Koszalin

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Koszalin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1089</id>
    <revision>
      <id>157051</id>
      <parentid>134468</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T11:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mzk163</username>
        <id>17452</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Zmiana Dojazdu do Koszalina bo nie zostało objęte to że w Koszalinie są już dwie drogi Ekspresowe i numeracja dróg się zmieniła. też co do linii kolejowej dodano dwa przystanki. Powstał Big Park co nie ujęto tego. Ominięto niestety  zagrodę na jamnie wraz z pięknym kościołem . a o statku  julek nikt nie wspomniał  co pływa po jeziorze jamno w trakcie Okresu letniego</comment>
      <origin>157051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11016" sha1="d5h3dis4av87wq6wnkscg9f1u3r9q08" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Koszalin
 |widok        = Koszalin_Rynek_Staromiejski_w_2014_roku.jpg
 |herb         = POL Koszalin COA.svg
 |mapa         = POL Koszalin map.svg
 |region       = [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia = 83,31
 |lud          = 107 146
 |prefiks      = (+48) 94
 |www          = www.koszalin.pl
|flaga=POL Koszalin flag.svg}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin katedra (01).jpg|thumb|[[w:Katedra Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Koszalinie|Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny]]]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''Koszalin''' – miasto na prawach powiatu położone w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]] w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]], drugi ośrodek miejski na [[w:Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]].

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym lotniskiem jest Port lotniczy Szczecin-Goleniów.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się stacja kolejowa, na linii kolejowej [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] i Koszalin – [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze Szczecinem, Gdańskiem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em i [[Kraków|Krakowem]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) nr S6 Szczecin – Gdańsk i nr S11 Kołobrzeg – Poznań – [[Bytom]], Dw167 Koszalin-Połczyn Zdrój , DW206 Koszalin-Bytów  , DW 203 Koszalin- Ustka, DW 168 ( Stara DK11) Koszalin- Bobolice,DW112 Wicimice (węzeł S6 ) - Słupsk ( Stara DK6) i 165 Koszalin- Kołobrzeg ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin.

== Komunikacja ==
Koszalin posiada autobusową komunikację miejską.

== Warto zobaczyć ==
* [http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] - budynek z drugiej połowy XIV wieku
* Mury obronne
* Kaplica św. Gertrudy
* [[w:Koszalińska Kolej Wąskotorowa|Koszalińska Kolej Wąskotorowa]]
* Pałac Ślubów
* Budynek Poczty
* Ratusz
* Góra Chełmska - miejsce kultu chrześcijańskiego i ważne miejsce na szlaku pielgrzymek. Na szczycie wzniesienia Krzyżanka (najwyższego w okolicy) znajduje się wieża widokowa zbudowana w 1888 roku skąd rozpościera się panorama na cała okolicę.
* [http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] bilet wstępu 10 zł.
* Park Wodny
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/ Filharmonia Koszalińska im. Stanisława Moniuszki]
* Zagroda Jamneńska 

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma [http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska].

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* Forum Koszalin
* Galeria Emka
* Big Park
Galerie:
* Galeria Kosmos
* Saturn
* Galeria Merkury

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* [http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska] - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* [http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film] - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy] - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>d5h3dis4av87wq6wnkscg9f1u3r9q08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157052</id>
      <parentid>157051</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T11:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mzk163</username>
        <id>17452</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Pociągiem */</comment>
      <origin>157052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11012" sha1="oysnxe2333llicx5i2gjab86ul04wmb" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Koszalin
 |widok        = Koszalin_Rynek_Staromiejski_w_2014_roku.jpg
 |herb         = POL Koszalin COA.svg
 |mapa         = POL Koszalin map.svg
 |region       = [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia = 83,31
 |lud          = 107 146
 |prefiks      = (+48) 94
 |www          = www.koszalin.pl
|flaga=POL Koszalin flag.svg}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin katedra (01).jpg|thumb|[[w:Katedra Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Koszalinie|Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny]]]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''Koszalin''' – miasto na prawach powiatu położone w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]] w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]], drugi ośrodek miejski na [[w:Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]].

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym lotniskiem jest Port lotniczy Szczecin-Goleniów.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się stacja kolejowa, na linii kolejowej Stargard – [[Gdańsk]] i Koszalin – [[Kołobrzeg]]. Posiada połączenia kolejowe ze Szczecinem, Gdańskiem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em i [[Kraków|Krakowem]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) nr S6 Szczecin – Gdańsk i nr S11 Kołobrzeg – Poznań – [[Bytom]], Dw167 Koszalin-Połczyn Zdrój , DW206 Koszalin-Bytów  , DW 203 Koszalin- Ustka, DW 168 ( Stara DK11) Koszalin- Bobolice,DW112 Wicimice (węzeł S6 ) - Słupsk ( Stara DK6) i 165 Koszalin- Kołobrzeg ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin.

== Komunikacja ==
Koszalin posiada autobusową komunikację miejską.

== Warto zobaczyć ==
* [http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] - budynek z drugiej połowy XIV wieku
* Mury obronne
* Kaplica św. Gertrudy
* [[w:Koszalińska Kolej Wąskotorowa|Koszalińska Kolej Wąskotorowa]]
* Pałac Ślubów
* Budynek Poczty
* Ratusz
* Góra Chełmska - miejsce kultu chrześcijańskiego i ważne miejsce na szlaku pielgrzymek. Na szczycie wzniesienia Krzyżanka (najwyższego w okolicy) znajduje się wieża widokowa zbudowana w 1888 roku skąd rozpościera się panorama na cała okolicę.
* [http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] bilet wstępu 10 zł.
* Park Wodny
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/ Filharmonia Koszalińska im. Stanisława Moniuszki]
* Zagroda Jamneńska 

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma [http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska].

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* Forum Koszalin
* Galeria Emka
* Big Park
Galerie:
* Galeria Kosmos
* Saturn
* Galeria Merkury

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* [http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska] - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* [http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film] - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy] - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>oysnxe2333llicx5i2gjab86ul04wmb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157053</id>
      <parentid>157052</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T11:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mzk163</username>
        <id>17452</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Pociągiem */</comment>
      <origin>157053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11044" sha1="5o8tbaikyielfvtpc5fs085ipo52owq" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Koszalin
 |widok        = Koszalin_Rynek_Staromiejski_w_2014_roku.jpg
 |herb         = POL Koszalin COA.svg
 |mapa         = POL Koszalin map.svg
 |region       = [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia = 83,31
 |lud          = 107 146
 |prefiks      = (+48) 94
 |www          = www.koszalin.pl
|flaga=POL Koszalin flag.svg}}
[[Plik:Koszalin administrative division 2010.svg|thumb|upright=1.5|Osiedla Koszalina]]
[[Plik:Koszalin Muzeum Okregowe.jpg|thumb|[[w:Muzeum w Koszalinie|Muzeum Miejskie]]]]
[[Plik:Koszalin_noc.jpg|thumb|Koszalin nocą]]
[[Plik:Koszalin katedra (01).jpg|thumb|[[w:Katedra Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Koszalinie|Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny]]]]
[[Plik:Koszalin University of Technology 2010-08.jpg|thumb|Politechnika Koszalińska]]
[[Plik:Koszalin Poczta Główna 1.JPG|thumb|Poczta Główna]]
'''Koszalin''' – miasto na prawach powiatu położone w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]] w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]], drugi ośrodek miejski na [[w:Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]].

== Charakterystyka ==
Znajduje się na [[w:Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeżu Koszalińskim]], w dorzeczu rzeki [[w:Dzierżęcinka|Dzierżęcinki]], 11 km od [[w:Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Siedziba [[Powiat koszaliński|powiatu koszalińskiego]].

=== Historia ===
W 1214 r. książę pomorski Bogusław II nadał wieś Koszalin (łac. ''Cossalitz''), koło Góry Chełmskiej, w ziemi kołobrzeskiej klasztorowi w Białobokach k. Trzebiatowa.

W 1248 r. wschodnia część ziemi kołobrzeskiej z Koszalinem przeszła na własność biskupów pomorskich (kamieńskich), dając początek biskupiemu księstwu kamieńskiemu. 23 maja 1266 r. biskup Herman von Gleichen lokował miasto na prawie lubeckim, nadając mu okoliczne wsie i liczne przywileje i ustanawiając w nim swoją główną rezydencję oraz stolicę biskupiego księstwa kamieńskiego.

Nabywając wieś Jamno (1331), część jeziora Jamno wraz z mierzeją i grodem Unieście (1353) Koszalin uzyskał bezpośredni dostęp do morza, uczestnicząc intensywnie w następnych wiekach w handlu morskim jako członek Hanzy. Prowadziło to do zatargów z Kołobrzegiem i Darłowem – m.in. w 1446 doszło do wygranej bitwy z Kołobrzegiem. W 1516 wprowadzono zakaz kupowania towarów od osób, które mówiły językiem słowiańskim. Zarazy i wojna trzydziestoletnia zmniejszyły znaczenie miasta – w 1535 na dżumę zmarło 1,5 tys. z 2,5 tys. mieszkańców.

W 1582 roku ukończono budowę zamku-rezydencji książąt pomorskich.

Po wymarciu książąt pomorskich w 1637 r. miasto dostało się w ręce kuzyna Gryfitów – Ernesta Bogusława de Croy, a następnie margrabiów brandenburskich.

W 1690 wielki sztorm zamulił Jamieński Nurt, co zakończyło funkcjonowanie miasta jako portu morskiego.

Prawie całe miasto spłonęło w pożarze w 1718 r. i od tego czasu miasto rozwijało się bardzo powoli. W 1816 r. w Koszalinie umieszczono stolicę rejencji koszalińskiej (obok szczecińskiej i stralsundskiej) wchodzącej w skład prowincji Pomorze państwa pruskiego. Miasto stało się w tym samym roku również siedzibą powiatu Fürstenthum, w 1872 przemianowanego na powiat Köslin. W 1859 r. ukończono budowę linii kolejowej Koszalin – Stargard jako część linii do Gdańska. W 1890 r. do Koszalina przeniesiono szkołę kadetów z Chełmna. W kwietniu 1933 w jej miejscu powstał Narodowosocjalistyczny Instytut Wychowawczy (NPEAs; jeden z trzech pierwszych w Rzeszy) – rodzaj nazistowskiego gimnazjum realnego zakończonego egzaminem maturalnym. W latach 1911–1937 w mieście funkcjonowała komunikacja tramwajowa. 1 kwietnia 1932 miasto wyłączono z powiatu Koszalin i przekształcono w powiat grodzki.

4 marca 1945 miasto zajęła Armia Czerwona (3 Korpus Pancerny Gwardii generała Aleksego Panfiłowa), radzieckim wojennym komendantem miasta został major Woronkow. Miasto zostało zburzone w 40%.

Na mocy ustaleń konferencji w Poczdamie Koszalin znalazł się w Polsce. W lipcu 1945 r. administracja polska rozpoczęła proces wysiedlania dotychczasowych mieszkańców miasta do Niemiec. 9 maja przybył z Gniezna pierwszy transport 500 polskich osadników&lt;sup&gt;[13]&lt;/sup&gt;. Niemców wysiedlono z Koszalina ostatecznie do końca 1947 r.

W 1945 r. władze dwa razy przenosiły siedzibę administracyjną pierwszego województwa szczecińskiego (Pomorze Zachodnie) między Koszalinem i Szczecinem (19 maja – 9 czerwca; 19 czerwca – 5 lipca). W 1950 r. podzielono województwo na województwo szczecińskie i województwo koszalińskie. Koszalin był w latach 1950–1975 stolicą „dużego” województwa koszalińskiego (jednego z 17) oraz w latach 1975–1998 siedzibą władz „małego” województwa koszalińskiego (jednego z 49). W latach 1946–1954 siedziba wiejskiej gminy Koszalin.

4 lutego 1954 r. do Koszalina przyłączono obręb Rokosowo. 31 grudnia 1959 r. do Koszalina przyłączono tereny zakładu remontowo-montażowego z Chełmoniewa o powierzchni 3,31 ha.

W wyniku reformy administracyjnej z 1998 Koszalin znalazł się w województwie zachodniopomorskim, mimo że część mieszkańców – głównie z Koszalina – opowiadała się za utworzeniem województwa środkowopomorskiego (pokrywającego się w części z dawnym woj. koszalińskim, istniejącym w latach 1950–1975).

1 stycznia 2010 roku zmianie uległy granice miasta, przyłączono tereny o powierzchni 15,01 km², w kierunku północnym, wraz z dawnymi wsiami Jamno i Łabusz.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym lotniskiem jest Port lotniczy Szczecin-Goleniów.

=== Pociągiem ===
W Koszalinie znajduje się stacja kolejowa, na linii kolejowej LK 202  Stargard – [[Gdańsk]] i LK: 402 Koszalin – [[Goleniów]] przez Kołobrzeg. Posiada połączenia kolejowe ze Szczecinem, Gdańskiem, [[Warszawa|Warszawą]], [[Poznań|Poznaniem]], [[Wrocław]]iem, [[Olsztyn]]em i [[Kraków|Krakowem]]. Też znajdują się przystanki kolejowe: Koszalin politechnika i Koszalin Wschodni na linii kolejowej nr: 202  Stargard- Gdańsk. Zatrzymują się tutaj tylko pociągi regionalne

=== Samochodem ===
W Koszalinie krzyżują się drogi Ekspresowe ( węzeł: Bielice ) nr S6 Szczecin – Gdańsk i nr S11 Kołobrzeg – Poznań – [[Bytom]], Dw167 Koszalin-Połczyn Zdrój , DW206 Koszalin-Bytów  , DW 203 Koszalin- Ustka, DW 168 ( Stara DK11) Koszalin- Bobolice,DW112 Wicimice (węzeł S6 ) - Słupsk ( Stara DK6) i 165 Koszalin- Kołobrzeg ( Stara DK11)

=== Autobusem ===
Transport zbiorowy w regionie obsługuje PKS Koszalin.

== Komunikacja ==
Koszalin posiada autobusową komunikację miejską.

== Warto zobaczyć ==
* [http://katedrakoszalin.pl/ Katedra pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny] - budynek z drugiej połowy XIV wieku
* Mury obronne
* Kaplica św. Gertrudy
* [[w:Koszalińska Kolej Wąskotorowa|Koszalińska Kolej Wąskotorowa]]
* Pałac Ślubów
* Budynek Poczty
* Ratusz
* Góra Chełmska - miejsce kultu chrześcijańskiego i ważne miejsce na szlaku pielgrzymek. Na szczycie wzniesienia Krzyżanka (najwyższego w okolicy) znajduje się wieża widokowa zbudowana w 1888 roku skąd rozpościera się panorama na cała okolicę.
* [http://www.muzeum.koszalin.pl/ Muzeum w Koszalinie] bilet wstępu 10 zł.
* Park Wodny
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/ Filharmonia Koszalińska im. Stanisława Moniuszki]
* Zagroda Jamneńska 

== Najbliższe okolice ==
* [[Kołobrzeg]]
* [[w:Mielno|Mielno]]
* [[Ustronie Morskie]]
* [[Słupsk]]
* [[Darłowo]]
* [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Praca ==
[[Plik:Zwycięstwa Street in Koszalin, 2015.JPG|mały|Kamienice przy ulicy Zwycięstwa]]

== Nauka ==
W Koszalinie swoją siedzibę ma [http://www.tu.koszalin.pl Politechnika Koszalińska].

== Zakupy ==
Centra handlowe:
* Forum Koszalin
* Galeria Emka
* Big Park
Galerie:
* Galeria Kosmos
* Saturn
* Galeria Merkury

[[Plik:Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej.JPG|mały|Kościół Matki Bożej Różańcowej w dzielnicy Jamno]]
[[Plik:DworzecPKPKoszalin.jpg|mały|Dworzec kolejowy Koszalin]]

== Gastronomia ==
W każdym centrum handlowym znajdują się restauracje franczyzowe typu fast food, poza tym znajduje się tutaj sporo restauracji na terenie całego miasta.
Restauracje:
* [http://www.gospodajamnenska.pl/ Gospoda Jamneńska] - potrawy w stylu staropolskim, na gości do posiłku zawsze czeka stół ze smalcem i ogórkami. Latem uruchamiany jest ogródek zwiększający powierzchnię gospody prawie dwukrotnie. Gospoda udekorowana jest rękodziełem i obrazami które można zakupić. Lokal znajduje się tuż obok muzeum.
* [http://restauracja-studnia.pl/ Restauracja Studnia] - makarony, oryginalne zupy i potrawy oraz ciekawy wystrój to wizytówki tego miejsca.
* [http://bistroloft7.pl/ Bistro Loft 7] - restauracja z industrialnym wystrojem i oryginalną kuchnią.
* [http://www.minibrowarkoszalin.pl/ Mini Browar Koszalin] - restauracja znajduje się w piwnicach Browaru Brok, miejsce klimatyczne. Dodatkową atrakcją jest możliwość wypicia piwa ważonego na miejscu.

== Imprezy ==
* [http://www.mlodziifilm.pl/ Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film] - impreza z prawie 20-sto letnim stażem której motywem przewodnim są debiutanckie filmy nowych twórców, festiwal przedstawia filmy krótko- i długometrażowa jak również wiele imprez towarzyszących.
* [http://filharmoniakoszalinska.pl/34/festiwal-organowy.html Międzynarodowy Festiwal Organowy] - ponad dwu miesięczny cykl koncertów organowych które odbywają się na terenie całego byłego województwa koszalińskiego (m. in. [[Szczecinek]], [[Bobolice]], [[Sarbinowo]], [[Darłowo]], [[Dźwirzyno]], [[Białogard]]).

[[Plik:Koszalin Kaplica św.Gertrudy 1.JPG|mały|[[w:Kaplica św. Gertrudy w Koszalinie|          Kaplica świętej Gertrudy]]]]

== Noclegi ==
* [http://www.hotelsport.pl Hotel Sport]** – hotel dwugwiazdkowy 
* Hotel Gromada
* [http://www.klub2cv.koszalin.pl/ Club 2 CV] - hotel blisko centrum położony w parku miejskim

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
[https://koszalincity.pl KoszalinCity.pl] - jeden z najpopularniejszych portali lokalnych na którego łamach znajduje się dział &quot;Atrakcje w Koszalinie&quot; oraz Turystyka. To właśnie tam można znaleźć wiele ciekawych artykułów na temat atrakcji zlokalizowanych na terenie miasta i najbliższych okolic.

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;

* XpressLane - [https://xpresslane.pl/ www.xpresslane.pl] - przewozy osób z Koszalina do Holandii i Belgii. Przewozy w systemie door-to-door.{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}


[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>5o8tbaikyielfvtpc5fs085ipo52owq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pireus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2045</id>
    <revision>
      <id>157045</id>
      <parentid>136384</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T12:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11058" sha1="l7py3a5zqtpamuoad6k6i65hxqgqcek" xml:space="preserve">{{top-banner|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Pireus
 |widok        = Piraeus-collage-b.jpg
 |herb         = 
 |mapa         = 2011 Dimos Pireos.png
 |region       = [[Attyka]]
 |powierzchnia = 10,865
 |prefiks      = 210
 |www          = www.pireasnet.gr
}}
'''Pireus''' – miasto portowe w [[Grecja|Grecji]], w [[Attyka|Attyce]], wchodzące w skład Wielkich Aten.

[[Plik:Port of Piraeus.jpg|thumb|Widok na port pasażerski i plac Karaiskaki]]

== Charakterystyka ==
Pireus zajmuje ogromne terytorium. Sprawdź numer bramy wcześniej, aby wiedzieć, gdzie iść. Dotarcie do jednego końca portu z drugiego może zająć 15 minut jazdy lub 30 minut marszu.

Od czasu prywatyzacji Urzędu Portu Piraeus znacznie poprawiły się obiekty pasażerskie. Klimatyzowane namioty zostały rozmieszczone w miejscach odjazdu wokół portu, a bezpłatny dostęp do Internetu Wi-Fi jest już dostępny.

Rejsy (przyjazdy i wyjazdy) są wysyłane poza budynek straży przybrzeżnej przy placu Karaiskaki, głównym dworcu autobusowym w Pireusie.

Obszar ten może stać się gorączkowy, zwłaszcza w okresie letnim, więc należy poświęcić dużo czasu na dotarcie do właściwego punktu odjazdu.

== Dojazd ==
{{Mapa|37.9520|23.6358|zoom=13|transport,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zobacz,zabytek}}
Większość podróżnych przybywających do Pireusu ze środkowych Aten korzysta z metra. Linia 1 kończy się w porcie, stamtąd za pomocą promów do Zatoki Sarońskiej, wodolotów i katamaranach lub bezpłatnym busem na statki na Kretę i Dodekanez. Promy na centralne Cyklady dogodnie kursują z naprzeciwko stacji metra. Bilet metra kosztuje 1,40 € i umożliwia nieograniczone połączenia na wszystkie środki transportu w ciągu 90 minut.

Bezpośrednie autobusy [http://www.oasa.gr/ ''Airport Express''] kursują 24 godziny między portem w Pireusie a międzynarodowym lotniskiem w Atenach. Podróż trwa 90 minut. Lotnisko jest również dostępne za pośrednictwem metra, z połączeniem w Monastiraki. Bilety autobusowe na lotnisko, dostępne u kierowcy, kosztują 6,00 €; Bilety metra na lotnisko wynoszą 10,00 €.

Inne publiczne autobusy łączą Pireus z oddalonymi przedmieściami, południową strefą przybrzeżną i centrum Aten. Bilety autobusowe i trolejbusowe kosztują 1,40 € i są ważne na nieograniczone połączenia (w tym metro) w ciągu 90 minut. Muszą być zakupione wcześniej (zazwyczaj z kiosków lub wewnątrz stacji metra) i zatwierdzone raz na pokładzie.

Podczas „sezonu” zatrzymuje się tutaj wiele statków wycieczkowych. Skromne statki dokują w odległości krótkiego spaceru od terminalu pasażerskiego (około mili na południe od stacji metra). Duże statki cumują około 2–300 metrów dalej, bliżej zatłoczonego wejścia do tego portu. Z terminalu można wziąć taksówkę lub znaleźć autobus miejski jadący w kierunku terminalu metra (zapytaj w terminalu); w przeciwnym razie czeka Cię spacer z wejściami do doków promowych i towarowych na brzegu, a także różne komercyjne i obywatelskie budynki po drugiej stronie bardzo ruchliwej ulicy. Ci, którzy przebywają po stronie portu, mogą skorzystać z mostu dla pieszych nad ulicą w zasięgu wzroku od stacji metra.

=== Samochodem ===
Pireus jest ważnym węzłem drogowym.

Samochodem:
z Aten drogą Pireos
z Egalio drogą Thivon
z Peramy drogą Dimokratias

== Komunikacja ==
Centrum Pireusu i portu można łatwo przejść pieszo, jeśli nie masz ze sobą bagażu. Trolejbusy (nr 20) są przydatne do przejazdu z Portu do Passalimani, a następnie podążania bardzo malowniczą trasą wokół wzgórza Castella, kończącego się na stacji metra Linii 1 Neo Faliro, w pobliżu Stadionów Pokoju i Przyjaźni oraz Karaiskaki.

Bezpłatne autobusy kursujące w obrębie portu kursują przez stację terminal metra linii 1, po północnej stronie portu do statków płynących na Kretę, wschodnie wybrzeże Morza Egejskiego i Dodekanez.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Piraeus Mikrolimano1.JPG|thumb|Mikroklimano Marina]]
* {{Znacznik|Muzeum Archeologiczne|37.93718|23.64417|typ=zabytek}}'''[http://odysseus.culture.gr/h/1/eh155.jsp?obj_id=3371 Muzeum Archeologiczne w Pireusie]''', 31 Ch. Trikoupi. Założone w 1935 i rozbudowane w 1966 r. Muzeum ma niewielkie rozmiary, ale posiada wiele znaczących elementów w swojej kolekcji. Należą do nich brązowe posągi Apolla i Ateny z okresów archaicznych i klasycznych sztuki greckiej, a także świetna kolekcja stel grobowych.
[[Plik:Peiraias teatr.jpg|thumb|Teatr Miejski]]
* {{Znacznik|Teatr Miejski|37.94344|23.64667|typ=zabytek}}'''[http://www.dithepi.gr/ Teatr Miejski w Pireusie]''', 34 Iroon Polytechniou. Ukończony w 1895 roku Teatr Miejski (grecki: Δημοτικό Θέατρο, Dimotiko Theatro) jest znakiem rozpoznawczym Pireusu od ponad wieku. W swojej długiej historii gościł nie tylko sztuki z udziałem znanych aktorów i koncerty wielkich kompozytorów (Manos Hatzidakis, Mikis Theodorakis i nie tylko), ale także Galerię Miejską w Pireusie i Archiwum Historyczne. Prace konserwatorskie zostały zakończone w 2013 r., a teatr jest teraz poświęcony swojemu pierwotnemu celowi prowadzenia przedstawień teatralnych.
[[Plik:Piraeus.jpg|thumb|Widok wnętrza stacji metra ''Pireus'']]
* {{Znacznik|Stacja Piraeus|37.948086|23.64255|typ=zabytek}}'''[http://www.athenstransport.com/2011/07/piraeus-port/ Stacja Piraeus Terminal]'''. Jeden z najstarszych tego typu obiektów w Grecji, zbudowany na miejscu pierwszej konwencjonalnej stacji kolejowej w Pireusie, został ukończony w 1929 roku. Jego oryginalny wystrój wnętrza i architektura zewnętrzna zostały odrestaurowane przed Igrzyskami Olimpijskimi w 2004 roku. Od 2005 mieści się tu także
* {{Znacznik|Zea Marina|37.93559|23.64817|typ=zabytek}}'''[http://www.medmarinas.com/MarinaDisplay.asp?ITMID=15 Zea Marina]'''.

== Aktywności ==
Najważniejszą rzeczą jest prom na greckie wyspy. Możesz udać się na spacer po okolicy Pasalimani / Mikrolimano. Niesamowite jachty i statki.

Inną ważną opcją są Ateny (patrz główne [[Ateny]]). Koszt jest bardzo skromny, a obsługa jest bardzo częsta.

* {{Znacznik|Plaża Votsalakia|37.93559|23.65472|typ=natura}}'''Plaża Votsalakia'''.
* {{Znacznik|Plaża Freatida|37.93064|23.64715|typ=natura}}'''Plaża Freatida'''.
* {{Znacznik|Stadion Karaiskakis|37.94636|23.66443|typ=zabytek}}'''[https://www.olympiacos.org/ Stadion Karaiskakis]''''. Olympiakos to jeden z najbardziej utytułowanych klubów greckiego futbolu, który był greckim mistrzem więcej razy niż jakikolwiek inny klub. Ich rywalizacja z Panathinaikosem, jest powszechnie uważana za jedną z najbardziej intensywnych na świecie.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Główną ulicą na zakupy odzieży w Pireusie jest Sotiros Dios, w większości ruchliwa i całkiem miła do przejścia, podchodząc z portu i zjazd w kierunku Mariny. Wzdłuż portu znajduje się wiele sklepów i kawiarni, zwłaszcza w kierunku terminalu wycieczkowego i stacji metra.

Świeże ryby, warzywa, owoce, mięso, drób – można kupić na targu w centrum miasta (Agora).

Hondos Centre – kosmetyki, płyny do kąpieli, ubrania, obuwie itd. na ulicy Ethnikis Antystasios.

Jumbo – produkty szkolne, dziecięce, tanie, tuż obok stacji pociągu linii nr 1 i obok stacji pociągu OSE.

== Gastronomia ==
[[Plik:Πόλη του Πειραιά β.jpg|thumbnail|right|Niedokończona wieża Pireus dominuje nad panoramą, będąc drugim co do wysokości budynkiem w rejonie Wielkich Aten]]
Pireus oferuje liczne bary rybne (greckie: psarotaverna) rozmieszczone wzdłuż wybrzeża, zwłaszcza wzdłuż zatok Pasalimani i Mikrolimano.

Dobre kawiarnie są bardzo rzadkie w porcie.
* '''Bouboulina'''. Na końcu przystani Bouboulina dysponuje rozległym tarasem z widokiem na otwarte morze. Obsługa jest spokojna, ale bardziej zaawansowana i przyjazna. Menu z napojami i jedzeniem ma wiele opcji do wyboru, a podczas gdy ktoś przyjedzie tu, by zobaczyć więcej na kulinarne przysmaki, Bouboulina też nie zawodzi.

[[Plik:Peiraias marina Zea 4.jpg|thumbnail|right|Marina Zea]]

== Imprezy ==

== Noclegi ==
* '''Ionion Hotel'''. Hotel prowadzony jest przez pana Takisa A. Saxionisa, który odpowiada osobiście na e-maile. Hotel znajduje się bardzo blisko przystanku autobusu X96 i niedaleko odpływających promów. Hotel jest doskonałym miejscem na spędzenie nocy, jeśli złapiesz wczesny prom. Koszt hotelu wynosi około 50 € za noc za pokój dla dwóch osób (łazienka w apartamencie). Większość pokoi posiada klimatyzację i balkon.
* '''Phidias Piraeus Hotel'''.
* '''Piraeus Dream Hotel'''.
* '''Piraeus Theoxenia Hotel'''. Najbardziej luksusowy hotel w Pireusie, z pięcioma gwiazdkami
* '''Lilia Hotel'''.
* '''Hotel Scorpios'''.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==
Pireus to raczej chaotyczne miejsce, w którym ruch uliczny jest przerażający nawet dla Grecji. Szczególną ostrożność należy zachować, przechodząc przez ulicę lub idąc chodnikiem wzdłuż nabrzeża promowego, gdzie samochody, taksówki i ciężarówki często jadą losowo wśród tłumów podróżnych idących do i z łodzi.

Pireus jest ogromnym portem pełnym żeglarzy, a jego część jest tak trudna, jak można by oczekiwać. Obszary tuż przy nabrzeżach promowych są wystarczająco bezpieczne, ale unikaj wędrówek po pozostałej części Pireusu, szczególnie w nocy, chyba że znasz drogę.

Nielicencjonowani taksówkarze często spotykają przybywające promy. W przeciwieństwie do niektórych krajów, taksówki te mają złą reputację i nie powinny być uważane za tanią alternatywę dla licencjonowanych taksówek.

Donoszono o gangach kradzieży kieszonkowych pracujących w autobusie Pireus-lotnisko; pełny opis znajduje się w sekcji Bezpieczny pobyt w Atenach.

Jedno oszustwo, które możesz spotkać w Pireusie, jest dość subtelne. Mężczyzna będzie podchodził do ciebie, gdy będziesz czekał z bagażem w kolejce na pokład promu. Ten dżentelmen jest wytrawnym aktorem: chociaż nie twierdzi, że pracuje dla promu lub portu, jego postawa i zachowanie sugerują, że jest. Podniesie twój bagaż, odrzuci wszelkie zastrzeżenia i zaprowadzi go na szczyt linii, a wtedy zażąda mocnego napiwku. W jednym zgłoszonym przypadku to wynosiło 7,00 EUR.

== Informacje turystyczne ==
Jest tu wiele hoteli, małych i dużych, tanich i tych droższych nieco.

== Gdzie dalej ==
Pireus jest największym portem Grecji, co oznacza, że masz do wyboru wiele miejsc docelowych. Stąd wodoloty i statki wypływają na Wyspy Sarońskie (Brama Ε8), katamarany szybkobieżne i tradycyjne promy na Wyspy Egejskie (bramy E6, E7, E9, E10), promy i statki wycieczkowe na [[Kreta|Kretę]], [[Lesbos]], [[Chios]] i [[Dodekanez]] (odpowiednio bramy E3, E2 i brama E1) oraz większe statki na [[Cypr]] i [[Bliski Wschód]] (bramy E11, E12). Większość największych greckich firm marynarskich ma tutaj swoje agencje.

{{Jest w|Attyka}}

[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>l7py3a5zqtpamuoad6k6i65hxqgqcek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szklarska Poręba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2722</id>
    <revision>
      <id>157050</id>
      <parentid>153029</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T14:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRoom2026</username>
        <id>17449</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>157050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7979" sha1="oo5v3t8xlbt8062yibqsrxkhxnvhxo3" xml:space="preserve">{{top-banner|Schre - panoramio.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Szklarska Poręba
 |widok = Szklarska poreba centrum.JPG
 |herb = POL Szklarska Poręba COA.svg
 |mapa =
 |region = [[Powiat karkonoski]]
 |powierzchnia = 75,44
 |lud = 6970
 |kod pocztowy = 58-580
 |www = www.szklarskaporeba.pl
}}

'''Szklarska Poręba''' ([[Język niemiecki|niem.]] ''Schreiberhau'') – miasto w [[województwo dolnośląskie|województwie dolnośląskim]], w [[Powiat karkonoski|powiecie karkonoskim]], na pograniczu Karkonoszy i Gór Izerskich.

== Charakterystyka ==
Jest to atrakcyjny ośrodek sportów zimowych z bardzo dobrze rozbudowaną siecią wyciągów narciarskich, nartostrad i tras biegowych. Przepiękna lokalizacja u podnóża Szrenicy sprawia, że miasto przyciąga wielu turystów o każdej porze roku.

== {{Dojazd}} == &lt;!--Get in--&gt;
Szklarska Poręba jest położona przy trasie międzynarodowej E-85, najprościej zatem dostać się tu samochodem. Dojazd możliwy również autobusami PKS lub pociągami.

== {{Komunikacja}} == &lt;!--Get around--&gt;

W mieście znajduje się Dworzec Autobusowy PKS (ul. Jedności Narodowej, tel. 0700 300 137) oraz Dworzec Kolejowy PKP (ul. Dworcowa, tel. 075 717 48 86).
Do dyspozycji klientów są także firmy TAXI:
* Postój TAXI ul. 1 Maja, tel. 075 717 21 03
* Halo Taxi 24h, tel. 606 404 135
* Euro Radio Taxi Jelenia Góra – Szklarska Poręba – Karpacz tel. 19625 lub 695 25 25 25

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Poland, Szklarki waterfall.jpg|thumb|upright|Wodospad Szklarki]]
* '''Wodospad Kamieńczyka''' – najwyższy wodospad po polskiej stronie [[Karkonosze|Karkonoszy]]. Próg wodospadu znajduje się na wysokości 843 m n.p.m. Wodospad spada trójstopniową kaskadą o wysokości 27 m do przepięknego wąwozu. Wąwóz ma ok. 100 m długości, jego pionowe skalne ściany dochodzą do 30 m wysokości, a szerokość od 6 do 15 m. Za środkową kaskadą wodospadu znajduje się wykuta sztucznie jaskinia – tzw. „Złota Jama” ze skupiskami pegmatytu i ametystów. Przy wodospadzie znajduje się schronisko „Kamieńczyk”.

* '''Wodospad Szklarki''' – malowniczo położony na terenie enklawy [[Karkonoski Park Narodowy|Karkonoskiego Parku Narodowego]], w środkowej części Wąwozu Szklarki, wodospad spadający kaskadą o wysokości 13,3 m, zwężającą się u dołu. Na lewym brzegu skalnego progu znajdują się okazałe marmity. Przy wodospadzie małe schronisko „Kochanówka”.

* '''Krucze Skały''' – okazała grupa skalna na prawym brzegu rzeki Kamiennej na wysokości 718 m n.p.m. Tworzą ją dwie duże bryły granitowe z doskonałym punktem widokowym.

* '''Krzywe Baszty''' – położona na lewym brzegu rzeki Kamiennej, granitowa skała o wysokości 18 m. W południowej ścianie znajduje się niewielka jaskinia powstała w wyniku eksploatacji złóż pegmatytów. Skały te są miejscem uprawiania wspinaczki.

* '''Zakręt Śmierci''' – na drodze pomiędzy Szklarską Porębą a [[Świeradów-Zdrój|Świeradowem Zdrój]], na wysokości 775 m n.p.m. znajduje się bardzo ostry zakręt (prawie 180’). Wspaniały punkt widokowy na panoramę Karkonoszy oraz Kotlinę Jeleniogórską. Zakręt Śmierci nazwę swoją zawdzięcza tragicznym wypadkom spowodowanym przez nieostrożnych kierowców.

* '''Chybotek''' – grupa złożona z kilkumetrowej wysokości bloków skał, miejsce związane z legendami Walonów. Jeden z kamieni, najwyżej położony o średnicy ok. 4 m wsparty w 2 miejscach daje się łatwo rozkołysać. Ze względu na swój kształt zwany był także „Misą cukru”. Według starodawnych opowieści skała ta zamykała wejście do podziemnego skarbca.

* '''Szrenica''' – szczyt o wysokości 1362 m n.p.m., na który prowadzi krzesełkowa kolej linowa. Na wierzchołku znajduje się schronisko górskie „Szrenica” i obserwatorium klimatologiczne Uniwersytetu Wrocławskiego. Pod szczytem górna stacja wyciągu krzesełkowego w Szklarskiej Porębie i początek nartostrad – w sumie ponad 20 km obsługiwanych przez ośrodek narciarski SKI ARENA SZRENICA.

== Narciarstwo ==
Region Szklarskiej Poręby obfituje w doskonałe warunki do uprawiania narciarstwa. Główne wyciągi i trasy narciarskie zlokalizowane są na stokach Szrenicy i Łabskiego Szczytu (tzw. '''SkiArena Szrenica'''[http://www.sudetylift.com.pl/pogoda.html]). Mamy tutaj następujące trasy:
* '''Trasa zjazdowa FIS''' – bardzo trudna o długości 2000m, średnie nachylenie 25,5%
* '''Nartostrada Lolobrygida''' – trudna trasa o długości 4400m i średnim nachyleniu 14%
* '''Nartostrada Śnieżynka''' – trudna trasa o długości 2080m i średnim nachyleniu 15%
* '''Nartostrada Puchatek''' – łatwa trasa o długości 1470m i średnim nachyleniu 12%
* '''Nartostrada Bystra''' – łatwa trasa o długości 2510m i średnim nachyleniu 12%
* '''Stok slalomowy Hala Szrenicka''' – długość 650m, średnie nachylenie 25,5%
* '''Stok slalomowy Hala Łabskiego Szczytu''' – długość 1000m, średnie nachylenie 27%

=={{Gastronomia}}==
[http://www.karkonosze.pl/gdzie-zjesc?loc=32&amp;type= Restauracje w Szklarskiej Porebie]

== {{Rozrywka}} == &lt;!--Drink--&gt;

== Noclegi ==
* [http://www.szklarska-poreba.pl/ Nocowanie Szklarska Poręba] – hotele, kwatery, pensjonaty, Spa, apartamenty
*[https://www.norweskadolinaresort.pl/ Norweska Dolina Resort] - luksusowe wille w Szklarskiej Porębie, na które składają się apartamenty, strefa Spa &amp; Wellness, basen, sauny, atrakcje dla dzieci, restauracja, klub i centrum biznesowe
* '''[https://blue-mountain-resort.pl/ Blue Mountain Resort]''' – nowoczesny resort apartamentowy w Szklarskiej Porębie, zlokalizowany niedaleko szlaków prowadzących w Karkonosze i Góry Izerskie. Na miejscu znajdują się apartamenty rodzinne, aquapark z podgrzewanymi basenami i zjeżdżalniami, restauracja oraz strefa wellness.

=={{Dalej}}==&lt;!--Get out--&gt;
* '''Śnieżne Kotły''' – dwa najlepiej rozwinięte kotły polodowcowe w Karkonoszach o maksymalnej głębokości 215 m. Są one rozdzielone wąską skalną grzędą i wciśnięte w północne zbocza głównego grzbietu Karkonoszy między Łabskim Szczytem, a Wielkim Szyszakiem. Pionowe ściany skalne dochodzą do ok. 150 m wysokości, górna krawędź Dużego Kotła położona jest na wysokości 1490 m n.p.m. w Wielkim Kotle znajdują się dwa małe Śnieżne Stawki. Duży Kocioł (Wschodni) ma 800 m długości i 600 m szerokości łącznie z Małym Kotłem (Zachodnim) stanowią ścisły rezerwat przyrody o pow. 127 ha. Nazwa Kotłów wywodzi się z płatów śniegu, które utrzymują się pod pionowymi zerwami skalnymi do późnego lata. Śnieżne Kotły to najbogatsze zbiorowisko górskiej flory i to nie tylko w Karkonoszach, lecz także w całych Sudetach. Nad Śnieżnymi Kotłami skałki Czarcia Ambona obok budynek stacji przekaźnikowej TV.

* '''Jakuszyce''' – przy biegnącej do granicy z Czechami szosie położona jest dzielnica Szklarskiej Poręby – Jakuszyce. Jest to międzynarodowy ośrodek narciarstwa biegowego (latem uprawiane jest bardzo popularne kolarstwo górskie). Na Jakuszyckiej Polanie rozgrywany jest Bieg Piastów i mistrzostwa psich zaprzęgów.

== Informacja turystyczna ==
ul. Jedności Narodowej 1a
tel.+ 48 75 75 47 740
fax. +48 75 75 47 742

czynne: poniedziałek – piątek 8:00–16:00; sobota – niedziela 9:00–17:00

Informacja Turystyczna to miejsce, gdzie możesz otrzymać materiały promocyjne dotyczące Szklarskiej Poręby i najbliższych okolic. Wykwalifikowani pracownicy odpowiedzą na Twoje pytania dotyczące szlaków turystycznych, atrakcji oraz imprez odbywających się w mieście.

== Linki zewnętrzne ==
* Strona informacyjna miasta Szklarska Poręba [http://www.e-szklarska.com]
* [http://www.szklarska-poreba.pl/galeria-zdjec-95/ Galeria zdjęć]
* [http://www.karkonosze.pl/szklarska-poreba Szklarska Poręba]

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Powiat_karkonoski}}

[[Kategoria:Województwo dolnośląskie]]</text>
      <sha1>oo5v3t8xlbt8062yibqsrxkhxnvhxo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krosno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4244</id>
    <revision>
      <id>157044</id>
      <parentid>149810</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T12:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50828" sha1="7oxmnldj0m2r8p4ve6hamrnn7dozr67" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krośnieńskiego rynku.jpg}}
{{Informacje podstawowe miasto
|nazwa=Krosno
|widok=Krosno rynek square.jpg
|herb= POL Krosno COA.svg
|mapa= POL Krosno map.svg
|region=[[Województwo podkarpackie]]
|powierzchnia=44,7
|prefiks=(+48) 13
|www=www.krosno.pl
}}
'''Krosno''' – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], siedziba władz [[Powiat krośnieński (województwo podkarpackie)|powiatu krośnieńskiego]], do którego nie należy. Niegdyś zwane „małym Krakowem”, do dzisiaj urzeka pięknem średniowiecznych kościołów i zabytkowych kamieniczek, świadczących o znaczącej pozycji miasta i bogactwie jego mieszkańców. Narodziny światowego przemysłu naftowego oraz bogate tradycje wytwarzania szkła ozdobnego i użytkowego rozsławiły miasto i sprawiły, że jest obecnie znane w Polsce i na całym świecie&lt;ref name=&quot;Krosno24&quot;&gt;[http://www.krosno24.pl/miasto.php Krosno24 – miasto].&lt;/ref&gt;.

== Informacje ==
=== Historia ===
Miasto Krosno lokowane przed połową wieku XIV w widłach rzek Wisłoka i Lubatówki posiada niezwykle bogatą przeszłość. Przed wiekami było bowiem nie tylko ważnym ośrodkiem życia gospodarczego, ale i wyjątkowo znaczącym centrum artystycznym, w którym skupiał się mecenat artystyczny zamożnych mieszczan i okolicznej szlachty.

W mieście, którego fortyfikacje zaczęto budować jeszcze za życia Kazimierza Wielkiego, a kontynuowano w stuleciach następnych, powstawały wybitne pomniki architektury, których wnętrza zapełniano wykonanymi na miejscu – bądź sprowadzonymi z zewnątrz – dziełami rzeźby, malarstwa i rzemiosła artystycznego.

O wyjątkowym znaczeniu miasta, określanego często mianem parva Cracovia „mały Kraków”, świadczyć może fakt, iż rycina z jego panoramą – wraz z kilkunastoma innymi widokami najważniejszych miast Królestwa Polskiego – umieszczona została w słynnym dziele G. Brauna i F. Hoghenberga Civitates orbis terrarum, wydawanym w Kolonii w latach 1575–1618.&lt;ref name=&quot;Krosno24_zabytki&quot;&gt;[http://www.krosno24.pl/miasto.php?podstr=turystyka/zabytki Krosno24 – zabytki].&lt;/ref&gt;

=== Geografia ===
{{Mapframe|49.68784|21.74847|zoom=12|layer=M|align=right|height=350|width=500}}
Krosno jest miastem na prawach powiatu w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], siedziba władz [[Powiat krośnieński (województwo podkarpackie)|powiatu krośnieńskiego]], obejmującego zasięgiem tereny dziesięciu okolicznych gmin o dużo mniejszym poziomie zaludnienia. Od 30 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 r. stolica województwa krośnieńskiego.

Znajduje się w [[w:Euroregion Karpacki|Euroregionie Karpackim]], w skład którego wchodzą przygraniczne tereny [[Polska|Polski]], [[Słowacja|Słowacji]], [[Ukraina|Ukrainy]], [[Węgry|Węgier]] i [[Rumunia|Rumunii]].

=== Klimat ===
Klimat Krosna jest klimatem przejściowym pomiędzy klimatem oceanicznym a kontynentalnym i posiada cechy klimatu podgórskiego.&lt;br&gt;
Charakteryzują go znaczne amplitudy temperatury powietrza w przebiegu rocznym, zwiększony udział opadów letnich do zimowych oraz różnice w wielkości i rodzaju zachmurzenia oraz nasłonecznienia.&lt;br&gt;
Średnia roczna suma opadów jest stosunkowo wysoka i wynosi ok. 770 mm. Późną wiosną i wczesnym latem występuje dość dużo burz, również z gradem. W skali roku dominują wiatry z kierunków południowych nawiewając cieplejsze powietrze z Niziny Węgierskiej (szczególnie w okresie jesienno-zimowym). W okresie wiosny i lata przeważają wiatry północno-zachodnie.&lt;br&gt;
Roczna średnia temperatura wynosi 7&amp;nbsp;°C.&lt;br&gt;
Średnia dobowa temperatura to około –2,8&amp;nbsp;°C w styczniu i 18,0&amp;nbsp;°C w lipcu.
Natomiast średnia maksymalna temperatura to: –0,6&amp;nbsp;°C w styczniu i 22,7&amp;nbsp;°C w lipcu.
Średnie nasłonecznienie w ciągu dnia wynosi około 5 godzin.

=== Kiedy jechać ===

=== Informacje turystyczne ===
* '''Punkt Informacji Kulturalno-Turystycznej''' Blich 1, 38-400 Krosno, tel./fax: 0134327707, e-mail: pikt@muzeumrzemiosla.pl
* '''PTTK Oddział w Krośnie''' ul. Krakowska 9, 38-400 Krosno, tel./fax: 134321258, tel: 134321175 e-mail: pttkkrosno@gmail.com

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W odległości 60 km od Krosna znajduje się najbliższe międzynarodowe lotnisko '''[http://www.rzeszowairport.pl/ Rzeszów – Jasionka]'''.
Z lotniska najlepiej dojechac do Rzeszowa: korzystając bądź to z [http://www.mpk.rzeszow.pl/ '''Linii Specjalnej – L'''], prywatnych przewoźników, taksówek lub PKS. Następnie z dworca PKS autobusem do Krosna, lub z parkingu przed Centrum Handlowym Europa, korzystając z usług firmy przewozowej [http://www.marcel-bus.pl/index.php?lang=1&amp;p=1&amp;idk=57&amp;a=0 '''Marcel'''], lub też kierując się bezpośrednio do Krosna.

=== Koleją ===
Krosno posiada kilka przystanków kolejowych:
* [[w:Krosno (stacja kolejowa)|Krosno – Dworzec Główny]] Lokalizacja przy ulicy Kolejowej. W pobliżu: dworzec PKS, postój taksówek, przystanki [[w:MKS Krosno|autobusów miejskich]]
* [[w:Krosno Miasto|Krosno Miasto]] Lokalizacja przy ulicy Bohaterów Westerplatte. W pobliżu: Hotel Nafta, postój taksówek, przystanek PKS
* [[w:Krosno Turaszówka|Krosno Turaszówka]]
* [[w:Krosno Polanka|Krosno Polanka]]
Przewozy pasażerów odbywają się w kierunkach: '''Jasło – Zagórz''', oraz w okresie wakacyjnym od 7 lipca do 25 sierpnia 2013&lt;ref name=&quot;PKP&quot;&gt;[http://rozklad-pkp.pl/bin/query.exe/pn? rozkład jazdy PKP.]&lt;/ref&gt;: '''Rzeszów Główny – Łupków'''.

Podróżując do Krosna koleją, czy to ze wschodu, czy z zachodu, mamy okazję podróżować fragmentem historycznej trasy kolejowej – [[w:Galicyjska Kolej Transwersalna|''Galicyjskiej Kolei Transwersalnej'']] oddanej do użytku w roku 1884.

=== Autobusem ===
PKS zapewnia połączenia Krosna z głównymi miastami Polski:
* Częstochową
* Gliwicami
* Katowicami
* Krakowem
* Łodzią
* Rzeszowem – stolicą woj. podkarpackiego
* Warszawą
* Wrocławiem

=== Samochodem ===
{|
|style=&quot;vertical-align:top; width:30%;&quot;|
Krosno od wieków znajdowało się na skrzyżowaniu głównych szlaków handlowych, biegnących zarówno z zachodu na wschód, jak i z południa na północ Polski, jak i Europy.
Historyczne trakty handlowe mają obecnie swoje odzwierciedlenie w sieci infrastruktury drogowej Krosna i regionu.

Biegnąca przez miasto droga krajowa '''[[w:Droga krajowa nr 28 (Polska)|28]]''' stanowi dogodną trasę dla podróżujących zarówno z południowej, czy też zachodniej części Polski, jak i z południowo-wschodniej oraz Ukrainy. 2 km na wschód od Krosna w miejscowości Miejsce Piastowe drogę tą przecina droga krajowa '''[[w:Droga krajowa nr 9 (Polska)|9]]''', będąca częścią trasy europejskiej '''[[w:E371 (trasa europejska)|E371]]'''. Dzięki niej, Krosno jest dogodnie połączone z centralną Polską, jak również poprzez granicę państwa w [[w:Barwinek (województwo podkarpackie)|Barwinku]], ze Słowacją, oraz południowo-wschodnią częścią Europy.

Te dwie główne osie komunikacji drogowej uzupełniają drogi wojewódzkie. Droga wojewódzka '''[[w:Droga wojewódzka nr 990|990]]''' prowadząca do Krosna z kierunku północno-zachodniego, oraz droga '''[[w:Droga wojewódzka nr 991|991]]''' mogąca być alternatywnym odcinkiem drogi '''9''', prowadzącym przez '''[[w:Pogórze Dynowskie|Pogórze]]''', malowniczym i obfitującym w walory przyrodnicze i turystyczne terenie na północ od Krosna.
|style=&quot;vertical-align:top; width:20%;&quot;|
{{Trasy|biernik=Krosno|
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|28}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Wadowice]]
| małel           = [[Nowy Sącz]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Medyka]]
| małep           = [[Sanok]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|9}}
| kierunekl       = N
| dużel           = [[Radom]]
| małel           = [[Rzeszów]]
| kierunekp       = S
| dużep           = [[Barwinek]]
| małep           = [[Dukla]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|990}}
| kierunekp       = NW
| dużep           = [[Twierdza]]
| małep           = [[Wojaszówka]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|991}}
| kierunekp       = NE
| dużep           = [[Lutcza]]
| małep           = [[Korczyna]]
}}
}}
|}

== Komunikacja ==
=== Pieszo ===
Zdecydowana większość atrakcji, oraz zabytków Krosna znajduje się w obrębie starówki i rynku, lub też w ich najbliższej okolicy. Z uwagi na to, najwygodniej dotrzeć do nich pieszo, mając jednocześnie możliwość poznawania malowniczej architektury Krosna oraz specyfiki tego miasta. Przechadzając się wśród zabytkowych kamieniczek, warto wstąpić na kawę, herbatę, czekoladę lub coś zimnego, do lokali mieszczących się w zabytkowych kamienicach i piwnicach rynku, lub też rozkoszować się widokiem starówki sącząc węgierskie wino pod parasolami licznych ogródków.

=== Kolejka turystyczna ===
Uzupełnieniem komunikacji w obrębie Krośnieńskiej Starówki, jak również atrakcją turystyczną, jest [http://www.miastoszkla.pl/pl/kolejka-turystyczna/informacje Kolejka Turystyczna], powszechnie zwana Ciuchcią.

=== MKS ===
Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne obsługuje sześć linii miejskich (A,B,C,D,E,G), oraz dziewięć podmiejskich (1,2,3,5,7,11,16,18,20)&lt;ref name=&quot;MKS linie autobusowe&quot;&gt;[http://cms.mobiinfo.pl/m/gm7xp.php?IDKlienta=KROSNO_MKS MKS linie autobusowe].&lt;/ref&gt; Sieć komunikacji pokrywa zasadniczo cały obszar miasta i łączy je z podmiejskimi miejscowościami. Z uwagi jednak na niewielką częstotliwość wykonywanych kursów, rozsądne jest wcześniejsze zapoznanie się z [http://cms.mobiinfo.pl/m/gm7xp.php?IDKlienta=KROSNO_MKS rozkładem jazdy], dostępnym również na [http://cms.mobiinfo.pl/m/gm7xp.php?IDKlienta=KROSNO_MKS&amp;cmd=g cms.mobiinfo.pl]
* [http://www.ekrosno.pl/holding/mks/taryfa_przewozowa/ceny_biletow/ Ceny biletów w strefie miejskiej]: bilet jednorazowy 2.40zł, bilet całodzienny 6.00zł
* [http://www.ekrosno.pl/holding/mks/taryfa_przewozowa/ceny_biletow__strefy_podmiejskie/ Ceny biletów podmiejskich]. od 2,80zł w strefie I do 3,80zł w strefie IV

=== PKS ===
[http://www.pks-krosno.pl/ Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Krośnie] zapewnia dojazd do zarówno bliższych, jak i dalszych okolic Krosna oraz regionu. Możliwe jest również, choć w ograniczonej formie, korzystanie z PKS w granicach administracyjnych miasta, jako uzupełnienie komunikacji miejskiej.
Informacja o kursach, tel. 13 43-208-10

=== Taksówki ===
* [http://taxikrosno.atwebpages.com/index.php Krośnieńskie Radio Taxi], tel 196 26, cena początkowa 6 zł + 2 zł za każdy kilometr w taryfie I (3.00 zł taryfa II, 4.00 zł taryfa III i 6.00 zł taryfa IV)
* [http://www.taxi-krosno.pl Taxi-Krosno.pl] tel 602-101-286, cena początkowa 6 zł + 2 zł za każdy kilometr w taryfie I (3.00 zł taryfa II, 4.00 zł taryfa III i 6.00 zł taryfa IV, godzina postoju 25 zł)

== Warto zobaczyć ==
=== Zabytki ===
'''Krośnieński Rynek'''

[[Plik:Krosno rynek 1.jpg|x150px|Podcienia]]
[[Plik:Krosno - Rynek 5 (by Pudelek).JPG|x150px|Rynek 5]]
[[Plik:Krosno.Rynek 24.Dom datow.na XI w.A-23 z 01.10.1982..JPG|x150px|Rynek 24]]
[[Plik:Krosno. Rynek 11.Dom datow.na XIX w. A-9 z 24.09.1982..JPG|x150px|Rynek 11]]

Wyliczanie głównych zabytków miasta krosna należy rozpocząć od niezwykle malowniczego '''Krośnieńskiego Rynku'''. Jest on głównym placem miasta i bez przesady można stwierdzić, iż jest jego sercem. Dookoła niego i w jego najbliższym sąsiedztwie skupia się większość zabytków miasta. Sam rynek tworzy rozległy czworoboczny plac otoczony zabytkowymi kamienicami. Do najciekawszych z nich można zaliczyć:
* Kamienica Wójtowska z niezwykle bogatym renesansowym portalem.
* Kamienica narożna nr 5 – będąca w początkach XVI wieku siedzibą Rady Miejskiej.
* Kamienica Porcjuszów – jednego z najznakomitszych rodów miasta.

Wyjątkowy wygląd i nastrój krośnieńskiego rynku kształtują podcienia, będące najbardziej charakterystycznymi elementami kupieckich i miejskich kamienic. Powstały tak jak większość kamienic w XVI i XVII. Otaczając rynek dookoła, stanowiły miejsce handlu i spotkań, prężnie rozwijającego się miasta. Po pożarze w końcu XIX wieku zachowały się jedynie ich trzy ich malownicze odcinki, które obecnie goszczą restauracje i kawiarnie. Większość z nich zaadaptowała również średniowieczne piwnice, służące do przechowywania kupieckich towarów w tym głównie węgierskiego wina, z handlem, którym to Krosno było szczególnie znane. Tradycje handlu winem są z resztą skutecznie pielęgnowane w Krośnie, czego przykładem jest doroczny Festiwal Win Węgierskich odbywający się właśnie na Krośnieńskim Rynku.

'''Kościół farny pod wezwaniem Św. Trójcy'''

[[Plik:Kosciol farny w Krosnie 25.JPG|x150px|Fara]]
[[Plik:Krosno - kościół farny datowany na XV w. Widok od str. południowej 9-ZN z 21.11.1948.jpg|x150px|Fara]]
[[Plik:Fara krosno.jpg|x150px|Fara]]
[[Plik:Krosno, kościół św. Trójcy ołtarz.jpg|x150px|Fara]]
[[Plik:Krosno, kościół św. Trójcy wnętrze.jpg|x150px|Fara]]

Jest to jeden z najstarszych kościołów w Krośnie, którego wnętrze uchodzi za jedno z najbardziej okazałych i najlepiej zachowanych w południowo-wschodniej Polsce. Początki kościoła parafialnego w Krośnie związane są ściśle z lokacją miasta na prawie magdeburskim, datowaną na lata 60-te XIV stulecia.
W miarę rozwoju miasta i bogacenia się jego mieszkańców, następowała rozbudowa kościoła. I tak w wieku XV powstały boczne kaplice pw. św Anny i św. Wojciecha oraz zrealizowano nadbudowę prezbiterium i zasklepienie go nowym – zachowanym do dzisiaj – późnogotyckim sklepieniem sieciowym. W następnym wieku rozbudowano zakrystię oraz dobudowano kaplice pw. Matki Boskiej Szkaplerznej i śś. Piotra i Pawła. Poważny pożar w roku 1638 pociągną za sobą konieczność odbudowy kościoła, które to przedsięwzięcie najhojniej wspierał rajca krośnieński Wojciech Robert Porcjusz. Z jego też polecenia włoski architekt Vincenzo Petroni przebudował kaplicę pw. śś. Piotra i Pawła na mauzoleum rodziny Porcjuszów. Zakończone w roku 1646 prace, zmieniły bryłę i wnętrze z późnogotyckiego na manierystyczne, w której to formie kościół farny przetrwał do początku XX wieku, kiedy to dokonano jego starannej restauracji i regotyzacji, odsłaniając wiele zatartych wcześniej cech i elementów charakterystycznych dla tego stylu.
Na szczególną uwagę zasługuje wnętrze kościoła, na którego dekoracje składają się dzieła sztuki zdobniczej od gotyku po manieryzm, a wiele dzieł sztuki zostało ufundowanych przez Wojciecha Roberta Porcjusza.

'''Dzwonnica Farna'''

[[Plik:Dzwonnica XVII w. przy kościele farnym w Krośnie 9-ZN z 21.11.1948.jpg|x150px|Dzwonnica Farna]]
[[Plik:WIEZA FARNA KROSNO FOTO HEPNAR.JPG|x150px|Dzwonnica Farna]]
[[Plik:&quot;Parva Cracovia” ... czyli Krosno....jpg|x150px|Widok z dzwonnicy Farnej]]

{|
|style=&quot;vertical-align:top; width:60%;&quot;|
Zbudowana w latach 1637–1651 i ufundowana przez Roberta Porcjusza, znajduje się w pobliżu Kościoła farnego, stykając się jedna strona z parafią. Dzwonnica ma trójkondygnacyjną konstrukcję i zwieńczona jest wydatnym gzymsem wspartym na profilowanych kroksztynach. Nakryta monumentalnym baniastym hełmem z kolumienkową latarnią zakończoną wiatrowskazem w kształcie monstrancji. Jej charakterystyczna kopuła z czasem stała się niemal znakiem rozpoznawczym krośnieńskiej starówki, a może nawet Krosna w ogóle. Z jej szczytu podziwiać można Krośnieński rynek, panoramę miasta, jak również zielone wzgórza [[Beskidy#Beskid Niski|Beskidu Niskiego]] i [[Pogórze|Pogórza]]. Szczególną atrakcją są trzy dzwony: Urban, Jan i Marian. Największy z nich Urban mierzący w dolnym obwodzie 490 cm, jest trzecim co do wielkości, zabytkowym dzwonem w Polsce. Większe są tylko: Dzwon Zygmunt znajdujący się na Wawelu i Tuba Dei z Torunia.

|style=&quot;vertical-align:top; width:40%;&quot;|
{{infobox|Dzwonnica Farna
|:
* wtorek – piątek: 10:00 – 18:00
Przerwa: 11.30 – 12.15
* sobota – niedziela: 10:00 – 16:00
Przerwa: 11.30 – 12.15

Od 1 X do 30 IV zwiedzanie po wcześniejszej rezerwacji w Muzeum Rzemiosła (tel: 13 43 241 88)
: '''Wstęp'''
* normalny na całą wieżę – 6 zł,
* tylko do poziomu dzwonów – 4 zł.
* bilet ulgowy – 4 zł}}
|}

'''Kościół i klasztor OO. Franciszkanów'''

[[Plik:Krosno, kościół Franciszkanów (panorama).jpg|x150px|Kościół Franciszkanów]]
[[Plik:Krosno klasztor.jpg|x150px|Kościół Franciszkanów]]
[[Plik:Tomb effigy of Jan Kamieniecki, voivode of Podolia.JPG|x150px|Kościół Franciszkanów]]
[[Plik:Kaplica Oświęcimów Krosno.JPG|x150px|Kaplica Oświęcimów]]

Obecny gmach klasztoru wzniesiony został na przełomie XV i XVI wieku i oparty o południowo-wschodni narożnik wewnętrznego muru obronnego. W 1591 roku został nadbudowany o piętro przez Jerzego Mniszcha – wojewodę sandomierskiego. W refektarzu klasztornym zachował się drewniany belkowy strop z tego czasu, z napisem łacińskim wyrytym na tragarzu środkowym.

O ile kościół farny jest niewątpliwie najwspanialszym i najbogatszym kościołem miasta, to kościół franciszkański jest budowlą bezsprzecznie najstarszą sięgającą swoimi początkami XIII wieku. Stanowiła ją niewielka kamienna kaplica, której relikty odnaleźć można w prezbiterium obecnego kościoła. Świątynie rozbudowano na przełomie wieków XIV i XV nadając jej gotycki kształt. W roku 1615 w narożniku wzniesiono, kaplicę Matki Boskiej Różańcowej.
W latach zaś 1647-48 powstała kaplica Oświęcimów, ufundowana przez Stanisława Oświęcima, dworzanina króla Władysława IV.
Na przełomie XVII i XVIII wieku wzniesiono kruchtę, dzwonnicę oraz kaplicę dla otoczonego kultem obrazu tzw. Matki Boskiej Murkowej. Budowla w tym stanie przetrwała do roku 1872, kiedy to pożar zniszczył niemal całe wyposażenie kościoła i doprowadził do zawalenia się gotyckiego sklepienia prezbiterium i zniszczenia dachu. Krosno utraciło w ten sposób jeden z najwspanialszych zespołów sakralnej sztuki dawnej o wyjątkowej wartości historycznej i artystycznej.
Dzisiejszy wygląd świątyni to wynik restauracji i regotyzacji przeprowadzonej w latach 1899–1904.

Wnętrze kościoła odzwierciedla jego związki ze szlachtą i rycerstwem (odmiennie niż kościoła farnego gdzie głównymi fundatorami było bogate mieszczaństwo), które to upodobały sobie kościół franciszkanów jako miejsce wiecznego spoczynku i otaczały go mecenatem. W wyniku tego świątynia poszczycić się może czterema wspaniałymi kamiennymi nagrobkami:
* Nagrobek Jana Kamienieckiego wojewody podolskiego (zm. 1560), autorstwa włoskiego rzeźbiarza Jana Marii Padovano. Przedstawia leżącego rycerza, miecz u boku, hełm u stóp i buzdygan w ręku, dopełniają rycerskich treści monumentu.
* Nagrobek Jadwigi z Włodków Firlejowej, wykonany z różowych marmurów w 1611 roku przez włoskiego rzeźbiarza Łukasza Reitino. Postać zmarłej leżąca na sarkofagu ujęta jest parą gładkich kolumn wspierających przerwany przyczółek z kartuszem herbowym. To doskonałe dzieło rzeźbiarskie, jest jedną z dwóch zachowanych w Polsce prac tego włoskiego artysty, współpracownika Giovanniego Trevano – nadwornego architekta króla Zygmunta III Wazy.
* Nagrobek Barbary z Kamienieckich Mniszchowej (zm. 1569). Jego twórcą, jak głosiła zatarta w wieku XIX sygnatura, był rzeźbiarz lwowski Jakub Trwały, natomiast fundatorem zapewne syn Barbary, wojewoda sandomierski Jerzy Mniszech. Ten pomnik nagrobny najbardziej ucierpiał podczas pożaru kościoła w roku 1872. W trakcie prac konserwatorskich nagrobka w 1994 roku odsłonięto fragmenty średniowiecznych malowideł ściennych, które przebywały za nagrobkiem ponad czterysta lat. Warstwa młodsza przedstawia kompozycję św. Anną Samotrzeć z figurą rycerza. Natomiast warstwa starsza, Męczeństwo św. Sebastiana. Jest to odkrycie szczególnie cenne, gdyż scena ta jest najstarszym znanym przedstawieniem tego świętego w sztuce polskiej.
* Nagrobek Jana Jędrzejowskiego (zm. ok. 1597) i jego żony Elżbiety. Ufundowany prawdopodobnie jeszcze za życia Jędrzejowskiego jest zapewne dziełem któregoś z krakowskich rzeźbiarzy pracujących w ostatniej ćwierci XVI wieku.

Jednak najwspanialszym przykładem miejsca wiecznego spoczynku znajdującym się w tym kościele i należącym do najdoskonalszych osiągnięć plastycznych epoki jest Kaplica Oświęcimów.

'''Kaplica grobowa Oświęcimów''', ufundowana przez najwybitniejszego przedstawiciela rodu Stanisława Oświęcima, została wzniesiona wg projektu mediolańczyka Vincenzo Petroniego. Reprezentuje typ grobowej kaplicy centralnej, wzniesionej na planie kwadratu, z kopułą na pendentywach zwieńczoną kamienną latarnią. Do wnętrza budowli prowadzi marmurowy portal zamknięty półkoliście, ujęty – rozszerzającymi się ku górze – hermowymi pilastrami. Dekoracja sztukatorska jest dzieła najwybitniejszego sztukatora działający w XVII-wiecznej Polsce, Włocha Giovanni Battista Falconi. Składa się z bogatych ornamentów kartuszowo-zawijanych, wzbogaconych niemal pełno-plastycznymi postaciami skrzydlatych putt, elementów militarne, jak również kartuszy herbowych. Głównym elementem wyposażenia jest ołtarz z 1890 roku (wierna kopia pierwotnego z połowy XVII wieku) Dopełnieniem wyposażenia i dekoracji kaplicy są liczne obrazy związane tematycznie z rodziną Oświęcimów.

'''Pałac Biskupi'''

[[Plik:Krosno, Muzeum Podkarpackie.jpg|mały|skala|Pałac Biskupi]]

Rezydencja biskupów przemyskich, której początki sięgają końca XIV wieku. Krosno jako miejsce rezydencji zostało wybrane zapewne z uwagi na lepsze ufortyfikowanie miasta. Lokalizacja okazała się słuszna, gdyż, roku 1524 schronił się w nim przed najazdem tatarskim biskup przemyski, a rok później do dworu biskupiego przewieziono najcenniejsze ruchomości i dokumenty kurii przemyskiej. Jako rezydencja biskupia, pałac pełnił swą funkcje do roku 1626, a następnie przeszedł w ręce kasztelanowej połanieckiej Zofii z Ligęzów Skotnickiej, która poddała go rozbudowie. Przeprowadzona przebudowa nadała mu cechy miejskiego pałacu, jednocześnie włączając go w system miejskich fortyfikacji, gdzie wspierać miał obronę bramy krakowskiej. Z okresu tego zachowało się wiele ciekawych i oryginalnych elementów architektonicznych pałacu, w tym portal bramy oraz skrzydło zachodnie.
Od wieku XVII pałac zmienił kilkakrotnie właścicieli, by stać się w roku 1841 własnością mieszczanina Józefa Dembowskiego, a następnie po niemal trzydziestu latach własnością miasta Krosna. Obecnym gospodarzem pałacu jest Muzeum Podkarpackie.

'''Dawne kolegium jezuickie'''

[[Plik:Krosno, Kazimierza Wielkiego, vyšší škola.jpg|x150px|Kolegium Jezuickie]]
[[Plik:Kolegium Jezuickie od str. południowej w Krośnie A-243 z 03.07.1991.jpg|x150px|Kolegium Jezuickie oraz fragmenty murów miejskich]]

Pierwotne kolegium, drewniane, wzniesione w latach 1630–1634, spłonęło w roku 1638. Kolejne, murowane, zbudowano dopiero w latach 1660–1667 z fundacji sędziego ziemskiego sandomierskiego, Stanisława Zaręby. Podobnie jak wiele budynków starego miasta, kolegium zostało wpisane w system murów krośnieńskich. W miejscu dzisiejszego dziedzińca szkolnego, wzniesiono kościół jezuicki pw. Niepokalanego Poczęcia N.P. Marii. Po kasacji zakonu jezuitów, kościół został zburzony przez Austriaków w 1807 roku, a kolegium stało się na kilkadziesiąt lat szkołą, a następnie wojskowym szpitalem. Po pożarze w 1849, najbardziej zniszczone skrzydło południowe zostało odbudowane w końcu XIX wieku, z wykorzystaniem dobrze zachowanych XVII-wiecznych sklepionych piwnic.
Obecnie budynki są siedzibą Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Krośnie.

'''Kościół pod wezwaniem św. Wojciecha'''

[[Plik:Krosno. Kościół fil. p.w.św. Wojciecha A-146 z 16.05.1989.jpg|x150px|Kościół fil. p.w.św. Wojciecha]]
[[Plik:Kościół fil. p.w. św. Wojciecha w Krośnie A-146 z 16.05.1989.jpg|x150px|Kościół fil. p.w.św. Wojciecha]]

Wzniesiony w połowie XV wieku na Przedmieściu Górnym (dzisiejsza dzielnica Krosna – zawodzie), jak głosi legenda w miejscu, gdzie miał odpoczywać św. Wojciech, podczas swej podróży z Pragi do Gniezna. Początkowo wybudowany w popularnym na Podkarpaciu stylu średniowiecznego kościoła drewnianego, stracił charakter i cechy stylu, na skutek gruntownej przebudowy na początku XX wieku. Zachował się za to manierystyczny ołtarz główny z początku XVII stulecia. Dwa barokowe ołtarze boczne, przeniesiono do tegoż kościoła z krośnieńskiej fary w roku 1785. Wnętrze uzupełnia kilka interesujących obrazów oraz rzeźb. Obrazy pochodzą głównie z XVIII wieku, a rzeźby: św. Zofii z córkami z pół. XVI wieku, Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej – z końca wieku XVI.

'''Kościół i klasztor Kapucynów'''

[[Plik:Kościół kapucynów, Krosno.jpg|x150px|Kościół Kapucynów]]
[[Plik:Krosno, kościół Kapucynów pomnik 02.jpg|x150px|Kościół Kapucynów]]
[[Plik:Krosno, kościół Kapucynów ołtarz 01.jpg|x150px|Kościół Kapucynów]]

Wzniesiony poza murami miasta, przy dawnym trakcie węgierskim w latach 1771–1811. Fundatorami świątyni wznoszonej według planów kapucyna, brata inż. Innocentego Bartha, byli: Jan Klemens Branicki, bracia Jaworscy, Adam Ignacy Lewicki i Innocenty Barth.

Zbudowany z piaskowca, jest jednym z najpóźniejszych przykładów architektury barokowej. Fasada kościoła ukończona w roku 1781 jest dwukondygnacyjna. Umieszczono na niej malowidło z I poł. XIX wieku, przedstawiające Chrystusa na Krzyżu. Wnętrze kościoła pokryte jest iluzjonistyczną polichromią wykonaną, w roku 1809 przez krośnieńskich malarzy Antoniego Smuglewicza i Andrzeja Kucharskiego, dzięki czemu wnętrze kościoła robi wrażenie lekkości i otwarcia się na niebo ponad głowami wiernych. Nastawa ołtarza głównego wykonana została w roku 1879 przez Stanisława Janika – snycerza krośnieńskiego i Romualda Łapczyńskiego z Krakowa. W jej strefie środkowej umieszczono barokowy krucyfiks z końca XVIII w. W trójprzęsłowej nawie, mieszczą ołtarze boczne. W ich nastawach umieszczono obrazy przedstawiające świętych namalowane przez Jana Tabińskiego. Wśród elementów wyposażenia kościoła zasługujących na uwagę wymienić należy kropielnicę z czarnego marmuru (pocz. XIX w.), rokokowy krzyż procesyjny, tablice epitafijne oraz naczynia liturgiczne z XVIII i XIX w.

Od strony północnej do kościoła przylega budynek klasztorny wznoszony równocześnie ze świątynią. Klasztor złożony jest z trzech skrzydeł usytuowanych wokół prostokątnego wirydarza. W skrzydle pd.-wsch., mieści się zakrystia i chór zakonny z biblioteką na piętrze, przebudowany z pierwotnej kaplicy wznoszonej w latach 1755–1770. Chór, podobnie jak nawa kościoła dekorowany jest barokowo-klasycystyczną polichromią typu iluzjonistycznego, wykonaną przez A. Smuglewicza i A. Kucharskiego. W budynku klasztornym znajduje się kilkanaście obrazów pochodzących z XVIII i XIX w. Zabudowania klasztorne otacza, ogród zamknięty murem, założony współcześnie z klasztorem.

'''Gmach dawnego Towarzystwa Zaliczkowego'''

[[Plik:Bank Krośnieńskiego Towarzystwa Zaliczkowego w Krośnie A-304 z 02.12.1993.jpg|mały|skala|Gmach dawnego Towarzystwa Zaliczkowego]]

Mieści się niedaleko kościoła kapucynów, założono w 1874 r. przez Tytusa Trzecieskiego, Karola Klobassę i Ignacego Łukasiewicza. Dwukondygnacyjna, reprezentacyjna budowla posiada formy charakterystyczne dla stylu neorenesansowego. Wejście główne prowadzi przez dwukolumnowy portyk. Pod okapem dachu umieszczony jest fryz sgraffitowy wykonany przez krośnieńskiego malarza Franciszka Daniszewskiego, przedstawiający unikalne sceny związane z tkactwem, kopalnictwem naftowym oraz portrety założycieli Towarzystwa Zaliczkowego.

'''Gmach Rady Powiatowej'''

[[Plik:City Hall in Krosno.JPG|x150px|Gmach Rady Powiatowej]]
[[Plik:Krosno ignacy lukasiewicz.jpg|x150px|Pomnik Łukasiewicza]]

Wzniesiony został w 1904 to okazała trójskrzydłowa budowla na rzucie e kształcie litery „U”. Elewacja frontowa z podwyższonym, wydatnym ryzalitem przykryta jest osobnym dachem. W drugiej kondygnacji, nad podwójnym rzędem okien, umieszczono płaskorzeźbione herby: po środku orzeł w koronie, z prawej herb Krosna, z lewej herb czteropolowy z emblematami: trzy korony, szachownica, orzeł i orzeł. Dekoracja elewacji i wnętrza wykonana została techniką sztukatorską. W drzwiach frontowych, w nadświetlach bramy przejazdowej i w wewnętrznych drzwiach wahadłowych podziwiać można kute kraty o geometryczno-roślinnej ornamentyce. Do roku 1975 budynek funkcjonował jako siedziba Rady Powiatowej, następnie Urząd Wojewódzki. Obecnie jest siedzibą Urzędu Miasta.

Przed elewacją frontową gmachu usytuowano pierwszy na świecie pomnik Ignacego Łukasiewicza, autorstwa artysty rzeźbiarza Jana Raszki, uroczyście odsłonięty w październiku 1932 roku.

'''Gmach Sądu'''

[[Plik:Gmach sądu w Krośnie A-239 z 07.06.1991.jpg|x150px|Gmach Sądu]]
[[Plik:Krosno, sąd 02.jpg|x150px|Gmach Sądu]]

Znajdujący się przy ulicy Sienkiewicza 12, powstał w latach 1910–1913. W czasie wojny wykorzystany był jako sztab generała Brusiłowa, a następnie jako szpital wojskowy. Po zakończeniu działań wojennych przywrócono mu funkcję pierwotną. W czasie II wojny ponownie w budynku tym zorganizowano szpital wojskowy. Po zakończeniu wojny gmach stał się znowu siedzibą sądu. Jest to budynek dwupiętrowy, na rzucie otwartego pięcioboku, z wewnętrznym dziedzińcem. Fasada zwieńczona potrójnym szczytem ujętym wolutami. W polu środkowym, pomiędzy dwoma ozdobnymi wspornikami, zamontowany jest zegar wykonany w roku 1912 w Pierwszej Krajowej Fabryce Zegarów Wieżowych Michała Mięsowicza w Krośnie.

'''Gimnazjum'''

[[Plik:Kopernik krosno.jpg|mały|skala|Gimnazjum]]

Budynek Gimnazjum, obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. M. Kopernika usytuowany jest przy ulicy Staszica. Jest to murowany z cegły monumentalny budynek ozdobiony elementami kamieniarskimi, który powstał w latach 1904–1905. Wzniesiony jest na planie otwartego wieloboku z wewnętrznym dziedzińcem. Fasada główna, będąca jednocześnie elewacją narożną, posiada ryzalit środkowy zwieńczony trójkątnym szczytem, ujętym dwoma sterczynami, z kartuszem herbowym w szczycie. Przed fasadą budowli w roku 1973 ustawiono pomnik Mikołaja Kopernika autorstwa krośnieńskiego artysty Stanisława Kochanka.

'''Stary cmentarz'''

[[Plik:Cmentarz rzym.-kat., tzw.Stary A-41 z 05.01 1948.jpg|x150px|]]
[[Plik:Krosno, Stary Cmentarz 05.jpg|x150px]]
[[Plik:Cmentarz rzymsko-katolicki tzw. stary w Krośnie, ul. Krakowska 1 hanica110.JPG|x150px]]
[[Plik:Cmentarz rzym.-kat. tzw Stary w Krośnie A-41 z 05.01.1984.jpg|x150px]]

Położony przy ulicy Krakowskiej, założony został około 1786 roku poza ówczesnymi granicami miasta około i pełnił swoje funkcje do lat dwudziestych XX wieku.
Na porośniętym drzewami malowniczym obszarze podziwiać możemy zabytkowe nagrobki, głównie z przełomu wieków XIX i XX.
Najstarszym nagrobkiem jest pochodzący z 1839 roku obelisk Antoniego i Karoliny Schaytterów. Za najcenniejszy uważa się grobowiec burmistrza Sylwestra Jaciewicza Wykuty w czerwonym piaskowcu trembowlańskim w 1895 roku przez Józefa Sroczyńskiego z Dębowca. Inne atrakcyjne pod względem historycznym i artystycznym nagrobki to na przykład pięciometrowej wysokości nagrobek Antoniego i Wiktora Golachowskich pochodzący drugiej połowy XIX wieku. Czworoboczny obeliskowy Antoniego Głowackiego. Obelisk ufundowany przez mieszkańców Krosna w czterdziestą rocznicę Powstania Styczniowego, ku pamięci poległych powstańców. Pomnik ten w kształcie kamiennego kopca zwieńczonego orłem i cierniową koroną wykonany został przez Andrzeja Lenika według projektu Napoleona Nawarskiego w roku 1903 stając się miejscem wielu patriotycznych uroczystości miasta.

Jest to szczególne miejsce dla Krosna z uwagi na wieczny spoczynek wielu osób szczególnie zasłużonych miasta i okolicy. Spoczywają tutaj burmistrzowie, radni miasta i powiatu, urzędnicy, duchowni, nauczyciele i lekarze, artyści, rzemieślnicy i kupcy.

'''Cmentarz Żydowski'''

[[Plik:Krosno, židovský hřbitov, náhrobky V.jpg|x150px]]
[[Plik:Krosno - kirkut.jpg|x150px]]
[[Plik:Krosno, židovský hřbitov, náhrobky.jpg|x150px]]
[[Plik:Krosno, cmentarz żydowski 05.jpg|x150px]]

Cmentarz Żydowski jest jedynym trwałym śladem obecności Żydów w Krośnie. Zlokalizowany był na obrzeżach miasta – obecnie w dzielnicy Zawodzie (przy ul. Goszczyńskiego – brama na cmentarz znajduje się od strony ul. Ks. Sarny).
Nie jest znana dokładna data jego założenia, zakłada się, że powstał w latach 60. XIX wieku. Otoczony był murem, wejście prowadziło przez bramę, obok której znajdowało się miejsce do obmycia rąk dla osób uczestniczących w obrzędach pogrzebowych.
Na cmentarzu zachowało się około 250 macew i nagrobków w różnym stanie, ustawionych w długich szeregach i skierowane na wschód.
Najcenniejszymi obiektami na cmentarzu są: zbiorowa mogiła 120 osób zamordowanych w roku 1942, w tym rabina Samuela Ozon Führera oraz pomnik Bernarda Münza z 1930 r. przypominający swym kształtem złamaną jabłoń.
Na cmentarzu jest pochowany m.in. Abraham Dym – radny miasta Krosna z okresu międzywojennego.
Od 2002 roku cmentarzem społecznie opiekuje się Stowarzyszenie „Olszówka”, które uporządkowało cmentarz. W 2012 r. z inicjatywy Stowarzyszenia „Olszówka” na cmentarzu odbyły się uroczystości „Czas pamięci pokruszonej” – dni wspomnień o społeczności żydowskiej w 70. rocznicę Zagłady z udziałem rabina Michaela Schidricha i władz miasta.

=== Muzea i galerie ===
{|
|style=&quot;vertical-align:top; width:60%;&quot;|
* [http://www.bwakrosno.pl/ '''Biuro Wystaw Artystycznych'''] – galeria sztuki współczesnej. W ramach jej działania jest organizacja i prezentacja wystaw indywidualnych i zbiorowych, głównie artystów związanych z regionem, czy to miejscem zamieszkania i twórczości, czy też tematem swoich prac.
: Nie ograniczając się jednak do regionu południowo-wschodniej Polski, BWA organizuje Międzynarodowe Biennale Artystycznej Tkaniny Lnianej „Z krosna do Krosna”. Wystawa ta organizowana od roku 2000, nawiązując do bogatych tradycji tkackich Podkarpacia, weszła na stałe do kalendarza europejskich imprez z dziedziny tkactwa artystycznego.

|style=&quot;vertical-align:top; width:40%;&quot;|
{{infobox|Biuro Wystaw Artystycznych
|: '''Czynne'''
* Wtorek – Piątek 10-17
* Sobota 10-13
: '''Wstęp wolny'''}}
|}
{|
|style=&quot;vertical-align:top; width:60%;&quot;|
* [http://www.miastoszkla.pl/pl/ '''Centrum Dziedzictwa Szkła'''] – jedyne w Polsce interaktywne centrum turystyczno-kulturalne prezentujące temat hutnictwa szkła i szklanej twórczości. Mieszczą się w nim sale wystaw czasowych poświęconych szkłu, jak również zgromadzone są i eksponowane szczególnie cenne zbiory artystów, którzy sięgnęli po szkło jako materiał dla ich sztuki. Ciekawa z punktu widzenia edukacji poprzez zabawę jest sala poświęcona szkłu w fizyce. Można w niej własnoręcznie przeprowadzać eksperymenty optyczne z wykorzystaniem między innymi soczewek i światłowodów. W Centrum Dziedzictwa Szkła mieści się również sklep z pięknymi wyrobami i pamiątkami szklanymi. Największą jednak atrakcją jest piec hutniczy, dzięki któremu turyści mogą na własne oczy zobaczyć proces produkcji wyrobów ze szkła oraz wziąć w nim czynny udział. Pracownia z piecem pośrodku, służy również jako miejsce klimatycznych koncertów (blues, folk, jazz, rock, muzyka elektroniczna,...), wernisaży czy degustacji najlepszych węgierskich win.
*: Rezerwacji biletów dokonywać można poprzez [http://miastoszkla.pl/pl/rezerwacje/ formularz rezerwacji], lub drogą telefoniczną pod numerem 13 44 400 31. Osoby bez wcześniejszej rezerwacji będą mogły zwiedzić obiekt w miarę dostępności wolnych miejsc.
*: Zwiedzanie rozpoczyna się o pełnych godzinach w budynku Centrum. Ostatnie wejście na 2 godziny (w przypadku zwiedzania Centrum i piwnic przedprożnych) lub 1 godzinę (w przypadku samego Centrum lub samych piwnic) przed zamknięciem obiektu.

|style=&quot;vertical-align:top; width:40%;&quot;|
{{infobox|Centrum Dziedzictwa Szkła
: '''Ceny biletów oraz [http://miastoszkla.pl/pl/component/content/article/22-news/118-centrum-dziedzictwa-szka-dostpne-od-19-czerwca-ju-dzi-zarezerwuj-zwiedzanie/ zniżki]'''
* Zwiedzanie budynku głównego CDS – cena 12 zł
* Zwiedzanie piwnic przedprożnych – cena 8 zł
* Pakiet promocyjny – Centrum Dziedzictwa Szkła” – cena 18 zł|:'''Czynne'''
* Poniedziałek, Wtorek, Środa, Czwartek od 10.00 do 18.00
* Piątek od 10.00 do 20.00
* Sobota od 10.00 do 22.00
* Niedziela od 11.00 do 20.00}}
|}
{|
|style=&quot;vertical-align:top; width:60%;&quot;|
* [http://www.muzeumrzemiosla.pl/index.php '''Muzeum Rzemiosła w Krośnie'''] – muzeum mieści się w zabytkowej kamienicy z przełomu XIX i XX wieku, w stylu wiedeńskiej secesji, dawnej Pierwszej Krajowej Fabryki Zegarów Wieżowych Michała Mięsowicza. Prezentuje rzemiosło terenów historycznej Galicji. W sześciu salach ekspozycyjnych mieści się kilkanaście małych pracowni rzemieślniczych prezentujących: szewstwo i rymarstwo, stolarstwo i snycerstwo, bednarstwo, odlewnictwo, zegarmistrzostwo, ślusarstwo, kowalstwo, pszczelarstwo, modniarstwo, krawiectwo, tkactwo oraz rzemiosła spożywcze. Szczególną popularnością cieszy się gabinet fryzjerski z lat 20. XX wieku, nie tyle eksponat, co jedno z ważniejszych miejsc w muzeum wywołujących mnóstwo wspomnień za minioną epoką. Muzeum Rzemiosła jest inne niż wszystkie muzea, nie ma w nim kapci, ani gablot.
|style=&quot;vertical-align:top; width:40%;&quot;|
{{infobox|Muzeum Rzemiosła w Krośnie
|: '''Czynne'''
* 1 X – 30 IV
Poniedziałek – Piątek: 8:00 – 15:30
Sobota: 10:00 – 14:00 (wstęp wolny)
* 1 V – 30 IX
Poniedziałek – Piątek: 9:00 – 18:00
Sobota: 10:00 – 16:00 (wstęp wolny)
niedziela: 10:00 – 16:00
: '''Ceny biletów'''
bilet normalny – 5,00 zł, bilet ulgowy – 3,00 zł}}
|}

* [http://www.muzeum.krosno.pl/ '''Muzeum Podkarpackie''']. Najstarsze muzeum w Krośnie mieszczące się w zabytkowym budynku dawnego Pałacu Biskupiego. W muzeum zwiedzać następujące działy: archeologiczny, historyczny, artystyczny, historii szkła i przemysłu szklarskiego. Szczególnie godna polecenia jest ekspozycja lamp naftowych, których to kolekcja jest największą w Europie.

== Imprezy ==
'''Styczeń:'''
* '''[http://www.rckp.krosno.pl/imprezy_cykliczne.php?idi=8&amp;ide=2013 Wieczory Karnawałowe]''' – spotkania z muzyką, tańcem, operą, operetką oraz innymi gatunkami sztuki scenicznej.
'''Marzec:'''
* '''[http://www.rckp.krosno.pl/imprezy_cykliczne.php?idi=46 Pejzaże Muzyki]''' – cykl wiosennych koncertów, reprezentujących różne style muzyczne.
'''Kwiecień:'''
* '''[http://rckp.krosno.pl/imprezy_cykliczne.php?idi=6&amp;ide=2014 Krośnieńskie Spotkania Teatralne]''' – jedna z ważniejszych imprez teatralnych na Podkarpaciu, edycja wiosenna.
'''Maj:'''
* '''[http://www.gorskie-zawody-balonowe.pl/ Balony Nad Krosnem]''' – największy majowy rodzinny piknik lotniczy w południowej Polsce towarzyszący Międzynarodowym Górskim Zawodom Balonowym, odbywający się w pierwszy majowy weekend.
'''Czerwiec:'''
* '''[http://www.rckp.krosno.pl/imprezy_cykliczne.php?idi=26 Dni Krosna]''' – doroczne, czerwcowe święto miasta.
'''Lipiec / Sierpień:'''

* [https://youngarts.pl/ '''Young Arts Festival'''] – klasycznie zaskakujący festiwal, na którym pojawiają się artyści z całego świata. Muzyka na skrzyżowaniu miejsc i gatunków.
* '''[http://www.rckp.krosno.pl/imprezy_cykliczne.php?idi=2 Letnie Niedziele Na Rynku]''' – coniedzielna impreza odbywająca się w okresie letnim na krośnieńskim rynku.
'''Sierpień:'''
* '''[http://www.karpackieklimaty.krosno.pl/ Karpackie Klimaty]''' – festiwal kultur pogranicza oraz festiwal win węgierskich.
'''Wrzesień:'''
* '''[http://rckp.krosno.pl/galicjablues/index2.php Galicja Blues Festival]''' – z roku na rok zyskujące na znaczeniu wydarzenie muzyczne na scenie bluesa w Polsce i nie tylko.
* '''[http://www.rckp.krosno.pl/imprezy_cykliczne.php?idi=55 Krośnieńska Jesień Muzyczna]''' – cykl koncertów muzyki klasycznej.
'''Listopad:'''
* '''[http://www.rckp.krosno.pl/imprezy_cykliczne.php?idi=6 Krośnieńskie Spotkania Teatralne]''' – edycja jesienna popularnych imprez teatralnych.

== Aktywny wypoczynek ==
Przebywając w Krośnie, turysta skorzystać może z różnorakiej oferty sportowej i rekreacyjnej, jaka zapewniają:

=== Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Krośnie ===

=== Zespół Krytych Pływalni w Krośnie ===
Krosno posiada dwie kryte pływalnie:
* '''Basen ul. Sportowa 8.''' Jest to typowy basen pływacki o wymiarach 25m x 12,5m i głębokości od 1,2m do 3,6m. Do dyspozycji jest również sauna.&lt;br&gt;
Bilety podstawowe:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dni i godziny !! Cena za godz (normalny/ulgowy) !! Każde następne 6 minut
|-
| Pn – Pt. 14:00 – 17:00 || 7,00zł / 5,50zł || 0,70zł / 0,55zł
|-
| Pn – Pt. 17:00 – 22:00 || 8,50zł / 6,50zł || 0,85zł / 0,65zł
|-
| S.,N.,Św 13:00 – 21:00 || 8,50zł / 6,50zł || 0,85zł / 0,65zł
|}
Bilety torowe. Od poniedziałku do piątku – 40/30zł (normalny/ulgowy), cena za jeden tor.&lt;br&gt;
Gimnastyka w wodzie. Poniedziałek i Czwartek – 11zł&lt;br&gt;
Sauna:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dni i godziny !! Cena za minutę
|-
| Poniedziałek – Piątek 17:00 – 21:30 || 0,30zł
|-
| Sobota 14:00 – 19:30 || 0,30zł
|-
| Indywidualnie || 25,00zł za 30 minut
|}
* '''Basen ul. Wojska Polskiego 45a.''' W obiekcie tym znajdują się dwie niecki basenowe. Większa o wymiarach 25m x 12,5m i głębokości od 1,3m do 1,8m. Mniejsza zaś służąca do nauki pływania ma wymiary 12,5m x 5,5m i głębokość od 0,65m do 1,10m. Wyposażona jest dodatkowo w takie atrakcje wodne jak: przeciwfale, gejzery oraz dysze masażu karku. Można korzystać również z 4-osobowej wanny z hydromasażem, zjeżdżalni oraz dwóch saun. Do każdej z nich może wejść jednocześnie 6 osób. Na terenie basenu znajduje się także kawiarnia oraz miejsce dla widownii na antresoli z miejscami stojącymi.
Bilety podstawowe:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dni i godziny !! Cena za godz (normalny/ulgowy) !! Każde następne 6 minut
|-
| Pn – Pt. 6:00 – 16:0 || 8,00zł / 56,50zł || 0,80zł / 0,65zł
|-
| Pn – Pt. 16:00 – 22:00 || 9,50zł / 7,50zł || 0,95zł / 0,75zł
|-
| S.,N.,Św 8:00 – 10:00 || 8,00zł / 6,50zł || 0,80zł / 0,65zł
|-
| S.,N.,Św 10:00 – 22:00 || 9,50zł / 7,50zł || 0,95zł / 0,75zł
|}
Bilety torowe. Od poniedziałku do piątku – 40/30zł (normalny/ulgowy), cena za jeden tor.&lt;br&gt;
Gimnastyka w wodzie. Poniedziałek, Środa i Piątek – 11zł&lt;br&gt;
Sauna:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dni i godziny !! Cena za minutę
|-
| Poniedziałek – Piątek 18:00 – 22:00 || 0,40zł
|-
| Sob, Nie., Święta 9:00 – 11:00 i 16:00 – 22:00 || 0,40zł
|-
| Indywidualnie || 30,00zł za 30 minut
|}

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Bóbrka (powiat krośnieński)|Bóbrka]]''' – wieś położona 15 km na południe od Krosna – [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kopalnia_ropy_naftowej_w_B%C3%B3brce Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza]
* '''[[Odrzykoń]]''' – wieś położona 8 km na północ od Krosna – [http://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_Kamieniec Zamek Kamieniec]
* '''[[Żarnowiec (województwo podkarpackie)|Żarnowiec]]''' – wieś położona 10 km na południe od Krosna – [[w:Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu|Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu]]
* '''[[Czarnorzeki]]''' – wieś położona 10 km na północ od Krosna – [[w:Rezerwat przyrody Prządki|Rezerwat przyrody Prządki]]
* '''[http://pl.wikipedia.org/wiki/Iwonicz-Zdr%C3%B3j Iwonicz-Zdrój]''' – miasto w gminie uzdrowiskowej znanej z wód mineralnych oraz właściwości klimatyczne, położone 15 km na wschód od Krosna
* '''[http://pl.wikipedia.org/wiki/Ryman%C3%B3w-Zdr%C3%B3j Rymanów-Zdrój]''' – wieś uzdrowiskowa wśród gór i lasów Beskidu Niskiego dysponująca naturalnymi czynnikami leczniczymi, położone 19 km na wschód od Krosna
* '''[http://pl.wikipedia.org/wiki/Solina Solina]''' – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Solina.

== Zakupy ==
W centrum Krosna znajdują się liczne sklepy z produktami spożywczymi, piekarnie, sklepy z obuwiem, odzieżą, z wyrobami jubilerskimi, papierniczymi, jak również księgarnie, sklepy z pamiątkami. Większe natomiast centra handlowe, galerie i supermarkety znajdują się nieopodal centrum lub na obrzeżach miasta

=== Centra handlowe ===
* [http://www.bazarkrosno.pl/ '''Bazar Krosno'''] ul. Legionów
* [http://www.krosno.fullmarket.pl/ '''Full Market'''] ul. Kolejowa 27 (obok Dworca PKS, PKP)
* [http://www.galeriakrosno.com/ Galeria Krosno]a róg ulic N\iepodległości i Legionów (w sąsiedztwie bazaru)
* [http://www.galeriaportius.pl/ '''Galeria Portius'''] róg ulic Bursaki i Niepodległości (blisko obiektów sportowych na Bursakach)
* '''Galeria Zawodzie''' ul. Okrzei
* '''Kaufland''' ul. Niepodległości
* '''Spółdzielczy Dom Handlowy 'Piast'''' ul Sienkiewicza (centrum Krosna)

== Gastronomia ==
* '''[http://www.alcatraz-krosno.pl/ Alcatraz]''' pizzeria, pub ul. Czajkowskiego 4, tel. 13 432 25 39
* '''Ambrozja''' restauracja włoska, Rynek 5, tel. 13 43 269 44
* '''[http://www.bengol.pl/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=8&amp;Itemid=133&amp;lang=pl Bengol]''' restauracja indyjska, ul. Długa 15d, tel. 13 436 04 78
* '''[http://bohemakrosno.pl/ Bohema]''' restauracja, ul. Okrzei 1 tel. 13 43 612 27
* '''[http://www.buda.krosno.pl/ Buda]''' restauracja, ul. Jagiellońska 4, tel. 13 43 200 53
* '''[https://www.facebook.com/OXrestauracja Restauracja OX]''', ul. Portiusa 4,
* '''[http://www.michelcafe.net/ Michael Cafe]''' kawiarnia, chocolateria, ul. Rynek 14, tel. 697 089 413
* '''[http://parkowa7.pl/ Parkowa 7]''' restauracja, Pub, ul. Parkowa 7, tel. 515 355 494
* '''[http://www.hotelportius.pl/tekst.php?id=14 Portius]''' restauracja, ul. Bursaki 29 A, tel. 13 47 480 80
* '''[http://posmakujkrosno.pl/ Posmakuj Krosno]''' restauracja włosko-regionalna, ul.Rynek 24, tel. +48 513 145 973
* '''[http://www.siedemroz.pl/ Siedem Róż]''' herbaciarnia ul. Rynek 17, tel. 13 43 204 69
* '''[http://www.starahuta.com/ Stara Huta]''' Restauracja, ul. Bema 51, tel. 13 42 044 55
* '''[http://www.restauracjawodnik.pl/ Zajazd Wodnik]''', ul. Bieszczadzka 65 tel. 13 43 66 187

== Noclegi ==
* '''[http://www.apartamentymillenium.pl/ Apartamenty Millenium]''' ul. Żółkiewskiego 142 tel. 013 43 614 54
* '''[http://www.gamesport.com.pl/ Centrum Sportu i Rekreacji – Game Sport ***]''' Bursaki 45, tel. 13 420 26 15
* '''[http://www.nafta.pl/ Hotel Krosno Nafta ***]''' ul. Lwowska 21, tel. 13 43 662 12
* '''[http://www.hotelportius.pl/ Hotel Portius ***]''' Bursaki 29a, tel. 13 47 480 80
* '''[http://www.bengol.pl/index.php?lang=pl Hotel-Restauracja Bengol]''' ul. Długa 15d, tel. 13 436 04 78
* '''[http://milyhotel.pl/index.php Miły Hotel **]''' ul. Balkonowa 19, tel. 13 432 10 57
* '''[http://www.hotelsniezka.pl/ Śnieżka **]''' ul. Lewakowskiego 22, 13 43 234 49,
* '''[http://www.twistkrosno.pl/ Twist Hotel-Restauracja **]''' ul. Kazimierza Pużaka 37, tel. 13 432 07 08

== Praca ==
Krosno to bez przesady ''szklane serce Polski''. '''Krośnieńskie Huty Szkła ''Krosno'' S.A.''' w tym roku obchodzą szacowny 90 jubileusz powstania i nadal stanowią miejsce pracy kilku tysięcy krośnian. Wizytówką ''''Krosno SA'''' jest piękne szkło formowane ręcznie, który to proces możemy podziwiać w [http://www.miastoszkla.pl/pl/ ''Centrum Dziedzictwa Szkła''].

== Nauka ==

== Kontakt ==
Krosno pokrywa [https://maps.google.pl/maps/ms?hl=pl&amp;ie=UTF8&amp;msa=0&amp;msid=116445617989102249828.000462a26c0edb9ae6093&amp;ll=49.700503,21.751556&amp;spn=0.066617,0.102997&amp;z=12&amp;source=embed/ sieć darmowych hotspotów] zapewniających dostęp do internetu. Zlokalizowane są w większości w centrum miasta, pokrywając swoim zasięgiem najbardziej interesujący turystycznie obszar.

Niemniej i w pozostałych częściach Krosna można korzystać z darmowego połączenia z zasobami sieci. Między innymi na dworcu '''PKS''' i '''PKP''', '''Regionalnego Centrum Kultur Pogranicza''', oraz większości szkół, co nie jest bez znaczenia dla zwiedzających Krosno, chcących zapoznać się z ofertą kulturalną czy rozrywkową.
Dopełnieniem tej darmowej, publicznej sieci są hotspoty zlokalizowane w restauracjach oraz hotelach.

== Bezpieczeństwo ==
Jakkolwiek Krosno to względnie bezpieczne i spokojne miasto, zalecane jest jednak zachowanie podstawowych środków ostrożności oraz zasad zdrowego rozsądku. Szczególnie w okolicach uważanych przez mieszkańców za mniej bezpieczne.
Bezpieczeństwa w mieście strzeże zarówno Policja, jak i Straż Miejska.
* '''Policja''' tel. alarmowy '''997''', '''112'''
** Komenda Miejska Policji w Krośnie, ul. Lwowska 28, tel. (013) 43 29 900, Dyżurny tel. 13 43 29 310
** Rewir Dzielnicy Białobrzegi i os. Kolejowa, Tysiąclecia ul. Kolejowa 23, tel. 013 43 29 472
* '''Straż Miejska''' tel. alarmowy '''986''' ul. Staszica 2, tel. 13 432 04 14
* '''Straż Pożarna''' tel. alarmowy '''998''', '''112''' ul. Niepodległości 6, tel. 13 436 63 08
* '''Pogotowie Ratunkowe''' tel. alarmowy '''999''', '''112''' ul. Grodzka 45, tel. 13 432 02 22

=== Zdrowie ===

== Gdzie dalej ==
Dla większości turystów Krosno może być wygodną „bazą wypadową” zarówno w najbliższe okolice, jak i wygodnym przystankiem w dalszej drodze.
Główne kierunki turystyki wychodzącej z Krosna to przede wszystkim:
* [[Bieszczady]]
* [[Beskidy#Beskid Niski|Beskid Niski]]
* [[Słowacja]]
* [[Węgry]]

== Przypisy ==
&lt;references/&gt;

{{Jest w|Województwo podkarpackie}}

[[Kategoria:Powiat krośnieński (województwo podkarpackie)]]</text>
      <sha1>7oxmnldj0m2r8p4ve6hamrnn7dozr67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Duszanbe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5300</id>
    <revision>
      <id>157043</id>
      <parentid>151693</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T12:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51752" sha1="psybkd0x6zlqceqcg2zs7ayrs6mtqao" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Duszanbe
 |nazwa oryginalna = Душанбe
 |widok            = Panorama with buildings, Dushanbe.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coat of arms of Dushanbe.svg
 |mapa             = Dushanbe in Tajikistan (special marker).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Tajikistan.svg|20px]] [[Tadżykistan]]
 |region           = Duszanbe
 |powierzchnia     = 203
 |wysokość         = 823
 |prefiks          = 372
 |kod pocztowy     = 734000
 |www              = http://www.urumqi.gov.cn/
}}
'''Duszanbe''' ([[Rozmówki tadżyckie|tadżycki]] Душанбe), stolica [[Tadżykistan]]u, to piękne miasto, w którym kontrastują ze sobą to, co stare, i to, co nowe. Stare budynki z czasów sowieckich sąsiadują z nowymi, masywnymi gmachami państwowymi i pomnikami, a między wyburzaniem starego a budową nowego zawsze istnieje napięcie. Pomimo masywnych budynków i niekończącej się rozbudowy, Duszanbe pozostaje najbardziej urokliwą ze stolic [[Azja Środkowa|Azji Środkowej]].

[[Plik:Rudaki Avenue sidewalk, Dushanbe.jpg|thumbnail|Aleja Rudake, Duszanbe|alt=udzie idący bardzo szerokim chodnikiem na Alei Rudake w Duszanbe]]
[[Plik:National Library of Tajikistan.JPG|thumbnail|Biblioteka Narodowa Tadżykistanu]]
[[Plik:Bread Market Dushanbe2.JPG|thumbnail|Rynek chleba w Duszanbe]]
[[Plik:Dushanbe Opera Theatre.jpg|thumbnail|Teatr operowy w Duszanbe]]

== Charakterystyka ==
Duszanbe, położone około 800 m n.p.m. w dolinie Hisor, u zbiegu rzek Varzob i Kofarnihon, jest głównym ośrodkiem zaludnienia kraju, liczącym około 1,2 miliona mieszkańców w 2022 roku.

Od czasów neolitu miasto było miejscem osadnictwa ludzkiego, będąc świadkiem obecności wielkich cywilizacji, takich jak Greko-Baktrianie i liczne wcielenia Imperium Perskiego. Duszanbe zaczęło swoje istnienie jako mała, niepozorna wioska, która istniała jedynie jako miejsce cotygodniowego poniedziałkowego targu (w istocie Duszanbe to po tadżycku „poniedziałek”), ale przeżyło gwałtowny rozwój, gdy zostało wybrane na stolicę Tadżyckiej ASRR (Stowarzyszonej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej), która w czasach Związku Radzieckiego była autonomicznym regionem większej Uzbeckiej SRR. W latach 30. XX wieku Tadżycka ASRR została oddzielona od [[Uzbekistan]]u i zrównana z nim, a Duszanbe stało się jedną z 15 głównych stolic Związku Radzieckiego. Przez większość jego istnienia Duszanbe nosiło nazwę ''Stalinabad''.

Po wycofaniu się wpływów radzieckich w wyniku rozpadu ZSRR, Duszanbe odzyskało swoją dawną nazwę, ale wraz z krajem przeszło kryzys tożsamości, pogrążając się w wojnie domowej trwającej w latach 1992–1997. Nawet teraz Duszanbe zmaga się z pewnymi trudnościami w sprawowaniu pełnej kontroli nad całym krajem, ale mimo to przejmuje dynamikę głównego ośrodka handlowego i miejsca wydarzeń Tadżykistanu.

Centralne położenie Duszanbe w Tadżykistanie sprawia, że jest to idealna baza wypadowa do wycieczek po kraju.

== Orientacja ==
* {{Znacznik|'''Aleja Rudakiego'''|38.592556 |68.786833|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Aleja Rudakiego''' (Проспект Рудаки / ''Prospekt Rudakiego'') to główna arteria Duszanbe, nazwana na cześć perskiego poety, który żył w X wieku n.e.
: 11-kilometrowa aleja zaczyna się przy dworcu kolejowym i przecina całe centrum miasta z południa na północ. Wzdłuż jej całej długości lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się główne atrakcje miasta wymienione poniżej.
* {{Znacznik|'''Plac Przyjaźni'''|38.573889 |68.785278|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Plac Przyjaźni''' (айдони Дӯстӣ / ''Maidoni Dusty''). Dawny plac Lenina jest nadal uważany za centrum Duszanbe. Rozległy plac jest przecięty Aleją Rudakiego i znajduje się na południowym skraju parku o tej samej nazwie. Na Placu Przyjaźni dominuje monumentalny kompleks Ismailiego Somoniego, założyciela Imperium Samanidów i uważanego za ojca kraju.
Inne atrakcje centrum to:

* monumentalny {{Znacznik|'''Plac Ayni'''|38.562697 |68.799159|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Plac Ayni''' (''Maydani Ayni''), pierwszy, który przecina Aleję Rudakiego, idąc od strony dworca kolejowego.
: Plac ten poświęcony jest pisarzowi Sadriddinowi Ayni (1878–1954), uważanemu za ojca współczesnej literatury tadżyckiej. Pomnik w centrum placu, odsłonięty w 1978 roku, w setną rocznicę urodzin Ayniego, przedstawia 11-metrowy, brązowy posąg pisarza, otoczony innymi posągami przedstawiającymi postacie z jego najsłynniejszych powieści.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Duszanbe|38.5482|68.8155|typ=transport}}'''Port lotniczy Duszanbe''' ({{IATA|DYU}}, Международный Аэропорт Душанбе), M. Mastangulova (ул.им.М. Мастангулова), 32/2 (''na południowy zachód od centrum miasta''), ☏ +992 37 4494233, faks: +992 37 2278717, info@airport., tj. Loty do [[Moskwa|Moskwy]] liniami (Tajik Air, Somon Air, Domodiedowo Airlines i Sibirian S7), [[Stambuł]] IST na (Turkish Airlines); [[Urumczi]] (China Southern Airlines). Somon Air oferuje cotygodniowe bezpośrednie loty do [[Frabkfurt nad Menem|Frankfurtu]], a także loty z [[Dubaj]]u, [[Delhi]], Stambułu i [[Kijów|Kijowa]]. Jest to węzeł komunikacyjny dla Somon Air i Tajik Air.

Somon Air oferuje trzy loty tygodniowo łączące miasta Duszanbe i [[Chodżent]] na północy. Zimą i wczesną wiosną, kiedy górskie przełęcze między miastami są zamknięte, jest to jedyna realna opcja podróży między północnym a południowym Tadżykistanem.

Istnieją również cotygodniowe loty do/z [[Taszkent]]u i [[Ałmaty]], co stanowi opcję dla podróżnych przybywających bezpośrednio z innego kraju [[Azja Środkowa|Azji Środkowej]]. Przed 2021 rokiem istniały bezpośrednie loty między Duszanbe a [[Biszkek]]iem, ale wraz z wybuchem konfliktu granicznego między Tadżykistanem a [[Kirgistan]]em i zamknięciem granic między tymi dwoma państwami loty te zostały zawieszone.

==== Bagaż ====
Jeśli lecisz do Duszanbe z dowolnego miejsca poza [[Turcja|Turcją]], [[Dubaj]]em lub [[Kazachstan]]em, musisz upewnić się, że Twój bagaż zostanie nadany na całej długości. Jeśli wszystkie Twoje loty są obsługiwane przez te same linie lotnicze, nie musisz się o nic martwić. Jeśli jednak Twoje loty przesiadkowe również wiążą się ze zmianą linii lotniczych (co może mieć miejsce, jeśli podróżujesz z półkuli zachodniej), istnieje duże prawdopodobieństwo, że będziesz musiał przejść przez odprawę celną, odebrać bagaż w trakcie przesiadki i ponownie go nadać.

==== Wiza na lotnisku ====
Większość obywateli [[Europa|Europy]] i [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]] może ubiegać się o wizę po przybyciu do Duszanbe. Lotnisko jest bardzo małe, a kontrola imigracyjna odbywa się przed kontrolą paszportową. Należy zabrać ze sobą dwa zdjęcia paszportowe i adres zamieszkania. Nie należy zgubić „potwierdzenia podróży”, które można uzyskać w urzędzie imigracyjnym. Urządzenia rentgenowskie do prześwietlania bagażu są bardzo słabe i nie zwracają uwagi na ekrany. Osoby podróżujące w celach innych niż turystyczne (np. praca lub studia) muszą wcześniej uzyskać wizę w ambasadzie.

Przed przejściem przez tadżycką odprawę celną wszyscy podróżni powinni wypełnić kartę migracyjną (dostępną w urzędzie wizowym). Formularz ten składa się z części A i B, a część B należy zachować do momentu opuszczenia kraju. Oficjalnie karta migracyjna nie jest już potrzebna i nie jest wręczana na żadnej granicy lądowej, ale nie powstrzymuje to skorumpowanych strażników granicznych przed żądaniem jej od podróżnych próbujących wyjechać.

Uważaj na dzieci, gdy będziesz opuszczać lotnisko: zaproponują, że zabiorą twoją torbę do samochodu i zaczną ją od ciebie ściągać, ale nie z zamiarem kradzieży, tylko po to, żeby pomóc i dostać napiwek.

=== Koleją ===
{{Znacznik|Dworzec kolejowy w Duszanbe|38.55695|68.79964|typ=transport}}'''Dworzec kolejowy w Duszanbe''', ul. Nazarszojewa (''południowo-wschodnia część miasta''). Z [[Moskwa|Moskwy]] przez [[Wołgograd]], [[Atyrau]] i [[Termez]]. Pociągi odjeżdżają z dworca kolejowego ''Moskwa Kazańska'' w każdy poniedziałek, środę i niedzielę o 12:08, przyjeżdżając o 16:16 cztery noce później. Bilety kosztują od 9000 rubli za miejsce sypialne w drugiej klasie. – Pociągi odjeżdżają do Iski-Guzar (przez [[Wahdat]]), [[Tursunzoda]] (na zachód przez [[Hisar]]), do [[Kulab]] (przez Obikiik, Kujbyszewsk, [[Bochtar]], [[Sarband]]).

Pociąg między Duszanbe a [[Moskwa|Moskwą]] na chwilę przejeżdża przez [[Turkmenistan]]. Od 2024 roku rząd Turkmenistanu nie wydaje wiz osobom niebędącym obywatelami [[Tadżykistan]]u, [[Uzbekistan]]u ani [[Fosja|Rosji]] na tego typu podróż „na zmianę”, co sprawia, że wjazd do Tadżykistanu koleją jest praktycznie niemożliwy. Teoretycznie można wysiąść z pociągu w Uzbekistanie i dotrzeć do [[Urgencz]]u (gdzie pociąg ponownie wjeżdża do Uzbekistanu z Turkmenistanu) przed jego przybyciem i wsiąść z powrotem, ale dla większości podróżnych oznaczałoby to zbyt wiele pracy.

=== Samochodem ===
W kraju trzeba korzystać z taksówek zbiorowych.

Do afgańskiego przejścia granicznego Shir Khan Bandar/Panji Poyon można dotrzeć w ciągu trzech do czterech godzin z 2 Sakhovat Bazaar (Продуктовый рынок «Саховат»). Opłata za pojazd wynosi 60 USD (stan na październik 2014 r.), choć kierowcy chętnie pobierają znacznie wyższe stawki. Negocjuj tylko stałe ceny sonoumi.

=== Autokarem ===
Nie ma międzynarodowych połączeń autobusowych. Jeśli planujesz podróż do innego miasta w Duszanbe, istnieją „terminale”, na których możesz skorzystać z taksówki zbiorowej lub minibusu. Odjazdy odbywają się głównie wcześnie rano.

* '''Dworzec autobusowy Pamir''' (''terminal Poworot Aeroporta Pamira, Avtobaza 2929''), ulica Ahmeda Donisha. Na wschód do Chorogu (Pamir) zazwyczaj podróżuje się pojazdami 4x4 (525 km, 12–14 godzin, ceny są zróżnicowane), a wszystko to przez Kalaikhum (285 km). edit
* {{Znacznik|Terminal Chodżent|38.6476|68.7683|typ=transport}}'''Terminal Chodżent''' (''terminal cementowni Vodanasos''), ulica Rudaki (''koniec ulicy Rudaki w kierunku doliny Varzob. Poproś taksówkarza, aby podwiózł Cię do Stoyanka Khodjenta w pobliżu Vodonasos lub Cemzavod. To koniec linii trolejbusowej.''). Minibusy do [[Chodżent]], [[Warzob]]u, Ajni i [[Pandżakent]].
* {{Znacznik|Terminal Korvon Market|38.5036|68.7557|typ=transport}}'''Terminal Korvon Market''' (''Targ Korvon, na południe od centrum''). Wiele prywatnych samochodów do [[Vochtar]] i [[Kulab]].
* {{Znacznik|Z dworca kolejowego Duszanbe I|38.55798|68.80033|typ=transport}}'''Z dworca kolejowego Duszanbe I''' można wziąć minitaksówki na wschód: Kofarnihon, [[Faizobod]].
* '''Terminal Politechniczny''', Aleja Dżami. Taksówki na zachód: [[Hisor]]
* {{Znacznik|Terminal Sakhovat Market|38.51926931842312|68.76129658230901|typ=transport}}'''Terminal Sakhovat Market''' (''Targ Sakhovat''). Prywatne SUV-y kursują (codziennie) do granicy afgańskiej (Sherkhon Bandar). Należy udać się tam wcześnie rano o 5:00, aby sprawdzić dostępność wspólnego samochodu. Najlepiej pojechać tam dzień wcześniej i zarezerwować podróż na następny dzień. Dostępne są również linie w kierunku południowym [[Bochtar]] (85 km) i [[Kulab]] (190 km).

== Komunikacja ==
{{mapa|38.574066|68.783737|zoom=13|wysokość=600|szerokość=530|layer=W|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}

=== Autobusem ===
Jazda autobusem w Duszanbe to sama w sobie przygoda. Przede wszystkim nie ma opublikowanych ani dostępnych map tras autobusowych ani rozkładów jazdy. Mieszkańcy są tam wystarczająco długo, aby wiedzieć, którym autobusem (lub autobusami) wsiąść, ale podróżni często muszą zgadywać. Na szczęście większość atrakcji turystycznych i autobusów znajduje się wzdłuż alei Rudakiego i Somoniego, a Mapy Google działają w mieście na tyle dobrze, że wystarczy kierować się mapą podczas jazdy i wysiąść na przystanku w pobliżu celu. Mapy Yandex zawierają informacje o przystankach i trasach (kliknij przystanki, aby je wyświetlić), które są przydatne przy planowaniu podróży.

Oficjalnie w autobusach można płacić wyłącznie kartami miejskimi, które można kupić w kioskach w pobliżu stacji (to, czy kioski działają, to już inna historia), jednak w praktyce większość kierowców akceptuje również płatności gotówką. Koszt przejazdu wynosi 2,50 С od osoby (1,80 С przy płatności kartą); Kierowcy mogą wydawać resztę lub nie, w zależności od tego, czy ją mają/chcą. Autobusy są czyste i nowoczesne, podobnie jak przystanki.

Istnieją również nieoficjalne „autobusy”, które kursują. Są to prywatne samochody, które poruszają się skrajnie prawym pasem i pokazują kartkę z numerem linii osobom czekającym na krawężniku. Chociaż istnienie takich samochodów jest tajemnicą poliszynela, kierowcy mogą mieć kłopoty, jeśli zostaną złapani przez policję (pasażerowie jednak nie). Pomimo podejrzanego charakteru, te pojazdy są bezpieczne w użyciu i spełniają swoje zadanie, ale nadal zaleca się korzystanie z oficjalnego transportu na wypadek problemów.

=== Marszrutką ===
Bardzo przydatne jest zapoznanie się z systemem marszrutek (prywatne samochody i minibusy), który kursuje po standardowych trasach. Minibusy są przepełnione, zatrzymują się częściej i kosztują 2,50 C, podczas gdy prywatne samochody są znacznie szybsze i kosztują 7 C. W przypadku marszrutki jedyną ważną frazą jest „hamin jo” (ha-MEEN JOH), co oznacza „tutaj”, wskazując, że chcesz wysiąść.

Kilka przydatnych „linii” (2010):

* Nr 1: Giprozem (południe) – Bazar Sakovat – Cyrk – Pomnik Wojny – Ulica Aini – Lotnisko Duszanbe

* Nr 2: Giprozem – Bazar Sakovat – Cyrk – Pomnik Wojenny – ul. Bokhtar (w środku)

* Nr 3: Stacja kolejowa Duszanbe I – Aleja Rudaki – Bazar Vodanasos (północ)

* Nr 8: Lotnisko Duszanbe – ulica Ayni – aleja Rudaki – ulica Ismoil Somoni – 102. dzielnica (zachód)

* Nr 17: 82. dzielnica – Ismoil Somoni Street – Rudaki Avenue – Vodanasos Bazaar

* Nr 29: Giprozem – Cyrk – Dworzec Autobusowy – 82. dzielnica – Ulica Ismoil Somoni – Barakat Bazaar (w środku)

=== Trolejbusem ===
Tani sposób poruszania się po mieście. W Duszanbe kursuje kilka linii trolejbusowych. Linia nr 1 to główna linia, biegnąca wzdłuż alei Rudakiego, między głównym dworcem kolejowym na południu a parkiem Sadreddina Ayniego na północy. Linia 4 kursuje między centrum a cyrkiem. Aby znaleźć trasę trolejbusów i autobusów, skorzystaj z map Yandex. Można płacić gotówką, koszt przejazdu wynosi 2,5 somoni. Tylko nie spodziewaj się reszty z dużego banknotu (zazwyczaj powyżej 20 c); weź ze sobą monety.

=== Taksówką ===
W Duszanbe najlepiej skorzystać z taksówki, zazwyczaj nie powinna ona kosztować więcej niż 30 somoni.

Istnieje pięć głównych korporacji taksówkarskich oferujących licencjonowane taksówki (numery telefonów podane są po każdej):

* Yak Taxi (Yak w języku tadżyckim oznacza „jeden”) – 1111
* Asian Express – 1616
* Rakhsh Taxi – 3333
* Olu4a Taxi – 7000
* Somon Taxi – 888
Wszystkie firmy świadczą usługi w języku tadżyckim i rosyjskim, choć z wyjątkiem Somon Taxi mogą sporadycznie oferować usługi w języku angielskim.

W przeciwieństwie do większości innych republik Azji Środkowej, funkcja taksówek Yandex nie działa w Tadżykistanie.

=== Orientacja ===
Niewiele ulic w Duszanbe jest znanych z nazw, dlatego ważne jest, aby znać punkty orientacyjne i wiedzieć, jak się po nich poruszać. Każdy taksówkarz zna lotnisko, pomnik Somoniego i Operę-Balet, ale poza tym wybór jest trudny. Dwie nazwy ulic, które wszyscy znają, to Aleja Rudakiego i Aleja Somoniego. Kierowcy zazwyczaj wiedzą też, gdzie znajdują się dzielnice, więc jeśli wiesz, do której dzielnicy jedziesz, możesz przynajmniej się do niej zbliżyć. Ważne jest, aby znać rosyjskie lub tadżyckie słowa „na wprost”, „w lewo” i „w prawo”.

Centralna ulica, Aleja Rudakiego, to dość długi bulwar, przecinany przez kilka innych głównych ulic. Wzdłuż niej znajduje się większość głównych atrakcji turystycznych i kilka hoteli w zachodnim stylu, a kierowcy zazwyczaj wiedzą, gdzie się znajdują.

Duszanbe to ciekawe miasto, ale tylko na kilka dni. Poza kilkoma muzeami i zabytkami, niewiele tu się dzieje. Życie nocne nie jest na zachodnim poziomie. Istnieją trzy główne kluby: Port Said, Dior i Vastan (wszystkie na ulicy Rudaki lub w jej pobliżu). Kluby są dość kiepskie, przyciągają kiepską muzykę, prostytutki i są wypełnione głównie mężczyznami. Jeśli mężczyzna umawia się z Tadżyczką, będzie musiał za nią zapłacić. Ulice są obsadzone starymi i wysokimi platanami, więc wieczorny spacer po Rudaki jest całkiem przyjemny. Park Rudaki oferuje również liczne fontanny oświetlone kolorowymi światłami, a Ogród Botaniczny (za Ambasadą Chin, nieco na północ wzdłuż Rudaki) to najlepsze miejsce, aby uciec od kurzu i hałasu ulicznego, szukając ciszy i spokoju.

== Warto zobaczyć ==
=== Miejsca święte ===
* {{zobacz
| name=Meczet Hadżi Jakuba | alt= | url= | adres=Aleja Rudakiego | lat=38.58777 | long=68.784041 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Największy meczet w WNP kosztował 100 milionów dolarów. Ma minaret w kształcie półksiężyca i polerowaną złotą kopułę.
}}
* {{zobacz
| name=Meczet Sari Osiyo | alt= | url= | adres= | lat=38.596064 | long=68.7926697 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Nowy meczet.
}}
* {{zobacz
| name=Centrum Ismaili | alt= | url= | adres=Aleja Ismoila Somoniego | lat=38.5846 | long=68.7638 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Sobór św. Mikołaja | alt= | url= | adres=ul. Drużby Narodów 64 | lat=38.566389 | long=68.816667 | wskazówki=Centralny cmentarz miejski lub potocznie cmentarz rosyjski
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny kościół prawosławny w Duszanbe.
}}

=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Instrumentów Muzycznych w Gurminju | alt= | url= | adres=Ulica Bochtar 23 | lat=38.5768 | long=68.7898 | wskazówki=Znajduje się w centrum Duszanbe, blok na wschód od Rudaki, w pobliżu irańskiej ambasady
| tollfree=+992 372 2231076, +992 92 805 9515 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 11:00-18:00. To niewielkie muzeum oferuje interesującą różnorodność instrumentów muzycznych Azji Środkowej, takich jak: rubab, rubab pamirski, tanbur, dutor, setor, qashqar i ghizhak. Znajdziemy tu również liczne bębny, takie jak tabl, daf i doyra. Już sam ten fakt jest warty uwagi, jeśli interesujesz się instrumentami, ale jeszcze lepiej wybrać się tam podczas wydarzeń muzycznych lub kulturalnych, albo liczyć na spotkanie muzyków ludowych, którzy tam ćwiczą i mogą zademonstrować wiele instrumentów z kolekcji. Wstęp: 10 somoni.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe Tadżykistanu | alt= | url= | adres= | lat=38.5634 | long=68.7991 | wskazówki=na głównym placu w pobliżu centrum handlowego Sadbarg
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=To muzeum oferuje cztery piętra, szczegółowo przedstawiając historię dzisiejszego Tadżykistanu, głównie poprzez sztukę. W piwnicy eksponowane są prehistoria, w tym geologia kraju, natomiast historia ludzkości zaczyna się na parterze i rozwija się chronologicznie wraz z kolejnymi piętrami. Na parterze znajduje się klejnot w koronie muzeum – gigantyczny posąg Buddy w Nirwanie, znaleziony w Adżina-tepe, a także liczne artefakty historyczne z każdego z imperiów, które postawiły stopę w tym kraju. Wyższe piętra przedstawiają historię Tadżykistanu po podboju rosyjskim, a ostatnie piętro to galeria obrazów i rzeźb z czasów sowieckich, w tym wystawa radzieckich filmów nakręconych w Tadżykistanie. 35 somoni od osoby, więcej, jeśli chcesz zapłacić za zdjęcia.
}}

=== Inne ===
* {{zobacz
| name=Pomnik Amira Ismaila Samaniego | alt= | url= | adres=Prospekt Aiani | lat=38.574 | long=68.7854 | wskazówki=Na południowym skraju Parku Rudaki
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pomnik założyciela dynastii Samanidów z X wieku. Ten posąg upamiętnia osobę, od której pochodzi nazwa waluty. Podobno korona to 10 kg tadżyckiego złota. Uwaga: policja na dole może zażądać pieniędzy, jeśli zrobisz zdjęcia, więc stań z dala i użyj zoomu. (I nie zachęcaj do tego złego zachowania).
}}
* {{zobacz
| name=Posąg Rudakiego | alt= | url= | adres= | lat=38.5766 | long=68.7842 | wskazówki=Park Rudaki
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty na szczyt Szanghaju. Przy Alei Rudakiego znajduje się nowy park, w którym znajduje się ogromny posąg Rudakiego, nowy pałac rządowy i wystarczająco dużo fontann, by osuszyć całe Duszanbe. Wybierz się tam nocą, żeby zobaczyć iluminacje.
}}
* {{zobacz
| name=Herbaciarnia Rochat | alt= | url= | adres=Aleja Rudakiego 84 | lat=38.58456 | long=68.78735 | wskazówki=
| tollfree=+992 90 793 1347 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Stara, tradycyjna herbaciarnia położona niedaleko centrum Duszanbe, przy ulicy Rudaki. Lepiej wybrać się tam ze względu na ciekawą architekturę, niż ze względu na jedzenie.
}}
* {{zobacz
| name=Maszt flagowy Duszanbe | alt= | url= | adres= | lat=38.579 | long=68.7801 | wskazówki=Znajduje się przed Pałacem Narodów
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Drugi co do wysokości wolnostojący maszt flagowy na świecie (162 m). Na maszcie powiewa flaga Tadżykistanu o powierzchni 1800 metrów kwadratowych (19 000 stóp kwadratowych) i wadze 700 kilogramów (1500 funtów).
}}
* {{zobacz
| name=Pałac Vahdat | alt= | url= | adres=Aleja Rudakiego 107 | lat=38.59 | long=68.785778 | wskazówki=w pobliżu hotelu Avesto
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jest siedzibą rządzącej Ludowo-Demokratycznej Partii i służy również jako miejsce organizacji konferencji międzynarodowych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://nbt.tj/tj/ Narodowy Bank Tadżykistanu] | alt= | url= | adres=хиёбони Рудакӣ 107A | lat=38.591323 | long=68.785832 | wskazówki=Naprzeciwko Teatru Opery i Baletu Ayni
| tollfree=+992 44 600 3227 | fax=+992 44 600-3235
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Znajduje się w ładnym zabytkowym budynku.
}}
* {{zobacz
| name=Tadżycki Państwowy Uniwersytet Narodowy | alt= | url= | adres=Aleja Rudakiego 17 | lat=38.589491 | long=68.773143 | wskazówki=
| tollfree=+992 372 21-7711 | fax=+992 372 217711
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Na Alei Rudakiego kolejny ładny budynek przy nr 33 Tadżyckiej Akademii Nauk
}}
[[Plik:Dushanbe, Tajikistan - panoramio (121).jpg|thumb|Pomnik Ismaila Somoniego]]
[[Plik:Flagpole, Tajkistan.jpg|thumb|Maszt flagowy Duszanbe]]

== Aktyywny wypoczynek ==
* {{Znacznik|Aquapark Delfin|38.5768|68.7343 |typ=atrakcja}}'''Aquapark Delfin''' (Аквапарк Дельфин), Bogoutdinova (Богоутдинова), 7/2 (''na zachód od centrum miasta. Wsiądź do autobusu 8, 22, 25, 28, 17 i wysiądź na przystanku „101 mikrorayon”, za centrum handlowym Saodat skręć w następną ulicę na południe (w lewo) i idź dziesięć minut po prawej stronie, aby znaleźć centrum''), ☏ +992 48 702 0020. Dorośli/dzieci: od poniedziałku do piątku: 70/40, sobota i niedziela: 80/40 (cztery godziny); po 17:00 (trzy godziny): 50/30; Wstęp w taryfie VIP do wszystkich stref. Od wschodu do zachodu słońca. Dorośli: 150.
* {{Znacznik|Centrum Kultury Baktria|38.57135199531461|68.79608245792019 |typ=atrakcja}}'''Centrum Kultury Baktria'''
* {{Znacznik|Cyrk|38.5576|68.7637 |typ=atrakcja}}'''Cyrk''' (Здание цирка), Aleja Karaboev, 1-3 (róg alei S. Sherozi).

=== Parki ===
* {{Znacznik|Ogród Botaniczny|38.6026|68.7810|typ=natura}}'''Ogród Botaniczny''' (Ботанический сад Академии наук Таджикистана) (''za Ambasadą Chin, nieco na północ ulicą Rudakiego, skręć w lewo w ulicę Samad Gani''). Najlepsze miejsce, by uciec od kurzu i hałasu ulicznego, znaleźć ciszę i spokój. Mały las z dużą ilością zieleni. Zazwyczaj nowożeńcy robią sobie tu zdjęcia.
* {{Znacznik|Ogród Zoologiczny w Duszanbe|38.585|68.77194|typ=natura}}'''Ogród Zoologiczny w Duszanbe''' (Park Zoologiczny w Duszanbe, tadżycki: Боғи ҳайвонот, rosyjski: Душанбинский зоопарк), aleja Ismoili Somoni (''w centrum miasta, nad brzegiem rzeki Luchob, obok Stadionu Pamiru''). Liczba zwierząt wynosi około 600 na powierzchni 67 000 m². Jest to jedyna tego typu instytucja w kraju. Zwierzęta to gatunki rodzime i obce, a najbardziej egzotyczne to lew, jaguar i irbis. Lokalną faunę reprezentują niedźwiedzie brunatne i czarne, wielbłądy dwugarbne, osły, wilki, szakale, lisy, szopy pracze oraz niektóre ptaki, takie jak sowy, sępy, orły przednie i sokoły. Wewnątrz można również zobaczyć gady, w tym węże, kajmany i jaszczurki.
* {{Znacznik|Park im. S. Ayniego|38.5684|68.7962|typ=natura}}'''Park im. S. Ayniego''' (Парк культуры и отдыха имени С. Айни, tadżycki: Боthoughи фароholder ва истировати ба номи С. Айни) (''Wokół Opery'').
* {{Znacznik|Park Zwycięstwa|38.57876|68.81208|typ=natura}}'''Park Zwycięstwa''' (Парк Победы), ul. Drużby Narodów (''skręć w lewo z Rudaki przy TSUM i miń wytwórnię piwa''). Wędrówka na szczyt prowadzi do sezonowego ogródka piwnego w stylu tiki, z którego roztacza się widok na miasto. Prawdziwi odważni mogą skorzystać z rozklekotanej kolejki gondolowej. Znajduje się tam również Pomnik Zwycięstwa.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Teatr Opery i Baletu Ayni|38.5688|68.7952 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operabalet.tj/ Teatr Opery i Baletu Ayni]''' (Таджикский академический театр оперы и балета имени С. Айни), ul Nisor Muhammad i Aleja Rudakiego (''centrum''), ☏ +992 37 2213494. Wt-Nie 09:00-12:00, 13:00-17:00. Regularnie organizuje bezpłatne lub tanie koncerty sponsorowane przez ambasady i biura podróży.
* {{Znacznik|Teatr Dramatyczny Lahuti|38.5851|68.78785 |typ=atrakcja}}'''Teatr Dramatyczny Lahuti''' (Таджикский академический драматический театр имени А. Лахути), Rudaki Ave.
* '''Teatr Majakowskiego'''
* '''Teatr Padida'''
* {{Znacznik|Teatr lalek|38.57882|68.79757 |typ=atrakcja}}'''Teatr lalek''' (Государственный театр кукол Лухтак).
* {{Znacznik|Teatr Parasty|38.58418|68.78796 |typ=atrakcja}}'''Teatr Parasty''', Aleja Rudakiego (''obok teatru dramatycznego Lahoti'').
* {{Znacznik|Teatr letni|38.5841657|68.7799261 |typ=atrakcja}}'''Teatr letni''' (летних амфитеатра).
* {{Znacznik|Teatr Młodzieżowy im. M. Vahidovej|38.5500|68.7610 |typ=atrakcja}}'''Teatr Młodzieżowy im. M. Vahidovej''' (Государственный молодежный театр имени М. Вахидова -), Aleja Karaboev, 21-23.
* '''Różne sale koncertowe'''

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Bazar Korvon'''|38.5058 |68.7551|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Bazar Korvon''', droga A384 (''daleko i bardzo duży (marszrutki z napisem „Корвон” na desce rozdzielczej dowiozą Cię tam za 3 С); na południe od Parku Drużby''). W Korvon znajduje się ogromny dział odzieży i obuwia, a także mniejszy dział z jedzeniem. Można tam również kupić dywany, chociaż wszystkie pochodzą z [[Turcja|Turcji]], a nie z Tadżykistanu. Nieco taniej niż w Shakhmansur.
* {{Znacznik|'''Bazar Shakhmansur'''|38.56653 |68.80068|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Bazar Shakhmansur''' (Zielony Bazar, Зелёный Базар), ulica Lohuti (''na wschód od Opery''). To największy bazar w centrum miasta, oferujący ogromny wybór produktów spożywczych (bardzo tanich jak na zachodnie standardy), w tym suszone owoce, orzechy, świeże owoce i warzywa, przyprawy, mięso i pieczywo, a także nietypowy asortyment narzędzi i artykułów gospodarstwa domowego. Cały bazar można zobaczyć w godzinę lub dwie. Miejscowi zazwyczaj pobierają od obcokrajowców wyższe opłaty.

== Gastronomia ==
* {{Znacznik|'''Cafe Merve'''|38.5884|68.7872|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cafe Merve''', Aleja Rudakiego 92 (''obok supermarketu Orima''). Ta swobodna turecka kawiarnia jest zawsze pełna studentów i młodych mieszkańców. W menu znajdziesz kebaby, pizze, sałatki, frytki, ciasta, kawę i autentyczne tureckie śniadania (feta z oliwkami), ale warto mieć kilka opcji w zanadrzu, ponieważ rzadko kiedy wszystko jest dostępne w danym momencie.
* {{Znacznik|'''Delhi Darbar'''|38.5708601|68.7880039|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Delhi Darbar''', Aleja Rudakiego (''w pobliżu Instytutu Pedagogicznego''). Najbardziej znana i prawdopodobnie najlepsza wegetariańska restauracja w mieście, z trzech lokalnych restauracji indyjskich, serwuje wyśmienite dania z kurczaka w maśle i szpinaku. Oferuje również prywatne „pokoje rodzinne”.
* {{Znacznik|'''Salsa'''|38.6090503|68.7895814|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Salsa'''. Jedyna ekwadorska restauracja w promieniu setek mil. To przyzwoita imitacja kuchni latynoskiej, popularna wśród Europejczyków. Znajduje się tuż przy północnym krańcu Rudaki, niedaleko bilardowego klubu Gwieździsta Noc (Zvezdnaya Noch).
* {{Znacznik|'''Tiflis'''|38.57032|68.79597|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tiflis'''. Jedna z dwóch gruzińskich restauracji w mieście, oferująca jedne z najlepszych dań mięsnych w mieście i bogatą kartę win. Położona za operą i baletem, po drugiej stronie parku.
* '''Gruzinski Restorant „Kafene Gruziya”''', aleja Rudakiego 29. Druga gruzińska restauracja, położona około przecznicy na północ od Placu Opery, przy alei Rudaki. Oferuje proste i smaczne dania, dobre, tanie wino domowe i miłą, przyjazną atmosferę. Ze względu na popularność restauracji należy zarezerwować stolik lub przyjść wcześniej.
* {{Znacznik|'''Steakhouse'''|38.56932|68.79712|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Steakhouse''' (''The Steakhouse''). Pomimo nazwy, jest to jedno z niewielu miejsc w Duszanbe, w którym można zjeść sushi. Inne dania obejmują steki, makarony i dania kuchni amerykańskiej. Wieczorami odbywają się występy na żywo. Dojazd do OSM target=_blank edit
* {{Znacznik|'''Segafredo'''|38.5832721|68.7806773|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/segafredodushanbe/# Segafredo]''', aleja Rudakiego (''w pobliżu rogu alei Rudakiego i alei Ismoil Somoni, naprzeciwko hotelu Tadżykistan''). Kuchnia zachodnia: kanapki, zupy, dania z kurczaka. Dobre miejsce na kawę lub przekąskę. Łosoś jest zaskakująco dobry i świeży. Minusem są wędzarnie. Spotkasz tu wielu obcokrajowców.

== Życie nocne ==
Chociaż picie alkoholu na otwartym powietrzu jest surowo zabronione, nigdy byś się o tym nie dowiedział, a kawiarnie z piwem na świeżym powietrzu to jedne z najprzyjemniejszych miejsc na spędzenie słonecznego popołudnia; cena piwa to 4-5 somoni, a piwo należy do najtańszych. Zawsze znajdziesz tu „zakuskas”, przekąski do piwa. Popularne są plecione wędzone sery, „kasiczki” („czeczil”) i małe kawałki ryby w cieście, a także „kurut”, twarde, słone kulki sera przypominającego parmezan.

* {{Znacznik|'''Best Bar City'''|38.57928|68.78448 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Best Bar City''', ul. Shohtemur 22 (''w hotelu Tadżykistan''), ☏ +992 90 124 8505. Przytulna atmosfera.
* {{Znacznik|'''28 Monkeys'''|38.57228|68.78886 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.instagram.com/gastrobar28/# 28 Monkeys]''' (Гастробар), ul. Bochtar, ☏ +992 00 000 2828. Gastropub z kiełbaskami, piwem i innymi atrakcjami.
* '''Małe restauracje przed Operą''' (''na małym placu przed Operą, tuż przy ulicy Rudakiego''). Przed operą znajduje się około 6 małych restauracji serwujących szaszłyki, piwo i napoje bezalkoholowe. Wybierz stolik w cieniu i obserwuj przechodniów, popijając zimne piwo. Piwo: C3.

== Imprezy ==

== Nocleg ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Greenhouse Hostel'''|38.56542 |68.81235 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.greenhousedushanbe.com/ Greenhouse Hostel]''', ul. Khusravi Dehlavi 98a, ☏ +992 88 008 2725. Obiekt przyjazny rowerzystom. Mały dziedziniec. Proste pokoje wieloosobowe i pokoje jednoosobowe w różnych cenach. Łóżko w pokoju wieloosobowym od 12 USD.
* {{Znacznik|'''Dushanbe Hostel Latifa'''|38.5454 |68.7499 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Dushanbe Hostel Latifa''' (''ul. Rahmona Nabiyeva, 2. przejście, nr 23''), ul. Rahmona Nabiyeva, 2. przejście, nr 23 (''z centrum, marszrutka 2 lub 7 w kierunku „1. Sowieckaja”. Wysiąść na przystanku „Korea Avto”. Podążać za oznakowaniem na budynku „Korea Avto”. Z lotniska marszrutka 7 w tym samym kierunku.''), ☏ +992 887 08 10 77, admin@hostellatifa.com. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 12:00. Rodzinny hostel z 18 łóżkami, bezpłatnym Wi-Fi i bezpłatnym śniadaniem. 10–20 minut jazdy od centrum miasta. Cena: 6-7 USD.
* '''Hostel Hello, Dushanbe!''', 5 Proyezd Nisora Mukhammada 4/1, ☏ +992 50 200 0005. Basen kryty i transfer z lotniska. Pokój wieloosobowy 15 USD.
* {{Znacznik|'''Yellow hostel'''|38.56469 |68.8119 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Yellow hostel''', Nisor Muhammad Street 16, ☏ +992 93 988 0107. Tuż za rogiem popularnego hostelu „Greenhouse Hostel” oferuje pokoje wieloosobowe o podobnym stylu i komforcie. Pokój wieloosobowy 80 SM.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Atlas B&amp;B'''|38.56474 |68.81338 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Atlas B&amp;B''' (Гостиница Атлас), 63, Mirzo Rizo (ул. Мирзо Ризо), atlas2005@list.ru. Bardzo dobry pensjonat tadżycki. 80 dolarów.
* {{Znacznik|'''Hotel Almos'''|38.56469 |68.80625 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Almos''', 6, ul. Mirzo Rizo (ул. Мирзо Ризо), ☏ +992 93 8177272, +992 93 525 6666, +992 44 625 7373, faks: +992 37 2272731, info@almos., tj. Sauna i basen, bilard i tenis stołowy, salon fitness, masaże, sala konferencyjna, Wi-Fi, dyskoteka z szeroką gamą napojów, usługi transportowe, pralnia chemiczna i przechowalnia bagażu. Rezerwacja i odbiór biletów w pokojach jedno-/dwuosobowych od 80/120 do 150 USD.
* {{Znacznik|'''Mercury Hotel'''|38.59850 |68.78416 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Mercury Hotel''' (остиница Меркурий), ul. Lwa Tołstoja 9 (ul. L. Tołstoja) (''w pobliżu Ogrodu Botanicznego''), ☏ +992 37 2244491, +992 44 6400666, +992 44 6400777, +992 918 888889, +992 918 882222, faks: +992 37 2244137, info@hotel-mercury., tj. Standardowe pokoje jedno-/dwuosobowe: 70/90 USD, apartamenty: 100 USD.
* {{Znacznik|'''Rohat'''|38.56747 |68.7946 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Rohat''', aleja Rudakiego (Проспект Рудаки), 24 (''po drugiej stronie ulicy od Teatru Opery i Baletu''), ☏ +992 372 111 050, info@rohathotel., tj. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 12:00. Obiekt położony jest w centrum, po drugiej stronie ulicy od Teatru Opery i Baletu. 100 metrów od głównej drogi w Duszanbe: aleja Rudai. 00 metrów do Targu Tradycyjnego (Zielony Bazar). Dobre materace; Czajnik do herbaty lub kawy w pokoju, bezpłatne torebki herbaty, kawa mielona, butelki wody mineralnej i kosmetyki dostarczane codziennie, sejf, klimatyzacja i dobre Wi-Fi, telewizor z płaskim ekranem i dostępem do kanałów satelitarnych – wszystko w pokoju; transfer z i na lotnisko; obfite śniadanie w formie bufetu, zniżki na dłuższe pobyty/poza sezonem. Pomocny personel mówiący po angielsku. Cena 60 USD do negocjacji.
* '''Gulistan Tour Hotel''', ul. Bukhoro (ул. Бухоро) 78, ☏ +992 44 620-9191, +992 44 620-9393, +992 93 488-8004. 90-120 USD za pokój.
* {{Znacznik|'''Hotel Sino'''|38.5674 |68.7836 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Sino''' (Гостиница Сино), Shevchenko Street (ул. Шевченко), 75-26, ☏ +992 372 27 0092. Pokój jednoosobowy/podwójny od 92/115 USD.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hyatt Regency Dushanbe'''|38.5825|68.7672 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hyatt.com/en-US/hotel/tajikistan/hyatt-regency-dushanbe/dushr Hyatt Regency Dushanbe]''' (Хаятт Ридженси Душанбе), Prospekt Ismoili Somoni 26/1 (''w City Park, niedaleko Jeziora Komsomolskiego''), ☏ +992 43 377 1234, faks: +992 48 702 1235, dushanbe.regency@hyatt.com. Pięciogwiazdkowy hotel z 202 pokojami i apartamentami. Udogodnienia: okna od podłogi do sufitu, kącik wypoczynkowy, podgrzewana podłoga w łazience, bezprzewodowy internet oraz bezpłatny dostęp do basenu i klubu fitness. W salonie można bezpłatnie zjeść śniadanie kontynentalne i wypić wieczorne koktajle.
* {{Znacznik|'''Vefa Center Hotel'''|38.5774 |68.7897 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://vefacenter.tj/en/index.php Vefa Center Hotel]''' (Апарт Отель VEFA), ul. Bochtar (ул. Бохтар), 37/1, ☏ +992 47 4410702, +992 47 4410703, +992 48 7011505, +992 93 4441515, info@vefacenter., tj. 24 pokoje. Usługi: klimatyzacja; bezpłatne śniadanie w pokoju z menu; telewizja kablowa i satelitarna; bezpłatne Wi-Fi, parking podziemny; pralnia; transfer, wynajem samochodów; całodobowa obecność personelu, ochrona i monitoring; codzienne sprzątanie pokoi; opieka medyczna; minibar. Pokój standardowy 180 USD, Apartamenty luksusowe 200 USD, Apartament rodzinny z kilkoma sypialniami 220 USD, Double lux 240 USD.
* {{Znacznik|'''Istiqlol Hotel'''|38.5881 |68.7657 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.istiqlol.tj/ Istiqlol Hotel]''' (Гостиница Истиклол), 12, ul. Sportivnaya (Улица Спортивная), ☏ +992 44 6008150, +992 44 6008151, +992 37 2363888, faks: +992 44 6008150, info@istiqlol., tj. Pokój jednoosobowy/podwójny od 161/185 USD.
* {{Znacznik|'''Serena Hotel'''|38.56377 |68.79816 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.serenahotels.com/dushanbe Serena Hotel]''' (Отель Серена), Aleja Rudakiego 14 (Проспект Рудаки 14) (''obok Muzeum Narodowego''), ☏ +992 48 7014000, Reservations.dsh@serena.com., tj. Deluxe 230 USD, Executive 280 USD, Apartament Executive 360 USD.
* {{Znacznik|'''Hotel Taj Palace'''|38.57400 |68.79451 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Taj Palace''' (Asia Grand Hotel, Гостиничный комплекс Тадж-Палас), Ulica Mirzo Tursunzoda (Улица Турсунзаде) 21a, b (''NE dwie przecznice od Opery''), ☏ +992 48 7017171, faks: +992 48 7011518, sipar-21@mail., tj. Standard pojedynczy/podwójny 120/150 USD, Junior pojedynczy/podwójny 150/180 USD, Deluxe 250 USD. Śniadanie 6-7 USD, obiad 15-18 USD.
* {{Znacznik|'''Hotel Tadżykistan'''|38.5790 |68.7846 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Tadżykistan''', ul. Shotemur 22 (''centrum miasta: 1 km''). Pokój jednoosobowy/dwuosobowy od 196 USD/380 USD.

=== Inne ===
* {{Znacznik|'''Komron'''|38.5526727 |68.7722527 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.hotelkomron.tj/ Komron]''' (Гостиница Комрон+П), Karabaeva (1 проезд Н.Карабаева) 11, Apt 3 (кв.№3), ☏ +992 37 233-1111, +992 93 506-9999.
* {{Znacznik|'''Hotel Oriyo'''|38.6090389 |68.7880151 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Oriyo''', ul. Karamova (ул. Карамова), 4, ☏ +992 37 224-2445, +992 37 224-2474.
* {{Znacznik|'''Avesto'''|38.58846 |68.78572 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Avesto''' (Гостиница Авесто), Al. Rudakiego (пр. Рудаки), 105 А, ☏ +992 37 2211280, +992 44 2215252.
* {{Znacznik|'''Tadzhikmatlubot'''|38.6012 |68.7859 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Tadzhikmatlubot''' (Таджикматлубот**), al. Rudakiego (Проспект Рудаки), 137, ☏ +992 37 224-6487.
* {{Znacznik|'''Pensjonat Comfort'''|38.5974 |68.7847 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Pensjonat Comfort''' (Гостевой дом Комфорт), ul. Lva Tołstogo 59. (Ул. Льва Толстого, ул. Хамза Хакимзаде) (''w pobliżu Ogrodu Botanicznego i hotelu Mercury''), ☏ +992 37 2246904, +992 44 6012206, +992 918 654064, +992 918 621119, ghcomfort@mail.ru. Całodobowa obsługa pokoju, śniadania, bar, sale konferencyjne i obiadowe, pralnia, transport, Wi-Fi, usługi telefoniczne, kserowanie, skanowanie, drukowanie.

== Kontakt ==
Wi-Fi w Duszanbe to rzadkość, ale staje się coraz bardziej powszechne. Mimo to, jeśli nie masz tadżyckiej karty SIM, prawdopodobnie nie będziesz mieć niezawodnego ani szybkiego internetu/Wi-Fi podczas spacerów po ulicach. Większość miejsc pracy (restauracje, kawiarnie, banki itp.) oferuje publiczne Wi-Fi, ale może być konieczne zapytanie, a zazwyczaj jest ono ograniczone do wnętrza budynku.

Zainstaluj dobrą sieć VPN przed przyjazdem, jeśli naprawdę potrzebujesz internetu: rząd ma tendencję do nieprzewidywalnego blokowania dostępu do Google i mediów społecznościowych (choć zazwyczaj tylko wtedy, gdy w kraju pojawiają się problemy lub gdy Tadżycy za granicą pojawiają się w wiadomościach z niepożądanych powodów). Nawet gdy rząd nie blokuje dostępu do stron internetowych, prędkość internetu jest niewiarygodnie niska w porównaniu z wieloma innymi krajami.

=== Poczta i telekomunikacja ===
Główny urząd pocztowy został zburzony w 2014 roku. '''Pocztę międzynarodową''' należy wysyłać bezpośrednio do Międzynarodowego Urzędu Pocztowego, który znajduje się dyskretnie obok stacji kolejowej Duszanbe-1.

Karty SIM (20 TJS bez środków) od ''TCell'' i ''Zet'' (dawniej Beeline) są obecnie łatwo dostępne dla obcokrajowców po okazaniu kopii paszportu i wizy; sporadycznie wymagany jest adres. '''Uwaga''': Bez numeru telefonu nie można kupić biletu autobusowego z przedpłatą!
Zasięg internetu mobilnego w mieście jest wystarczający.

Całodobowa kawiarenka internetowa ''Klub Plazma'' znajduje się pod adresem Rudaki Pr.

== Bezpieczeństwo ==
Generalnie Duszanbe jest bezpieczne, ale napady i przestępstwa uliczne zdarzają się czasami nawet w biały dzień, choć jest to rzadkie. Policja może czasami wydawać się nieco nieskuteczna. Unikaj zwracania na siebie uwagi policji, ponieważ funkcjonariusze organów ścigania skupiają się głównie na powiększaniu swoich skromnych dochodów. Ludzie są zazwyczaj skryti i konserwatywni, ale przy odrobinie wysiłku potrafią być niezwykle gościnni i szczerzy.

Wiele osób skarży się na skorumpowanych urzędników lotniska, którzy próbują oszukać odlatujących pasażerów. Aby uzyskać więcej informacji i dowiedzieć się, jak uniknąć problemów, wyszukaj w Google hasło „oszustwo na lotnisku w Duszanbe”.

* {{Znacznik|'''OVIR'''|38.57146830341975 |68.79713375035459|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''OVIR''' (Policja ds. Cudzoziemców), Mirzo Tursunzoda 5. Wiza ma znaczenie. Jeśli nie znasz rosyjskiego, zabierz ze sobą tłumacza. Pozwolenia na wjazd kategorii T (turystyczne) i XC1 (wizyty prywatne) zasadniczo nie mogą zostać przedłużone (z wyjątkiem nagłych przypadków, takich jak hospitalizacja), ale są również zwolnione z obowiązku rejestracji, którą należy wypełnić w tym biurze w przypadku innych pobytów. Przedłużenie ważności pozwolenia jest ważne przez 10 dni; osoby, które chcą pozostać w kraju dłużej niż 90 dni, muszą przedstawić negatywny wynik testu na AIDS. Osoby bezwizowe, które nie ubiegały się o pozwolenie GBAO, mogą je uzyskać tutaj za opłatą. Zazwyczaj jest ono odbierane następnego dnia roboczego. Pozwolenia na pobyt nad jeziorem Sarez są ważne co najmniej 10 dni i należy je uzyskać za pośrednictwem autoryzowanego biura podróży. Otwarte: pon.-pt. 8:30-16:45, sob. do 14:00.

== Zdrowie ==
Nie pij wody z kranu ani nie używaj jej do mycia zębów, chyba że jesteś przyzwyczajony do wody kranowej w danym regionie. Zawsze myj świeże produkty wodą butelkowaną, zwłaszcza te kupowane na lokalnym bazarze. Niektóre melony, choć niezwykle świeże i słodkie, można nawadniać i nawozić obornikiem, więc czasami ich mycie nie pomoże. Obcokrajowcy z krajów rozwiniętych często chorują przynajmniej raz podczas pobytu w [[Tadżykistan]]ie, ale można temu zapobiec, unikając nieumytych/nieobranych owoców i warzyw (szczególnie uważaj na to w restauracjach).

Przerwy w dostawie prądu i wody mogą zdarzać się losowo, choć nie tak często jak kiedyś. Jest to bardziej uciążliwe dla podróżnych, ale nadal warto być przygotowanym.

* {{Znacznik|'''Miejski Szpital Kliniczny Ratownictwa Medycznego w Duszanbe'''|38.56160502120222 |68.80920739781911 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Miejski Szpital Kliniczny Ratownictwa Medycznego w Duszanbe''', ul. Ayni 46, Duszanbe 734024. Tel.: +992372213331. Czynne 24 godziny na dobę.

== Informacje turystyczne ==
=== Ambasady ===
* [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] '''[https://www.mfa.gov.cn/web/system/index_17321.shtml Chiny]''', nr 143, Aleja Rudakiego., ☏ +992 93 5710666, +992 372 242188, +992 372 242007, chinaembassy@tajnet.com.
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] {{Znacznik|'''Ambasada Niemiec'''|38.58064944234441 |68.7488019043043|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://duschanbe.diplo.de/ Niemcy]''', ul. 59/1 Ismoili Somoni, ☏ +992 37 2212189, +992 43 3773000, faks: +992 43 3773080, +992 43 3773081.
* [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] {{Znacznik|'''Ambasada Rosji'''|38.5829 |68.7541|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Rosja''', Abuali Ibn Sino (ул. Абуали ибн Сино) 29/31 (''wyłączenie al. Ismoili Somoni''), ☏ +992 37 2359827, +992 37 2357065, +992 37 2350906, +992 37 2362253, +992 37 2352733, faks: +992 37 2358806, embassy.dushanbe@yandex.ru.
* [[Plik:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] {{Znacznik|'''Ambasada Arabii Saudyjskiej'''|38.567965511997045 |68.80622751732793|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Arabia Saudyjska''', ulica Nisor Muhammad 45. Pn-Pt 9:00-16:00. Ambasada Królestwa Arabii Saudyjskiej w Tadżykistanie. Zajmuje się głównie obsługą Saudyjczyków w Tadżykistanie oraz Tadżyków przybywających do Królestwa w celach religijnych (hadżdż i umra).
* [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] {{Znacznik|'''Ambasada Turcji'''|38.5648 |68.7956|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Turcja''', al. Rudakiego (Проспект Рудаки), 17/2 (''Południe Tadżyckiego Narodowego Uniwersytetu Państwowego''), ☏ +992 48 7024108, faks: +992 48 7024109, embassy.dushanbe@mfa.gov.tr.
* [[Plik:Flag of Turkmenistan.svg|20px]] {{Znacznik|'''Ambasada Turkmenistanu'''|38.6088824786538 |68.78198574670814|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://tajikistan.tmembassy.gov.tm/ Turkmenistan]''', Duszanbe, ul. Ahun Babayeva, 10 (''W dzielnicy mieszkalnej, w zaułku odchodzącym od ulicy Hamzy Hakimzody. Nad budynkiem powiewa flaga Turkmenistanu, ale poza tym nie ma żadnych oznaczeń.''), ☏ +992 37 224-26-40. Pn.-pt. 9:30-12:30. Ambasada Turkmenistanu w Duszanbe. Prawdopodobnie najłatwiejsze miejsce w Azji Środkowej do uzyskania wizy do Turkmenistanu. Wymagane jest umówienie się na spotkanie i przygotowanie wszystkich dokumentów przed przyjazdem (plus dolary amerykańskie do zapłaty). Wizy wydawane są od razu, po przejściu wszystkich procedur.
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] {{Znacznik|'''Ambasada Stanów Zjednoczonych'''|38.57936 |68.71214|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://tj.usembassy.gov/ Stany Zjednoczone]''', 109-A, Aleja Ismoili Somoni (''dzielnica Zarafshon'') (''Zachód''), ☏ +992 37 2292000, faks: +992 37 2292050, +992 37 2360430, usembassydushanbe@state.gov. Pon.-pt. 08:00-17:00. Nieczynne w święta narodowe USA i Tadżykistanu.
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] {{Znacznik|'''Ambasada Wielkiej Brytanii'''|38.58434 |68.79422|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Wielka Brytania''', ul. Mirzo Tursunzoda 65 (''dwie przecznice na północ od Parku Dziecięcego''), ☏ +992 37 2242221, faks: +992 37 2271726, dushanbe.reception@fco.gov.uk. Pn.-Pt. 09:00-17:00.
* [[Plik:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] '''Uzbekistan''' (''Skręć w małą uliczkę od Rudaki, tuż obok hotelu Avesto (Rudakiego 105) i idź aż do zakrętu''). Pn.-Pt. 09:00-12:00. Wizy do Uzbekistanu można uzyskać tutaj. Oprócz paszportu należy zabrać ze sobą zdjęcie paszportowe, kopię paszportu i wizę tadżycką. Obywatele niektórych krajów (w tym Finlandii) muszą mieć przy sobie zaproszenie. Wiza jest wydawana tego samego dnia, w którym złożono wniosek, więc proces rozpatrywania wniosku, w zależności od natężenia ruchu w ambasadzie, trwa około godziny. Personel nie jest ani przyjazny, ani pomocny. 62 USD.

== Gdzie dalej ==
Można wynająć wielu kierowców, którzy zawiozą Cię nad pobliskie jeziora i góry. Nad rzeką Varzob znajdują się również tereny wypoczynkowe z podwyższonymi platformami nad wąską rzeką, co zapewnia orzeźwienie w upalny dzień. Należy pamiętać, że kierowcy najprawdopodobniej nie będą mówić po angielsku, dlatego zalecana jest dobra znajomość języka rosyjskiego lub tadżyckiego, a także umiejętności targowania się.

'''Jezioro Iskander-Kul''' jest popularne wśród mieszkańców latem i można do niego dotrzeć bezpłatnie, autostopem lub pieszo. Znajduje się tu wodospad. Jednak wiosną i latem często jest on całkowicie zatłoczony.

Alternatywny wodospad w okolicy znajduje się w pobliżu wioski Gusgarf. Spada on z 32-metrowej wysokości do basenu, w którym można pływać (dla odważnych!), w przeciwieństwie do Iskander-Kul. Trudno go jednak znaleźć. Z wioski Gusgarf, około 4 km na północ, prowadzi szlak pasterski. 1000-metrowe podejście po nierównym rumowisku skalnym. Podążaj (czasem niewidocznym) szlakiem na szczyt góry (gdzie można rozbić obóz i rozpalić ognisko), spójrz w dół, za grzbietem i w lewo – wodospad jest ukryty za dużą, nagą skałą. Skręć w lewo wzdłuż grzbietu i idź wzdłuż niego, aż zobaczysz szlak prowadzący w dół w prawo; idź nim przez bród, aż dotrzesz do skalistego, ledwo widocznego strumienia, który stromo spływa w dół po lewej stronie, a następnie zejdź nim do wodospadu. Możesz też zapytać pasterza o drogę („gdye vadapad?” powinno wystarczyć). Trudna wędrówka, załóż dobre buty.

{{Jest w|Tadżykistan}}
{{geo|38.536667|68.780000}}

[[Kategoria:Tadżykistan]]</text>
      <sha1>psybkd0x6zlqceqcg2zs7ayrs6mtqao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Powiat wadowicki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10579</id>
    <revision>
      <id>157046</id>
      <parentid>142609</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T14:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRoom2026</username>
        <id>17449</id>
      </contributor>
      <origin>157046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5414" sha1="tankw8820u4p0iuepi8ubyx1nncstih" xml:space="preserve">{{Top-banner|Basilica Mother of God in Kalwaria Zebrzydowska, Poland.jpg}}
'''Powiat wadowicki''' – powiat w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo małopolskie|województwie małopolskim]] z siedzibą w [[Wadowice|Wadowicach]]. 
Utworzony w ramach reformy administracyjnej w 1999 r.
[[Plik:POL powiat wadowicki COA.svg|thumb|Herb powiatu wadowickiego]]
[[Plik:POL powiat wadowicki flag.svg|thumb|Flaga powiatu wadowickiego]]
[[Plik:Spytkowice (pow wadowicki)-zamek Myszkowskich.jpg|thumb|Spytkowice (pow wadowicki)-zamek Myszkowskich autor zdjęcia MichałKa]]
[[Plik:Ryczów (woj małopolskie)-dwor Piaseckich.jpg|thumb|Ryczów (województwo małopolskie) autor zdjęcia  MichałKa]]
[[Plik:Dwór w Stryszowie.jpg|thumb|Dwór w Stryszowie autor zdjęcia Skitof]]
[[Plik:Barwałd Dolny, kościół św. Erazma.jpg|thumb| Barwałd Dolny, kościół św. Erazma autor zdjęcia Daniel.zolopa]]
== Charakterystyka ==
Powiat położony jest w południowo-zachodniej części województwa małopolskiego, na Pogórzu Karpackim. W zachodniej części leży na Pogórzu Śląskim, w południowej w Beskidzie Małym, a w północno-wschodniej na Pogórzu Wielickim. 
Obejmuje obszar w dorzeczu Skawy. 

'''Podział administracyjny'''

Na terenie powiatu znajdują się trzy ośrodki miejskie: [[Andrychów]], [[Kalwaria Zebrzydowska]] i [[Wadowice]].

W skład powiatu wchodzi 10 gmin, w tym 3 miejsko-wiejskie: Wadowice, Andrychów i Kalwaria Zebrzydowska, oraz 7 wiejskich: Brzeźnica, Lanckorona, [[Mucharz (gmina)|Mucharz]], Spytkowice, Stryszów, Tomice i Wieprz.

Powiat wadowicki obejmuje 645 km². Według danych z 2009 r. powiat zamieszkuje 155 923 mieszkańców, wskaźnik gęstości zaludnienia to 242 osób/km². Ze względu na poziom gęstości zaludnienia oraz liczbę mieszkańców wśród gmin najbardziej zaludniona jest gmina Andrychów (42 984 mieszkańców, 428 osób na 1 km²), natomiast najmniej Mucharz ( 3856 mieszkańców, 103 osoby na 1 km²).

61% powierzchni powiatu stanowią użytki rolne, a 23% użytki leśne. 

Powiat wadowicki, zajmujący fragment Beskidu Małego i Średniego w dorzeczu rzeki Skawy, o silnie sfalowanych wzniesieniach i łagodnych dolinach, obfitujący w różnorodne walory i sprzyja uprawianiu form turystyki o charakterze kulturowym,  przyrodniczym ale i religijnym.

== Drogi przebiegające przez powiat ==
*droga krajowa nr 52 : [[Bielsko-Biała]] – Głogoczów
*droga krajowa nr 28 : Zator – Medyka
*droga krajowa nr 44 : [[Gliwice]] – [[Kraków]]
*droga wojewódzka nr 953 : Kalwaria Zebrzydowska – Skawina
*droga wojewódzka nr 781 : [[Chrzanów]] – Łękawica

== Koleje przebiegające przez powiat ==
*relacji Kraków Płaszów – [[Oświęcim]]
*relacji Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona – Bielsko-Biała
*relacji Trzebinia – Wadowice (ruch towarowy)
*relacji Skawina – [[Żywiec]]

== Turystyka ==
Turystyka religijna przyciąga najwięcej turystów i pielgrzymów, szczególnie w okresie wydarzeń religijnych i kulturowych. Do najważniejszych atrakcji turystycznych należą:
*Wadowice, rodzinne miasto Karola Wojtyły – Jana Pawła II, gdzie można zobaczyć jego dom rodzinny oraz inne miejsca upamiętniające jego życie,
*[[w:Groń Jana Pawła II|Sanktuarium górskie na Groniu Jana Pawła II]], miejsce poświęcone pamięci Papieża Polaka, gdzie znajduje się m.in. fotel, na którym Jan Paweł II siedział podczas wizyty w Skoczowie w 1995 r.
*[[w:Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej|Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej]] wraz z odbywającymi się tu co roku Chwalebnym Misterium Męki Pańskiej w Wielkim Tygodniu oraz Misterium Pogrzebu i Triumfu Matki Bożej w sierpniu.

W Wadowicach znajdują się liczne zabytki sakralne: Bazylika Ofiarowania NMP, Sanktuarium św. Józefa i Klasztor Karmelitów Bosych, Klasztor Zgromadzenia Sióstr św. Rodziny z Nazaretu, Klasztor Księży Pallotynów.

Ponadto na terenie powiatu znajdują się zabytkowe kościoły drewniane (Barwałd Dolny, Marcyporęba, Nidek, Radocza) jak i murowane oraz klasztory, kaplice i cmentarze.

== Zabytki ==
*Zamki: ruiny zamku na Górze Lanckorońskiej, Zamek w Spytkowicach,
*Zespoły dworskie i dworsko–parkowe: pałac w Paszkówce, pałac Bobrowskich w Andrychowie, Dworek Emila Zegadłowicza w Wadowicach, zajazd „Stara Poczta” w Izdebniku,
*Układy urbanistyczne miast, w tym szczególnie rynek w Lanckoronie - średniowieczny układ urbanistyczny z drewnianymi domami. Pobyt w Lanckoronie to świetny pomysł na jesienny weekend - [https://www.noclegowo.pl/przewodnik/city-break-5-idealnych-miast-by-cieszyc-sie-jesienia/ City break – 5 idealnych miast, by cieszyć się jesienią.]
*Walory krajobrazowe, przyrodnicze i kulturowe oferowane przez Beskid Mały i Beskid Średni
{{Geo|49°52′57″|19°29′40″}}

== Noclegi ==
==Sen==

* '''[https://www.radoczapark.pl/ Radocza Park Hotel Active &amp; Spa]''' – hotel położony w miejscowości Radocza, w powiecie wadowickim, pomiędzy Wadowicami a Zatorem. Obiekt oferuje pokoje w standardzie 3- i 4-gwiazdkowym, strefę Wellness &amp; SPA z basenem, jacuzzi, saunami i grotą solną, restaurację oraz zaplecze konferencyjne i rekreacyjne. Dogodna lokalizacja w pobliżu Energylandii oraz Beskidu Małego sprawia, że hotel stanowi dobrą bazę do wypoczynku i zwiedzania regionu.

{{Jest w |Województwo małopolskie}}
[[Kategoria: Powiat wadowicki]]</text>
      <sha1>tankw8820u4p0iuepi8ubyx1nncstih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157047</id>
      <parentid>157046</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T14:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRoom2026</username>
        <id>17449</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sen */</comment>
      <origin>157047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5405" sha1="elv0wogmr7yhg8axr9dvojwzn46am85" xml:space="preserve">{{Top-banner|Basilica Mother of God in Kalwaria Zebrzydowska, Poland.jpg}}
'''Powiat wadowicki''' – powiat w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo małopolskie|województwie małopolskim]] z siedzibą w [[Wadowice|Wadowicach]]. 
Utworzony w ramach reformy administracyjnej w 1999 r.
[[Plik:POL powiat wadowicki COA.svg|thumb|Herb powiatu wadowickiego]]
[[Plik:POL powiat wadowicki flag.svg|thumb|Flaga powiatu wadowickiego]]
[[Plik:Spytkowice (pow wadowicki)-zamek Myszkowskich.jpg|thumb|Spytkowice (pow wadowicki)-zamek Myszkowskich autor zdjęcia MichałKa]]
[[Plik:Ryczów (woj małopolskie)-dwor Piaseckich.jpg|thumb|Ryczów (województwo małopolskie) autor zdjęcia  MichałKa]]
[[Plik:Dwór w Stryszowie.jpg|thumb|Dwór w Stryszowie autor zdjęcia Skitof]]
[[Plik:Barwałd Dolny, kościół św. Erazma.jpg|thumb| Barwałd Dolny, kościół św. Erazma autor zdjęcia Daniel.zolopa]]
== Charakterystyka ==
Powiat położony jest w południowo-zachodniej części województwa małopolskiego, na Pogórzu Karpackim. W zachodniej części leży na Pogórzu Śląskim, w południowej w Beskidzie Małym, a w północno-wschodniej na Pogórzu Wielickim. 
Obejmuje obszar w dorzeczu Skawy. 

'''Podział administracyjny'''

Na terenie powiatu znajdują się trzy ośrodki miejskie: [[Andrychów]], [[Kalwaria Zebrzydowska]] i [[Wadowice]].

W skład powiatu wchodzi 10 gmin, w tym 3 miejsko-wiejskie: Wadowice, Andrychów i Kalwaria Zebrzydowska, oraz 7 wiejskich: Brzeźnica, Lanckorona, [[Mucharz (gmina)|Mucharz]], Spytkowice, Stryszów, Tomice i Wieprz.

Powiat wadowicki obejmuje 645 km². Według danych z 2009 r. powiat zamieszkuje 155 923 mieszkańców, wskaźnik gęstości zaludnienia to 242 osób/km². Ze względu na poziom gęstości zaludnienia oraz liczbę mieszkańców wśród gmin najbardziej zaludniona jest gmina Andrychów (42 984 mieszkańców, 428 osób na 1 km²), natomiast najmniej Mucharz ( 3856 mieszkańców, 103 osoby na 1 km²).

61% powierzchni powiatu stanowią użytki rolne, a 23% użytki leśne. 

Powiat wadowicki, zajmujący fragment Beskidu Małego i Średniego w dorzeczu rzeki Skawy, o silnie sfalowanych wzniesieniach i łagodnych dolinach, obfitujący w różnorodne walory i sprzyja uprawianiu form turystyki o charakterze kulturowym,  przyrodniczym ale i religijnym.

== Drogi przebiegające przez powiat ==
*droga krajowa nr 52 : [[Bielsko-Biała]] – Głogoczów
*droga krajowa nr 28 : Zator – Medyka
*droga krajowa nr 44 : [[Gliwice]] – [[Kraków]]
*droga wojewódzka nr 953 : Kalwaria Zebrzydowska – Skawina
*droga wojewódzka nr 781 : [[Chrzanów]] – Łękawica

== Koleje przebiegające przez powiat ==
*relacji Kraków Płaszów – [[Oświęcim]]
*relacji Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona – Bielsko-Biała
*relacji Trzebinia – Wadowice (ruch towarowy)
*relacji Skawina – [[Żywiec]]

== Turystyka ==
Turystyka religijna przyciąga najwięcej turystów i pielgrzymów, szczególnie w okresie wydarzeń religijnych i kulturowych. Do najważniejszych atrakcji turystycznych należą:
*Wadowice, rodzinne miasto Karola Wojtyły – Jana Pawła II, gdzie można zobaczyć jego dom rodzinny oraz inne miejsca upamiętniające jego życie,
*[[w:Groń Jana Pawła II|Sanktuarium górskie na Groniu Jana Pawła II]], miejsce poświęcone pamięci Papieża Polaka, gdzie znajduje się m.in. fotel, na którym Jan Paweł II siedział podczas wizyty w Skoczowie w 1995 r.
*[[w:Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej|Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej]] wraz z odbywającymi się tu co roku Chwalebnym Misterium Męki Pańskiej w Wielkim Tygodniu oraz Misterium Pogrzebu i Triumfu Matki Bożej w sierpniu.

W Wadowicach znajdują się liczne zabytki sakralne: Bazylika Ofiarowania NMP, Sanktuarium św. Józefa i Klasztor Karmelitów Bosych, Klasztor Zgromadzenia Sióstr św. Rodziny z Nazaretu, Klasztor Księży Pallotynów.

Ponadto na terenie powiatu znajdują się zabytkowe kościoły drewniane (Barwałd Dolny, Marcyporęba, Nidek, Radocza) jak i murowane oraz klasztory, kaplice i cmentarze.

== Zabytki ==
*Zamki: ruiny zamku na Górze Lanckorońskiej, Zamek w Spytkowicach,
*Zespoły dworskie i dworsko–parkowe: pałac w Paszkówce, pałac Bobrowskich w Andrychowie, Dworek Emila Zegadłowicza w Wadowicach, zajazd „Stara Poczta” w Izdebniku,
*Układy urbanistyczne miast, w tym szczególnie rynek w Lanckoronie - średniowieczny układ urbanistyczny z drewnianymi domami. Pobyt w Lanckoronie to świetny pomysł na jesienny weekend - [https://www.noclegowo.pl/przewodnik/city-break-5-idealnych-miast-by-cieszyc-sie-jesienia/ City break – 5 idealnych miast, by cieszyć się jesienią.]
*Walory krajobrazowe, przyrodnicze i kulturowe oferowane przez Beskid Mały i Beskid Średni
{{Geo|49°52′57″|19°29′40″}}

== Noclegi ==
* '''[https://www.radoczapark.pl/ Radocza Park Hotel Active &amp; Spa]''' – hotel położony w miejscowości Radocza, w powiecie wadowickim, pomiędzy Wadowicami a Zatorem. Obiekt oferuje pokoje w standardzie 3- i 4-gwiazdkowym, strefę Wellness &amp; SPA z basenem, jacuzzi, saunami i grotą solną, restaurację oraz zaplecze konferencyjne i rekreacyjne. Dogodna lokalizacja w pobliżu Energylandii oraz Beskidu Małego sprawia, że hotel stanowi dobrą bazę do wypoczynku i zwiedzania regionu.

{{Jest w |Województwo małopolskie}}
[[Kategoria: Powiat wadowicki]]</text>
      <sha1>elv0wogmr7yhg8axr9dvojwzn46am85</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157048</id>
      <parentid>157047</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T14:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRoom2026</username>
        <id>17449</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>157048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5398" sha1="5qe0xx34stnljw0849xjpxiw7elqprm" xml:space="preserve">{{Top-banner|Basilica Mother of God in Kalwaria Zebrzydowska, Poland.jpg}}
'''Powiat wadowicki''' – powiat w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo małopolskie|województwie małopolskim]] z siedzibą w [[Wadowice|Wadowicach]]. 
Utworzony w ramach reformy administracyjnej w 1999 r.
[[Plik:POL powiat wadowicki COA.svg|thumb|Herb powiatu wadowickiego]]
[[Plik:POL powiat wadowicki flag.svg|thumb|Flaga powiatu wadowickiego]]
[[Plik:Spytkowice (pow wadowicki)-zamek Myszkowskich.jpg|thumb|Spytkowice (pow wadowicki)-zamek Myszkowskich autor zdjęcia MichałKa]]
[[Plik:Ryczów (woj małopolskie)-dwor Piaseckich.jpg|thumb|Ryczów (województwo małopolskie) autor zdjęcia  MichałKa]]
[[Plik:Dwór w Stryszowie.jpg|thumb|Dwór w Stryszowie autor zdjęcia Skitof]]
[[Plik:Barwałd Dolny, kościół św. Erazma.jpg|thumb| Barwałd Dolny, kościół św. Erazma autor zdjęcia Daniel.zolopa]]
== Charakterystyka ==
Powiat położony jest w południowo-zachodniej części województwa małopolskiego, na Pogórzu Karpackim. W zachodniej części leży na Pogórzu Śląskim, w południowej w Beskidzie Małym, a w północno-wschodniej na Pogórzu Wielickim. 
Obejmuje obszar w dorzeczu Skawy. 

'''Podział administracyjny'''

Na terenie powiatu znajdują się trzy ośrodki miejskie: [[Andrychów]], [[Kalwaria Zebrzydowska]] i [[Wadowice]].

W skład powiatu wchodzi 10 gmin, w tym 3 miejsko-wiejskie: Wadowice, Andrychów i Kalwaria Zebrzydowska, oraz 7 wiejskich: Brzeźnica, Lanckorona, [[Mucharz (gmina)|Mucharz]], Spytkowice, Stryszów, Tomice i Wieprz.

Powiat wadowicki obejmuje 645 km². Według danych z 2009 r. powiat zamieszkuje 155 923 mieszkańców, wskaźnik gęstości zaludnienia to 242 osób/km². Ze względu na poziom gęstości zaludnienia oraz liczbę mieszkańców wśród gmin najbardziej zaludniona jest gmina Andrychów (42 984 mieszkańców, 428 osób na 1 km²), natomiast najmniej Mucharz ( 3856 mieszkańców, 103 osoby na 1 km²).

61% powierzchni powiatu stanowią użytki rolne, a 23% użytki leśne. 

Powiat wadowicki, zajmujący fragment Beskidu Małego i Średniego w dorzeczu rzeki Skawy, o silnie sfalowanych wzniesieniach i łagodnych dolinach, obfitujący w różnorodne walory i sprzyja uprawianiu form turystyki o charakterze kulturowym,  przyrodniczym ale i religijnym.

== Drogi przebiegające przez powiat ==
*droga krajowa nr 52 : [[Bielsko-Biała]] – Głogoczów
*droga krajowa nr 28 : Zator – Medyka
*droga krajowa nr 44 : [[Gliwice]] – [[Kraków]]
*droga wojewódzka nr 953 : Kalwaria Zebrzydowska – Skawina
*droga wojewódzka nr 781 : [[Chrzanów]] – Łękawica

== Koleje przebiegające przez powiat ==
*relacji Kraków Płaszów – [[Oświęcim]]
*relacji Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona – Bielsko-Biała
*relacji Trzebinia – Wadowice (ruch towarowy)
*relacji Skawina – [[Żywiec]]

== Turystyka ==
Turystyka religijna przyciąga najwięcej turystów i pielgrzymów, szczególnie w okresie wydarzeń religijnych i kulturowych. Do najważniejszych atrakcji turystycznych należą:
*Wadowice, rodzinne miasto Karola Wojtyły – Jana Pawła II, gdzie można zobaczyć jego dom rodzinny oraz inne miejsca upamiętniające jego życie,
*[[w:Groń Jana Pawła II|Sanktuarium górskie na Groniu Jana Pawła II]], miejsce poświęcone pamięci Papieża Polaka, gdzie znajduje się m.in. fotel, na którym Jan Paweł II siedział podczas wizyty w Skoczowie w 1995 r.
*[[w:Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej|Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej]] wraz z odbywającymi się tu co roku Chwalebnym Misterium Męki Pańskiej w Wielkim Tygodniu oraz Misterium Pogrzebu i Triumfu Matki Bożej w sierpniu.

W Wadowicach znajdują się liczne zabytki sakralne: Bazylika Ofiarowania NMP, Sanktuarium św. Józefa i Klasztor Karmelitów Bosych, Klasztor Zgromadzenia Sióstr św. Rodziny z Nazaretu, Klasztor Księży Pallotynów.

Ponadto na terenie powiatu znajdują się zabytkowe kościoły drewniane (Barwałd Dolny, Marcyporęba, Nidek, Radocza) jak i murowane oraz klasztory, kaplice i cmentarze.

== Zabytki ==
*Zamki: ruiny zamku na Górze Lanckorońskiej, Zamek w Spytkowicach,
*Zespoły dworskie i dworsko–parkowe: pałac w Paszkówce, pałac Bobrowskich w Andrychowie, Dworek Emila Zegadłowicza w Wadowicach, zajazd „Stara Poczta” w Izdebniku,
*Układy urbanistyczne miast, w tym szczególnie rynek w Lanckoronie - średniowieczny układ urbanistyczny z drewnianymi domami. Pobyt w Lanckoronie to świetny pomysł na jesienny weekend - [https://www.noclegowo.pl/przewodnik/city-break-5-idealnych-miast-by-cieszyc-sie-jesienia/ City break – 5 idealnych miast, by cieszyć się jesienią.]
*Walory krajobrazowe, przyrodnicze i kulturowe oferowane przez Beskid Mały i Beskid Średni
{{Geo|49°52′57″|19°29′40″}}

== Noclegi ==
* '''[https://www.radoczapark.pl/ Hotel Radocza Park Hotel]''' – hotel położony w miejscowości Radocza, w powiecie wadowickim, pomiędzy Wadowicami a Zatorem. Obiekt oferuje pokoje w standardzie 3- i 4-gwiazdkowym, strefę Wellness &amp; SPA z basenem, jacuzzi, saunami i grotą solną, restaurację oraz zaplecze konferencyjne i rekreacyjne. Dogodna lokalizacja w pobliżu Energylandii oraz Beskidu Małego sprawia, że hotel stanowi dobrą bazę do wypoczynku i zwiedzania regionu.

{{Jest w |Województwo małopolskie}}
[[Kategoria: Powiat wadowicki]]</text>
      <sha1>5qe0xx34stnljw0849xjpxiw7elqprm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157049</id>
      <parentid>157048</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T14:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRoom2026</username>
        <id>17449</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>157049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5392" sha1="ql0atawjovfi1ycw1c9kk1oeiksgweq" xml:space="preserve">{{Top-banner|Basilica Mother of God in Kalwaria Zebrzydowska, Poland.jpg}}
'''Powiat wadowicki''' – powiat w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo małopolskie|województwie małopolskim]] z siedzibą w [[Wadowice|Wadowicach]]. 
Utworzony w ramach reformy administracyjnej w 1999 r.
[[Plik:POL powiat wadowicki COA.svg|thumb|Herb powiatu wadowickiego]]
[[Plik:POL powiat wadowicki flag.svg|thumb|Flaga powiatu wadowickiego]]
[[Plik:Spytkowice (pow wadowicki)-zamek Myszkowskich.jpg|thumb|Spytkowice (pow wadowicki)-zamek Myszkowskich autor zdjęcia MichałKa]]
[[Plik:Ryczów (woj małopolskie)-dwor Piaseckich.jpg|thumb|Ryczów (województwo małopolskie) autor zdjęcia  MichałKa]]
[[Plik:Dwór w Stryszowie.jpg|thumb|Dwór w Stryszowie autor zdjęcia Skitof]]
[[Plik:Barwałd Dolny, kościół św. Erazma.jpg|thumb| Barwałd Dolny, kościół św. Erazma autor zdjęcia Daniel.zolopa]]
== Charakterystyka ==
Powiat położony jest w południowo-zachodniej części województwa małopolskiego, na Pogórzu Karpackim. W zachodniej części leży na Pogórzu Śląskim, w południowej w Beskidzie Małym, a w północno-wschodniej na Pogórzu Wielickim. 
Obejmuje obszar w dorzeczu Skawy. 

'''Podział administracyjny'''

Na terenie powiatu znajdują się trzy ośrodki miejskie: [[Andrychów]], [[Kalwaria Zebrzydowska]] i [[Wadowice]].

W skład powiatu wchodzi 10 gmin, w tym 3 miejsko-wiejskie: Wadowice, Andrychów i Kalwaria Zebrzydowska, oraz 7 wiejskich: Brzeźnica, Lanckorona, [[Mucharz (gmina)|Mucharz]], Spytkowice, Stryszów, Tomice i Wieprz.

Powiat wadowicki obejmuje 645 km². Według danych z 2009 r. powiat zamieszkuje 155 923 mieszkańców, wskaźnik gęstości zaludnienia to 242 osób/km². Ze względu na poziom gęstości zaludnienia oraz liczbę mieszkańców wśród gmin najbardziej zaludniona jest gmina Andrychów (42 984 mieszkańców, 428 osób na 1 km²), natomiast najmniej Mucharz ( 3856 mieszkańców, 103 osoby na 1 km²).

61% powierzchni powiatu stanowią użytki rolne, a 23% użytki leśne. 

Powiat wadowicki, zajmujący fragment Beskidu Małego i Średniego w dorzeczu rzeki Skawy, o silnie sfalowanych wzniesieniach i łagodnych dolinach, obfitujący w różnorodne walory i sprzyja uprawianiu form turystyki o charakterze kulturowym,  przyrodniczym ale i religijnym.

== Drogi przebiegające przez powiat ==
*droga krajowa nr 52 : [[Bielsko-Biała]] – Głogoczów
*droga krajowa nr 28 : Zator – Medyka
*droga krajowa nr 44 : [[Gliwice]] – [[Kraków]]
*droga wojewódzka nr 953 : Kalwaria Zebrzydowska – Skawina
*droga wojewódzka nr 781 : [[Chrzanów]] – Łękawica

== Koleje przebiegające przez powiat ==
*relacji Kraków Płaszów – [[Oświęcim]]
*relacji Kalwaria Zebrzydowska Lanckorona – Bielsko-Biała
*relacji Trzebinia – Wadowice (ruch towarowy)
*relacji Skawina – [[Żywiec]]

== Turystyka ==
Turystyka religijna przyciąga najwięcej turystów i pielgrzymów, szczególnie w okresie wydarzeń religijnych i kulturowych. Do najważniejszych atrakcji turystycznych należą:
*Wadowice, rodzinne miasto Karola Wojtyły – Jana Pawła II, gdzie można zobaczyć jego dom rodzinny oraz inne miejsca upamiętniające jego życie,
*[[w:Groń Jana Pawła II|Sanktuarium górskie na Groniu Jana Pawła II]], miejsce poświęcone pamięci Papieża Polaka, gdzie znajduje się m.in. fotel, na którym Jan Paweł II siedział podczas wizyty w Skoczowie w 1995 r.
*[[w:Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej|Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej]] wraz z odbywającymi się tu co roku Chwalebnym Misterium Męki Pańskiej w Wielkim Tygodniu oraz Misterium Pogrzebu i Triumfu Matki Bożej w sierpniu.

W Wadowicach znajdują się liczne zabytki sakralne: Bazylika Ofiarowania NMP, Sanktuarium św. Józefa i Klasztor Karmelitów Bosych, Klasztor Zgromadzenia Sióstr św. Rodziny z Nazaretu, Klasztor Księży Pallotynów.

Ponadto na terenie powiatu znajdują się zabytkowe kościoły drewniane (Barwałd Dolny, Marcyporęba, Nidek, Radocza) jak i murowane oraz klasztory, kaplice i cmentarze.

== Zabytki ==
*Zamki: ruiny zamku na Górze Lanckorońskiej, Zamek w Spytkowicach,
*Zespoły dworskie i dworsko–parkowe: pałac w Paszkówce, pałac Bobrowskich w Andrychowie, Dworek Emila Zegadłowicza w Wadowicach, zajazd „Stara Poczta” w Izdebniku,
*Układy urbanistyczne miast, w tym szczególnie rynek w Lanckoronie - średniowieczny układ urbanistyczny z drewnianymi domami. Pobyt w Lanckoronie to świetny pomysł na jesienny weekend - [https://www.noclegowo.pl/przewodnik/city-break-5-idealnych-miast-by-cieszyc-sie-jesienia/ City break – 5 idealnych miast, by cieszyć się jesienią.]
*Walory krajobrazowe, przyrodnicze i kulturowe oferowane przez Beskid Mały i Beskid Średni
{{Geo|49°52′57″|19°29′40″}}

== Noclegi ==
* '''[https://www.radoczapark.pl/ Hotel Radocza Park]''' – hotel położony w miejscowości Radocza, w powiecie wadowickim, pomiędzy Wadowicami a Zatorem. Obiekt oferuje pokoje w standardzie 3- i 4-gwiazdkowym, strefę Wellness &amp; SPA z basenem, jacuzzi, saunami i grotą solną, restaurację oraz zaplecze konferencyjne i rekreacyjne. Dogodna lokalizacja w pobliżu Energylandii oraz Beskidu Małego sprawia, że hotel stanowi dobrą bazę do wypoczynku i zwiedzania regionu.

{{Jest w |Województwo małopolskie}}
[[Kategoria: Powiat wadowicki]]</text>
      <sha1>ql0atawjovfi1ycw1c9kk1oeiksgweq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bystrzyca Kłodzka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10729</id>
    <revision>
      <id>157042</id>
      <parentid>100284</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T12:28:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6735" sha1="0k06mudeh4efpip8rgkzbye3o07v4l8" xml:space="preserve">{{Top-banner||caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Bystrzyca Kłodzka
 |widok        = 2014 Bystrzyca Kłodzka, stare miasto 11.jpg
 |opis         = Stare miasto
 |herb         = POL Bystrzyca Kłodzka alt COA.svg
 |mapa         = 
 |państwo      = [[Polska]]
 |region       = [[Województwo dolnośląskie]]
 |powierzchnia = 10,74
 |wysokość     = 
 |prefiks      = +(48) 074
 |kod pocztowy = 57-500
 |www          = 
}}
'''Bystrzyca Kłodzka''' to miasto w [[Polska|Polsce]], [[Województwo dolnośląskie|województwie dolnośląskim]], w [[Powiat kłodzki|powiecie kłodzkim]], siedziba [[Bystrzyca Kłodzka (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Bystrzyca Kłodzka]]. Historycznie było położone w hrabstwie kłodzkim.

== Charakterystyka ==
[[Plik:2014 Kościół św. Michała Archanioła w Bystrzycy Kłodzkiej.JPG|mały|Kościół św. Michała Archanioła]]

=== Geografia ===
Położenie geograficzne: 50°17'52.9&quot;N 16°39'07.6&quot;E

Bystrzyca Kłodzka leży w południowej części województwa dolnośląskiego, w południowej części powiatu kłodzkiego, w środkowej części gminy Bystrzyca Kłodzka.

Trzecie co do liczby ludności miasto powiatu kłodzkiego, leży w południowej części historycznego hrabstwa kłodzkiego, u ujścia rzeki Bystrzycy do Nysy Kłodzkiej, na wysokości ok. 340–370 m n.p.m., w Obniżeniu Bystrzycy Kłodzkiej, stanowiącym oś Rowu Górnej Nysy, pomiędzy Górami Bystrzyckimi na zachodzie, a Wysoczyzną Idzikowską na wschodzie.

Od Kłodzka, stolicy powiatu miasto jest oddalone o 17,6 km. Bystrzyca Kłodzka na północy graniczy z Zabłociem i Starym Waliszowem, Starą Bystrzycą na zachodzie, Długopolem Dolnym i Wilkanowem na południu i Pławnicą na wschodzie.
[[Plik:Bystrzyca Kłodzka, Rynek (Habelschwerdt05).jpg|mały|Rynek]]

=== Historia ===
W XI wieku osada czeska, na miejscu lub obok której rycerz Havel (Gaweł) z Lemberka założył w XIII wieku miejscowość dla kolonistów niemieckich o nazwie ''Hawelswerde'' („Kępa Gawłowa”). W 1319 r. występuje już ona jako miasto. W 1429 r. zdobyte i zniszczone przez husytów. Po wojnach husyckich ponowny rozwój miasta. W czasie wojny Macieja Korwina z Jerzym z Podiebradów o koronę czeską w 1469 r. miasto musiało zapłacić okup wojskom Korwina.

W 1473 r. książę ziębicki i hrabia kłodzki Henryk I Starszy z Podiebradów nadał Bystrzycy prawo mili. W 1514 r. miasto otrzymało wodociągi. W XVI wieku ośrodek sukiennictwa.

W latach 20. XVI w. w mieście zaczął szerzyć się luteranizm. Po 1540 r. ewangelicy stanowili większość wśród mieszkańców miasta. W 1548 istniała tu gmina ewangelicka z pastorem J. Tyrannem z Ząbkowic Śląskich, a w 1564 przejęli oni kościół parafialny. W okresie reformacji ruch anabaptystów.

Od 1567 r. miasto znalazło się pod bezpośrednim panowaniem Habsburgów, po wykupie przez cesarza hrabstwa kłodzkiego.

W czasie wojny trzydziestoletniej miasto było wielokrotnie plądrowane przez wojska obu walczących stron, obie też nakładały nań kontrybucje i karały mieszczan za niewłaściwe w danej chwili wyznanie. Pod koniec wojny, w 1646 r. Szwedzi podpalili miasto i przedmieścia. Pożary niszczyły miasto także w latach 1703, 1753, 1763, 1800, 1821.

Od 1742 r. należało ono do Prus. W l. 1778–1779 r., w czasie wojny o sukcesję bawarską (zwanej „kartoflaną”), wojska austriackie kilkakrotnie najechały i złupiły miasto.

W latach 1818–1975 siedziba powiatu bystrzyckiego. Od 1875 połączenie kolejowe z Kłodzkiem. W 1945 miasto zostało włączone do Polski; polską nazwę miasta oparto na przedlokacyjnej nazwie czeskiej. Dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. W maju 2008 roku, na patrona miasta przyjęto świętego Floriana.

=== Gospodarka ===
Bystrzyca Kłodzka jest ośrodkiem przemysłu drzewnego, papierniczego, zapałczanego, spożywczego. W mieście istnieje kilka zakładów przemysłowych, które dają zatrudnienie mieszkańcom miasta i okolic. Od 2007 roku na terenie miasta istnieje podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „Invest-Park”. Podstrefa Bystrzyca Kłodzka obejmuje obszar o powierzchni 2,7 ha. Teren podstrefy jest w całości terenem niezabudowanym, co stwarza dogodne warunki do kształtowania zabudowy. Przedsiębiorcy inwestujący na proponowanych terenach należących do WSSE mają możliwość uzyskania zwolnienia z podatku od nieruchomości.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższy port lotniczy znajduje się w [[Hradec Králové|Hradcu Králové]]. Najbliższy port lotniczy na terenie Polski znajduje się we [[Wrocław]]iu.

=== Pociągiem ===
W mieście znajdują się dwie stacje kolejowe: Bystrzyca Kłodzka i Bystrzyca Kłodzka Przedmieście. Leżą na szlaku linii kolejowej [[w:Wrocław Główny|Wrocław Główny]] – [[Lichkov]].

=== Samochodem ===
Przez miasto przechodzi DK33, DW388 i DW392.

=== Autobusem ===
Do miasta autobusem można dojechać z [[Kłodzko|Kłodzka]].

== Warto zobaczyć ==
Miasto pomimo wielu pożarów, zniszczeń wojennych oraz powodzi zachowało poza cennym układem urbanistycznym także liczny i cenny zespół zabytkowych budowli do których zaliczyć można:

* gotycki kościół pw. św. Michała Archanioła z końca XIII wieku (przebudowywany kilkakrotnie)
* fragmenty murów obronnych z pierwszej poł. XIV wieku (z Brama Wodną, Basztą Kłodzką i Rycerską)
* pozostałość po wieży warownej z XIV wieku
* renesansowe i barokowe kamienice z XVI i XVII wieku
* kamienny pręgierz z 1556 r.
* ratusz z XIX wieku (z wieżą z 1540 r.)
* kaplica św. Franciszka Ksawerego z 1681 r.
* Posąg św. Jana Nepomucena z 1704 r.
* kolumna Trójcy Świętej z 1736 r.
* Muzeum Filumenistyczne w dawnym zborze ewangelickim.
* kościół pw. św. Jana Nepomucena z 1833 r. (436 z 17.12.1958)
* kaplica św. Floriana z XVIII wieku (1968 z 22.12.1971)

== Nauka ==
W Bystrzycy Kłodzkiej mieści się 6 szkół:

* Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Śląskich, Gimnazjum nr 1 im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz w wyniku Reformy Edukacji z 2017 również Szkoła Podstawowa nr 1 im. Józefa Bema w Zespole Szkół Ogólnokształcących,
* Szkoła Podstawowa nr 2 im. Obrońców Warszawy,
* Technikum oraz I stopniowa Szkoła Branżowa w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych.

Znajdują tu się również 3 przedszkola:

* Przedszkole nr 1,
* Przedszkole nr 2,
* Przedszkole Bystrzaki.

== Kawiarnie i restauracje ==
* Restauracja La Salle,
* Restauracja Kaktus,
* Restauracja Zielone Drzewo,
* Restauracja TOSTER,
* Restauracja Abis.

== Noclegi ==
* Hotel Castle{{Gwiazdki|5|3}}
* Hotel Abis{{Gwiazdki|5|2}}

{{Jest w|Województwo dolnośląskie}}

[[Kategoria:Powiat kłodzki]]</text>
      <sha1>0k06mudeh4efpip8rgkzbye3o07v4l8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Weißenohe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14637</id>
    <revision>
      <id>157041</id>
      <parentid>131235</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T12:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1331" sha1="fp9zi9bg06d1vjy0ogxmca1a4xy2anj" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Weißenohe
 |widok        = Weißenohe Blick.JPG
 |herb         = DEU Weißenohe COA.svg
 |mapa         = Weißenohe in FO.svg
 |państwo      = [[Niemcy]]
 |region       = [[Bawaria]]
 |powierzchnia = 
 |prefiks      = 
 |www          = 
}}
[[Plik:Sinterstufen im Lillachtal.jpg|thumb|Terasy na Lillach]]
'''Weißenohe''' – miasto powiatowe w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Bawaria]], w rejencji [[Górna Frankonia]], w powiecie [[Forchheim]]. 

== Charakterystyka ==
Miejscowość znajduje się w dolinie rzeki [[w:Lillach|Lillach]] wśród wzgórz [[Fränkische Schweiz]]. Tutaj znajduje się barokowy klasztor benedyktynów oraz teresy krasowe na rzece Lillach. Przy klasztorze jest czynny browar klasztorny.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w [[Norymberga|Norymberdze]].

=== Koleją ===
Znajduje się tu stacja kolejowa linii z Norymbergi do [[Gräfenberg]].

=== Samochodem ===
Istnieje dogodny dojazd samochodem.

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==

{{Jest w|Górna Frankonia}}

[[Kategoria:Bawaria]]</text>
      <sha1>fp9zi9bg06d1vjy0ogxmca1a4xy2anj</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>