Metz

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Metz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1419</id>
    <revision>
      <id>156977</id>
      <parentid>155497</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T13:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>156977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1372" sha1="dgfpxmvnt6faqtf30k66wzu42nxq39g" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Metz
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage Metz.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_de_Metz.svg
 |mapa             = Metz dot.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]] 
 |region           = [[Plik:Flag_of_Grand_Est_(2022-present).svg|25px]] [[Grand Est]]
 |powierzchnia     = 41,94
 |wysokość         = 209
 |ludność          = 122 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 57000, 57050, 57070
 |www              = https://metz.fr/
}}
'''Metz''' leży w [[Lotaryngia|Lotaryngii]] we [[Francja|Francji]], granicząc z [[Luksemburg]]iem i [[Niemcy|Niemcami]]. Metz i reszta regionu oferują wiele atrakcji historycznych, a także bogatą ofertę handlową, od tanich po luksusowe, w tym wspaniały sobotni targ rolny.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Znajduje się tu port lotniczy.

=== Koleją ===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

=== Samochodem ===
Metz jest ważnym węzłem drogowym.

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Mozela}}

[[Kategoria:Grand Est]]</text>
      <sha1>dgfpxmvnt6faqtf30k66wzu42nxq39g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156978</id>
      <parentid>156977</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T13:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>156978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1372" sha1="six0qnthf8rs1zttzi7u32e0pgk0mru" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Metz
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage Metz.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_de_Metz.svg
 |mapa             = Metz dot.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]] 
 |region           = [[Plik:Flag_of_Grand_Est_(2022-present).svg|20px]] [[Grand Est]]
 |powierzchnia     = 41,94
 |wysokość         = 209
 |ludność          = 122 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 57000, 57050, 57070
 |www              = https://metz.fr/
}}
'''Metz''' leży w [[Lotaryngia|Lotaryngii]] we [[Francja|Francji]], granicząc z [[Luksemburg]]iem i [[Niemcy|Niemcami]]. Metz i reszta regionu oferują wiele atrakcji historycznych, a także bogatą ofertę handlową, od tanich po luksusowe, w tym wspaniały sobotni targ rolny.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Znajduje się tu port lotniczy.

=== Koleją ===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

=== Samochodem ===
Metz jest ważnym węzłem drogowym.

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Mozela}}

[[Kategoria:Grand Est]]</text>
      <sha1>six0qnthf8rs1zttzi7u32e0pgk0mru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156979</id>
      <parentid>156978</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T13:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>156979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5017" sha1="e2fxwy3yeer88ck64jtb9knfpmjn0al" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Metz
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage Metz.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_de_Metz.svg
 |mapa             = Metz dot.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]] 
 |region           = [[Plik:Flag_of_Grand_Est_(2022-present).svg|20px]] [[Grand Est]]
 |powierzchnia     = 41,94
 |wysokość         = 209
 |ludność          = 122 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 57000, 57050, 57070
 |www              = https://metz.fr/
}}
'''Metz''' leży w [[Lotaryngia|Lotaryngii]] we [[Francja|Francji]], granicząc z [[Luksemburg]]iem i [[Niemcy|Niemcami]]. Metz i reszta regionu oferują wiele atrakcji historycznych, a także bogatą ofertę handlową, od tanich po luksusowe, w tym wspaniały sobotni targ rolny.

== Charakterystyka ==
Ze względu na niemieckie dziedzictwo i tradycję wojskową, Metz wciąż nie zdobył większego szacunku w oczach Francuzów. Większość krytyki pod adresem Metzu jest banalna i nieuzasadniona; w rzeczywistości [[Strasburg]] ma silniejsze niemieckie dziedzictwo, a mimo to został przyjęty z entuzjazmem zarówno przez Francuzów, jak i turystów.

=== Historia ===
Miasto Metz zostało założone około 1000 roku p.n.e. przez celtyckie plemię Mediomatrici. Ufortyfikowana osada na wzgórzu Sainte-Croix została podbita przez Rzymian w 52 roku p.n.e. Miasto, znane jako Divodurum (Cytadela Bogów), stało się jednym z największych i najbogatszych miast Galii, na terytorium Mediomatrici. Nazywano je również ''Mediomatrica'', od czego rozwinęły się skróty Metä, Metis, Mattä i ostatecznie Metz.

Po zniszczeniu przez Hunów pod wodzą Attyli w połowie V wieku, Metz stało się częścią Imperium Franków i wkrótce stolicą Austrazji. Ludwik Pobożny został pochowany w opactwie św. Arnolda. W 843 roku przeszedł w ręce Lotara I, a po śmierci jego syna Lotara II, wraz z większością Lotaryngii, na mocy traktatu z Mersen w 870 roku, stał się częścią Królestwa Wschodniofrankijskiego (niemieckiego). Początkowo znajdował się pod rządami biskupa, który prawdopodobnie posiadał również prawo do mianowania burgrabiego. Po wygaśnięciu tego urzędu na początku XIII wieku, Metz uzyskał prawa wolnego miasta cesarskiego, ale jako takie odgrywał w średniowieczu niewielką rolę. Pomimo mieszanej populacji, Metz przywiązywał dużą wagę do przynależności do Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Karol IV ogłosił tu Złotą Bullę na sejmie cesarskim w 1356 roku, wydaną wcześniej w Norymberdze.

W 1444 roku miasto zostało oblężone przez Francuzów, ale nie zdobyte. W 1543 roku frakcja mieszczan, z pomocą Farela, próbowała wprowadzić reformację w Metzu, ale poniosła porażkę z powodu oporu kardynała Lotaryngii, a cesarz zakazał również głoszenia protestanckich kazań. Katolicka frakcja w radzie i wysokie duchowieństwo ułatwiły okupację miasta przez Francuzów pod wodzą Montmorency'ego w 1552 roku, którzy działali za zgodą protestanckich książąt Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Jednak większość obywateli była bardzo niezadowolona ze zmiany władców, a wielu Niemców wyemigrowało. 18 kwietnia 1552 roku król Henryk II wkroczył do Metzu i powierzył jego obronę księciu Franciszkowi de Guise, który wytrzymał pamiętne oblężenie Karola V od 19 października 1552 roku do 1 stycznia 1553 roku. Jednocześnie miasto utraciło samorząd, a biskup przejął prawo do mianowania władz. Ludwik XIII uczynił Metz siedzibą parlamentu w 1633 roku.

W pokoju westfalskim (1648) Francja formalnie uzyskała pełną suwerenność nad Metzem, Toul i Verdun. Jednak dawna świetność miasta przeminęła i choć przed 1552 rokiem liczyło ono 60 000 mieszkańców, do 1698 roku liczba ludności spadła do zaledwie 22 000, ponieważ wielu hugenotów opuściło Metz i osiedliło się głównie we Frankfurcie nad Odrą. Dopiero w XIX wieku Metz odzyskał dawne znaczenie. Metz przetrwał liczne oblężenia i okrążenia, w tym te z 1814 i 1815 roku, nie będąc zmuszonym do kapitulacji, aż do wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, która miała katastrofalne skutki dla miasta. Zajęte przez wojska niemieckie 29 października 1870 roku, miasto zostało przekazane Niemcom na mocy traktatu frankfurckiego. Na mocy postanowień Traktatu Wersalskiego Metz powrócił do Francji, gdzie pozostaje do dziś. Obecnie miasto liczy około 120 000 mieszkańców.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Znajduje się tu port lotniczy.

=== Koleją ===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

=== Samochodem ===
Metz jest ważnym węzłem drogowym.

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Mozela}}

[[Kategoria:Grand Est]]</text>
      <sha1>e2fxwy3yeer88ck64jtb9knfpmjn0al</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156980</id>
      <parentid>156979</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T13:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>156980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5406" sha1="e1sfv4gkrf8rtwj2g64injv13jm3exs" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Metz
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage Metz.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_de_Metz.svg
 |mapa             = Metz dot.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]] 
 |region           = [[Plik:Flag_of_Grand_Est_(2022-present).svg|20px]] [[Grand Est]]
 |powierzchnia     = 41,94
 |wysokość         = 209
 |ludność          = 122 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 57000, 57050, 57070
 |www              = https://metz.fr/
}}
'''Metz''' leży w [[Lotaryngia|Lotaryngii]] we [[Francja|Francji]], granicząc z [[Luksemburg]]iem i [[Niemcy|Niemcami]]. Metz i reszta regionu oferują wiele atrakcji historycznych, a także bogatą ofertę handlową, od tanich po luksusowe, w tym wspaniały sobotni targ rolny.

== Charakterystyka ==
Ze względu na niemieckie dziedzictwo i tradycję wojskową, Metz wciąż nie zdobył większego szacunku w oczach Francuzów. Większość krytyki pod adresem Metzu jest banalna i nieuzasadniona; w rzeczywistości [[Strasburg]] ma silniejsze niemieckie dziedzictwo, a mimo to został przyjęty z entuzjazmem zarówno przez Francuzów, jak i turystów.

=== Historia ===
Miasto Metz zostało założone około 1000 roku p.n.e. przez celtyckie plemię Mediomatrici. Ufortyfikowana osada na wzgórzu Sainte-Croix została podbita przez Rzymian w 52 roku p.n.e. Miasto, znane jako Divodurum (Cytadela Bogów), stało się jednym z największych i najbogatszych miast Galii, na terytorium Mediomatrici. Nazywano je również ''Mediomatrica'', od czego rozwinęły się skróty Metä, Metis, Mattä i ostatecznie Metz.

Po zniszczeniu przez Hunów pod wodzą Attyli w połowie V wieku, Metz stało się częścią Imperium Franków i wkrótce stolicą Austrazji. Ludwik Pobożny został pochowany w opactwie św. Arnolda. W 843 roku przeszedł w ręce Lotara I, a po śmierci jego syna Lotara II, wraz z większością Lotaryngii, na mocy traktatu z Mersen w 870 roku, stał się częścią Królestwa Wschodniofrankijskiego (niemieckiego). Początkowo znajdował się pod rządami biskupa, który prawdopodobnie posiadał również prawo do mianowania burgrabiego. Po wygaśnięciu tego urzędu na początku XIII wieku, Metz uzyskał prawa wolnego miasta cesarskiego, ale jako takie odgrywał w średniowieczu niewielką rolę. Pomimo mieszanej populacji, Metz przywiązywał dużą wagę do przynależności do Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Karol IV ogłosił tu Złotą Bullę na sejmie cesarskim w 1356 roku, wydaną wcześniej w Norymberdze.

W 1444 roku miasto zostało oblężone przez Francuzów, ale nie zdobyte. W 1543 roku frakcja mieszczan, z pomocą Farela, próbowała wprowadzić reformację w Metzu, ale poniosła porażkę z powodu oporu kardynała Lotaryngii, a cesarz zakazał również głoszenia protestanckich kazań. Katolicka frakcja w radzie i wysokie duchowieństwo ułatwiły okupację miasta przez Francuzów pod wodzą Montmorency'ego w 1552 roku, którzy działali za zgodą protestanckich książąt Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Jednak większość obywateli była bardzo niezadowolona ze zmiany władców, a wielu Niemców wyemigrowało. 18 kwietnia 1552 roku król Henryk II wkroczył do Metzu i powierzył jego obronę księciu Franciszkowi de Guise, który wytrzymał pamiętne oblężenie Karola V od 19 października 1552 roku do 1 stycznia 1553 roku. Jednocześnie miasto utraciło samorząd, a biskup przejął prawo do mianowania władz. Ludwik XIII uczynił Metz siedzibą parlamentu w 1633 roku.

W pokoju westfalskim (1648) Francja formalnie uzyskała pełną suwerenność nad Metzem, Toul i Verdun. Jednak dawna świetność miasta przeminęła i choć przed 1552 rokiem liczyło ono 60 000 mieszkańców, do 1698 roku liczba ludności spadła do zaledwie 22 000, ponieważ wielu hugenotów opuściło Metz i osiedliło się głównie we Frankfurcie nad Odrą. Dopiero w XIX wieku Metz odzyskał dawne znaczenie. Metz przetrwał liczne oblężenia i okrążenia, w tym te z 1814 i 1815 roku, nie będąc zmuszonym do kapitulacji, aż do wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, która miała katastrofalne skutki dla miasta. Zajęte przez wojska niemieckie 29 października 1870 roku, miasto zostało przekazane Niemcom na mocy traktatu frankfurckiego. Na mocy postanowień Traktatu Wersalskiego Metz powrócił do Francji, gdzie pozostaje do dziś. Obecnie miasto liczy około 120 000 mieszkańców.

== Język ==
Chociaż Metz leży blisko [[Luksemburg]]a i [[Niemcy|Niemiec]], mieszkańcy nie mówią biegle po [[Rozmówki niemieckie|niemiecku]] i mówią po [[Rozmówki francuskie|francusku]], jak w każdym innym francuskim mieście. Lokalny dialekt niemiecki (Platt) jest używany w niektórych częściach północnej i wschodniej [[Mozela|Mozeli]], ale w Metz jest używany rzadko.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Znajduje się tu port lotniczy.

=== Koleją ===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

=== Samochodem ===
Metz jest ważnym węzłem drogowym.

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Mozela}}

[[Kategoria:Grand Est]]</text>
      <sha1>e1sfv4gkrf8rtwj2g64injv13jm3exs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156981</id>
      <parentid>156980</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T13:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>156981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8421" sha1="lslul24rp1hj6je97kqeyua93c1u63o" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Metz
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage Metz.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_de_Metz.svg
 |mapa             = Metz dot.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]] 
 |region           = [[Plik:Flag_of_Grand_Est_(2022-present).svg|20px]] [[Grand Est]]
 |powierzchnia     = 41,94
 |wysokość         = 209
 |ludność          = 122 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 57000, 57050, 57070
 |www              = https://metz.fr/
}}
'''Metz''' leży w [[Lotaryngia|Lotaryngii]] we [[Francja|Francji]], granicząc z [[Luksemburg]]iem i [[Niemcy|Niemcami]]. Metz i reszta regionu oferują wiele atrakcji historycznych, a także bogatą ofertę handlową, od tanich po luksusowe, w tym wspaniały sobotni targ rolny.

== Charakterystyka ==
Ze względu na niemieckie dziedzictwo i tradycję wojskową, Metz wciąż nie zdobył większego szacunku w oczach Francuzów. Większość krytyki pod adresem Metzu jest banalna i nieuzasadniona; w rzeczywistości [[Strasburg]] ma silniejsze niemieckie dziedzictwo, a mimo to został przyjęty z entuzjazmem zarówno przez Francuzów, jak i turystów.

=== Historia ===
Miasto Metz zostało założone około 1000 roku p.n.e. przez celtyckie plemię Mediomatrici. Ufortyfikowana osada na wzgórzu Sainte-Croix została podbita przez Rzymian w 52 roku p.n.e. Miasto, znane jako Divodurum (Cytadela Bogów), stało się jednym z największych i najbogatszych miast Galii, na terytorium Mediomatrici. Nazywano je również ''Mediomatrica'', od czego rozwinęły się skróty Metä, Metis, Mattä i ostatecznie Metz.

Po zniszczeniu przez Hunów pod wodzą Attyli w połowie V wieku, Metz stało się częścią Imperium Franków i wkrótce stolicą Austrazji. Ludwik Pobożny został pochowany w opactwie św. Arnolda. W 843 roku przeszedł w ręce Lotara I, a po śmierci jego syna Lotara II, wraz z większością Lotaryngii, na mocy traktatu z Mersen w 870 roku, stał się częścią Królestwa Wschodniofrankijskiego (niemieckiego). Początkowo znajdował się pod rządami biskupa, który prawdopodobnie posiadał również prawo do mianowania burgrabiego. Po wygaśnięciu tego urzędu na początku XIII wieku, Metz uzyskał prawa wolnego miasta cesarskiego, ale jako takie odgrywał w średniowieczu niewielką rolę. Pomimo mieszanej populacji, Metz przywiązywał dużą wagę do przynależności do Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Karol IV ogłosił tu Złotą Bullę na sejmie cesarskim w 1356 roku, wydaną wcześniej w Norymberdze.

W 1444 roku miasto zostało oblężone przez Francuzów, ale nie zdobyte. W 1543 roku frakcja mieszczan, z pomocą Farela, próbowała wprowadzić reformację w Metzu, ale poniosła porażkę z powodu oporu kardynała Lotaryngii, a cesarz zakazał również głoszenia protestanckich kazań. Katolicka frakcja w radzie i wysokie duchowieństwo ułatwiły okupację miasta przez Francuzów pod wodzą Montmorency'ego w 1552 roku, którzy działali za zgodą protestanckich książąt Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Jednak większość obywateli była bardzo niezadowolona ze zmiany władców, a wielu Niemców wyemigrowało. 18 kwietnia 1552 roku król Henryk II wkroczył do Metzu i powierzył jego obronę księciu Franciszkowi de Guise, który wytrzymał pamiętne oblężenie Karola V od 19 października 1552 roku do 1 stycznia 1553 roku. Jednocześnie miasto utraciło samorząd, a biskup przejął prawo do mianowania władz. Ludwik XIII uczynił Metz siedzibą parlamentu w 1633 roku.

W pokoju westfalskim (1648) Francja formalnie uzyskała pełną suwerenność nad Metzem, Toul i Verdun. Jednak dawna świetność miasta przeminęła i choć przed 1552 rokiem liczyło ono 60 000 mieszkańców, do 1698 roku liczba ludności spadła do zaledwie 22 000, ponieważ wielu hugenotów opuściło Metz i osiedliło się głównie we Frankfurcie nad Odrą. Dopiero w XIX wieku Metz odzyskał dawne znaczenie. Metz przetrwał liczne oblężenia i okrążenia, w tym te z 1814 i 1815 roku, nie będąc zmuszonym do kapitulacji, aż do wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, która miała katastrofalne skutki dla miasta. Zajęte przez wojska niemieckie 29 października 1870 roku, miasto zostało przekazane Niemcom na mocy traktatu frankfurckiego. Na mocy postanowień Traktatu Wersalskiego Metz powrócił do Francji, gdzie pozostaje do dziś. Obecnie miasto liczy około 120 000 mieszkańców.

== Język ==
Chociaż Metz leży blisko [[Luksemburg]]a i [[Niemcy|Niemiec]], mieszkańcy nie mówią biegle po [[Rozmówki niemieckie|niemiecku]] i mówią po [[Rozmówki francuskie|francusku]], jak w każdym innym francuskim mieście. Lokalny dialekt niemiecki (Platt) jest używany w niektórych częściach północnej i wschodniej [[Mozela|Mozeli]], ale w Metz jest używany rzadko.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Port lotniczy Metz-Nancy-Lotaryngia|48.978333 |6.246667 |typ=transport}}'''[https://lorraineaeroport.com/ Port lotniczy Metz–Nancy–Lotaryngia]''' ({{IATA|ETZ}}) (''na południowy wschód od Metz''). Niewielkie lotnisko regionalne dla Metz i [[Nancy]]. Kiedyś przyzwoite lotnisko średniej wielkości, jego złote lata dawno minęły. Większość obsługiwanych destynacji znajduje się we [[Francja|Francji]]. 
* {{Znacznik|Port lotniczy Luksemburg|49.623333|6.204444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Luksemburg]]''' ({{IATA|LUX}}. Położone niedaleko w [[Luksemburg]]u, to lotnisko jest małe w porównaniu z innymi „międzynarodowymi” europejskimi węzłami komunikacyjnymi, ale obsługuje większość głównych destynacji na kontynencie. Z Metz można tam dojechać w niecałą godzinę. Można również dojechać pociągiem do [[Luksemburg (miasto)|miasta Luksemburg]], a następnie autobusem na lotnisko; Podróż potrwa około 1,5 godziny.
* Jeśli masz ochotę na przygodę lub nie masz nic przeciwko pośpiechowi, możesz również polecieć z lotnisk [[Port lotniczy Paryż-Roissy-Charles de Gaulle|Paryż-Charles de Gaulle]], [[Port lotniczy Strasburg|Strasburg]] i [[Saarbrücken]].

=== Koleją ===
[[Plik:Gare de Metz R01.jpg|thumb|hochkant=1|Dworzec Metz]]
Główny dworzec kolejowy {{Znacznik|Gare de Metz|49.1098|6.1775|typ=transport}}'''Gare de Metz-Ville''' (''na południowym krańcu centrum miasta'') jest połączony z nową linią kolei dużych prędkości TGV z [[Luksemburg]]a do [[Paryż]]a. Oznacza to, że miasto jest teraz oddalone od [[Paryż]]a o zaledwie 1 godzinę i 24 minuty. Przejazd pociągiem z [[Luksemburg]]a kosztuje 16,50 €.

{{Znacznik|Gare Lorraine-TGV|48.9475 |6.169722 |typ=transport}}'''Gare TGV Lorraine''' znajduje się 20 km od Metz, 5 km na zachód od lotniska.

=== Samochodem ===
Autostrada [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] ze [[Strasburg]]a na zachód do [[Paryż]]a, przebiegająca przez Metz, jest niemal w całości płatna. Przedłużenie niemieckiej [[Plik:Bundesautobahn_6_number.svg|25px]] ([[Ludwigshafen]]-[[Saarbrücken]]), [[Plik:Autoroute_française_320.svg|25px]], jest bezpłatne od przejścia granicznego Goldene Bremm do skrzyżowania z autostradą [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] w pobliżu Freyming-Merlebach. Stamtąd autostrada biegnie dalej bezpłatną autostradą [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] (przejazd z Freyming-Merlebach do Metz kosztuje 4,60 euro, stan na sierpień 2019).

Autostrada [[Plik:Autoroute_française_31.svg|25px]] z północy na południe z [[Luksemburg]]a do Metz i dalej do [[Toul]] jest bezpłatna.

=== Autobusem ===
FLIXBUS obsługuje dalekobieżną linię autobusową '''N710 [[Düsseldorf]]''' ↔ [[Kolonia]] Północ ↔ [[Bonn]] ↔ [[Mendig]] ↔ [[Trewir]] ↔ [[Luksemburg]] ↔ '''Metz''' ↔ [[Lyon]] Part-Dieu ↔ [[Montpellier]] ↔ '''[[Barcelona]]'''. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|49.11035 |6.18356|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się za torami kolejowymi, ale niedaleko dworca kolejowego.

=== Rowerem ===
* '''Ścieżka rowerowa wzdłuż Mozeli'''
* '''Trasa rowerowa SaarLorLux'''

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Mozela}}

[[Kategoria:Grand Est]]</text>
      <sha1>lslul24rp1hj6je97kqeyua93c1u63o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156982</id>
      <parentid>156981</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T13:29:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Samochodem */</comment>
      <origin>156982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8443" sha1="7ic9qbzv8adoqqa25mf85pmcw123013" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Metz
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage Metz.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_de_Metz.svg
 |mapa             = Metz dot.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]] 
 |region           = [[Plik:Flag_of_Grand_Est_(2022-present).svg|20px]] [[Grand Est]]
 |powierzchnia     = 41,94
 |wysokość         = 209
 |ludność          = 122 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 57000, 57050, 57070
 |www              = https://metz.fr/
}}
'''Metz''' leży w [[Lotaryngia|Lotaryngii]] we [[Francja|Francji]], granicząc z [[Luksemburg]]iem i [[Niemcy|Niemcami]]. Metz i reszta regionu oferują wiele atrakcji historycznych, a także bogatą ofertę handlową, od tanich po luksusowe, w tym wspaniały sobotni targ rolny.

== Charakterystyka ==
Ze względu na niemieckie dziedzictwo i tradycję wojskową, Metz wciąż nie zdobył większego szacunku w oczach Francuzów. Większość krytyki pod adresem Metzu jest banalna i nieuzasadniona; w rzeczywistości [[Strasburg]] ma silniejsze niemieckie dziedzictwo, a mimo to został przyjęty z entuzjazmem zarówno przez Francuzów, jak i turystów.

=== Historia ===
Miasto Metz zostało założone około 1000 roku p.n.e. przez celtyckie plemię Mediomatrici. Ufortyfikowana osada na wzgórzu Sainte-Croix została podbita przez Rzymian w 52 roku p.n.e. Miasto, znane jako Divodurum (Cytadela Bogów), stało się jednym z największych i najbogatszych miast Galii, na terytorium Mediomatrici. Nazywano je również ''Mediomatrica'', od czego rozwinęły się skróty Metä, Metis, Mattä i ostatecznie Metz.

Po zniszczeniu przez Hunów pod wodzą Attyli w połowie V wieku, Metz stało się częścią Imperium Franków i wkrótce stolicą Austrazji. Ludwik Pobożny został pochowany w opactwie św. Arnolda. W 843 roku przeszedł w ręce Lotara I, a po śmierci jego syna Lotara II, wraz z większością Lotaryngii, na mocy traktatu z Mersen w 870 roku, stał się częścią Królestwa Wschodniofrankijskiego (niemieckiego). Początkowo znajdował się pod rządami biskupa, który prawdopodobnie posiadał również prawo do mianowania burgrabiego. Po wygaśnięciu tego urzędu na początku XIII wieku, Metz uzyskał prawa wolnego miasta cesarskiego, ale jako takie odgrywał w średniowieczu niewielką rolę. Pomimo mieszanej populacji, Metz przywiązywał dużą wagę do przynależności do Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Karol IV ogłosił tu Złotą Bullę na sejmie cesarskim w 1356 roku, wydaną wcześniej w Norymberdze.

W 1444 roku miasto zostało oblężone przez Francuzów, ale nie zdobyte. W 1543 roku frakcja mieszczan, z pomocą Farela, próbowała wprowadzić reformację w Metzu, ale poniosła porażkę z powodu oporu kardynała Lotaryngii, a cesarz zakazał również głoszenia protestanckich kazań. Katolicka frakcja w radzie i wysokie duchowieństwo ułatwiły okupację miasta przez Francuzów pod wodzą Montmorency'ego w 1552 roku, którzy działali za zgodą protestanckich książąt Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Jednak większość obywateli była bardzo niezadowolona ze zmiany władców, a wielu Niemców wyemigrowało. 18 kwietnia 1552 roku król Henryk II wkroczył do Metzu i powierzył jego obronę księciu Franciszkowi de Guise, który wytrzymał pamiętne oblężenie Karola V od 19 października 1552 roku do 1 stycznia 1553 roku. Jednocześnie miasto utraciło samorząd, a biskup przejął prawo do mianowania władz. Ludwik XIII uczynił Metz siedzibą parlamentu w 1633 roku.

W pokoju westfalskim (1648) Francja formalnie uzyskała pełną suwerenność nad Metzem, Toul i Verdun. Jednak dawna świetność miasta przeminęła i choć przed 1552 rokiem liczyło ono 60 000 mieszkańców, do 1698 roku liczba ludności spadła do zaledwie 22 000, ponieważ wielu hugenotów opuściło Metz i osiedliło się głównie we Frankfurcie nad Odrą. Dopiero w XIX wieku Metz odzyskał dawne znaczenie. Metz przetrwał liczne oblężenia i okrążenia, w tym te z 1814 i 1815 roku, nie będąc zmuszonym do kapitulacji, aż do wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, która miała katastrofalne skutki dla miasta. Zajęte przez wojska niemieckie 29 października 1870 roku, miasto zostało przekazane Niemcom na mocy traktatu frankfurckiego. Na mocy postanowień Traktatu Wersalskiego Metz powrócił do Francji, gdzie pozostaje do dziś. Obecnie miasto liczy około 120 000 mieszkańców.

== Język ==
Chociaż Metz leży blisko [[Luksemburg]]a i [[Niemcy|Niemiec]], mieszkańcy nie mówią biegle po [[Rozmówki niemieckie|niemiecku]] i mówią po [[Rozmówki francuskie|francusku]], jak w każdym innym francuskim mieście. Lokalny dialekt niemiecki (Platt) jest używany w niektórych częściach północnej i wschodniej [[Mozela|Mozeli]], ale w Metz jest używany rzadko.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Port lotniczy Metz-Nancy-Lotaryngia|48.978333 |6.246667 |typ=transport}}'''[https://lorraineaeroport.com/ Port lotniczy Metz–Nancy–Lotaryngia]''' ({{IATA|ETZ}}) (''na południowy wschód od Metz''). Niewielkie lotnisko regionalne dla Metz i [[Nancy]]. Kiedyś przyzwoite lotnisko średniej wielkości, jego złote lata dawno minęły. Większość obsługiwanych destynacji znajduje się we [[Francja|Francji]]. 
* {{Znacznik|Port lotniczy Luksemburg|49.623333|6.204444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Luksemburg]]''' ({{IATA|LUX}}. Położone niedaleko w [[Luksemburg]]u, to lotnisko jest małe w porównaniu z innymi „międzynarodowymi” europejskimi węzłami komunikacyjnymi, ale obsługuje większość głównych destynacji na kontynencie. Z Metz można tam dojechać w niecałą godzinę. Można również dojechać pociągiem do [[Luksemburg (miasto)|miasta Luksemburg]], a następnie autobusem na lotnisko; Podróż potrwa około 1,5 godziny.
* Jeśli masz ochotę na przygodę lub nie masz nic przeciwko pośpiechowi, możesz również polecieć z lotnisk [[Port lotniczy Paryż-Roissy-Charles de Gaulle|Paryż-Charles de Gaulle]], [[Port lotniczy Strasburg|Strasburg]] i [[Saarbrücken]].

=== Koleją ===
[[Plik:Gare de Metz R01.jpg|thumb|hochkant=1|Dworzec Metz]]
Główny dworzec kolejowy {{Znacznik|Gare de Metz|49.1098|6.1775|typ=transport}}'''Gare de Metz-Ville''' (''na południowym krańcu centrum miasta'') jest połączony z nową linią kolei dużych prędkości TGV z [[Luksemburg]]a do [[Paryż]]a. Oznacza to, że miasto jest teraz oddalone od [[Paryż]]a o zaledwie 1 godzinę i 24 minuty. Przejazd pociągiem z [[Luksemburg]]a kosztuje 16,50 €.

{{Znacznik|Gare Lorraine-TGV|48.9475 |6.169722 |typ=transport}}'''Gare TGV Lorraine''' znajduje się 20 km od Metz, 5 km na zachód od lotniska.

=== Samochodem ===
Autostrada [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] ze [[Strasburg]]a na zachód do [[Paryż]]a, przebiegająca przez Metz, jest niemal w całości płatna. Przedłużenie niemieckiej [[Plik:Bundesautobahn_6_number.svg|25px]] ([[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]]-[[Saarbrücken]]), [[Plik:Autoroute_française_320.svg|25px]], jest bezpłatne od przejścia granicznego Goldene Bremm do skrzyżowania z autostradą [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] w pobliżu Freyming-Merlebach. Stamtąd autostrada biegnie dalej bezpłatną autostradą [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] (przejazd z Freyming-Merlebach do Metz kosztuje 4,60 euro, stan na sierpień 2019).

Autostrada [[Plik:Autoroute_française_31.svg|25px]] z północy na południe z [[Luksemburg]]a do Metz i dalej do [[Toul]] jest bezpłatna.

=== Autobusem ===
FLIXBUS obsługuje dalekobieżną linię autobusową '''N710 [[Düsseldorf]]''' ↔ [[Kolonia]] Północ ↔ [[Bonn]] ↔ [[Mendig]] ↔ [[Trewir]] ↔ [[Luksemburg]] ↔ '''Metz''' ↔ [[Lyon]] Part-Dieu ↔ [[Montpellier]] ↔ '''[[Barcelona]]'''. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|49.11035 |6.18356|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się za torami kolejowymi, ale niedaleko dworca kolejowego.

=== Rowerem ===
* '''Ścieżka rowerowa wzdłuż Mozeli'''
* '''Trasa rowerowa SaarLorLux'''

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Mozela}}

[[Kategoria:Grand Est]]</text>
      <sha1>7ic9qbzv8adoqqa25mf85pmcw123013</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156983</id>
      <parentid>156982</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T13:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>156983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12960" sha1="2ue5b9fttf2ug8vfp2yzzg7blh5efvm" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Metz
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage Metz.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_de_Metz.svg
 |mapa             = Metz dot.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]] 
 |region           = [[Plik:Flag_of_Grand_Est_(2022-present).svg|20px]] [[Grand Est]]
 |powierzchnia     = 41,94
 |wysokość         = 209
 |ludność          = 122 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 57000, 57050, 57070
 |www              = https://metz.fr/
}}
'''Metz''' leży w [[Lotaryngia|Lotaryngii]] we [[Francja|Francji]], granicząc z [[Luksemburg]]iem i [[Niemcy|Niemcami]]. Metz i reszta regionu oferują wiele atrakcji historycznych, a także bogatą ofertę handlową, od tanich po luksusowe, w tym wspaniały sobotni targ rolny.

== Charakterystyka ==
Ze względu na niemieckie dziedzictwo i tradycję wojskową, Metz wciąż nie zdobył większego szacunku w oczach Francuzów. Większość krytyki pod adresem Metzu jest banalna i nieuzasadniona; w rzeczywistości [[Strasburg]] ma silniejsze niemieckie dziedzictwo, a mimo to został przyjęty z entuzjazmem zarówno przez Francuzów, jak i turystów.

=== Historia ===
Miasto Metz zostało założone około 1000 roku p.n.e. przez celtyckie plemię Mediomatrici. Ufortyfikowana osada na wzgórzu Sainte-Croix została podbita przez Rzymian w 52 roku p.n.e. Miasto, znane jako Divodurum (Cytadela Bogów), stało się jednym z największych i najbogatszych miast Galii, na terytorium Mediomatrici. Nazywano je również ''Mediomatrica'', od czego rozwinęły się skróty Metä, Metis, Mattä i ostatecznie Metz.

Po zniszczeniu przez Hunów pod wodzą Attyli w połowie V wieku, Metz stało się częścią Imperium Franków i wkrótce stolicą Austrazji. Ludwik Pobożny został pochowany w opactwie św. Arnolda. W 843 roku przeszedł w ręce Lotara I, a po śmierci jego syna Lotara II, wraz z większością Lotaryngii, na mocy traktatu z Mersen w 870 roku, stał się częścią Królestwa Wschodniofrankijskiego (niemieckiego). Początkowo znajdował się pod rządami biskupa, który prawdopodobnie posiadał również prawo do mianowania burgrabiego. Po wygaśnięciu tego urzędu na początku XIII wieku, Metz uzyskał prawa wolnego miasta cesarskiego, ale jako takie odgrywał w średniowieczu niewielką rolę. Pomimo mieszanej populacji, Metz przywiązywał dużą wagę do przynależności do Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Karol IV ogłosił tu Złotą Bullę na sejmie cesarskim w 1356 roku, wydaną wcześniej w Norymberdze.

W 1444 roku miasto zostało oblężone przez Francuzów, ale nie zdobyte. W 1543 roku frakcja mieszczan, z pomocą Farela, próbowała wprowadzić reformację w Metzu, ale poniosła porażkę z powodu oporu kardynała Lotaryngii, a cesarz zakazał również głoszenia protestanckich kazań. Katolicka frakcja w radzie i wysokie duchowieństwo ułatwiły okupację miasta przez Francuzów pod wodzą Montmorency'ego w 1552 roku, którzy działali za zgodą protestanckich książąt Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Jednak większość obywateli była bardzo niezadowolona ze zmiany władców, a wielu Niemców wyemigrowało. 18 kwietnia 1552 roku król Henryk II wkroczył do Metzu i powierzył jego obronę księciu Franciszkowi de Guise, który wytrzymał pamiętne oblężenie Karola V od 19 października 1552 roku do 1 stycznia 1553 roku. Jednocześnie miasto utraciło samorząd, a biskup przejął prawo do mianowania władz. Ludwik XIII uczynił Metz siedzibą parlamentu w 1633 roku.

W pokoju westfalskim (1648) Francja formalnie uzyskała pełną suwerenność nad Metzem, Toul i Verdun. Jednak dawna świetność miasta przeminęła i choć przed 1552 rokiem liczyło ono 60 000 mieszkańców, do 1698 roku liczba ludności spadła do zaledwie 22 000, ponieważ wielu hugenotów opuściło Metz i osiedliło się głównie we Frankfurcie nad Odrą. Dopiero w XIX wieku Metz odzyskał dawne znaczenie. Metz przetrwał liczne oblężenia i okrążenia, w tym te z 1814 i 1815 roku, nie będąc zmuszonym do kapitulacji, aż do wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, która miała katastrofalne skutki dla miasta. Zajęte przez wojska niemieckie 29 października 1870 roku, miasto zostało przekazane Niemcom na mocy traktatu frankfurckiego. Na mocy postanowień Traktatu Wersalskiego Metz powrócił do Francji, gdzie pozostaje do dziś. Obecnie miasto liczy około 120 000 mieszkańców.

== Język ==
Chociaż Metz leży blisko [[Luksemburg]]a i [[Niemcy|Niemiec]], mieszkańcy nie mówią biegle po [[Rozmówki niemieckie|niemiecku]] i mówią po [[Rozmówki francuskie|francusku]], jak w każdym innym francuskim mieście. Lokalny dialekt niemiecki (Platt) jest używany w niektórych częściach północnej i wschodniej [[Mozela|Mozeli]], ale w Metz jest używany rzadko.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Port lotniczy Metz-Nancy-Lotaryngia|48.978333 |6.246667 |typ=transport}}'''[https://lorraineaeroport.com/ Port lotniczy Metz–Nancy–Lotaryngia]''' ({{IATA|ETZ}}) (''na południowy wschód od Metz''). Niewielkie lotnisko regionalne dla Metz i [[Nancy]]. Kiedyś przyzwoite lotnisko średniej wielkości, jego złote lata dawno minęły. Większość obsługiwanych destynacji znajduje się we [[Francja|Francji]]. 
* {{Znacznik|Port lotniczy Luksemburg|49.623333|6.204444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Luksemburg]]''' ({{IATA|LUX}}. Położone niedaleko w [[Luksemburg]]u, to lotnisko jest małe w porównaniu z innymi „międzynarodowymi” europejskimi węzłami komunikacyjnymi, ale obsługuje większość głównych destynacji na kontynencie. Z Metz można tam dojechać w niecałą godzinę. Można również dojechać pociągiem do [[Luksemburg (miasto)|miasta Luksemburg]], a następnie autobusem na lotnisko; Podróż potrwa około 1,5 godziny.
* Jeśli masz ochotę na przygodę lub nie masz nic przeciwko pośpiechowi, możesz również polecieć z lotnisk [[Port lotniczy Paryż-Roissy-Charles de Gaulle|Paryż-Charles de Gaulle]], [[Port lotniczy Strasburg|Strasburg]] i [[Saarbrücken]].

=== Koleją ===
[[Plik:Gare de Metz R01.jpg|thumb|hochkant=1|Dworzec Metz]]
Główny dworzec kolejowy {{Znacznik|Gare de Metz|49.1098|6.1775|typ=transport}}'''Gare de Metz-Ville''' (''na południowym krańcu centrum miasta'') jest połączony z nową linią kolei dużych prędkości TGV z [[Luksemburg]]a do [[Paryż]]a. Oznacza to, że miasto jest teraz oddalone od [[Paryż]]a o zaledwie 1 godzinę i 24 minuty. Przejazd pociągiem z [[Luksemburg]]a kosztuje 16,50 €.

{{Znacznik|Gare Lorraine-TGV|48.9475 |6.169722 |typ=transport}}'''Gare TGV Lorraine''' znajduje się 20 km od Metz, 5 km na zachód od lotniska.

=== Samochodem ===
Autostrada [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] ze [[Strasburg]]a na zachód do [[Paryż]]a, przebiegająca przez Metz, jest niemal w całości płatna. Przedłużenie niemieckiej [[Plik:Bundesautobahn_6_number.svg|25px]] ([[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]]-[[Saarbrücken]]), [[Plik:Autoroute_française_320.svg|25px]], jest bezpłatne od przejścia granicznego Goldene Bremm do skrzyżowania z autostradą [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] w pobliżu Freyming-Merlebach. Stamtąd autostrada biegnie dalej bezpłatną autostradą [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] (przejazd z Freyming-Merlebach do Metz kosztuje 4,60 euro, stan na sierpień 2019).

Autostrada [[Plik:Autoroute_française_31.svg|25px]] z północy na południe z [[Luksemburg]]a do Metz i dalej do [[Toul]] jest bezpłatna.

=== Autobusem ===
FLIXBUS obsługuje dalekobieżną linię autobusową '''N710 [[Düsseldorf]]''' ↔ [[Kolonia]] Północ ↔ [[Bonn]] ↔ [[Mendig]] ↔ [[Trewir]] ↔ [[Luksemburg]] ↔ '''Metz''' ↔ [[Lyon]] Part-Dieu ↔ [[Montpellier]] ↔ '''[[Barcelona]]'''. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|49.11035 |6.18356|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się za torami kolejowymi, ale niedaleko dworca kolejowego.

=== Rowerem ===
* '''Ścieżka rowerowa wzdłuż Mozeli'''
* '''Trasa rowerowa SaarLorLux'''

== Komunikacja ==
{{mapa|49.12|6.1754|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Centrum miasta, w dużej mierze pozbawione ruchu samochodowego, najlepiej zwiedzać pieszo; jednak ścieżki od brzegu Mozeli są na krótkim odcinku nieco strome, więc osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich mogą potrzebować pomocy.

Do dyspozycji jest kilka parkingów i garaży, ale nie zawsze łatwo do nich dotrzeć. Garaż przy katedrze jest dość stary i przez to ciasny. Nowy garaż w Centrum Pompidou (znanym również jako Gare de Metz Centre Pompidou), położony tuż obok dworca kolejowego, jest szczególnie polecany. Oferuje ponad 1000 miejsc parkingowych rozmieszczonych na trzech poziomach podziemnych, jest łatwo dostępny (wjazdy od Rue aux Arènes i Avenue André Malraux) i oferuje przestronne parkingi, odpowiednie nawet dla SUV-ów. Stamtąd do wszystkich atrakcji można łatwo dotrzeć pieszo.

Uważaj na żebrzących imigrantów na parkingach, którzy oferują opiekę nad Twoim samochodem i podchodzą do automatów biletowych, gdy trzymasz portfel w ręku. Lokalna policja odmawia zakazania tego procederu, mimo że uznaje go za nielegalny i odstrasza turystów.

=== Transportem publicznym ===
Transport publiczny zapewnia firma [https://www.lemet.fr/ Le Met']. W centrum miasta kursują dwie '''bezpłatne''' linie minibusów: M81 (pon.-sob. 7:00-20:00 co 30 minut) oraz M83 (pon.-sob. 7:00-20:00 co 12 minut). Linia M83 kursuje również w strefie dla pieszych, gdzie pasażerowie mogą zasygnalizować wejście do środka pojazdu ręką. Linia ta obsługuje również Centrum Pompidou.

* {{Znacznik|'''Główne biuro sprzedaży biletów i informacja'''|49.1152948|6.174004 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.lemet.fr/les-points-de-vente/ Główne biuro sprzedaży biletów i informacja]''' (''Espace Mobilité LE MET''), Place de la République 1, avenue Robert Schuman. Pn-sobota 08:30-18:30;

Linie autobusowe

* Metis M A : Borny -- Woippy P+R St.Eloy
* Metis M B: Hôpital Mercy – Université Saulcy 
* L1: La Corchade – Moulins Tournebride 
* L2: République – Marly 
* L3: Woippy – Costes et Bellonte 
* L4: Grange-aux-Bois – Devant-les-Ponts Plappeville 
* L5: Magny – Maison Neuve 
* C11: St-Julien-lès-Metz – Devant-les-Ponts 
* C12: République – Grange-aux-Bois 
* C13: Noisseville – Costes et Bellonte 
* C14: Hôpital Schuman – Moulins Mairie 
* C15: Plappeville – Montigny Blory 
* C16: Woippy-- Intenci Joba 
* C17: Hôpital Schuman – Moulins Tournebride
Bardziej szczegółowe informacje można znaleźć na oficjalnej stronie internetowej: [https://www.lemet.fr/horaires/ rozkłady jazdy autobusów Le Met]

=== Pieszo ===
* Po tym mieście łatwo poruszać się pieszo, ponieważ do niemal każdego miejsca można dojść krótkim spacerem, a samo dojście zajmuje mniej czasu niż szukanie parkingu.
* Jeśli nie znasz się na okolicy, zabierz ze sobą mapę centrum miasta. Łatwo jednak opanujesz układ miasta i szybko poczujesz się komfortowo, poruszając się po nim samodzielnie.
* Nie spiesz się i podziwiaj różnorodne widoki i dźwięki tego miasta. Jego budynki różnią się pod względem projektu, stylu i wieku, a do tego mają zabawne i fantazyjne detale, których nie zauważysz, jeśli nie będziesz ich uważnie szukać.
* Do wszystkiego w centrum miasta można łatwo dotrzeć pieszo, a znaczna część głównego centrum/strefy handlowej jest przeznaczona wyłącznie dla pieszych. Jest jednak kilka wzniesień!

=== Rowerem ===
* Rowery to również świetny sposób na poruszanie się po okolicy, choć ta sama uwaga dotycząca wzniesień ma tu zastosowanie.
* Jeśli pogoda dopisuje, wypożycz rower i udaj się na południe wzdłuż Mozeli w kierunku [[Nancy]] lub [[Thionville]]. Ścieżki są dobrze oznakowane, utrzymane i w większości płaskie. Rowery są dostępne obok dworca kolejowego lub po drugiej stronie ulicy od katedry. Koszt wynosi 10 euro za dzień (''ale wymagana jest karta kredytowa lub kaucja w wysokości 100 euro za rower'').

=== Statkiem ===
Latem (do 30 października) kursuje również prom rzeczny – '''[https://www.lemet.fr/metzo-la-navette-fluviale/ la navette fluviale]''' – oferujący przeprawę wodną. Z mostu ''Moyen-Pont'' do ''Longeville Centre'' po drugiej stronie Mozeli kursują dwie łodzie elektryczne. Podróż trwa 30 minut i obowiązuje standardowy bilet.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Mozela}}

[[Kategoria:Grand Est]]</text>
      <sha1>2ue5b9fttf2ug8vfp2yzzg7blh5efvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156984</id>
      <parentid>156983</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T13:52:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>156984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13045" sha1="0maafcij7uk98490u1fojf2tq7rm3l6" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Metz
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage Metz.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_de_Metz.svg
 |mapa             = Metz dot.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]] 
 |region           = [[Plik:Flag_of_Grand_Est_(2022-present).svg|20px]] [[Grand Est]]
 |powierzchnia     = 41,94
 |wysokość         = 209
 |ludność          = 122 500
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 57000, 57050, 57070
 |www              = https://metz.fr/
}}
'''Metz''' leży w [[Lotaryngia|Lotaryngii]] we [[Francja|Francji]], granicząc z [[Luksemburg]]iem i [[Niemcy|Niemcami]]. Metz i reszta regionu oferują wiele atrakcji historycznych, a także bogatą ofertę handlową, od tanich po luksusowe, w tym wspaniały sobotni targ rolny.

== Charakterystyka ==
Ze względu na niemieckie dziedzictwo i tradycję wojskową, Metz wciąż nie zdobył większego szacunku w oczach Francuzów. Większość krytyki pod adresem Metzu jest banalna i nieuzasadniona; w rzeczywistości [[Strasburg]] ma silniejsze niemieckie dziedzictwo, a mimo to został przyjęty z entuzjazmem zarówno przez Francuzów, jak i turystów.

=== Historia ===
[[Plik:Kathedrale Metz Eingang.JPG|thumb|left|Portal katedry Saint-Étienne w Metz]]
Miasto Metz zostało założone około 1000 roku p.n.e. przez celtyckie plemię Mediomatrici. Ufortyfikowana osada na wzgórzu Sainte-Croix została podbita przez Rzymian w 52 roku p.n.e. Miasto, znane jako Divodurum (Cytadela Bogów), stało się jednym z największych i najbogatszych miast Galii, na terytorium Mediomatrici. Nazywano je również ''Mediomatrica'', od czego rozwinęły się skróty Metä, Metis, Mattä i ostatecznie Metz.

Po zniszczeniu przez Hunów pod wodzą Attyli w połowie V wieku, Metz stało się częścią Imperium Franków i wkrótce stolicą Austrazji. Ludwik Pobożny został pochowany w opactwie św. Arnolda. W 843 roku przeszedł w ręce Lotara I, a po śmierci jego syna Lotara II, wraz z większością Lotaryngii, na mocy traktatu z Mersen w 870 roku, stał się częścią Królestwa Wschodniofrankijskiego (niemieckiego). Początkowo znajdował się pod rządami biskupa, który prawdopodobnie posiadał również prawo do mianowania burgrabiego. Po wygaśnięciu tego urzędu na początku XIII wieku, Metz uzyskał prawa wolnego miasta cesarskiego, ale jako takie odgrywał w średniowieczu niewielką rolę. Pomimo mieszanej populacji, Metz przywiązywał dużą wagę do przynależności do Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Karol IV ogłosił tu Złotą Bullę na sejmie cesarskim w 1356 roku, wydaną wcześniej w Norymberdze.

W 1444 roku miasto zostało oblężone przez Francuzów, ale nie zdobyte. W 1543 roku frakcja mieszczan, z pomocą Farela, próbowała wprowadzić reformację w Metzu, ale poniosła porażkę z powodu oporu kardynała Lotaryngii, a cesarz zakazał również głoszenia protestanckich kazań. Katolicka frakcja w radzie i wysokie duchowieństwo ułatwiły okupację miasta przez Francuzów pod wodzą Montmorency'ego w 1552 roku, którzy działali za zgodą protestanckich książąt Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Jednak większość obywateli była bardzo niezadowolona ze zmiany władców, a wielu Niemców wyemigrowało. 18 kwietnia 1552 roku król Henryk II wkroczył do Metzu i powierzył jego obronę księciu Franciszkowi de Guise, który wytrzymał pamiętne oblężenie Karola V od 19 października 1552 roku do 1 stycznia 1553 roku. Jednocześnie miasto utraciło samorząd, a biskup przejął prawo do mianowania władz. Ludwik XIII uczynił Metz siedzibą parlamentu w 1633 roku.

W pokoju westfalskim (1648) Francja formalnie uzyskała pełną suwerenność nad Metzem, Toul i Verdun. Jednak dawna świetność miasta przeminęła i choć przed 1552 rokiem liczyło ono 60 000 mieszkańców, do 1698 roku liczba ludności spadła do zaledwie 22 000, ponieważ wielu hugenotów opuściło Metz i osiedliło się głównie we Frankfurcie nad Odrą. Dopiero w XIX wieku Metz odzyskał dawne znaczenie. Metz przetrwał liczne oblężenia i okrążenia, w tym te z 1814 i 1815 roku, nie będąc zmuszonym do kapitulacji, aż do wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, która miała katastrofalne skutki dla miasta. Zajęte przez wojska niemieckie 29 października 1870 roku, miasto zostało przekazane Niemcom na mocy traktatu frankfurckiego. Na mocy postanowień Traktatu Wersalskiego Metz powrócił do Francji, gdzie pozostaje do dziś. Obecnie miasto liczy około 120 000 mieszkańców.

== Język ==
Chociaż Metz leży blisko [[Luksemburg]]a i [[Niemcy|Niemiec]], mieszkańcy nie mówią biegle po [[Rozmówki niemieckie|niemiecku]] i mówią po [[Rozmówki francuskie|francusku]], jak w każdym innym francuskim mieście. Lokalny dialekt niemiecki (Platt) jest używany w niektórych częściach północnej i wschodniej [[Mozela|Mozeli]], ale w Metz jest używany rzadko.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Port lotniczy Metz-Nancy-Lotaryngia|48.978333 |6.246667 |typ=transport}}'''[https://lorraineaeroport.com/ Port lotniczy Metz–Nancy–Lotaryngia]''' ({{IATA|ETZ}}) (''na południowy wschód od Metz''). Niewielkie lotnisko regionalne dla Metz i [[Nancy]]. Kiedyś przyzwoite lotnisko średniej wielkości, jego złote lata dawno minęły. Większość obsługiwanych destynacji znajduje się we [[Francja|Francji]]. 
* {{Znacznik|Port lotniczy Luksemburg|49.623333|6.204444|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Luksemburg]]''' ({{IATA|LUX}}. Położone niedaleko w [[Luksemburg]]u, to lotnisko jest małe w porównaniu z innymi „międzynarodowymi” europejskimi węzłami komunikacyjnymi, ale obsługuje większość głównych destynacji na kontynencie. Z Metz można tam dojechać w niecałą godzinę. Można również dojechać pociągiem do [[Luksemburg (miasto)|miasta Luksemburg]], a następnie autobusem na lotnisko; Podróż potrwa około 1,5 godziny.
* Jeśli masz ochotę na przygodę lub nie masz nic przeciwko pośpiechowi, możesz również polecieć z lotnisk [[Port lotniczy Paryż-Roissy-Charles de Gaulle|Paryż-Charles de Gaulle]], [[Port lotniczy Strasburg|Strasburg]] i [[Saarbrücken]].

=== Koleją ===
[[Plik:Gare de Metz R01.jpg|thumb|hochkant=1|Dworzec Metz]]
Główny dworzec kolejowy {{Znacznik|Gare de Metz|49.1098|6.1775|typ=transport}}'''Gare de Metz-Ville''' (''na południowym krańcu centrum miasta'') jest połączony z nową linią kolei dużych prędkości TGV z [[Luksemburg]]a do [[Paryż]]a. Oznacza to, że miasto jest teraz oddalone od [[Paryż]]a o zaledwie 1 godzinę i 24 minuty. Przejazd pociągiem z [[Luksemburg]]a kosztuje 16,50 €.

{{Znacznik|Gare Lorraine-TGV|48.9475 |6.169722 |typ=transport}}'''Gare TGV Lorraine''' znajduje się 20 km od Metz, 5 km na zachód od lotniska.

=== Samochodem ===
Autostrada [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] ze [[Strasburg]]a na zachód do [[Paryż]]a, przebiegająca przez Metz, jest niemal w całości płatna. Przedłużenie niemieckiej [[Plik:Bundesautobahn_6_number.svg|25px]] ([[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]]-[[Saarbrücken]]), [[Plik:Autoroute_française_320.svg|25px]], jest bezpłatne od przejścia granicznego Goldene Bremm do skrzyżowania z autostradą [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] w pobliżu Freyming-Merlebach. Stamtąd autostrada biegnie dalej bezpłatną autostradą [[Plik:Autoroute_française_4.svg|25px]] (przejazd z Freyming-Merlebach do Metz kosztuje 4,60 euro, stan na sierpień 2019).

Autostrada [[Plik:Autoroute_française_31.svg|25px]] z północy na południe z [[Luksemburg]]a do Metz i dalej do [[Toul]] jest bezpłatna.

=== Autobusem ===
FLIXBUS obsługuje dalekobieżną linię autobusową '''N710 [[Düsseldorf]]''' ↔ [[Kolonia]] Północ ↔ [[Bonn]] ↔ [[Mendig]] ↔ [[Trewir]] ↔ [[Luksemburg]] ↔ '''Metz''' ↔ [[Lyon]] Part-Dieu ↔ [[Montpellier]] ↔ '''[[Barcelona]]'''. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|49.11035 |6.18356|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się za torami kolejowymi, ale niedaleko dworca kolejowego.

=== Rowerem ===
* '''Ścieżka rowerowa wzdłuż Mozeli'''
* '''Trasa rowerowa SaarLorLux'''

== Komunikacja ==
{{mapa|49.12|6.1754|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Centrum miasta, w dużej mierze pozbawione ruchu samochodowego, najlepiej zwiedzać pieszo; jednak ścieżki od brzegu Mozeli są na krótkim odcinku nieco strome, więc osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich mogą potrzebować pomocy.

Do dyspozycji jest kilka parkingów i garaży, ale nie zawsze łatwo do nich dotrzeć. Garaż przy katedrze jest dość stary i przez to ciasny. Nowy garaż w Centrum Pompidou (znanym również jako Gare de Metz Centre Pompidou), położony tuż obok dworca kolejowego, jest szczególnie polecany. Oferuje ponad 1000 miejsc parkingowych rozmieszczonych na trzech poziomach podziemnych, jest łatwo dostępny (wjazdy od Rue aux Arènes i Avenue André Malraux) i oferuje przestronne parkingi, odpowiednie nawet dla SUV-ów. Stamtąd do wszystkich atrakcji można łatwo dotrzeć pieszo.

Uważaj na żebrzących imigrantów na parkingach, którzy oferują opiekę nad Twoim samochodem i podchodzą do automatów biletowych, gdy trzymasz portfel w ręku. Lokalna policja odmawia zakazania tego procederu, mimo że uznaje go za nielegalny i odstrasza turystów.

=== Transportem publicznym ===
Transport publiczny zapewnia firma [https://www.lemet.fr/ Le Met']. W centrum miasta kursują dwie '''bezpłatne''' linie minibusów: M81 (pon.-sob. 7:00-20:00 co 30 minut) oraz M83 (pon.-sob. 7:00-20:00 co 12 minut). Linia M83 kursuje również w strefie dla pieszych, gdzie pasażerowie mogą zasygnalizować wejście do środka pojazdu ręką. Linia ta obsługuje również Centrum Pompidou.

* {{Znacznik|'''Główne biuro sprzedaży biletów i informacja'''|49.1152948|6.174004 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.lemet.fr/les-points-de-vente/ Główne biuro sprzedaży biletów i informacja]''' (''Espace Mobilité LE MET''), Place de la République 1, avenue Robert Schuman. Pn-sobota 08:30-18:30;

Linie autobusowe

* Metis M A : Borny -- Woippy P+R St.Eloy
* Metis M B: Hôpital Mercy – Université Saulcy 
* L1: La Corchade – Moulins Tournebride 
* L2: République – Marly 
* L3: Woippy – Costes et Bellonte 
* L4: Grange-aux-Bois – Devant-les-Ponts Plappeville 
* L5: Magny – Maison Neuve 
* C11: St-Julien-lès-Metz – Devant-les-Ponts 
* C12: République – Grange-aux-Bois 
* C13: Noisseville – Costes et Bellonte 
* C14: Hôpital Schuman – Moulins Mairie 
* C15: Plappeville – Montigny Blory 
* C16: Woippy-- Intenci Joba 
* C17: Hôpital Schuman – Moulins Tournebride
Bardziej szczegółowe informacje można znaleźć na oficjalnej stronie internetowej: [https://www.lemet.fr/horaires/ rozkłady jazdy autobusów Le Met]

=== Pieszo ===
* Po tym mieście łatwo poruszać się pieszo, ponieważ do niemal każdego miejsca można dojść krótkim spacerem, a samo dojście zajmuje mniej czasu niż szukanie parkingu.
* Jeśli nie znasz się na okolicy, zabierz ze sobą mapę centrum miasta. Łatwo jednak opanujesz układ miasta i szybko poczujesz się komfortowo, poruszając się po nim samodzielnie.
* Nie spiesz się i podziwiaj różnorodne widoki i dźwięki tego miasta. Jego budynki różnią się pod względem projektu, stylu i wieku, a do tego mają zabawne i fantazyjne detale, których nie zauważysz, jeśli nie będziesz ich uważnie szukać.
* Do wszystkiego w centrum miasta można łatwo dotrzeć pieszo, a znaczna część głównego centrum/strefy handlowej jest przeznaczona wyłącznie dla pieszych. Jest jednak kilka wzniesień!

=== Rowerem ===
* Rowery to również świetny sposób na poruszanie się po okolicy, choć ta sama uwaga dotycząca wzniesień ma tu zastosowanie.
* Jeśli pogoda dopisuje, wypożycz rower i udaj się na południe wzdłuż Mozeli w kierunku [[Nancy]] lub [[Thionville]]. Ścieżki są dobrze oznakowane, utrzymane i w większości płaskie. Rowery są dostępne obok dworca kolejowego lub po drugiej stronie ulicy od katedry. Koszt wynosi 10 euro za dzień (''ale wymagana jest karta kredytowa lub kaucja w wysokości 100 euro za rower'').

=== Statkiem ===
Latem (do 30 października) kursuje również prom rzeczny – '''[https://www.lemet.fr/metzo-la-navette-fluviale/ la navette fluviale]''' – oferujący przeprawę wodną. Z mostu ''Moyen-Pont'' do ''Longeville Centre'' po drugiej stronie Mozeli kursują dwie łodzie elektryczne. Podróż trwa 30 minut i obowiązuje standardowy bilet.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Mozela}}

[[Kategoria:Grand Est]]</text>
      <sha1>0maafcij7uk98490u1fojf2tq7rm3l6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Skierniewice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2921</id>
    <revision>
      <id>156985</id>
      <parentid>149213</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T14:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29340-29</username>
        <id>17426</id>
      </contributor>
      <comment>/* Okolice */  Sielska Stanica</comment>
      <origin>156985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33545" sha1="8efuzky9o85j7mvpcxhtxfjeu1t7p3p" xml:space="preserve">{{top-banner|przewodnik=tak}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Skierniewice
 |widok = Skierniewice - widokówka.jpg
 |herb = POL Skierniewice COA.svg
 |mapa = Skierniewice lokalizacja.png
 |region = [[województwo łódzkie]]
 |powierzchnia = 35,03
 |lud = 49,5 tys. (2012)
 |prefiks = +48 46
 |www = www.skierniewice.eu
}}
'''Skierniewice''' – miasto powiatowe (powiat grodzki), założone w 1457 r., położone w środkowej [[Polska|Polsce]], na południowej części Równiny Łowicko-Błońskiej, w [[Województwo łódzkie|województwie łódzkim]], w połowie drogi pomiędzy [[Warszawa|Warszawą]] i [[Łódź|Łodzią]].

== Charakterystyka ==
Miasto stanowi ośrodek przemysłu maszynowego, elektrotechnicznego oraz spożywczego, jak też ważny węzeł kolejowy i drogowy. W Skierniewicach znajdują się znane w kraju i na świecie placówki naukowe, w tym Instytut Ogrodnictwa. Miasto i okolice są atrakcyjne pod względem turystycznym – Puszcza Bolimowska, rzeka Rawka, korzystne położenie przy ważnych szlakach komunikacyjnych, niewielka odległość od Warszawy i Łodzi.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe porty lotnicze znajdują w [[Warszawa|Warszawie]] i w [[Łódź|Łodzi]].

=== Koleją ===
* Stacja '''[[w:Skierniewice (stacja kolejowa)|Skierniewice]]''' (pl. Dworcowy)
** Bilety dostępne tylko w kasach, brak biletomatów.
* Przystanek '''[[w:Skierniewice Rawka|Skierniewice Rawka]]''' (ul. Kolbego/Sulińskiego – w pobliżu rzeki Rawki)
Dojazd z każdej stacji lub przystanku leżącego na trasie Warszawa – Łódź. Ponadto ze stacji Skierniewice istnieją bezpośrednie połączenia z Łowiczem i Kutnem.
Bilet normalny na trasie Warszawa – Skierniewice kosztuje 15,30 zł (pociąg osobowy – KM) lub 23 zł (pospieszny TLK 2 kl.) Podobnie kształtują się ceny na trasie Łódź – Skierniewice.

=== Samochodem ===
Miasto leży w niedalekiej odległości od tras katowickiej /nr 8/ (dojazd drogą krajową nr 70 lub 707) i poznańskiej /nr 2/ – (dojazd drogą nr 70 lub 705) oraz autostrady A2.

=== Autobusem ===
Autobusy PKS Skierniewice Sp. z o.o. obsługują głównie połączenia do miejscowości w powiecie skierniewickim oraz w powiatach sąsiednich (odjazdy i przyjazdy: okolice pl. Dworcowego). Tel. dworcowy 46 833-30-82, wew. 25,  [http://www.pks.skierniewice.pl pks.skierniewice.pl].

== Komunikacja miejska ==
* '''Komunikacja miejska (MZK)''' obsługuje teren miasta i sąsiednich miejscowości (Dąbrowice, Maków), umożliwiając dojazd do okolicznych atrakcji turystycznych m.in. do Bolimowskiego Parku Krajobrazowego oraz rzeki Rawki (linie nr 5 i 10).
Bilet normalny jednorazowy miejski kosztuje 3,20 zł, ulgowy 2,00 zł (m.in. uczniowie do ukończenia 21 lat, emeryci, renciści), ulgowy 50% 1,60 zł (m.in. studenci szkół wyższych).  Osoby które ukończyły 70 lat podróżują bezpłatnie. Aktualne szczegóły taryfy znajdują się [http://www.mzkskierniewice.pl/informacje-ogolne/taryfa-przewozowa tu], a rozkład jazdy znajduje się [http://www.mzkskierniewice.pl/images/stories/rozklad/caly.pdf tu].
* '''Taxi'''. Postój taxi przy dworcu kolejowym (ul. Dworcowa) – tel. 46 833 45 88. Ponadto w mieście funkcjonuje kilka korporacji taksówkarskich – ich dane [http://www.skierniewice.rozkladyjazdy.pl/taxi/ tu].

== Warto zobaczyć ==
Interaktywny '''plan Skierniewic''' znajduje się tu: [http://www.skierniewice.eu/kategorie/plan_miasta]. Artykuł o historii Skierniewic można przeczytać tu: [http://wiadomosci.onet.pl/kiosk/historia/spacerkiem-po-skierniewicach,1,3337877,wiadomosc.html]

=== Zabytki ===
Opis poniższych wybranych zabytków miejskich został ułożony w kolejności ułatwiającej zwiedzanie. Proponowana trasa: ul. Dworcowa – ul. Sienkiewicza – ul. Konstytucji 3 Maja – w prawo na ul. Prymasowską – ul. Piłsudskiego – (z powrotem) ul. Prymasowska – ul. Senatorska – ul. Kościelna – ul. św. Floriana – (z powrotem) ul. Kościelna – w prawo na ul. Senatorską – ul. Rynek – ul. Rawska – ul. Kilińskiego – pl. Jana Pawła II. – ul. Kilińskiego (Zalew).

* [[w:Skierniewice (stacja kolejowa)|'''Dworzec kolejowy''']] (ul. Dworcowa).
[[Plik:Skierniewice Dworzec.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Skierniewicach]]
[[Plik:Ty51-1 (Parowozownia Skierniewice).jpg|thumb|Parowóz Ty51-1 w skierniewickiej parowozowni]]
Wybudowany został w 1875 r. w stylu mauretańskim, gruntownie odnowiony na początku XXI w. Wewnątrz sgraffita (rodzaj naściennej techniki malarskiej) z okresu socrealizmu (1954 r.). Na peronie I znajduje się rzeźba Stanisława Wokulskiego (bohatera „Lalki” B. Prusa), nad owym peronem zaś – drewniana wiata istniejąca w niezmienionej formie od 1893 r. W pobliżu dworca (wejście od ul. Łowickiej 1) znajduje się stara [http://pl.wikipedia.org/wiki/Parowozownia_Skierniewice '''parowozownia'''] wpisana do rejestru zabytków, będąca we władaniu Polskiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei (PSMK). Na jej terenie znajduje się rozwijająca się Ekspozycja Muzealna – ponad 100 egzemplarzy historycznego taboru (m.in. parowozy, elektrowozy, wagony) oraz liczne wyposażenie kolejowe (m.in. semafory, urządzenia nastawcze, sprzęt łączności). Ekspozycja Muzealna jest w sezonie letnim bezpłatnie udostępniana turystom – m.in. w każdą pierwszą sobotę miesiąca od maja do października można ją zwiedzać pod opieką przewodnika w ramach „Dnia Otwartego Parowozowni” – szczegóły na stronie [http://www.psmk.org.pl www.psmk.org.pl]. Na terenie parowozowni mają też miejsce okazjonalne imprezy kulturalne – szczegóły j.w. Aby dotrzeć z dworca do parowozowni, należy wejść na na wiadukt nad peronami i przejść na północną stronę stacji (przeciwną do dworca). Następnie należy zejść z wiaduktu schodami na ulicę Bielańską, która prowadzi do bramy parowozowni (ok. 500 m w kierunku zachodnim).
* '''Pomnik – czołg''' (ul. Dworcowa/Sienkiewicza).
Czołg T-34 upamiętniający przełamanie oporu hitlerowców przez wojska radzieckie 220 brygady pancernej wspólnie z oddziałem 11 korpusu pancernego i piechotą w pobliżu stacji kolejowej – 17/18 stycznia 1945 r.
* '''Brama parkowa''' (ul. Sienkiewicza).
[[Plik:Skierniewice Brama parkowa.jpg|thumb|Brama parkowa]]
Zabytkowa (klasycystyczna) brama wjazdowa do dawnej rezydencji prymasów, przy Parku Miejskim. Wystawiona w 1780 r. przez Efraima Schroegera na zlecenie prymasa Antoniego Ostrowskiego. Według tradycji przez bramę wjeżdżali – król Stanisław August Poniatowski w maju 1783 i jego najmłodszy brat prymas Michał Jerzy Poniatowski we wrześniu 1785.
* '''[[w:Dom Sejmikowy w Skierniewicach|Dom Sejmikowy]]''' (ul. Konstytucji 3 Maja).
Wzniesiony w latach 1922–1926 wg projektu architekta Konrada Kłosa, głównie na potrzeby starostwa. W latach 1975–1998 siedziba władz wojewódzkich, obecnie spełnia swą pierwotną funkcję.
* '''Osada Pałacowa''' (ul. Konstytucji 3 Maja).
[[Plik:Skierniewice palac prymasowski.jpg|thumb|Pałac prymasowski]]
Jej część zabytkowa to historyczna rezydencja – '''pałac prymasów polskich''', w obecnym kształcie powstała w połowie XVIII w., w stylu klasycystycznym wg projektu E. Schroegera. Po II wojnie światowej siedziba Instytutu Warzywnictwa (obecnie Instytut Ogrodnictwa).
Wokół Osady rozciąga się '''park krajobrazowy''' z połowy XIX w., zwany obecnie Parkiem Miejskim. W jego północnej części, za torami kolejowymi znajduje się '''pałacyk myśliwski''' z 1841 r., wybudowany wg projektu architekta Adama Idźkowskiego. Obecnie mieści się w nim Instytut Ogrodnictwa. W II połowie XIX w. pałacyk zajmowali adiutanci cara Aleksandra II, stąd nazwa pałacyku – willa „Aleksandria”.
* [[w:Willa Kozłowskich|'''Pałac Ślubów''']] (ul. Piłsudskiego).
Dawna willa „pani Kozłowskiej” (ew. Willa Kozłowskich), wybudowana w 1893 r. wg projektu arch. Władysława Marconiego. Obecnie siedziba m.in. Urzędu Stanu Cywilnego.
* [[w:Kościół Świętego Jakuba w Skierniewicach|'''Kościół św. Jakuba''']] (ul. Senatorska).
[[Plik:Skierniewice Sw Jakub front.jpg|thumb|Kościół św. Jakuba]]
Najcenniejszy zabytek miasta, wybudowano go wg projektu Efraima Schroegera w latach 1781–1782 w stylu klasycystycznym, w kształcie rotundy rzymskiej. Został ufundowany przez prymasa Antoniego Ostrowskiego.
W kościele zachowały się liczne tablice nagrobne z XVII i XVIII w., nagrobek fundatora wykonany przez włoskiego rzeźbiarza – J. Monaldiego oraz portret Stanisława Augusta Poniatowskiego.
*  '''[[w:Dworek Modrzewiowy|Dworek Konstancji Gładkowskiej]]''' (ul. św. Floriana).

Budynek z 2 poł. XVIII w., w którym mieszkała przez ostatnie dziesięć lat życia Konstancja Grabowska z d. Gładkowska, młodzieńcza miłość Fryderyka Chopina (tablica pamiątkowa). Obecnie mieści się tu Filia Muzeum Historycznego Skierniewic. 

* '''[[w:Rynek w Skierniewicach|Rynek]] i [[w:Ratusz w Skierniewicach|Ratusz]]''' (ul. Rynek).
[[Plik:Skierniewice ratusz.jpg|thumb|Ratusz]]
Rynek powstał z pierwotnego targowiska, o wymiarach 60 × 80 m, zachował się średniowieczny układ urbanistyczny, choć kamienice pochodzą z XVIII bądź XIX w. Nowymi elementami rynku są fontanna oraz ławeczka prof. Pieniążka – założyciela i wieloletniego dyrektora Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa. Obecny Ratusz (aktualnie siedziba Urzędu Miasta) zbudowano w w 1847 r., w stylu neorenesansowym, wg projektu Henryka Marconiego.
* '''[[w:Kościół św. Stanisława w Skierniewicach|Kościół św. Stanisława]]''' (ul. Rawska).
Barokowy z 1720 r., obok zabytkowy cmentarz św. Rocha.
* '''[[w:Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Skierniewicach|Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Kościół Garnizonowy)]]''' (pl. Jana Pawła II).
Powstał w okresie międzywojennym, na bazie małej cerkwi wybudowanej w końcu XIX w. dla żołnierzy rosyjskich.
* '''Pomnik – samolot''' (ul. Kilińskiego).
Samolot typu MIG usytuowany nad Zalewem – zbiornikiem wodnym pełniącym w lecie funkcje rekreacyjne.

=== Inne ===
==== [[w:Zbiornik wodny Zadębie|Zalew]] (ul. Zadębie) ====
Zbiornik wodny powstały w latach sześćdziesiątych XX w. ze spiętrzenia rzeki Skierniewki. W sezonie letnim pełni funkcje rekreacyjne służąc spacerowiczom, plażowiczom oraz kajakarzom. Na miejscu wypożyczalnia sprzętu rekreacyjnego oraz rozbudowana baza gastronomiczna.

==== [[w:Park Miejski w Skierniewicach|Park Miejski]] ====
Park krajobrazowy z połowy XIX w. o pow. 33 ha, rozciągający się wokół Osady Pałacowej – wejście od ul. Sienkiewicza lub Prymasowskiej. Na jego terenie znajdują się m.in. drzewa – pomniki przyrody (np. kasztanowce, lipy drobnolistne), amfiteatr oraz pałacyk myśliwski z 1841 r. Popularne miejsce spacerów i wypoczynku skierniewiczan (w porze dziennej).

==== [[w:Rawka (Skierniewice)|Rawka (Osada Rawka)]] ====
Rawka to część (dzielnica) Skierniewic znajdująca się w pobliżu rzeki o tej samej nazwie. Znajduje się tu m.in.:
* przystanek kolejowy [[w:Skierniewice Rawka|Skierniewice-Rawka]] (początek szlaku rowerowego do Nieborowa);
* przystanki autobusów komunikacji miejskiej (MZK – linie nr 5 i 10) – ul.: Fabryczna, Domarasiewicza, Kolbego;
* sklepy spożywcze, art. przem, prasa (m.in. przy ul.: Domarasiewicza /„Biedronka”/, Warszawskiej /„Dino”/,Kolbego, Boh. Westerplatte, Sulińskiego) – w niektórych akceptowane są karty płatnicze;
* pizzeria Bagatella (ul.  Sulińskiego 69), tel. 663 844 771, [http://www.pizzeriabagatella.pl/ Strona WWW]
* restauracja „Ale...Młyn&quot; (ul. Warszawska 9A)  tel. 662 290 290, [https://www.alemlyn.com/ Strona WWW];
* apteka (ul. Domarasiewicza 3/5);
* przychodnia lekarska /NFZ/ (ul. Domarasiewicza 3/5);
* bankomat  (ul. Domarasiewicza /market „Biedronka”/ - czynny w godz. pracy sklepu) ;
* kościół rzymskokatolicki pw. św. Józefa (ul. Kolbego);
* kąpieliska niestrzeżone na rzece Rawce – przy dawnym młynie wodnym w Rudzie oraz przy moście kolejowym (ul. Boh. Westerplatte).

Osada stanowi dogodny punkt wyjściowy do '''Bolimowskiego Parku Krajobrazowego''' (np. [[Rezerwat przyrody Ruda Chlebacz|rezerwat '''Ruda-Chlebacz''']] – wejście od ul. Domarasiewicza), w dolinę rzeki '''Rawki''', do wsi '''Ruda''' oraz '''Budy Grabskie'''.

== Najbliższe okolice ==
=== [[w:Bolimowski Park Krajobrazowy|Bolimowski Park Krajobrazowy]] i [[w:Rawka (rzeka)|rzeka Rawka]] ===
[[Plik:Forest bpk cm02.jpg|thumb|Las w BPK]]
[[Plik:River Rawka01.jpg|thumb|Rzeka Rawka w Dolecku]]
[[Plik:Nature reserve Polana Siwica01.jpg|thumb|Rezerwat „Polana Siwica”]]
Największą atrakcją turystyczną okolic Skierniewic jest '''[[w:Puszcza Bolimowska|Puszcza Bolimowska]]''', rozciągająca się pomiędzy Skierniewicami, Nieborowem, Bolimowem i Radziwiłłowem, a także rzeka '''Rawka''' przepływająca przez sam środek Puszczy. Wśród drzewostanu dominuje sosna, lecz występuje także świerk, brzoza, dąb, grab, lipa, jesion, olcha. Bogate jest runo leśne: grzyby, borówki, jeżyny. Ze zwierząt występują tam m. im. daniele, jelenie, łosie, sarny, dziki lisy, nad rzeką – bobry, a samej rzece – wiele gatunków ryb. Ponadto można spotkać tam wiele gatunków ptaków (np. bocian czarny).

Rawka jest malowniczą rzeką, która prawie w całości zachowała swój naturalny charakter, odznacza się czystą wodą, bystrym nurtem oraz licznymi meandrami.

Na bazie Puszczy Bolimowskiej oraz resztek puszcz: Jaktorowskiej i Wiskickiej utworzono w 1986 r. '''Bolimowski Park Krajobrazowy''' (BPK) o pow. 23 tys. ha (w tym 13,5 tys. ha lasu). Na terenie BPK znajdują się rezerwaty: [[Rezerwat przyrody Ruda Chlebacz|'''Ruda-Chlebacz''']] (ochrona łęgu olszowego ze stanowiskiem widłaka wrońca), [[Rezerwat przyrody Kopanicha|'''Kopanicha''']] (ochrona grądu, lasu olszowego, boru bagiennego), '''Rawka''' (ochrona rzeki na całej długości – wraz z rozgałęzieniami), '''Puszcza Mariańska''' (ochrona lasu grądowego z rzadkimi gatunkami roślin w runie), '''Polana Siwica''' (łąkowo-torfowiskowy). Teren BPK jest więc bardzo atrakcyjny pod względem krajoznawczym (wycieczki piesze, rowerowe, a także kajakowe na rzece Rawce) i wypoczynkowym (gospodarstwa agroturystyczne, ośrodki jeździeckie, campingi, ośrodki wypoczynkowe – głównie nad rzeką Rawką np. we wsi '''Budy Grabskie''').

Należy zauważyć, iż rzeka Rawka jest uznawana przez entuzjastów '''turystyki kajakowej''' jako rzeka trudna, wymagająca dużej sprawności fizycznej i umiejętności. Powodem jest konieczność częstych przenosek kajaków z uwagi m.in. na drzewa powalone przez bobry, dzikie kładki, zapory młyńskie itp. Rawka ma też cechy właściwe rzekom górskim np. bystrza, cofki, odboje, zmienna głębokość (od 0,4 do ponad 2 m) i szerokość koryta – co wymaga od kajakowiczów ciągłej ostrożności. Najłatwiejszym na Rawce odcinkiem do przepłynięcia kajakiem jest odcinek Joachimów-Mogiły – Kęszyce (ok. 14 km), umiarkowanie trudny odcinek to Doleck – Joachimów-Mogiły (ok. 30 km), najtrudniejszy to Kurzeszyn – Nowy Dwór (ok. 6 km).

Strona internetowa parku: [http://bolimowskipark.pl bolimowskipark.pl]. Godna polecenia jest mapa przyrodniczo-turystyczna „Rezerwat Przyrody RAWKA – Bolimowski Park Krajobrazowy”, Wyd. Kartograficzne „AZYMUT”, Łódź 2007.

==== Dojazd ====
Do Bolimowskiego Parku Krajobrazowego (BPK) można dotrzeć następującymi środkami transportu publicznego:
# pociągiem (Koleje Mazowieckie) – przystanki:
#* ''Skierniewice-Rawka'', Radziwiłłów Mazowiecki, Jesionka oraz Sucha Żyrardowska (linia Skierniewice – Warszawa);
#* Mysłaków, Bednary (linia Łowicz – Sochaczew – Warszawa)- w tym przypadku trzeba przejść jeszcze ok. 6 km).
# autobusem PKS (lub samochodem) – przystanki:
#* ''Grabie, Leśniczówka, Ziemiary, Bolimów'' (linia Skierniewice – Sochaczew);
#* ''Kamion'' (linia Skierniewice – Mszczonów).
# autobusem miejskim MZK Skierniewice z centrum miasta (linia nr 5 lub 10) – przystanki:
#* ul. Fabryczna (dwa przyst. na skraju lasu);
#* ul. ''Domarasiewicza'' (os. „Rawent”);
#* ul. ''M. Kolbego'' (PKP Sk-ce Rawka – przyst. końcowy).

''Pochyłą czcionką'' oznaczono przystanki położone niedaleko rzeki Rawki.

=== Zwierzyniec i Bażantarnia ===
Na zachodzie Skierniewice sąsiadują z Lasem Zwierzynieckim (pow. 350 ha), w którym chętnie wypoczywają mieszkańcy Skierniewic. Wśród drzewostanu wyróżniają się dęby szypułkowe, z których ok. 30 to pomniki przyrody. Przez las przepływa rzeka Zwierzynka, nad którą rosną grądy i łęg olszowy. W przeszłości teren ten był znany jako '''Zwierzyniec''' – teren polowań prymasów i carów. Droga przez Las Zwierzyniecki prowadzi do wsi '''Maków'''. Ok 1 km od centrum Makowa w kierunku w kier. płd.-zach. znajduje się '''Uroczysko Bażantarnia''', rezerwat przyrody (pow. 44,52 ha) – ochrona grądu, olsu, łęgu jesionowo-olszowego, dąbrowy świetlistej oraz drzew – pomników przyrody (m.in. buków).

==== Dojazd ====
Do Zwierzyńca można dojechać autobusem MZK nr 4, PKS-em lub samochodem (trasa Skierniewice – Maków).

=== Rekreacja ===
W podanych poniżej obiektach istnieje na ogół możliwość noclegu.
* Ośrodek Turystyki Kajakowej „Sosenka”, Budy Grabskie, tel. 509 293 401. Obiekt czynny od maja do września. Na miejscu m.in. wypożyczalnia kajaków. [http://www.sosenka-kajaki.pl/ Strona WWW]
* &quot;Sielska Stanica” Ośrodek wypoczynkowy, Budy Grabskie 49. Turystyka kajakowa, rowerowa i krajobrazowa, tel.606 119 148, 
* Ludowy Klub Jeździecki „Tarant”, Budy Grabskie 13a, tel. 46 835 11 77.
* Szkoła Jazdy Konnej „Cwał”, Ruda 8, tel. 46 835 13 04.
* Dom Seniora „Pensjonat Asia”, Samice 52, tel. 694 856 544. [http://domseniorapensjonat.prv.pl Strona WWW]
* Gospodarstwo Agroturystyczne „Miodowy Raj”, Łasieczniki 62 gm. Bolimów, tel. 603 982 536. Specjalizacja: sadownictwo i pszczelarstwo. [http://www.lasieczniki.szu.pl/ Strona WWW]
* Gospodarstwo Agroturystyczne „Stajnia U Kowala”, Nieborów 233, tel. 46 838 55 18. [http://www.stajniaukowala.pl Strona WWW]
* Shockball Paintball Arena, kompleks leśny „Zwierzyniec”, tel. 603 940 523. [http://www.poligonskierniewice.pl/ Strona WWW]

=== Proponowane trasy turystyczne ===
==== Piesze i rowerowe ====
Oficjalne '''ścieżki turystyczne''' (piesze i rowerowe) opisane są tu: [http://bolimowskipark.pl/strona/szlaki-turystyczne].
Przykładem może być dość popularny oznaczony kolorem żółtym szlak rowerowy do Nieborowa: Skierniewice-Rawka (PKP) – Budy Grabskie – Droga Łowicka – Rezerwat „Polana Siwica” – Nieborów. Długość szlaku to ok. 20 km.

==== Samochodowe ====
'''Trasa 1''': Skierniewice – Bolimów – Nieborów – Arkadia – Łowicz.
* '''[[Bolimów]]''' (wieś, 14 km na północ od Skierniewic).
Prawa miejskie XIV-XIX w. Zachował się średniowieczny układ urbanistyczny z dużym, prostokątnym rynkiem. We wsi znajdują się dwa późnorenesansowe kościoły: św. Anny z 1635 r. oraz św. Trójcy z 1667 r. ([http://www.bolimow.pl/ Strona WWW])
* '''Pałac i park w Nieborowie''' (wieś Nieborów, 14 km w kierunku płn.-zach. od Skierniewic, powiat łowicki).
[[Plik:Poland Nieborów Palace 007.jpg|thumb|Pałac w Nieborowie]]
Barokowy zespół pałacowo-parkowy powstały z inicjatywy prymasa Michała Radziejowskiego, który w latach 1690–1696 zbudował tu pałac wg projektu Tylmana z Gameren. W pałacu mieści się biblioteka (ok. 12 000 woluminów), muzeum okresu baroku (oddział Muzeum Narodowego) posiadające w swych zbiorach takie cenne eksponaty, jak m.in. rzeźba Niobe (IV w. n.e.), dwa globusy z połowy XVII w. ([http://www.nieborow.art.pl/ Strona WWW])
* '''Park krajobrazowy Arkadia''' (wieś [[Arkadia (powiat łowicki)|Arkadia]], 19 km w kier. płn.-zach. od Skierniewic, powiat łowicki).
Założony w 1777 r. przez wojewodzinę wileńską Helenę Radziwiłłową jako park romantyczno-sentymentalny. Miał on przypominać mitologiczną krainę szczęśliwości – Arkadię na Peloponezie. Oprócz wielu okazów drzew (m.in. lipy, jesiony, klony, olsze czarne), roślin zielnych można tu spotkać atrakcje architektoniczne w stylu antycznym takie jak Świątynia Diany, Przybytek Arcykapłana, Domek Gotycki, Adwedukt i inne. ([http://www.nieborow.art.pl/ Strona WWW])
* '''[[Łowicz]]''' (miasto powiatowe, 25 km w kier. płn.-zach. od Skierniewic, st. PKP).
Łowicz uzyskał prawa miejskie w 1298 r., przez wiele wieków był rządzili nim prymasi.
Najważniejsze zabytki to:
:* gotycki kościół parafialny z XV w.
:* klasztor pobernardyński z XV w.
:* renesansowo-barokowa kolegiata z XVII w.
:* renesansowo-barokowa zabudowa starego rynku
:* ratusz z XIX w.
([http://www.lowicz.eu/ Strona WWW])

'''Trasa 2''': Skierniewice – Maków – Lipce Reymontowskie. (Trasa dostępna także koleją, pociągiem osobowym w relacji Skierniewice – Łódź).
* '''Maków''' (wieś, 5 km na zachód od Skierniewic, przyst. PKP).
Kościół barokowy z II poł. XVIII w., kapliczki z lat 1814 i 1816, chałupy z II poł. XIX w. ([http://www.gminamakow.info/ Strona WWW])
* '''[[Lipce Reymontowskie]]''' (wieś, 19 km na południowy zachód od Skierniewic, przyst. PKP).
[[Plik:Domek Reymonta.jpg|thumb|„Domek Reymonta” w Lipcach Reymontowskich]]
Lipce zostały rozsławione przez Wł. St. Reymonta w epopei „Chłopi”. Pisarz pracował tu w końcu XIX w. na pobliskiej stacji kolejowej, o czym zaświadcza tablica pamiątkowa. We wsi znajduje się m.in. kościół parafialny z pocz. XX w., Muzeum Regionalne im. Wł. St. Reymonta, Centrum Reymontowskie – Zagroda Ludowa, Muzeum Czynu Zbrojnego (militaria).([http://www.lipcereymontowskie.pl Strona WWW])

=== Inne miejscowości w okolicy warte odwiedzenia ===
* '''Budy Grabskie''' (wieś letniskowa w Puszczy Bolimowskiej nad rz. Rawką, 9 km w kier. płn.-wsch. od centrum Skierniewic). Miejscowość powstała przed II poł. XV w., w czasie I wojny światowej na linii frontu – stąd dwa cmentarze wojenne z 1915 r. Pod numerem 64 działa tu latem Leśna Galeria Rzeźby i Malarstwa – szczegóły na [http://www.lesna-galeria.com www.lesna-galeria.com]. We wsi funkcjonują latem popularne kąpieliska niestrzeżone na rzece Rawce.
* '''[[Rawa Mazowiecka]]''' (miasto powiatowe, 28 km w kier. płd.-wsch. od Skierniewic). Rawa Maz. uzyskała prawa miejskie w 1374 r., w połowie XV w. była siedzibą jednego z księstw mazowieckich, włączonego w 1462 r. do Korony. Przez kilka kolejnych wieków pełniła rolę centrum politycznego i administracyjnego płd. Mazowsza. Najważniejsze zabytki to: ruiny zamku gotyckiego z XIV w. (baszta zamkowa), kościół i d. kolegium jezuickie w stylu barokowym (pocz. XVII w.), kościół barokowy z 1790 r.
* '''[[Sochaczew]]''' (miasto powiatowe, 35 km na północ od Skierniewic, st. PKP). W pierwszej połowie XIII w. siedziba kasztelanii, prawa miejskie od XIV w., wchodził wtedy w skład odrębnego Księstwa Rawskiego. Największy rozwój miasta to XV i XVI w. Najważniejsze zabytki to ruiny gotyckiego zamku książąt mazowieckich z XIV w., klasycystyczne jatki z pierwszej połowy XIX w., ratusz z 1918 r. na fundamentach z pocz. XIX w., kościół barokowy z 1783 r. Od wschodu graniczy z Sochaczewem wieś '''Żelazowa Wola''', w której urodził się Fryderyk Chopin. Dworek-Muzeum oraz rozległy park jest chętnie odwiedzany przez turystów z całego świata.
* '''[[Żyrardów]]''' (miasto powiatowe, 27 km na płn.-wsch. od Skierniewic, st. PKP). Początkowo (XIX w.) osada robotnicza przy fabryce wyrobów lnianych, prawa miejskie od 1915 r. Najważniejsze zabytki to: kompleks fabryczny dawnych zakładów lniarskich, kościół neogotycki z 1891 r., domy tkaczy z XIX w.
* '''Puszcza Mariańska''' (wieś letniskowa nad rz. Korabiewką, 17 km w kier. wsch. od Skierniewic). Najważniejsze zabytki to: drewniany kościół i klasztor z drugiej połowy XVII w., budynek szkoły klasztornej z 1782 r., pomnik T. Kościuszki z 1917 r.
* '''Miedniewice''' (wieś nad rzeką Nidą, gm. Wiskitki, pow. żyrardowski). Najważniejsze zabytki to: kościół barokowy z l. 1737–48, proj. J. Fontany i T. Bellotiego, klasztor z przełomu XVII i XVIII w., dworek klasycystyczny z końca XIX w.

== Informacja turystyczna ==
* Punkt Informacji Turystycznej przy Miejskiej Bibliotece Publicznej, ul. Mszczonowska 43a, tel. 46 633 69 69, e-mail: skierniewice@iturysta.pl
* Oddział PTTK Szaniec, ul. Senatorska 12, tel. 604 211 762, 602 721 627, e-mail: opttk_skierniewice@interia.pl

== Zakupy ==
=== Markety ===
* „Galeria Dekada” – ul. Reymonta ([http://www.galeriadekada.pl/skierniewice/galeria.htm Strona WWW])
* „Carrefour” – ul. Szarych Szeregów 4 (os. Widok)
* „Biedronka” – ul. Mszczonowska, ul. Reymonta, ul. Rawska, ul. Domarasiewicza (os. Rawka)
* „LIDL” – ul. Sobieskiego/al. Rataja
* „Kaufland” – ul. Wyszyńskiego (os. Widok)
* „Intermarche” – ul. Mszczonowska 58a
* „Stokrotka&quot; - ul. Sucharskiego 12
* „Dino&quot; - ul. Łódzka 29, ul. Makowska 23
* „Netto&quot; - ul. Batorego ,  ul. Lelewela, ul. Reymonta

=== Apteki całodobowe ===
* Apteka „Św. Stanisława” ul. Św. Stanisława 4, tel. 46 832 66 77

== Gastronomia ==
=== Skierniewice ===
* Restauracja Alhambra
: ul. Reymonta 33, [http://www.alhambra-sk.com/ Strona WWW]
* Restauracja Dworek
: ul. Piłsudskiego 24, [http://www.hotel-dworek.pl/ Strona WWW]
* Restauracja u Kosińskich
: ul. Pomologiczna 8, [http://www.hotel-start.pl/ Strona WWW]
* Restauracja Pod Filarami
: ul. Żwirki 3, [http://www.podfilarami.eu/ Strona WWW]
* Restauracja Finezja
: ul. Sienkiewicza 3
* Restauracja Komu-na
: ul. Sienkiewicza 18
* McDonald’s
: ul. Wagnera 2A
* KFC
: ul. Widok 20
* Pizzeria Atmosfera
** Tel: 46 833 20 40
** Kom: 88 133 20 40 
: ul. Joachima Lelewela 14; 96-100 Skierniewice
* Pizzeria Biesiadowo
: ul. Mireckiego 6, [http://www.biesiadowo.pl/restauracje/lodzkie/skierniewice-mireckiego/pizzeria Strona WWW]
* Pizzeria Donatello
: al. Niepodległości 10, [http://www.donatello.neostrada.pl/ Strona WWW]
* Pizzeria Mars
: ul. Gałeckiego 11, [http://www.pizzeriamars.pl/ Strona WWW]
* Pizzeria Metro
: al. Niepodległości/ul. Kopernika, [http://www.pizzeriametro.pl/ Strona WWW]
* Vanilla Cafe (kawiarnia)
: ul. Jagiellońska 1, [http://www.vanillacafe.com.pl Strona WWW]
* Gastrofaza Kebab
: ul. Lelewela 3
* Dżonka (bar orientalny)
: ul. Jagiellońska 8/16
* Pizzeria Bagatella
: ul. Sulińskiego 69 (os. Rawka), [http://www.pizzeriabagatella.pl/ Strona WWW]

=== Okolice ===
* Restauracja Pamiętna Dworek
: Pamiętna 14 koło Skierniewic, [http://www.pamietna-dworek.pl Strona WWW]
* Restauracja Dworek Biała Dama – Nieborów
: al. Legionów Polskich 2, 99–416 Nieborów, [http://www.dworek-nieborow.pl Strona WWW]
* Zajazd Rozdroże – Nieborów
: Nieborów 163c, 99–416 Nieborów, [http://www.zajazd-nieborow.pl Strona WWW]
* Karczma „Borynianka”, ul. Reymonta 35, 96-127 Lipce Reymontowskie, e-mail: borynianka@onet.eu

== Kluby muzyczne i nocne ==
=== Skierniewice ===
* Klub Afera
: ul. Mszczonowska 33/35 (Biały Dom), [http://www.skierniewice.klubowa.pl/skierniewice_kluby,1943,Afera.html Strona WWW]
* Drugi Dom
: ul. Mickiewicza 11, [http://www.drugidom.pl/ Strona WWW]
* Night Club Venus
: ul. Łódzka 55, [http://www.venus-agencja.pl/ Strona WWW]

=== Okolice ===
* Speed Club
: Rowiska Stare (4 km od Skierniewic), [http://speedclub.pl/ Strona WWW]

== Noclegi ==
=== Skierniewice ===
* Hotel „Start”
: ul. Pomologiczna 8, tel. 46 833 27 50. [http://www.hotel-start.pl/ Strona WWW]
Apartament 250 zł, pok. 1 os. 100 zł, pok. 2 os. 120 zł, pok. 3 os. 135 zł. Usytuowany w centrum miasta.

* Hotel *** „Dworek”
: ul. Piłsudskiego 24, tel. 46 832 58 83. [http://www.hotel-dworek.pl/ Strona WWW]
Apartament 350-330 zł, pok. 1 os. 180-200 zł, pok. 2 os. 270-290 zł, dostawka 100 zł. W weekend  zniżki.
Usytuowany w pobliżu centrum miasta.
* Centrum Konferencyjno-Rozrywkowe „Maraton”
: ul. Sobieskiego 20, tel. 46 832 46 28, 46 834 94 88. [https://e-turysta.pl/centrum-konferencyjno-rozrywkowe-maraton-skierniewice-134707.html  Strona WWW]
Apartament 199 zł, pok. 1 os. 99 zł, pok. 2 os. 120 zł, pok. 3 os. 150 zł, pok. 5 os. 175 zł .
Usytuowany na peryferiach miasta.

=== Okolice ===
* Dworek Pamiętna, Pamiętna 14 k. Skierniewic, tel. 46 831 07 57. [http://www.pamietna-dworek.pl Strona WWW]
* „Sielska Stanica” Ośrodek Rekreacyjno-Konferencyjny, Budy Grabskie 49. Noclegi, turystyka kajakowa, rowerowa i krajobrazowa, tel. 606 119 148, sielskastanica@wodkan-skierniewice.com.pl, [https://sielskastanica.com.pl Strona WWW]
* Ośrodek Turystyki Kajakowej „Sosenka”, Budy Grabskie, tel. 509 293 401. Obiekt czynny sezonowo, od maja do września, noclegi w domkach turystycznych. [http://www.sosenka-kajaki.pl/ Strona WWW]
* Gospodarstwo Agroturystyczne „Pałacyk Łowczego”, Maków, ul. Zwierzyniecka 39, tel. 46 833 26 35.
* Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy – Henryk Jeżak, Kolonia Bolimowska-Wieś 42A, gm. Bolimów, tel. 46 838 02 31
* Pensjonat Agroturystyczny „Bumerang” – Jolanta i Kazimierz Foks, Chlebów 3, 96-127 Lipce Reymontowskie, tel. 46 831 62 79. [http://www.chlebow3.pl Strona WWW]

== Festiwale, imprezy ==
(Aktualne informacje na stronie [http://www.skierniewice.eu www.skierniewice.eu] lub pod nr tel. 46 833 22 30 /Wydział Kultury Sportu i Promocji Miasta/)

* ''' eFeF URODZINY MISTRZA. inspiracje ''' – festiwal kultury twórczej oraz konkurs filmowy (styczeń)
* ''' Rock May Festival ''' – majowy festiwal muzyki rockowej, organizowany od 2002 r. – więcej informacji: [http://www.rockmayfestival.pl/ www.rockmayfestival.pl].
* '''Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej''' – w czerwcu
* ''' Etnosfera ''' – Europejski Festiwal Muzyki Folk i Etno (lipiec)
* '''Turniej DJ-ów''' – o puchar Prezydenta Miasta Skierniewice (sierpień)
* ''' Święto Kwiatów, Owoców i Warzyw ''' – coroczna (wrześniowa) główna impreza w mieście – oprócz stoisk i wystaw o tematyce nie tylko ogrodniczej organizowane są pokazy, prelekcje, występy artystyczne itp.

== Bezpieczeństwo ==
* Komenda Miejska Policji
: ul. Sobieskiego 69,
: tel. 997, 112
* Straż Miejska
: ul. Reymonta 33, (pracuje codziennie w godz. 7.00 - 23.00)
: tel. 986 (bezpł.), 602 305 838
* Nocna Pomoc Lekarska – Wojewódzki Szpital Zespolony w Skierniewicach
: ul. Sobieskiego 4 (budynek główny – wejście od strony pawilonu F budynku ortopedii),
: tel. nocnej pomocy 46 834 08 95, tel. centrali szpitala 46 834 07 00, 46 834 07 03.

== Nauka ==
* [[w:Instytut Ogrodnictwa|Instytut Ogrodnictwa]]
: ul. Konstytucji 3 Maja 1/3, [http://www.inhort.pl Strona WWW]
* Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa
: ul. Batorego 64c, [http://www.pwsz.skierniewice.pl Strona WWW]

== Religia ==
=== Niedzielne msze św. rzymskokatolickie ===
* Parafia NSPJ (os. Widok – ul. kard. Wyszyńskiego 12) – 6:30, 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 16:30, 18:00;
* Parafia św. Jakuba (ul. Senatorska 16) – 6:00, 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 17:00, 18:30;
* Parafia NMP (Kościół Garnizonowy – pl. Jana Pawła II) – 8:00, 9:30, 11:00, 12::30, 18:00;
* Parafia Miłosierdzia Bożego (ul. św. s. Faustyny Kowalskiej) – 8:00, 9:30, 12:00, 17:00;
* Parafia św. Stanisława (ul. św. Stanisława) – 7:00, 9:00, 10:30, 12:00, 13:00, 17:00, 18:00;
* Parafia św. Józefa (os. Rawka – ul. Kolbego 2) – 9:00, 11:00, 18:00;
* Parafia Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny (ul. Armii Krajowej 4) - 8:00, 10:00, 11:30, 19:00.

== Inne ==
* Centrum Kultury i Sztuki w Skierniewicach, ul. Reymonta 33, tel. 46 833 24 12, [http://cekis.pl/ Strona WWW]
* Radio RSC (88,6 FM) – rozgłośnia lokalna, ul. Sobieskiego 81, tel. 46 833 34 43 (Studio), [http://www.radiorsc.pl/ Strona WWW]
* KinoTeatr Polonez, ul. Wita Stwosza 2/4, tel. 46 833 44 89 [https://kino.cekis.pl/repertuar/ (www – repertuar kina)]
*Muzeum Historyczne Skierniewic, ul. Batorego 64 J, tel. 573 447 126, [https://muzeumskierniewic.pl Strona WWW]
* Pływalnia Miejska „Nawa”, ul. Prusa 6 (os. Widok), tel. 46 833 89 69, [http://www.pm.nawa-skierniewice.pl/ Strona WWW]
Ceny indywidualnych biletów wstępu na pływalnię (dni powsz./sob., niedz. i święta): dorośli 8 zł/7 zł, dzieci i młodzież szkolna 4 zł /3,50 zł. Siłownia 6 zł /godz., solarium 1,20 zł /min., sauna – indywidualnie 7,50 zł/ 45 min, wynajęcie całej – 39 zł/45 min.
* Lodowisko „BIAŁY ORLIK&quot; (sezonowe) przy ul. Szarych Szeregów 6 - wstęp bezpłatny, wypożyczenie łyżew 5 zł.  [http://www.pm.nawa-skierniewice.pl/ Strona WWW]
* Zalew „ZADĘBIE” , ul. Zadębie -  kąpielisko, plaża i aleje spacerowe, tor regatowy, boiska (wielofunkcyjne, do badmintona i piłki siatkowej plażowej),  skatepark, plac zabaw dla dzieci,  wypożyczalnia sprzętu pływającego (m.in. kajaki, rowery wodne, łodzie:wiosłowa i żaglowa), punkty z małą gastronomią.  [http://www.pm.nawa-skierniewice.pl/ Strona WWW]
* Hale sportowe i boiska: ul. Pomologiczna 8 i 10, ul. Tetmajera 7, Trakcyjna 1 [http://www.osirskierniewice.pl/ Strona WWW]
Możliwość wynajęcia hali, kortu tenisowego, sauny, siłowni itp., tel.46 832 41 44.
{{Atrybucja}}
{{przewodnik}}
{{Jest w|Województwo łódzkie}}

{{Geo|51°57'10''|20°08'30''}}


[[Kategoria:Województwo łódzkie]]</text>
      <sha1>8efuzky9o85j7mvpcxhtxfjeu1t7p3p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>156986</id>
      <parentid>156985</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T15:00:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29340-29</username>
        <id>17426</id>
      </contributor>
      <comment>/* Markety */</comment>
      <origin>156986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33592" sha1="tm0p27x8v9tojszih6vdoignzif4fng" xml:space="preserve">{{top-banner|przewodnik=tak}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Skierniewice
 |widok = Skierniewice - widokówka.jpg
 |herb = POL Skierniewice COA.svg
 |mapa = Skierniewice lokalizacja.png
 |region = [[województwo łódzkie]]
 |powierzchnia = 35,03
 |lud = 49,5 tys. (2012)
 |prefiks = +48 46
 |www = www.skierniewice.eu
}}
'''Skierniewice''' – miasto powiatowe (powiat grodzki), założone w 1457 r., położone w środkowej [[Polska|Polsce]], na południowej części Równiny Łowicko-Błońskiej, w [[Województwo łódzkie|województwie łódzkim]], w połowie drogi pomiędzy [[Warszawa|Warszawą]] i [[Łódź|Łodzią]].

== Charakterystyka ==
Miasto stanowi ośrodek przemysłu maszynowego, elektrotechnicznego oraz spożywczego, jak też ważny węzeł kolejowy i drogowy. W Skierniewicach znajdują się znane w kraju i na świecie placówki naukowe, w tym Instytut Ogrodnictwa. Miasto i okolice są atrakcyjne pod względem turystycznym – Puszcza Bolimowska, rzeka Rawka, korzystne położenie przy ważnych szlakach komunikacyjnych, niewielka odległość od Warszawy i Łodzi.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe porty lotnicze znajdują w [[Warszawa|Warszawie]] i w [[Łódź|Łodzi]].

=== Koleją ===
* Stacja '''[[w:Skierniewice (stacja kolejowa)|Skierniewice]]''' (pl. Dworcowy)
** Bilety dostępne tylko w kasach, brak biletomatów.
* Przystanek '''[[w:Skierniewice Rawka|Skierniewice Rawka]]''' (ul. Kolbego/Sulińskiego – w pobliżu rzeki Rawki)
Dojazd z każdej stacji lub przystanku leżącego na trasie Warszawa – Łódź. Ponadto ze stacji Skierniewice istnieją bezpośrednie połączenia z Łowiczem i Kutnem.
Bilet normalny na trasie Warszawa – Skierniewice kosztuje 15,30 zł (pociąg osobowy – KM) lub 23 zł (pospieszny TLK 2 kl.) Podobnie kształtują się ceny na trasie Łódź – Skierniewice.

=== Samochodem ===
Miasto leży w niedalekiej odległości od tras katowickiej /nr 8/ (dojazd drogą krajową nr 70 lub 707) i poznańskiej /nr 2/ – (dojazd drogą nr 70 lub 705) oraz autostrady A2.

=== Autobusem ===
Autobusy PKS Skierniewice Sp. z o.o. obsługują głównie połączenia do miejscowości w powiecie skierniewickim oraz w powiatach sąsiednich (odjazdy i przyjazdy: okolice pl. Dworcowego). Tel. dworcowy 46 833-30-82, wew. 25,  [http://www.pks.skierniewice.pl pks.skierniewice.pl].

== Komunikacja miejska ==
* '''Komunikacja miejska (MZK)''' obsługuje teren miasta i sąsiednich miejscowości (Dąbrowice, Maków), umożliwiając dojazd do okolicznych atrakcji turystycznych m.in. do Bolimowskiego Parku Krajobrazowego oraz rzeki Rawki (linie nr 5 i 10).
Bilet normalny jednorazowy miejski kosztuje 3,20 zł, ulgowy 2,00 zł (m.in. uczniowie do ukończenia 21 lat, emeryci, renciści), ulgowy 50% 1,60 zł (m.in. studenci szkół wyższych).  Osoby które ukończyły 70 lat podróżują bezpłatnie. Aktualne szczegóły taryfy znajdują się [http://www.mzkskierniewice.pl/informacje-ogolne/taryfa-przewozowa tu], a rozkład jazdy znajduje się [http://www.mzkskierniewice.pl/images/stories/rozklad/caly.pdf tu].
* '''Taxi'''. Postój taxi przy dworcu kolejowym (ul. Dworcowa) – tel. 46 833 45 88. Ponadto w mieście funkcjonuje kilka korporacji taksówkarskich – ich dane [http://www.skierniewice.rozkladyjazdy.pl/taxi/ tu].

== Warto zobaczyć ==
Interaktywny '''plan Skierniewic''' znajduje się tu: [http://www.skierniewice.eu/kategorie/plan_miasta]. Artykuł o historii Skierniewic można przeczytać tu: [http://wiadomosci.onet.pl/kiosk/historia/spacerkiem-po-skierniewicach,1,3337877,wiadomosc.html]

=== Zabytki ===
Opis poniższych wybranych zabytków miejskich został ułożony w kolejności ułatwiającej zwiedzanie. Proponowana trasa: ul. Dworcowa – ul. Sienkiewicza – ul. Konstytucji 3 Maja – w prawo na ul. Prymasowską – ul. Piłsudskiego – (z powrotem) ul. Prymasowska – ul. Senatorska – ul. Kościelna – ul. św. Floriana – (z powrotem) ul. Kościelna – w prawo na ul. Senatorską – ul. Rynek – ul. Rawska – ul. Kilińskiego – pl. Jana Pawła II. – ul. Kilińskiego (Zalew).

* [[w:Skierniewice (stacja kolejowa)|'''Dworzec kolejowy''']] (ul. Dworcowa).
[[Plik:Skierniewice Dworzec.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Skierniewicach]]
[[Plik:Ty51-1 (Parowozownia Skierniewice).jpg|thumb|Parowóz Ty51-1 w skierniewickiej parowozowni]]
Wybudowany został w 1875 r. w stylu mauretańskim, gruntownie odnowiony na początku XXI w. Wewnątrz sgraffita (rodzaj naściennej techniki malarskiej) z okresu socrealizmu (1954 r.). Na peronie I znajduje się rzeźba Stanisława Wokulskiego (bohatera „Lalki” B. Prusa), nad owym peronem zaś – drewniana wiata istniejąca w niezmienionej formie od 1893 r. W pobliżu dworca (wejście od ul. Łowickiej 1) znajduje się stara [http://pl.wikipedia.org/wiki/Parowozownia_Skierniewice '''parowozownia'''] wpisana do rejestru zabytków, będąca we władaniu Polskiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei (PSMK). Na jej terenie znajduje się rozwijająca się Ekspozycja Muzealna – ponad 100 egzemplarzy historycznego taboru (m.in. parowozy, elektrowozy, wagony) oraz liczne wyposażenie kolejowe (m.in. semafory, urządzenia nastawcze, sprzęt łączności). Ekspozycja Muzealna jest w sezonie letnim bezpłatnie udostępniana turystom – m.in. w każdą pierwszą sobotę miesiąca od maja do października można ją zwiedzać pod opieką przewodnika w ramach „Dnia Otwartego Parowozowni” – szczegóły na stronie [http://www.psmk.org.pl www.psmk.org.pl]. Na terenie parowozowni mają też miejsce okazjonalne imprezy kulturalne – szczegóły j.w. Aby dotrzeć z dworca do parowozowni, należy wejść na na wiadukt nad peronami i przejść na północną stronę stacji (przeciwną do dworca). Następnie należy zejść z wiaduktu schodami na ulicę Bielańską, która prowadzi do bramy parowozowni (ok. 500 m w kierunku zachodnim).
* '''Pomnik – czołg''' (ul. Dworcowa/Sienkiewicza).
Czołg T-34 upamiętniający przełamanie oporu hitlerowców przez wojska radzieckie 220 brygady pancernej wspólnie z oddziałem 11 korpusu pancernego i piechotą w pobliżu stacji kolejowej – 17/18 stycznia 1945 r.
* '''Brama parkowa''' (ul. Sienkiewicza).
[[Plik:Skierniewice Brama parkowa.jpg|thumb|Brama parkowa]]
Zabytkowa (klasycystyczna) brama wjazdowa do dawnej rezydencji prymasów, przy Parku Miejskim. Wystawiona w 1780 r. przez Efraima Schroegera na zlecenie prymasa Antoniego Ostrowskiego. Według tradycji przez bramę wjeżdżali – król Stanisław August Poniatowski w maju 1783 i jego najmłodszy brat prymas Michał Jerzy Poniatowski we wrześniu 1785.
* '''[[w:Dom Sejmikowy w Skierniewicach|Dom Sejmikowy]]''' (ul. Konstytucji 3 Maja).
Wzniesiony w latach 1922–1926 wg projektu architekta Konrada Kłosa, głównie na potrzeby starostwa. W latach 1975–1998 siedziba władz wojewódzkich, obecnie spełnia swą pierwotną funkcję.
* '''Osada Pałacowa''' (ul. Konstytucji 3 Maja).
[[Plik:Skierniewice palac prymasowski.jpg|thumb|Pałac prymasowski]]
Jej część zabytkowa to historyczna rezydencja – '''pałac prymasów polskich''', w obecnym kształcie powstała w połowie XVIII w., w stylu klasycystycznym wg projektu E. Schroegera. Po II wojnie światowej siedziba Instytutu Warzywnictwa (obecnie Instytut Ogrodnictwa).
Wokół Osady rozciąga się '''park krajobrazowy''' z połowy XIX w., zwany obecnie Parkiem Miejskim. W jego północnej części, za torami kolejowymi znajduje się '''pałacyk myśliwski''' z 1841 r., wybudowany wg projektu architekta Adama Idźkowskiego. Obecnie mieści się w nim Instytut Ogrodnictwa. W II połowie XIX w. pałacyk zajmowali adiutanci cara Aleksandra II, stąd nazwa pałacyku – willa „Aleksandria”.
* [[w:Willa Kozłowskich|'''Pałac Ślubów''']] (ul. Piłsudskiego).
Dawna willa „pani Kozłowskiej” (ew. Willa Kozłowskich), wybudowana w 1893 r. wg projektu arch. Władysława Marconiego. Obecnie siedziba m.in. Urzędu Stanu Cywilnego.
* [[w:Kościół Świętego Jakuba w Skierniewicach|'''Kościół św. Jakuba''']] (ul. Senatorska).
[[Plik:Skierniewice Sw Jakub front.jpg|thumb|Kościół św. Jakuba]]
Najcenniejszy zabytek miasta, wybudowano go wg projektu Efraima Schroegera w latach 1781–1782 w stylu klasycystycznym, w kształcie rotundy rzymskiej. Został ufundowany przez prymasa Antoniego Ostrowskiego.
W kościele zachowały się liczne tablice nagrobne z XVII i XVIII w., nagrobek fundatora wykonany przez włoskiego rzeźbiarza – J. Monaldiego oraz portret Stanisława Augusta Poniatowskiego.
*  '''[[w:Dworek Modrzewiowy|Dworek Konstancji Gładkowskiej]]''' (ul. św. Floriana).

Budynek z 2 poł. XVIII w., w którym mieszkała przez ostatnie dziesięć lat życia Konstancja Grabowska z d. Gładkowska, młodzieńcza miłość Fryderyka Chopina (tablica pamiątkowa). Obecnie mieści się tu Filia Muzeum Historycznego Skierniewic. 

* '''[[w:Rynek w Skierniewicach|Rynek]] i [[w:Ratusz w Skierniewicach|Ratusz]]''' (ul. Rynek).
[[Plik:Skierniewice ratusz.jpg|thumb|Ratusz]]
Rynek powstał z pierwotnego targowiska, o wymiarach 60 × 80 m, zachował się średniowieczny układ urbanistyczny, choć kamienice pochodzą z XVIII bądź XIX w. Nowymi elementami rynku są fontanna oraz ławeczka prof. Pieniążka – założyciela i wieloletniego dyrektora Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa. Obecny Ratusz (aktualnie siedziba Urzędu Miasta) zbudowano w w 1847 r., w stylu neorenesansowym, wg projektu Henryka Marconiego.
* '''[[w:Kościół św. Stanisława w Skierniewicach|Kościół św. Stanisława]]''' (ul. Rawska).
Barokowy z 1720 r., obok zabytkowy cmentarz św. Rocha.
* '''[[w:Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Skierniewicach|Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Kościół Garnizonowy)]]''' (pl. Jana Pawła II).
Powstał w okresie międzywojennym, na bazie małej cerkwi wybudowanej w końcu XIX w. dla żołnierzy rosyjskich.
* '''Pomnik – samolot''' (ul. Kilińskiego).
Samolot typu MIG usytuowany nad Zalewem – zbiornikiem wodnym pełniącym w lecie funkcje rekreacyjne.

=== Inne ===
==== [[w:Zbiornik wodny Zadębie|Zalew]] (ul. Zadębie) ====
Zbiornik wodny powstały w latach sześćdziesiątych XX w. ze spiętrzenia rzeki Skierniewki. W sezonie letnim pełni funkcje rekreacyjne służąc spacerowiczom, plażowiczom oraz kajakarzom. Na miejscu wypożyczalnia sprzętu rekreacyjnego oraz rozbudowana baza gastronomiczna.

==== [[w:Park Miejski w Skierniewicach|Park Miejski]] ====
Park krajobrazowy z połowy XIX w. o pow. 33 ha, rozciągający się wokół Osady Pałacowej – wejście od ul. Sienkiewicza lub Prymasowskiej. Na jego terenie znajdują się m.in. drzewa – pomniki przyrody (np. kasztanowce, lipy drobnolistne), amfiteatr oraz pałacyk myśliwski z 1841 r. Popularne miejsce spacerów i wypoczynku skierniewiczan (w porze dziennej).

==== [[w:Rawka (Skierniewice)|Rawka (Osada Rawka)]] ====
Rawka to część (dzielnica) Skierniewic znajdująca się w pobliżu rzeki o tej samej nazwie. Znajduje się tu m.in.:
* przystanek kolejowy [[w:Skierniewice Rawka|Skierniewice-Rawka]] (początek szlaku rowerowego do Nieborowa);
* przystanki autobusów komunikacji miejskiej (MZK – linie nr 5 i 10) – ul.: Fabryczna, Domarasiewicza, Kolbego;
* sklepy spożywcze, art. przem, prasa (m.in. przy ul.: Domarasiewicza /„Biedronka”/, Warszawskiej /„Dino”/,Kolbego, Boh. Westerplatte, Sulińskiego) – w niektórych akceptowane są karty płatnicze;
* pizzeria Bagatella (ul.  Sulińskiego 69), tel. 663 844 771, [http://www.pizzeriabagatella.pl/ Strona WWW]
* restauracja „Ale...Młyn&quot; (ul. Warszawska 9A)  tel. 662 290 290, [https://www.alemlyn.com/ Strona WWW];
* apteka (ul. Domarasiewicza 3/5);
* przychodnia lekarska /NFZ/ (ul. Domarasiewicza 3/5);
* bankomat  (ul. Domarasiewicza /market „Biedronka”/ - czynny w godz. pracy sklepu) ;
* kościół rzymskokatolicki pw. św. Józefa (ul. Kolbego);
* kąpieliska niestrzeżone na rzece Rawce – przy dawnym młynie wodnym w Rudzie oraz przy moście kolejowym (ul. Boh. Westerplatte).

Osada stanowi dogodny punkt wyjściowy do '''Bolimowskiego Parku Krajobrazowego''' (np. [[Rezerwat przyrody Ruda Chlebacz|rezerwat '''Ruda-Chlebacz''']] – wejście od ul. Domarasiewicza), w dolinę rzeki '''Rawki''', do wsi '''Ruda''' oraz '''Budy Grabskie'''.

== Najbliższe okolice ==
=== [[w:Bolimowski Park Krajobrazowy|Bolimowski Park Krajobrazowy]] i [[w:Rawka (rzeka)|rzeka Rawka]] ===
[[Plik:Forest bpk cm02.jpg|thumb|Las w BPK]]
[[Plik:River Rawka01.jpg|thumb|Rzeka Rawka w Dolecku]]
[[Plik:Nature reserve Polana Siwica01.jpg|thumb|Rezerwat „Polana Siwica”]]
Największą atrakcją turystyczną okolic Skierniewic jest '''[[w:Puszcza Bolimowska|Puszcza Bolimowska]]''', rozciągająca się pomiędzy Skierniewicami, Nieborowem, Bolimowem i Radziwiłłowem, a także rzeka '''Rawka''' przepływająca przez sam środek Puszczy. Wśród drzewostanu dominuje sosna, lecz występuje także świerk, brzoza, dąb, grab, lipa, jesion, olcha. Bogate jest runo leśne: grzyby, borówki, jeżyny. Ze zwierząt występują tam m. im. daniele, jelenie, łosie, sarny, dziki lisy, nad rzeką – bobry, a samej rzece – wiele gatunków ryb. Ponadto można spotkać tam wiele gatunków ptaków (np. bocian czarny).

Rawka jest malowniczą rzeką, która prawie w całości zachowała swój naturalny charakter, odznacza się czystą wodą, bystrym nurtem oraz licznymi meandrami.

Na bazie Puszczy Bolimowskiej oraz resztek puszcz: Jaktorowskiej i Wiskickiej utworzono w 1986 r. '''Bolimowski Park Krajobrazowy''' (BPK) o pow. 23 tys. ha (w tym 13,5 tys. ha lasu). Na terenie BPK znajdują się rezerwaty: [[Rezerwat przyrody Ruda Chlebacz|'''Ruda-Chlebacz''']] (ochrona łęgu olszowego ze stanowiskiem widłaka wrońca), [[Rezerwat przyrody Kopanicha|'''Kopanicha''']] (ochrona grądu, lasu olszowego, boru bagiennego), '''Rawka''' (ochrona rzeki na całej długości – wraz z rozgałęzieniami), '''Puszcza Mariańska''' (ochrona lasu grądowego z rzadkimi gatunkami roślin w runie), '''Polana Siwica''' (łąkowo-torfowiskowy). Teren BPK jest więc bardzo atrakcyjny pod względem krajoznawczym (wycieczki piesze, rowerowe, a także kajakowe na rzece Rawce) i wypoczynkowym (gospodarstwa agroturystyczne, ośrodki jeździeckie, campingi, ośrodki wypoczynkowe – głównie nad rzeką Rawką np. we wsi '''Budy Grabskie''').

Należy zauważyć, iż rzeka Rawka jest uznawana przez entuzjastów '''turystyki kajakowej''' jako rzeka trudna, wymagająca dużej sprawności fizycznej i umiejętności. Powodem jest konieczność częstych przenosek kajaków z uwagi m.in. na drzewa powalone przez bobry, dzikie kładki, zapory młyńskie itp. Rawka ma też cechy właściwe rzekom górskim np. bystrza, cofki, odboje, zmienna głębokość (od 0,4 do ponad 2 m) i szerokość koryta – co wymaga od kajakowiczów ciągłej ostrożności. Najłatwiejszym na Rawce odcinkiem do przepłynięcia kajakiem jest odcinek Joachimów-Mogiły – Kęszyce (ok. 14 km), umiarkowanie trudny odcinek to Doleck – Joachimów-Mogiły (ok. 30 km), najtrudniejszy to Kurzeszyn – Nowy Dwór (ok. 6 km).

Strona internetowa parku: [http://bolimowskipark.pl bolimowskipark.pl]. Godna polecenia jest mapa przyrodniczo-turystyczna „Rezerwat Przyrody RAWKA – Bolimowski Park Krajobrazowy”, Wyd. Kartograficzne „AZYMUT”, Łódź 2007.

==== Dojazd ====
Do Bolimowskiego Parku Krajobrazowego (BPK) można dotrzeć następującymi środkami transportu publicznego:
# pociągiem (Koleje Mazowieckie) – przystanki:
#* ''Skierniewice-Rawka'', Radziwiłłów Mazowiecki, Jesionka oraz Sucha Żyrardowska (linia Skierniewice – Warszawa);
#* Mysłaków, Bednary (linia Łowicz – Sochaczew – Warszawa)- w tym przypadku trzeba przejść jeszcze ok. 6 km).
# autobusem PKS (lub samochodem) – przystanki:
#* ''Grabie, Leśniczówka, Ziemiary, Bolimów'' (linia Skierniewice – Sochaczew);
#* ''Kamion'' (linia Skierniewice – Mszczonów).
# autobusem miejskim MZK Skierniewice z centrum miasta (linia nr 5 lub 10) – przystanki:
#* ul. Fabryczna (dwa przyst. na skraju lasu);
#* ul. ''Domarasiewicza'' (os. „Rawent”);
#* ul. ''M. Kolbego'' (PKP Sk-ce Rawka – przyst. końcowy).

''Pochyłą czcionką'' oznaczono przystanki położone niedaleko rzeki Rawki.

=== Zwierzyniec i Bażantarnia ===
Na zachodzie Skierniewice sąsiadują z Lasem Zwierzynieckim (pow. 350 ha), w którym chętnie wypoczywają mieszkańcy Skierniewic. Wśród drzewostanu wyróżniają się dęby szypułkowe, z których ok. 30 to pomniki przyrody. Przez las przepływa rzeka Zwierzynka, nad którą rosną grądy i łęg olszowy. W przeszłości teren ten był znany jako '''Zwierzyniec''' – teren polowań prymasów i carów. Droga przez Las Zwierzyniecki prowadzi do wsi '''Maków'''. Ok 1 km od centrum Makowa w kierunku w kier. płd.-zach. znajduje się '''Uroczysko Bażantarnia''', rezerwat przyrody (pow. 44,52 ha) – ochrona grądu, olsu, łęgu jesionowo-olszowego, dąbrowy świetlistej oraz drzew – pomników przyrody (m.in. buków).

==== Dojazd ====
Do Zwierzyńca można dojechać autobusem MZK nr 4, PKS-em lub samochodem (trasa Skierniewice – Maków).

=== Rekreacja ===
W podanych poniżej obiektach istnieje na ogół możliwość noclegu.
* Ośrodek Turystyki Kajakowej „Sosenka”, Budy Grabskie, tel. 509 293 401. Obiekt czynny od maja do września. Na miejscu m.in. wypożyczalnia kajaków. [http://www.sosenka-kajaki.pl/ Strona WWW]
* &quot;Sielska Stanica” Ośrodek wypoczynkowy, Budy Grabskie 49. Turystyka kajakowa, rowerowa i krajobrazowa, tel.606 119 148, 
* Ludowy Klub Jeździecki „Tarant”, Budy Grabskie 13a, tel. 46 835 11 77.
* Szkoła Jazdy Konnej „Cwał”, Ruda 8, tel. 46 835 13 04.
* Dom Seniora „Pensjonat Asia”, Samice 52, tel. 694 856 544. [http://domseniorapensjonat.prv.pl Strona WWW]
* Gospodarstwo Agroturystyczne „Miodowy Raj”, Łasieczniki 62 gm. Bolimów, tel. 603 982 536. Specjalizacja: sadownictwo i pszczelarstwo. [http://www.lasieczniki.szu.pl/ Strona WWW]
* Gospodarstwo Agroturystyczne „Stajnia U Kowala”, Nieborów 233, tel. 46 838 55 18. [http://www.stajniaukowala.pl Strona WWW]
* Shockball Paintball Arena, kompleks leśny „Zwierzyniec”, tel. 603 940 523. [http://www.poligonskierniewice.pl/ Strona WWW]

=== Proponowane trasy turystyczne ===
==== Piesze i rowerowe ====
Oficjalne '''ścieżki turystyczne''' (piesze i rowerowe) opisane są tu: [http://bolimowskipark.pl/strona/szlaki-turystyczne].
Przykładem może być dość popularny oznaczony kolorem żółtym szlak rowerowy do Nieborowa: Skierniewice-Rawka (PKP) – Budy Grabskie – Droga Łowicka – Rezerwat „Polana Siwica” – Nieborów. Długość szlaku to ok. 20 km.

==== Samochodowe ====
'''Trasa 1''': Skierniewice – Bolimów – Nieborów – Arkadia – Łowicz.
* '''[[Bolimów]]''' (wieś, 14 km na północ od Skierniewic).
Prawa miejskie XIV-XIX w. Zachował się średniowieczny układ urbanistyczny z dużym, prostokątnym rynkiem. We wsi znajdują się dwa późnorenesansowe kościoły: św. Anny z 1635 r. oraz św. Trójcy z 1667 r. ([http://www.bolimow.pl/ Strona WWW])
* '''Pałac i park w Nieborowie''' (wieś Nieborów, 14 km w kierunku płn.-zach. od Skierniewic, powiat łowicki).
[[Plik:Poland Nieborów Palace 007.jpg|thumb|Pałac w Nieborowie]]
Barokowy zespół pałacowo-parkowy powstały z inicjatywy prymasa Michała Radziejowskiego, który w latach 1690–1696 zbudował tu pałac wg projektu Tylmana z Gameren. W pałacu mieści się biblioteka (ok. 12 000 woluminów), muzeum okresu baroku (oddział Muzeum Narodowego) posiadające w swych zbiorach takie cenne eksponaty, jak m.in. rzeźba Niobe (IV w. n.e.), dwa globusy z połowy XVII w. ([http://www.nieborow.art.pl/ Strona WWW])
* '''Park krajobrazowy Arkadia''' (wieś [[Arkadia (powiat łowicki)|Arkadia]], 19 km w kier. płn.-zach. od Skierniewic, powiat łowicki).
Założony w 1777 r. przez wojewodzinę wileńską Helenę Radziwiłłową jako park romantyczno-sentymentalny. Miał on przypominać mitologiczną krainę szczęśliwości – Arkadię na Peloponezie. Oprócz wielu okazów drzew (m.in. lipy, jesiony, klony, olsze czarne), roślin zielnych można tu spotkać atrakcje architektoniczne w stylu antycznym takie jak Świątynia Diany, Przybytek Arcykapłana, Domek Gotycki, Adwedukt i inne. ([http://www.nieborow.art.pl/ Strona WWW])
* '''[[Łowicz]]''' (miasto powiatowe, 25 km w kier. płn.-zach. od Skierniewic, st. PKP).
Łowicz uzyskał prawa miejskie w 1298 r., przez wiele wieków był rządzili nim prymasi.
Najważniejsze zabytki to:
:* gotycki kościół parafialny z XV w.
:* klasztor pobernardyński z XV w.
:* renesansowo-barokowa kolegiata z XVII w.
:* renesansowo-barokowa zabudowa starego rynku
:* ratusz z XIX w.
([http://www.lowicz.eu/ Strona WWW])

'''Trasa 2''': Skierniewice – Maków – Lipce Reymontowskie. (Trasa dostępna także koleją, pociągiem osobowym w relacji Skierniewice – Łódź).
* '''Maków''' (wieś, 5 km na zachód od Skierniewic, przyst. PKP).
Kościół barokowy z II poł. XVIII w., kapliczki z lat 1814 i 1816, chałupy z II poł. XIX w. ([http://www.gminamakow.info/ Strona WWW])
* '''[[Lipce Reymontowskie]]''' (wieś, 19 km na południowy zachód od Skierniewic, przyst. PKP).
[[Plik:Domek Reymonta.jpg|thumb|„Domek Reymonta” w Lipcach Reymontowskich]]
Lipce zostały rozsławione przez Wł. St. Reymonta w epopei „Chłopi”. Pisarz pracował tu w końcu XIX w. na pobliskiej stacji kolejowej, o czym zaświadcza tablica pamiątkowa. We wsi znajduje się m.in. kościół parafialny z pocz. XX w., Muzeum Regionalne im. Wł. St. Reymonta, Centrum Reymontowskie – Zagroda Ludowa, Muzeum Czynu Zbrojnego (militaria).([http://www.lipcereymontowskie.pl Strona WWW])

=== Inne miejscowości w okolicy warte odwiedzenia ===
* '''Budy Grabskie''' (wieś letniskowa w Puszczy Bolimowskiej nad rz. Rawką, 9 km w kier. płn.-wsch. od centrum Skierniewic). Miejscowość powstała przed II poł. XV w., w czasie I wojny światowej na linii frontu – stąd dwa cmentarze wojenne z 1915 r. Pod numerem 64 działa tu latem Leśna Galeria Rzeźby i Malarstwa – szczegóły na [http://www.lesna-galeria.com www.lesna-galeria.com]. We wsi funkcjonują latem popularne kąpieliska niestrzeżone na rzece Rawce.
* '''[[Rawa Mazowiecka]]''' (miasto powiatowe, 28 km w kier. płd.-wsch. od Skierniewic). Rawa Maz. uzyskała prawa miejskie w 1374 r., w połowie XV w. była siedzibą jednego z księstw mazowieckich, włączonego w 1462 r. do Korony. Przez kilka kolejnych wieków pełniła rolę centrum politycznego i administracyjnego płd. Mazowsza. Najważniejsze zabytki to: ruiny zamku gotyckiego z XIV w. (baszta zamkowa), kościół i d. kolegium jezuickie w stylu barokowym (pocz. XVII w.), kościół barokowy z 1790 r.
* '''[[Sochaczew]]''' (miasto powiatowe, 35 km na północ od Skierniewic, st. PKP). W pierwszej połowie XIII w. siedziba kasztelanii, prawa miejskie od XIV w., wchodził wtedy w skład odrębnego Księstwa Rawskiego. Największy rozwój miasta to XV i XVI w. Najważniejsze zabytki to ruiny gotyckiego zamku książąt mazowieckich z XIV w., klasycystyczne jatki z pierwszej połowy XIX w., ratusz z 1918 r. na fundamentach z pocz. XIX w., kościół barokowy z 1783 r. Od wschodu graniczy z Sochaczewem wieś '''Żelazowa Wola''', w której urodził się Fryderyk Chopin. Dworek-Muzeum oraz rozległy park jest chętnie odwiedzany przez turystów z całego świata.
* '''[[Żyrardów]]''' (miasto powiatowe, 27 km na płn.-wsch. od Skierniewic, st. PKP). Początkowo (XIX w.) osada robotnicza przy fabryce wyrobów lnianych, prawa miejskie od 1915 r. Najważniejsze zabytki to: kompleks fabryczny dawnych zakładów lniarskich, kościół neogotycki z 1891 r., domy tkaczy z XIX w.
* '''Puszcza Mariańska''' (wieś letniskowa nad rz. Korabiewką, 17 km w kier. wsch. od Skierniewic). Najważniejsze zabytki to: drewniany kościół i klasztor z drugiej połowy XVII w., budynek szkoły klasztornej z 1782 r., pomnik T. Kościuszki z 1917 r.
* '''Miedniewice''' (wieś nad rzeką Nidą, gm. Wiskitki, pow. żyrardowski). Najważniejsze zabytki to: kościół barokowy z l. 1737–48, proj. J. Fontany i T. Bellotiego, klasztor z przełomu XVII i XVIII w., dworek klasycystyczny z końca XIX w.

== Informacja turystyczna ==
* Punkt Informacji Turystycznej przy Miejskiej Bibliotece Publicznej, ul. Mszczonowska 43a, tel. 46 633 69 69, e-mail: skierniewice@iturysta.pl
* Oddział PTTK Szaniec, ul. Senatorska 12, tel. 604 211 762, 602 721 627, e-mail: opttk_skierniewice@interia.pl

== Zakupy ==
=== Markety ===
* „Galeria Dekada” – ul. Reymonta ([http://www.galeriadekada.pl/skierniewice/galeria.htm Strona WWW])
* „Carrefour” – ul. Szarych Szeregów 4 (os. Widok)
* „Biedronka” – ul. Mszczonowska, ul. Reymonta, ul. Rawska, ul. Domarasiewicza (os. Rawka)
* „LIDL” – ul. Sobieskiego/al. Rataja
* „Kaufland” – ul. Wyszyńskiego (os. Widok)
* „Aldi” – ul. Wyszyńskiego (os. Widok)
* „Intermarche” – ul. Mszczonowska 58a
* „Stokrotka&quot; - ul. Sucharskiego 12
* „Dino&quot; - ul. Łódzka 29, ul. Makowska 23
* „Netto&quot; - ul. Batorego ,  ul. Lelewela, ul. Reymonta

=== Apteki całodobowe ===
* Apteka „Św. Stanisława” ul. Św. Stanisława 4, tel. 46 832 66 77

== Gastronomia ==
=== Skierniewice ===
* Restauracja Alhambra
: ul. Reymonta 33, [http://www.alhambra-sk.com/ Strona WWW]
* Restauracja Dworek
: ul. Piłsudskiego 24, [http://www.hotel-dworek.pl/ Strona WWW]
* Restauracja u Kosińskich
: ul. Pomologiczna 8, [http://www.hotel-start.pl/ Strona WWW]
* Restauracja Pod Filarami
: ul. Żwirki 3, [http://www.podfilarami.eu/ Strona WWW]
* Restauracja Finezja
: ul. Sienkiewicza 3
* Restauracja Komu-na
: ul. Sienkiewicza 18
* McDonald’s
: ul. Wagnera 2A
* KFC
: ul. Widok 20
* Pizzeria Atmosfera
** Tel: 46 833 20 40
** Kom: 88 133 20 40 
: ul. Joachima Lelewela 14; 96-100 Skierniewice
* Pizzeria Biesiadowo
: ul. Mireckiego 6, [http://www.biesiadowo.pl/restauracje/lodzkie/skierniewice-mireckiego/pizzeria Strona WWW]
* Pizzeria Donatello
: al. Niepodległości 10, [http://www.donatello.neostrada.pl/ Strona WWW]
* Pizzeria Mars
: ul. Gałeckiego 11, [http://www.pizzeriamars.pl/ Strona WWW]
* Pizzeria Metro
: al. Niepodległości/ul. Kopernika, [http://www.pizzeriametro.pl/ Strona WWW]
* Vanilla Cafe (kawiarnia)
: ul. Jagiellońska 1, [http://www.vanillacafe.com.pl Strona WWW]
* Gastrofaza Kebab
: ul. Lelewela 3
* Dżonka (bar orientalny)
: ul. Jagiellońska 8/16
* Pizzeria Bagatella
: ul. Sulińskiego 69 (os. Rawka), [http://www.pizzeriabagatella.pl/ Strona WWW]

=== Okolice ===
* Restauracja Pamiętna Dworek
: Pamiętna 14 koło Skierniewic, [http://www.pamietna-dworek.pl Strona WWW]
* Restauracja Dworek Biała Dama – Nieborów
: al. Legionów Polskich 2, 99–416 Nieborów, [http://www.dworek-nieborow.pl Strona WWW]
* Zajazd Rozdroże – Nieborów
: Nieborów 163c, 99–416 Nieborów, [http://www.zajazd-nieborow.pl Strona WWW]
* Karczma „Borynianka”, ul. Reymonta 35, 96-127 Lipce Reymontowskie, e-mail: borynianka@onet.eu

== Kluby muzyczne i nocne ==
=== Skierniewice ===
* Klub Afera
: ul. Mszczonowska 33/35 (Biały Dom), [http://www.skierniewice.klubowa.pl/skierniewice_kluby,1943,Afera.html Strona WWW]
* Drugi Dom
: ul. Mickiewicza 11, [http://www.drugidom.pl/ Strona WWW]
* Night Club Venus
: ul. Łódzka 55, [http://www.venus-agencja.pl/ Strona WWW]

=== Okolice ===
* Speed Club
: Rowiska Stare (4 km od Skierniewic), [http://speedclub.pl/ Strona WWW]

== Noclegi ==
=== Skierniewice ===
* Hotel „Start”
: ul. Pomologiczna 8, tel. 46 833 27 50. [http://www.hotel-start.pl/ Strona WWW]
Apartament 250 zł, pok. 1 os. 100 zł, pok. 2 os. 120 zł, pok. 3 os. 135 zł. Usytuowany w centrum miasta.

* Hotel *** „Dworek”
: ul. Piłsudskiego 24, tel. 46 832 58 83. [http://www.hotel-dworek.pl/ Strona WWW]
Apartament 350-330 zł, pok. 1 os. 180-200 zł, pok. 2 os. 270-290 zł, dostawka 100 zł. W weekend  zniżki.
Usytuowany w pobliżu centrum miasta.
* Centrum Konferencyjno-Rozrywkowe „Maraton”
: ul. Sobieskiego 20, tel. 46 832 46 28, 46 834 94 88. [https://e-turysta.pl/centrum-konferencyjno-rozrywkowe-maraton-skierniewice-134707.html  Strona WWW]
Apartament 199 zł, pok. 1 os. 99 zł, pok. 2 os. 120 zł, pok. 3 os. 150 zł, pok. 5 os. 175 zł .
Usytuowany na peryferiach miasta.

=== Okolice ===
* Dworek Pamiętna, Pamiętna 14 k. Skierniewic, tel. 46 831 07 57. [http://www.pamietna-dworek.pl Strona WWW]
* „Sielska Stanica” Ośrodek Rekreacyjno-Konferencyjny, Budy Grabskie 49. Noclegi, turystyka kajakowa, rowerowa i krajobrazowa, tel. 606 119 148, sielskastanica@wodkan-skierniewice.com.pl, [https://sielskastanica.com.pl Strona WWW]
* Ośrodek Turystyki Kajakowej „Sosenka”, Budy Grabskie, tel. 509 293 401. Obiekt czynny sezonowo, od maja do września, noclegi w domkach turystycznych. [http://www.sosenka-kajaki.pl/ Strona WWW]
* Gospodarstwo Agroturystyczne „Pałacyk Łowczego”, Maków, ul. Zwierzyniecka 39, tel. 46 833 26 35.
* Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy – Henryk Jeżak, Kolonia Bolimowska-Wieś 42A, gm. Bolimów, tel. 46 838 02 31
* Pensjonat Agroturystyczny „Bumerang” – Jolanta i Kazimierz Foks, Chlebów 3, 96-127 Lipce Reymontowskie, tel. 46 831 62 79. [http://www.chlebow3.pl Strona WWW]

== Festiwale, imprezy ==
(Aktualne informacje na stronie [http://www.skierniewice.eu www.skierniewice.eu] lub pod nr tel. 46 833 22 30 /Wydział Kultury Sportu i Promocji Miasta/)

* ''' eFeF URODZINY MISTRZA. inspiracje ''' – festiwal kultury twórczej oraz konkurs filmowy (styczeń)
* ''' Rock May Festival ''' – majowy festiwal muzyki rockowej, organizowany od 2002 r. – więcej informacji: [http://www.rockmayfestival.pl/ www.rockmayfestival.pl].
* '''Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej''' – w czerwcu
* ''' Etnosfera ''' – Europejski Festiwal Muzyki Folk i Etno (lipiec)
* '''Turniej DJ-ów''' – o puchar Prezydenta Miasta Skierniewice (sierpień)
* ''' Święto Kwiatów, Owoców i Warzyw ''' – coroczna (wrześniowa) główna impreza w mieście – oprócz stoisk i wystaw o tematyce nie tylko ogrodniczej organizowane są pokazy, prelekcje, występy artystyczne itp.

== Bezpieczeństwo ==
* Komenda Miejska Policji
: ul. Sobieskiego 69,
: tel. 997, 112
* Straż Miejska
: ul. Reymonta 33, (pracuje codziennie w godz. 7.00 - 23.00)
: tel. 986 (bezpł.), 602 305 838
* Nocna Pomoc Lekarska – Wojewódzki Szpital Zespolony w Skierniewicach
: ul. Sobieskiego 4 (budynek główny – wejście od strony pawilonu F budynku ortopedii),
: tel. nocnej pomocy 46 834 08 95, tel. centrali szpitala 46 834 07 00, 46 834 07 03.

== Nauka ==
* [[w:Instytut Ogrodnictwa|Instytut Ogrodnictwa]]
: ul. Konstytucji 3 Maja 1/3, [http://www.inhort.pl Strona WWW]
* Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa
: ul. Batorego 64c, [http://www.pwsz.skierniewice.pl Strona WWW]

== Religia ==
=== Niedzielne msze św. rzymskokatolickie ===
* Parafia NSPJ (os. Widok – ul. kard. Wyszyńskiego 12) – 6:30, 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 16:30, 18:00;
* Parafia św. Jakuba (ul. Senatorska 16) – 6:00, 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 17:00, 18:30;
* Parafia NMP (Kościół Garnizonowy – pl. Jana Pawła II) – 8:00, 9:30, 11:00, 12::30, 18:00;
* Parafia Miłosierdzia Bożego (ul. św. s. Faustyny Kowalskiej) – 8:00, 9:30, 12:00, 17:00;
* Parafia św. Stanisława (ul. św. Stanisława) – 7:00, 9:00, 10:30, 12:00, 13:00, 17:00, 18:00;
* Parafia św. Józefa (os. Rawka – ul. Kolbego 2) – 9:00, 11:00, 18:00;
* Parafia Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny (ul. Armii Krajowej 4) - 8:00, 10:00, 11:30, 19:00.

== Inne ==
* Centrum Kultury i Sztuki w Skierniewicach, ul. Reymonta 33, tel. 46 833 24 12, [http://cekis.pl/ Strona WWW]
* Radio RSC (88,6 FM) – rozgłośnia lokalna, ul. Sobieskiego 81, tel. 46 833 34 43 (Studio), [http://www.radiorsc.pl/ Strona WWW]
* KinoTeatr Polonez, ul. Wita Stwosza 2/4, tel. 46 833 44 89 [https://kino.cekis.pl/repertuar/ (www – repertuar kina)]
*Muzeum Historyczne Skierniewic, ul. Batorego 64 J, tel. 573 447 126, [https://muzeumskierniewic.pl Strona WWW]
* Pływalnia Miejska „Nawa”, ul. Prusa 6 (os. Widok), tel. 46 833 89 69, [http://www.pm.nawa-skierniewice.pl/ Strona WWW]
Ceny indywidualnych biletów wstępu na pływalnię (dni powsz./sob., niedz. i święta): dorośli 8 zł/7 zł, dzieci i młodzież szkolna 4 zł /3,50 zł. Siłownia 6 zł /godz., solarium 1,20 zł /min., sauna – indywidualnie 7,50 zł/ 45 min, wynajęcie całej – 39 zł/45 min.
* Lodowisko „BIAŁY ORLIK&quot; (sezonowe) przy ul. Szarych Szeregów 6 - wstęp bezpłatny, wypożyczenie łyżew 5 zł.  [http://www.pm.nawa-skierniewice.pl/ Strona WWW]
* Zalew „ZADĘBIE” , ul. Zadębie -  kąpielisko, plaża i aleje spacerowe, tor regatowy, boiska (wielofunkcyjne, do badmintona i piłki siatkowej plażowej),  skatepark, plac zabaw dla dzieci,  wypożyczalnia sprzętu pływającego (m.in. kajaki, rowery wodne, łodzie:wiosłowa i żaglowa), punkty z małą gastronomią.  [http://www.pm.nawa-skierniewice.pl/ Strona WWW]
* Hale sportowe i boiska: ul. Pomologiczna 8 i 10, ul. Tetmajera 7, Trakcyjna 1 [http://www.osirskierniewice.pl/ Strona WWW]
Możliwość wynajęcia hali, kortu tenisowego, sauny, siłowni itp., tel.46 832 41 44.
{{Atrybucja}}
{{przewodnik}}
{{Jest w|Województwo łódzkie}}

{{Geo|51°57'10''|20°08'30''}}


[[Kategoria:Województwo łódzkie]]</text>
      <sha1>tm0p27x8v9tojszih6vdoignzif4fng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipodróże:GUS2Wiki</title>
    <ns>4</ns>
    <id>16196</id>
    <revision>
      <id>156989</id>
      <parentid>156890</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T11:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>9635</id>
      </contributor>
      <comment>Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])</comment>
      <origin>156989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="997" sha1="lyzyis7e50b58qfu5cx9d4v2fcdh1lg" xml:space="preserve">{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
Poniższe dane są kopią z pamięci podręcznej. Ostatnia aktualizacja odbyła się o 2026-05-13T18:30:54Z. W pamięci podręcznej {{PLURAL:5000|znajduje|znajdują|znajduje}} się maksymalnie {{PLURAL:5000|jeden wynik|5000 wyniki|5000 wyników}}.
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Gadżet !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Liczba użytkowników !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Użytkownicy aktywni
|-
|HotCat || 25 || 1
|-
|Navigation popups || 2 || 1
|-
|WikidataInfo || 15 || 0
|-
|heading-icons || 15 || 2
|-
|purge-tab || 8 || 0
|-
|replylinks || 14 || 1
|}
* [[Specjalna:Użycie gadżetów]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
&lt;!-- data in CSV format:
HotCat,25,1
Navigation popups,2,1
WikidataInfo,15,0
heading-icons,15,2
purge-tab,8,0
replylinks,14,1
--&gt;</text>
      <sha1>lyzyis7e50b58qfu5cx9d4v2fcdh1lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Port lotniczy Tirana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19229</id>
    <revision>
      <id>156988</id>
      <parentid>156951</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T17:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Picie */</comment>
      <origin>156988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17933" sha1="epq8t8d6z69y0s1nabbcqexsqtepmp2" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''[https://www.tirana-airport.com/en Międzynarodowy port lotniczy Tirana Matka Teresa]''' (''Międzynarodowy port lotniczy Rinas, {{IATA|TIA}}'') znajduje się w pobliżu [[Tirana|Tirany]] w [[Albania|Albanii]].

== Charakterystyka ==
To główne lotnisko [[Albania|Albanii]] z licznymi połączeniami do całej [[Europa|Europy]] oraz kilkoma połączeniami do [[Azja|Azji]] i [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]]. Historia lotnictwa w Tiranie rozpoczęła się w 1926 roku od krajowych połączeń niemieckich linii lotniczych Adria-Aero-Lloyd, łączących Tiranę ze [[Szkodra|Szkodrą]], [[Korcza|Korczą]] i [[Wlora|Wlorą]]. Operacje te okazały się nieopłacalne, co doprowadziło do przeniesienia praw na włoskie linie lotnicze Ala Littoria w 1935 roku, które utworzyły regularne połączenia z Tirany do [[Szkodra|Szkodry]], [[Kukës]], [[Peshkopia|Peshkopii]], [[Kuçova|Kuçovy]], [[Wlora|Wlory]] i [[Gjirokastra|Gjirokastry]]. W 1938 roku jugosłowiańskie linie lotnicze Aeroput uruchomiły międzynarodowe loty komercyjne łączące Tiranę z Belgradem w Serbii, z przesiadką w Dubrowniku w Chorwacji. Obecne lotnisko w Tiranie zostało zbudowane w latach 1955–1957.

Międzynarodowy Port Lotniczy w Tiranie SHPK, konsorcjum pod przewodnictwem Hochtief AirPort, przejęło zarządzanie lotniskiem 23 kwietnia 2005 na 20-letni okres koncesji. Koncesja obejmowała modernizację sprzętu i infrastruktury ruchu lotniczego, w tym budowę nowego terminala pasażerskiego, nowej drogi dojazdowej, nowych parkingów oraz mostu nad starą drogą dojazdową do lotniska. Budynek terminala, jego druga rozbudowa, budynek cargo, zagospodarowanie terenu i zadaszenia parkingów zostały zaprojektowane przez malezyjskiego architekta Hin Tan z Hintan.

Te ulepszenia doprowadziły do ​​znacznego wzrostu liczby pasażerów, która w 2009 wyniosła 1,5 miliona, przekraczając tę ​​liczbę w 2010, kiedy to przekroczono 1,5 miliona. W grudniu 2016 lotnisko osiągnęło kamień milowy w postaci 2 milionów obsłużonych pasażerów. Do 2023 roku lotnisko odnotowało ponad 7,2 miliona pasażerów, co stanowi wzrost o 40% w porównaniu z 2022 rokiem i o 117% w porównaniu z 2019 rokiem, dzięki czemu TIA stało się ważnym regionalnym węzłem lotniczym. 9 grudnia 2024 roku TIA osiągnęło znaczący kamień milowy, przekraczając liczbę 10 milionów pasażerów.

== Loty ==
Lotnisko obsługuje szeroka gama linii lotniczych. Wizz Air i Ryanair (jako tanie linie lotnicze) oferują najwięcej kierunków. Inne znane linie lotnicze obsługujące TIA to: Air Albania, Austrian Airlines, Aegean Airlines, Air Serbia, Airbaltic, AirFrance, British Airways, Easy Jet, Eurowings, Flydubai, Flynas, IBERIA, ITA Airways, Jazeera Airways, LOT Polish Airlines, Lufthansa, Pegasus Airlines, SunExpress, Swiss International, Transavia i TUI fly.

== Transport naziemny ==
{{mapa|41.414722|19.720556|zoom=15|szerokość=450|wysokość=450|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
* {{Znacznik|LU-NA shpk|41.328457 |19.820872 |typ=transport}}'''[https://luna.al/ LU-NA shpk (Tirana)]''' (przystanek autobusowy na lotnisku Luna (miasto)), ~Plac Skanderbega (''w mieście, na południowy wschód od Opery, na wschód od placu Skanderbega; {{Znacznik|Przystanek na lotnisku|41.4172444|19.7139898|typ=transport}}'''na lotnisku''', wyjdź z lotniska lewą stroną od hali przylotów (tj. na południe) i podążaj ścieżką mijając kioski wynajmu samochodów, a po około 200 m będzie czekał autobus lub minibus Luna''), ☏ +355 69 379 4848, +355 69 572 7261, +355 69 205 4002, +355 69 209 8908, info@luna.al. 24/7, o każdej pełnej godzinie. Miasto obsługuje oficjalny autobus wahadłowy z lotniska na plac Skanderbega i odwrotnie. Podróż autobusem trwa 30-40 minut przy normalnym natężeniu ruchu, ale rzadko przekracza 50 minut. Płatność możliwa gotówką, kartą i za pośrednictwem strony internetowej. 400 leków. 
'''Tani transport lub podróż do Szkodry lub Krudży'''
*  Jeśli chcesz obniżyć koszty podróży do centrum [[Tirana|Tirany]] do 100 leków, spróbuj złapać autobus regionalny z głównej drogi na prawo/północ od terminalu. Niektóre autobusy regionalne robią objazd przy lotnisku (nazywanym ''Rinas''), ponieważ dotarcie do miasta tą drogą jest szybsze niż przez [[Kamza|Kamëz]]. W drodze na lotnisko powinny być autobusy z Północnego Dworca Autobusowego przejeżdżające przez Rinas (jest to nawet zaznaczone w rozkładzie jazdy, ale nie jest to potwierdzone).
* Alternatywnie, jeśli masz czas, zawsze możesz przejechać przez [[Kamza|Kamëz]] (czyt. ''Kamza'') – autobusy między [[Kamza|Kamëz]] a Skanderbeg kosztują 40 leków i kursują regularnie w ciągu dnia. Między Kamëzem a lotniskiem jest 7,5 km boczną drogą, ale korzysta z niej wiele samochodów i prawdopodobnie znajdziesz kogoś, z kim można złapać stopa do Kamëzu (lub nawet [[Tirana|Tirany]]).
* Aby tanio wyjechać z lotniska lub do niego dotrzeć, albo dojechać z lotniska lub do '''miejsc na północ od Tirany''' (takich jak [[Szkodra]] lub [[Kruja]]), można przejść pieszo (3,5 km) na północ wokół lotniska do/z głównej autostrady, która biegnie na wschód od lotniska. Tą autostradą kursuje wiele autobusów regionalnych (Fusze Kruja, Szkodra, Lezhe). Z/do tej bocznicy do/z Tirany autobusem regionalnym należy przejechać przez Północny Dworzec Autobusowy za 50 leków. Dojazd autostopem do [[Tirana|Tirany]], a przynajmniej do Kamëzu, jest stąd również łatwy.
* '''Vanny do/z Szkodry, [[Fier]] i [[Durrës]]'''. Na lotnisku odjeżdżają obok autobusu LU-NA Tirana Airport Bus. Alternatywnie, jeśli chcesz tanio dojechać do [[Szkodra|Szkodry]], po prostu przejdź na autostradę na zachód od lotniska, gdzie kursuje wiele lokalnych autobusów/furgonów. [[Durres]]: 600 leków. 
* '''Vanny/minibusy bezpośrednio do [[Wlora|Wlory]]''': Wyjedź z lotniska na lewo od hali przylotów (tj. na południe) i podążaj ścieżką mijając kioski wypożyczalni samochodów. W pobliżu przystanku autobusowego ''Luna'' znajdziesz vany/minibusy „HERMES”. Cena wynosi 12-15 euro (w zależności od godziny odjazdu).

=== Autostopem ===
Zwłaszcza w nocy lub jeśli nie jedzie żaden autobus z lotniska, po prostu poczekaj za rondem na północny zachód od lotniska, gdzie przejeżdża wiele samochodów. Ktoś miejscowy lub nieoficjalne taksówki zaproponują Ci podwózkę do centrum. Nie płać więcej niż 100-300 leków (od osoby). Jeśli kierowca się nie zgodzi, po prostu poczekaj na następnego – jest ich wielu. Miej przygotowaną odliczoną resztę i zwróć uwagę na zasady obowiązujące w nieoficjalnych taksówkach. Albańczycy to przeważnie hojni i bardzo pomocni ludzie.

=== Taksówka ===
Istnieje wiele firm taksówkarskich oferujących swoje usługi. Wydaje się, że co najmniej dwie z nich posiadają oficjalne zezwolenia. Czekają w kolejce na oficjalnym postoju taksówek na lotnisku, przed halą przylotów, wzdłuż biur wynajmu samochodów. Opłata za przejazd do centrum [[Tirana|Tirany]] tymi oficjalnymi taksówkami wynosi 2200-2500 leków. Opłata za przejazd innymi firmami taksówkarskimi, zwłaszcza tymi korzystającymi z samochodów elektrycznych, wynosi 1100-1300 leków (lipiec 2025), ale trzeba zadzwonić do taksówki (lub skontaktować się przez WhatsApp lub skorzystać z aplikacji), aby odebrać Cię w strefie „kiss and fly” (od 2025 r. przed nowo wybudowaną częścią lotniska). Niektóre z firm taksówkarskich:

* '''[https://taxiluxalbania.al/welcome/ Taxi Lux Albania]''', ☏ +355 67 203 3335. Testowana w lipcu 2025 r. Można skontaktować się z podanym numerem telefonu za pośrednictwem WhatsApp. Zamówiona taksówka była dostępna w ciągu 10 minut. Możesz również zamówić taksówkę, która odbierze Cię o określonej godzinie i zawiezie na lotnisko. Koszt przejazdu do placu Skanderbega nowoczesnym elektrycznym Hyundaiem wynosił 1100 leków. 
* '''[https://speedtaxi.al/ Speed ​​Taxi]'''. 
* '''[https://citytaxi.al/ City Taxi]'''. 
* '''[https://tiataxi.al/ TIA Taxi]'''. 
Przed budynkiem terminala znajdują się również prywatne taksówki, lepiej zapytać o cenę przed skorzystaniem z taksówki.

=== Wynajętym samochodem ===
Istnieje wiele możliwości wynajęcia samochodu poza lotniskiem, aby podróżować po [[Albania|Albanii]]. Większość biur znajduje się na południe od południowego wyjścia z lotniska. Odbiór/parking często będzie oddalony o kilkaset metrów od ogrodzonego terenu lotniska.

Nie warto korzystać ze znanej firmy z Europy Zachodniej, ponieważ jest ona droższa i mniej popularna. Lokalni dostawcy są często lepsi, ale zawsze warto wcześniej sprawdzić ich ocenę.

Polecamy:

* {{Znacznik|Eagle Car Rental|41.41759 |19.71326 |typ=transport}}'''[https://eaglerent.al/ Eagle Car Rental]''', ☏ +355 69 916 3388. Niezawodna wypożyczalnia, ale w przeszłości obowiązywała zasada zwrotu umytego samochodu, co może być nieco skomplikowane, jeśli się spieszysz. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnie samochodów Albania (Kristi)|41.4179 |19.7137 |typ=transport}}'''Wypożyczalnie samochodów Albania (Kristi)''', ☏ +355 68 905 0400. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia samochodów Tirana Rinas - Air Rental|41.41828 |19.71367 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia samochodów Tirana Rinas - Air Rental''', ☏ +355 69 480 9004. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia tanich samochodów w Albanii|41.41776 |19.71374 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia tanich samochodów w Albanii''', ☏ +355 69 630 3300. 
* {{Znacznik|Wypożyczalnia samochodów Together Around Albania|41.418 |19.714 |typ=transport}}'''Wypożyczalnia samochodów Together Around Albania''', ☏ +355 69 727 0555.

== Czekanie ==
Kawiarnia MonChéri (patrz poniżej) pośrodku terminala ma przyjemny taras na dachu, na wypadek gdybyście chcieli usiąść w spokojniejszym miejscu. Wewnątrz terminala znajdują się kanapy przy pierwszych toaletach, ale mogą być przeznaczone tylko dla klientów kawiarni.

== Jedzenie ==
Na terenie terminala lub w jego pobliżu znajduje się KFC, jedna lub dwie restauracje i kilka kawiarni.

* {{Znacznik|'''KFC'''|41.41848 |19.71342 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://kfc.al/ KFC]''', ☏ +355 69 505 5555. Jedyny tego typu fast food na lotnisku. 
* {{Znacznik|'''Runway35'''|41.418547 |19.713949 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Runway35''', ☏ +355 69 206 5699. Relaksująca restauracja i kawiarnia tuż przy południowej części terminala.
* {{Znacznik|'''Mon Chéri'''|41.41920 |19.71346 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mon Chéri''', ☏ +355 68 302 0955. Standardowe ceny dla turystów, ale na pokładzie samolotu znajduje się świetna i dyskretna strefa wypoczynkowa. 
* '''Buka Ime''', Hala odlotów. Każdego dnia tygodnia w Buka Ime można spróbować nowego produktu!
* '''GoodFellas''', Strefa Odlotów. Burgery / Pizza / Tacos o autentycznym amerykańskim smaku, które oferują GoodFellas. 
* '''[https://www.instagram.com/mrgreek.al/?hl=en MR. GREEK]''', Strefa Odlotów. Ciesz się świeżą pizzą, delikatnymi makaronami, słodkimi naleśnikami i pysznymi daniami z grilla. 
* '''[https://opa.com.al/ Opa]''', Strefa Odlotów, ☏ +355 69 707 9300, info@rhg.al. Opa to miejsce, w którym można skosztować tradycyjnej kuchni greckiej. To restauracja z jedzeniem ulicznym. 
* '''Trotters''', Strefa Odlotów. Trotters to miejsce, w którym można skosztować dań w samym sercu lotniska, w pobliżu bramki nr 14, z wydzielonym miejscem dla palących na świeżym powietrzu.

== Picie ==
* {{Znacznik|'''Bar''''|41.421595|19.712338 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar'''. Mała kawiarnia tuż przy lotnisku z bardziej lokalnymi cenami. Pracownicy i taksówkarze mogą tu odpocząć. 
* '''Aire''' (Aire Bar), przed terminalem. Idealne miejsce na relaksującego drinka przed lotem na międzynarodowym lotnisku w Tiranie. 
* '''Bacio Nero''', Strefa Odlotów, monk.airport@gmail.com. Odkryj najsłodszy smak Włoch z Bacio Nero. Kawa / Deser / Lody / Jogurt / Makaron 
* '''[https://mullirivjeter.al/ Mulliri i Vjeter]''', Strefa Odlotów. Kawa i inne produkty w Mulliri na lotnisku Rinas. Zjedz i napij się pysznych przekąsek. 
* '''Mon Cheri''', Strefa Odpraw, info@moncheri.al. Ciesz się każdym łykiem i kęsem w swoim nowym ulubionym miejscu na kawę i nie tylko, @monchericoffeeshop, na międzynarodowym lotnisku w Tiranie. 
* '''[https://www.instagram.com/nana_bar_tia/?hl=en Nana Bar]''', Strefa Odlotów. Podczas swojej pięknej podróży zatrzymaj się na kawę ☕️ 
* '''Segafredo''', Strefa Odlotów. Jeśli znasz Café Segafredo, Ambasadora Włoskiej Kultury Kawy, z pewnością spodoba Ci się pomysł spędzenia czasu w Segafredo Bar na międzynarodowym lotnisku w Tiranie.

== Kupowanie ==
=== Pieniądze ===
Kantory wymiany walut znajdują się w dwóch częściach lotniska: obok taśmociągu bagażowego w hali przylotów oraz w głównej hali lotniska w pobliżu stanowisk odprawy. Kantory znajdujące się obok taśmociągu bagażowego mają gorsze kursy (zwykle około 5%). Kantor wymiany walut Iliria 98, znajdujący się w pobliżu stanowisk odprawy, oferuje znacznie lepsze kursy, ale może zamykać się wcześniej niż inne. Kursy są korzystniejsze poza lotniskiem. Na przykład, 26 października 2025 w kasie Iliria 98 na lotnisku za 1 funta można było zapłacić 108,5 leku, podczas gdy w centrum Tirany kurs wymiany wynosił 110,0 leku (rzeczywisty kurs międzybankowy w tamtym czasie wynosił 110,67 leku).

Bankomaty znajdują się w hali bagażowej i głównej. Opłaty za wypłatę są wysokie: od 500 leków, ale zazwyczaj wynoszą od 600 do 800 leków. Dlatego lepiej rzadziej wypłacać większe kwoty z bankomatu lub zabrać ze sobą gotówkę i wymienić ją w kantorze w centrum miasta.

Również w głównej hali znajdują się kantory wymiany walut i bankomaty.

* '''[https://www.bkt.com.al/ Bankomat BKT]''', strefa odprawy, ☏ +355 4 226 6288, info@bkt.com.al. Wymiana walut i wypłata gotówki... 
* '''[https://www.fibank.al/en/ Fibank]''', terminal przylotowy, ☏ +355 4 227 6702, info@fibank.al. Wypłata gotówki...
* '''GSK Exchange''', strefa odpraw. Wymiana walut... 
* '''[https://iliria98.com/ Iliria 98]''', strefa odpraw, info@iliria98.com. Wymiana walut... 
* '''[https://www.intesasanpaolobank.al/ IntesaSanPaolo Bank]''', terminal przylotowy, ☏ +355 4 227 6000, info@intesasanpaolobank.al. Wypłata gotówki 
* '''[https://otpbank.al/sq/ OTP Bank]''', terminal przylotowy, ☏ +355 4 228 0442, +355 4 228 0443, info@otpbank.al. Wypłata gotówki...
* '''[https://www.raiffeisen.al/sq/individet.html Bankomat Raiffeisen Bank]''', terminal przylotów, ☏ +355 4 238 1381, info@raiffeisen.al. Wypłata gotówki...
* '''[https://www.tiranabank.al/ Bankomat TiBank]''' (bankomat Tirana Bank), strefa odpraw, ☏ +355 4 227 7700, callcenter@tiranabank.al. Strefa odpraw

=== Zakupy ===
Na terenie terminala znajduje się sklep z prasą i kilka kawiarni. W terminalu, w hali odlotów, w oczekiwaniu na lot, można kupić różne produkty w Aelia Duty Free, dużym, nowoczesnym sklepie oferującym szeroki wybór produktów w przystępnych cenach. Sklep [https://www.instagram.com/aeliadutyfree_al/?hl=en Aelia Duty Free] znajduje się na lotnisku TIA w hali odlotów, po przeciwnej stronie bramki 12.

Tuż za ogrodzonym terenem lotniska znajdują się również tańsze kawiarnie (0,80 €/espresso), do których taksówkarze przychodzą na drinka.

* '''[https://www.adrionltd.com/ Adrion]''', Strefa odpraw. Największa księgarnia w Albanii. Można tu kupić różnorodne książki, w języku albańskim lub w językach obcych, a także upominki.
* '''Hamleys''', Strefa odlotów, ☏ +355 4 450 5005, info@hamleys.al. Witamy w najlepszym sklepie z zabawkami na świecie. Znajdziesz tu różnorodne zabawki, idealny prezent dla bliskich.
* '''Memories''', Strefa Odlotów. Zapraszamy do zakupu lokalnych i tradycyjnych pamiątek dla bliskich w sklepie „Memories” na międzynarodowym lotnisku w Tiranie. 
* '''Pronatyra MD''', Strefa Odpraw, info@pronatyra.al. Sprytne, tanie i udane zakupy. Znajdziesz tu wszystko, co oferuje supermarket.
* '''Tufina''', Strefa Odlotów, info@tufinawatches.com. Tufina tworzy zegarki naręczne, które łączą tradycję z innowacją. Znajdziesz tu odpowiednie prezenty.

== Łączność ==
Będąc wciąż krajem z natury skorumpowanym, Wi-Fi na lotnisku jest notorycznie nieczynne na prośbę sprzedawców telefonów komórkowych w pobliżu terminala. Można jednak znaleźć działające punkty Wi-Fi w barach wewnątrz i na zewnątrz terminala. Można też skorzystać z autobusów Luna jadących do centrum – one również często oferują Wi-Fi – ale może być konieczne poproszenie o hasło.

Wi-Fi w pobliżu bramek odlotów działa.

=== Internet ===
Vodafone i One sprzedają karty SIM na lotnisku, ale obejmują one tylko najdroższe pakiety w Albanii – od 2300 leków za 40 GB. Twierdzą, że nie oferują standardowej karty SIM/pakietu dla osób rozpoczynających działalność za 800 leków (w tym 3–6 GB). Jeśli więc naprawdę nie potrzebujesz 40 GB, poczekaj do przylotu do centrum Tirany i tam kup standardowy pakiet.

* {{Znacznik|'''ONE Albania'''|41.4188 |19.7135 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.one.al/ ONE Albania]''' (''w południowo-zachodnim rogu lotniska, tuż przed wyjściem z punktu odbioru bagażu''). 
* {{Znacznik|'''Vodafone'''|41.4189579 |19.7135226 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.vodafone.al/en/paketa-dhe-oferta/paketat Vodafone]''' (''na prawo od ONE'').

{{Jest w|Albania}}

{{zarys}}

[[Kategoria:Albania]]
[[Kategoria:Porty lotnicze|Tirana]]</text>
      <sha1>epq8t8d6z69y0s1nabbcqexsqtepmp2</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>