Bohumil Hrabal|Hrabal, Bohumil]] (1914–1997) – czeski pisarz. * [[Petr Hruška|Hruška, Petr]] (ur. 1964) – czeski poeta, scenarzysta, krytyk literacki i pracownik naukowy. * [[Mieczysłau Hryb|Hryb, Mieczysłau Iwanawicz]] (ur. 1938) – białoruski polityk. * [[Tomasz Hrynacz|Hrynacz, Tomasz]] (ur. 1971) – polski poeta. * [[Jan Hryniak|Hryniak, Jan]] (1969–2022) – polski reżyser. * [[Ignacy Hryniewiecki|Hryniewiecki, Ignacy]] (1855–1881) – polski działacz, zabójca Aleksandra II Romanowowa. * [[Mieczysław Hryniewicz|Hryniewicz, Mieczysław]] (ur. 1949) – polski aktor. * [[Wacław Hryniewicz|Hryniewicz, Wacław]] (1936–2020) – polski teolog, ksiądz katolicki. * [[Andrzej Hrynkiewicz|Hrynkiewicz, Andrzej Zygmunt]] (1925–2016) – polski fizyk. ==Hř== * [[Jan Hřebejk|Hřebejk, Jan]] (ur. 1967) – czeski reżyser, scenarzysta, aktor. ==Hs== * [[Hsia Yü|Hsia, Yü]] (ur. 1956) – tajwańska pisarka. * [[Frank Hsieh|Hsieh, Frank Chang-ting]] (ur. 1946) – tajwański polityk. ==Hu== ===Hub=== * [[Elbert Hubbard|Hubbard, Elbert]] (1856–1915) – amerykański pisarz. * [[Frank Hubbard|Hubbard, Frank]] (1868–1930) – amerykański humorysta. * [[L. Ron Hubbard|Hubbard, L. Ron]] (1911–1986) – amerykański pisarz, założyciel Kościoła Scjentologicznego. * [[Romuald Hube|Hube, Romuald Jan]] (1803–1890) – polski historyk i prawnik. * [[Marek S. Huberath|Huberath, Marek S.]] (ur. 1954) – polski fizyk, pisarz science fiction. * Hubertus, Carl Gustaf Folke → Karol XVI Gustaw ===Huc=== * [[Mick Hucknall|Hucknall, Mick James]] (ur. 1960) – brytyjski wokalista. * Huciańska, Zofia → Kiełpińska, Zofia * Huckabee, Michael Dale → Huckabee, Mike * [[Mike Huckabee|Huckabee, Mike]] (ur. 1955) – amerykański pastor i polityk. ===Hud=== * [[Marian Hudek|Hudek, Marian]] (ur. 1963) – polski przedsiębiorca, wspinacz. * [[Kate Hudson|Hudson, Kate Garry]] (ur. 1979) – amerykańska aktorka. * Hudson, Katheryn Elizabeth → Perry, Katy * Hudson, Saul → Slash * [[Rock Hudson|Hudson, Rock]] (1925–1985) – amerykański aktor. * [[Andrzej Hudziak|Hudziak, Andrzej]] (ur. 1955) – polski aktor. ===Hue=== * [[Paweł Huelle|Huelle, Paweł]] (1957–2023) – polski poeta, pisarz i dziennikarz. ===Huf=== * [[Arianna Huffington|Huffington, Arianna]] (ur. 1950) – amerykańska pisarka. ===Hug=== * [[Langston Hughes|Hughes, Langston]] (1902–1967) – amerykański poeta, powieściopisarz, autor sztuk scenicznych, nowelista i felietonista. * [[Hugo Grocjusz]] (1583–1645) – holenderski prawnik i filozof. * Hugo Grotius → Hugo Grocjusz * Hugo od św. Wiktora → Hugon od św. Wiktora * [[Jacek Hugo-Bader|Hugo-Bader, Jacek]] (ur. 1957) – polski dziennikarz. * [[Hugon od św. Wiktora]] (1096–1141) – średniowieczny filozof, teolog, kanonik, pisarz. ===Hui=== * [[Eleuterio Fernández Huidobro|Huidobro, Eleuterio Fernández]] (ur. 1942) – urugwajski polityk. * [[Huineng]] (638–713) – chiński mnich buddyjski. * [[Johan Huizinga|Huizinga, Johan]] (1872–1945) – holenderski historyk kultury i językoznawca. ===Hul=== * [[Ron Huldai|Huldai, Ron]] (ur. 1944) – izraelski polityk i wojskowy. * [[Edward Hulewicz|Hulewicz, Edward]] (1937–2022) – polski piosenkarz. * [[Witold Hulewicz|Hulewicz, Witold]] (1895–1941) – polski poeta, krytyk literacki, tłumacz i wydawca. * [[Paweł Hulka-Laskowski|Hulka-Laskowski, Paweł]] (1881–1946) – polski pisarz, tłumacz, publicysta, działacz społeczny. ===Hum=== * [[Ollanta Humala|Humala, Ollanta]] (ur. 1962) – peruwiański polityk i wojskowy. * [[Juryj Humianiuk|Humianiuk, Juryj Iharawicz]] (1969–2013) – białoruski poeta, pisarz, dziennikarz i polonista. * [[David Hume|Hume, David]] (1711–1776) – szkocki filozof, pisarz i historyk. * [[Hubert Humphrey|Humphrey, Hubert Horatio]] (1911–1978) – amerykański polityk. ===Hun=== * [[Kenneth Tin-Kin Hung|Hung, Kenneth Tin-Kin]] (ur. 1977) – amerykańsko-chiński artysta sztuk wizualnych. * [[John Hunt|Hunt, John]] (1910–1998) – angielski generał i alpinista. * [[Howard W. Hunter|Hunter, Howard W.]] (1907–1995) – amerykański duchowny mormoński. * [[Samuel Huntington|Huntington, Samuel Phillips]] (1927–2008) – amerykański politolog. ===Hup=== * [[Jaga Hupało|Hupało, Jaga]] (ur. 1966) – polska kreatorka wizerunku, stylistka fryzur, kostiumolog. * Hupało, Janina Teresa → Hupało, Jaga ===Hus=== * [[Jan Hus|Hus, Jan]] (1370–1415) – czeski reformator religijny i bohater narodowy. * [[Saddam Husajn|Husajn, Saddam]] (1937–2006) – iracki polityk. * [[Roman Husarski|Husarski, Roman]] (1923–2004) – polski rzeźbiarz, architekt, pedagog, wynalazca, poeta. * [[Gustáv Husák|Husák, Gustáv]] (1913–1991) – czechosłowacki (słowacki) polityk. * [[Zakir Hussain|Hussain, Zakir]] (1897–1969) – indyjski polityk. * [[Bogdan Hussakowski|Hussakowski, Bogdan]] (1941–2010) – polski reżyser, aktor, scenarzysta. * Hussarski, Roman → Husarski, Roman * [[Anjelica Huston|Huston, Anjelica Susan]] (ur. 1951) – amerykańska aktorka i reżyserka. * [[Jan Huszcza|Huszcza, Jan]] (1917–1986) – polski pisarz i satyryk. ===Hut=== * Hutten-Czapska, Maria Dorota Leopoldyna → Czapska, Maria Dorota Leopoldyna * Hutten-Czapski, Józef → Czapski, Józef * [[Will Hutton|Hutton, Will]] (ur. 1950) – brytyjski pisarz. ===Hux=== * [[Aldous Huxley|Huxley, Aldous]] (1894–1963) – angielski pisarz. * [[Thomas Henry Huxley|Huxley, Thomas Henry]] (1825–1895) – angielski biolog. ===Huy=== * [[Christiaan Huygens|Huygens, Christiaan]] (1629–1695) – holenderski matematyk, fizyk i astronom. ==Hü== * [[Danuta Hübner|Hübner, Danuta]] (ur. 1948) – polska polityk. * [[Zygmunt Hübner|Hübner, Zygmunt]] (1930–1989) – polski reżyser i aktor, publicysta i pedagog. * Hübner-Ochodlo, André → Ochodlo, André * Hülle, Paweł → Huelle, Paweł * Hürrem → Roksolana ==Hv== * [[Michal Hvorecký|Hvorecký, Michal]] (ur. 1976) – słowacki pisarz. ==Hw== * [[Hwang Sun-mi|Hwang, Sun-mi]] (ur. 1963) – koreańska pisarka. ==Hy== * [[Marcin Hycnar|Hycnar, Marcin]] (ur. 1983) – polski aktor. * [[Tomasz Hypki|Hypki, Tomasz]] (ur. 1959) – polski inżynier lotnictwa, wydawca, działacz opozycyjny w okresie PRL. * Hyra, Margaret Mary Emily Anne → Ryan, Meg {{SORTUJ:H}} [[Kategoria:Strony przeglądowe - osoby]] cv76lp24qz90si6tz83jvrmodo368pm 0 43308 645973 581903 2026-08-02T07:35:00Z Temuera 28480 645973 wikitext text/x-wiki [[Plik:GlenHansard.jpg|mały|{{center|Glen Hansard (2005)}}]] '''[[w:Glen Hansard|Glen Hansard]]''' (ur. 1970, zm. 2026) – irlandzki [[aktor]], muzyk, prezenter telewizyjny, autor tekstów piosenek. * Dla Jamajczyków muzyka to bardzo ważna część kultury. Przeżywają ją tak samo jak Irlandczycy. ** Źródło: Michał Hernes, [http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=88657 ''Laureat Oscara: najlepiej pracuje się na wakacjach'', stopklatka.pl, 15 czerwca 2012] * Gdy widzisz, że kalendarz nie jest zawalony różnymi zadaniami, twój mózg przestawia się. Gdy tylko przestałem czuć presję, komponowanie zaczęło przychodzić mi z łatwością. ** Źródło: Michał Hernes, [http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=88657 ''Laureat Oscara: najlepiej pracuje się na wakacjach'', stopklatka.pl, 15 czerwca 2012] {{SORTUJ:Hansard, Glen}} [[Kategoria:Irlandzcy aktorzy filmowi]] [[Kategoria:Irlandzcy muzycy rockowi]] [[Kategoria:Irlandzcy piosenkarze]] [[Kategoria:Kompozytorzy muzyki filmowej]] [[Kategoria:Kompozytorzy muzyki rozrywkowej]] [[Kategoria:Prezenterzy telewizyjni]] [[Kategoria:Tekściarze]] cvok3g1gtaljz9uci68kninoq0iue55 645974 645973 2026-08-02T09:32:45Z Swam pl 41038 formatowanie 645974 wikitext text/x-wiki [[Plik:GlenHansard.jpg|mały|{{center|Glen Hansard (2005)}}]] '''[[w:Glen Hansard|Glen Hansard]]''' (1970–2026) – irlandzki [[aktor]], muzyk, prezenter telewizyjny, autor tekstów piosenek. * Dla Jamajczyków muzyka to bardzo ważna część kultury. Przeżywają ją tak samo jak Irlandczycy. ** Źródło: Michał Hernes, [http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=88657 ''Laureat Oscara: najlepiej pracuje się na wakacjach'', stopklatka.pl, 15 czerwca 2012] * Gdy widzisz, że kalendarz nie jest zawalony różnymi zadaniami, twój mózg przestawia się. Gdy tylko przestałem czuć presję, komponowanie zaczęło przychodzić mi z łatwością. ** Źródło: Michał Hernes, [http://www.stopklatka.pl/wywiady/wywiad.asp?wi=88657 ''Laureat Oscara: najlepiej pracuje się na wakacjach'', stopklatka.pl, 15 czerwca 2012] {{SORTUJ:Hansard, Glen}} [[Kategoria:Irlandzcy aktorzy filmowi]] [[Kategoria:Irlandzcy muzycy rockowi]] [[Kategoria:Irlandzcy piosenkarze]] [[Kategoria:Kompozytorzy muzyki filmowej]] [[Kategoria:Kompozytorzy muzyki rozrywkowej]] [[Kategoria:Prezenterzy telewizyjni]] [[Kategoria:Tekściarze]] pjmjpejilpdf6tsupgczu5hs1yyowrc 0 48164 645958 620296 2026-08-01T19:20:22Z Swam pl 41038 −[[Kategoria:John Ronald Reuel Tolkien]]; +[[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] za pomocą HotCat 645958 wikitext text/x-wiki {{dopracować|Strona zbyt dużych rozmiarów; wymaga skrócenia.}} '''[[w:Listy|Listy]]''' (ang. ''The Letters of J.R.R. Tolkien'') – zbiór [[list]]ów napisanych przez [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkiena]] i opublikowanych w 1981. [[Tłumaczenie]]: Agnieszka Sylwanowicz. {{IndeksPL}} ==A== * Alegoria jest jedynym sposobem wyrażenia pewnych funkcji. ** Źródło: list nr 153 * Artystyczne dzieło nie bierze się ze słabości, która do nich doprowadziła, lecz raczej z innych i jeszcze nieskażonych rejonów mojego jestestwa. ** Źródło: list nr 213 * Autorzy, jak to autorzy, to beznadziejnie egotystyczne plemię. ** Źródło: list nr 91 ==B== * Bardzo kocham (to wyraźnie widać) i zawsze kochałem rośliny, a nade wszystko lubię drzewa; złe traktowanie ich przez ludzi jest dla mnie tak trudne do zniesienia, jak dla innych złe traktowanie zwierząt. ** Źródło: list nr 165 * „Baśń” jest w istocie gatunkiem dla dorosłych i to takim, na który czekają wygłodzeni czytelnicy. ** Źródło: list nr 159 ==C== * Cała sprawa od początku do końca dotyczy głównie relacji Tworzenia do czynienia i wtór-stwarzania (oraz uzupełniająco do spokrewnionego zagadnienia „śmiertelności”), musi być jasne, że wzmianki o tych sprawach nie są przypadkowe, lecz zasadnicze: mogą być zasadniczo „błędne” z punktu widzenia Rzeczywistości (rzeczywistości zewnętrznej). Nie mogą być jednak błędne wewnątrz tego wymyślonego świata, ponieważ właśnie tak został stworzony. ** Opis: O Władcy Pierścieni. ** Źródło: list nr 153 * Chciałbym powiedzieć, że to wszystko jest „mityczne” i nie stanowi żadnej nowej religii czy wizji. O ile wiem, jest to tylko dzieło wyobraźni, mające wyrazić w jedyny mi dostępny sposób niektóre z moich (mglistych) przemyśleń na temat świata. ** Źródło: list nr 211 * Co się dzieje, kiedy winowajca prawdziwie żałuje za swe przewinienia, lecz pokrzywdzony żywi głęboką urazę i nie chce przebaczyć? To straszliwa myśl – nie pozwolić komuś na podjęcie ryzyka niepotrzebnego spowodowania takiego zła. Oczywiście, moc miłosierdzia jest jedynie delegowana i zawsze pozostaje wykorzystywana przez Wyższą Władzę, bez względu na współpracę zainteresowanych. Lecz czy radości i uzdrawiające skutki współpracy muszą zostać utracone? ** Źródło: list nr 113 * Człowiek nie jest tylko nasieniem, rozwijającym się w określony wzorzec, dobrze czy źle, zgodnie z jego sytuacją czy też niedostatkami jako reprezentanta gatunku; człowiek jest zarówno nasieniem, jak i do pewnego stopnia także ogrodnikiem, na dobre i na złe. Jestem pod wrażeniem stopnia, w jakim rozwój „charakteru” może być wynikiem świadomego zamiaru, woli zmodyfikowania wrodzonych skłonności w pożądanych kierunkach; w niektórych przypadkach takie zmiany mogą być wielkie i trwałe.(...) W każdym razie według mnie większość ludzi w każdej sytuacji czy nagłym wypadku jest nieobliczalna. ** Źródło: list nr 183 * Człowiek nie może żyć kamieniem i piaskiem, a ja w każdym razie nie potrafię żyć samym chlebem, jednak gdyby nie było nagich skał, piaszczystych bezdroży i nieujarzmionego morza, chyba bym znienawidził wszystko, co zielone, jak grzybiczną narośl. ** Źródło: list nr 78 * Czy są jakieś „pisarskie granice” poza tymi wytyczonymi przez własną skończoność pisarza? To raczej nie są granice, lecz zasady sprzeczności. Ale oczywiście potrzebna jest pokora i świadomość niebezpieczeństwa. Pisarz może uważać, że ma zasadniczo „dobrą wolę” (mam nadzieję, że ją mam), a jednak nie być „dobroczynnym” z powodu błędu i głupoty. Gdybym nie uważał, że u kogoś tak niewłaściwie przygotowanego jest to arogancją, oznajmiłbym, że moim celem jest naświetlenie prawdy oraz zachęta do praktykowania dobrej moralności w tym prawdziwym świecie, a cel ten zamierzam osiągnąć przez stary środek zilustrowania tych pojęć przez ich nieznane wcielenia, które mogą je uzmysłowić. Mogę się oczywiście mylić (w niektórych lub we wszystkich punktach): moje prawdy mogą być nieprawdziwe lub zniekształcone, a lustro, które zrobiłem, może być zamglone i popękane. Jednak przed odwołaniem pewnych spraw czy napisaniem czegokolwiek na nowo musiałbym być całkowicie pewien, że to, co „sfałszowałem”, jest rzeczywiście szkodliwe samo w sobie, a nie z powodu niezrozumienia. ** Źródło: list nr 153 * Czyż pojęcie „boga” nie jest w ostatecznym rozrachunku całkowicie niezależne od sposobu, w jaki zrodziło się słowo na jego oznaczenie? ** Źródło: list nr 209 ==D== * Diabeł ma nieograniczoną pomysłowość, a płeć jest jego ulubionym tematem. Równie zręcznie potrafi złapać człowieka poprzez szczodre, romantyczne czy też czułe motywy, jak też podlejsze czy bardziej zwierzęce. ** Źródło: list nr 43 * Dla mnie jest to w każdym razie w dużym stopniu esej o „estetyce lingwistycznej”, jak czasami odpowiadam ludziom, pytającym mnie „o czym to jest?” Nie jest to o „niczym”, oprócz tego, o czym jest. Z pewnością nie ma tutaj żadnych zamierzeń alegorycznych, czy to ogólnych, szczegółowych, tematycznych, moralnych i religijnych, czy też politycznych. Jedynym zarzutem, ktrzy mnie rozzłościł, było to, że w książce „nie ma żadnej religii”. Jest to monoteistyczny świat „teologii naturalnej”. ** Źródło: list nr 165 * Długowieczność czy też fałszywa „nieśmiertelność” stanowi główną przynętę Saurona – z małych czyni Gollumów, a z wielkich Upiory Pierścienia. ** Źródło: list nr 212 * Dobre działania jednostek związanych z niesłuszną stroną nie usprawiedliwią ich sprawy. Po niesłusznej stronie mogą się pojawić akty heroicznej odwagi oraz działania na wyższym poziomie moralnym: akty miłosierdzia i wyrozumiałości. Sędzia może przypisać tym istotom honor i radować się, że niektórzy potrafią się wznieść ponad nienawiść i złość konfliktu, bolejąc jednocześnie nad złymi czynami słusznej strony i z żalem widząc, jak raz wzbudzona nienawiść może pociągnąć ludzi na dno. To jednak nie skłoni go do zmiany oceny tego, po której stronie leży słuszność, ani do przypisania drugiej stronie pierwotnej winy za całe powstałe zło. ** Źródło: list nr 183 * Dzieci nie stanowią jakiejś klasy czy rodzaju, są heterogenicznym zbiorem niedojrzałych osób, różniących się, jak to osoby, swoimi możliwościami oraz zdolnością rozszerzania ich pod wpływem stymulacji. Gdy tylko ograniczy się słownictwo do tego, co uważa się za ich możliwości, w gruncie rzeczy odbiera się utalentowanym dzieciom szansę ich rozszerzenia. A nie da się uczynić „oczywistym” znaczenia pięknych słów, nie jest ono bowiem oczywiste dla nikogo, a już najmniej dla dorosłych, którzy przestali słuchać brzmienia, myśląc, że znają znaczenie. ** Źródło: list nr 234 * Dzisiejsza wiadomość o „bombach atomowych” jest tak straszliwa, że poraża człowieka. Całkowite szaleństwo tych obłąkanych fizyków, żeby zgodzić się na wykonanie takiej pracy dla celów wojennych: spokojnie planować zniszczenie świata! Takie środki wybuchowe w rękach ludzi, w czasie gdy obniża się ich status moralny i intelektualny, są równie użyteczne, jak rozdanie broni palnej wszystkim mieszkańcom więzienia, a następnie stwierdzenie, że ma się nadzieję, iż „to zapewni pokój”. ** Źródło: list nr 102 ==E== * Eddison uważał to, co ja podziwiałem za „miękkie” (to jego określenie: domyślałem się, że wyrażało to całkowite potępienie); ja zaś sądziłem, że skażony złą i w gruncie rzeczy niemądrą „filozofią”, zaczyna coraz bardziej podziwiać arogancję i okrucieństwo.(...) Mimo to wciąż uznaję go za największego i najbardziej przekonującego autora „wymyślonych światów”, jakiego czytałem. Z pewnością jednak nie wywarł na mnie żadnego „wpływu”. ** Źródło: list nr 199 * Elfowie i ludzie w kategoriach biologicznych są najwyraźniej jedną rasą, bo inaczej nie mogliby się ze sobą wiązać i rodzić płodnego potomstwa – nawet gdyby to było wydarzenie rzadkie; w moich legendach są tylko 2 przypadki takich związków, które potem zbiegają się w potomkach Earendila. Ponieważ jednak niektórzy utrzymują, że stopień długowieczności jest cechą biologiczną w granicach zmienności, nie można było uczynić elfów w pewnym sensie „nieśmiertelnymi” – nie wiecznymi, lecz nieumierającymi ze „starości” – a ludzi śmiertelnymi, mniej więcej takimi, jakimi teraz się wydają w Pierwotnym Świecie – a mimo to wystarczająco spokrewnionymi ze sobą.(...) W tej „historii” elfowie i ludzie są przedstawieni jako biologicznie spokrewnieni, ponieważ elfowie są pewnymi aspektami ludzi oraz ich talentów i pragnień, ucieleśnionymi w moim małym świecie. Mają pewne swobody i moce, które sami chcielibyśmy mieć, a w ich postaciach jest uwidocznione piękno, zagrożenie oraz smutek z powodu posiadania tych przymiotów. ** Źródło: list nr 153 * Elfowie nie są jednak całkowicie dobrzy i nie mają całkowitej racji. Nie tyle dlatego, że flirtowali z Sauronem, ile dlatego, że z jego pomocą czy bez niej – są „mumifikatorami”. Chcieli zachować swoje ciastko i je zjeść: mieszkać w śmiertelnym, historycznym Śródziemiu, bo je polubili (może dlatego, że korzystali tu z przywilejów wyższej kasty), próbowali więc zatrzymać jego zmiany i bieg historii, powstrzymać jego rozwój, zachować je jako zabawkę – choćby w większości było pustynią – gdzie mogliby być „artystami”, przygniótł ich jednak smutek oraz pełen nostalgii żal. Na swój sposób byli do nich podobni ludzie z Gondoru: chylący się ku upadkowi naród, którego jedynymi „świętymi” miejscami były grobowce. ** Źródło: list nr 154 ==G== * [Gandalf] ma nie więcej (jeśli nie mniej) pewności czy wolności niż, powiedzmy, jakiś żyjący teolog. ** Źródło: list nr 156 * Gandalf naprawdę „umarł” i został zmieniony: jedynym prawdziwym oszustwem wydaje mi się przedstawienie czegoś, co można nazwać śmiercią, jako zjawiska niepowodującego zmian. ** Źródło: list nr 156 * Gandalf oczywiście zawsze był stary. Był Wysłannikiem, który miał taką postać od początku; w Śródziemiu jednak wszystko podlega upływowi czasu, tak więc postarzał się przed wykonaniem zadania. Nie jest to imię dla dziecka ludzi! ** Źródło: list nr 145 * Gdybyśmy mogli wrócić do nazw własnych, przyniosłoby to wiele dobra. „Rząd” to abstrakcyjny rzeczownik oznaczający sztukę oraz proces rządzenia i pisanie go wielką literą, jakby odnosił się do ludzi, powinno być przestępstwem. Gdyby ludzie nauczyli się mówić o radzie króla Jerzego, Winston i jego banda, przyczyniłoby się to znacznie do oczyszczenia myślenia i zatrzymania przerażającego osuwania się w Ichniokrację. ** Źródło: list nr 52 * Głoszenie kazań jest jednak skomplikowane przez to, że oczekujemy po nich nie tylko dobrej formy, ale prawdy i szczerości, a także ani jednego słowa, tonu czy nuty świadczących o tym, że kaznodzieja ma jakieś wady (jak hipokryzja, próżność) czy skazy (jak szaleństwo, ignorancja). Dobre kazania wymagają pewnej dozy sztuki, cnoty i wiedzy. Prawdziwe kazania wymagają jakiejś szczególnej łaski, która nie prześciga sztuki, lecz dochodzi do niej dzięki instynktowi lub „natchnieniu”; czasami wydaje się, że przez usta człowieka przemawia Duch Święty, obdarzając go sztuką, cnotą i przenikliwością, których ów człowiek sam z siebie nie posiada: takie przypadki jednak są rzadkie. Czasami myślę, że wykształcony człowiek nie musi tłumić swych zdolności krytycznych, lecz że powinny one być utrzymywane w ładzie przez stały wysiłek stosowania prawdy (jeśli taka istnieje), nawet w banalnej formie, wyłącznie dla siebie samego! To trudne ćwiczenie. ** Źródło: list nr 63 * Gust lingwistyczny zmienia się z upływem czasu jak wszystko inne albo też oscyluje między biegunami. ** Źródło: list nr 163 ==I== * Ileż tysięcy ziaren dobrego ludzkiego zboża musi padać na nieurodzajną, kamienistą glebę, skoro taka kropelka wody okazuje się tak oszałamiająca! Sądzę jednak, że trzeba być wdzięcznym za łaskę i szczęście, dzięki którym mogłem dostarczyć nawet tej kropli. ** Źródło: list nr 87 * Istoty wcielone, bez względu na to, jak byłyby „dobre”, w ostatecznym rozrachunku nie potrafią się oprzeć potędze Zła, a Autor Opowieści nie jest jednym z nas. ** Źródło: list nr 191 ==J== * Jak starałem się wyrazić w „wycieczkowej piosence” Bilba, nawet jednodniowa przechadzka może mieć ważne skutki. Sam doznał olśnienia, doszedłszy zaledwie do Leśnego Zakątka. Jeśli bowiem jakakolwiek podróż, bez względu na jej długość, ma pewien sens, to dla mnie jest nim wyzwolenie z roślinnego stanu bezradnego, pasywnego cierpienia, choćby najmniejszy przejaw woli oraz ruchu – oraz ciekawości, bez której umysł staje się otępiały. ** Źródło: list nr 183 * Jak tylko sięgamy pamięcią, szlachetniejszą część ludzkiego umysłu wypełniają myśli o pokoju i dobrej woli oraz myśl o ich utracie. ** Źródło: list nr 96 * Jakoś wydaje mi się, że naszego Pana bardziej smucą występki, których dopuszczamy się przeciwko sobie nawzajem niż przeciwko Niemu, a szczególnie Jego wcielonej Osobie. ** Źródło: list nr 86 * Jedyną idealnie konsekwentną alegorią jest prawdziwe życie, a jedyną w pełni zrozumiałą opowieścią jest alegoria. ** Źródło: list nr 109 * Jedną z tajemnic bólu jest to, że może on przynieść cierpiącemu dobro, stać się ścieżką, co prawda trudną, ale prowadzącą w górę. Sam w sobie pozostaje on jednak „zły” i spowodowanie go bezmyślne lub w nadmiarze, a co dopiero celowo, musi nękać każde sumienie. Nawet w razie konieczności lub z racji przywileju, jak w przypadku karzącego ojca czy dyrektora lub choćby człowieka bijącego psa, Bożą rózgę można dzierżyć jedynie z drżeniem. ** Źródło: list nr 113 * Jedyne lekarstwo (oprócz powszechnego Nawrócenia) to nie mieć wojen – ani planowania, organizowania, dyscypliny.(...) Usiłujemy bowiem pokonać Saurona za pomocą Pierścienia. I (jak się wydaje) odniesiemy sukces. Karą za to jednak jest, jak się przekonasz, wyhodowanie nowych Sauronów i powolna przemiana ludzi i elfów w orków. ** Źródło: list nr 66 * Jedynym sprawiedliwym krytykiem literackim jest Chrystus, który bardziej niż jakikolwiek człowiek podziwia dary przekazane przez Niego samego. ** Opis: Tolkien przytacza słowa Hopkinsa w dyskusji z Dixonem. ** Źródło: list nr 113 * Jest możliwe, żeby dobrzy, a nawet święci, zostali poddani działaniu siły zła tak wielkiej, że nie potrafią jej pokonać  – w samych sobie. ** Źródło: list nr 192 * Jest to zaledwie (na razie) niekompletny świat, w główniej mierze „pochodny”; lecz gdyby Stwórca zechciał nadać mu na jakiejkolwiek płaszczyźnie wymiar rzeczywisty (w ulepszonej formie), to po prostu musiałby Pan do niego wejść i zacząć badać jego odmienną biologię, to wszystko. ** Opis: O rzeczywistości Władcy Pierścieni. ** Źródło: list nr 153 * Jesteśmy w rękach Boga. Nasz los przypadł na złe czasy; to jednak nie może być tylko fatalnym przypadkiem. ** Źródło: list nr 61 * Jeśli chodzi o angielski dialog, to nie jest potrzebna żadna forma „dialektu” czy atmosfera wiejskości. Między tymi dwoma rozmówcami nie powinno ujawniać się to, co moglibyśmy nazwać różnicą pozycji społecznej. Wystarczy jeden młodszy, lżejszy głos, a drugi powinien być starszy i głębszy. Różnica między nimi to raczej różnica temperamentu, istoty, nie „klasy” (...) W okresie, kiedy „dialekt” określał zaledwie miejsce, a nie pozycję czy funkcję, a w każdym razie niuanse gramatyczne i wymowa samogłosek nie niosły ze sobą skojarzeń społecznych, najlepiej byłoby unikać jakiegokolwiek współczesnego prostactwa. ** Opis: Wypowiedź na temat dramatu Tolkiena nadawanego w formie audycji w BBC. ** Źródło: list nr 152 * Jeśli chodzi o „przesłanie”: właściwie nie mam żadnego, jeśli rozumieć przez to świadomy cel napisania Władcy Pierścieni, prawienie kazań czy rozgłaszanie wizji prawdy objawionej wyłącznie mnie! ** Źródło: list nr 208 * Jeśli konflikt rzeczywiście dotyczy spraw poprawnie nazywanych słusznymi i niesłusznymi, albo dobra i zła, to słuszność czy dobro jednej strony nie zostają udowodnione czy ustalone przez twierdzenia drugiej; muszą one zależeć od wartości i przekonań nienależących od danego konfliktu i znajdujących się ponad nimi. Sędzia musi orzekać, co jest dobre, a co złe, zgodnie z zasadami, które uznaje za obowiązujące we wszystkich przypadkach. Wtedy słuszność pozostanie niepodważalną własnością tych, którzy mają rację, i przez cały czas będzie wspierać ich sprawę. ** Źródło: list nr 183 * Jeśli ktoś mi coś ukradł, to oznajmiam przed Bogiem, że to był prezent. ** Źródło: list nr 113 * Jeśli literatura uczy nas czegokolwiek, to tego, że mamy w sobie pewien wieczny pierwiastek, wolny od trosk i strachu, który potrafi patrzeć na rzeczy, jakie w „życiu” nazywamy złem, ze spokojem (to jest nie bez oceny ich jakości, lecz bez zakłócenia naszej równowagi duchowej). Nie w taki sam, lecz w podobny sposób wszyscy niewątpliwie będziemy patrzeć na naszą własną opowieść, kiedy już poznamy ją (a także o wiele więcej z Całej Opowieści). ** Źródło: list nr 94 * Jeśli mitologia potrafi dostarczyć jakiegoś racjonalnego czy zracjonalizowanego wyjaśnienia, to jest to sprawdzian jej spójności. ** Źródło: list nr 200 * Jeśli w mojej opowieści znajduje się jakiekolwiek odniesienie do współczesności, to chyba do tego, co wydaje mi się najbardziej rozpowszechnionym założeniem naszych czasów: że jeśli można coś zrobić, to trzeba to zrobić. Wydaje mi się to całkowicie fałszywe. Największe przykłady działania ducha i rozumu można znaleźć w abnegacji. ** Źródło: list nr 186 * „Język” jest najważniejszy, ponieważ historię trzeba opowiedzieć, a dialog przeprowadzić w jakimś języku. ** Źródło: list nr 144 * Już niewielka znajomość historii przytłacza poczuciem masy i ciężaru ludzkiej nikczemności: bardzo starej, ponurej, nieskończonej, powtarzającej się, niezmiennej, nieuleczalnej niegodziwości. Wszystkie miasta, wszystkie wsie, wszystkie siedziby ludzi – to ścieki! A jednocześnie wiadomo, że zawsze istnieje jakieś dobro: o wiele bardziej ukryte, o wiele mniej rozpoznawalne, rzadko wkraczające w sferę poznawalnego, widoczne piękno słowa, czynu lub twarzy – nawet nie obecności świętości, o wiele większej niż widoczna, rozreklamowana niegodziwość. Obawiam się jednak, że w życiu przeważającej większości ludzi saldo jest ujemne – robimy tak niewiele pozytywnego dobra, nawet jeśli negatywnie unikamy aktywnego zła. ** Źródło: list nr 69 ==K== * Każdy kto potrafi grać na jakimś instrumencie smyczkowym, wydaje mi się czarodziejem zasługującym na głęboki szacunek. Kocham muzykę, ale nie mam w tej dziedzinie najmniejszych zdolności; a próby nauczenia mnie w młodości gry na skrzypcach pozostawiły mi jedynie uczucie nabożnej czci doświadczanej w obecności skrzypków. ** Źródło: list nr 142 * Kiedy się rozpędzę, rzecz zdaje się pisać sama, jakby wtedy wychodziła na jaw prawda, jedynie niedokładnie dostrzegana we wstępnym szkicu. ** Źródło: list nr 91 * Każdy z nas jest alegorią ucieleśniającą w konkretnej opowieści i przyoblekającą w strój czasu i miejsca uniwersalną prawdę i wieczne życie. ** Źródło: list nr 163 * Kiedy mówię, że moja długa książka jest próbą stworzenia świata, w którym forma języka miła mojemu osobistemu poczuciu estetyki mogłaby się wydawać rzeczywista, nikt mi nie wierzy. Ale to prawda. ** Źródło: list nr 205 * Kiedy wszystko się skończy [wojna - przyp.], to czy zwykli ludzie będą jeszcze mieli jakieś prawo (albo lewo) do wolności, czy może będą musieli o nią walczyć albo okażą się zbyt zmęczeni, by się opierać? (...) Przypuszczam, że jedynym pewnym skutkiem tego wszystkiego jest dalszy wzrost wielkich ujednoliconych zbiorowości z ich masowo produkowanymi przekonaniami i emocjami. ** Źródło: list nr 77 * Kłopot w tym, że naprawdę nie wiadomo, co się dzieje, nawet kiedy dziecko słucha z uwagą, nawet kiedy się śmieje. Dzieci mają (tylko) jedną wspólną cechę: brak doświadczenia, jeśli nie w rozróżnianiu, to przynajmniej co do języka, w którym mogłyby wyrazić swoje spostrzeżenia. Zwykle wciąż przyjmują (zewnętrznie) jedzenie stawiane przed nimi przez dorosłych, chociaż mogą w duchu lub w rzeczywistości wyrzucać wszystko za płot ogrodu i mówić skromnie, jak bardzo im smakowało. ** Źródło: list nr 234 * Kocham to, co pospolite i proste, równie gorąco jak to, co szlachetne, i nic tak bardzo nie porusza mego serca (poza wszelkimi namiętnościami i złamanymi sercami świata), jak „uszlachetnienie” (z Brzydkiego Kaczątka we Froda). ** Źródło: list nr 180 * Konflikt we Władcy Pierścieni nie dotyczy zasadniczo „wolności”, choć naturalnie odgrywa ona ważną rolę. Toczy się on wokół kwestii Boga i Jego wyłącznego prawa do boskiej czci. ** Źródło: list nr 183 ==L== * Litość musi powstrzymywać człowieka od zrobienia czegoś upragnionego i pozornie korzystnego. Tyle tu „litości” [pośród trollów - przyp.], ile u drapieżnika, który ziewa, czy też leniwie poklepuje stworzenie, które mógłby zjeść, ale nie robi tego, ponieważ nie jest głodny. Podobnie jest w przypadku wielu ludzkich działań, które biorą się z sytości, lenistwa lub niemającej związku z żadną moralnością naturalnej łagodności, chociaż ludzie mogą te działania uszlachetniać, nazywając „litością”. ** Źródło: list nr 153 * Ludzie „upadli” – wszystkie legendy podane w formie hipotetycznej starożytnej historii naszego rzeczywistego świata muszą to przyjąć  – lecz ludy Zachodu, dobra strona, zostały zreformowane. ** Źródło: list nr 156 * Ludzie zmieniają się (a raczej uwalniają to, co ukryte) podczas podróży bez jakichś wielkich pobudek: jest to fakt podlegający zwykłej obserwacji, bez jakiejkolwiek potrzeby symbolicznego objaśnienia. W podróży na tyle długiej, by mogły zaistnieć podczas niej jakieś nieprzyjemności – w zakresie mieszczącym się między niewygodą a strachem – zmiana w towarzyszach dobrze znanych ze „zwykłego życia” (oraz w samym sobie) jest często zdumiewająca. ** Źródło: list nr 183 ==M== * Miłosierdzie czy żal, tylko wtedy są prawdziwie obecne, kiedy stoją w sprzeczności z rozwagą. Nie naszą rzeczą jest planować! To jednak nas upewnia, że jeśli chcemy mieć nadzieję na nadzwyczajną wielkoduszność, której najmniejsze nadwątlenie stanowi konsekwencję naszych własnych szaleństw i błędów, to sami musimy być nadzwyczaj wielkoduszni. I że miłosierdzie naprawdę czasami objawia się w tym życiu. ** Źródło: list nr 192 * Mit ten prezentuje punkt widzenia, wedle którego Śmierć – krótkość ludzkiego życia – nie jet karą za Upadek, lecz biologicznie (a zatem także duchowo, ponieważ ciało i duch są połączone) uwarunkowaną częścią natury człowieka. Próba jej uniknięcia jest grzeszna, ponieważ jest „nienaturalna” oraz niemądra, ponieważ w tym sensie Śmierć jest Darem Boga (niedostępnym elfom), uwolnieniem od znużenia Czasem. Śmierć rozumiana jako kara jest postrzegana jako zmiana postawy względem niej: pojawia się strach, niechęć. Dobry Numenorejczyk umierał z własnej woli, kiedy czuł, że nadszedł na to czas. ** Źródło: list nr 156 * Moim problemem jest brak zdecydowania (i sprzeczne rady) przy wyborze ze zbyt obfitego materiału. Spędziłem bezowocnie wiele czasu na próbach spełnienia niefortunnych obietnic. ** Opis: O tekstach dodatkowych do Władcy Pierścieni. ** Źródło: list nr 150 * Moje dzieło nie „rozwinęło się” w poważne dzieło. Ono takim powstało. ** Źródło: list nr 165 * Możesz spotkać w życiu (podobnie jak w literaturze) kobiety płoche lub wręcz rozpustne – nie mówię o zalotności, sparringu przygotowującym do prawdziwej walki, lecz o kobietach zbyt głupich, by brać poważnie nawet miłość, lub tak zdeprawowanych, że cieszą je „podboje” lub nawet zadawanie bólu – lecz są to nieprawidłowości, chociaż mogą je pobudzać fałszywe nauki, złe wychowanie i pełna zepsucia moda. ** Źródło: list nr 43 * Mój świat nie jest światem „wymyślonym”, lecz wymyślonym momentem historycznym „Śródziemia” – w którym żyjemy. ** Źródło: list nr 183 * Mówiąc w kategoriach literackich, sądzę, że wszyscy jesteśmy równi wobec Wielkiego Autora, ''qui deposit potentes de sede et sxaltavit humiles''. ** Źródło: list nr 163 * My wszyscy, w grupach czy jako jednostki, stanowimy ilustrację ogólnych zasad, lecz ich nie reprezentujemy. ** Źródło: list nr 181 * Myślę, że między innymi dlatego nie możemy po przebudzenie się ze snu odtworzyć cudownej argumentacji czy tajemnicy, że po prostu niczego takiego nie było: było natomiast (być może często) bezpośrednie zrozumienie przez umysł (tzn. rozum), lecz bez łańcucha argumentów, z jakim mamy do czynienia w naszym rządzonym przez czas życiu. ** Źródło: list nr 89 ==N== * Na pewno jestem dość „dziecinny” i powinno to wystarczyć prawdziwym dzieciom czy wszystkim innym osobom „dziecinnym” w ten sam sposób. ** Źródło: list nr 234 * Na temat początków Hobbita pamiętam tylko, że siedziałem nad pracami egzaminacyjnymi, nieskończenie znużony tym dorocznym obowiązkiem wmuszanym ubogim akademikom mającym dzieci. Na czystej kartce papieru napisałem: „W pewnej norze ziemnej mieszkał sobie pewien hobbit”. Ani wtedy, ani teraz nie wiem, dlatego to napisałem. Przez dłuższy czas nic z tym nie robiłem i przez kilka lat udało mi się tylko sporządzić Mapę Throra. Na początku lat trzydziestych zrodził się z tego jednak Hobbit, który został w końcu wydany nie z powodu entuzjazmu moich dzieci (chociaż dosyć się im podobał), lecz dlatego, że pożyczyłem go wtedy matce przełożonej z Cherwell Edge, kiedy miała grypę, i zobaczyła go była studentka, która w owym czasie pracowała w biurze wydawnictwa Allen and Unwin. Książka została chyba wypróbowana na Raynerze Unwinie, bez którego, kiedy dorósł, chyba nigdy nie zdołałbym wydać Trylogii. ** Źródło: list nr 163 * Narodziliśmy się w mrocznym okresie przeznaczonego (nam) czasu. Istnieje jednak ta pociecha: inaczej nie poznalibyśmy albo nie kochalibyśmy tak bardzo tego, co kochamy. Pewnie ryba wyjęta z wody jest jedyną rybą, która domyśla się istnienia wody. ** Źródło: list nr 52 * Nasza cała natura w swych najlepszych i najmniej zniekształconych, najłagodniejszych i najbardziej miłosiernych przejawach wciąż jest przesiąknięta poczuciem „wygnania”. ** Źródło: list nr 96 * Nawrócony mieszczuch więcej wynosi ze wsi niż zwykły wieśniak, ale nie może stać się prawdziwym ziemianinem, jest zarówno czymś więcej, jak i pod pewnym względem czymś mniej ** Źródło: list nr 96 * Nie bardzo myślałem o korzyściach czy radościach płynących dla innych, chociaż nikt właściwie nie może pisać czy robić czegokolwiek wyłącznie dla siebie. ** Źródło: list nr 163 * Nie jestem „demokratą” tylko dlatego, że „pokora” i równość to zasady duchowe skażone przez próbę ich zmechanizowania i sformalizowania, na skutek czego otrzymujemy nie powszechne małość i pokorę, lecz powszechne wielkość i dumę, dopóki jakiś ork nie zawładnie pierścieniem władzy – a wtedy otrzymujemy niewolnictwo. ** Źródło: list nr 186 * Nie jestem metafizykiem, ale uznałbym za dziwną metafizykę – nie ma jednej metafizyki, lecz jest ich wiele, właściwie potencjalnie niezliczone ich mnóstwo – która twierdziłaby, że znane kanały (w tym skończonym zakątku, o którym mamy jakie takie pojęcie) są jedynymi możliwymi, skutecznymi czy też możliwymi do przyjęcia przez Niego [Boga - przyp.]! ** Źródło: list nr 153 * Nie jestem reformatorem ani „mumifikatorem”! Nie jestem „reformatorem” (wykorzystującym władzę), ponieważ ta funkcja wydaje się skazana na sarumanizm. „Mumifikowanie” natomiast ma własne wady. ** Źródło: list nr 154 * Nie jestem „socjalistą” w żadnym sensie tego słowa – przede wszystkim wynika to z niechęci do wszelkiego „planowania” (co zapewne wyraźnie widać), ponieważ kiedy „planiści” zyskują władzę, stają się źli. ** Źródło: list nr 181 * Nie jestem szczególnie zainteresowany dziećmi, a już na pewno nie pisaniem dla nich: tj. zwracaniem się bezpośrednio i otwarcie do tych spośród nich, które nie potrafią zrozumieć dorosłego języka. ** Źródło: list nr 215 * Nie ma prawdziwych Urków, to znaczy istot złych w zamierzeniu ich stwórcy, a niewielu zdeprawowanych w ten sposób jest bezpowrotnie straconych dla dobra (chociaż obawiam się, że rzeczywiście istnieją istoty ludzkie, które wydają się całkowicie stracone, chyba że zdarzy się jakiś cud). ** Źródło: list nr 78 * Nie można walczyć z Nieprzyjacielem za pomocą jego własnego Pierścienia, samemu nie zmieniając się w Nieprzyjaciela; niestety jednak wydaje się, że mądrość Gandalfa dawno temu odeszła razem z nim na Prawdziwy Zachód. ** Źródło: list nr 81 * Nie obchodzą mnie młodzi czytelnicy! Nie interesuje mnie „dziecko” jako takie, współczesne czy też nie, i nie mam zamiaru wychodzić mu naprzeciw pół drogi czy nawet ćwierć. Tak czy owak, coś takiego jest błędem, rzeczą bezużyteczną (w przypadku głupców), albo szkodliwą (w przypadku narzucania takich uwag dzieciom utalentowanym). ** Źródło: list nr 234 * Nie sądzę, żeby ktokolwiek potrafił wygłosić wartościową krytykę od razu na miejscu: jest wtedy zbytnio pomieszana z reakcją. Słuchajmy z większą cierpliwością. ** Źródło: list nr 113 * Niestety, jednak mając do dyspozycji prawdziwe historie, ludzie zawsze chętniej wierzą w naukę i tajemną wiedzę niż w pomysłowość, szczególnie jeśli dadzą się otumanić tytułem profesora. ** Źródło: list nr 236 * Niewłaściwe zachowanie (jeśli według powszechnych zasad rzeczywiście jest niewłaściwe) zawsze jest progresywne: nigdy nie poprzestaje na byciu „niezbyt dobrym”, „prawie najlepszym” – albo się zmienia na lepsze, albo staje się trzeciorzędne, złe, obrzydliwe. W żadnej innej dziedzinie nie jest to bardziej prawdziwe niż w dziedzinie seksu. ** Źródło: list nr 49 * ''Nolo heroizari'' jest oczywiście tak samo dobrym początkiem dla bohatera, jak ''nolo episcopari'' dla biskupa. ** Źródło: list nr 163 * Númenor jest moim osobistym przetworzeniem mitu i/lub legend Atlantydy i wpasowaniem go do mojej ogólnej mitologii. Jest to obraz mityczny, czy „archetypiczny” głęboko zakorzeniony w mojej wyobraźni, a przez wiele lat nawiedzał mnie powtarzający się atlantydzki sen: ogromna i nieuchronna fala nadchodząca od Morza lub poprzez ląd, czasami ciemna, czasami zielona i oświetlona słońcem. ** Źródło: list nr 276 ==O== * Oba pierścienie były okrągłe i na tym podobieństwo się kończy. ** Źródło: list nr 229 * Obawiam się, że bez względu na nasze przekonania musimy uświadomić sobie, że istnieją osoby, które ulegają pokusie, odrzucają szanse na osiągnięcie szlachetności lub zbawienia i wydają się „godne potępienia”. Tego ostatniego nie da się żadną miarą ocenić w kategoriach wszechświata (gdzie może się z tego zrodzić dobro). Lecz nam, którzy znajdujemy się „w tej samej łodzi”, nie wolno uzurpować sobie roli Sędziego. ** Źródło: list nr 181 * Obwiniony ma udział w dobru zrodzonym ze zła, które czynił. ** Źródło: list nr 113 * Oczywiście za pomocą tego potężnego środka, jakim jest „mit”, można wyrządzić wielką krzywdę, zwłaszcza celowo. Prawo do „wolności” wtór-stwórcy nie stanowi wśród upadłych ludzi żadnej gwarancji, że nie zostanie ono wykorzystane równie nikczemnie, jak Wolna Wola. ** Źródło: list nr 153 * Okazuje się, że niemożność używania pióra lub ołówka jest równie nieznośna, jak utrata dzioba dla kury. ** Źródło: list nr 248 * Opowieść głównie dotyczy Śmierci i Nieśmiertelności oraz „ucieczek” od nich: długowieczności i gromadzenia wspomnień. ** Opis: O ''Władcy Pierścieni''. ** Źródło: list nr 211 * Opowieść trzeba opowiedzieć, bo inaczej nie będzie opowieścią, a mimo to najbardziej poruszające są opowieści nieopowiedziane. ** Źródło: list nr 96 * Orkowie to skażona „ludzka” forma, oddana w elfach i ludziach. ** Źródło: list nr 210 ==P== * Pierścień Saurona stanowi tylko jedno z rozmaitych mitycznych rozwiązań kwestii umieszczenia swojego życia czy też potęgi w jakimś przedmiocie, który tym samym jest wystawiony na możliwość przejęcia lub zniszczenia z katastrofalnymi skutkami dla jego właściciela. Gdybym miał „ufilozofić” ten mit, a przynajmniej Pierścień Saurona, to powiedziałbym, że był to mityczny sposób przedstawienia prawdy głoszącej, że aby skutecznie wykorzystywać swoją moc (a może raczej możliwość), to trzeba ją uzewnętrznić, a zatem, w większym lub mniejszym stopniu wymyka się ona bezpośredniej kontroli użytkownika. Człowieka, który pragnie posługiwać się potęgą, musi mieć poddanych, którzy nie są nim samym. Wtedy jednak od nich zależy. ** Źródło: list nr 211 * Pierwsza Wojna Maszyn wydaje się zmierzać do swego końcowego, niczego nierozstrzygającego rozdziału – czyniąc, niestety, wszystkich uboższymi, wielu sierotami lub kalekami, oraz tworząc całe miliony trupów i tylko jednego tryumfatora: Maszyny. Ponieważ słudzy Maszyn stają się klasą uprzywilejowaną, Maszyny staną się o wiele bardziej potężne. Jaki będzie ich następny ruch? ** Źródło: list nr 96 * Piszę dzieła, które można sklasyfikować jako baśnie, nie dlatego, że chcę pisać dla dzieci (które jako dzieci nie są, moim zdaniem, specjalnie zainteresowane takim rodzajem literatury), ale ponieważ chcę pisać właśnie taki rodzaj opowieści. Robię to dlatego, że jeśli nie dam temu zbyt pompatycznego tytułu, okazuje się, iż komentować świat jest mi najłatwiej i najbardziej naturalnie w taki sposób. Nie jestem świadom żadnych ograniczeń nakładanych na mnie przez „codzienne życie”. ** Źródło: list nr 215 * Po raz pierwszy spróbowałem napisać jakąś opowieść, kiedy miałem siedem lat. Traktowała o smoku. Pamiętam z niej tylko pewien fakt filologiczny. Matka nic mi nie powiedziała o smoku, zwróciła mi jednak uwagę, że nie można powiedzieć „zielony wielki smok”, tylko „wielki zielony smok”. Nigdy nie przestałem się zastanawiać dlaczego. Fakt, ze to pamiętam, ma prawdopodobnie znaczenie, ponieważ potem przez wiele lat nie próbowałem napisać żadnego opowiadania i zająłem się językiem. ** Źródło: list nr 163 * Po to, by opowiedzieć najdłuższą nawet historię czy nauczyć się czegoś chyćby najbardziej podstawowego, trzeba skoncentrować się na jakiejś części, prawdopodobnie stosunkowo małej, Świata (Wszechświata) – i dlatego wiele spraw zostanie z tego „punktu widzenia” pominiętych, zniekształconych na obrzeżach lub będzie się wydawać czymś dziwnym i stanowiącym zgrzyt. ** Źródło: list nr 153 * Podobno osiągnęliśmy taki poziom cywilizacji, w którym wciąż może istnieć konieczność wykonania egzekucji na przestępcy, ale nie napawania się tym czy wieszania obok niego jego żony i dzieci na oczach rozradowanego tłumu orków. ** Źródło: list nr 96 * Pojawienie się w tej opowieści elfów i ludzi nie miało nic wspólnego z bogami – dlatego też elfowie i ludzie zostali nazwani Dziećmi Boga, a bogowie szczególnie ich kochali (albo nienawidzili) jako istoty mające związek ze Stwórcą równy ich związkowi, choć posiadające inną rangę. Taka jest sytuacja mitologiczno-teologiczna w tym punkcie Historii, co zostało jasno powiedziane, lecz jeszcze nieopublikowane. ** Źródło: list nr 156 * Powinienem być wdzięczny przede wszystkim za wychowanie mnie (poczynając od ósmego roku życia) w Wierze, która mnie wykarmiła i nauczyła wszystkiego, co wiem (choć niewielka to wiedza) (...) Z pewnością nie wykarmiła mnie angielska literatura, w której nie jestem chyba lepiej oczytany niż Ty, z tego prostego powodu, że nigdy nie znalazłem w niej miejsca, gdzie mógłbym złożyć serce (albo serce razem z głową). ** Źródło: list nr 142 * Powinienem uważać ich [elfów z Eregionu - przyp.] za równie nikczemnych czy głupich (i tak samo zagrożonych upadkiem), co katolików zajmujących się pewnym rodzajem badań fizycznych (np. wytwarzających, choćby tylko jako produkty uboczne, trujące gazy i materiały wybuchowe): rzeczami niekoniecznie złymi, lecz – wziąwszy pod uwagę obecną sytuację oraz naturę i motywy gospodarczych władców, którzy dostarczają wszystkim środków do tej pracy – z pewnością mającymi służyć złym celom. Nie należy chyba ich za to winić, nawet jeśli będą tych celów świadomi. ** Źródło: list nr 153 * Prawdziwy temat to coś, według mnie, o wiele bardziej trwałego i trudnego: Śmierć i Nieśmiertelność. ** Źródło: list nr 186 * Przechodząc, jeśli można, do „rysów osobistych” i kwestii, kiedy zacząłem. To tak, jakby zapytać człowieka, kiedy zaczął się język. Był to nieunikniony, choć uwarunkowany rozwój tego, co wrodzone. Tak zawsze było ze mną: wrażliwość na formę językową, która wpływa na mnie emocjonalnie jak kolor czy muzyka; namiętna miłość do tego, co rośnie, oraz głębokie przeżywanie legend (z braku lepszego słowa) mających to, co nazwałbym północno-zachodnim temperamentem i temperaturą. ** Źródło: list nr 163 * Przypuszczam, że stworzyłem wymyślony „czas”, lecz jeśli chodzi o miejsce, to twardo stoję na mojej własnej matce ziemi. Wolę to od współczesnego poszukiwania odległych planet w „kosmosie”. Choć ciekawe, są nam obce i nie dają się kochać tak, jak coś, z czym łączą nas więzy krwi. ** Źródło: list nr 211 * Przyszłość jest nieprzenikniona, szczególnie dla mędrców – to, co prawdziwie ważne, zawsze jest ukryte przed współczesnymi, a ziarna tego, co ma być, spokojnie kiełkują w ciemności jakiegoś zapomnianego kąta. ** Źródło: list nr 79 ==R== * Rzeczy, o których pisałem, w tej czy innej formie wyrastają z całego pisarstwa (lub sztuki), które nie dba o pozostawanie w obrębie „obserwowanych faktów”. ** Źródło: list nr 153 ==S== * Saruman wpływał na zdolność rozumowania. ** Źródło: list nr 210 * Sauron oczywiście nie był „zły” od początku. Był „duchem” skażonym przez Pierwszego Czarnego Władcę (Pierwotnego wtór-stworzonego Buntownika) Margotha. ** Źródło: list nr 153 * Sądzę, że część uroku Władcy Pierścieni stanowią przebłyski rozległej historii w tle – jest to urok podobny do tego, jaki ma widok odległej, nieznanej wyspy czy może wież leżącego w dali miasta, lśniących w prześwietlonej słońcem mgle. ** Źródło: list nr 247 * Sentire cum ecclesia; jakże często okazuje się, że to dobry przewodnik. Mówię to tym radośniej, że pod tym względem sam byłem uczuciowo odmiennego zdania (nie otwarcie, ponieważ jestem zobligowany do posłuszeństwa). Wtedy jednak wciąż się łudziłem, że chrześcijańskie małżeństwo to tylko przejaw szczególnego zachowania mojej „sekty czy zakonu”. ** Źródło: list nr 49 * Stosunki mężczyzny z kobietami mogą być wyłącznie fizyczne (oczywiście w rzeczywistości to niemożliwe: mam jednak na myśli to, że może on nie chcieć brać pod uwagę innych spraw, działając na wielką szkodę własnej oraz kobiecej duszy (i ciała)); albo „przyjacielskie”; albo on może być „kochankiem” (zbierając wszystkie swoje uczucia i siły umysłu oraz ciała w jedno złożone uczucie potężnie zabarwione i napędzane „seksem”). To jest upadły świat. Zaburzenie instynktu płciowego jest jednym z głównych objawów Upadku. Świat od wieków „schodzi na psy”. Różne formy społeczne zmieniają się i każdy nowy sposób postępowania ma swoje zagrożenia: lecz „twardy duch lubieżności” chodzi po każdej ulicy i siedzi, łypiąc spod oka, w każdym domu od czasu upadku Adama. ** Źródło: list nr 43 * Sztuka samotna nie jest sztuką. ** Źródło: list nr 109 * Surowy to lekarz, który powleka pigułkę niezbyt nadającą się do przełknięcia warstwą żółci. ** Źródło: list nr 113 * Szczególnie poruszająca jest dla mnie nobilitacja osób niskiego urodzenia. ** Źródło: list nr 165 ==Ś== * Śmierć nie jest Nieprzyjacielem! Powiedziałem albo chciałem powiedzieć, że „przesłaniem” było straszliwe niebezpieczeństwo pomylenia prawdziwej „nieśmiertelności” z nieograniczoną długowiecznością. Wolność od Czasu i kurczowe trzymanie się Czasu. To właśnie ów brak rozróżnienia jest dziełem Nieprzyjaciela i jedną z głównych przyczyn ludzkiej klęski.(...) Elfowie nazywają „śmierć” Darem Boga (dla ludzi). Ich pokusa jest inna: [skłonność do] bezczynnej melancholii obciążonej Pamięcią, prowadzącej do próby zatrzymania czasu. ** Źródło: list nr 208 ==T== * Ta „historia” ma się rozgrywać w czasach Starego Świata naszej planety. ** Opis: O ''Władcy Pierścieni''. ** Źródło: list nr 165 * Tak się składa, że jestem chrześcijaninem, a właściwie rzymskim katolikiem, więc nie spodziewam się, żeby „historia” była czymś innym niż „stawianiem oporu klęskom” – chociaż zawiera ona (a w legendzie może to robić wyraźniej i w sposób bardziej poruszający) pewne próbki czy przebłyski ostatecznego zwycięstwa. ** Źródło: list nr 195 * Teatrem mojej opowieści jest ta ziemia, na której teraz żyjemy, lecz okres historyczny został wymyślony. ** Źródło: list nr 183 * To „opowieści” powstały by stworzyć świat dla tych języków, a nie odwrotnie. Dla mnie najpierw powstaje imię, a potem opowieść. ** Źródło: list nr 165 * Ty i ja jesteśmy po zawsze pokonanej, lecz nigdy do końca nieujarzmionej stronie. Powinienem nienawidzić Cesarstwa Rzymskiego, żyjąc w jego czasach (tak jak go nienawidzę), i pozostać patriotycznie nastawionym rzymskim obywatelem, który opowiada się za wolną Galią i dostrzega dobro w Kartagińczykach.Delenda est Carthago. ** Źródło: list nr 77 * Tylko pierwsza osoba (świata czy czegokolwiek innego) może być jedyna. Jeśli mówi się „on jest”, musi istnieć więcej niż jedna osoba i zakłada się stworzone (wtór-) istnienie. ** Źródło: list nr 153 ==U== * Umiem tylko bardzo niedobrze rysować to, co potrafię, a nie to, co widzę. ** Źródło: list nr 151 * Unikam zajęć hobbystycznych, ponieważ jestem bardzo poważną osobą i nie potrafię odróżnić osobistej przyjemności od obowiązków. Jestem przystępny lecz nietowarzyski. Pracują tylko dla własnej przyjemności, ponieważ moje obowiązki sprawiają mi osobistą przyjemność. ** Źródło: list nr 165 * Uważam, że „krytyka” – choćby najbardziej wartościowa czy zajmująca intelektualnie – raczej przeszkadza autorowi, który ma do powiedzenia coś osobistego. Linoskoczkowi być może potrzebna jest praktyka, lecz jeśli zacznie rozwijać teorię równowagi, straci wdzięk (i prawdopodobnie spadnie). ** Źródło: list nr 113 * Uważam, że opowieści jako takiej służy pozostawienie wielu spraw niewyjaśnionych (szczególnie jeśli wyjaśnienie istnieje); być może z tego punktu widzenia popełniłem błąd, starając się wyjaśnić zbyt dużo i przedstawiając wiele faktów z historii. ** Źródło: list nr 144 * Uważam, że tak zwana baśń jest jedną z najwyższych form literatury, zupełnie błędnie wiązaną z dziećmi (jako takimi). ** Źródło: list nr 165 * Uważam, że „zwycięzcy” nigdy nie mogą cieszyć się „zwycięstwem” – nie w kategoriach, które zakładali. ** Źródło: list nr 181 ==W== * W gruncie rzeczy jestem hobbitem (pod każdym względem, oprócz wzrostu). ** Źródło: list nr 213 * W gruncie rzeczy piszę, jak piszę, źle czy dobrze, bo nie potrafię pisać inaczej. ** Źródło: list nr 234 * W gruncie rzeczy, z zasady, jestem zagubiony na obcym, nie opisanym na mapach morzu. Potrzebuję ściśle określonego pożywienia, a nie ćwiczeń dla mojego analitycznego umysłu (który normalnie znajduje zatrudnienie w innych dziedzinach). ** Źródło: list nr 113 * W mojej opowieści nie ma żadnego „symbolizmu” czy świadomej alegorii. Alegoria w rodzaju „pięciu czarodziejów = pięć zmysłów” jest całkowicie obca mojemu myśleniu. Było pięciu czarodziejów i jest to po prostu unikalna cecha historii. Pytanie, czy orkowie „są” komunistami, jest dla mnie równie sensowne, jak pytanie, czy komuniści są orkami. ** Źródło: list nr 203 * W ostatecznym rozrachunku zniechęcające i nie do zniesienia jest nie to, co nie jest ludzkie (np. pogoda) ani to, co ludzkie (nawet na złym poziomie), ale to, co wytworzone przez człowieka. ** Źródło: list nr 83 * W przeciwieństwie do sztuki, która zadowala się tworzeniem nowego wtórnego świata w umyśle, maszyneria usiłuje realizować pragnienia, a tym samym tworzyć władzę na tym świecie, a czegoś takiego nie da się zrobić z prawdziwym zadowoleniem. Maszyny zmniejszające nakład pracy tworzą jedynie niekończącą się i jeszcze gorszą pracę. A do tego podstawowego upośledzenia istoty dochodzi jeszcze Upadek, który sprawia, że nasze urządzenia nie tylko nie spełniają naszych pragnień, lecz zmieniają się w nowe i straszliwe zło.(...) To nie jest postęp w mądrości! Ta potworna prawda (...) wybija się tak wyraźnie i jest ilustrowana tak straszliwymi przykładami w naszych czasach, stanowiąc jeszcze większe zagrożenie dla przyszłości, że wydaje się, iż niemal cały świat cierpi na chorobę umysłową, skoro ową prawdę dostrzega zaledwie drobna mniejszość. Nawet jeśli ludzie w ogóle słyszą legendy (co staje się coraz rzadsze), to nie mają pojęcia o ich znaczeniu. ** Źródło: list nr 75 * W ramach mojej opowieści istnieje pogląd, że chociaż każde wydarzenie czy sytuacja ma (przynajmniej) dwa aspekty: historię i rozwój jednostki (jest to coś, z czego może ona uzyskać dla siebie dobro, najwyższe dobro, lub zawieść pod tym względem) oraz historię świata (która zależy od działań jednostki na rzecz świata) – to mimo wszystko jednostka może się znaleźć w sytuacji nietypowej. Nazwałbym je sytuacjami „ofiarnymi”: scil. sytuacjami, w których „dobro” świata zależy od zachowania jednostki w okolicznościach wymagających od niej cierpienia i wytrzymałości znacznie przekraczających normę – a nawet może się tak zdarzyć (lub mówiąc po ludzku, wydawać), że wymagających sił fizycznych i duchowych, których jednostka nie posiada. W pewnym sensie jest skazana na klęskę, na ulegnięcie pokusie lub złamanie wobec siły nacisku na jej „wolę”: to znaczy na jakikolwiek wybór, jaki mogłaby lub chciała uczynić nieskrępowana, nie pod przymusem. ** Źródło: list nr 181 * W ramach tej mitycznej historii (której metafizyka to niekoniecznie metafizyka prawdziwego Świata) Tworzenie, akt Woli Jedynego Eru, który zmienia pomysły w Rzeczywistość, jest odróżnione od Czynienia, które zależy od przyzwolenia. ** Źródło: list nr 153 * Wcale nie czuję wstydu ani wątpliwości w związku z „mitem” Raju. ** Źródło: list nr 96 * Wiele fragmentów mojej własnej książki stanowi dla mnie zagadkę, a w każdym razie duża jej część została napisana tak dawno, że czytam ją teraz tak, jakby wyszła spod obcej ręki. ** Źródło: list nr 211 * Władca Pierścieni jest oczywiście zasadniczo dziełem religijnym i katolickim; początkowo niezamierzenie, lecz w poprawkach świadomie. Dlatego nie umieściłem w nim, czy też wyciąłem z niego niemal wszystkie wzmianki o czymkolwiek, co mogłoby być „religią”, kultem czy obrzędami w tym wymyślonym świecie. Element religijny został bowiem wchłonięty przez opowieść i jej symbolikę. ** Źródło: list nr 142 * Właściwym przedmiotem studiów nad człowiekiem na pewno nie jest człowiek; a najbardziej niewłaściwym zajęciem dla ludzi, nawet świętych (którzy przynajmniej nie chcieli się go podjąć), jest dyrygowanie innymi. Nie jest do tego przygotowana nawet jedna osoba na milion, a już najmniej ci, którzy szukają takiej możliwości. A przynajmniej zdarza się to tylko małej grupie ludzi, którzy wiedzą, kto jest ich panem. Ludzie żyjący w średniowieczu mieli rację, czyniąc z nolo episcopari najlepszy powód, jaki mógł podać duchowny, by uczyniono go biskupem. ** Źródło: list nr 52 * Właśnie zwaliła się na mnie wojna 1914 r., kiedy dokonałem odkrycia, że „legendy” zależą od języków, z którymi są związane, lecz jednocześnie, że żywy język w równym stopniu zależy od „legend”, które tradycyjnie przekazuje. ** Źródło: list nr 180 * Wojny zawsze są przegrywane, a Wojna zawsze trwa. ** Źródło: list nr 101 * Wprowadzenie u ludzi elfiego pierwiastka jest przedstawione jako część Boskiego Planu uszlachetnienia rasy ludzkiej, od początku mającej zastąpić elfów. ** Źródło: list nr 153 * Wydaje mi się smutne i dziwne, że w tych złych czasach, kiedy codziennie torturuje się, poddaje praniu mózgów i łamie ludzi dobrej woli, można być tak skrajnie prostackim i obłudnym. ** Źródło: list nr 192 * Wydaje mi się, że lubię same pustkowia, ilekroć je widzę. Moje serce wciąż przebywa na wysokich, skalistych połaciach wśród moren i górskich rumowisk, milczących mimo dźwięku skąpo płynącej chłodnej wody. ** Źródło: list nr 78 ==Z== * Zapewne cała ludzka rasa (podobnie jak każdy człowiek z osobna) ma wolny wybór: nie wznieść się na powrót, lecz zasłużyć na wieczne potępienie i przeprowadzić Upadek aż do gorzkiego końca (...) W pewnych okresach – a takim wyraźnie jest obecny – wydaje się to wydarzeniem nie tylko prawdopodobnym lecz bliskim. Ja jednak wierzę, że nastąpi „milenium”, przepowiadane tysiącletnie rządy Świętych, tj. tych, którzy mimo swoich niedoskonałości nigdy w ostatecznym rozrachunku sercem i wolą nie ugięli się przed światem lub złym duchem. ** Źródło: list nr 96 * Związek między ojcem i synem nie jest jedynie związkiem przemijającego ciała: musi mieć w sobie coś z aeternitas. Jest takie miejsce, zwanie „niebiosami”, gdzie można dokończyć rozpoczęte tu dobro, gdzie spełniają się nienapisane opowieści i niespełnione nadzieje. ** Źródło: list nr 45 * Zmartwychwstanie było najwspanialszą z możliwych „eukatastrofą” w najwspanialszej Baśni.(...) Oczywiście nie chcę powiedzieć, że Ewangelie są wyłącznie baśnią; mówię jednak bardzo wyraźnie, że opowiadają baśń – i to największą. ** Źródło: list nr 89 ==Ż== * Żaden mężczyzna, choćby najszczerzej kochał swoją narzeczoną i pannę młodą w młodości, nie jest jej wierny jako żonie myślą lub ciałem bez świadomego udziału woli, bez samozaparcia. Zbyt nielicznym się o tym mówi (...). ** Źródło: list nr 43 * Że też ludzie nie potrafią wyobrazić sobie istot wrogich ludziom i hobbitom, które ich nękają, nie będąc jednocześnie w porozumieniu z Diabłem! ** Źródło: list nr 175 * Życie przerasta nas wszystkich (może oprócz bardzo nielicznych osób). Wszyscy też potrzebujemy przerastającej nas literatury – choć, być może, nie zawsze mamy dość energii, by ją czytać. Lecz energia młodości jest zwykle większa. Młodość zatem mniej niż dorosłość czy wiek zaawansowany potrzebuje tego, co jest przykrojone do jej (zakładanych) zdolności. Myślę jednak, że nawet gdy jesteśmy w takim wieku, naprawdę porusza nas to, co przerasta nas chociażby w jednym punkcie czy aspekcie, przynajmniej zanim to przeczytamy i „wchłoniemy”. Dlatego nie należy obniżać poziomu, pisząc dla dzieci czy dla kogokolwiek innego. Nawet jeśli chodzi o język. Chociaż byłoby dobrze, gdyby ten wielki szacunek należny dzieciom przyjął formę unikania wymęczonych i płaskich banałów dorosłego życia. Lecz uczciwe słowo jest uczciwym słowem, a poznać je można tylko spotykając je we właściwym kontekście. Dobrego słownictwa nie nabywa się, czytając książki napisane według jakiegoś wyobrażenia o słownictwie danej grupy wiekowej. Nabywa się je, czytając książki grupę tę przerastające. ** Źródło: list nr 215 [[Kategoria:Listy]] [[Kategoria:Literatura angielska]] [[Kategoria:Twórczość J.R.R. Tolkiena]] j81o4n52ko9vahuyrwexgydsrlj4f28 2 52209 645970 590056 2026-08-01T23:57:11Z Pathoschild 1889 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 645970 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">{{#babel:ko|en-3|pl-0}} [[File:Revi wikimedia image.jpg|thumb|center|middle|If you are here to talk about CommonsDelinker removing a deleted image, please [[:c:User talk:Revi C.|go here]].]] Hello! I am [[:m:User:Revi C.|revi]]. I edit to [[m:SWMT|revert vandals]], do Wikidata stuff<!--(I am a Wikidata Admin! <small>([{{fullurl:wikidata:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>)-->, or do [[:c:COM:FR|Commons Filemoving stuff]] (I am Commons Admin too! <small>([{{fullurl:c:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>). Come to [[:m:User:Revi C.|my Meta userpage]] or [[:c:User:Revi C.|my Commons userpage]] for more information. Thank you.</div> mwy0jss0sk5cun6wre6tfv29a0k0yns 3 52212 645968 590055 2026-08-01T23:16:33Z Pathoschild 1889 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 645968 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] ''' <span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span> Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn 2 54925 645971 590069 2026-08-02T00:35:14Z Pathoschild 1889 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 645971 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut 3 54926 645972 590070 2026-08-02T01:04:32Z Pathoschild 1889 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 645972 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o 0 63779 645967 577397 2026-08-01T21:58:50Z Zero 20 link, - (zbyt długie) 645967 wikitext text/x-wiki [[Plik:Ian Anderson.jpg|mały|{{center|Ian Anderson (2006)}}]] '''[[w:Ian Anderson|Ian Anderson]]''' (ur. 1947) – brytyjski muzyk rockowy. * Dwa tygodnie temu znalazłem list. Został wysłany do mnie dwa lata temu, ale przysypały go jakieś papiery i otworzyłem dopiero teraz. Była w nim prośba zespołu The Prodigy o taśmę z próbkami mojego fletu, których chcieli użyć na nowej płycie. Bardzo się zezłościłem, czytając ten list. I nie dlatego, że zespół The Prodigy chciał wykorzystać mój flet na swojej płycie, tylko dlatego, że kilka miesięcy wcześniej sam kupiłem w sklepie dwa albumy The Prodigy. Musiałem za nie zapłacić, a tak nie tylko byłbym na ich płycie, ale dostałbym darmowe egzemplarze autorskie. ** Opis: z wywiadu dla Radiowej Trójki – Münster, 22 lutego 1997. ** Źródło: Piotr Kaczkowski, ''Przy mikrofonie'', Prószyński i S-ka, Warszawa 1999, ISBN 8370528066, s. 158. ** Zobacz też: [[The Prodigy]] {{SORTUJ:Anderson, Ian}} [[Kategoria:Brytyjscy muzycy rockowi]] [[Kategoria:Brytyjscy wokaliści]] [[Kategoria:Fleciści]] 6qu4hxcydll8jmk5qaw85zokvkowxp8 0 63811 645966 577392 2026-08-01T21:55:50Z Zero 20 link 645966 wikitext text/x-wiki [[Plik:Banks.jpg|mały|{{center|Tony Banks (2007)}}]] '''[[w:Tony Banks|Tony Banks]]''' (ur. 1950) – brytyjski kompozytor i klawiszowiec rockowy znany z występów z grupą Genesis. * Bo (w końcówce lat 90. – przyp.) jest znacznie więcej muzyków i naprawdę wiele zespołów. Ale co mnie zdumiewa, to pewien rodzaj zgodności na temat tego, co jest w muzyce dobre. W latach 60. Z większą intensywnością kochało się The Beatles albo potępiało The Rolling Stones. Teraz nowe grupy, jak Radiohead czy The Prodigy, wszyscy uważają za dobre. Jestem tym trochę zawiedziony. Zawsze podobał mi się „partyzancki” aspekt popularności. Zespoły czy style muzyczne miały swoich wiernych sympatyków, którzy nie kibicowali konkurencji. Pamiętam, że gdy jako nastolatek zainteresowałem się muzyką The Beatles, moi rodzice jej nienawidzili. Ich odczucia wzmagały moje. Teraz muzyka Radiohead podoba się i nastolatkom, i ludziom po czterdziestce, takim jak ja. Ta bardzo szeroka paleta muzyczna ma swoje dobre strony, ale zatraca się na niej poczucie odrębności. Osobiście wolałbym doświadczyć większej walki między zespołami, bo może wtedy muzycy bardziej by się starali. ** Opis: z wywiadu dla Radiowej Trójki – Fisher Lane Farm, Surrey, 4 lipca 1997. ** Źródło: [[Piotr Kaczkowski]], ''Przy mikrofonie'', Prószyński i S-ka, Warszawa 1999, ISBN 8370528066, s. 179–180. ** Zobacz też: [[The Beatles]], [[The Rolling Stones]], [[The Prodigy]] * Wszyscy sądzą, że w całej historii grupy najtrudniejszy był moment, gdy odszedł Peter Gabriel. To błąd, ponieważ Phil Collins, który go zastąpił, był przecież naszym perkusistą. Najtrudniej było, gdy Genesis opuścił Anthony Philips. Wiem, że to dziwnie zabrzmi, bo zdarzyło się to bardzo dawno temu (1970 – przyp.), na początku drogi naszego wtedy oryginalnego kwartetu (…). Wtedy wydawało mi się, że z jego odejściem zaginie gdzieś magia zespołu. Postanowiliśmy jednak utrzymać nazwę i okazało się to decyzją słuszną. Gdy odchodził Peter Gabriel, nikt nie miał żadnych wątpliwości, że zespół będzie kontynuować działalność. Myślę, że mieliśmy wtedy coś do udowodnienia. W powszechnej opinii Genesis był przecież tylko opakowaniem dla Gabriela. To było wyzwanie, do którego musieliśmy dorosnąć, któremu musieliśmy sprostać. ** Opis: z wywiadu dla Radiowej Trójki – Fisher Lane Farm, Surrey, 4 lipca 1997. ** Źródło: [[Piotr Kaczkowski]], ''Przy mikrofonie'', op. cit., s. 181. '''Zobacz też:''' * [[Peter Gabriel]] * [[Ray Wilson]] * [[Phil Collins]] * [[Mike Rutherford]] * [[Steve Hackett]] {{SORTUJ:Banks, Tony}} [[Kategoria:Brytyjscy keyboardziści]] [[Kategoria:Brytyjscy muzycy rockowi]] [[Kategoria:Genesis]] k3hsjjnew32avgatipju8rltyt3vbun 4 73372 645938 2026-08-01T12:51:10Z Swam pl 41038 N 645938 wikitext text/x-wiki {{skrót|WC:P}} '''Patrolujący''' – grupa użytkowników mogąca oznaczać strony jako sprawdzone oraz których edycje są automatycznie oznaczane jako sprawdzone przez oprogramowanie. Prośby o nadanie uprawnienia patrolującego można złożyć na stronie [[Wikicytaty:Prośby o przyznanie uprawnień]]. [[Kategoria:Grupy użytkowników Wikicytatów]] hfmul2havrff63d6aw3dilzdf43ozoz 645949 645938 2026-08-01T18:35:12Z Swam pl 41038 drobne redakcyjne 645949 wikitext text/x-wiki {{skrót|WC:P}} '''Patrolujący''' – grupa użytkowników mogąca oznaczać strony jako sprawdzone oraz których edycje są automatycznie oznaczane jako sprawdzone przez oprogramowanie. Prośby o nadanie uprawnienia patrolującego można składać na stronie [[Wikicytaty:Prośby o przyznanie uprawnień]]. [[Kategoria:Grupy użytkowników Wikicytatów]] djsv4bx6i58ykk0hzumgj1mpxakp24b 0 73373 645939 2026-08-01T12:51:46Z Swam pl 41038 przekierowanie do [[Wikicytaty:Patrolujący]] 645939 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Wikicytaty:Patrolujący]] nu4zw7ryd4sstvljpvced8689pxid7f 14 73374 645952 2026-08-01T19:17:54Z Swam pl 41038 Nowa kategoria 645952 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:John Ronald Reuel Tolkien]] [[Kategoria:Twórczość według autorów|Tolkien, J.R.R]] ocxcf1jj267hrpyicog9u8vkxwwdua8 645953 645952 2026-08-01T19:18:09Z Swam pl 41038 szablon 645953 wikitext text/x-wiki {{wikipediakat|Twórczość J.R.R. Tolkiena}} [[Kategoria:John Ronald Reuel Tolkien]] [[Kategoria:Twórczość według autorów|Tolkien, J.R.R]] i4kc7ouohmbvp9hsbpz3xhnnfy3ptlc 0 73375 645965 2026-08-01T21:52:56Z Zero 20 N++ 645965 wikitext text/x-wiki [[Plik:TheProdigyLOGO.jpg|mały|{{center|Logo zespołu}}]] '''[[w:The Prodigy|The Prodigy]]''' – brytyjski zespół muzyczny tworzący muzykę elektroniczną. * Zdecydowałem się przenieść swoją pracę z powrotem do podziemia, żeby nie wpadła w niepowołane ręce. ** ''So, I’ve decided to take my work back underground, to stop it falling into the wrong hands.'' (ang.) ** Źródło: ''Intro'' z albumu ''Music for the Jilted Generation'' (1994) ** Zobacz też: ''[[Kosiarz umysłów]]'' * Jestem podpalaczem, pokręconym podpalaczem. ** ''I’m a firestarter, twisted firestarter.'' (ang.) ** Źródło: ''Firestarter'' z albumu ''The Fat of the Land'' (1996) {{SORTUJ:Prodigy, The}} [[Kategoria:Brytyjskie zespoły muzyczne]] [[Kategoria:Laureaci MTV Video Music Awards]] [[Kategoria:Laureaci Europejskich Nagród Muzycznych MTV]] l6apfsfqwhmi3srbtlawnmoqx1pbzs3 645969 645965 2026-08-01T23:37:29Z Zero 20 ++ 645969 wikitext text/x-wiki [[Plik:TheProdigyLOGO.jpg|mały|{{center|Logo zespołu}}]] '''[[w:The Prodigy|The Prodigy]]''' – brytyjski zespół muzyczny tworzący muzykę elektroniczną. * Jestem podpalaczem, pokręconym podpalaczem. ** ''I’m a firestarter, twisted firestarter.'' (ang.) ** Źródło: ''Firestarter'' z albumu ''The Fat of the Land'' (1996) * Mam truciznę, mam lekarstwo. Mam pulsujące, rytmiczne lekarstwo. ** ''I got the poison, I got the remedy. I got the pulsating rhytmical remedy.'' (ang.) ** Źródło: ''Poison'' z albumu ''Music for the Jilted Generation'' (1994) * To, z czym mamy tu do czynienia, to całkowity brak szacunku dla prawa. ** ''What we’re dealing with here is a total lack of respect for the law.'' (ang.) ** Źródło: ''Their Law'' z albumu ''Music for the Jilted Generation'' (1994) ** Zobacz też: ''[[Mistrz kierownicy ucieka]]'' * Zdecydowałem się przenieść swoją pracę z powrotem do podziemia, żeby nie wpadła w niepowołane ręce. ** ''So, I’ve decided to take my work back underground, to stop it falling into the wrong hands.'' (ang.) ** Źródło: ''Intro'' z albumu ''Music for the Jilted Generation'' (1994) ** Zobacz też: ''[[Kosiarz umysłów]]'' {{SORTUJ:Prodigy, The}} [[Kategoria:Brytyjskie zespoły muzyczne]] [[Kategoria:Laureaci MTV Video Music Awards]] [[Kategoria:Laureaci Europejskich Nagród Muzycznych MTV]] 2b338h926o55ttiik6fyas5xbuxepki