Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 1035 157157 157023 2026-06-02T19:08:28Z Moromar 2451 /* Nocleg */ 157157 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Szlak turystyczny}} [[Plik:Trans siberian railroad large.png|thumb|upright=1.5|Kolej Transsyberyjska – linia czerwona<br />oraz [[Kolej Bajkalsko-Amurska]] – linia zielona]] '''Kolej Transsyberyjska''' ([[Rozmówki rosyjskie|ros]]. Транссиби́рская магистраль lub Трансси́б) to nazwa tras kolejowych, które przecinają [[Syberia|Syberię]] z [[Moskwa|Moskwy]]. Uwaga: trasy, a nie pociągi; nie ma czegoś takiego jak „Ekspres Transsyberyjski”. Istnieją trzy główne trasy, na których kursuje wiele pociągów: * Właściwa '''Kolej Transsyberyjska''' przecina ogromny obszar [[Rosja|Rosji]], od [[Moskwa|Moskwy]] przez [[Perm]], [[Jekaterynburg]], [[Omsk]], [[Nowosybirsk]], [[Irkuck]], [[Ułan Ude]], [[Czyta|Czytę]] i [[Chabarowsk]] do Oceanu Spokojnego we [[Władywostok]]u. * '''Kolej Transmongolska''' biegnie tą samą trasą z [[Moskwa|Moskwy]] aż do [[Ułan Ude]], a następnie odgałęzia się na południe przez [[Ułan Bator]] w [[Mongolia|Mongolii]] do [[Pekin]]u w [[Chiny|Chinach]]. * '''Kolej Transmandżurska''' biegnie dalej tą trasą, mijając [[Ułan Ude]], do [[Czyta|Czyty]], a następnie przez Chińską [[Mandżuria|Mandżurię]] do [[Pekin]]u [[Plik:Trans-Siberian train. Moscow-Vladivostok.jpg|thumb|300px|Pociąg ''Rossija'', który obsługuje całą trasę Kolei Transsyberyjskiej z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u]] Te trasy obsługiwane są przez bezpośrednie pociągi, z których te do [[Władywostok]]u kursują co najmniej codziennie, a do [[Chiny|Chin]] raz lub dwa razy w tygodniu. Kilka pociągów kursuje na krótszych odcinkach, więc podróż w tym samym kierunku może nie wymagać noclegu. Podobnie jak meandrująca rzeka, Kolej Transsyberyjska z biegiem czasu zmieniała swój bieg, dlatego istnieją różne równoległe trasy. W [[Europa|europejskiej]] części [[Rosja|Rosji]] klasyczna trasa wiedzie przez [[Niżny Nowogród]], ale inne linie biegną na północ przez [[Jarosławl]] lub na południe przez [[Kazań]]. Kolej Transsyberyjska kiedyś biegła przez [[Pietropawłowsk]], ale obecnie znajduje się ona w niepodległym [[Kazachstan]]ie. Trasa została więc przekierowana na północ, ale pociągi do [[Astana|Astany]] nadal kursują starą trasą. „BAM”, czyli Magistrala Bajkalsko-Amurska, to północna linia równoległa, która ostatecznie dociera do Pacyfiku w miejscowości [[Wanino]]/[[Sowiecka Gawań]]; mówi się o jej przedłużeniu na wyspę [[Sachalin]], a nawet do [[Japonia|Japonii]]. To ciekawe trasy poboczne, ale nie są one tutaj brane pod uwagę jako część Kolei Transsyberyjskiej. Kolej Transsyberyjska, zbudowana w latach 1891–1916, jest najdłuższą koleją na świecie. Najdłuższe połączenie kolejowe na świecie prowadzi z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u trasą transsyberyjską do [[Ussuryjsk]]a koło [[Władywostok]]u, gdzie rozgałęzia się na południe, do [[Korea Północna|Korei Północnej]]. Kursuje ona jako pociąg bezpośredni dwa razy w miesiącu. Najdłuższa ''trasa'' kolejowa, w istocie znacznie wydłużająca trasę transsyberyjską z przesiadkami, ale bez opuszczania sieci kolejowej, prowadzi z [[Portugalia|Portugalii]] do [[Singapur]]u. == Charakterystyka == [[Plik:Trans-Siberian railway map.png|thumb|upright=2.0|Przebieg linii kolejowej]] : ''Zobacz również: [[Koleją po Rosji]]'' Podróż Koleją Transsyberyjską to jedna z niewielu prawdziwych przygód, jakie pozostały. Trasa z [[Moskwa|moskiewskiego]] Dworca Jarosławskiego do [[Władywostok]]u przecina dwa kontynenty, 16 głównych rzek, sześć krajów związkowych i prawie sto miast. Nawet dziś mosty na Amurze, Jeniseju i Obie są wyjątkowe – to największe mosty rzeczne na kontynencie azjatyckim. Łącznie jest ich 485. Stanowi ona kręgosłup rosyjskiej sieci kolejowej i połączenie między azjatycką i europejską siecią kolejową. Jest to najbardziej uczęszczana linia kolejowa na świecie, którą transportowana jest znaczna część rosyjskiej ropy naftowej. Chociaż na całej trasie przeważają etniczni Rosjanie, w miarę zbliżania się do wybrzeża Pacyfiku, będzie można spotkać coraz więcej przedstawicieli różnych grup etnicznych [[Azja|Azji]]. Najpewniej poznasz osoby, które będą Twoimi współpasażerami. Zwłaszcza ci, którzy podróżują sami, najprawdopodobniej spotkają miejscowych w przedziale. To fantastyczna okazja, aby poznać Rosjan, zwłaszcza jeśli znasz ten język choć trochę. Pamiętaj, że większość ludzi nie mówi ani słowa po angielsku, więc zabierz ze sobą rosyjskie rozmówki. Automatyczny tłumacz w smartfonie lub tablecie może okazać się niezastąpionym narzędziem do zrozumienia miejscowych. === Historia === [[Plik:Russian prisoners at work at the Amur Railway.jpg|300px|thumbnail|Więźniowie budujący linię kolejową w pobliżu rzeki Amur]] Podróżowanie po [[Syberia|Syberii]] przed powstaniem kolei było rozpaczliwą sprawą. Wczesne szlaki, handel i osadnictwo przebiegały z północy na południe, wykorzystując wielkie rzeki, aby przypłynąć z [[Arktyka|Arktyki]] w krótkim lecie. Od XVI i XVII wieku podejmowano próby budowy autostrady wschód-zachód, ale wczesna budowa dróg nie dawała rady surowemu klimatowi i problemom logistycznym. Tymczasem ogromne zasoby naturalne Syberii pozostawały niewykorzystane, a pod względem ekonomicznym wschód spoglądał w stronę [[Chiny|Chin]], a nie [[Rosja|Rosji]], więc carowie, a potem Sowieci, wytrwali. Dopiero jednak w 2015 roku [[Rosja]] miała w pełni utwardzoną, całoroczną autostradę biegnącą od wybrzeża do wybrzeża. I nawet teraz, gdy autostrada jest otwarta, towary i ludzie są przewożeni koleją znacznie częściej niż drogą – zwłaszcza na ogromne odległości, które często są niezbędne, aby dostać się z dowolnego miejsca do dowolnego miejsca na [[Syberia|Syberii]]. Kolej stanowiła lepsze perspektywy dla transportu ciężkich ładunków, a budowa Kolei Transsyberyjskiej rozpoczęła się w maju 1891 roku zarówno z zachodu, jak i ze wschodu. Pierwsza dekada to historia błotnistego heroizmu, z ponad 7000 km linii kolejowej – żadnej innej linii kolejowej nie zbudowano tak szybko. I to pomimo wszystkich wzgórz, wrzosowisk i bagien, pomimo twardo-żelazistej, zamarzniętej ziemi, nieprzebytej tajgi i wielkich rzek do przekroczenia, a wszystko to z wykorzystaniem XIX-wiecznego sprzętu i wiedzy – i to w kraju często postrzeganym przez współczesnych jako beznadziejnie zacofany. Przy budowie linii kolejowej pracowało nawet 60 000 robotników, a wiele osób straciło życie. Cała linia kolejowa o długości 9288 km została ukończona w 1916 roku, a elektryfikacja w 2002 roku. Zmieniło to oblicze Rosji, która stała się krajem zarówno azjatyckim, jak i europejskim. Syberia i Daleki Wschód Rosji przeżyły boom gospodarczy i masową migrację do tych regionów – nie zawsze dobrowolną. Miasta wzdłuż linii kolejowej, takie jak [[Omsk]], [[Nowosybirsk]], [[Krasnojarsk]] i [[Irkuck]], rozrosły się do dużych ośrodków przemysłowych. Podobnie, inne miejsca podupadły: [[Tomsk]] miał być częścią Kolei Transsyberyjskiej, ale udoskonalona inżynieria umożliwiła krótszą trasę przez [[Nowosybirsk]], więc zamiast tego stał się wysypiskiem dla dysydentów, zapadłą dziurą, a jego stare miasto jest w rezultacie lepiej zachowane. Aby podać tylko jeden przykład wagi, jaką nawet współcześni przywiązywali do kolei, francuski dziennik „La France” napisał po jej ukończeniu: „Po odkryciu Ameryki i budowie Kanału Sueskiego historia nie zna innego wydarzenia, które miałoby tak ogromne bezpośrednie i pośrednie konsekwencje, jak budowa Kolei Transsyberyjskiej”. Pociągi do [[Mongolia|Mongolii]] i [[Chiny|Chin]] zostały zawieszone podczas pandemii COVID-19. Pociągi zostały jednak wznowione. === Rodzaje pociągów === Istnieją cztery rodzaje pociągów dalekobieżnych. ''Firmiennyj'' (Фирменный) i ''Skoryj'' (Скорый) to pociągi szybkie, z których pierwszy oferuje wyższy poziom komfortu. ''Passażyrskij'' (Пассажирский) są wolniejsze i mniej komfortowe, natomiast ''pocztowo-bagażnyj'' (Почтово-багажный) są bardzo wolne i przeznaczone głównie do przewozu poczty. Wyższy numer pociągu oznacza niższą kategorię pociągu i mniejszy ruch w pociągu. Kategoria pociągu jest podana w rozkładzie jazdy. Istnieją również pociągi podmiejskie (często nazywane „elektryczkami”, ponieważ były to pierwsze pociągi elektryczne w powszechnym użyciu w Rosji), ale nie pokrywają one całej linii (często łącząc miasto z jego przedmieściami wzdłuż linii), a podróż nimi uczyniłaby całą podróż jeszcze bardziej przygodową – porównywalną do próby przejechania całej [[Europa|Europy]] koleją podmiejską i autobusami lokalnymi. Im dłuższy odcinek, tym mniej alternatywnych połączeń kolejowych będzie do wyboru. Bezpośrednie pociągi między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Pekin]]em odjeżdżają dwa razy w tygodniu (jeden pociąg przez [[Ułan Bator]], a drugi przez [[Harbin]]). Między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Petersburg]]iem kursuje ponad 20 pociągów dziennie. W pociągach dalekobieżnych na wagon przypada jeden lub dwóch konduktorów. Są oni odpowiedzialni za czyszczenie samowarów i sprawdzanie biletów. == Przygotowania == [[Plik:Transsib in der Steppe.JPG|300px|thumb|Koleją Transsyberyjską po stepach Syberii]] === Samodzielnie czy z grupą turystyczną? === Podróżowanie na własną rękę jest proste, pod warunkiem, że jesteś dobrze zorganizowany i potrafisz z wyprzedzeniem zaplanować i zarezerwować wszystkie przesiadki, noclegi i etapy podróży. Będziesz musiał to zrobić w każdym przypadku, aby uzyskać rosyjską wizę, jeśli Twój plan podróży obejmuje wielokrotne wjazdy do [[Rosja|Rosji]]. Następnie, niczym statek kosmiczny płynący między planetami, będziesz przemieszczać się niemal bezwładnie z pociągu do hotelu, z pociągu do hotelu. Spróbuj improwizować w trakcie podróży, a będzie to przygoda granicząca z bagnem. Możesz sobie pozwolić na improwizację wzdłuż osi [[Moskwa]]-[[Petersburg]] i po krajach WNP. Jednak odległości i czasy podróży Koleją Transsyberyjską są ogromne, a znalezienie zakwaterowania i zarezerwowanie biletów kolejowych na miejscu będzie wymagało przynajmniej podstawowej znajomości [[Rozmówki rosyjskie|języka rosyjskiego]]. Jeśli podróżujesz zorganizowaną '''wycieczką''', wszystkie te problemy znikają. Wystarczy zapłacić i pojawić się na miejscu o odpowiedniej porze. Wycieczka grupowa Koleją Transsyberyjską jest o około 30% droższa niż samodzielna. Oznacza to również, że musisz dostosować się do harmonogramu grupy i że Twoja interakcja z miejscowymi prawdopodobnie ograniczy się do powitania kelnera w wagonie restauracyjnym. === Klimat i wyposażenie === [[Plik:Train stop.JPG|thumb|W styczniu temperatury poniżej -40°C nie są rzadkością]] Staraj się, aby bagaż był jak najmniejszy i unikaj zabierania ze sobą wartościowych przedmiotów. To, co powinieneś spakować, zależy od pory roku; latem temperatura na [[Syberia|Syberii]] i w [[Chiny|Chinach]] może przekroczyć 30°C. Zimą w dużej części [[Rosja|Rosji]] i [[Mongolia|Mongolii]] temperatura spadnie poniżej -30°C. Wiosną lub jesienią wystarczy kilka koszulek, sweter i lekka kurtka. W razie potrzeby ubrania można kupić tanio na targowiskach wzdłuż drogi. W pociągu powinieneś nosić wygodne ubranie (np. sportowe) i klapki. Zaleca się również zabranie wystarczającej ilości rzeczy do czytania. ==== Sugerowana lista rzeczy do spakowania ==== Na każdą dłuższą podróż Koleją Transsyberyjską zaleca się spakowanie następujących rzeczy: * '''Scyzoryk''' Do krojenia chleba i warzyw można kupić u sprzedawców na głównych stacjach * '''Sztućce''' Zupki instant, czyli ich rosyjska wersja – ziemniaki instant, stają się niezbędnymi przekąskami dla większości podróżnych, ponieważ każdy wagon wyposażony jest w wrzątek z samowaru, niestety często brakuje plastikowego widelca lub łyżki. * '''Menażki lub duży kubek ze stali nierdzewnej z pokrywką'''. Przydatne do przygotowywania makaronu lub herbaty, a także do mycia zębów. * '''Perfumowane chusteczki nawilżane/chusteczki nawilżane dla niemowląt/chusteczki nawilżane'''. Te drobiazgi mogą zdziałać cuda dla Twojej higieny osobistej. * '''Latarka czołowa''' Podczas tych długich podróży (przez 8 stref czasowych) często okazuje się, że Einstein rzeczywiście miał rację – czas staje się względny. Zabierz więc latarkę czołową do czytania, gdy inni chcą się zdrzemnąć. Możesz też po prostu skorzystać z telefonu. * '''Klapki''' lub inne wsuwane buty na dni spędzone w pociągu * '''Talia kart''' lub inne łatwe do opanowania gry to świetny sposób na towarzyskie spotkania z innymi podróżnymi i sprawią, że długie godziny spędzone w pociągu będą o wiele przyjemniejsze. Zabierz ze sobą talię 5 koron, ponieważ jest to popularna gra w Rosji. Jeśli grasz w szachy, koniecznie zabierz ze sobą mały zestaw szachów – gra jest bardzo popularna w Rosji. * '''Zdjęcia''' domu, kraju i rodziny oraz '''rozmówki''' z sekcją konwersacyjną mogą okazać się zaskakująco skuteczne, ponieważ będziesz mieć mnóstwo czasu na pokonanie bariery językowej. Wielu Rosjan jest ciekawych obcokrajowców, gdy tylko minie ich początkowe podejrzenie, ponieważ zazwyczaj nie spotykają ich zbyt wielu – nawet w dzisiejszych czasach. Zalecane: sporządź listę słownictwa i ucz się jej w pociągu! * '''Bateria zewnętrzna/powerbank''' – chociaż pociągi są teraz wyposażone w gniazdka elektryczne, mogą z nich korzystać inne osoby naraz, a czasami na wyższych piętrach znajdują się tylko gniazda USB do ładowania, które nie są zbyt mocne. Biżuterię najlepiej zostawić w domu. Jeśli zabierasz ze sobą tablet, laptop lub inny drogi sprzęt elektroniczny – oczywiście trzymaj go w jak największym stopniu poza zasięgiem wzroku. Warto zabrać ze sobą aparat fotograficzny z odpowiednią ilością miejsca na dane lub smartfon z dobrym aparatem. We wszystkich większych miastach znajdują się kawiarenki internetowe lub po prostu miejsca z Wi-Fi, gdzie można przesyłać zdjęcia lub przenosić je na dysk zewnętrzny. Zabierz również dodatkowe baterie lub ładowarki, ponieważ ładowanie urządzeń w pociągu może być trudne, choć możliwe, ponieważ w większości pociągów są teraz gniazdka elektryczne. == Dojazd == [[Plik:Vladstation.jpg|thumb|Stacja Władywostok]] Trzy stacje końcowe kolei transsyberyjskiej to [[Moskwa]], [[Pekin]] i [[Władywostok]]. Istnieje również dwumiesięczne połączenie z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u, ale zazwyczaj nie jest ono dostępne dla obcokrajowców. === Europejskie terminale === Do [[Moskwa|Moskwy]] można dojechać pociągiem z wielu europejskich destynacji. Ceny biletów w jedną stronę z [[Londyn]]u zaczynają się od około 200 funtów, a [https://www.bahn.de/ Niemieckie Koleje] są przydatnym źródłem informacji. Na tej trasie prawdopodobnie będziesz potrzebować wizy tranzytowej na [[Białoruś]], chyba że podróżujesz przez [[Ukarina|Ukrainę]], robisz objazd z [[Warszawa|Warszawy]] do [[Ryga|Rygi]] (kilka autobusów, potrzeba kilku dni) lub z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Helsinki]] (pociągiem lub promem, stosunkowo drogo). Jadąc od północy, możesz również odwiedzić [[Petersburg]] – dostępny pociągiem, autobusem lub promem z [[Finlandia|Finlandii]] i [[Estonia|Estonii]]. [https://global.flixbus.com/ Eurolines] to europejska firma autokarowa oferująca połączenia z wielu miast. Ceny biletów z Londynu zaczynają się od około 60 funtów. Aerofłot to główna linia lotnicza obsługująca połączenia z i do [[Moskwa|Moskwy]], ponadto do [[Moskwa|Moskwy]] latają prawie wszyscy europejscy (oraz niektórzy azjatyccy i północnoamerykańscy) przewoźnicy narodowi oraz niektóre tanie linie lotnicze. '''Która stacja w Moskwie?''' Przede wszystkim pociąg odjeżdża ze stacji podanej na bilecie, więc sprawdź to! Zazwyczaj pociągi na klasycznej trasie transsyberyjskiej przez [[Kirow]] odjeżdżają z moskiewskiej stacji Jarosławska. Kilka pociągów na [[Ural]], [[Syberia|Syberię]] i [[Daleki Wschód]] odjeżdża jednak z moskiewskiej stacji Kazańskiej; znajduje się ona w sąsiedztwie stacji Jarosławska i Leningradzkiej na północnym wschodzie miasta, a stacja metra dla wszystkich trzech terminali to Komsomolskaja. Niektóre inne pociągi jadące na wschód (głównie do [[Niżny Nowogród|Niżnego Nowogrodu]]) odjeżdżają z moskiewskiej stacji Kurskaja, oddalonej o 1 km na południe, a stacja metra to Kurskaja. Do [[Petersburga]], stolicy Rosji w czasach budowy Transsyberyjskiej, do 2022 roku można było dojechać pociągiem z [[Finlandia|Finlandii]] i krajów bałtyckich. Stamtąd można dojechać do [[Moskwa|Moskwy]] lub północną trasą transsyberyjską, omijając [[Moskwa|Moskwę]], przez [[Wołogda|Wołogdę]] i [[Jekaterynburg]], gdzie prawdopodobnie trzeba będzie przesiąść się na pociąg, aby dojechać dalej do [[Władywostok]]u lub [[Pekin]]u. === Azjatyckie terminale === [[Plik:Transib kmcounter.jpg|thumb|2914 km od [[Moskwa|Moskwy]]]] Prom DBS kursuje przez cały rok do Władywostoku z [[Sakaiminato]] w [[Japonia|Japonii]] przez [[Donghae]] w [[Korea Południowa|Korei Południowej]]. Drogą lotniczą, Aerołot obsługuje m.in. [[Władywostok]]. Do [[Pekin]]u można dotrzeć pociągiem z takich miejsc jak [[Lhasa]] ([[Tybet]]) – połączenia codzienne, [[Ho Chi Minh]] ([[Wietnam]]) – połączenia dwa razy w tygodniu, a także [[Hongkong]] (w alternatywnych terminach). Poza [[Wietnam]]em połączenia kolejowe ulegają zerwaniu i nie ma połączeń kolejowych z [[Tajlandia|Tajlandii]], [[Mjanma|Mjanmy]] ani [[Indie|Indii]] – choć często można skorzystać z autobusu. Istnieje wiele połączeń międzynarodowych do [[Pekin]]u i dość dużo połączeń do innych wschodnich terminali. Na przykład [https://www.airasia.com/en/gb Air Asia] oferuje tanie połączenia do [[Chiny|Chin]], [https://www.s7.ru/en/ S7 Airlines] oferuje połączenia lotnicze do [[Rosja|Rosji]], a [https://www.miat.com/en MIAT Mongolian Airlines] oferuje połączenia do [[Ułan Bator]] z [[Pekin]]u, [[Moskwa|Moskwy]], [[Seul]]u i [[Hongkong]]u w sezonie. Do [[Pjongjang]]u można dojechać jednym bezpośrednim pociągiem z [[Moskwa|Moskwy]] co dwa tygodnie. Linia do [[Chasan]]u na granicy z [[Korea Północna|Koreą Północną]] odgałęzia się od głównej linii do [[Władywostok]]u w Baranowskim, zanim pociąg przekroczy rzekę Tumen i wjedzie do północnokoreańskiego miasta [[Tumangang]]. == Informacje o wizie == ''Bardziej szczegółowe informacje na temat wiz znajdują się w artykułach dotyczących [[Rosja|Rosji]], [[Mongolia|Mongolii]], [[Chiny|Chin]] i [[Korea Północna|Korei Północnej]]''. Większość podróżnych będzie potrzebować wiz do [[Rosja|Rosji]] i [[Chiny|Chin]]. [[Mongolia|Mongolię]] może odwiedzić większość turystów z Zachodu bez wizy. Dla tych, którzy jej potrzebują, proces ubiegania się o wizę jest stosunkowo prosty, ale należy złożyć wniosek w mongolskiej placówce dyplomatycznej, ponieważ nie ma tam e-wiz. W [[Chiny|Chinach]] proces ubiegania się o wizę jest bardziej skomplikowany. W większości przypadków należy przedstawić szczegółowy plan podróży, w tym bilety wjazdowe i wyjazdowe z [[Chiny|Chin]], a także rezerwacje noclegów na każdą noc planowaną w [[Chiny|Chinach]]. W większości przypadków o wizę chińską można ubiegać się tylko w kraju obywatelstwa lub zamieszkania. [[Rosja]] jest bardziej problematyczna. Do wydania wizy zazwyczaj wymagane są zaproszenia. Jeśli kupujesz bilety kolejowe za pośrednictwem biura podróży w kraju, prawie na pewno może ono zająć się Twoim wnioskiem wizowym, jeśli specjalizuje się w podróżach do [[Rosja|Rosji]]. Wiza turystyczna uprawnia do pobytu w kraju do 30 dni. Wiza biznesowa to opcja dla osób, które chcą spędzić w Rosji do 90 dni, ale do jej otrzymania wymagane jest zaproszenie od rosyjskiej firmy. Obywatele większości krajów europejskich mogą uzyskać e-wizę na pobyt w Rosji do 16 dni i nie potrzebują zaproszenia, ale obywatele Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii i Nowej Zelandii nie kwalifikują się do niej. [[Korea Północna|Koreę Północną]] można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem, a podróżowanie na własną rękę jest surowo zabronione. Podróż pociągiem z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u jest możliwa pod warunkiem, że jest ona częścią wycieczki po [[Korea Północna|Korei Północnej]]. Każdy turysta zagraniczny musi zarejestrować się na pobyt w jednym miejscu dłuższy niż 7 dni roboczych (9 dni, jeśli wliczono weekend). Hotele zazwyczaj oferują to bezpłatnie, niektóre hostele oferują to za dodatkową opłatą. Podobno każdy Rosjanin może zarejestrować się u siebie, udając się na pocztę i uiszczając niewielką opłatę. Jeśli pobyt w jednym miejscu trwa krócej niż 7 dni roboczych, rejestracja nie jest wymagana. Bilety kolejowe i rachunki z hotelu są dobrym dowodem na to, że nie przekroczyłeś/aś limitu pobytu. W każdym razie zdecydowanie zaleca się zachowanie biletów i rachunków do momentu opuszczenia kraju. Rosyjskie wizy tranzytowe wydane w [[Pekin]]ie lub [[Harbin]]ie są ważne 10 dni i nie wymagają zaproszenia. To wystarczająco dużo czasu, aby odbyć podróż bez przesiadek i spędzić kilka dni w [[Moskwa|Moskwie]]. Konsulat w [[Pekin]]ie jest otwarty od 9:00 do 11:00, ale pamiętaj, że wielu obywateli [[Chiny|Chin]] również stara się o wizy, więc przyjdź wcześniej. Koszt różni się w zależności od narodowości, ale Amerykanie mogą spodziewać się 250 USD za usługę tego samego dnia lub 150 USD za usługę pięciodniową. Po przyjeździe do [[Moskwa|Moskwy]] masz cztery noce ważne na wizie tranzytowej, co pozwala na jedną lub dwie noce w [[Moskwa|Moskwie]], nocny przejazd pociągiem i jedną lub dwie noce w [[Petersburg]]u, ale musisz przekroczyć granicę przed północą ostatniego dnia ważności wizy. Z [[Rosja|Rosji]] można wyjechać przez [[Petersburg]] na wiele sposobów, m.in. autobusami i pociągami do [[Helsinki|Helsinek]], [[Tallinn]]a, [[Ryga|Rygi]], [[Kijów|Kijowa]] i innych miejsc w [[Europa|Europie]]. Należy jednak pamiętać, że obywatele niemal wszystkich państw potrzebują wizy tranzytowej (lub turystycznej) na [[Białoruś]] (w razie wątpliwości zapoznaj się z informacjami [https://www.mfa.gov.by/en/visa/ tutaj]), więc jeśli planujesz podróż przez Białoruś, koniecznie zadbaj o wizę. Rosyjskiej wizy tranzytowej nie można przedłużyć w żadnych okolicznościach. Jeśli przylatujesz z [[Pekin]]u, możesz zarejestrować swoją wizę po przybyciu do [[Moskwa|Moskwy]]. Jeśli posiadasz 10-dniową wizę tranzytową i nie zatrzymujesz się w jednym miejscu (jedziesz do [[Petersburg]]a), nie musisz jej rejestrować. Obywatele [[Izrael]]a, [[Korea Południowa|Korei Południowej]], niektórych krajów Ameryki Łacińskiej, państw członkowskich WNP i kilku innych krajów nie potrzebują wiz rosyjskich. == Bilety == [[Rosja|Rosyjski]] system kolejowy różni się od [[Europa|europejskiego]]. Bilety kolejowe kupuje się na '''konkretne daty''', a '''wszystkie przystanki muszą być zaplanowane z wyprzedzeniem'''. Jeśli na przykład masz bilet z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u i wysiądziesz z pociągu w [[Irkuck]]u bez biletu z informacją, że stamtąd wsiądziesz do innego pociągu, a pociąg odjedzie bez Ciebie, utkniesz w [[Irkuck]]u, ponieważ bilety nie będą ważne w żadnym późniejszym pociągu. To trochę jak z samolotem lecącym z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] do [[Moskwa|Moskwy]] z przesiadką w [[Amsterdam]]ie – jeśli zdecydujesz się wysiąść w [[Amsterdam]]ie i spóźnisz się na lot, nie możesz wykorzystać biletu na kolejny lot do [[Moskwa|Moskwy]]. Pociągi zazwyczaj zatrzymują się na kilka godzin na granicach międzynarodowych, na dziesiątki minut w dużych miastach (w przypadku wolniejszych pociągów w niektórych przypadkach na ponad godzinę) i na kilka minut na małych przystankach. Dzięki temu będziesz mógł zrobić zakupy na peronie, a czasem nawet zajrzeć do budynku dworca, ale aby faktycznie zwiedzić miasto, będziesz musiał kontynuować podróż późniejszym pociągiem. Przepisy stanowią, że pasażer może zatrzymać się na jeden przystanek w podróży (bez dodatkowych opłat), ale wymaga to dopełnienia formalności w pociągu i będzie trudne do uzgodnienia z konduktorem bez dobrej znajomości języka rosyjskiego. Istnieją cztery sposoby zakupu biletów na podróż. Możesz je kupić u agenta podróży (lub online) we własnym kraju, u agenta podróży w kraju, z którego rozpoczynasz podróż, osobiście przyjechać i kupić bilety na dworcu w [[Rosja|Rosji]] lub kupić bilety online za pośrednictwem strony internetowej lub aplikacji Rosyjskich Kolei (РЖД) (patrz poniżej). Pierwsze dwie opcje są najbezpieczniejsze, ale najdroższe, a dwie ostatnie są najtańsze, ale wymagają trochę czasu i wysiłku z Twojej strony. Popularne pociągi mogą być wyprzedane z dużym wyprzedzeniem, szczególnie w szczycie sezonu, dlatego staraj się rezerwować z wyprzedzeniem. „Wcześniej” oznacza 45 dni przed odjazdem pociągu. Jest to najwcześniejszy termin, w którym bilety są sprzedawane osobom prywatnym. Biura podróży mogą obiecać bilety na znacznie wcześniejszy termin. Bilety można kupić na dowolnej stacji w [[Rosja|Rosji]], niekoniecznie na tej na trasie pociągu. Przygotuj się na kilkugodzinne stanie w kolejce (co jest jednak rzadkością) i nie spodziewaj się, że w okienku będzie można porozmawiać w innym języku niż rosyjski. [[Rosja]], [[Ukraina]], [[Białoruś]], a nawet kraje bałtyckie: [[Estonia]], [[Łotwa]] i [[Litwa]], mają wspólną sieć biletową, więc bilet na rosyjski pociąg można kupić we wszystkich tych krajach (np. w [[Brześć|Brześciu]]). Cena będzie mniej więcej taka sama, chyba że skorzystasz z usług biura podróży. Niewielkie różnice zależą od tego, czy pościel (~100 rubli) i ubezpieczenie (150-200 rubli) są wliczone w cenę biletu. Jeśli pościel nie jest wliczona w cenę biletu, zapłacisz tę samą kwotę konduktorowi (ale oczywiście nie jest to wymagane w przypadku krótkich podróży w ciągu dnia). Ubezpieczenie to coś, czego tak naprawdę nie potrzebujesz, więc po prostu powiedz ''bez strachowki'' (без страховки, bez ubezpieczenia). Kupując online, ubezpieczenie zazwyczaj nie jest wliczone w cenę. Na niektórych stacjach nadal znajdują się specjalne okienka sprzedaży biletów tylko dla obcokrajowców, ale cena biletów powinna być teraz taka sama dla obcokrajowców i miejscowych. Bilety są zawsze '''imienne''', z imieniem i nazwiskiem oraz numerem paszportu, dlatego należy okazać paszporty wszystkich podróżnych przy płaceniu (kserokopia paszportu zazwyczaj wystarcza) oraz przy wejściu do pociągu (należy okazać oryginał dokumentu). Należy to dokładnie sprawdzić. '''Jedna błędna cyfra w numerze paszportu wydrukowanym na bilecie najprawdopodobniej uniemożliwi wejście do pociągu'''. Ponadto, jeśli planujesz kupić bilety więcej niż jeden raz, warto mieć pod ręką karteczkę z nazwiskami podróżnych zapisanymi cyrylicą, zamiast przepisywać je za każdym razem. Zwróć też uwagę na numer pociągu – na dużych, zatłoczonych stacjach pomoże Ci to znaleźć właściwy peron i pociąg, ponieważ może się zdarzyć, że w tym samym czasie odjedzie kilka pociągów, bez wskazania stacji pośrednich. W [[Pekin]]ie bilety kolejowe na pociągi międzynarodowe można kupić w China International Travel Service (CITS), które ma dwa biura; Jeden w hotelu International przy Jianguomen i jeden w holu Beijing Tourism Building, za hotelem New Otani. Należy je kupić osobiście. === Bilety online === [[plik:transsiberian-interior.jpg|thumb|Kabina pasażerska klasy ''Kupe'' na kolei transsyberyjskiej]] Bilety można kupić online. Większość tras obsługuje „rejestrację elektroniczną” – wejście do pociągu wymaga jedynie okazania paszportu (lub dokumentu tożsamości dołączonego do biletu). Niemniej jednak, aby uniknąć kłopotów, zaleca się (choć nie jest to absolutnie konieczne) wydrukowanie biletów. Można to zrobić w dowolnej kasie lub w jednym ze specjalnych automatów biletowych, które są teraz zainstalowane na większych dworcach kolejowych. Jeśli musisz wydrukować bilet, zawsze drukuj go co najmniej godzinę przed odjazdem, ponieważ automaty biletowe często się zacinają lub brakuje papieru, a kasy słyną z bardzo długich kolejek. Podaj paszport i potwierdzenie zamówienia (lub tylko numer zamówienia). Kasjer wyda Ci papierowy bilet bez dodatkowej opłaty. Może wydrukować wszystkie bilety jednocześnie. Zakup biletów na oficjalnej stronie Rosyjskich Kolei może być dość trudny, ale nieco tańszy niż na dworcach, ponieważ nie ma opłaty manipulacyjnej. Możesz również wybrać wagon i miejsce siedzące oraz sprawdzić wszystkie opcje. Jednak nie wszystkie zagraniczne karty kredytowe są akceptowane (żadna nie jest akceptowana od 2022 roku). Bilety krajowe można kupić do 45–60 dni przed odjazdem, a bilety międzynarodowe – 60 dni przed odjazdem. Bilety międzynarodowe są zazwyczaj droższe niż krajowe, dlatego zaleca się przesiadkę na krótko przed przekroczeniem granicy i podróżowanie z biletami krajowymi, o ile to możliwe. Zazwyczaj przy wejściu na pokład samolotu sprawdzany jest tylko dokument tożsamości. Nikt nigdy nie prosi o bilet, ponieważ system odprawił go już wcześniej, niezależnie od tego, czy posiadasz go, czy nie. === Kasy biletowe w Rosji === * '''Koleje Rosyjskie''', ☏ +7 495 266-8300 (Międzynarodowa Kasa Biletowa tylko w języku rosyjskim). Strona internetowa sprzedaje bilety online (w języku angielskim). * '''Transsib Reisen''', ☏ +7 90959 1010-1. Sprzedają bilety po kosztach. Działają w Petersburgu od 1991 roku i mówią również po angielsku, niemiecku i francusku. Ich strona internetowa jest jednak wyłącznie w języku niemieckim, ale zawiera wbudowany tłumacz Google. * '''RusTrains.com''', ☏ +7-812-645-08-98, info@rustrains.com. Wygodna internetowa kasa biletowa. Działają w Moskwie od 2014 roku, mają stronę internetową również w języku angielskim, hiszpańskim i innych językach europejskich. Zapewniają sprawną obsługę klienta. === Numery stacji === Numery stacji są używane wewnętrznie w rosyjskim systemie komputerowym kolei, ale zazwyczaj są również drukowane na biletach. Ich znajomość może być pomocna przy rezerwacji biletów na mniejszych stacjach (możesz zabrać ze sobą tę stronę i używać jej do wskazywania) lub przy zakupie biletów za granicą. === Numery stacji === Numery stacji są używane wewnętrznie w rosyjskim systemie komputerowym kolei, ale zazwyczaj są również drukowane na biletach. Ich znajomość może być pomocna przy rezerwacji biletów na mniejszych stacjach (możesz zabrać ze sobą tę stronę i używać jej do wskazywania) lub przy zakupie biletów za granicą. {{infobox|Przy kasie biletowej | *Chciałbym kupić bilet – ''Ja chaciu kupić biłiet'' – Я хочу купить билет :Z – ''iz'' – из :Do – ''w'' – в *Jedna, dwie, trzy osoby – ''adin, dwa, tri czieławieka'' – один, два, три человека *Dziś – ''siewodnia'' – сегодня *Jutro – ''zaftra'' – завтра *Poniedziałek – ''paniedielnik'' – понедельник *Wtorek – ''ftornik'' – вторник *Środa – ''srieda'' – среда *Czwartek – ''czietwerg'' – четверг *Piątek – ''piatnica'' – пятница *Sobota – ''subota'' – суббота *Niedziela– ''woskresienie'' – воскресенье *Odjeżdża o – ''wyjest'' – выезд :Rano– ''utrom'' – утром :Południe– ''dniom'' – днем :Wieczorem– ''wieczierom'' – вечером *Wagon – ''wagon'' – вагон :Plackart (3 kl) – ''plackart'' – плацкарт :Kupe (2 kl) – ''kupe'' – купе :SV ( 1 kl) – ''es we'' – СВ *Czy mógłbym mieć... – ''mnie, pażałsta...'' – мне, пожалуйста... :górna kuszetka – ''wiernjuju połku'' – верхнюю полку :dolna kuszetka – ''niżnjuju połku'' – нижнюю полку *Numer paszportu – ''omer paspórta'' – номер паспорта }} ==== Międzynarodowe ==== ''Stacje są wymienione w kolejności od zachodu na wschód'' * 5100136 [[Warszawa]]/[[Polska]] – Dworzec Centralny (''Warszawa Centralna'') * 2100035 [[Brześć]]/[[Białoruś]] (Брест) * 1000001 [[Helsinki]]/[[Finlandia]] (Хельсинки) * 3100022 [[Ułan Bator]]/[[Mongolia]] (Улан-Батор) * 3300100 [[Pekin]]/[[Chiny]] (Пекин, 北京) * 3300200 [[Harbin]]/[[Chiny]] (Харбин, 哈尔滨) ==== Rosja ==== ''Lista głównych stacji wymienionych w kolejności od zachodu na wschód'' * 2058000 [[Królewiec|Kaliningrad]] (Калининград) * 2004000 [[Petersburg]] (Санкт-Петербург) : 2004001 Petersburg – Stacja Główna (Санкт-Петербург (Главный вокзал)) : 2004004 Petersburg – Dworzec Fiński (Санкт-Петербург (Финляндский вокзал)) * 2000000 [[Moskwa]] (Москва) : 2000002 Moskwa – Dworzec Jarosławski (Москва (Ярославский Вокзал)) : 2000003 Moskwa – Dworzec Kazański (Москва (Казанский Вокзал)) : 2000006 Moskwa – Dworzec Białoruski (Москва (Белорусский Вокзал)) * 2060001 [[Niżny Nowogród]] (Нижний Новгород) – często wymieniany z dawną nazwą miasta Gorki (Горький) * 2060500 [[Kazań]] (Казань) * 2030000 [[Jekaterynburg]] (Екатеринбу́рг) – często wymieniany z dawną nazwą miasta Swierdłowsk (Свердловск) * 2044001 [[Nowosybirsk]] (Новосибирск) * 2028170 [[Tomsk]] (Томск) * 2038001 [[Krasnojarsk]] (Красноярск) * 2054052 [[Siewierobajkalsk]] (Северобайкальск) * 2054001 [[Irkuck]] (Иркутск) * 2054785 [[Ułan Ude]] (Улан-Удэ) * 2034001 [[Chabarowsk]] (Хабаровск) * 2034130 [[Władywostok]] (Владивосток) === Taryfy === [[Plik:Moscow-Pekin Trans-Manchurian-railway.JPG|thumb|Kolej Transmandżurska jedzie z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pekin]]u przez [[Harbin]] – po rosyjsku „Москва — Пекин”, jak napisano cyrylicą na przedstawionym wagonie]] Ceny biletów są bardzo zróżnicowane, głównie ze względu na jakość pociągów i wybrane miejsca. '''Pociągi o niskich numerach''' (001, 008 itd.) są droższe i wygodniejsze. Prawdopodobnie znajdziesz się w nowym, klimatyzowanym wagonie z czystą toaletą („biotoaletą”, co oznacza, że ​​nie rozpryskuje ona odchodów na tory i dlatego pozostaje otwarta przez całą podróż). '''Pociągi o wysokich numerach''' (133, 139 itd.) są tańsze i mniej komfortowe. Spodziewaj się starszych wagonów bez klimatyzacji (choć obecnie jest to rzadkością, ponieważ większość pociągów posiada klimatyzację) oraz ze staromodnymi toaletami, które są zamykane na czas postoju pociągu, a czasami nawet 15–20 minut wcześniej. Rosyjskie Koleje nie gwarantują jednak konkretnego typu wagonu na Twoją podróż. Nawet drogie pociągi mogą czasami korzystać ze starszych, mniej komfortowych wagonów. Cena jest również silnie uzależniona od wybranego miejsca w pociągu, niezależnie od jego numeru. Główną zasadą jest to, że niższe łóżka/miejsca są zazwyczaj zauważalnie droższe (o 30% droższe), a łóżka na drugim poziomie są tańsze. Jeśli wybierzesz miejsce „platzkart” – te po bokach pociągu, wzdłuż pasażu, są zazwyczaj najtańsze, a jednocześnie najbardziej niewygodne do spania. Rosyjskie Koleje oferują sezonowe ceny biletów na pociągi krajowe (od -20% do +35% „ceny podstawowej”). Bilety są zazwyczaj droższe latem i tańsze zimą. Dodatkowo, od stycznia 2016 roku na niektórych trasach wprowadzono tzw. system dynamiczny. Działa on podobnie jak w przypadku linii lotniczych. Uzyskujesz niższą cenę, kupując bilet z dużym wyprzedzeniem (40–45 dni przed odjazdem), a znacznie wyższą, kupując bilet w dniu odjazdu. Krótkie podróże mogą być absurdalnie drogie (2030 euro za 1–2 godziny, ale to rzadkość i może się tak zdarzyć tylko dlatego, że dostępnych jest tylko kilka najdroższych miejsc/łóżek), podczas gdy podróż na kilka tysięcy kilometrów okazuje się zaskakująco przystępna cenowo. Ogólnie rzecz biorąc, ceny biletów nie zależą znacząco od liczby dni pozostałych do odjazdu. Główna różnica, wynikająca z terminu, pojawi się tylko wtedy, gdy kupisz je z dużym wyprzedzeniem (jak wspomniano wcześniej). Zazwyczaj można więc bez problemu kupić bilet dzień wcześniej lub tego samego dnia, a cena nie ulegnie znacznej zmianie w systemie cen dynamicznych, może nieznacznie, ale nie drastycznie. Jeśli nie kupisz biletów z wyprzedzeniem, liczy się tylko liczba dostępnych miejsc w danym pociągu. Może się więc zdarzyć, że w tym terminie w tym pociągu nie będzie już wolnych miejsc – jeśli ten odcinek będzie popularny, a do odjazdu pozostało niewiele czasu. '''Przybliżone szacunki''' dla odcinków w jedną stronę, które zależą również od cen dynamicznych, jakości pociągu, sezonu i daty, wyniosą: * Cena nocnego pociągu [[Petersburg]]–[[Moskwa]] zaczyna się od około 5000 rubli (2. klasa) i od 4000 rubli za ekspresowe połączenie Sapsan (miejsce w klasie standardowej). * [[Moskwa]]–[[Jekaterynburg]] kosztuje od około 7500 rubli (druga klasa, dolne piętro). * [[Jekaterynburg]]–[[Krasnojarsk]] kosztuje około 7000–12000 rubli (druga klasa, nocleg). * [[Krasnojarsk]]–[[Irkuck]] kosztuje około 3500–7000 rubli (druga klasa). * [[Irkuck]]–[[Władywostok]] kosztuje około 12000–18000 rubli (druga klasa). Całkowity koszt: w 2024 roku cena biletu w jedną stronę z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u (lub w drugą stronę) według strony internetowej Rosyjskich Kolei wynosiła około 14 000 rubli za miejsce w wagonie (3. klasa, „platzkart”) lub 28 000 rubli za przedział (2. klasa, „kupe”) na dolnym poziomie. Na górnym poziomie taki „kupe” zazwyczaj kosztuje około 20 000 rubli. Na całej długości linii kolejowej nie ma przedziałów pierwszej klasy, znajdują się one tylko w określonych pociągach na określonych odcinkach, zazwyczaj bliżej [[Moskwa|Moskwy]]. Uwaga: podane powyżej szacunki dotyczące biletu w jedną stronę oznaczają, że całą trasę przejedziesz jednym pociągiem i tylko na tym samym poziomie, a zwiedzanie większych miast po drodze nie będzie trwało dłużej niż 30–60 minut, ponieważ tyle właśnie zajmują przystanki przed odjazdem pociągu. A ponieważ niektórzy podróżujący Transsibem prawdopodobnie chcieliby spędzić trochę czasu zatrzymując się w miastach po drodze, będą musieli kupić bilety na różne pociągi, a ich całkowity koszt będzie zdecydowanie wyższy. Ogólnie rzecz biorąc, jeśli połączymy platformy i wagony, wagony z wysokimi i niskimi łóżkami, całkowity koszt może wynieść około 50 000 rubli. === Rozkłady jazdy === [[Plik:Omsk railway station. Ticket office hall.jpg|thumb|Kasy biletowe i tablice odjazdów i przyjazdów, [[Omsk]]]] Pociągi transsyberyjskie mają zróżnicowany rozkład jazdy: niektóre pociągi kursują codziennie, inne w dni parzyste, inne w dni nieparzyste, a niektóre odjeżdżają tylko kilka razy w tygodniu. Koleje Rosyjskie udostępnia rozkłady jazdy wszystkich rosyjskich pociągów, a także niektórych pociągów międzynarodowych odjeżdżających z rosyjskich miejscowości, takich jak [[Moskwa]]–[[Pekin]]. Podawana jest jedynie rzeczywista dostępność, publikowana na 60 lub 45 dni przed odjazdem dla wszystkich pociągów rosyjskich i na 60 dni dla większości pociągów międzynarodowych. Oczywiście używana jest rosyjska pisownia: [[Pekin]] to ''Pekin'', [[Moskwa]] to ''Moskva'', [[Petersburg]] to ''Sankt-Peterburg'', [[Jekaterynburg]] to ''Ekaterinburg'' lub ''Sverdlovsk'' (dawna nazwa miasta), [[Ułan Ude]] to ''Ulan-ude'', [[Ułan Bator]] to ''Ulan-Bator'', a [[Chabarowsk]] to ''Habarovsk''. Jeśli nie podróżujesz z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pekin]]u lub [[Władywostok]]u tym samym pociągiem, zwłaszcza jeśli wsiadasz poza dużym miastem, możesz być zmuszony skorzystać z tak zwanych pociągów „przejazdowych” (''проходящие''), które rozpoczynają swoją podróż bardzo daleko, być może tysiące kilometrów od stacji początkowej. Dystrybucja biletów jest nieco skomplikowana. Nie obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”, która zapełniałaby pociąg w sposób losowy. Niektóre przedziały miejsc są zarezerwowane na odjazdy z określonych stacji, więc możesz, przynajmniej teoretycznie, kupić bilety na dowolną trasę z dużym wyprzedzeniem. Gdy przedział miejsc przypisany do Twojej stacji zostanie wyprzedany, bilety z tej stacji nie będą dostępne do 72 godzin przed odjazdem, kiedy wszystkie pozostałe miejsca będą dostępne. Jeśli naprawdę Ci na tym zależy, możesz spróbować oszukać system, bawiąc się stacjami odjazdu i przyjazdu i znajdując bilet, który naprawdę Ci odpowiada. Najprawdopodobniej jednak uda Ci się zdobyć to, czego potrzebujesz, bez zagłębiania się w działanie systemu. Inne dobre opcje planowania podróży to planer podróży Deutsche Bahn. Jest dostępny w wielu językach, w tym angielskim, francuskim i hiszpańskim. Ma mniej problemów z transliteracją niż rosyjskie strony internetowe, ale obejmuje tylko ograniczone pociągi „szybkie” (''firmenny''). Inną dobrą opcją jest tabela połączeń kolejowych Poezda (wyszukaj w Google) – jedno z niewielu internetowych narzędzi do planowania podróży w języku angielskim, które nie próbuje sprzedać biletów, a dodatkowo ma przyjemny, prosty interfejs. Jeśli znasz rosyjski, rosyjski portal internetowy Yandex oferuje przydatny [https://rasp.yandex.ru/map/trains/#center=37.63999999999997%2C55.75999999999371,zoom=5 serwis informacyjny w czasie rzeczywistym], w tym rozkłady jazdy pociągów i stacji, a także aktualną lokalizację pociągów na mapie. == Jedź == Nie warto wysiadać na każdym przystanku. Miejsca wymienione poniżej (poza węzłami i przejściami granicznymi) są najciekawsze. {{mapa|49.3|85.4|zoom=3|wysokość=300|szerokość=800|align=center}} == Właściwa Kolej Transsyberyjska == Właściwa Kolej Transsyberyjska łączy [[Moskwa|Moskwę]] z [[Władywostok]]iem. Zwykle kursują dwa pociągi dziennie w każdym kierunku. Z [[Moskwa|Moskwy]] pociąg 010 odjeżdża z dworca Jarosławskiego i dociera do [[Władywostok]]u prawie 6 dni i 12 godzin później. Nieco wolniejszy pociąg, numer 002, dociera do [[Władywostok]]u prawie 6 dni i 22 godziny później. W przeciwnym kierunku pociąg 009 odjeżdża z [[Władywostok]]u i dociera do [[Moskwa|Moskwy]] 6 dni i 4 godziny później. Nieco wolniejszy pociąg 001 dociera do [[Moskwa|Moskwy]] w 6 dni i 19 godzin. Poniższe czasy i trasy dotyczą szybszych pociągów (010 i 009). Pociągi 001/002 (Rossija) jadą inną trasą z [[Moskwa|Moskwy]] i przejeżdżają przez [[Jarosławl]] zamiast przez [[Niżny Nowogród]], ale łączą się z tym pierwszym przed [[Kirow]]em. [[File:Transsib start.JPG|thumb|Kolej Transsyberyjska w Moskwie]] [[File:Vladimir Golden Gate IMG 0046 1725.jpg|thumbnail|Złota Brama Włodzimierza]] [[File:C0325-NN-Oka-and-Kremlin.jpg|thumb|Niżny Nowogród]] [[File:Novosibirsk Glavny Station 07-2016 img1.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Nowosybirsku – jeden z największych w Rosji]] [[File:Krasnoyarsk Dam in 2008.jpg|thumb|Zapora Krasnojarska niedaleko Krasnojarska]] [[File:Lakebaikal.jpg|thumb|Jezioro Bajkał]] [[File:Центр Улан-Удэ.JPG|thumbnail|Centralne Ułan-Ude]] [[File:Russia Chita railroad station.jpg|thumb|Stacja kolejowa Czyta]] [[File:Center of Vladivostok and Zolotoy Rog.jpg|thumb|Władywostok]] {| class="wikitable" |- ! Miasto !! km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !!Opis |- | {{Znacznik|[[Moskwa]]|55.776389 |37.6575|typ=transport}}'''[[Moskwa]]''' (Москва) || 0&nbsp;km || 0 hr || Moskwa || Stolica Rosji słynie z wielu słynnych na cały świat zabytków, takich jak Kreml, Plac Czerwony i Sobór Wasyla Błogosławionego. Moskwa to bez wątpienia doskonałe miejsce dla każdego, kto interesuje się historią Rosji – znajdują się tam muzea, zabytkowe kościoły i budynki zarówno z czasów sowieckich, jak i z czasów wcześniejszych. |- | {{Znacznik|[[Włodzimierz]]|56.13008 |40.42015|typ=transport}}'''[[Włodzimierz (Rosja)|Włodzimierz]]''' (Владимир)|| 210&nbsp;km || 3h || Moskwa ||Założony w XII wieku, Włodzimierz słynie z białej, średniowiecznej architektury kamiennej, która jest jednym z obiektów wpisanych na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] i częścią [[Złoty Pierścień|Złotego Pierścienia]]. Podróżując wolniejszym pociągiem przez Jarosław, można zobaczyć historyczne centrum tego miasta, również wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i znajdujące się na trasie Złotego Pierścienia, choć z późniejszego okresu. 5 minut po wyjściu z dworca kolejowego, po prawej stronie, znajduje się przedmongolska, rosyjska cerkiew prawosławna Opieki Matki Bożej nad Nerlą z XII wieku. |- | {{Znacznik|[[Niżny Nowogród]]|56.32208 |43.94591|typ=transport}}'''[[Niżny Nowogród]]''' (Ни́жний Но́вгород)|| 442&nbsp;km || 6 hr || Moskwa ||W czasach radzieckich to XIII-wieczne miasto nosiło nazwę Gorki, a wśród muzeów znajduje się jedno poświęcone pisarzowi. Podobnie jak Moskwa i niektóre inne rosyjskie miasta, Niżny Nowogród również ma Kreml. Ponadto szczyci się rzeką Wołgą i bogatą kolekcją tradycyjnej rosyjskiej architektury. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Wołgę|56.35391 |43.92411|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Wołgę''' || 447&nbsp;km || 6 hr || Moskwa ||Pierwszą dużą rosyjską rzeką, którą przekroczysz, będzie Wołga, tuż za opuszczeniem dworca kolejowego w Niżnym Nowogrodzie. |- | {{Znacznik|[[Perm]]|58.00482 |56.17473|typ=transport}}'''[[Perm]]''' || 1,436&nbsp;km || 20 hr || Moskwa +2 ||Perm słynie z wydarzeń kulturalnych i instytucji takich jak PERMM, jedyna galeria sztuki współczesnej w Rosji. Warto odwiedzić jaskinię w [[Kungur]]ze i dawny obóz Gułagu przekształcony w muzeum. |- | {{Znacznik|Granica Europy i Azji|56.8820 |60.0656|typ=transport}}'''Granica Europy i Azji''' || 1,777&nbsp;km || 1 dzień, 1 godz. || Moskwa +2 ||Granicę między Europą a Azją wyznacza biały obelisk w lesie. Jesteś teraz nieco ponad dzień drogi od Moskwy. |- | {{Znacznik|[[Jekaterynburg]]|56.85866 |60.60612|typ=transport}}'''[[Jekaterynburg]]''' (Екатеринбу́рг) || 1,816&nbsp;km || 1 dzień, 1 godz. || Moskwa +2 ||Stolica [[Ural]]u może poszczycić się imponującą kolekcją budynków z okresu sowieckiego oraz ciekawymi muzeami prezentującymi lokalne rzemiosło, sztukę i przyrodę. |- | {{Znacznik|[[Tiumeń]]|57.14559 |65.52231|typ=transport}}'''[[Tiumeń]]''' (Тюме́нь) || 2,144&nbsp;km || 1 dzień, 6 godz. || Moskwa +2 ||Tiumeń był jednym z pierwszych rosyjskich fortów na [[Syberia|Syberii]]. To dobry punkt wyjścia na wyprawy do [[Obwód tiumeński|obwodu tiumeńskiego]], w tym do starożytnego miasta [[Tobolsk]], pierwszej rosyjskiej osady na Syberii i miejsca, gdzie można podziwiać starą rosyjską architekturę, w tym liczne drewniane domy. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Irtysz|54.93291 |73.35202|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Irtysz''' || 2,706&nbsp;km || 1 dzień, 13 godz. || Moskwa +3 ||Przed dotarciem do [[Omsk]]a przekroczą Państwo rzekę Irtysz. |- | {{Znacznik|[[Omsk]]|54.93956 |73.38646|typ=transport}}'''[[Omsk]]''' (Омск) || 2,712&nbsp;km || 1 dzień, 13 godz. || Moskwa +3 || Omsk był przez krótki okres po rewolucji stolicą Białorusi. Wśród atrakcji turystycznych znajdują się muzeum wojskowe, katedra kozacka z kozackim sztandarem i syberyjskie domy z rzeźbionego drewna. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Ob|55.00967 |82.91837|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Ob''' || 3,332&nbsp;km || 1 dzień, 22 godz. || Moskwa +4 ||Ob, to kolejna znana syberyjska rzeka, którą trzeba pokonać przed dotarciem do [[Nowosybirsk]]a. |- | {{Znacznik|[[Nowosybirsk]]|55.03630 |82.89521|typ=transport}}'''[[Nowosybirsk]]''' (Новосиби́рск) || 3,335&nbsp;km || 1 dzień, 22 godz. || Moskwa +4 ||Trzecie co do wielkości miasto Rosji oferuje bogactwo architektury modernizmu radzieckiego, doprawionej wspaniałymi przykładami radzieckiej sztuki monumentalnej. Wśród zabytków architektury znajdują się również stare kościoły, domy kupieckie i obóz wojskowy z początku XX wieku. To punkt wyjścia do podróży w góry [[Ałtaj]] i [[Kazachstan]]. |- | {{Znacznik|[[Tajga]]|56.06226 |85.62564|typ=transport}}'''[[Tajga]]''' (Тайга́) || 3,565&nbsp;km || 2 dni, 1 godz. || Moskwa +4 ||Sama wieś Tajga nie jest zbyt ciekawa, ale z niej można stosunkowo łatwo dostać się do [[Tomsk]]a, studenckiego miasta o drewnianej architekturze. |- | {{Znacznik|[[Krasnojarsk]]|56.00486 |92.82842|typ=transport}}'''[[Krasnojarsk]]''' (Красноярск) || 4,095&nbsp;km || 2 dni, 9 godz. || Moskwa +4 ||Malownicze miasto Krasnojarsk zostało założone przez Kozaków. W mieście znajduje się wiele muzeów, zabytków oraz centrów handlowo-rozrywkowych. Dalej znajduje się ogromna zapora wodna i rezerwat przyrody Stołby z granitowymi kolumnami. Jeśli jedziesz do [[Pekin]]u Koleją Transmongolską, przebyłeś już połowę drogi z Moskwy. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Jenisej|56.06600 |93.00957|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Jenisej''' || 4,101&nbsp;km || 2 dni, 9 godz. || Moskwa +4 ||Krasnojarsk leży nad dużą rzeką, którą przekroczysz w trakcie swojej podróży na wschód. |- | {{Znacznik|węzeł BAM|55.92035 |98.06190|typ=atrakcja}}'''węzeł BAM''' || 4,515&nbsp;km || 2 dni, 15 godz. || Moskwa +5 ||Za wsią Tajszet magistrala Bajkalsko-Amurska rozgałęzia się na północ. |- | {{Znacznik|[[Irkuck]]|52.28264 |104.26047|typ=transport}}'''[[Irkuck]]''' (Иркутск) || 5,185&nbsp;km || 3 dni, 2 godz. || Moskwa +5 ||W połowie drogi z Moskwy do Władywostoku, po trzech dniach podróży, Irkuck leży nad brzegiem jeziora [[Bajkał]], wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Samo miasto oferuje tradycyjne, zdobione syberyjskie drewniane domy, lodołamacz, tamę oraz, oczywiście, kilka kościołów i muzeów poświęconych kulturze i historii regionu. Jedną ze specjalnych pamiątek do kupienia są kamusi – tradycyjne futrzane buty. Z Irkucka można również wybrać się w podróż koleją Circum-Bajkalską. |- | {{Znacznik|[[Ułan Ude]]|51.84034 |107.58242|typ=transport}}'''[[Ułan Ude]]''' (Улан-Удэ) || 5,642&nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa +5 ||Już sama brama do Muzeum Etnograficznego pokazuje, że przybyłeś na Wschód – i nie tylko – Ułan Ude ma wyraźnie mongolski klimat z buddyjskimi miejscami i starymi rezydencjami z czasów, gdy miasto było ważnym punktem handlowym w regionie. |- | {{Znacznik|Węzeł transmongolski|51.82124 |107.70361|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmongolski''' || 5,655&nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa +5 ||Niedługo za Ułan Ude znajduje się ważny węzeł kolejowy: właściwa kolej transsyberyjska biegnie prosto na wschód do Władywostoku, a transmongolska biegnie na południe do Mongolii i Chin. |- | {{Znacznik|[[Czyta]]|52.02813 |113.49482|typ=transport}}'''[[Czyta]]''' (Чита)|| 6,199&nbsp;km || 3 dni, 18 godz. || Moskwa +6 || Dawniej zamknięte miasto Czita oferuje kilka miejsc kultu religijnego. Ponieważ miasto odwiedza niewielu turystów, zwłaszcza z Zachodu, jest ono postrzegane jako ciekawostka. |- | {{Znacznik|Węzeł transmandżurski|51.62441 |114.53127|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmandżurski''' || 6,312&nbsp;km || 4 dni, 0 godz. || Moskwa +6 ||Dokładnie cztery dni później, od Moskwy, szlaki transmandżurskie skręcają w stronę [[Harbin]]u i [[Pekin]]u. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Amur|48.53633 |135.00326|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Amur'''} || 8,515&nbsp;km || 5 dni, 11 godz. || Moskwa +7 ||Po bardzo długim odcinku bez większych miast przekroczysz Amur, ostatnią z głównych rzek na tej trasie. Most na rzece jest przedstawiony na banknocie 5000 rubli. |- | {{Znacznik|[[Chabarowsk]]|48.49687 |135.07296|typ=transport}}'''[[Chabarowsk]]''' (Хабаровск) || 8,521&nbsp;km || 5 dni, 11 godz.|| Moskwa +7 ||Za rzeką dotrzesz do Chabarowska. Jeśli interesują Cię muzea, znajdziesz tu kilka muzeów z prefiksem „Dalekowschodni”, w których możesz zapoznać się z historią wojskową regionu, sztuką, historią powszechną i… Koleją Dalekowschodnią – która obejmuje najbardziej wysunięty na wschód odcinek Kolei Transsyberyjskiej! |- | {{Znacznik|[[Władywostok]]|43.11124 |131.88192|typ=transport}}'''[[Władywostok]]''' (Владивосток) || 9,288&nbsp;km || 6 dni, 0 godz. || Moskwa +7 ||Sześć dni po rozpoczęciu podróży, lub kilka godzin później, jeśli wybrałeś wolniejszy pociąg, docierasz do Władywostoku nad Oceanem Spokojnym. Dworzec kolejowy został zbudowany w tym samym stylu co moskiewski dworzec Jarosław, po drugiej stronie torów. Stacjonuje tu rosyjska flota pacyficzna – miasto zostało zbudowane właśnie w tym celu – więc jest tu mnóstwo miejsc i pomników morskich do odwiedzenia, a także malownicze wybrzeże Pacyfiku. |- |} == Kolej Transmongolska == [[Plik:Leaving Ulan Bator station.webm|thumb|Opuszczanie stacji Ułan Bator]] Kolej Transsyberyjska łączy [[Moskwa|Moskwę]] z [[Pekin]]em. Przez nieco ponad połowę trasy przebiega tymi samymi torami co Kolej Transsyberyjska, a następnie skręca na południe, przez [[Mongolia|Mongolię]] do [[Chiny|Chin]]. Wszystkie stacje na tym odcinku są przesunięte o pięć godzin w stosunku do czasu moskiewskiego. Pociąg Transsyberyjski, linia 43 (oznaczana w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K4), odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] w każdy wtorek o 23:45 i przyjeżdża do [[Pekin]]u w poniedziałek po południu o 11:40. W kierunku zachodnim pociąg numer 33 (oznaczany w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K3) odjeżdża z [[Pekin]]u w każdą środę o 11:22 i przyjeżdża do [[Moskwa|Moskwy]] w następny poniedziałek o 13:58. Ponadto między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Ułan Bator]] kursują dwa pociągi tygodniowo. Pociąg linii 6 odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] w każdą środę i czwartek o 23:45 i przyjeżdża do [[Ułan Bator]] w poniedziałek i wtorek rano o 06:45. W drugim kierunku pociąg nr 5 odjeżdża z [[Ułan Bator]] w każdy wtorek i piątek o 15:25 i przyjeżdża do [[Moskwa|Moskwy]] o 13:58 pięć dni później, w sobotę lub wtorek. === Z Jeziora Bajkał do Pekinu === Dalsza podróż po przerwie nad [[Bajkał]]em może być trudna, zwłaszcza w szczycie sezonu – dlatego zaplanuj trasę i kup bilety z wyprzedzeniem. Jeśli jesteś w [[Ułan Bator]], musisz dostać się do [[Pekin]]u i nie masz biletu, lepiej nie jechać bezpośrednim pociągiem, ponieważ ceny są wysokie, a w kasach często brakuje biletów. Są jednak nieoficjalni naganiacze, którzy chętnie sprzedadzą Ci bilet za trzy do pięciu razy wyższą cenę niż oficjalna – oczywiście kiepski interes. Zamiast tego, wsiądź do lokalnego pociągu i dojedź do granicy w [[Zamiin Uud]] (15 USD), przejedź przez Chiny minibusem i wsiądź do autobusu do [[Pekin]]u (40 USD). [[Plik:Selenga.jpg|thumbnail|Krajobraz prowincji Selenga w północnej Mongolii]] [[Plik:Yurts in Ulan Bator 10.JPG|thumb|Wielu Mongołów mieszka w jurtach, tradycyjnych namiotach, również w stolicy]] [[Plik:WheelChanging.jpg|thumb|Wymiana wózków na granicy w celu dostosowania do chińskiego rozstawu szyn]] [[Plik:云岗石窟.JPG|thumbnail|Groty Yungang w Datong]] [[Plik:Tiantan.jpg|thumbnail|Świątynia Nieba, Pekin]] {| class="wikitable" |- ! Miasto !! km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !!Opis |- | {{Znacznik|Węzeł transmongolski|51.82124 |107.70361|typ=atrakcja}}'''węzeł BAM''' || 5,655&nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa+5 ||Tuż za [[Ułan Ude]] Kolej Transsyberyjska oddziela się od Kolei Transmongolskiej. |- | {{Znacznik|[[Nauszki]]|50.38948 |106.10012|typ=transport}} (Наушки) || 5,902&nbsp;km || 3 dni, 17 godz. || Moskwa+5 ||Nauszki to rosyjska stacja graniczna i oczywiście ostatnia rosyjska stacja na tej linii; albo pierwsza, jeśli jedziesz z przeciwnego kierunku. Mam nadzieję, że nie zapomniałeś wizy. Na granicy nie ma różnicy czasu między Rosją a Mongolią. |- | {{Znacznik|[[Suche Bator]]|50.23650 |106.19880|typ=transport}} (Сүхбаатар) || 5,925&nbsp;km || 3 dni, 19 godz. || UTC+9 ||Suche Bator to mongolska stacja graniczna. Podobnie jak w Nauszkach, pociąg będzie tu stał znacznie dłużej niż na wcześniejszych stacjach. |- | {{Znacznik|[[Ułan Bator]]|47.90806 |106.88418|typ=transport}} (Улаанбаатар) || 6,304&nbsp;km || 4 dni, 4 godz. || UTC+9 ||Stolica Mongolii jest jednym z głównych punktów trasy. Znajdują się tam miejsca poświęcone historii od czasów wielkiego Imperium Mongolskiego do czasów współczesnych oraz klasztory buddyjskie. W pobliżu miasta można również wybrać się na pieszą wędrówkę po górach. Miasto jest najlepszą bazą wypadową do wycieczek po Mongolii; pobliski [[Park Narodowy Gorchi-Terelj]] pozwala poczuć smak mongolskiej przyrody i oferuje możliwość noclegu w tradycyjnym gerze. |- | {{Znacznik|[[Dzamyn Üüd]]|43.71907 |111.90768|typ=transport}} (Замын-Үүд) || 7,013&nbsp;km || 4 dni, 17 godz. || UTC+9 ||Po podróży przez pustynię [[Gobi]] pociąg dociera do stacji granicznej [[Dzamyn Üüd]]. |- | {{Znacznik|[[Erenhot]]|43.65359 |111.98278|typ=transport}} (二连浩特) || 7,023&nbsp;km || 4 dni, 19 godz. || UTC+8 || Znany również jako Erlian, Erenhot to chińska stacja graniczna. Tutaj wózki są wymieniane, aby dopasować je do chińskiego rozstawu kół; to kolejna ciekawostka dotycząca pociągów między Rosją a Chinami. Trwa to 3-4 godziny i trzeba wysiąść z bagażami, zanim pociąg się załaduje. |- | {{Znacznik|[[Zhurihe]]|42.39754 |112.89904|typ=transport}} (朱日和) || 7,182&nbsp;km || 5 dni, 1 godz. || UTC+8 || Miasto rządzone przez Sonid Right Banner, [[Xilin Gol (prefektura)|Xilin Gol]], w pobliżu głównego ośrodka szkoleniowego chińskiej armii |- | {{Znacznik|[[Jining|Ulanqab]]|41.02958 |113.09180|typ=transport}} (集宁) || 7,356&nbsp;km || 5 dni, 3 godz. || UTC+8 || Znane również jako Ulanqab, ważny węzeł kolejowy i miasto górnicze, skąd podróżni mogą w 2 godziny dojechać pociągiem do pobliskiego miasta [[Datong City|Datong]], które oferuje wiele atrakcji, w tym wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Groty Yungang z 51 000 posągów Buddy. Kilka klasztorów, pagoda z XI wieku, Góra Heng, jedna ze świętych gór taoizmu, oraz stragany z jedzeniem ulicznym wzbogacają to doświadczenie – właśnie przybyłeś do Chin. |- |{{Znacznik|[[Zhangjiakou]]|40.75136 |114.88281|typ=transport}} (张家口) || 7,534&nbsp;km || 5 dni, 5 godz. || UTC+8 || Zhangjiakou to miasto na północny zachód od Pekinu. W Zhangjiakou znajduje się część [[Wielki Mur Chiński|Wielkiego Muru]] i jedna z bram w murze, Brama Dajing, która niegdyś stanowiła ważny punkt transportu i handlu między Hanami a Mongołami. Większość zawodów narciarskich Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2022 odbyła się w rejonie Taizicheng w dzielnicy Chongli w Zhangjiakou, a na tę okazję zbudowano nową, szybką linię szybkiego pociągu. |- | {{Znacznik|[[Pekin]]|39.90167 |116.42101|typ=transport}} (北京) || 7,854&nbsp;km || 5 dni, 9 godz. || UTC+8 ||Niewiele miast jest tak bogatych w zabytki jak [[Pekin]]. Najważniejsze z nich to plac Tian’anmen, Zakazane Miasto, Brama Niebiańskiego Spokoju, Świątynia Nieba i Wielki Mur, oddalone o godzinę jazdy autobusem, ale na zwiedzanie miasta można by z łatwością poświęcić tydzień. Z Pekinu można dotrzeć praktycznie wszędzie w Chinach – dlaczego nie kontynuować podróży pociągiem, skoro już dotarłeś tak daleko? |- |} == Kolej Transmandżurska == Kolej transmandżurska, znana również jako ''Wostok'' (wschód), prowadzi do [[Pekin]]u. Przez nieco dłuższy czas (około dwóch trzecich długości) podąża torami kolei transsyberyjskiej, po czym skręca na południe i kontynuuje podróż do [[Chiny|Chin]], omijając [[Mongolia|Mongolię]]. Pociąg transmandżurski, linia 20 (oznaczana w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K20), odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] o 23:45 w każdą sobotę i dociera do [[Pekin]]u o 05:46 w następną sobotę. Pociąg 19 (oznaczany w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K19) odjeżdża z [[Pekin]]u o 23:00 w sobotę wieczorem i dociera do [[Moskwa|Moskwy]] o 17:58 w piątek. [[Plik:China - Russia Railway.jpg|thumb|Opuszczając Rosję w Zabajkalsku]] [[Plik:Harbin Railway Station 01.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Harbinie]] [[Plik:ShanhaiguanGreatWall-end.jpg|thumb|Koniec Wielkiego Muru, Shanhaiguan]] {| class="wikitable" |- ! Miasto !! Km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !! Opis |- | {{Znacznik|Węzeł transmandżurski|51.62441 |114.53127|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmandżurski''' || 6,312&nbsp;km || 4 dni, 0 godz. || Moskwa +6 || Po przebyciu około dwóch trzecich długości właściwej Kolei Transsyberyjskiej tory kolei transmandżurskiej odbijają na południe. |- | {{Znacznik|[[Zabajkalsk]]|49.63951 |117.33146|typ=transport}}'''[[Zabajkalsk]]''' (Забайка́льск) || 6,666&nbsp;km || 4 dni, 7 godz || Moskwa +6 ||Zabajkalsk to rosyjska stacja graniczna. Wagony zostaną wyposażone w wózki dostosowane do chińskiego rozstawu szyn, co wydłuży czas oczekiwania. Chiny są o godzinę do tyłu w stosunku do lokalnego czasu rosyjskiego. |- | {{Znacznik|[[Manzhouli]]|49.58345 |117.44209|typ=transport}}'''[[Manzhouli]]''' (满洲里) || 6,678&nbsp;km || 4 dni, 13 godz || UTC+8 || Po drugiej stronie granicy znajduje się Manzhouli, chińska stacja graniczna. |- | {{Znacznik|[[Hailar]]|49.22838 |119.74072|typ=transport}}'''[[Hailar]]''' (海拉尔) || 6,824&nbsp;km || 4 dni, 19 godz || UTC+8 || Dzielnica śródmiejska Hulunbuir słynąca z trawiastych terenów. |- | {{Znacznik|Bugt|48.75400 |121.91845|typ=transport}}'''Bugt''' (博克图) || 7,034&nbsp;km || 5 dni, 0 godz. || UTC+8 || Miasto zarządzane przez [[Yakeshi]] (牙克石), węzeł kolejowy. |- | {{Znacznik|Ang'angxi|47.16152 |123.81431|typ=transport}}'''Ang'angxi''' (昂昂溪) || 7,303&nbsp;km || 5 dni, 4 godz. || UTC+8 || Ang'angxi to dzielnica miasta [[Qiqihar]]. Rezerwat Przyrody Zhalong znajduje się na południowy wschód od miasta i jest siedliskiem wielu ptaków, w tym żurawi. |- | {{Znacznik|Harbin|45.75949 |126.62568|typ=transport}}'''[[Harbin]]''' (哈尔滨) || 7,613&nbsp;km || 5 dni, 8 godz. || UTC+8 ||Harbin to chińskie miasto z wpływami rosyjskimi. Wiele budynków zostało wzniesionych przez Rosjan sto lat temu. Mieszka tu liczna mniejszość rosyjska, a laleczki matrioszki można tu kupić na sprzedaż. Do głównych atrakcji należą Park Tygrysów, kilka parków i kilka muzeów. Jeśli jesteś tu zimą, nie przegap Festiwalu Rzeźb z Lodu i Śniegu. |- | {{Znacznik|Changchun|43.91071 |125.31974|typ=transport}}'''[[Changchun]]''' (长春) || 7,819&nbsp;km || 5 dni, 11 godz. || UTC+8 || Changchun był stolicą japońskiego państwa marionetkowego Mandżukuo. W Changchun znajdują się pałace i urzędy Mandżukuo oraz inne budynki w stylu japońskim. |- | {{Znacznik|Siping|43.16818 |124.37410|typ=transport}}'''[[Siping]]''' (四平) || 7,934&nbsp;km || 5 dni, 12 godz. || UTC+8 || Ważny węzeł kolejowy. |- | {{Znacznik|Shenyang|41.79832 |123.39664|typ=transport}}'''[[Shenyang]]''' (沈阳) || 8,122&nbsp;km || 5 dni, 14 godz. || UTC+8 || Shenyang to największe miasto w północno-wschodnich Chinach. Pałac cesarski Nuhaci, Pałac Mukden, oraz dwa pierwsze grobowce cesarskie dynastii Qing – Zhaoling w Parku Beiling (dosłownie: Park Grobowców Północnych) i Fuling w Parku Dongling (dosłownie: Park Grobowców Wschodnich) – wszystkie znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. |- | {{Znacznik|Jinzhou|41.12520 |121.14123|typ=transport}}'''[[Jinzhou]]''' (锦州) || 8,364&nbsp;km || 5 dni, 17 godz. || UTC+8 || Ważny węzeł kolejowy i miasto górnicze. |- | {{Znacznik|Shanhaiguan|39.99928 |119.76158|typ=transport}}'''[[Shanhaiguan]]''' (山海关) || 8,585&nbsp;km || 5 dni, 19 godz. || UTC+8 ||Shanhaiguan to miejsce, w którym część Wielkiego Muru kończy się w oceanie. Miasto szczyci się również innymi atrakcjami związanymi z Wielkim Murem. Kilka minut jazdy pociągiem dzieli je od większego miasta [[Qinhuangdao]], znanego przede wszystkim jako kurort nadmorski, do którego Shanhaiguan należy jako dzielnica. |- | {{Znacznik|Tangshan|39.62571 |118.11849|typ=transport}}'''[[Tangshan]]''' (唐山) || 8,721&nbsp;km || 5 dni, 19 godz. || UTC+8 || Tangshan to ważne miasto przemysłowe położone w pobliżu Pekinu i Tianjinu. W Tangshan znajduje się Muzeum Trzęsień Ziemi, upamiętniające trzęsienie ziemi w Tangshan z 1976 roku, uważane za największe trzęsienie ziemi XX wieku pod względem liczby ofiar śmiertelnych. |- | {{Znacznik|Tiencin|39.13628 |117.20948|typ=transport}}'''[[Tiencin]]''' (天津) || 8,844&nbsp;km || 5 dni, 21 godz. || UTC+8 || Tiencin nto jedno z pięciu centralnych miast Chin. Obszar miejski Tiencin położony jest wzdłuż rzeki Hai i był niegdyś siedzibą zagranicznych koncesji pod koniec dynastii Qing i na początku ery Kuomintangu. |- | {{Znacznik|Pekin|39.90167 |116.42101|typ=transport}}'''[[Pekin]]''' (北京) || 9,001&nbsp;km || 5 dni, 23 godz. || UTC+8 |||Niewiele miast jest tak bogatych w zabytki jak Pekin. Najważniejsze z nich to plac Tian’anmen, Zakazane Miasto, Brama Niebiańskiego Spokoju, Świątynia Nieba i Wielki Mur, oddalone o godzinę jazdy autobusem, ale na zwiedzanie miasta można by z łatwością spędzić tydzień. Z Pekinu można dotrzeć praktycznie wszędzie w Chinach – dlaczego nie kontynuować podróży pociągiem, skoro już dotarłeś tak daleko? |- |} === Wycieczki poboczne === [[Plik:Gorkhi-Terelj National Park 45.JPG|thumb|Żółwia Skała w Parku Narodowym Gorkhi-Terelj]] Istnieje kilka interesujących miejsc „poza szlakiem”. [[Petersburg]] jest często odwiedzany przed lub po podróży Koleją Transsyberyjską. Stolica Tatarów, [[Kazań]], leży na alternatywnej trasie między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Jekaterynburg]]iem. [[Tobolsk]], dawna stolica [[Syberia|Syberii]], znajduje się nieco ponad 200 km od [[Tiumeń|Tiumeniu]]. [[Tomsk]], najpiękniejsze miasto Syberii, można odwiedzić jako przystanek w [[Nowosybirsk]]u lub [[Krasnojarsk]]u. Jedną z głównych atrakcji podróży jest jezioro [[Bajkał]], do którego można dotrzeć z [[Irkuck]]a i [[Siewierobajkalsk]]a; jezioro można zobaczyć z pociągu, ale dlaczego nie zwiedzić regionu dalej? Osoby zatrzymujące się w regionie na kilka dni często wybierają się na malowniczą wyspę [[Olchon]]. W [[Mongolia|Mongolii]] warto odwiedzić okolice [[Ułan Bator]], na przykład [[Park Narodowy Terelj]] lub dalej położoną pustynię [[Gobi]]. Jedna z głównych atrakcji [[Chiny|Chin]], [[Wielki Mur Chiński|Wielki Mur]], znajduje się niedaleko linii kolejowej. Jeden z równoległych torów, używany przez Kolej Transsyberyjską w czasach sowieckich, wkracza na północ [[Kazachstan]]u przez górnicze miasto [[Pietropawłowsk]], a następnie wjeżdża z powrotem do [[Rosja|Rosji]] i łączy się ze standardową trasą w [[Omsk]]u. Posiadacze zachodnich paszportów nie potrzebują wizy, aby odwiedzić [[Kazachstan]], problem polega na tym, że opuszczając [[Rosja|Rosję]], można ponownie wjechać tylko z dwukrotną lub wielokrotną wizą rosyjską. Nie warto dodatkowo się trudzić, organizując to tylko po to, aby szybko zobaczyć [[Pietropawłowsk]], lepiej pojechać dalej na południe do stolicy [[Kazachstan]]u, [[Astana|Astany]] (dawniej Nur-Sułtan), i do [[Ałmaty]]. Z obu tych miejsc kursują pociągi do [[Urumczi]] w północno-zachodnich [[Chiny|Chinach]], skąd kursują superszybkie pociągi do [[Xi’an]] i [[Pekin]]u. Nie jest to jednak wycieczka transsyberyjska, a zupełnie odrębna trasa, opisana w artykule „[[Z Moskwy do Urumczi]]”. == Zakupy == '''Koszty''' zależą głównie od pożądanego poziomu jakości. Podróż drugą klasą i pobyt w hotelach średniej klasy wraz z prostszym posiłkiem i zwiedzaniem lub pokazem będzie kosztować 100–120 euro dziennie. Jeśli chcesz, aby podróż pociągiem i hotel były pierwszej klasy, a wycieczki z przewodnikiem były zorganizowane, łatwo podnieść dzienne koszty do 500 euro. Podróżując z własnym wyżywieniem, w trzeciej klasie i zatrzymując się w hostelach, możesz obniżyć dzienne wydatki do zaledwie 20–30 euro. [[Chiny]] i [[Mongolia]] są w jakiś sposób tańsze i bardziej dostępne turystycznie niż [[Rosja]]. Nie ma tam praktycznie żadnych zniżek. Międzynarodowa (lub lokalna) legitymacja studencka może zapewnić kilka zniżek, ale zniżki dla seniorów są niespotykane. Wiele walut światowych można wymienić po dobrych kursach w każdym mieście. Nie ma konieczności zabierania ze sobą lokalnej waluty, ponieważ kursy w lokalnych bankach są znacznie korzystniejsze. Oszczędzaj na [[Chiny]], nie wymieniaj pieniędzy na lotniskach (lub po prostu tyle, ile potrzebujesz, aby dostać się do miasta). W [[Rosja|Rosji]] kursy w kantorach wymiany walut są zazwyczaj zbliżone do tych w bankach. Wymiana pieniędzy w pociągu nie jest możliwa. W [[Chiny|Chinach]] kursy walut są ustalane przez rząd, a banki prywatne często odmawiają wymiany franków szwajcarskich, więc trzeba udać się do banku państwowego, aby je wymienić. Kart kredytowych można używać w hotelach, lepszych restauracjach, biurach podróży i dużych sklepach spożywczych. W [[Moskwa|Moskwie]] i [[Pekin]]ie są one powszechnie akceptowane. Karty Visa są najczęściej akceptowane w bankomatach. Czeki podróżne można zrealizować tylko w kilku miejscach, ale kursy są akceptowalne. Typowy '''napiwek''' w [[Rosja|Rosji]] wynosi 5–10%. Nie trzeba płacić napiwku, jeśli nie jest się zadowolonym z usługi. W [[Mongolia|Mongolii]] rachunek jest zazwyczaj zaokrąglany w górę. Żadna z tych praktyk nie jest powszechna w Chinach. == Jedzenie == [[Plik:Транссибирска железница.JPG|thumb|Sprzedaż jedzenia i napojów na stacji kolejowej]] [[Plik:Trans Siberian railway Samovar.jpg|thumb|Samowar (zwany „Tytanem”) na pokładzie pociągu]] Podczas takiej podróży poznasz wiele różnych kuchni. Bardziej szczegółową listę lokalnych specjałów znajdziesz w artykułach poszczególnych miast i regionów. Poniżej znajduje się lista kilku ogólnych informacji związanych z pociągami. W wielu pociągach znajdują się '''wagony restauracyjne'''. Ceny są wysokie w stosunku do jakości. Danie główne kosztuje 5–8 euro. W porze lunchu i kolacji możesz zamówić świeżo przygotowane jedzenie, ale w innych przypadkach spodziewaj się mrożonek, które podgrzewane w mikrofalówce stają się mniej smaczne. Napoje i alkohol są około 2–3 razy droższe niż w sklepach. Z drugiej strony, spożywanie alkoholu (z wyjątkiem piwa) na pokładzie pociągu jest zabronione, a do wagonów restauracyjnych nie wolno wnosić własnego alkoholu, więc jeśli chcesz się napić, zapłać za niego lub zrób to po cichu w swoim przedziale, tak jak robi to większość mieszkańców. Bilety pierwszej klasy, a nawet niektóre bilety drugiej klasy, mogą obejmować jedzenie (przekąski na śniadanie, ciepłe posiłki na lunch i kolację). Do przedziału podejdzie kobieta i przyniesie kilka plastikowych miseczek z ciepłym jedzeniem. Zazwyczaj jest ono świeżo ugotowane i całkiem zjadliwe. Na trasie [[Moskwa]]-[[Władywostok]] pociąg zatrzymuje się na 20–30 minut co 3–4 godziny. Każdy może wysiąść z pociągu, a na peronie często można spotkać ludzi oferujących różnorodne świeże lokalne produkty (jajka, ryby, sery, pieczywo, owoce, mięso lub ser w cieście) oraz napoje dla pasażerów. Wiele stacji kolejowych wymaga obecnie wykupienia licencji na prowadzenie stoiska na peronie. Między [[Pekin]]em a [[Nowosybirsk]]iem sprzedawcy peronowi byli obecni tylko w Choir w [[Mongolia|Mongolii]] i Maryjskim w [[Rosja|Rosji]]. Ceny są niskie; akceptowane są tylko ruble rosyjskie. Szczególną atrakcją jest wędzona ryba (omul) sprzedawana na brzegu jeziora [[Bajkał]] (stacja: Sludianka, przystanek na krótki postój, więc trzeba się spieszyć). Na niektórych większych stacjach znajdują się stoiska z przekąskami i alkoholem. Jedzenie i napoje są również sprzedawane w kioskach na peronach, ale zazwyczaj dwa razy droższe. Aby uzyskać rozsądną cenę, należy poczekać na stację z dłuższym postojem i po prostu wyjść z dworca kolejowego – zazwyczaj tuż za rogiem znajduje się mnóstwo kiosków lub małych sklepików, oferujących szerszy wybór. Na większości przystanków znajdują się supermarkety (niekoniecznie zachodnie), niedrogie stoiska z jedzeniem i prostsze restauracje. Bardziej luksusowe restauracje i sieci fast foodów można znaleźć w dużych miastach. Jednak znane sieci zachodnie można znaleźć tylko w [[Moskwa|Moskwie]] i [[Pekin]]ie. Jadąc z [[Pekin]]u przez [[Harbin]], ostatnim przystankiem w [[Chiny|Chinach]] jest [[Manzhouli]]. Sprzedawane tam jedzenie jest dość drogie, ale wielu Rosjan zaopatruje się w prowiant (tj. alkohole i piwo). Do [[Rosja|Rosji]] można wwieźć maksymalnie 2 litry alkoholu (piwa, wódki lub dowolnej ich kombinacji) na osobę, w przeciwnym razie trzeba będzie zapłacić „karę” (łapówkę) celnikom. Pozbądź się wszystkich juanów, chyba że chcesz zabrać je na pamiątkę, ponieważ za granicą stają się praktycznie bezwartościowe. Przed dworcem znajduje się kilku kantorów wymiany walut na czarnym rynku, w których można wymienić renminbi na ruble po zawyżonych kursach. Aby zdobyć ruble, trzeba mieć dużo czasu po rosyjskiej stronie granicy ([[Zabajkalsk]]). Idź do bankomatu znajdującego się w banku w mieście. Przeznacz 30 minut na dojazd i powrót. Pociąg zatrzymuje się na kilka godzin, aby wymienić wagony, więc możesz zrobić zakupy na lokalnych targowiskach (chleb, ser itp.). Jadąc z [[Pekin]]u przez [[Mongolia|Mongolię]] do [[Rosja|Rosji]], nadal można natknąć się na tych samych naciągaczy na kantory. Na stacji w [[Ułan Bator]], w poczekalni, znajduje się całkiem przyzwoity kantor wymiany walut. Większość, jeśli nie wszystkie, kantory w [[Mongolia|Mongolii]] i [[Rosja|Rosji]] przyjmują dolary amerykańskie lub euro. Przyjmują jednak tylko banknoty, więc sprawdź kurs wymiany i kup dużo, jeśli płacisz banknotem 5 euro. Zawsze pytaj konduktora, ile masz czasu, zanim pobiegniesz na stację, aby znaleźć bankomat, ponieważ pociąg nie będzie na ciebie czekał. Jeśli nie spędzasz czasu w [[Mongolia|Mongolii]], unikaj kupowania mongolskich tögrögów. Są one praktycznie bezwartościowe wszędzie indziej, a ich eksport jest nielegalny. Dlatego wydawaj dolary lub euro, ale od razu kupuj ruble, ponieważ rosyjscy sprzedawcy są bardziej skłonni do fałszowania kursów walut niż mongolscy lub chińscy sprzedawcy platformowi. Jedzenie tradycyjnie kładzie się na stole w przedziale. Nierzadko zdarza się dzielenie się jedzeniem. To dobry pomysł na piknik, podczas którego poznajesz współpasażerów. Uprzejmie jest pozwolić im się zaprosić i mieć coś do przywiezienia. Dlaczego nie przywieźć czegoś z kraju? Każdy wagon ma ''samowar'' (dozownik gorącej wody, dosł. „samowar”), który jest utrzymywany w cieple przez całą podróż. Przygotuj stos suszonych zup, torebek herbaty i Nescafe. Wystarczy przynieść własny kubek lub poprosić o niego konduktora. Konduktorzy sprzedają również herbatę, kawę, przekąski, a nawet liofilizowane posiłki w nieco zawyżonych cenach. == Picie == Alkohol jest ważną częścią rosyjskiej kultury, dlatego nie jest niczym niezwykłym wypicie wódki podczas pikniku w przedziale. Na tym etapie należy zachować ostrożność i wiedzieć, kiedy przestać. Po pierwsze, picie mocnego alkoholu jest zabronione w rosyjskich pociągach, ale, jak zawsze w [[Rosja|Rosji]], „niedozwolone” nie oznacza „zabronione”. Konduktorzy będą udawać, że cię nie widzą, chyba że hałasujesz lub robisz inne awantury. Policja może przeszukać pociąg i nękać osoby pijące, więc zachowuj się cicho i trzymaj butelki pod stołem. Nigdy nie pij więcej, niż możesz. Konkurs na picie z pewnością skończy się dla ciebie pobytem w szpitalu lub czymś gorszym. Kieruj się zdrowym rozsądkiem, gdy współpasażerowie coś ci zaproponują. Znacznie bardziej prawdopodobne jest, że skosztujesz dobrego drinka niż wpadniesz w kłopoty, ale kłopoty nie są rzadkością i obejmują zarówno złe alkohole, jak i alkohol celowo zmieszany z narkotykami, co sprawi, że staniesz się łatwą ofiarą. Poza tym ważnym napojem jest również herbata; w Rosji oznacza to czarną herbatę z cytryną, a w Chinach zieloną herbatę. Pije się go w przerwach, po posiłkach, a czasem jako aperitif. Samowar przydaje się również, gdy masz ochotę na gorące napoje (woda jest darmowa, ale herbatę można przynieść własną lub kupić u konduktora). Zazwyczaj można kupić napoje bezalkoholowe i piwo w wagonie restauracyjnym i wrócić do niego. Warto mieć ze sobą podstawowe rozmówki, ponieważ konduktorzy raczej nie mówią po angielsku, a napoje nie będą zawierały mleka ani cukru, chyba że wyraźnie o nie poprosisz. == Nocleg == [[Plik:Trans Mongolian Train 01.jpg|thumb|Przejazd przez pustynię Gobi Koleją Transmongolską]] [[Plik:Плащкарт.jpg|thumbnail|Platzkart]] Wszystkie bilety na pociągi dalekobieżne obejmują miejsca sypialne. W klasach 1 i 2 mają one około 1,9 m długości i około pół metra szerokości. Wagony klasy 3 mają krótsze kuszetki. Niektóre pociągi między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Petersburg]]iem mają miejsca siedzące. Niewiele pociągów w Rosji oferuje wszystkie 4 rodzaje przedziałów do wyboru: * '''Pierwsza klasa (SV)''' jest, poza trzema klasami „M”, najwygodniejsza i dość droga. Cena jest co najmniej dwukrotnie wyższa niż w klasie 2. Każda kabina składa się z dwóch sof po obu stronach przedziału, które można przekształcić w łóżka do spania. W niektórych pociągach, takich jak Kolej Transmongolska, przedziały pierwszej klasy mają prywatne łazienki. Obsługa w pierwszej klasie przypomina nieco tę, której można oczekiwać w Europie i Ameryce Północnej, co warto wziąć pod uwagę, ponieważ rosyjskie koleje są znane z biurokracji i, delikatnie mówiąc, niezbyt dbają o obsługę. Drzwi przedziałów można zamknąć od wewnątrz, ale zamki te można otworzyć z zewnątrz kluczem. W przypadku użycia łańcucha, drzwi można uchylić tylko na 5 cm. * '''Druga klasa (Kupe)''' jest nieco porównywalna ze standardem w zachodnioeuropejskich pociągach sypialnych. Wagony te są podzielone na przedziały, z których każdy mieści 4 łóżka. W ciągu dnia pasażerowie dzielą dwie dolne prycze, a poza wagonem restauracyjnym nie ma innych miejsc siedzących. Większość pociągów ma przedziały tylko dla mężczyzn, tylko dla kobiet i mieszane. Można wybrać dowolny z nich, w zależności od preferencji. Kupe to dobry kompromis między względnym komfortem a możliwością spotkania i rozmowy z Rosjanami. Ceny są porównywalne z najtańszym biletem lotniczym w klasie ekonomicznej. Bilety w drugiej klasie można łączyć z posiłkiem i „obsługą”. Jedzenie oznacza ciepłe posiłki serwowane dwa razy dziennie. „Obsługa” oznacza drobne rzeczy, takie jak szczoteczka do zębów, podkładki, herbata, kawa i przekąski wliczone w cenę biletu. * '''Trzecia klasa (Platzkart)''' przypomina nieco klasę sypialną w chińskich pociągach: wielu uważa ją za znacznie lepszą, niż sugeruje jej reputacja. Wagony te mają otwarty układ z dwoma dolnymi i dwoma górnymi leżankami (miejsca od 1 do 36), wąskim korytarzem i dwoma kolejnymi leżankami ciągnącymi się wzdłuż boku wagonu (miejsca od 37 do 52). Te ostatnie nie są polecane. :Prywatność jest tu niewielka, ale wielu pasażerów preferuje tę opcję, przynajmniej na krótką podróż z noclegiem, ponieważ nie trzeba zamykać się w przedziale z trzema obcymi osobami. Daje to również bardziej unikatowe, rosyjskie doświadczenie i pozwala zobaczyć większą – i inną – grupę niż w drugiej klasie. Cena jest zazwyczaj o 40–50% niższa niż w drugiej klasie. Podróżuje nią wielu ludzi z klasy średniej, ale można też spotkać młodych mężczyzn wracających z wojska i innych hałaśliwych lub pijanych towarzyszy, więc jest to nieco bardziej ekscytujące niż ukrywanie się w zamkniętym przedziale. Wadą wagonów trzeciej klasy są krótsze kuszetki, które będą niewygodne dla osób powyżej 175 cm wzrostu. Oświetlenie jest przyciemnione, ale nie całkowicie wyłączane w nocy. * '''Czwarta klasa (obszczi)''' to najtańszy środek transportu. Można ją znaleźć w wolniejszych pociągach. Większość osób korzysta z niej tylko na krótkich trasach, nieprzekraczających 10–12 godzin. Wagony czwartej klasy mogą mieć oddzielne siedzenia, jak w pociągach europejskich, ale bardziej prawdopodobne jest, że trafisz na wagon trzeciej klasy, gdzie każda dolna kuszetka mieści trzy osoby, a dodatkowo jedna osoba musi leżeć na górnej. W rzeczywistości górne kuszetki są tu najpopularniejsze. Są one zajmowane w pierwszej kolejności, niezależnie od numerów miejsc na biletach. Następnie inne osoby będą siedzieć lub leżeć na dolnych kuszetkach. Jeśli pociąg dotrze do celu przed godziną 8:00 czasu lokalnego, konduktor obudzi Cię pół godziny przed przyjazdem. W przeciwnym wypadku zostaniesz powiadomiony 15 minut przed przyjazdem. == Język == [[Plik:Beijing UlaanBaatar Moscow Train.jpg|thumb|Pekin-Ułan Bator-Moskwa w trzech językach, Kolej Transmongolski]] Chociaż [[Rosja|Rosja]] jest ogromnym krajem, a niektóre regiony mają własne języki lokalne, [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]] jest nauczany w każdej szkole i służy jako lingua franca między różnymi grupami etnicznymi. Jeśli znasz trochę rosyjski, możesz go używać podczas całej podróży. Jeśli nie, warto nauczyć się cyrylicy, ponieważ wiele znaków nie ma transkrypcji w alfabecie łacińskim. [[Rozmówki mongolskie|Mongolski]], język [[Mongolia|Mongolii]], również używa cyrylicy z dwiema dodatkowymi literami. Rosyjski jest jednak najczęściej nauczanym językiem obcym w Mongolii, więc zazwyczaj można się porozumieć w miastach, mówiąc po rosyjsku. Z drugiej strony, Mongołowie mają silną niechęć do Chin i często uważają za obraźliwe zwracanie się do nich po mandaryńsku. W północno-wschodnich [[Chiny|Chinach]] mówi się po [[Rozmówki chińskie|mandaryńsku]]. Jest to język tonalny i osoba nieznająca chińskiego, czytająca łacińskie transkrypcje, które nie zawierają tonów, prawdopodobnie nie zostanie zrozumiana przez miejscowych. Podobnie, większość miejscowych nie rozumie łacińskich transkrypcji języka chińskiego. Innymi słowy, jeśli nie mówisz dobrze po chińsku, poproś kogoś, na przykład w hotelu, o zapisanie adresów chińskimi znakami, aby pokazać je taksówkarzom itp. Rosyjski nie jest powszechnie używany poza miastami przygranicznymi. Językiem [[Korea Północna|Korei Północnej]] jest [[Rozmówki koreański|koreański]], choć nieco odbiega od koreańskiego używanego w [[Korea Południowa|Korei Południowej]], szczególnie jeśli chodzi o współczesne pojęcia. Językiem [[Rozmówki angielskie|angielskim]] posługuje się głównie młodzież i osoby wykształcone. Kilku starszych Rosjan mówi po niemiecku, a niektórzy młodzi po francusku. Angielski również nie jest powszechnie używany w [[Chiny|Chinach]], chociaż personel dużych hoteli i atrakcji turystycznych, które odwiedza wielu zagranicznych turystów, zazwyczaj posługuje się podstawowym angielskim. [[Korea Północna|Koreę Północną]] można zwiedzać tylko z przewodnikiem, a przewodnicy będą mówić po angielsku (lub w dowolnym języku, w którym zarezerwujesz wycieczkę). == Bezpieczeństwo == {{Jest w|Rosja}} {{zarys}} [[Kategoria:Rosja]] [[Kategoria:Szlaki turystyczne]] 4xzy408am3yliusfnl767vby9ttzflm 157158 157157 2026-06-02T19:30:10Z Moromar 2451 /* Bezpieczeństwo */ 157158 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Szlak turystyczny}} [[Plik:Trans siberian railroad large.png|thumb|upright=1.5|Kolej Transsyberyjska – linia czerwona<br />oraz [[Kolej Bajkalsko-Amurska]] – linia zielona]] '''Kolej Transsyberyjska''' ([[Rozmówki rosyjskie|ros]]. Транссиби́рская магистраль lub Трансси́б) to nazwa tras kolejowych, które przecinają [[Syberia|Syberię]] z [[Moskwa|Moskwy]]. Uwaga: trasy, a nie pociągi; nie ma czegoś takiego jak „Ekspres Transsyberyjski”. Istnieją trzy główne trasy, na których kursuje wiele pociągów: * Właściwa '''Kolej Transsyberyjska''' przecina ogromny obszar [[Rosja|Rosji]], od [[Moskwa|Moskwy]] przez [[Perm]], [[Jekaterynburg]], [[Omsk]], [[Nowosybirsk]], [[Irkuck]], [[Ułan Ude]], [[Czyta|Czytę]] i [[Chabarowsk]] do Oceanu Spokojnego we [[Władywostok]]u. * '''Kolej Transmongolska''' biegnie tą samą trasą z [[Moskwa|Moskwy]] aż do [[Ułan Ude]], a następnie odgałęzia się na południe przez [[Ułan Bator]] w [[Mongolia|Mongolii]] do [[Pekin]]u w [[Chiny|Chinach]]. * '''Kolej Transmandżurska''' biegnie dalej tą trasą, mijając [[Ułan Ude]], do [[Czyta|Czyty]], a następnie przez Chińską [[Mandżuria|Mandżurię]] do [[Pekin]]u [[Plik:Trans-Siberian train. Moscow-Vladivostok.jpg|thumb|300px|Pociąg ''Rossija'', który obsługuje całą trasę Kolei Transsyberyjskiej z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u]] Te trasy obsługiwane są przez bezpośrednie pociągi, z których te do [[Władywostok]]u kursują co najmniej codziennie, a do [[Chiny|Chin]] raz lub dwa razy w tygodniu. Kilka pociągów kursuje na krótszych odcinkach, więc podróż w tym samym kierunku może nie wymagać noclegu. Podobnie jak meandrująca rzeka, Kolej Transsyberyjska z biegiem czasu zmieniała swój bieg, dlatego istnieją różne równoległe trasy. W [[Europa|europejskiej]] części [[Rosja|Rosji]] klasyczna trasa wiedzie przez [[Niżny Nowogród]], ale inne linie biegną na północ przez [[Jarosławl]] lub na południe przez [[Kazań]]. Kolej Transsyberyjska kiedyś biegła przez [[Pietropawłowsk]], ale obecnie znajduje się ona w niepodległym [[Kazachstan]]ie. Trasa została więc przekierowana na północ, ale pociągi do [[Astana|Astany]] nadal kursują starą trasą. „BAM”, czyli Magistrala Bajkalsko-Amurska, to północna linia równoległa, która ostatecznie dociera do Pacyfiku w miejscowości [[Wanino]]/[[Sowiecka Gawań]]; mówi się o jej przedłużeniu na wyspę [[Sachalin]], a nawet do [[Japonia|Japonii]]. To ciekawe trasy poboczne, ale nie są one tutaj brane pod uwagę jako część Kolei Transsyberyjskiej. Kolej Transsyberyjska, zbudowana w latach 1891–1916, jest najdłuższą koleją na świecie. Najdłuższe połączenie kolejowe na świecie prowadzi z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u trasą transsyberyjską do [[Ussuryjsk]]a koło [[Władywostok]]u, gdzie rozgałęzia się na południe, do [[Korea Północna|Korei Północnej]]. Kursuje ona jako pociąg bezpośredni dwa razy w miesiącu. Najdłuższa ''trasa'' kolejowa, w istocie znacznie wydłużająca trasę transsyberyjską z przesiadkami, ale bez opuszczania sieci kolejowej, prowadzi z [[Portugalia|Portugalii]] do [[Singapur]]u. == Charakterystyka == [[Plik:Trans-Siberian railway map.png|thumb|upright=2.0|Przebieg linii kolejowej]] : ''Zobacz również: [[Koleją po Rosji]]'' Podróż Koleją Transsyberyjską to jedna z niewielu prawdziwych przygód, jakie pozostały. Trasa z [[Moskwa|moskiewskiego]] Dworca Jarosławskiego do [[Władywostok]]u przecina dwa kontynenty, 16 głównych rzek, sześć krajów związkowych i prawie sto miast. Nawet dziś mosty na Amurze, Jeniseju i Obie są wyjątkowe – to największe mosty rzeczne na kontynencie azjatyckim. Łącznie jest ich 485. Stanowi ona kręgosłup rosyjskiej sieci kolejowej i połączenie między azjatycką i europejską siecią kolejową. Jest to najbardziej uczęszczana linia kolejowa na świecie, którą transportowana jest znaczna część rosyjskiej ropy naftowej. Chociaż na całej trasie przeważają etniczni Rosjanie, w miarę zbliżania się do wybrzeża Pacyfiku, będzie można spotkać coraz więcej przedstawicieli różnych grup etnicznych [[Azja|Azji]]. Najpewniej poznasz osoby, które będą Twoimi współpasażerami. Zwłaszcza ci, którzy podróżują sami, najprawdopodobniej spotkają miejscowych w przedziale. To fantastyczna okazja, aby poznać Rosjan, zwłaszcza jeśli znasz ten język choć trochę. Pamiętaj, że większość ludzi nie mówi ani słowa po angielsku, więc zabierz ze sobą rosyjskie rozmówki. Automatyczny tłumacz w smartfonie lub tablecie może okazać się niezastąpionym narzędziem do zrozumienia miejscowych. === Historia === [[Plik:Russian prisoners at work at the Amur Railway.jpg|300px|thumbnail|Więźniowie budujący linię kolejową w pobliżu rzeki Amur]] Podróżowanie po [[Syberia|Syberii]] przed powstaniem kolei było rozpaczliwą sprawą. Wczesne szlaki, handel i osadnictwo przebiegały z północy na południe, wykorzystując wielkie rzeki, aby przypłynąć z [[Arktyka|Arktyki]] w krótkim lecie. Od XVI i XVII wieku podejmowano próby budowy autostrady wschód-zachód, ale wczesna budowa dróg nie dawała rady surowemu klimatowi i problemom logistycznym. Tymczasem ogromne zasoby naturalne Syberii pozostawały niewykorzystane, a pod względem ekonomicznym wschód spoglądał w stronę [[Chiny|Chin]], a nie [[Rosja|Rosji]], więc carowie, a potem Sowieci, wytrwali. Dopiero jednak w 2015 roku [[Rosja]] miała w pełni utwardzoną, całoroczną autostradę biegnącą od wybrzeża do wybrzeża. I nawet teraz, gdy autostrada jest otwarta, towary i ludzie są przewożeni koleją znacznie częściej niż drogą – zwłaszcza na ogromne odległości, które często są niezbędne, aby dostać się z dowolnego miejsca do dowolnego miejsca na [[Syberia|Syberii]]. Kolej stanowiła lepsze perspektywy dla transportu ciężkich ładunków, a budowa Kolei Transsyberyjskiej rozpoczęła się w maju 1891 roku zarówno z zachodu, jak i ze wschodu. Pierwsza dekada to historia błotnistego heroizmu, z ponad 7000 km linii kolejowej – żadnej innej linii kolejowej nie zbudowano tak szybko. I to pomimo wszystkich wzgórz, wrzosowisk i bagien, pomimo twardo-żelazistej, zamarzniętej ziemi, nieprzebytej tajgi i wielkich rzek do przekroczenia, a wszystko to z wykorzystaniem XIX-wiecznego sprzętu i wiedzy – i to w kraju często postrzeganym przez współczesnych jako beznadziejnie zacofany. Przy budowie linii kolejowej pracowało nawet 60 000 robotników, a wiele osób straciło życie. Cała linia kolejowa o długości 9288 km została ukończona w 1916 roku, a elektryfikacja w 2002 roku. Zmieniło to oblicze Rosji, która stała się krajem zarówno azjatyckim, jak i europejskim. Syberia i Daleki Wschód Rosji przeżyły boom gospodarczy i masową migrację do tych regionów – nie zawsze dobrowolną. Miasta wzdłuż linii kolejowej, takie jak [[Omsk]], [[Nowosybirsk]], [[Krasnojarsk]] i [[Irkuck]], rozrosły się do dużych ośrodków przemysłowych. Podobnie, inne miejsca podupadły: [[Tomsk]] miał być częścią Kolei Transsyberyjskiej, ale udoskonalona inżynieria umożliwiła krótszą trasę przez [[Nowosybirsk]], więc zamiast tego stał się wysypiskiem dla dysydentów, zapadłą dziurą, a jego stare miasto jest w rezultacie lepiej zachowane. Aby podać tylko jeden przykład wagi, jaką nawet współcześni przywiązywali do kolei, francuski dziennik „La France” napisał po jej ukończeniu: „Po odkryciu Ameryki i budowie Kanału Sueskiego historia nie zna innego wydarzenia, które miałoby tak ogromne bezpośrednie i pośrednie konsekwencje, jak budowa Kolei Transsyberyjskiej”. Pociągi do [[Mongolia|Mongolii]] i [[Chiny|Chin]] zostały zawieszone podczas pandemii COVID-19. Pociągi zostały jednak wznowione. === Rodzaje pociągów === Istnieją cztery rodzaje pociągów dalekobieżnych. ''Firmiennyj'' (Фирменный) i ''Skoryj'' (Скорый) to pociągi szybkie, z których pierwszy oferuje wyższy poziom komfortu. ''Passażyrskij'' (Пассажирский) są wolniejsze i mniej komfortowe, natomiast ''pocztowo-bagażnyj'' (Почтово-багажный) są bardzo wolne i przeznaczone głównie do przewozu poczty. Wyższy numer pociągu oznacza niższą kategorię pociągu i mniejszy ruch w pociągu. Kategoria pociągu jest podana w rozkładzie jazdy. Istnieją również pociągi podmiejskie (często nazywane „elektryczkami”, ponieważ były to pierwsze pociągi elektryczne w powszechnym użyciu w Rosji), ale nie pokrywają one całej linii (często łącząc miasto z jego przedmieściami wzdłuż linii), a podróż nimi uczyniłaby całą podróż jeszcze bardziej przygodową – porównywalną do próby przejechania całej [[Europa|Europy]] koleją podmiejską i autobusami lokalnymi. Im dłuższy odcinek, tym mniej alternatywnych połączeń kolejowych będzie do wyboru. Bezpośrednie pociągi między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Pekin]]em odjeżdżają dwa razy w tygodniu (jeden pociąg przez [[Ułan Bator]], a drugi przez [[Harbin]]). Między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Petersburg]]iem kursuje ponad 20 pociągów dziennie. W pociągach dalekobieżnych na wagon przypada jeden lub dwóch konduktorów. Są oni odpowiedzialni za czyszczenie samowarów i sprawdzanie biletów. == Przygotowania == [[Plik:Transsib in der Steppe.JPG|300px|thumb|Koleją Transsyberyjską po stepach Syberii]] === Samodzielnie czy z grupą turystyczną? === Podróżowanie na własną rękę jest proste, pod warunkiem, że jesteś dobrze zorganizowany i potrafisz z wyprzedzeniem zaplanować i zarezerwować wszystkie przesiadki, noclegi i etapy podróży. Będziesz musiał to zrobić w każdym przypadku, aby uzyskać rosyjską wizę, jeśli Twój plan podróży obejmuje wielokrotne wjazdy do [[Rosja|Rosji]]. Następnie, niczym statek kosmiczny płynący między planetami, będziesz przemieszczać się niemal bezwładnie z pociągu do hotelu, z pociągu do hotelu. Spróbuj improwizować w trakcie podróży, a będzie to przygoda granicząca z bagnem. Możesz sobie pozwolić na improwizację wzdłuż osi [[Moskwa]]-[[Petersburg]] i po krajach WNP. Jednak odległości i czasy podróży Koleją Transsyberyjską są ogromne, a znalezienie zakwaterowania i zarezerwowanie biletów kolejowych na miejscu będzie wymagało przynajmniej podstawowej znajomości [[Rozmówki rosyjskie|języka rosyjskiego]]. Jeśli podróżujesz zorganizowaną '''wycieczką''', wszystkie te problemy znikają. Wystarczy zapłacić i pojawić się na miejscu o odpowiedniej porze. Wycieczka grupowa Koleją Transsyberyjską jest o około 30% droższa niż samodzielna. Oznacza to również, że musisz dostosować się do harmonogramu grupy i że Twoja interakcja z miejscowymi prawdopodobnie ograniczy się do powitania kelnera w wagonie restauracyjnym. === Klimat i wyposażenie === [[Plik:Train stop.JPG|thumb|W styczniu temperatury poniżej -40°C nie są rzadkością]] Staraj się, aby bagaż był jak najmniejszy i unikaj zabierania ze sobą wartościowych przedmiotów. To, co powinieneś spakować, zależy od pory roku; latem temperatura na [[Syberia|Syberii]] i w [[Chiny|Chinach]] może przekroczyć 30°C. Zimą w dużej części [[Rosja|Rosji]] i [[Mongolia|Mongolii]] temperatura spadnie poniżej -30°C. Wiosną lub jesienią wystarczy kilka koszulek, sweter i lekka kurtka. W razie potrzeby ubrania można kupić tanio na targowiskach wzdłuż drogi. W pociągu powinieneś nosić wygodne ubranie (np. sportowe) i klapki. Zaleca się również zabranie wystarczającej ilości rzeczy do czytania. ==== Sugerowana lista rzeczy do spakowania ==== Na każdą dłuższą podróż Koleją Transsyberyjską zaleca się spakowanie następujących rzeczy: * '''Scyzoryk''' Do krojenia chleba i warzyw można kupić u sprzedawców na głównych stacjach * '''Sztućce''' Zupki instant, czyli ich rosyjska wersja – ziemniaki instant, stają się niezbędnymi przekąskami dla większości podróżnych, ponieważ każdy wagon wyposażony jest w wrzątek z samowaru, niestety często brakuje plastikowego widelca lub łyżki. * '''Menażki lub duży kubek ze stali nierdzewnej z pokrywką'''. Przydatne do przygotowywania makaronu lub herbaty, a także do mycia zębów. * '''Perfumowane chusteczki nawilżane/chusteczki nawilżane dla niemowląt/chusteczki nawilżane'''. Te drobiazgi mogą zdziałać cuda dla Twojej higieny osobistej. * '''Latarka czołowa''' Podczas tych długich podróży (przez 8 stref czasowych) często okazuje się, że Einstein rzeczywiście miał rację – czas staje się względny. Zabierz więc latarkę czołową do czytania, gdy inni chcą się zdrzemnąć. Możesz też po prostu skorzystać z telefonu. * '''Klapki''' lub inne wsuwane buty na dni spędzone w pociągu * '''Talia kart''' lub inne łatwe do opanowania gry to świetny sposób na towarzyskie spotkania z innymi podróżnymi i sprawią, że długie godziny spędzone w pociągu będą o wiele przyjemniejsze. Zabierz ze sobą talię 5 koron, ponieważ jest to popularna gra w Rosji. Jeśli grasz w szachy, koniecznie zabierz ze sobą mały zestaw szachów – gra jest bardzo popularna w Rosji. * '''Zdjęcia''' domu, kraju i rodziny oraz '''rozmówki''' z sekcją konwersacyjną mogą okazać się zaskakująco skuteczne, ponieważ będziesz mieć mnóstwo czasu na pokonanie bariery językowej. Wielu Rosjan jest ciekawych obcokrajowców, gdy tylko minie ich początkowe podejrzenie, ponieważ zazwyczaj nie spotykają ich zbyt wielu – nawet w dzisiejszych czasach. Zalecane: sporządź listę słownictwa i ucz się jej w pociągu! * '''Bateria zewnętrzna/powerbank''' – chociaż pociągi są teraz wyposażone w gniazdka elektryczne, mogą z nich korzystać inne osoby naraz, a czasami na wyższych piętrach znajdują się tylko gniazda USB do ładowania, które nie są zbyt mocne. Biżuterię najlepiej zostawić w domu. Jeśli zabierasz ze sobą tablet, laptop lub inny drogi sprzęt elektroniczny – oczywiście trzymaj go w jak największym stopniu poza zasięgiem wzroku. Warto zabrać ze sobą aparat fotograficzny z odpowiednią ilością miejsca na dane lub smartfon z dobrym aparatem. We wszystkich większych miastach znajdują się kawiarenki internetowe lub po prostu miejsca z Wi-Fi, gdzie można przesyłać zdjęcia lub przenosić je na dysk zewnętrzny. Zabierz również dodatkowe baterie lub ładowarki, ponieważ ładowanie urządzeń w pociągu może być trudne, choć możliwe, ponieważ w większości pociągów są teraz gniazdka elektryczne. == Dojazd == [[Plik:Vladstation.jpg|thumb|Stacja Władywostok]] Trzy stacje końcowe kolei transsyberyjskiej to [[Moskwa]], [[Pekin]] i [[Władywostok]]. Istnieje również dwumiesięczne połączenie z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u, ale zazwyczaj nie jest ono dostępne dla obcokrajowców. === Europejskie terminale === Do [[Moskwa|Moskwy]] można dojechać pociągiem z wielu europejskich destynacji. Ceny biletów w jedną stronę z [[Londyn]]u zaczynają się od około 200 funtów, a [https://www.bahn.de/ Niemieckie Koleje] są przydatnym źródłem informacji. Na tej trasie prawdopodobnie będziesz potrzebować wizy tranzytowej na [[Białoruś]], chyba że podróżujesz przez [[Ukarina|Ukrainę]], robisz objazd z [[Warszawa|Warszawy]] do [[Ryga|Rygi]] (kilka autobusów, potrzeba kilku dni) lub z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Helsinki]] (pociągiem lub promem, stosunkowo drogo). Jadąc od północy, możesz również odwiedzić [[Petersburg]] – dostępny pociągiem, autobusem lub promem z [[Finlandia|Finlandii]] i [[Estonia|Estonii]]. [https://global.flixbus.com/ Eurolines] to europejska firma autokarowa oferująca połączenia z wielu miast. Ceny biletów z Londynu zaczynają się od około 60 funtów. Aerofłot to główna linia lotnicza obsługująca połączenia z i do [[Moskwa|Moskwy]], ponadto do [[Moskwa|Moskwy]] latają prawie wszyscy europejscy (oraz niektórzy azjatyccy i północnoamerykańscy) przewoźnicy narodowi oraz niektóre tanie linie lotnicze. '''Która stacja w Moskwie?''' Przede wszystkim pociąg odjeżdża ze stacji podanej na bilecie, więc sprawdź to! Zazwyczaj pociągi na klasycznej trasie transsyberyjskiej przez [[Kirow]] odjeżdżają z moskiewskiej stacji Jarosławska. Kilka pociągów na [[Ural]], [[Syberia|Syberię]] i [[Daleki Wschód]] odjeżdża jednak z moskiewskiej stacji Kazańskiej; znajduje się ona w sąsiedztwie stacji Jarosławska i Leningradzkiej na północnym wschodzie miasta, a stacja metra dla wszystkich trzech terminali to Komsomolskaja. Niektóre inne pociągi jadące na wschód (głównie do [[Niżny Nowogród|Niżnego Nowogrodu]]) odjeżdżają z moskiewskiej stacji Kurskaja, oddalonej o 1 km na południe, a stacja metra to Kurskaja. Do [[Petersburga]], stolicy Rosji w czasach budowy Transsyberyjskiej, do 2022 roku można było dojechać pociągiem z [[Finlandia|Finlandii]] i krajów bałtyckich. Stamtąd można dojechać do [[Moskwa|Moskwy]] lub północną trasą transsyberyjską, omijając [[Moskwa|Moskwę]], przez [[Wołogda|Wołogdę]] i [[Jekaterynburg]], gdzie prawdopodobnie trzeba będzie przesiąść się na pociąg, aby dojechać dalej do [[Władywostok]]u lub [[Pekin]]u. === Azjatyckie terminale === [[Plik:Transib kmcounter.jpg|thumb|2914 km od [[Moskwa|Moskwy]]]] Prom DBS kursuje przez cały rok do Władywostoku z [[Sakaiminato]] w [[Japonia|Japonii]] przez [[Donghae]] w [[Korea Południowa|Korei Południowej]]. Drogą lotniczą, Aerołot obsługuje m.in. [[Władywostok]]. Do [[Pekin]]u można dotrzeć pociągiem z takich miejsc jak [[Lhasa]] ([[Tybet]]) – połączenia codzienne, [[Ho Chi Minh]] ([[Wietnam]]) – połączenia dwa razy w tygodniu, a także [[Hongkong]] (w alternatywnych terminach). Poza [[Wietnam]]em połączenia kolejowe ulegają zerwaniu i nie ma połączeń kolejowych z [[Tajlandia|Tajlandii]], [[Mjanma|Mjanmy]] ani [[Indie|Indii]] – choć często można skorzystać z autobusu. Istnieje wiele połączeń międzynarodowych do [[Pekin]]u i dość dużo połączeń do innych wschodnich terminali. Na przykład [https://www.airasia.com/en/gb Air Asia] oferuje tanie połączenia do [[Chiny|Chin]], [https://www.s7.ru/en/ S7 Airlines] oferuje połączenia lotnicze do [[Rosja|Rosji]], a [https://www.miat.com/en MIAT Mongolian Airlines] oferuje połączenia do [[Ułan Bator]] z [[Pekin]]u, [[Moskwa|Moskwy]], [[Seul]]u i [[Hongkong]]u w sezonie. Do [[Pjongjang]]u można dojechać jednym bezpośrednim pociągiem z [[Moskwa|Moskwy]] co dwa tygodnie. Linia do [[Chasan]]u na granicy z [[Korea Północna|Koreą Północną]] odgałęzia się od głównej linii do [[Władywostok]]u w Baranowskim, zanim pociąg przekroczy rzekę Tumen i wjedzie do północnokoreańskiego miasta [[Tumangang]]. == Informacje o wizie == ''Bardziej szczegółowe informacje na temat wiz znajdują się w artykułach dotyczących [[Rosja|Rosji]], [[Mongolia|Mongolii]], [[Chiny|Chin]] i [[Korea Północna|Korei Północnej]]''. Większość podróżnych będzie potrzebować wiz do [[Rosja|Rosji]] i [[Chiny|Chin]]. [[Mongolia|Mongolię]] może odwiedzić większość turystów z Zachodu bez wizy. Dla tych, którzy jej potrzebują, proces ubiegania się o wizę jest stosunkowo prosty, ale należy złożyć wniosek w mongolskiej placówce dyplomatycznej, ponieważ nie ma tam e-wiz. W [[Chiny|Chinach]] proces ubiegania się o wizę jest bardziej skomplikowany. W większości przypadków należy przedstawić szczegółowy plan podróży, w tym bilety wjazdowe i wyjazdowe z [[Chiny|Chin]], a także rezerwacje noclegów na każdą noc planowaną w [[Chiny|Chinach]]. W większości przypadków o wizę chińską można ubiegać się tylko w kraju obywatelstwa lub zamieszkania. [[Rosja]] jest bardziej problematyczna. Do wydania wizy zazwyczaj wymagane są zaproszenia. Jeśli kupujesz bilety kolejowe za pośrednictwem biura podróży w kraju, prawie na pewno może ono zająć się Twoim wnioskiem wizowym, jeśli specjalizuje się w podróżach do [[Rosja|Rosji]]. Wiza turystyczna uprawnia do pobytu w kraju do 30 dni. Wiza biznesowa to opcja dla osób, które chcą spędzić w Rosji do 90 dni, ale do jej otrzymania wymagane jest zaproszenie od rosyjskiej firmy. Obywatele większości krajów europejskich mogą uzyskać e-wizę na pobyt w Rosji do 16 dni i nie potrzebują zaproszenia, ale obywatele Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii i Nowej Zelandii nie kwalifikują się do niej. [[Korea Północna|Koreę Północną]] można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem, a podróżowanie na własną rękę jest surowo zabronione. Podróż pociągiem z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u jest możliwa pod warunkiem, że jest ona częścią wycieczki po [[Korea Północna|Korei Północnej]]. Każdy turysta zagraniczny musi zarejestrować się na pobyt w jednym miejscu dłuższy niż 7 dni roboczych (9 dni, jeśli wliczono weekend). Hotele zazwyczaj oferują to bezpłatnie, niektóre hostele oferują to za dodatkową opłatą. Podobno każdy Rosjanin może zarejestrować się u siebie, udając się na pocztę i uiszczając niewielką opłatę. Jeśli pobyt w jednym miejscu trwa krócej niż 7 dni roboczych, rejestracja nie jest wymagana. Bilety kolejowe i rachunki z hotelu są dobrym dowodem na to, że nie przekroczyłeś/aś limitu pobytu. W każdym razie zdecydowanie zaleca się zachowanie biletów i rachunków do momentu opuszczenia kraju. Rosyjskie wizy tranzytowe wydane w [[Pekin]]ie lub [[Harbin]]ie są ważne 10 dni i nie wymagają zaproszenia. To wystarczająco dużo czasu, aby odbyć podróż bez przesiadek i spędzić kilka dni w [[Moskwa|Moskwie]]. Konsulat w [[Pekin]]ie jest otwarty od 9:00 do 11:00, ale pamiętaj, że wielu obywateli [[Chiny|Chin]] również stara się o wizy, więc przyjdź wcześniej. Koszt różni się w zależności od narodowości, ale Amerykanie mogą spodziewać się 250 USD za usługę tego samego dnia lub 150 USD za usługę pięciodniową. Po przyjeździe do [[Moskwa|Moskwy]] masz cztery noce ważne na wizie tranzytowej, co pozwala na jedną lub dwie noce w [[Moskwa|Moskwie]], nocny przejazd pociągiem i jedną lub dwie noce w [[Petersburg]]u, ale musisz przekroczyć granicę przed północą ostatniego dnia ważności wizy. Z [[Rosja|Rosji]] można wyjechać przez [[Petersburg]] na wiele sposobów, m.in. autobusami i pociągami do [[Helsinki|Helsinek]], [[Tallinn]]a, [[Ryga|Rygi]], [[Kijów|Kijowa]] i innych miejsc w [[Europa|Europie]]. Należy jednak pamiętać, że obywatele niemal wszystkich państw potrzebują wizy tranzytowej (lub turystycznej) na [[Białoruś]] (w razie wątpliwości zapoznaj się z informacjami [https://www.mfa.gov.by/en/visa/ tutaj]), więc jeśli planujesz podróż przez Białoruś, koniecznie zadbaj o wizę. Rosyjskiej wizy tranzytowej nie można przedłużyć w żadnych okolicznościach. Jeśli przylatujesz z [[Pekin]]u, możesz zarejestrować swoją wizę po przybyciu do [[Moskwa|Moskwy]]. Jeśli posiadasz 10-dniową wizę tranzytową i nie zatrzymujesz się w jednym miejscu (jedziesz do [[Petersburg]]a), nie musisz jej rejestrować. Obywatele [[Izrael]]a, [[Korea Południowa|Korei Południowej]], niektórych krajów Ameryki Łacińskiej, państw członkowskich WNP i kilku innych krajów nie potrzebują wiz rosyjskich. == Bilety == [[Rosja|Rosyjski]] system kolejowy różni się od [[Europa|europejskiego]]. Bilety kolejowe kupuje się na '''konkretne daty''', a '''wszystkie przystanki muszą być zaplanowane z wyprzedzeniem'''. Jeśli na przykład masz bilet z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u i wysiądziesz z pociągu w [[Irkuck]]u bez biletu z informacją, że stamtąd wsiądziesz do innego pociągu, a pociąg odjedzie bez Ciebie, utkniesz w [[Irkuck]]u, ponieważ bilety nie będą ważne w żadnym późniejszym pociągu. To trochę jak z samolotem lecącym z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] do [[Moskwa|Moskwy]] z przesiadką w [[Amsterdam]]ie – jeśli zdecydujesz się wysiąść w [[Amsterdam]]ie i spóźnisz się na lot, nie możesz wykorzystać biletu na kolejny lot do [[Moskwa|Moskwy]]. Pociągi zazwyczaj zatrzymują się na kilka godzin na granicach międzynarodowych, na dziesiątki minut w dużych miastach (w przypadku wolniejszych pociągów w niektórych przypadkach na ponad godzinę) i na kilka minut na małych przystankach. Dzięki temu będziesz mógł zrobić zakupy na peronie, a czasem nawet zajrzeć do budynku dworca, ale aby faktycznie zwiedzić miasto, będziesz musiał kontynuować podróż późniejszym pociągiem. Przepisy stanowią, że pasażer może zatrzymać się na jeden przystanek w podróży (bez dodatkowych opłat), ale wymaga to dopełnienia formalności w pociągu i będzie trudne do uzgodnienia z konduktorem bez dobrej znajomości języka rosyjskiego. Istnieją cztery sposoby zakupu biletów na podróż. Możesz je kupić u agenta podróży (lub online) we własnym kraju, u agenta podróży w kraju, z którego rozpoczynasz podróż, osobiście przyjechać i kupić bilety na dworcu w [[Rosja|Rosji]] lub kupić bilety online za pośrednictwem strony internetowej lub aplikacji Rosyjskich Kolei (РЖД) (patrz poniżej). Pierwsze dwie opcje są najbezpieczniejsze, ale najdroższe, a dwie ostatnie są najtańsze, ale wymagają trochę czasu i wysiłku z Twojej strony. Popularne pociągi mogą być wyprzedane z dużym wyprzedzeniem, szczególnie w szczycie sezonu, dlatego staraj się rezerwować z wyprzedzeniem. „Wcześniej” oznacza 45 dni przed odjazdem pociągu. Jest to najwcześniejszy termin, w którym bilety są sprzedawane osobom prywatnym. Biura podróży mogą obiecać bilety na znacznie wcześniejszy termin. Bilety można kupić na dowolnej stacji w [[Rosja|Rosji]], niekoniecznie na tej na trasie pociągu. Przygotuj się na kilkugodzinne stanie w kolejce (co jest jednak rzadkością) i nie spodziewaj się, że w okienku będzie można porozmawiać w innym języku niż rosyjski. [[Rosja]], [[Ukraina]], [[Białoruś]], a nawet kraje bałtyckie: [[Estonia]], [[Łotwa]] i [[Litwa]], mają wspólną sieć biletową, więc bilet na rosyjski pociąg można kupić we wszystkich tych krajach (np. w [[Brześć|Brześciu]]). Cena będzie mniej więcej taka sama, chyba że skorzystasz z usług biura podróży. Niewielkie różnice zależą od tego, czy pościel (~100 rubli) i ubezpieczenie (150-200 rubli) są wliczone w cenę biletu. Jeśli pościel nie jest wliczona w cenę biletu, zapłacisz tę samą kwotę konduktorowi (ale oczywiście nie jest to wymagane w przypadku krótkich podróży w ciągu dnia). Ubezpieczenie to coś, czego tak naprawdę nie potrzebujesz, więc po prostu powiedz ''bez strachowki'' (без страховки, bez ubezpieczenia). Kupując online, ubezpieczenie zazwyczaj nie jest wliczone w cenę. Na niektórych stacjach nadal znajdują się specjalne okienka sprzedaży biletów tylko dla obcokrajowców, ale cena biletów powinna być teraz taka sama dla obcokrajowców i miejscowych. Bilety są zawsze '''imienne''', z imieniem i nazwiskiem oraz numerem paszportu, dlatego należy okazać paszporty wszystkich podróżnych przy płaceniu (kserokopia paszportu zazwyczaj wystarcza) oraz przy wejściu do pociągu (należy okazać oryginał dokumentu). Należy to dokładnie sprawdzić. '''Jedna błędna cyfra w numerze paszportu wydrukowanym na bilecie najprawdopodobniej uniemożliwi wejście do pociągu'''. Ponadto, jeśli planujesz kupić bilety więcej niż jeden raz, warto mieć pod ręką karteczkę z nazwiskami podróżnych zapisanymi cyrylicą, zamiast przepisywać je za każdym razem. Zwróć też uwagę na numer pociągu – na dużych, zatłoczonych stacjach pomoże Ci to znaleźć właściwy peron i pociąg, ponieważ może się zdarzyć, że w tym samym czasie odjedzie kilka pociągów, bez wskazania stacji pośrednich. W [[Pekin]]ie bilety kolejowe na pociągi międzynarodowe można kupić w China International Travel Service (CITS), które ma dwa biura; Jeden w hotelu International przy Jianguomen i jeden w holu Beijing Tourism Building, za hotelem New Otani. Należy je kupić osobiście. === Bilety online === [[plik:transsiberian-interior.jpg|thumb|Kabina pasażerska klasy ''Kupe'' na kolei transsyberyjskiej]] Bilety można kupić online. Większość tras obsługuje „rejestrację elektroniczną” – wejście do pociągu wymaga jedynie okazania paszportu (lub dokumentu tożsamości dołączonego do biletu). Niemniej jednak, aby uniknąć kłopotów, zaleca się (choć nie jest to absolutnie konieczne) wydrukowanie biletów. Można to zrobić w dowolnej kasie lub w jednym ze specjalnych automatów biletowych, które są teraz zainstalowane na większych dworcach kolejowych. Jeśli musisz wydrukować bilet, zawsze drukuj go co najmniej godzinę przed odjazdem, ponieważ automaty biletowe często się zacinają lub brakuje papieru, a kasy słyną z bardzo długich kolejek. Podaj paszport i potwierdzenie zamówienia (lub tylko numer zamówienia). Kasjer wyda Ci papierowy bilet bez dodatkowej opłaty. Może wydrukować wszystkie bilety jednocześnie. Zakup biletów na oficjalnej stronie Rosyjskich Kolei może być dość trudny, ale nieco tańszy niż na dworcach, ponieważ nie ma opłaty manipulacyjnej. Możesz również wybrać wagon i miejsce siedzące oraz sprawdzić wszystkie opcje. Jednak nie wszystkie zagraniczne karty kredytowe są akceptowane (żadna nie jest akceptowana od 2022 roku). Bilety krajowe można kupić do 45–60 dni przed odjazdem, a bilety międzynarodowe – 60 dni przed odjazdem. Bilety międzynarodowe są zazwyczaj droższe niż krajowe, dlatego zaleca się przesiadkę na krótko przed przekroczeniem granicy i podróżowanie z biletami krajowymi, o ile to możliwe. Zazwyczaj przy wejściu na pokład samolotu sprawdzany jest tylko dokument tożsamości. Nikt nigdy nie prosi o bilet, ponieważ system odprawił go już wcześniej, niezależnie od tego, czy posiadasz go, czy nie. === Kasy biletowe w Rosji === * '''Koleje Rosyjskie''', ☏ +7 495 266-8300 (Międzynarodowa Kasa Biletowa tylko w języku rosyjskim). Strona internetowa sprzedaje bilety online (w języku angielskim). * '''Transsib Reisen''', ☏ +7 90959 1010-1. Sprzedają bilety po kosztach. Działają w Petersburgu od 1991 roku i mówią również po angielsku, niemiecku i francusku. Ich strona internetowa jest jednak wyłącznie w języku niemieckim, ale zawiera wbudowany tłumacz Google. * '''RusTrains.com''', ☏ +7-812-645-08-98, info@rustrains.com. Wygodna internetowa kasa biletowa. Działają w Moskwie od 2014 roku, mają stronę internetową również w języku angielskim, hiszpańskim i innych językach europejskich. Zapewniają sprawną obsługę klienta. === Numery stacji === Numery stacji są używane wewnętrznie w rosyjskim systemie komputerowym kolei, ale zazwyczaj są również drukowane na biletach. Ich znajomość może być pomocna przy rezerwacji biletów na mniejszych stacjach (możesz zabrać ze sobą tę stronę i używać jej do wskazywania) lub przy zakupie biletów za granicą. === Numery stacji === Numery stacji są używane wewnętrznie w rosyjskim systemie komputerowym kolei, ale zazwyczaj są również drukowane na biletach. Ich znajomość może być pomocna przy rezerwacji biletów na mniejszych stacjach (możesz zabrać ze sobą tę stronę i używać jej do wskazywania) lub przy zakupie biletów za granicą. {{infobox|Przy kasie biletowej | *Chciałbym kupić bilet – ''Ja chaciu kupić biłiet'' – Я хочу купить билет :Z – ''iz'' – из :Do – ''w'' – в *Jedna, dwie, trzy osoby – ''adin, dwa, tri czieławieka'' – один, два, три человека *Dziś – ''siewodnia'' – сегодня *Jutro – ''zaftra'' – завтра *Poniedziałek – ''paniedielnik'' – понедельник *Wtorek – ''ftornik'' – вторник *Środa – ''srieda'' – среда *Czwartek – ''czietwerg'' – четверг *Piątek – ''piatnica'' – пятница *Sobota – ''subota'' – суббота *Niedziela– ''woskresienie'' – воскресенье *Odjeżdża o – ''wyjest'' – выезд :Rano– ''utrom'' – утром :Południe– ''dniom'' – днем :Wieczorem– ''wieczierom'' – вечером *Wagon – ''wagon'' – вагон :Plackart (3 kl) – ''plackart'' – плацкарт :Kupe (2 kl) – ''kupe'' – купе :SV ( 1 kl) – ''es we'' – СВ *Czy mógłbym mieć... – ''mnie, pażałsta...'' – мне, пожалуйста... :górna kuszetka – ''wiernjuju połku'' – верхнюю полку :dolna kuszetka – ''niżnjuju połku'' – нижнюю полку *Numer paszportu – ''omer paspórta'' – номер паспорта }} ==== Międzynarodowe ==== ''Stacje są wymienione w kolejności od zachodu na wschód'' * 5100136 [[Warszawa]]/[[Polska]] – Dworzec Centralny (''Warszawa Centralna'') * 2100035 [[Brześć]]/[[Białoruś]] (Брест) * 1000001 [[Helsinki]]/[[Finlandia]] (Хельсинки) * 3100022 [[Ułan Bator]]/[[Mongolia]] (Улан-Батор) * 3300100 [[Pekin]]/[[Chiny]] (Пекин, 北京) * 3300200 [[Harbin]]/[[Chiny]] (Харбин, 哈尔滨) ==== Rosja ==== ''Lista głównych stacji wymienionych w kolejności od zachodu na wschód'' * 2058000 [[Królewiec|Kaliningrad]] (Калининград) * 2004000 [[Petersburg]] (Санкт-Петербург) : 2004001 Petersburg – Stacja Główna (Санкт-Петербург (Главный вокзал)) : 2004004 Petersburg – Dworzec Fiński (Санкт-Петербург (Финляндский вокзал)) * 2000000 [[Moskwa]] (Москва) : 2000002 Moskwa – Dworzec Jarosławski (Москва (Ярославский Вокзал)) : 2000003 Moskwa – Dworzec Kazański (Москва (Казанский Вокзал)) : 2000006 Moskwa – Dworzec Białoruski (Москва (Белорусский Вокзал)) * 2060001 [[Niżny Nowogród]] (Нижний Новгород) – często wymieniany z dawną nazwą miasta Gorki (Горький) * 2060500 [[Kazań]] (Казань) * 2030000 [[Jekaterynburg]] (Екатеринбу́рг) – często wymieniany z dawną nazwą miasta Swierdłowsk (Свердловск) * 2044001 [[Nowosybirsk]] (Новосибирск) * 2028170 [[Tomsk]] (Томск) * 2038001 [[Krasnojarsk]] (Красноярск) * 2054052 [[Siewierobajkalsk]] (Северобайкальск) * 2054001 [[Irkuck]] (Иркутск) * 2054785 [[Ułan Ude]] (Улан-Удэ) * 2034001 [[Chabarowsk]] (Хабаровск) * 2034130 [[Władywostok]] (Владивосток) === Taryfy === [[Plik:Moscow-Pekin Trans-Manchurian-railway.JPG|thumb|Kolej Transmandżurska jedzie z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pekin]]u przez [[Harbin]] – po rosyjsku „Москва — Пекин”, jak napisano cyrylicą na przedstawionym wagonie]] Ceny biletów są bardzo zróżnicowane, głównie ze względu na jakość pociągów i wybrane miejsca. '''Pociągi o niskich numerach''' (001, 008 itd.) są droższe i wygodniejsze. Prawdopodobnie znajdziesz się w nowym, klimatyzowanym wagonie z czystą toaletą („biotoaletą”, co oznacza, że ​​nie rozpryskuje ona odchodów na tory i dlatego pozostaje otwarta przez całą podróż). '''Pociągi o wysokich numerach''' (133, 139 itd.) są tańsze i mniej komfortowe. Spodziewaj się starszych wagonów bez klimatyzacji (choć obecnie jest to rzadkością, ponieważ większość pociągów posiada klimatyzację) oraz ze staromodnymi toaletami, które są zamykane na czas postoju pociągu, a czasami nawet 15–20 minut wcześniej. Rosyjskie Koleje nie gwarantują jednak konkretnego typu wagonu na Twoją podróż. Nawet drogie pociągi mogą czasami korzystać ze starszych, mniej komfortowych wagonów. Cena jest również silnie uzależniona od wybranego miejsca w pociągu, niezależnie od jego numeru. Główną zasadą jest to, że niższe łóżka/miejsca są zazwyczaj zauważalnie droższe (o 30% droższe), a łóżka na drugim poziomie są tańsze. Jeśli wybierzesz miejsce „platzkart” – te po bokach pociągu, wzdłuż pasażu, są zazwyczaj najtańsze, a jednocześnie najbardziej niewygodne do spania. Rosyjskie Koleje oferują sezonowe ceny biletów na pociągi krajowe (od -20% do +35% „ceny podstawowej”). Bilety są zazwyczaj droższe latem i tańsze zimą. Dodatkowo, od stycznia 2016 roku na niektórych trasach wprowadzono tzw. system dynamiczny. Działa on podobnie jak w przypadku linii lotniczych. Uzyskujesz niższą cenę, kupując bilet z dużym wyprzedzeniem (40–45 dni przed odjazdem), a znacznie wyższą, kupując bilet w dniu odjazdu. Krótkie podróże mogą być absurdalnie drogie (2030 euro za 1–2 godziny, ale to rzadkość i może się tak zdarzyć tylko dlatego, że dostępnych jest tylko kilka najdroższych miejsc/łóżek), podczas gdy podróż na kilka tysięcy kilometrów okazuje się zaskakująco przystępna cenowo. Ogólnie rzecz biorąc, ceny biletów nie zależą znacząco od liczby dni pozostałych do odjazdu. Główna różnica, wynikająca z terminu, pojawi się tylko wtedy, gdy kupisz je z dużym wyprzedzeniem (jak wspomniano wcześniej). Zazwyczaj można więc bez problemu kupić bilet dzień wcześniej lub tego samego dnia, a cena nie ulegnie znacznej zmianie w systemie cen dynamicznych, może nieznacznie, ale nie drastycznie. Jeśli nie kupisz biletów z wyprzedzeniem, liczy się tylko liczba dostępnych miejsc w danym pociągu. Może się więc zdarzyć, że w tym terminie w tym pociągu nie będzie już wolnych miejsc – jeśli ten odcinek będzie popularny, a do odjazdu pozostało niewiele czasu. '''Przybliżone szacunki''' dla odcinków w jedną stronę, które zależą również od cen dynamicznych, jakości pociągu, sezonu i daty, wyniosą: * Cena nocnego pociągu [[Petersburg]]–[[Moskwa]] zaczyna się od około 5000 rubli (2. klasa) i od 4000 rubli za ekspresowe połączenie Sapsan (miejsce w klasie standardowej). * [[Moskwa]]–[[Jekaterynburg]] kosztuje od około 7500 rubli (druga klasa, dolne piętro). * [[Jekaterynburg]]–[[Krasnojarsk]] kosztuje około 7000–12000 rubli (druga klasa, nocleg). * [[Krasnojarsk]]–[[Irkuck]] kosztuje około 3500–7000 rubli (druga klasa). * [[Irkuck]]–[[Władywostok]] kosztuje około 12000–18000 rubli (druga klasa). Całkowity koszt: w 2024 roku cena biletu w jedną stronę z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u (lub w drugą stronę) według strony internetowej Rosyjskich Kolei wynosiła około 14 000 rubli za miejsce w wagonie (3. klasa, „platzkart”) lub 28 000 rubli za przedział (2. klasa, „kupe”) na dolnym poziomie. Na górnym poziomie taki „kupe” zazwyczaj kosztuje około 20 000 rubli. Na całej długości linii kolejowej nie ma przedziałów pierwszej klasy, znajdują się one tylko w określonych pociągach na określonych odcinkach, zazwyczaj bliżej [[Moskwa|Moskwy]]. Uwaga: podane powyżej szacunki dotyczące biletu w jedną stronę oznaczają, że całą trasę przejedziesz jednym pociągiem i tylko na tym samym poziomie, a zwiedzanie większych miast po drodze nie będzie trwało dłużej niż 30–60 minut, ponieważ tyle właśnie zajmują przystanki przed odjazdem pociągu. A ponieważ niektórzy podróżujący Transsibem prawdopodobnie chcieliby spędzić trochę czasu zatrzymując się w miastach po drodze, będą musieli kupić bilety na różne pociągi, a ich całkowity koszt będzie zdecydowanie wyższy. Ogólnie rzecz biorąc, jeśli połączymy platformy i wagony, wagony z wysokimi i niskimi łóżkami, całkowity koszt może wynieść około 50 000 rubli. === Rozkłady jazdy === [[Plik:Omsk railway station. Ticket office hall.jpg|thumb|Kasy biletowe i tablice odjazdów i przyjazdów, [[Omsk]]]] Pociągi transsyberyjskie mają zróżnicowany rozkład jazdy: niektóre pociągi kursują codziennie, inne w dni parzyste, inne w dni nieparzyste, a niektóre odjeżdżają tylko kilka razy w tygodniu. Koleje Rosyjskie udostępnia rozkłady jazdy wszystkich rosyjskich pociągów, a także niektórych pociągów międzynarodowych odjeżdżających z rosyjskich miejscowości, takich jak [[Moskwa]]–[[Pekin]]. Podawana jest jedynie rzeczywista dostępność, publikowana na 60 lub 45 dni przed odjazdem dla wszystkich pociągów rosyjskich i na 60 dni dla większości pociągów międzynarodowych. Oczywiście używana jest rosyjska pisownia: [[Pekin]] to ''Pekin'', [[Moskwa]] to ''Moskva'', [[Petersburg]] to ''Sankt-Peterburg'', [[Jekaterynburg]] to ''Ekaterinburg'' lub ''Sverdlovsk'' (dawna nazwa miasta), [[Ułan Ude]] to ''Ulan-ude'', [[Ułan Bator]] to ''Ulan-Bator'', a [[Chabarowsk]] to ''Habarovsk''. Jeśli nie podróżujesz z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pekin]]u lub [[Władywostok]]u tym samym pociągiem, zwłaszcza jeśli wsiadasz poza dużym miastem, możesz być zmuszony skorzystać z tak zwanych pociągów „przejazdowych” (''проходящие''), które rozpoczynają swoją podróż bardzo daleko, być może tysiące kilometrów od stacji początkowej. Dystrybucja biletów jest nieco skomplikowana. Nie obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”, która zapełniałaby pociąg w sposób losowy. Niektóre przedziały miejsc są zarezerwowane na odjazdy z określonych stacji, więc możesz, przynajmniej teoretycznie, kupić bilety na dowolną trasę z dużym wyprzedzeniem. Gdy przedział miejsc przypisany do Twojej stacji zostanie wyprzedany, bilety z tej stacji nie będą dostępne do 72 godzin przed odjazdem, kiedy wszystkie pozostałe miejsca będą dostępne. Jeśli naprawdę Ci na tym zależy, możesz spróbować oszukać system, bawiąc się stacjami odjazdu i przyjazdu i znajdując bilet, który naprawdę Ci odpowiada. Najprawdopodobniej jednak uda Ci się zdobyć to, czego potrzebujesz, bez zagłębiania się w działanie systemu. Inne dobre opcje planowania podróży to planer podróży Deutsche Bahn. Jest dostępny w wielu językach, w tym angielskim, francuskim i hiszpańskim. Ma mniej problemów z transliteracją niż rosyjskie strony internetowe, ale obejmuje tylko ograniczone pociągi „szybkie” (''firmenny''). Inną dobrą opcją jest tabela połączeń kolejowych Poezda (wyszukaj w Google) – jedno z niewielu internetowych narzędzi do planowania podróży w języku angielskim, które nie próbuje sprzedać biletów, a dodatkowo ma przyjemny, prosty interfejs. Jeśli znasz rosyjski, rosyjski portal internetowy Yandex oferuje przydatny [https://rasp.yandex.ru/map/trains/#center=37.63999999999997%2C55.75999999999371,zoom=5 serwis informacyjny w czasie rzeczywistym], w tym rozkłady jazdy pociągów i stacji, a także aktualną lokalizację pociągów na mapie. == Jedź == Nie warto wysiadać na każdym przystanku. Miejsca wymienione poniżej (poza węzłami i przejściami granicznymi) są najciekawsze. {{mapa|49.3|85.4|zoom=3|wysokość=300|szerokość=800|align=center}} == Właściwa Kolej Transsyberyjska == Właściwa Kolej Transsyberyjska łączy [[Moskwa|Moskwę]] z [[Władywostok]]iem. Zwykle kursują dwa pociągi dziennie w każdym kierunku. Z [[Moskwa|Moskwy]] pociąg 010 odjeżdża z dworca Jarosławskiego i dociera do [[Władywostok]]u prawie 6 dni i 12 godzin później. Nieco wolniejszy pociąg, numer 002, dociera do [[Władywostok]]u prawie 6 dni i 22 godziny później. W przeciwnym kierunku pociąg 009 odjeżdża z [[Władywostok]]u i dociera do [[Moskwa|Moskwy]] 6 dni i 4 godziny później. Nieco wolniejszy pociąg 001 dociera do [[Moskwa|Moskwy]] w 6 dni i 19 godzin. Poniższe czasy i trasy dotyczą szybszych pociągów (010 i 009). Pociągi 001/002 (Rossija) jadą inną trasą z [[Moskwa|Moskwy]] i przejeżdżają przez [[Jarosławl]] zamiast przez [[Niżny Nowogród]], ale łączą się z tym pierwszym przed [[Kirow]]em. [[File:Transsib start.JPG|thumb|Kolej Transsyberyjska w Moskwie]] [[File:Vladimir Golden Gate IMG 0046 1725.jpg|thumbnail|Złota Brama Włodzimierza]] [[File:C0325-NN-Oka-and-Kremlin.jpg|thumb|Niżny Nowogród]] [[File:Novosibirsk Glavny Station 07-2016 img1.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Nowosybirsku – jeden z największych w Rosji]] [[File:Krasnoyarsk Dam in 2008.jpg|thumb|Zapora Krasnojarska niedaleko Krasnojarska]] [[File:Lakebaikal.jpg|thumb|Jezioro Bajkał]] [[File:Центр Улан-Удэ.JPG|thumbnail|Centralne Ułan-Ude]] [[File:Russia Chita railroad station.jpg|thumb|Stacja kolejowa Czyta]] [[File:Center of Vladivostok and Zolotoy Rog.jpg|thumb|Władywostok]] {| class="wikitable" |- ! Miasto !! km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !!Opis |- | {{Znacznik|[[Moskwa]]|55.776389 |37.6575|typ=transport}}'''[[Moskwa]]''' (Москва) || 0&nbsp;km || 0 hr || Moskwa || Stolica Rosji słynie z wielu słynnych na cały świat zabytków, takich jak Kreml, Plac Czerwony i Sobór Wasyla Błogosławionego. Moskwa to bez wątpienia doskonałe miejsce dla każdego, kto interesuje się historią Rosji – znajdują się tam muzea, zabytkowe kościoły i budynki zarówno z czasów sowieckich, jak i z czasów wcześniejszych. |- | {{Znacznik|[[Włodzimierz]]|56.13008 |40.42015|typ=transport}}'''[[Włodzimierz (Rosja)|Włodzimierz]]''' (Владимир)|| 210&nbsp;km || 3h || Moskwa ||Założony w XII wieku, Włodzimierz słynie z białej, średniowiecznej architektury kamiennej, która jest jednym z obiektów wpisanych na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] i częścią [[Złoty Pierścień|Złotego Pierścienia]]. Podróżując wolniejszym pociągiem przez Jarosław, można zobaczyć historyczne centrum tego miasta, również wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i znajdujące się na trasie Złotego Pierścienia, choć z późniejszego okresu. 5 minut po wyjściu z dworca kolejowego, po prawej stronie, znajduje się przedmongolska, rosyjska cerkiew prawosławna Opieki Matki Bożej nad Nerlą z XII wieku. |- | {{Znacznik|[[Niżny Nowogród]]|56.32208 |43.94591|typ=transport}}'''[[Niżny Nowogród]]''' (Ни́жний Но́вгород)|| 442&nbsp;km || 6 hr || Moskwa ||W czasach radzieckich to XIII-wieczne miasto nosiło nazwę Gorki, a wśród muzeów znajduje się jedno poświęcone pisarzowi. Podobnie jak Moskwa i niektóre inne rosyjskie miasta, Niżny Nowogród również ma Kreml. Ponadto szczyci się rzeką Wołgą i bogatą kolekcją tradycyjnej rosyjskiej architektury. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Wołgę|56.35391 |43.92411|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Wołgę''' || 447&nbsp;km || 6 hr || Moskwa ||Pierwszą dużą rosyjską rzeką, którą przekroczysz, będzie Wołga, tuż za opuszczeniem dworca kolejowego w Niżnym Nowogrodzie. |- | {{Znacznik|[[Perm]]|58.00482 |56.17473|typ=transport}}'''[[Perm]]''' || 1,436&nbsp;km || 20 hr || Moskwa +2 ||Perm słynie z wydarzeń kulturalnych i instytucji takich jak PERMM, jedyna galeria sztuki współczesnej w Rosji. Warto odwiedzić jaskinię w [[Kungur]]ze i dawny obóz Gułagu przekształcony w muzeum. |- | {{Znacznik|Granica Europy i Azji|56.8820 |60.0656|typ=transport}}'''Granica Europy i Azji''' || 1,777&nbsp;km || 1 dzień, 1 godz. || Moskwa +2 ||Granicę między Europą a Azją wyznacza biały obelisk w lesie. Jesteś teraz nieco ponad dzień drogi od Moskwy. |- | {{Znacznik|[[Jekaterynburg]]|56.85866 |60.60612|typ=transport}}'''[[Jekaterynburg]]''' (Екатеринбу́рг) || 1,816&nbsp;km || 1 dzień, 1 godz. || Moskwa +2 ||Stolica [[Ural]]u może poszczycić się imponującą kolekcją budynków z okresu sowieckiego oraz ciekawymi muzeami prezentującymi lokalne rzemiosło, sztukę i przyrodę. |- | {{Znacznik|[[Tiumeń]]|57.14559 |65.52231|typ=transport}}'''[[Tiumeń]]''' (Тюме́нь) || 2,144&nbsp;km || 1 dzień, 6 godz. || Moskwa +2 ||Tiumeń był jednym z pierwszych rosyjskich fortów na [[Syberia|Syberii]]. To dobry punkt wyjścia na wyprawy do [[Obwód tiumeński|obwodu tiumeńskiego]], w tym do starożytnego miasta [[Tobolsk]], pierwszej rosyjskiej osady na Syberii i miejsca, gdzie można podziwiać starą rosyjską architekturę, w tym liczne drewniane domy. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Irtysz|54.93291 |73.35202|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Irtysz''' || 2,706&nbsp;km || 1 dzień, 13 godz. || Moskwa +3 ||Przed dotarciem do [[Omsk]]a przekroczą Państwo rzekę Irtysz. |- | {{Znacznik|[[Omsk]]|54.93956 |73.38646|typ=transport}}'''[[Omsk]]''' (Омск) || 2,712&nbsp;km || 1 dzień, 13 godz. || Moskwa +3 || Omsk był przez krótki okres po rewolucji stolicą Białorusi. Wśród atrakcji turystycznych znajdują się muzeum wojskowe, katedra kozacka z kozackim sztandarem i syberyjskie domy z rzeźbionego drewna. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Ob|55.00967 |82.91837|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Ob''' || 3,332&nbsp;km || 1 dzień, 22 godz. || Moskwa +4 ||Ob, to kolejna znana syberyjska rzeka, którą trzeba pokonać przed dotarciem do [[Nowosybirsk]]a. |- | {{Znacznik|[[Nowosybirsk]]|55.03630 |82.89521|typ=transport}}'''[[Nowosybirsk]]''' (Новосиби́рск) || 3,335&nbsp;km || 1 dzień, 22 godz. || Moskwa +4 ||Trzecie co do wielkości miasto Rosji oferuje bogactwo architektury modernizmu radzieckiego, doprawionej wspaniałymi przykładami radzieckiej sztuki monumentalnej. Wśród zabytków architektury znajdują się również stare kościoły, domy kupieckie i obóz wojskowy z początku XX wieku. To punkt wyjścia do podróży w góry [[Ałtaj]] i [[Kazachstan]]. |- | {{Znacznik|[[Tajga]]|56.06226 |85.62564|typ=transport}}'''[[Tajga]]''' (Тайга́) || 3,565&nbsp;km || 2 dni, 1 godz. || Moskwa +4 ||Sama wieś Tajga nie jest zbyt ciekawa, ale z niej można stosunkowo łatwo dostać się do [[Tomsk]]a, studenckiego miasta o drewnianej architekturze. |- | {{Znacznik|[[Krasnojarsk]]|56.00486 |92.82842|typ=transport}}'''[[Krasnojarsk]]''' (Красноярск) || 4,095&nbsp;km || 2 dni, 9 godz. || Moskwa +4 ||Malownicze miasto Krasnojarsk zostało założone przez Kozaków. W mieście znajduje się wiele muzeów, zabytków oraz centrów handlowo-rozrywkowych. Dalej znajduje się ogromna zapora wodna i rezerwat przyrody Stołby z granitowymi kolumnami. Jeśli jedziesz do [[Pekin]]u Koleją Transmongolską, przebyłeś już połowę drogi z Moskwy. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Jenisej|56.06600 |93.00957|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Jenisej''' || 4,101&nbsp;km || 2 dni, 9 godz. || Moskwa +4 ||Krasnojarsk leży nad dużą rzeką, którą przekroczysz w trakcie swojej podróży na wschód. |- | {{Znacznik|węzeł BAM|55.92035 |98.06190|typ=atrakcja}}'''węzeł BAM''' || 4,515&nbsp;km || 2 dni, 15 godz. || Moskwa +5 ||Za wsią Tajszet magistrala Bajkalsko-Amurska rozgałęzia się na północ. |- | {{Znacznik|[[Irkuck]]|52.28264 |104.26047|typ=transport}}'''[[Irkuck]]''' (Иркутск) || 5,185&nbsp;km || 3 dni, 2 godz. || Moskwa +5 ||W połowie drogi z Moskwy do Władywostoku, po trzech dniach podróży, Irkuck leży nad brzegiem jeziora [[Bajkał]], wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Samo miasto oferuje tradycyjne, zdobione syberyjskie drewniane domy, lodołamacz, tamę oraz, oczywiście, kilka kościołów i muzeów poświęconych kulturze i historii regionu. Jedną ze specjalnych pamiątek do kupienia są kamusi – tradycyjne futrzane buty. Z Irkucka można również wybrać się w podróż koleją Circum-Bajkalską. |- | {{Znacznik|[[Ułan Ude]]|51.84034 |107.58242|typ=transport}}'''[[Ułan Ude]]''' (Улан-Удэ) || 5,642&nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa +5 ||Już sama brama do Muzeum Etnograficznego pokazuje, że przybyłeś na Wschód – i nie tylko – Ułan Ude ma wyraźnie mongolski klimat z buddyjskimi miejscami i starymi rezydencjami z czasów, gdy miasto było ważnym punktem handlowym w regionie. |- | {{Znacznik|Węzeł transmongolski|51.82124 |107.70361|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmongolski''' || 5,655&nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa +5 ||Niedługo za Ułan Ude znajduje się ważny węzeł kolejowy: właściwa kolej transsyberyjska biegnie prosto na wschód do Władywostoku, a transmongolska biegnie na południe do Mongolii i Chin. |- | {{Znacznik|[[Czyta]]|52.02813 |113.49482|typ=transport}}'''[[Czyta]]''' (Чита)|| 6,199&nbsp;km || 3 dni, 18 godz. || Moskwa +6 || Dawniej zamknięte miasto Czita oferuje kilka miejsc kultu religijnego. Ponieważ miasto odwiedza niewielu turystów, zwłaszcza z Zachodu, jest ono postrzegane jako ciekawostka. |- | {{Znacznik|Węzeł transmandżurski|51.62441 |114.53127|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmandżurski''' || 6,312&nbsp;km || 4 dni, 0 godz. || Moskwa +6 ||Dokładnie cztery dni później, od Moskwy, szlaki transmandżurskie skręcają w stronę [[Harbin]]u i [[Pekin]]u. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Amur|48.53633 |135.00326|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Amur'''} || 8,515&nbsp;km || 5 dni, 11 godz. || Moskwa +7 ||Po bardzo długim odcinku bez większych miast przekroczysz Amur, ostatnią z głównych rzek na tej trasie. Most na rzece jest przedstawiony na banknocie 5000 rubli. |- | {{Znacznik|[[Chabarowsk]]|48.49687 |135.07296|typ=transport}}'''[[Chabarowsk]]''' (Хабаровск) || 8,521&nbsp;km || 5 dni, 11 godz.|| Moskwa +7 ||Za rzeką dotrzesz do Chabarowska. Jeśli interesują Cię muzea, znajdziesz tu kilka muzeów z prefiksem „Dalekowschodni”, w których możesz zapoznać się z historią wojskową regionu, sztuką, historią powszechną i… Koleją Dalekowschodnią – która obejmuje najbardziej wysunięty na wschód odcinek Kolei Transsyberyjskiej! |- | {{Znacznik|[[Władywostok]]|43.11124 |131.88192|typ=transport}}'''[[Władywostok]]''' (Владивосток) || 9,288&nbsp;km || 6 dni, 0 godz. || Moskwa +7 ||Sześć dni po rozpoczęciu podróży, lub kilka godzin później, jeśli wybrałeś wolniejszy pociąg, docierasz do Władywostoku nad Oceanem Spokojnym. Dworzec kolejowy został zbudowany w tym samym stylu co moskiewski dworzec Jarosław, po drugiej stronie torów. Stacjonuje tu rosyjska flota pacyficzna – miasto zostało zbudowane właśnie w tym celu – więc jest tu mnóstwo miejsc i pomników morskich do odwiedzenia, a także malownicze wybrzeże Pacyfiku. |- |} == Kolej Transmongolska == [[Plik:Leaving Ulan Bator station.webm|thumb|Opuszczanie stacji Ułan Bator]] Kolej Transsyberyjska łączy [[Moskwa|Moskwę]] z [[Pekin]]em. Przez nieco ponad połowę trasy przebiega tymi samymi torami co Kolej Transsyberyjska, a następnie skręca na południe, przez [[Mongolia|Mongolię]] do [[Chiny|Chin]]. Wszystkie stacje na tym odcinku są przesunięte o pięć godzin w stosunku do czasu moskiewskiego. Pociąg Transsyberyjski, linia 43 (oznaczana w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K4), odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] w każdy wtorek o 23:45 i przyjeżdża do [[Pekin]]u w poniedziałek po południu o 11:40. W kierunku zachodnim pociąg numer 33 (oznaczany w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K3) odjeżdża z [[Pekin]]u w każdą środę o 11:22 i przyjeżdża do [[Moskwa|Moskwy]] w następny poniedziałek o 13:58. Ponadto między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Ułan Bator]] kursują dwa pociągi tygodniowo. Pociąg linii 6 odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] w każdą środę i czwartek o 23:45 i przyjeżdża do [[Ułan Bator]] w poniedziałek i wtorek rano o 06:45. W drugim kierunku pociąg nr 5 odjeżdża z [[Ułan Bator]] w każdy wtorek i piątek o 15:25 i przyjeżdża do [[Moskwa|Moskwy]] o 13:58 pięć dni później, w sobotę lub wtorek. === Z Jeziora Bajkał do Pekinu === Dalsza podróż po przerwie nad [[Bajkał]]em może być trudna, zwłaszcza w szczycie sezonu – dlatego zaplanuj trasę i kup bilety z wyprzedzeniem. Jeśli jesteś w [[Ułan Bator]], musisz dostać się do [[Pekin]]u i nie masz biletu, lepiej nie jechać bezpośrednim pociągiem, ponieważ ceny są wysokie, a w kasach często brakuje biletów. Są jednak nieoficjalni naganiacze, którzy chętnie sprzedadzą Ci bilet za trzy do pięciu razy wyższą cenę niż oficjalna – oczywiście kiepski interes. Zamiast tego, wsiądź do lokalnego pociągu i dojedź do granicy w [[Zamiin Uud]] (15 USD), przejedź przez Chiny minibusem i wsiądź do autobusu do [[Pekin]]u (40 USD). [[Plik:Selenga.jpg|thumbnail|Krajobraz prowincji Selenga w północnej Mongolii]] [[Plik:Yurts in Ulan Bator 10.JPG|thumb|Wielu Mongołów mieszka w jurtach, tradycyjnych namiotach, również w stolicy]] [[Plik:WheelChanging.jpg|thumb|Wymiana wózków na granicy w celu dostosowania do chińskiego rozstawu szyn]] [[Plik:云岗石窟.JPG|thumbnail|Groty Yungang w Datong]] [[Plik:Tiantan.jpg|thumbnail|Świątynia Nieba, Pekin]] {| class="wikitable" |- ! Miasto !! km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !!Opis |- | {{Znacznik|Węzeł transmongolski|51.82124 |107.70361|typ=atrakcja}}'''węzeł BAM''' || 5,655&nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa+5 ||Tuż za [[Ułan Ude]] Kolej Transsyberyjska oddziela się od Kolei Transmongolskiej. |- | {{Znacznik|[[Nauszki]]|50.38948 |106.10012|typ=transport}} (Наушки) || 5,902&nbsp;km || 3 dni, 17 godz. || Moskwa+5 ||Nauszki to rosyjska stacja graniczna i oczywiście ostatnia rosyjska stacja na tej linii; albo pierwsza, jeśli jedziesz z przeciwnego kierunku. Mam nadzieję, że nie zapomniałeś wizy. Na granicy nie ma różnicy czasu między Rosją a Mongolią. |- | {{Znacznik|[[Suche Bator]]|50.23650 |106.19880|typ=transport}} (Сүхбаатар) || 5,925&nbsp;km || 3 dni, 19 godz. || UTC+9 ||Suche Bator to mongolska stacja graniczna. Podobnie jak w Nauszkach, pociąg będzie tu stał znacznie dłużej niż na wcześniejszych stacjach. |- | {{Znacznik|[[Ułan Bator]]|47.90806 |106.88418|typ=transport}} (Улаанбаатар) || 6,304&nbsp;km || 4 dni, 4 godz. || UTC+9 ||Stolica Mongolii jest jednym z głównych punktów trasy. Znajdują się tam miejsca poświęcone historii od czasów wielkiego Imperium Mongolskiego do czasów współczesnych oraz klasztory buddyjskie. W pobliżu miasta można również wybrać się na pieszą wędrówkę po górach. Miasto jest najlepszą bazą wypadową do wycieczek po Mongolii; pobliski [[Park Narodowy Gorchi-Terelj]] pozwala poczuć smak mongolskiej przyrody i oferuje możliwość noclegu w tradycyjnym gerze. |- | {{Znacznik|[[Dzamyn Üüd]]|43.71907 |111.90768|typ=transport}} (Замын-Үүд) || 7,013&nbsp;km || 4 dni, 17 godz. || UTC+9 ||Po podróży przez pustynię [[Gobi]] pociąg dociera do stacji granicznej [[Dzamyn Üüd]]. |- | {{Znacznik|[[Erenhot]]|43.65359 |111.98278|typ=transport}} (二连浩特) || 7,023&nbsp;km || 4 dni, 19 godz. || UTC+8 || Znany również jako Erlian, Erenhot to chińska stacja graniczna. Tutaj wózki są wymieniane, aby dopasować je do chińskiego rozstawu kół; to kolejna ciekawostka dotycząca pociągów między Rosją a Chinami. Trwa to 3-4 godziny i trzeba wysiąść z bagażami, zanim pociąg się załaduje. |- | {{Znacznik|[[Zhurihe]]|42.39754 |112.89904|typ=transport}} (朱日和) || 7,182&nbsp;km || 5 dni, 1 godz. || UTC+8 || Miasto rządzone przez Sonid Right Banner, [[Xilin Gol (prefektura)|Xilin Gol]], w pobliżu głównego ośrodka szkoleniowego chińskiej armii |- | {{Znacznik|[[Jining|Ulanqab]]|41.02958 |113.09180|typ=transport}} (集宁) || 7,356&nbsp;km || 5 dni, 3 godz. || UTC+8 || Znane również jako Ulanqab, ważny węzeł kolejowy i miasto górnicze, skąd podróżni mogą w 2 godziny dojechać pociągiem do pobliskiego miasta [[Datong City|Datong]], które oferuje wiele atrakcji, w tym wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Groty Yungang z 51 000 posągów Buddy. Kilka klasztorów, pagoda z XI wieku, Góra Heng, jedna ze świętych gór taoizmu, oraz stragany z jedzeniem ulicznym wzbogacają to doświadczenie – właśnie przybyłeś do Chin. |- |{{Znacznik|[[Zhangjiakou]]|40.75136 |114.88281|typ=transport}} (张家口) || 7,534&nbsp;km || 5 dni, 5 godz. || UTC+8 || Zhangjiakou to miasto na północny zachód od Pekinu. W Zhangjiakou znajduje się część [[Wielki Mur Chiński|Wielkiego Muru]] i jedna z bram w murze, Brama Dajing, która niegdyś stanowiła ważny punkt transportu i handlu między Hanami a Mongołami. Większość zawodów narciarskich Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2022 odbyła się w rejonie Taizicheng w dzielnicy Chongli w Zhangjiakou, a na tę okazję zbudowano nową, szybką linię szybkiego pociągu. |- | {{Znacznik|[[Pekin]]|39.90167 |116.42101|typ=transport}} (北京) || 7,854&nbsp;km || 5 dni, 9 godz. || UTC+8 ||Niewiele miast jest tak bogatych w zabytki jak [[Pekin]]. Najważniejsze z nich to plac Tian’anmen, Zakazane Miasto, Brama Niebiańskiego Spokoju, Świątynia Nieba i Wielki Mur, oddalone o godzinę jazdy autobusem, ale na zwiedzanie miasta można by z łatwością poświęcić tydzień. Z Pekinu można dotrzeć praktycznie wszędzie w Chinach – dlaczego nie kontynuować podróży pociągiem, skoro już dotarłeś tak daleko? |- |} == Kolej Transmandżurska == Kolej transmandżurska, znana również jako ''Wostok'' (wschód), prowadzi do [[Pekin]]u. Przez nieco dłuższy czas (około dwóch trzecich długości) podąża torami kolei transsyberyjskiej, po czym skręca na południe i kontynuuje podróż do [[Chiny|Chin]], omijając [[Mongolia|Mongolię]]. Pociąg transmandżurski, linia 20 (oznaczana w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K20), odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] o 23:45 w każdą sobotę i dociera do [[Pekin]]u o 05:46 w następną sobotę. Pociąg 19 (oznaczany w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K19) odjeżdża z [[Pekin]]u o 23:00 w sobotę wieczorem i dociera do [[Moskwa|Moskwy]] o 17:58 w piątek. [[Plik:China - Russia Railway.jpg|thumb|Opuszczając Rosję w Zabajkalsku]] [[Plik:Harbin Railway Station 01.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Harbinie]] [[Plik:ShanhaiguanGreatWall-end.jpg|thumb|Koniec Wielkiego Muru, Shanhaiguan]] {| class="wikitable" |- ! Miasto !! Km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !! Opis |- | {{Znacznik|Węzeł transmandżurski|51.62441 |114.53127|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmandżurski''' || 6,312&nbsp;km || 4 dni, 0 godz. || Moskwa +6 || Po przebyciu około dwóch trzecich długości właściwej Kolei Transsyberyjskiej tory kolei transmandżurskiej odbijają na południe. |- | {{Znacznik|[[Zabajkalsk]]|49.63951 |117.33146|typ=transport}}'''[[Zabajkalsk]]''' (Забайка́льск) || 6,666&nbsp;km || 4 dni, 7 godz || Moskwa +6 ||Zabajkalsk to rosyjska stacja graniczna. Wagony zostaną wyposażone w wózki dostosowane do chińskiego rozstawu szyn, co wydłuży czas oczekiwania. Chiny są o godzinę do tyłu w stosunku do lokalnego czasu rosyjskiego. |- | {{Znacznik|[[Manzhouli]]|49.58345 |117.44209|typ=transport}}'''[[Manzhouli]]''' (满洲里) || 6,678&nbsp;km || 4 dni, 13 godz || UTC+8 || Po drugiej stronie granicy znajduje się Manzhouli, chińska stacja graniczna. |- | {{Znacznik|[[Hailar]]|49.22838 |119.74072|typ=transport}}'''[[Hailar]]''' (海拉尔) || 6,824&nbsp;km || 4 dni, 19 godz || UTC+8 || Dzielnica śródmiejska Hulunbuir słynąca z trawiastych terenów. |- | {{Znacznik|Bugt|48.75400 |121.91845|typ=transport}}'''Bugt''' (博克图) || 7,034&nbsp;km || 5 dni, 0 godz. || UTC+8 || Miasto zarządzane przez [[Yakeshi]] (牙克石), węzeł kolejowy. |- | {{Znacznik|Ang'angxi|47.16152 |123.81431|typ=transport}}'''Ang'angxi''' (昂昂溪) || 7,303&nbsp;km || 5 dni, 4 godz. || UTC+8 || Ang'angxi to dzielnica miasta [[Qiqihar]]. Rezerwat Przyrody Zhalong znajduje się na południowy wschód od miasta i jest siedliskiem wielu ptaków, w tym żurawi. |- | {{Znacznik|Harbin|45.75949 |126.62568|typ=transport}}'''[[Harbin]]''' (哈尔滨) || 7,613&nbsp;km || 5 dni, 8 godz. || UTC+8 ||Harbin to chińskie miasto z wpływami rosyjskimi. Wiele budynków zostało wzniesionych przez Rosjan sto lat temu. Mieszka tu liczna mniejszość rosyjska, a laleczki matrioszki można tu kupić na sprzedaż. Do głównych atrakcji należą Park Tygrysów, kilka parków i kilka muzeów. Jeśli jesteś tu zimą, nie przegap Festiwalu Rzeźb z Lodu i Śniegu. |- | {{Znacznik|Changchun|43.91071 |125.31974|typ=transport}}'''[[Changchun]]''' (长春) || 7,819&nbsp;km || 5 dni, 11 godz. || UTC+8 || Changchun był stolicą japońskiego państwa marionetkowego Mandżukuo. W Changchun znajdują się pałace i urzędy Mandżukuo oraz inne budynki w stylu japońskim. |- | {{Znacznik|Siping|43.16818 |124.37410|typ=transport}}'''[[Siping]]''' (四平) || 7,934&nbsp;km || 5 dni, 12 godz. || UTC+8 || Ważny węzeł kolejowy. |- | {{Znacznik|Shenyang|41.79832 |123.39664|typ=transport}}'''[[Shenyang]]''' (沈阳) || 8,122&nbsp;km || 5 dni, 14 godz. || UTC+8 || Shenyang to największe miasto w północno-wschodnich Chinach. Pałac cesarski Nuhaci, Pałac Mukden, oraz dwa pierwsze grobowce cesarskie dynastii Qing – Zhaoling w Parku Beiling (dosłownie: Park Grobowców Północnych) i Fuling w Parku Dongling (dosłownie: Park Grobowców Wschodnich) – wszystkie znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. |- | {{Znacznik|Jinzhou|41.12520 |121.14123|typ=transport}}'''[[Jinzhou]]''' (锦州) || 8,364&nbsp;km || 5 dni, 17 godz. || UTC+8 || Ważny węzeł kolejowy i miasto górnicze. |- | {{Znacznik|Shanhaiguan|39.99928 |119.76158|typ=transport}}'''[[Shanhaiguan]]''' (山海关) || 8,585&nbsp;km || 5 dni, 19 godz. || UTC+8 ||Shanhaiguan to miejsce, w którym część Wielkiego Muru kończy się w oceanie. Miasto szczyci się również innymi atrakcjami związanymi z Wielkim Murem. Kilka minut jazdy pociągiem dzieli je od większego miasta [[Qinhuangdao]], znanego przede wszystkim jako kurort nadmorski, do którego Shanhaiguan należy jako dzielnica. |- | {{Znacznik|Tangshan|39.62571 |118.11849|typ=transport}}'''[[Tangshan]]''' (唐山) || 8,721&nbsp;km || 5 dni, 19 godz. || UTC+8 || Tangshan to ważne miasto przemysłowe położone w pobliżu Pekinu i Tianjinu. W Tangshan znajduje się Muzeum Trzęsień Ziemi, upamiętniające trzęsienie ziemi w Tangshan z 1976 roku, uważane za największe trzęsienie ziemi XX wieku pod względem liczby ofiar śmiertelnych. |- | {{Znacznik|Tiencin|39.13628 |117.20948|typ=transport}}'''[[Tiencin]]''' (天津) || 8,844&nbsp;km || 5 dni, 21 godz. || UTC+8 || Tiencin nto jedno z pięciu centralnych miast Chin. Obszar miejski Tiencin położony jest wzdłuż rzeki Hai i był niegdyś siedzibą zagranicznych koncesji pod koniec dynastii Qing i na początku ery Kuomintangu. |- | {{Znacznik|Pekin|39.90167 |116.42101|typ=transport}}'''[[Pekin]]''' (北京) || 9,001&nbsp;km || 5 dni, 23 godz. || UTC+8 |||Niewiele miast jest tak bogatych w zabytki jak Pekin. Najważniejsze z nich to plac Tian’anmen, Zakazane Miasto, Brama Niebiańskiego Spokoju, Świątynia Nieba i Wielki Mur, oddalone o godzinę jazdy autobusem, ale na zwiedzanie miasta można by z łatwością spędzić tydzień. Z Pekinu można dotrzeć praktycznie wszędzie w Chinach – dlaczego nie kontynuować podróży pociągiem, skoro już dotarłeś tak daleko? |- |} === Wycieczki poboczne === [[Plik:Gorkhi-Terelj National Park 45.JPG|thumb|Żółwia Skała w Parku Narodowym Gorkhi-Terelj]] Istnieje kilka interesujących miejsc „poza szlakiem”. [[Petersburg]] jest często odwiedzany przed lub po podróży Koleją Transsyberyjską. Stolica Tatarów, [[Kazań]], leży na alternatywnej trasie między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Jekaterynburg]]iem. [[Tobolsk]], dawna stolica [[Syberia|Syberii]], znajduje się nieco ponad 200 km od [[Tiumeń|Tiumeniu]]. [[Tomsk]], najpiękniejsze miasto Syberii, można odwiedzić jako przystanek w [[Nowosybirsk]]u lub [[Krasnojarsk]]u. Jedną z głównych atrakcji podróży jest jezioro [[Bajkał]], do którego można dotrzeć z [[Irkuck]]a i [[Siewierobajkalsk]]a; jezioro można zobaczyć z pociągu, ale dlaczego nie zwiedzić regionu dalej? Osoby zatrzymujące się w regionie na kilka dni często wybierają się na malowniczą wyspę [[Olchon]]. W [[Mongolia|Mongolii]] warto odwiedzić okolice [[Ułan Bator]], na przykład [[Park Narodowy Terelj]] lub dalej położoną pustynię [[Gobi]]. Jedna z głównych atrakcji [[Chiny|Chin]], [[Wielki Mur Chiński|Wielki Mur]], znajduje się niedaleko linii kolejowej. Jeden z równoległych torów, używany przez Kolej Transsyberyjską w czasach sowieckich, wkracza na północ [[Kazachstan]]u przez górnicze miasto [[Pietropawłowsk]], a następnie wjeżdża z powrotem do [[Rosja|Rosji]] i łączy się ze standardową trasą w [[Omsk]]u. Posiadacze zachodnich paszportów nie potrzebują wizy, aby odwiedzić [[Kazachstan]], problem polega na tym, że opuszczając [[Rosja|Rosję]], można ponownie wjechać tylko z dwukrotną lub wielokrotną wizą rosyjską. Nie warto dodatkowo się trudzić, organizując to tylko po to, aby szybko zobaczyć [[Pietropawłowsk]], lepiej pojechać dalej na południe do stolicy [[Kazachstan]]u, [[Astana|Astany]] (dawniej Nur-Sułtan), i do [[Ałmaty]]. Z obu tych miejsc kursują pociągi do [[Urumczi]] w północno-zachodnich [[Chiny|Chinach]], skąd kursują superszybkie pociągi do [[Xi’an]] i [[Pekin]]u. Nie jest to jednak wycieczka transsyberyjska, a zupełnie odrębna trasa, opisana w artykule „[[Z Moskwy do Urumczi]]”. == Zakupy == '''Koszty''' zależą głównie od pożądanego poziomu jakości. Podróż drugą klasą i pobyt w hotelach średniej klasy wraz z prostszym posiłkiem i zwiedzaniem lub pokazem będzie kosztować 100–120 euro dziennie. Jeśli chcesz, aby podróż pociągiem i hotel były pierwszej klasy, a wycieczki z przewodnikiem były zorganizowane, łatwo podnieść dzienne koszty do 500 euro. Podróżując z własnym wyżywieniem, w trzeciej klasie i zatrzymując się w hostelach, możesz obniżyć dzienne wydatki do zaledwie 20–30 euro. [[Chiny]] i [[Mongolia]] są w jakiś sposób tańsze i bardziej dostępne turystycznie niż [[Rosja]]. Nie ma tam praktycznie żadnych zniżek. Międzynarodowa (lub lokalna) legitymacja studencka może zapewnić kilka zniżek, ale zniżki dla seniorów są niespotykane. Wiele walut światowych można wymienić po dobrych kursach w każdym mieście. Nie ma konieczności zabierania ze sobą lokalnej waluty, ponieważ kursy w lokalnych bankach są znacznie korzystniejsze. Oszczędzaj na [[Chiny]], nie wymieniaj pieniędzy na lotniskach (lub po prostu tyle, ile potrzebujesz, aby dostać się do miasta). W [[Rosja|Rosji]] kursy w kantorach wymiany walut są zazwyczaj zbliżone do tych w bankach. Wymiana pieniędzy w pociągu nie jest możliwa. W [[Chiny|Chinach]] kursy walut są ustalane przez rząd, a banki prywatne często odmawiają wymiany franków szwajcarskich, więc trzeba udać się do banku państwowego, aby je wymienić. Kart kredytowych można używać w hotelach, lepszych restauracjach, biurach podróży i dużych sklepach spożywczych. W [[Moskwa|Moskwie]] i [[Pekin]]ie są one powszechnie akceptowane. Karty Visa są najczęściej akceptowane w bankomatach. Czeki podróżne można zrealizować tylko w kilku miejscach, ale kursy są akceptowalne. Typowy '''napiwek''' w [[Rosja|Rosji]] wynosi 5–10%. Nie trzeba płacić napiwku, jeśli nie jest się zadowolonym z usługi. W [[Mongolia|Mongolii]] rachunek jest zazwyczaj zaokrąglany w górę. Żadna z tych praktyk nie jest powszechna w Chinach. == Jedzenie == [[Plik:Транссибирска железница.JPG|thumb|Sprzedaż jedzenia i napojów na stacji kolejowej]] [[Plik:Trans Siberian railway Samovar.jpg|thumb|Samowar (zwany „Tytanem”) na pokładzie pociągu]] Podczas takiej podróży poznasz wiele różnych kuchni. Bardziej szczegółową listę lokalnych specjałów znajdziesz w artykułach poszczególnych miast i regionów. Poniżej znajduje się lista kilku ogólnych informacji związanych z pociągami. W wielu pociągach znajdują się '''wagony restauracyjne'''. Ceny są wysokie w stosunku do jakości. Danie główne kosztuje 5–8 euro. W porze lunchu i kolacji możesz zamówić świeżo przygotowane jedzenie, ale w innych przypadkach spodziewaj się mrożonek, które podgrzewane w mikrofalówce stają się mniej smaczne. Napoje i alkohol są około 2–3 razy droższe niż w sklepach. Z drugiej strony, spożywanie alkoholu (z wyjątkiem piwa) na pokładzie pociągu jest zabronione, a do wagonów restauracyjnych nie wolno wnosić własnego alkoholu, więc jeśli chcesz się napić, zapłać za niego lub zrób to po cichu w swoim przedziale, tak jak robi to większość mieszkańców. Bilety pierwszej klasy, a nawet niektóre bilety drugiej klasy, mogą obejmować jedzenie (przekąski na śniadanie, ciepłe posiłki na lunch i kolację). Do przedziału podejdzie kobieta i przyniesie kilka plastikowych miseczek z ciepłym jedzeniem. Zazwyczaj jest ono świeżo ugotowane i całkiem zjadliwe. Na trasie [[Moskwa]]-[[Władywostok]] pociąg zatrzymuje się na 20–30 minut co 3–4 godziny. Każdy może wysiąść z pociągu, a na peronie często można spotkać ludzi oferujących różnorodne świeże lokalne produkty (jajka, ryby, sery, pieczywo, owoce, mięso lub ser w cieście) oraz napoje dla pasażerów. Wiele stacji kolejowych wymaga obecnie wykupienia licencji na prowadzenie stoiska na peronie. Między [[Pekin]]em a [[Nowosybirsk]]iem sprzedawcy peronowi byli obecni tylko w Choir w [[Mongolia|Mongolii]] i Maryjskim w [[Rosja|Rosji]]. Ceny są niskie; akceptowane są tylko ruble rosyjskie. Szczególną atrakcją jest wędzona ryba (omul) sprzedawana na brzegu jeziora [[Bajkał]] (stacja: Sludianka, przystanek na krótki postój, więc trzeba się spieszyć). Na niektórych większych stacjach znajdują się stoiska z przekąskami i alkoholem. Jedzenie i napoje są również sprzedawane w kioskach na peronach, ale zazwyczaj dwa razy droższe. Aby uzyskać rozsądną cenę, należy poczekać na stację z dłuższym postojem i po prostu wyjść z dworca kolejowego – zazwyczaj tuż za rogiem znajduje się mnóstwo kiosków lub małych sklepików, oferujących szerszy wybór. Na większości przystanków znajdują się supermarkety (niekoniecznie zachodnie), niedrogie stoiska z jedzeniem i prostsze restauracje. Bardziej luksusowe restauracje i sieci fast foodów można znaleźć w dużych miastach. Jednak znane sieci zachodnie można znaleźć tylko w [[Moskwa|Moskwie]] i [[Pekin]]ie. Jadąc z [[Pekin]]u przez [[Harbin]], ostatnim przystankiem w [[Chiny|Chinach]] jest [[Manzhouli]]. Sprzedawane tam jedzenie jest dość drogie, ale wielu Rosjan zaopatruje się w prowiant (tj. alkohole i piwo). Do [[Rosja|Rosji]] można wwieźć maksymalnie 2 litry alkoholu (piwa, wódki lub dowolnej ich kombinacji) na osobę, w przeciwnym razie trzeba będzie zapłacić „karę” (łapówkę) celnikom. Pozbądź się wszystkich juanów, chyba że chcesz zabrać je na pamiątkę, ponieważ za granicą stają się praktycznie bezwartościowe. Przed dworcem znajduje się kilku kantorów wymiany walut na czarnym rynku, w których można wymienić renminbi na ruble po zawyżonych kursach. Aby zdobyć ruble, trzeba mieć dużo czasu po rosyjskiej stronie granicy ([[Zabajkalsk]]). Idź do bankomatu znajdującego się w banku w mieście. Przeznacz 30 minut na dojazd i powrót. Pociąg zatrzymuje się na kilka godzin, aby wymienić wagony, więc możesz zrobić zakupy na lokalnych targowiskach (chleb, ser itp.). Jadąc z [[Pekin]]u przez [[Mongolia|Mongolię]] do [[Rosja|Rosji]], nadal można natknąć się na tych samych naciągaczy na kantory. Na stacji w [[Ułan Bator]], w poczekalni, znajduje się całkiem przyzwoity kantor wymiany walut. Większość, jeśli nie wszystkie, kantory w [[Mongolia|Mongolii]] i [[Rosja|Rosji]] przyjmują dolary amerykańskie lub euro. Przyjmują jednak tylko banknoty, więc sprawdź kurs wymiany i kup dużo, jeśli płacisz banknotem 5 euro. Zawsze pytaj konduktora, ile masz czasu, zanim pobiegniesz na stację, aby znaleźć bankomat, ponieważ pociąg nie będzie na ciebie czekał. Jeśli nie spędzasz czasu w [[Mongolia|Mongolii]], unikaj kupowania mongolskich tögrögów. Są one praktycznie bezwartościowe wszędzie indziej, a ich eksport jest nielegalny. Dlatego wydawaj dolary lub euro, ale od razu kupuj ruble, ponieważ rosyjscy sprzedawcy są bardziej skłonni do fałszowania kursów walut niż mongolscy lub chińscy sprzedawcy platformowi. Jedzenie tradycyjnie kładzie się na stole w przedziale. Nierzadko zdarza się dzielenie się jedzeniem. To dobry pomysł na piknik, podczas którego poznajesz współpasażerów. Uprzejmie jest pozwolić im się zaprosić i mieć coś do przywiezienia. Dlaczego nie przywieźć czegoś z kraju? Każdy wagon ma ''samowar'' (dozownik gorącej wody, dosł. „samowar”), który jest utrzymywany w cieple przez całą podróż. Przygotuj stos suszonych zup, torebek herbaty i Nescafe. Wystarczy przynieść własny kubek lub poprosić o niego konduktora. Konduktorzy sprzedają również herbatę, kawę, przekąski, a nawet liofilizowane posiłki w nieco zawyżonych cenach. == Picie == Alkohol jest ważną częścią rosyjskiej kultury, dlatego nie jest niczym niezwykłym wypicie wódki podczas pikniku w przedziale. Na tym etapie należy zachować ostrożność i wiedzieć, kiedy przestać. Po pierwsze, picie mocnego alkoholu jest zabronione w rosyjskich pociągach, ale, jak zawsze w [[Rosja|Rosji]], „niedozwolone” nie oznacza „zabronione”. Konduktorzy będą udawać, że cię nie widzą, chyba że hałasujesz lub robisz inne awantury. Policja może przeszukać pociąg i nękać osoby pijące, więc zachowuj się cicho i trzymaj butelki pod stołem. Nigdy nie pij więcej, niż możesz. Konkurs na picie z pewnością skończy się dla ciebie pobytem w szpitalu lub czymś gorszym. Kieruj się zdrowym rozsądkiem, gdy współpasażerowie coś ci zaproponują. Znacznie bardziej prawdopodobne jest, że skosztujesz dobrego drinka niż wpadniesz w kłopoty, ale kłopoty nie są rzadkością i obejmują zarówno złe alkohole, jak i alkohol celowo zmieszany z narkotykami, co sprawi, że staniesz się łatwą ofiarą. Poza tym ważnym napojem jest również herbata; w Rosji oznacza to czarną herbatę z cytryną, a w Chinach zieloną herbatę. Pije się go w przerwach, po posiłkach, a czasem jako aperitif. Samowar przydaje się również, gdy masz ochotę na gorące napoje (woda jest darmowa, ale herbatę można przynieść własną lub kupić u konduktora). Zazwyczaj można kupić napoje bezalkoholowe i piwo w wagonie restauracyjnym i wrócić do niego. Warto mieć ze sobą podstawowe rozmówki, ponieważ konduktorzy raczej nie mówią po angielsku, a napoje nie będą zawierały mleka ani cukru, chyba że wyraźnie o nie poprosisz. == Nocleg == [[Plik:Trans Mongolian Train 01.jpg|thumb|Przejazd przez pustynię Gobi Koleją Transmongolską]] [[Plik:Плащкарт.jpg|thumbnail|Platzkart]] Wszystkie bilety na pociągi dalekobieżne obejmują miejsca sypialne. W klasach 1 i 2 mają one około 1,9 m długości i około pół metra szerokości. Wagony klasy 3 mają krótsze kuszetki. Niektóre pociągi między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Petersburg]]iem mają miejsca siedzące. Niewiele pociągów w Rosji oferuje wszystkie 4 rodzaje przedziałów do wyboru: * '''Pierwsza klasa (SV)''' jest, poza trzema klasami „M”, najwygodniejsza i dość droga. Cena jest co najmniej dwukrotnie wyższa niż w klasie 2. Każda kabina składa się z dwóch sof po obu stronach przedziału, które można przekształcić w łóżka do spania. W niektórych pociągach, takich jak Kolej Transmongolska, przedziały pierwszej klasy mają prywatne łazienki. Obsługa w pierwszej klasie przypomina nieco tę, której można oczekiwać w Europie i Ameryce Północnej, co warto wziąć pod uwagę, ponieważ rosyjskie koleje są znane z biurokracji i, delikatnie mówiąc, niezbyt dbają o obsługę. Drzwi przedziałów można zamknąć od wewnątrz, ale zamki te można otworzyć z zewnątrz kluczem. W przypadku użycia łańcucha, drzwi można uchylić tylko na 5 cm. * '''Druga klasa (Kupe)''' jest nieco porównywalna ze standardem w zachodnioeuropejskich pociągach sypialnych. Wagony te są podzielone na przedziały, z których każdy mieści 4 łóżka. W ciągu dnia pasażerowie dzielą dwie dolne prycze, a poza wagonem restauracyjnym nie ma innych miejsc siedzących. Większość pociągów ma przedziały tylko dla mężczyzn, tylko dla kobiet i mieszane. Można wybrać dowolny z nich, w zależności od preferencji. Kupe to dobry kompromis między względnym komfortem a możliwością spotkania i rozmowy z Rosjanami. Ceny są porównywalne z najtańszym biletem lotniczym w klasie ekonomicznej. Bilety w drugiej klasie można łączyć z posiłkiem i „obsługą”. Jedzenie oznacza ciepłe posiłki serwowane dwa razy dziennie. „Obsługa” oznacza drobne rzeczy, takie jak szczoteczka do zębów, podkładki, herbata, kawa i przekąski wliczone w cenę biletu. * '''Trzecia klasa (Platzkart)''' przypomina nieco klasę sypialną w chińskich pociągach: wielu uważa ją za znacznie lepszą, niż sugeruje jej reputacja. Wagony te mają otwarty układ z dwoma dolnymi i dwoma górnymi leżankami (miejsca od 1 do 36), wąskim korytarzem i dwoma kolejnymi leżankami ciągnącymi się wzdłuż boku wagonu (miejsca od 37 do 52). Te ostatnie nie są polecane. :Prywatność jest tu niewielka, ale wielu pasażerów preferuje tę opcję, przynajmniej na krótką podróż z noclegiem, ponieważ nie trzeba zamykać się w przedziale z trzema obcymi osobami. Daje to również bardziej unikatowe, rosyjskie doświadczenie i pozwala zobaczyć większą – i inną – grupę niż w drugiej klasie. Cena jest zazwyczaj o 40–50% niższa niż w drugiej klasie. Podróżuje nią wielu ludzi z klasy średniej, ale można też spotkać młodych mężczyzn wracających z wojska i innych hałaśliwych lub pijanych towarzyszy, więc jest to nieco bardziej ekscytujące niż ukrywanie się w zamkniętym przedziale. Wadą wagonów trzeciej klasy są krótsze kuszetki, które będą niewygodne dla osób powyżej 175 cm wzrostu. Oświetlenie jest przyciemnione, ale nie całkowicie wyłączane w nocy. * '''Czwarta klasa (obszczi)''' to najtańszy środek transportu. Można ją znaleźć w wolniejszych pociągach. Większość osób korzysta z niej tylko na krótkich trasach, nieprzekraczających 10–12 godzin. Wagony czwartej klasy mogą mieć oddzielne siedzenia, jak w pociągach europejskich, ale bardziej prawdopodobne jest, że trafisz na wagon trzeciej klasy, gdzie każda dolna kuszetka mieści trzy osoby, a dodatkowo jedna osoba musi leżeć na górnej. W rzeczywistości górne kuszetki są tu najpopularniejsze. Są one zajmowane w pierwszej kolejności, niezależnie od numerów miejsc na biletach. Następnie inne osoby będą siedzieć lub leżeć na dolnych kuszetkach. Jeśli pociąg dotrze do celu przed godziną 8:00 czasu lokalnego, konduktor obudzi Cię pół godziny przed przyjazdem. W przeciwnym wypadku zostaniesz powiadomiony 15 minut przed przyjazdem. == Język == [[Plik:Beijing UlaanBaatar Moscow Train.jpg|thumb|Pekin-Ułan Bator-Moskwa w trzech językach, Kolej Transmongolski]] Chociaż [[Rosja|Rosja]] jest ogromnym krajem, a niektóre regiony mają własne języki lokalne, [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]] jest nauczany w każdej szkole i służy jako lingua franca między różnymi grupami etnicznymi. Jeśli znasz trochę rosyjski, możesz go używać podczas całej podróży. Jeśli nie, warto nauczyć się cyrylicy, ponieważ wiele znaków nie ma transkrypcji w alfabecie łacińskim. [[Rozmówki mongolskie|Mongolski]], język [[Mongolia|Mongolii]], również używa cyrylicy z dwiema dodatkowymi literami. Rosyjski jest jednak najczęściej nauczanym językiem obcym w Mongolii, więc zazwyczaj można się porozumieć w miastach, mówiąc po rosyjsku. Z drugiej strony, Mongołowie mają silną niechęć do Chin i często uważają za obraźliwe zwracanie się do nich po mandaryńsku. W północno-wschodnich [[Chiny|Chinach]] mówi się po [[Rozmówki chińskie|mandaryńsku]]. Jest to język tonalny i osoba nieznająca chińskiego, czytająca łacińskie transkrypcje, które nie zawierają tonów, prawdopodobnie nie zostanie zrozumiana przez miejscowych. Podobnie, większość miejscowych nie rozumie łacińskich transkrypcji języka chińskiego. Innymi słowy, jeśli nie mówisz dobrze po chińsku, poproś kogoś, na przykład w hotelu, o zapisanie adresów chińskimi znakami, aby pokazać je taksówkarzom itp. Rosyjski nie jest powszechnie używany poza miastami przygranicznymi. Językiem [[Korea Północna|Korei Północnej]] jest [[Rozmówki koreański|koreański]], choć nieco odbiega od koreańskiego używanego w [[Korea Południowa|Korei Południowej]], szczególnie jeśli chodzi o współczesne pojęcia. Językiem [[Rozmówki angielskie|angielskim]] posługuje się głównie młodzież i osoby wykształcone. Kilku starszych Rosjan mówi po niemiecku, a niektórzy młodzi po francusku. Angielski również nie jest powszechnie używany w [[Chiny|Chinach]], chociaż personel dużych hoteli i atrakcji turystycznych, które odwiedza wielu zagranicznych turystów, zazwyczaj posługuje się podstawowym angielskim. [[Korea Północna|Koreę Północną]] można zwiedzać tylko z przewodnikiem, a przewodnicy będą mówić po angielsku (lub w dowolnym języku, w którym zarezerwujesz wycieczkę). == Bezpieczeństwo == {{infobox|Kolej transsyberyjska (film)|Niektórzy twierdzą, że Kolej Transsyberyjska ma reputację głównego szlaku nielegalnego handlu narkotykami. To wpłynęło na powstanie co najmniej jednego filmu „Kolej transsyberyjska”, którego akcja rozgrywa się na linii kolejowej i przedstawia porywającą historię przemytu narkotyków i działalności przestępczej na tej trasie.}} [[File:Kolej Transsyberyjska.jpg|thumb|Zwykły dzień w klasie 3]] Podróż Koleją Transsyberyjską jest dość bezpieczna, zwłaszcza jeśli podróżujesz w czteroosobowej grupie i masz własny przedział. Przedziały można zamknąć od wewnątrz dwoma zamkami. Jeden można otworzyć z zewnątrz specjalnym kluczem, drugiego nie da się otworzyć z zewnątrz, a po zamknięciu drzwi lekko się uchylają. Zaleca się korzystanie z obu zamków w nocy. Po rozpadzie Związku Radzieckiego pociągi transmongolskie i mandżurskie były niegdyś częstym miejscem kradzieży i napadów rabunkowych, ale od stycznia 2021 roku trasy są bezpieczne dzięki lepszemu egzekwowaniu prawa na pokładzie. Nie można zamknąć przedziału od zewnątrz, wychodząc z wagonu. Może to jednak zrobić za Ciebie konduktor. Wagony trzeciej klasy oferują mniej przestrzeni osobistej i mniej ochrony. Jeśli śpisz na dolnej koi, wykorzystaj przestrzeń pod koją do przechowywania swoich rzeczy. Na górnej koi korzystaj z półki nad sobą. Wychodząc na stację, zabierz ze sobą wszystkie cenne rzeczy. Kradzieże zdarzają się rzadko, ale należy zachować rozsądną ostrożność. Policja w [[Rosja|Rosji]] może być Twoim dobrym przyjacielem lub złym wrogiem, w zależności od sytuacji. W każdym pociągu jest co najmniej jeden policjant, który może krążyć po okolicy, szukając pijaków, narkotyków, żebraków i przestępców. Jeśli jesteś nękany lub zastraszany, skontaktuj się z konduktorem, który wezwie policję. Z drugiej strony, unikaj robienia czegoś, co mogłoby zwrócić na Ciebie uwagę policji. Po atakach terrorystycznych na początku 2010 roku, na każdym dworcu kolejowym stacjonowało wielu policjantów, którzy sporadycznie sprawdzali dokumenty i zadawali pytania dotyczące bagażu. Nigdy nie wychodź z pociągu bez biletu i paszportu. Rosyjska policja jest również bardzo wyczulona na fotografowanie kolei, dworców i pociągów. To kolejny aspekt paranoi antyterrorystycznej. Cudzoziemcy, a zwłaszcza turyści z Zachodu, rzadziej spotykają się z tym problemem. Jeśli jednak policja poprosi Cię o usunięcie zdjęć, po prostu to zrób i zapomnij (lub przywróć zdjęcia później). Nigdy nie próbuj fotografować policjantów. Z reguły mniejsze miejscowości są mniej bezpieczne niż większe miasta. Jeśli podróżujesz sam, unikaj miejsc pozbawionych ludzi. W pobliżu tłumów uważaj jedynie na kieszonkowców. Jeśli podróżujesz na krótszych dystansach, istnieje ryzyko, że pociąg przyjedzie w środku nocy. Zostań na dworcu do rana (chyba że wiesz, dokąd jechać) lub wybierz pociąg, który przyjeżdża w ciągu dnia. Jeśli jesteś typowym turystą, możesz paść ofiarą oszustw na targowiskach, a zwłaszcza taksówkarzy. Rozwiązaniem jest znajomość [[Rozmówki rosyjskie|języka rosyjskiego]] i dobre umiejętności targowania się. Zawsze negocjuj cenę w rublach, nawet jeśli sprzedawca zacznie podawać cenę w dolarach i nawet jeśli planujesz płacić dolarami. Ceny w dolarach są przeliczane na podstawie aktualnego kursu bankowego. Większość miejsc nie akceptuje jednak żadnej innej waluty poza rublami. Często sprzedawcy i taksówkarze chwytają za ramię, żeby zaciągnąć Cię do swojego stanowiska lub samochodu. W takim przypadku wystarczy po prostu się wyrwać. Są tam po to, by zmusić Cię do płacenia wysokich cen za ich towary i usługi, a nie po to, by Cię skrzywdzić. W niektórych hotelach, a nawet w pobliżu dworców kolejowych, uprawia się prostytucję. Aby uniknąć utraty pieniędzy i zdrowia, trzymaj się od nich z daleka. To samo dotyczy narkotyków wszelkiego rodzaju. Prawdopodobnie najniebezpieczniejszym miastem w nocy jest [[Ułan Bator]]. Hotele i hostele często zamykają swoje drzwi między północą a 6:00, ponieważ na ulicach jest zbyt niebezpiecznie. {{Jest w|Rosja}} {{zarys}} [[Kategoria:Rosja]] [[Kategoria:Szlaki turystyczne]] 9t424rc49s0w4qjib3gneuhfhzq4t2w 0 1896 157159 131340 2026-06-03T08:06:52Z Moromar 2451 157159 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Perm |nazwa oryginalna = Пермь |widok = Свято-Троицкая_(Слудская)_церковь_в_лучах_заката.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Perm.svg |mapa = Perm in Russia.png |państwo = [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] [[Rosja]] |region = [[Plik:Flag_of_Perm_Krai.svg|20px]] [[Kraj Permski]] |powierzchnia = 800,5 |wysokość = 149 |ludność = 1 027 500 |prefiks = +7 342 |kod pocztowy = 614xxx |www = https://gorodperm.ru/ }} '''Perm''' ([[Rozmówki rosyjskie|ros]]. Пермь) to największe miasto i stolica [[Kraj Permski|Kraju Permskiego]] i jedno z miast [[Rosja|Rosji]] liczące ponad milion mieszkańców. Przed rewolucją było stolicą prowincji, a obecnie stanowi centrum rozległego regionu o niezwykłej przyrodzie i bogatej historii. Sam Perm został przytłoczony przez przemysł, który przekształcił miasto w konglomerat dymiących kominów, stref przemysłowych i budynków z czasów sowieckich, za którymi trudno dostrzec fragmenty przeszłości. Dla większości podróżnych Perm będzie jedynie wspomnieniem, ale jeśli jesteś naprawdę ciekawy, znajdziesz tu mnóstwo interesujących rzeczy do zobaczenia – od starych fabryk po muzeum rzeźby drewnianej, a majestatyczna rzeka Kama nikogo nie pozostawi obojętnym. == Charakterystyka == [[Plik:Perm asv2019-05 img46 Death Tower.jpg|mały|240x240px|Departament Spraw Wewnętrznych Kraju Permskiego ("Wieża Śmierci")]] Perm jest jedną z największych rosyjskich metropolii. Znajduje się w europejskiej części Federacji Rosyjskiej i tworzy dużą aglomerację zamieszkiwaną przez prawie 2 mln osób. Miasto stanowi ważny dla gospodarki ośrodek przemysłu maszynowego, zbrojeniowego, petrochemicznego i drzewnego. Rozwija się tu także szkolnictwo wyższe, funkcjonują państwowe ośrodki badawcze (zajmujące się np. badaniem głowic jądrowych). Z historycznego punktu widzenia Perm jest miastem młodym, powstałym w XVIII wieku. Około 1840 roku w okolicy przebywał angielski geolog Roderick Murchison, który odkrył tu prehistoryczne warstwy skał. Pochodziły one z ery permu, określanej tak od nazwy miasta. W latach 1940–1957 miasto nosiło nazwę Mołotow. == Dojazd == === Samolotem === '''Port lotniczy Perm''' położony jest 16 km od miasta, obok wioski Kiczanowo i Sokol. Posiada ono połączenia z wieloma miastami w Rosji, [[Azja Środkowa|Azji Środkowej]] i na [[Bliski Wschód|Bliskim Wschodzie]]. Nie działają loty z Polski, ale istnieje możliwość przylotu z przesiadką w [[Kijów|Kijowie]], [[Moskwa|Moskwie]] lub [[Soczi]]. Lotnisko posiada dwa terminale (z darmowym Wi-Fi), część towarową oraz wydzieloną strefę dla lotnictwa wojskowego. === Koleją === Perm położony jest na linii [[Kolej Transsyberyjska|Kolei Transsyberyjskiej]]. Działają przy niej dwa główne dworce, Perm-1 i Perm-2. Pierwszy obsługuje głównie połączenia z pomniejszymi stacjami w mieście i regionie. Drugi jest centralnym centrum przesiadkowym dla kursów dalekobieżnych z Moskwy, Włodzimierza, [[Jarosławl|Jarosławia]], [[Jekaterynburg|Jekaterynburga]] czy [[Niżny Nowogród|Niżnego Nowogrodu]]. Przejazd z Permu do stolicy trwa około 20 godzin, a jego koszt oscyluje w granicach 2500-4000 rubli. === Samochodem === Od zachodu do Permu prowadzą dwie drogi: autostrada R242, biegnąca z [[Wołżsk|Wołżska]] i [[Kazań|Kazania]] oraz nienumerowana autostrada [[Kirow]]-Perm. Od południa miasto okala obwodnica, od której odchodzi droga w kierunku miasta [[Kungur]]. Dojazd np. z Warszawy wymaga niecałych dwóch dni jazdy, a dystans potrzebny do przebycia wynosi prawie 2700 km. Najszybsza trasa prowadzi przez [[Mińsk]] oraz Moskwę, ale istnieją także inne, nieco dłuższe połączenia. === Autobusem === Przy ul. Rewolucji 68 (Улица Революции 68) znajduje się główny dworzec autobusowy. Dojeżdżają tu autokary i marszrutki z wielu rosyjskich miast m.in. Moskwy, Jekaterynburga, Woroneża, Kazania. Ceny zaczynają się od 800 rubli za jedną osobę. == Komunikacja == Ze względu na swoją rozległość, Perm nie należy do miast najprostszych do przebycia. Przejazdy z jednego końca miasta na drugi wymagają z reguły kilku przesiadek. Trzeba także liczyć się z dużą ilością pasażerów oraz spowolnionymi przejazdami w godzinach szczytu. Do sieci miejskich środków transportu zaliczają się tramwaje, autobusy oraz szybkie pociągi elektryczne. Ich kursy odbywają się głównie z zachodu na wschód. Taryfa na poruszanie się całym transportem zorganizowanym wynosi 25 rubli. Płatność gotówką może być czasem droższa niż np. kartą kredytową. Próbując przemieszczać się po Permie warto zapoznać się z mapą sieci autobusowej czy tramwajowej, dostępnej na głównych dworcach czy przystankach. Dworzec autobusowy znajduje się przy ulicy Puszkina, tam też można zakupić bilety jednorazowe lub długoterminowe. Warto skorzystać z kas na dworcu, gdyż usprawni to przejazd i skróci oczekiwanie na odjazd, nie wymuszając zakupu u kierowcy. == Warto zobaczyć == {{Listing | name = Permski Teatr Opery i Baletu (Пермский театр оперы и балета) | www = http://www.permopera.ru/ | adres = Ul. Pietropawłowskaja 25, Perm (Петропавловская ул., 25а) | dodatkowe informacje = W pobliżu przystanek autobusowy (linia 3). Ceny wstępu zależne od wydarzenia. | wskazówki = Gmach stoi przy skwerze Komsomolskim, 500 metrów od rzeki Kamy, w centrum miasta. | telefon = +7 342 212-30-87 | fax = brak faxu | email = brak emaila }}{{Listing | name = Sobór Przemienienia Pańskiego (Собор Преображения Господня) | www = https://sobory.ru/article/?object=01249 | adres = Prospekt Komsomolski 4, Perm (Комсомольский пр. 4) | wskazówki = Świątynia stoi przy jednej z głównych ulic miasta, blisko bulwaru nad Kamą. | dodatkowe informacje = Sobór pełni funkcje muzealno-sakralną, więc można go zwiedzać. Koordynaty: 58.016535, 56.235305. | telefon = brak | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Monastyr Świętej Trójcy (Свято-Троицкий монастырь) | www = https://permstefan.ru/ | adres = Ul. Wisimskaja 4A, Perm (ул. Висимская 4А) | wskazówki = Budynek znajduje się na wschodzie Permu. Z klasztorem sąsiaduje Rajski Sad (Райский сад) oraz supermarket. | telefon = +7 342 267-51-00 | dodatkowe informacje = Oprócz działalności religijnej w klasztorze działa biblioteka prawosławna, szkoła ikonograficzna i mała wystawa muzealna. | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Główny Meczet (Пермская соборная мечеть) | dodatkowe informacje = Meczet otwarty od 9:00 do 19:00. Wstęp bezpłatny, obowiązują zasady religijne. | telefon = +7 342 237‒50‒66 | adres = Ul. Osinskaja 5, Perm (​Осинская 5) | wskazówki = Blisko centrum oraz mostu nad Kamą. 150 metrów od ulicy Popowa i 0,5 km od soboru. | email = brak emaila | fax = brak faxu | www = http://www.islam-perm.ru }}{{Listing | name = Miejska Esplanada (Городская эспланада) | www = https://www.tourister.ru/world/europe/russia/city/perm/squares/28088 | adres = Ul. Lenina, Perm (ул. Ленина) | dodatkowe informacje = Przy promenadzie zlokalizowany jest teatr, kilka pomników, filharmonia i lodowe miasteczko (zimą). | wskazówki = Esplanada jest zlokalizowana równolegle do ulicy Lenina, przecina ją ul. Popowa. | telefon = brak | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Park Rozrywki im. Gorkiego (Парк развлечений им. М. Горького) | www = http://www.parkperm.ru/ | adres = Ul. Sibirskaja 49, Perm (ул. Сибирская 49) | wskazówki = Park leży na południu centrum, przy skrzyżowaniu Ul. Rewolucji i Prospektu Komsomolskiego. | dodatkowe informacje = Obiekt czynny od 9:00 do 23:00. Wstęp od 50 rubli. | telefon = +7 342 21-43-947 | email = info@parkperm.ru | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Departament Spraw W. Kraju Permskiego (Башня Смерти) | adres = Prospekt Komsomolski 74, Perm (Комсомольский пр. 4) | www = http://www.archive.perm.ru/projects/weeklyphoto/the-building-of-the-perm-regional-police-department-tower-of-death-/?special_version=Y | dodatkowe informacje = Budynek stanowi jedną z wizytówek miasta, ale nie jest placówką muzealną, pomimo swojej burzliwej historii. Pełni funkcję urzędu. Na mapie obiekt oznaczony gwiazdą. | wskazówki = Departament stoi przy skrzyżowaniu z ul. Bielinskiego, przy dużym rondzie. | telefon = brak | fax = brak faxu | email = brak emaila }}{{Listing | name = Permskie Muzeum Krajoznawcze (Пермский краеведческий музей) | www = http://www.museumperm.ru/ | adres = Siedziba: ul. Monastyrskaja 11 (ул. Монастырская 11) | dodatkowe informacje = Ceny zależne są od placówki lub wystawy muzeum, ale zazwyczaj wynoszą ponad 100 rubli. Większość znajduje się w centrum miasta. | wskazówki = Główny budynek znajduje się przy bulwarze nad Kamą, niedaleko opery. | email = dommeshkova@museumperm.ru | telefon = +7 342 257-18-06 | fax = brak faxu }} == Najbliższe okolice == * [[Krasnokamsk]] * [[Dobrianka]] * [[Kungur]] * [[Nytwa]] == Praca == Perm jest jednym z największych ośrodków przemysłowych w kraju. Przemysł rozwija się głównie na obrzeżach miasta, szczególnie przodują w tym dwie dzielnice: Ordżonikidżewski rejon (Орджоникидзевский район) i Industrialny rejon (Индустриальный район). Spośród największych przedsiębiorstw zlokalizowanych w Permie warto wymienić: oddziały Łukoilu i Gazpromu, Morion (producenta oraz właściciela ośrodków badawczych ds. telekomunikacji), Fabryka Słodyczy Kamskaya (własność Nestlé), Sibur-Chimprom (przemysł petrochemiczny), PNPPK (produkcja oprzyrządowania samolotów i systemów nawigacji). Regionalne oddziały w mieście posiadają także największe krajowe banki, firmy maklerskie czy firmy inwestycyjne. Średnia wypłata wśród ludności Permu w roku 2020 wyniosła 40 tysięcy rubli. Największy wzrost odnotowało wtedy górnictwo, telekomunikacja i branża bankowości. Zarobki mieszkańców regionu wahają się w przedziale 25 - 55 tysięcy rubli, co odpowiada około 1400 - 4200 złotych. == Nauka == Perm jest dużym ośrodkiem naukowym, w którym koncentruje się wiele instytutów Oddziału Uralskiego Rosyjskiej Akademii Nauk, dziesiątki instytutów badawczych i projektowych, siedem instytucji szkolnictwa wyższego prowadzących różnorodne badania naukowe na tematy stosowane i podstawowe. Niektóre organizacje naukowe są zjednoczone w Perm Scientific Center of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences. == Zakupy == Wraz z dynamicznym rozwojem miasta, wokół niego zaczęły powstawać centra handlowe. Większość z nich znaleźć można przy obwodnicy miasta (droga R242), biegnącej w kier. Jekaterynburga. Zdecydowanie jednym z obowiązkowych miejsc do odwiedzenia jest Centralny Targ (Центральный рынок) przy ul. Puszkina, na którym można znaleźć naprawdę wiele ciekawych rzeczy. W Permie można zauważyć wiele produktów z [[Chiny|Chin]] czy Azji Środkowej, sprzedawane przez przyjezdnych handlarzy. * '''Центральный универмаг Мотовилихи''' (Central Mall Motowiliha) - Ul. 1905 Goda 18A - niewielkie centrum handlowe z supermarketem, salą zabaw i wieloma małymi butikami. W pobliżu przystanek tramwajowy i muzeum wyposażenia wojska rosyjskiego (Музей Мотовилихинских заводов). * '''Аврора''' (Awrora) - Ul. Stachanowskaja 40A - spory dom targowy, przy granicy miasta. Duży wybór produktów zarówno w samym budynku, jak i sąsiednich pomniejszych. W promieniu kilkuset metrów 3 przystanki autobusowe, duże rondo, park, poczta oraz kilka lokali typu fast food. * '''[http://www.domino.ru/ Домино]''' (Domino) - Ul. Kujbyszewa 85A - mała galeria ze sklepem spożywczym, kafeterią, dużym wyborem AGD i odzieży. Niedaleko znajduje się Wieża Śmierci. == Gastronomia == * '''Пермская кухня''' (Piermskaja Kuchnia) - Ulica Gazety Zwiezda 75 (ул. Газеты Звезда 75), tel. +7 (342) 244-13-55 - lokal serwuje regionalne odmiany powszechnej rosyjskiej kuchni. Wnętrze posiada nowoczesny charakter, a atmosferę umilają specjalni goście. * '''Бостон''' (Boston) - Prospekt Komsomolski 66 (Комсомольский пр. 66) - niewielka restauracja typu fast food, z bardzo szybką obsługą. Bar posiada opcję dowozu oraz menu online. Atutem jest lokalizacja przy jednej z głównych ulic miasta. * '''Компот''' (Kompot) - Ul. Sibirskaja 47A (ул. Сибирская, 47А), tel. +7 (342) 241-05-05 - przytulny lokal, utrzymany w specyficznym stylu amerykańskim. W pobliżu znajduje się Park Rozrywki im. Gorkiego, stadion Dinamo Perm oraz McDonald's. * '''[http://roma59.tilda.ws/ РомаНальёт]''' (RomaNaljot) - Ul. Piermskaja 68 (Пермская ул. 68), tel. +7 (342) 278-83-84 - pub z bardzo dobrymi obiadami oraz alkoholem. Istnieje możliwość rezerwacji, oglądania meczów czy degustacji. Niestety wewnątrz jest mało miejsc, ale działa tu świetna obsługa. * '''[http://sufraperm.ru/ Суфра]''' (Sufra) - ul. Monastyrskaja 14 (ул. Монастырская 14), tel. +7 (342) 259-07-80 - egzotyczne kaukaskie wnętrze i perska kuchnia, serwowana przez permskich Azerów. Restauracja położona na przeciw Głównego Meczetu, obok dużego hotelu. == Festiwale, imprezy == * '''[http://www.arabesque.permonline.ru/news.html Арабеск]''' (Arabiesk) - coroczny konkurs baletowy, trwający kilka dni. * '''[https://eng.flahertiana.ru/ Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych Flahertiana]''' - organizowany we wrześniu lub październiku. * '''[https://diaghilevfest.ru/en/ Międzynarodowy Festiwal Diagilewa]''' (Дягилевский фестиваль) - wydarzenie prezentuje różne gatunki i ruchy artystyczne, style i formaty. Muzyka antyczna, badania tendencji muzyki współczesnej, niezwykłe interpretacje obok występów akademickich. Po nocnych wydarzeniach odbywają się poranne koncerty. <bdi>Festiwal trwa około dwóch tygodni i ma miejsce w różnych obiektach w mieście.</bdi> Koszt wstępu wynosi o<bdi>d <abbr>500</abbr> do <abbr>10 000 rubli</abbr>. Zaleca się zakup biletów z wyprzedzeniem, ponieważ bilety na najpopularniejsze spektakle mogą zostać wyprzedane pierwszego dnia od uruchomienia sprzedaży.</bdi> Część koncertów czy zwykłe mecze odbywają się np. na stadionie Dinamo Perm (oznaczonym na mapie piłką). == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == Miasto nie należy do najniebezpieczniejszych, ale warto zachować podstawowe zasady zabezpieczenia się np. przed napaścią czy kradzieżą. Zaleca się omijanie ślepych uliczek, cmentarzy czy ciemnych parków nocą. Za dnia można paść ofiarą kradzieży kieszonkowych w miejscach tłocznych jak chińskie sklepy albo bazary. W przypadku nagłego wypadku czy zwykłej konsultacji można udać się do Szpitalu Klinicznego Kraju Permskiego (Пермская краевая клиническая больница), a w przypadku dzieci czy młodzieży do Szpitala Pediatrycznego nr.13 (Детская Больница № 13) przy ul. Lebiediewa 44. == Informacje turystyczne == == Wyjazd == Opuszczając Perm warto odwiedzić jedną z kilku położonych niedaleko atrakcji: * '''[http://www.perm36.ru/eng/ Perm-36]''' - oddalony 95 km na wschód od miasta znany obóz radzieckiego systemu Gułagów. Utworzone tu muzeum idealnie odwzorowuje smutny obraz syberyjskiego łagru, w którym zginęły tysiące więźniów. Cena wstępu wynosi 300 rubli dla dorosłych, 150 rubli dla młodzieży. W 3 środę każdego miesiąca os. do lat 18 wstęp bezpłatny. Miejscowość: Kuczino (Кучино). * '''[http://www.museum.perm.ru/filiali/muzey-khohlovka Chochłowka]''' - ta położona 40 km na północ wioska stanowi [[Kategoria:Kraj Permski]] jeden z niewielu tak dobrze zachowanych zespołów architektury drewnianej w Rosji. Skansen składa się z 20 domostw, spośród których najstarsze sięgają XVII wieku. Dodatkowo wokół rozpościerają się lasy i wody Kamy. {{Użyteczny}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Kraj Permski}} p0fpgc8ewhglsa0ju5o8va2tawwi9eh 157160 157159 2026-06-03T08:14:33Z Moromar 2451 /* Charakterystyka */ 157160 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Perm |nazwa oryginalna = Пермь |widok = Свято-Троицкая_(Слудская)_церковь_в_лучах_заката.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Perm.svg |mapa = Perm in Russia.png |państwo = [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] [[Rosja]] |region = [[Plik:Flag_of_Perm_Krai.svg|20px]] [[Kraj Permski]] |powierzchnia = 800,5 |wysokość = 149 |ludność = 1 027 500 |prefiks = +7 342 |kod pocztowy = 614xxx |www = https://gorodperm.ru/ }} '''Perm''' ([[Rozmówki rosyjskie|ros]]. Пермь) to największe miasto i stolica [[Kraj Permski|Kraju Permskiego]] i jedno z miast [[Rosja|Rosji]] liczące ponad milion mieszkańców. Przed rewolucją było stolicą prowincji, a obecnie stanowi centrum rozległego regionu o niezwykłej przyrodzie i bogatej historii. Sam Perm został przytłoczony przez przemysł, który przekształcił miasto w konglomerat dymiących kominów, stref przemysłowych i budynków z czasów sowieckich, za którymi trudno dostrzec fragmenty przeszłości. Dla większości podróżnych Perm będzie jedynie wspomnieniem, ale jeśli jesteś naprawdę ciekawy, znajdziesz tu mnóstwo interesujących rzeczy do zobaczenia – od starych fabryk po muzeum rzeźby drewnianej, a majestatyczna rzeka Kama nikogo nie pozostawi obojętnym. == Charakterystyka == Perm leży nad rzeką Kamą, nieco na południe od jej ujścia do Czusowej, na granicy dwóch zupełnie odmiennych stref naturalnych. Na południe od miasta rozciąga się lasostep, a na północ, za Czusową i Kamą, tajga. Nazwa Perm jest bardzo stara. Ludy północnego zachodu używały jej na określenie terenów dalekiego wschodu wzdłuż rzek Wyczegda i Kama (patrz też [[Kraj Permski]]). Współczesny Perm znajduje się na południu tego starożytnego regionu. Podobnie jak [[Twer]], Perm jest żeński. Mieszkańcy miasta nalegają, aby nazwę wymawiać z miękkim „r” – ''Perm''. === Historia === Perm to typowe miasto [[Ural]]u, wyrosłe z zakładów metalurgicznych: Jegoszycha (1723) i Motowilicha (1736). Zakład Jegoszycha nie działał długo, został zamknięty w 1788 roku. Jednak osada, która rozwinęła się wokół niego, stała się już miastem i otrzymała nazwę Perm. Zaledwie kilka lat później stał się również centrum prowincji, jednocząc niemal wszystkie miasta [[Ural]]u i związane z nimi gałęzie przemysłu. Przyczyn było kilka, z których jedna prawdopodobnie związana była z transportem: Perm, położony nad Kamą, był najdalej na wschód wysuniętym punktem, stosunkowo łatwo dostępnym z centralnej [[Rosja|Rosji]], zanim powstała kolej. Perm zachował status stolicy prowincji aż do rewolucji. Znalazło to wyraźne odzwierciedlenie w wyglądzie miasta, choć pierwotna wersja prowincjonalnej zabudowy nie przetrwała pożaru z 1842 roku. Później próbowano budować z kamienia, ale z powodu braku środków wzniesiono również drewniane domy, tynkowane i malowane na kamień – kilka z tych „hybryd” przetrwało do dziś. Produkcja metalurgiczna zakładu Motowilicha ostatecznie zamarła w połowie XIX wieku, ale została zastąpiona produkcją broni, a przed rewolucją ogromna Permska Fabryka Armat zaopatrywała armię rosyjską w jedną piątą całego arsenału. Pojawiła się jednak bomba z opóźnionym zapłonem: duża fabryka miała liczny proletariat, więc nazwa Motowilicha kojarzy się obecnie przede wszystkim z rewolucyjnymi wydarzeniami z 1905 roku, które miały tu dość dramatyczny przebieg. Perm poniósł kolejną porażkę podczas wojny domowej, kiedy to zarówno biali, jak i czerwoni spustoszyli miasto. Władze sowieckie najwyraźniej nie były zachwycone arystokratycznym Permem – w 1923 roku stolicę Uralu przeniesiono do proletariackiego [[Jekaterynburg]]a. Miasto pozostawało bez własnego regionu do 1938 roku, kiedy to utworzono obwód permski, późniejszy [[Kraj Permski]]. W latach 1940–1957 miasto nosiło nazwę Mołotow na cześć Wiaczesława Mołotowa, tego samego, który podpisał pakt Ribbentrop-Mołotow. Jednak ta postać polityczna urodziła się dość daleko stąd, w Kukarce (obecnie Sowieck), i nie miała bezpośredniego związku z Permem. === Nowoczesność === W najnowszej historii [[Rosja|Rosji]] obwód permski aktywnie przyjął rolę regionu postępowego i innowacyjnego. Oleg Czirkunow, który objął urząd gubernatora w 2004 roku, zaprosił do miasta modnych moskiewskich projektantów, którzy natychmiast otworzyli w Permie muzeum sztuki współczesnej, ozdobili ulice spektakularnymi pomnikami, takimi jak litera „P” (ogłoszona symbolem Permu), i przedstawili napoleońskie plany przekształcenia Permu w najnowocześniejsze miasto Europy, jej kulturalną stolicę. Kiedy gubernator kilka lat później opuścił stanowisko i po cichu uciekł do tej samej Europy, wielu projektantów podążyło za nim, choć niektórzy pozostali, dzięki czemu życie kulturalne miasta pozostaje niezwykle tętniące. Perm to również doskonałe miejsce dla miłośników historii i tych, którzy lubią leniwe, przemyślane spacery: za palisadą nowoczesnych budynków kryją się fragmenty starożytności, rozległe widoki na Kamę i klimat dawnego uralskiego przemysłu. Warto zatrzymać się w mieście przynajmniej na jeden dzień, a biorąc pod uwagę muzea i okolicę, drugi lub trzeci dzień również nie będzie złym pomysłem. === Orientacja === Podobnie jak wiele miast położonych nad dużymi rzekami, Perm ma wydłużony kształt: ponad 40 km wzdłuż Kamy i zaledwie 5-6 km szerokości. Wszystkie interesujące dzielnice znajdują się na lewym (południowym) brzegu. '''Centrum''' miasta jest przesunięte na zachód. Zaczyna się w miejscu, gdzie [[Kolej Transsyberyjska]] łączy się ze starą Linią Gornozawodską biegnącą wzdłuż Kamy, i wzdłuż niezmiennej ulicy Lenina ciągnie się na wschód przez około 4 km: najpierw nowa część radziecka, a następnie (za Prospektem Komsomolskim) stara część gubernialna. Dzielą je ogromny (około kilometra długości!) plac zwany ''Esplanadą''. Na wschodzie zabudowa kończy się w wąwozie rzeki Jegoszycha, za którym zaczyna się '''Motowilicha''' – kolejna historyczna i godna uwagi dzielnica, utworzona wokół fabryki zbrojeniowej. Reszta Permu składa się ze stref przemysłowych, osiedli mieszkaniowych, osiedli fabrycznych i sektora prywatnego, gdzie nie ma nic do zobaczenia poza lokalnym kolorytem. == Dojazd == === Samolotem === '''Port lotniczy Perm''' położony jest 16 km od miasta, obok wioski Kiczanowo i Sokol. Posiada ono połączenia z wieloma miastami w Rosji, [[Azja Środkowa|Azji Środkowej]] i na [[Bliski Wschód|Bliskim Wschodzie]]. Nie działają loty z Polski, ale istnieje możliwość przylotu z przesiadką w [[Kijów|Kijowie]], [[Moskwa|Moskwie]] lub [[Soczi]]. Lotnisko posiada dwa terminale (z darmowym Wi-Fi), część towarową oraz wydzieloną strefę dla lotnictwa wojskowego. === Koleją === Perm położony jest na linii [[Kolej Transsyberyjska|Kolei Transsyberyjskiej]]. Działają przy niej dwa główne dworce, Perm-1 i Perm-2. Pierwszy obsługuje głównie połączenia z pomniejszymi stacjami w mieście i regionie. Drugi jest centralnym centrum przesiadkowym dla kursów dalekobieżnych z Moskwy, Włodzimierza, [[Jarosławl|Jarosławia]], [[Jekaterynburg|Jekaterynburga]] czy [[Niżny Nowogród|Niżnego Nowogrodu]]. Przejazd z Permu do stolicy trwa około 20 godzin, a jego koszt oscyluje w granicach 2500-4000 rubli. === Samochodem === Od zachodu do Permu prowadzą dwie drogi: autostrada R242, biegnąca z [[Wołżsk|Wołżska]] i [[Kazań|Kazania]] oraz nienumerowana autostrada [[Kirow]]-Perm. Od południa miasto okala obwodnica, od której odchodzi droga w kierunku miasta [[Kungur]]. Dojazd np. z Warszawy wymaga niecałych dwóch dni jazdy, a dystans potrzebny do przebycia wynosi prawie 2700 km. Najszybsza trasa prowadzi przez [[Mińsk]] oraz Moskwę, ale istnieją także inne, nieco dłuższe połączenia. === Autobusem === Przy ul. Rewolucji 68 (Улица Революции 68) znajduje się główny dworzec autobusowy. Dojeżdżają tu autokary i marszrutki z wielu rosyjskich miast m.in. Moskwy, Jekaterynburga, Woroneża, Kazania. Ceny zaczynają się od 800 rubli za jedną osobę. == Komunikacja == Ze względu na swoją rozległość, Perm nie należy do miast najprostszych do przebycia. Przejazdy z jednego końca miasta na drugi wymagają z reguły kilku przesiadek. Trzeba także liczyć się z dużą ilością pasażerów oraz spowolnionymi przejazdami w godzinach szczytu. Do sieci miejskich środków transportu zaliczają się tramwaje, autobusy oraz szybkie pociągi elektryczne. Ich kursy odbywają się głównie z zachodu na wschód. Taryfa na poruszanie się całym transportem zorganizowanym wynosi 25 rubli. Płatność gotówką może być czasem droższa niż np. kartą kredytową. Próbując przemieszczać się po Permie warto zapoznać się z mapą sieci autobusowej czy tramwajowej, dostępnej na głównych dworcach czy przystankach. Dworzec autobusowy znajduje się przy ulicy Puszkina, tam też można zakupić bilety jednorazowe lub długoterminowe. Warto skorzystać z kas na dworcu, gdyż usprawni to przejazd i skróci oczekiwanie na odjazd, nie wymuszając zakupu u kierowcy. == Warto zobaczyć == {{Listing | name = Permski Teatr Opery i Baletu (Пермский театр оперы и балета) | www = http://www.permopera.ru/ | adres = Ul. Pietropawłowskaja 25, Perm (Петропавловская ул., 25а) | dodatkowe informacje = W pobliżu przystanek autobusowy (linia 3). Ceny wstępu zależne od wydarzenia. | wskazówki = Gmach stoi przy skwerze Komsomolskim, 500 metrów od rzeki Kamy, w centrum miasta. | telefon = +7 342 212-30-87 | fax = brak faxu | email = brak emaila }}{{Listing | name = Sobór Przemienienia Pańskiego (Собор Преображения Господня) | www = https://sobory.ru/article/?object=01249 | adres = Prospekt Komsomolski 4, Perm (Комсомольский пр. 4) | wskazówki = Świątynia stoi przy jednej z głównych ulic miasta, blisko bulwaru nad Kamą. | dodatkowe informacje = Sobór pełni funkcje muzealno-sakralną, więc można go zwiedzać. Koordynaty: 58.016535, 56.235305. | telefon = brak | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Monastyr Świętej Trójcy (Свято-Троицкий монастырь) | www = https://permstefan.ru/ | adres = Ul. Wisimskaja 4A, Perm (ул. Висимская 4А) | wskazówki = Budynek znajduje się na wschodzie Permu. Z klasztorem sąsiaduje Rajski Sad (Райский сад) oraz supermarket. | telefon = +7 342 267-51-00 | dodatkowe informacje = Oprócz działalności religijnej w klasztorze działa biblioteka prawosławna, szkoła ikonograficzna i mała wystawa muzealna. | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Główny Meczet (Пермская соборная мечеть) | dodatkowe informacje = Meczet otwarty od 9:00 do 19:00. Wstęp bezpłatny, obowiązują zasady religijne. | telefon = +7 342 237‒50‒66 | adres = Ul. Osinskaja 5, Perm (​Осинская 5) | wskazówki = Blisko centrum oraz mostu nad Kamą. 150 metrów od ulicy Popowa i 0,5 km od soboru. | email = brak emaila | fax = brak faxu | www = http://www.islam-perm.ru }}{{Listing | name = Miejska Esplanada (Городская эспланада) | www = https://www.tourister.ru/world/europe/russia/city/perm/squares/28088 | adres = Ul. Lenina, Perm (ул. Ленина) | dodatkowe informacje = Przy promenadzie zlokalizowany jest teatr, kilka pomników, filharmonia i lodowe miasteczko (zimą). | wskazówki = Esplanada jest zlokalizowana równolegle do ulicy Lenina, przecina ją ul. Popowa. | telefon = brak | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Park Rozrywki im. Gorkiego (Парк развлечений им. М. Горького) | www = http://www.parkperm.ru/ | adres = Ul. Sibirskaja 49, Perm (ул. Сибирская 49) | wskazówki = Park leży na południu centrum, przy skrzyżowaniu Ul. Rewolucji i Prospektu Komsomolskiego. | dodatkowe informacje = Obiekt czynny od 9:00 do 23:00. Wstęp od 50 rubli. | telefon = +7 342 21-43-947 | email = info@parkperm.ru | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Departament Spraw W. Kraju Permskiego (Башня Смерти) | adres = Prospekt Komsomolski 74, Perm (Комсомольский пр. 4) | www = http://www.archive.perm.ru/projects/weeklyphoto/the-building-of-the-perm-regional-police-department-tower-of-death-/?special_version=Y | dodatkowe informacje = Budynek stanowi jedną z wizytówek miasta, ale nie jest placówką muzealną, pomimo swojej burzliwej historii. Pełni funkcję urzędu. Na mapie obiekt oznaczony gwiazdą. | wskazówki = Departament stoi przy skrzyżowaniu z ul. Bielinskiego, przy dużym rondzie. | telefon = brak | fax = brak faxu | email = brak emaila }}{{Listing | name = Permskie Muzeum Krajoznawcze (Пермский краеведческий музей) | www = http://www.museumperm.ru/ | adres = Siedziba: ul. Monastyrskaja 11 (ул. Монастырская 11) | dodatkowe informacje = Ceny zależne są od placówki lub wystawy muzeum, ale zazwyczaj wynoszą ponad 100 rubli. Większość znajduje się w centrum miasta. | wskazówki = Główny budynek znajduje się przy bulwarze nad Kamą, niedaleko opery. | email = dommeshkova@museumperm.ru | telefon = +7 342 257-18-06 | fax = brak faxu }} == Najbliższe okolice == * [[Krasnokamsk]] * [[Dobrianka]] * [[Kungur]] * [[Nytwa]] == Praca == Perm jest jednym z największych ośrodków przemysłowych w kraju. Przemysł rozwija się głównie na obrzeżach miasta, szczególnie przodują w tym dwie dzielnice: Ordżonikidżewski rejon (Орджоникидзевский район) i Industrialny rejon (Индустриальный район). Spośród największych przedsiębiorstw zlokalizowanych w Permie warto wymienić: oddziały Łukoilu i Gazpromu, Morion (producenta oraz właściciela ośrodków badawczych ds. telekomunikacji), Fabryka Słodyczy Kamskaya (własność Nestlé), Sibur-Chimprom (przemysł petrochemiczny), PNPPK (produkcja oprzyrządowania samolotów i systemów nawigacji). Regionalne oddziały w mieście posiadają także największe krajowe banki, firmy maklerskie czy firmy inwestycyjne. Średnia wypłata wśród ludności Permu w roku 2020 wyniosła 40 tysięcy rubli. Największy wzrost odnotowało wtedy górnictwo, telekomunikacja i branża bankowości. Zarobki mieszkańców regionu wahają się w przedziale 25 - 55 tysięcy rubli, co odpowiada około 1400 - 4200 złotych. == Nauka == Perm jest dużym ośrodkiem naukowym, w którym koncentruje się wiele instytutów Oddziału Uralskiego Rosyjskiej Akademii Nauk, dziesiątki instytutów badawczych i projektowych, siedem instytucji szkolnictwa wyższego prowadzących różnorodne badania naukowe na tematy stosowane i podstawowe. Niektóre organizacje naukowe są zjednoczone w Perm Scientific Center of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences. == Zakupy == Wraz z dynamicznym rozwojem miasta, wokół niego zaczęły powstawać centra handlowe. Większość z nich znaleźć można przy obwodnicy miasta (droga R242), biegnącej w kier. Jekaterynburga. Zdecydowanie jednym z obowiązkowych miejsc do odwiedzenia jest Centralny Targ (Центральный рынок) przy ul. Puszkina, na którym można znaleźć naprawdę wiele ciekawych rzeczy. W Permie można zauważyć wiele produktów z [[Chiny|Chin]] czy Azji Środkowej, sprzedawane przez przyjezdnych handlarzy. * '''Центральный универмаг Мотовилихи''' (Central Mall Motowiliha) - Ul. 1905 Goda 18A - niewielkie centrum handlowe z supermarketem, salą zabaw i wieloma małymi butikami. W pobliżu przystanek tramwajowy i muzeum wyposażenia wojska rosyjskiego (Музей Мотовилихинских заводов). * '''Аврора''' (Awrora) - Ul. Stachanowskaja 40A - spory dom targowy, przy granicy miasta. Duży wybór produktów zarówno w samym budynku, jak i sąsiednich pomniejszych. W promieniu kilkuset metrów 3 przystanki autobusowe, duże rondo, park, poczta oraz kilka lokali typu fast food. * '''[http://www.domino.ru/ Домино]''' (Domino) - Ul. Kujbyszewa 85A - mała galeria ze sklepem spożywczym, kafeterią, dużym wyborem AGD i odzieży. Niedaleko znajduje się Wieża Śmierci. == Gastronomia == * '''Пермская кухня''' (Piermskaja Kuchnia) - Ulica Gazety Zwiezda 75 (ул. Газеты Звезда 75), tel. +7 (342) 244-13-55 - lokal serwuje regionalne odmiany powszechnej rosyjskiej kuchni. Wnętrze posiada nowoczesny charakter, a atmosferę umilają specjalni goście. * '''Бостон''' (Boston) - Prospekt Komsomolski 66 (Комсомольский пр. 66) - niewielka restauracja typu fast food, z bardzo szybką obsługą. Bar posiada opcję dowozu oraz menu online. Atutem jest lokalizacja przy jednej z głównych ulic miasta. * '''Компот''' (Kompot) - Ul. Sibirskaja 47A (ул. Сибирская, 47А), tel. +7 (342) 241-05-05 - przytulny lokal, utrzymany w specyficznym stylu amerykańskim. W pobliżu znajduje się Park Rozrywki im. Gorkiego, stadion Dinamo Perm oraz McDonald's. * '''[http://roma59.tilda.ws/ РомаНальёт]''' (RomaNaljot) - Ul. Piermskaja 68 (Пермская ул. 68), tel. +7 (342) 278-83-84 - pub z bardzo dobrymi obiadami oraz alkoholem. Istnieje możliwość rezerwacji, oglądania meczów czy degustacji. Niestety wewnątrz jest mało miejsc, ale działa tu świetna obsługa. * '''[http://sufraperm.ru/ Суфра]''' (Sufra) - ul. Monastyrskaja 14 (ул. Монастырская 14), tel. +7 (342) 259-07-80 - egzotyczne kaukaskie wnętrze i perska kuchnia, serwowana przez permskich Azerów. Restauracja położona na przeciw Głównego Meczetu, obok dużego hotelu. == Festiwale, imprezy == * '''[http://www.arabesque.permonline.ru/news.html Арабеск]''' (Arabiesk) - coroczny konkurs baletowy, trwający kilka dni. * '''[https://eng.flahertiana.ru/ Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych Flahertiana]''' - organizowany we wrześniu lub październiku. * '''[https://diaghilevfest.ru/en/ Międzynarodowy Festiwal Diagilewa]''' (Дягилевский фестиваль) - wydarzenie prezentuje różne gatunki i ruchy artystyczne, style i formaty. Muzyka antyczna, badania tendencji muzyki współczesnej, niezwykłe interpretacje obok występów akademickich. Po nocnych wydarzeniach odbywają się poranne koncerty. <bdi>Festiwal trwa około dwóch tygodni i ma miejsce w różnych obiektach w mieście.</bdi> Koszt wstępu wynosi o<bdi>d <abbr>500</abbr> do <abbr>10 000 rubli</abbr>. Zaleca się zakup biletów z wyprzedzeniem, ponieważ bilety na najpopularniejsze spektakle mogą zostać wyprzedane pierwszego dnia od uruchomienia sprzedaży.</bdi> Część koncertów czy zwykłe mecze odbywają się np. na stadionie Dinamo Perm (oznaczonym na mapie piłką). == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == Miasto nie należy do najniebezpieczniejszych, ale warto zachować podstawowe zasady zabezpieczenia się np. przed napaścią czy kradzieżą. Zaleca się omijanie ślepych uliczek, cmentarzy czy ciemnych parków nocą. Za dnia można paść ofiarą kradzieży kieszonkowych w miejscach tłocznych jak chińskie sklepy albo bazary. W przypadku nagłego wypadku czy zwykłej konsultacji można udać się do Szpitalu Klinicznego Kraju Permskiego (Пермская краевая клиническая больница), a w przypadku dzieci czy młodzieży do Szpitala Pediatrycznego nr.13 (Детская Больница № 13) przy ul. Lebiediewa 44. == Informacje turystyczne == == Wyjazd == Opuszczając Perm warto odwiedzić jedną z kilku położonych niedaleko atrakcji: * '''[http://www.perm36.ru/eng/ Perm-36]''' - oddalony 95 km na wschód od miasta znany obóz radzieckiego systemu Gułagów. Utworzone tu muzeum idealnie odwzorowuje smutny obraz syberyjskiego łagru, w którym zginęły tysiące więźniów. Cena wstępu wynosi 300 rubli dla dorosłych, 150 rubli dla młodzieży. W 3 środę każdego miesiąca os. do lat 18 wstęp bezpłatny. Miejscowość: Kuczino (Кучино). * '''[http://www.museum.perm.ru/filiali/muzey-khohlovka Chochłowka]''' - ta położona 40 km na północ wioska stanowi [[Kategoria:Kraj Permski]] jeden z niewielu tak dobrze zachowanych zespołów architektury drewnianej w Rosji. Skansen składa się z 20 domostw, spośród których najstarsze sięgają XVII wieku. Dodatkowo wokół rozpościerają się lasy i wody Kamy. {{Użyteczny}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Kraj Permski}} pdnfqyp5yhmgwfwrtidvpl7dvixxwvn 157161 157160 2026-06-03T08:36:29Z Moromar 2451 /* Dojazd */ 157161 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Perm |nazwa oryginalna = Пермь |widok = Свято-Троицкая_(Слудская)_церковь_в_лучах_заката.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Perm.svg |mapa = Perm in Russia.png |państwo = [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] [[Rosja]] |region = [[Plik:Flag_of_Perm_Krai.svg|20px]] [[Kraj Permski]] |powierzchnia = 800,5 |wysokość = 149 |ludność = 1 027 500 |prefiks = +7 342 |kod pocztowy = 614xxx |www = https://gorodperm.ru/ }} '''Perm''' ([[Rozmówki rosyjskie|ros]]. Пермь) to największe miasto i stolica [[Kraj Permski|Kraju Permskiego]] i jedno z miast [[Rosja|Rosji]] liczące ponad milion mieszkańców. Przed rewolucją było stolicą prowincji, a obecnie stanowi centrum rozległego regionu o niezwykłej przyrodzie i bogatej historii. Sam Perm został przytłoczony przez przemysł, który przekształcił miasto w konglomerat dymiących kominów, stref przemysłowych i budynków z czasów sowieckich, za którymi trudno dostrzec fragmenty przeszłości. Dla większości podróżnych Perm będzie jedynie wspomnieniem, ale jeśli jesteś naprawdę ciekawy, znajdziesz tu mnóstwo interesujących rzeczy do zobaczenia – od starych fabryk po muzeum rzeźby drewnianej, a majestatyczna rzeka Kama nikogo nie pozostawi obojętnym. == Charakterystyka == Perm leży nad rzeką Kamą, nieco na południe od jej ujścia do Czusowej, na granicy dwóch zupełnie odmiennych stref naturalnych. Na południe od miasta rozciąga się lasostep, a na północ, za Czusową i Kamą, tajga. Nazwa Perm jest bardzo stara. Ludy północnego zachodu używały jej na określenie terenów dalekiego wschodu wzdłuż rzek Wyczegda i Kama (patrz też [[Kraj Permski]]). Współczesny Perm znajduje się na południu tego starożytnego regionu. Podobnie jak [[Twer]], Perm jest żeński. Mieszkańcy miasta nalegają, aby nazwę wymawiać z miękkim „r” – ''Perm''. === Historia === Perm to typowe miasto [[Ural]]u, wyrosłe z zakładów metalurgicznych: Jegoszycha (1723) i Motowilicha (1736). Zakład Jegoszycha nie działał długo, został zamknięty w 1788 roku. Jednak osada, która rozwinęła się wokół niego, stała się już miastem i otrzymała nazwę Perm. Zaledwie kilka lat później stał się również centrum prowincji, jednocząc niemal wszystkie miasta [[Ural]]u i związane z nimi gałęzie przemysłu. Przyczyn było kilka, z których jedna prawdopodobnie związana była z transportem: Perm, położony nad Kamą, był najdalej na wschód wysuniętym punktem, stosunkowo łatwo dostępnym z centralnej [[Rosja|Rosji]], zanim powstała kolej. Perm zachował status stolicy prowincji aż do rewolucji. Znalazło to wyraźne odzwierciedlenie w wyglądzie miasta, choć pierwotna wersja prowincjonalnej zabudowy nie przetrwała pożaru z 1842 roku. Później próbowano budować z kamienia, ale z powodu braku środków wzniesiono również drewniane domy, tynkowane i malowane na kamień – kilka z tych „hybryd” przetrwało do dziś. Produkcja metalurgiczna zakładu Motowilicha ostatecznie zamarła w połowie XIX wieku, ale została zastąpiona produkcją broni, a przed rewolucją ogromna Permska Fabryka Armat zaopatrywała armię rosyjską w jedną piątą całego arsenału. Pojawiła się jednak bomba z opóźnionym zapłonem: duża fabryka miała liczny proletariat, więc nazwa Motowilicha kojarzy się obecnie przede wszystkim z rewolucyjnymi wydarzeniami z 1905 roku, które miały tu dość dramatyczny przebieg. Perm poniósł kolejną porażkę podczas wojny domowej, kiedy to zarówno biali, jak i czerwoni spustoszyli miasto. Władze sowieckie najwyraźniej nie były zachwycone arystokratycznym Permem – w 1923 roku stolicę Uralu przeniesiono do proletariackiego [[Jekaterynburg]]a. Miasto pozostawało bez własnego regionu do 1938 roku, kiedy to utworzono obwód permski, późniejszy [[Kraj Permski]]. W latach 1940–1957 miasto nosiło nazwę Mołotow na cześć Wiaczesława Mołotowa, tego samego, który podpisał pakt Ribbentrop-Mołotow. Jednak ta postać polityczna urodziła się dość daleko stąd, w Kukarce (obecnie Sowieck), i nie miała bezpośredniego związku z Permem. === Nowoczesność === W najnowszej historii [[Rosja|Rosji]] obwód permski aktywnie przyjął rolę regionu postępowego i innowacyjnego. Oleg Czirkunow, który objął urząd gubernatora w 2004 roku, zaprosił do miasta modnych moskiewskich projektantów, którzy natychmiast otworzyli w Permie muzeum sztuki współczesnej, ozdobili ulice spektakularnymi pomnikami, takimi jak litera „P” (ogłoszona symbolem Permu), i przedstawili napoleońskie plany przekształcenia Permu w najnowocześniejsze miasto Europy, jej kulturalną stolicę. Kiedy gubernator kilka lat później opuścił stanowisko i po cichu uciekł do tej samej Europy, wielu projektantów podążyło za nim, choć niektórzy pozostali, dzięki czemu życie kulturalne miasta pozostaje niezwykle tętniące. Perm to również doskonałe miejsce dla miłośników historii i tych, którzy lubią leniwe, przemyślane spacery: za palisadą nowoczesnych budynków kryją się fragmenty starożytności, rozległe widoki na Kamę i klimat dawnego uralskiego przemysłu. Warto zatrzymać się w mieście przynajmniej na jeden dzień, a biorąc pod uwagę muzea i okolicę, drugi lub trzeci dzień również nie będzie złym pomysłem. === Orientacja === Podobnie jak wiele miast położonych nad dużymi rzekami, Perm ma wydłużony kształt: ponad 40 km wzdłuż Kamy i zaledwie 5-6 km szerokości. Wszystkie interesujące dzielnice znajdują się na lewym (południowym) brzegu. '''Centrum''' miasta jest przesunięte na zachód. Zaczyna się w miejscu, gdzie [[Kolej Transsyberyjska]] łączy się ze starą Linią Gornozawodską biegnącą wzdłuż Kamy, i wzdłuż niezmiennej ulicy Lenina ciągnie się na wschód przez około 4 km: najpierw nowa część radziecka, a następnie (za Prospektem Komsomolskim) stara część gubernialna. Dzielą je ogromny (około kilometra długości!) plac zwany ''Esplanadą''. Na wschodzie zabudowa kończy się w wąwozie rzeki Jegoszycha, za którym zaczyna się '''Motowilicha''' – kolejna historyczna i godna uwagi dzielnica, utworzona wokół fabryki zbrojeniowej. Reszta Permu składa się ze stref przemysłowych, osiedli mieszkaniowych, osiedli fabrycznych i sektora prywatnego, gdzie nie ma nic do zobaczenia poza lokalnym kolorytem. == Dojazd == === Samolotem === Do [[Moskwa|Moskwy]] jest 6-7 lotów (niektóre z nich odbywają się nocą) i jeden do [[Petersburg]]a. Istnieje również wiele lotów regionalnych do zachodniej [[Syberia|Syberii]] i na [[Ural]], ale nie są one regularnie obsługiwane. Wszystkie loty międzynarodowe są czarterami. {{Znacznik|Lotnisko Bolszoje Sawino|57.914444|56.021111|typ=transport}}'''[https://aviaperm.ru/ Lotnisko Bolszoje Sawino]''' ({{IATA|PEE}}). ☎ Informacje: +7 (342) 299-17-71, kasa biletowa na lotnisku: +7 (342) 299-15-95. Loty krajowe odlatują z nowego Terminalu A, podczas gdy stary Terminal B obsługuje tylko kilka lotów międzynarodowych. Przejście z jednego terminalu do drugiego jest najwyraźniej niemożliwe, chyba że zjedziemy na Trasę Kosmonawtowa, co stanowi znaczny objazd (prawie 2 km). Nowy terminal obiecuje standardową infrastrukturę lotniska, w tym przechowalnię bagażu (443 ruble dziennie). ''Jak dojechać'': Z dworca autobusowego na lotnisko należy wsiąść do autobusu podmiejskiego linii 108; Podróż trwa około pół godziny. Spodziewaj się 3-4 odjazdów na godzinę w godzinach 6:00-23:00. Taksówka do centrum miasta kosztuje od 400 ₽. Z centrum autobus jedzie do Terminalu A, następnie do Terminalu B, a stamtąd z powrotem do miasta. Obok Terminalu B znajduje się [https://www.polethotel.ru/ Hotel Polet] (tel. +7 (342) 294-96-46, pokój jednoosobowy/dwuosobowy: 2900/4100 ₽). Po otwarciu nowego terminalu stał się on praktycznie bezużyteczny dla podróżnych, ponieważ większość lotów wymaga skorzystania z taksówki. Jeśli odlatujesz ze starego terminalu, możesz skorzystać z całodobowej restauracji hotelowej. Ceny są takie same jak na lotnisku, ale jest tam przytulniej i ciszej. === Koleją === Perm leży na północnej odnodze [[Kolej Transsyberyjska|Kolei Transsyberyjskiej]], między [[Kirow]]em a [[Jekaterynburg]]iem. Codziennie przejeżdża tędy siedem do ośmiu par pociągów: wszystkie syberyjskie z [[Petersburg]]a i niektóre z [[Moskwa|Moskwy]]. Rozkład jazdy nie jest jednak zbyt dogodny, ponieważ połowa pociągów kursuje o tej samej porze, praktycznie jeden po drugim. Z [[Jekaterynburg]]a podróż trwa 5,5-6 godzin. Są tylko trzy pociągi dzienne (w tym Łastoczka), reszta kursuje w nocy. Z [[Kirow]]a podróż trwa 7,5-8 godzin, a z [[Głazow]]a 4,5-5 godzin. Nocny pociąg do [[Iżewsk]]a jest dość dogodny (7-8 godzin). Pociągi podmiejskie docierają do [[Kungur]]u (2 godziny), [[Czusowoj]]u (3-3,5 godziny) i [[Kizieł|Kiziela]] (4,5 godziny). [[Plik:Perm_I_Railway_Station.jpg|thumb|upright=1.35|Stary dworzec Perm I]] {{Znacznik|Perm I|58.020048 |56.252410 |typ=transport}}'''Perm I''', ul. Monastyrskaja 5. Stary permski dworzec kolejowy, zbudowany dla linii Gornozawodskiej, która dotarła do miasta 30 lat przed powstaniem nowoczesnej [[Kolej Transsyberyjska|Kolei Transsyberyjskiej]]. Obecnie stacja obsługuje jedynie pociągi podmiejskie do Czusowskiej i Ugleuralskiej; pociągi dalekobieżne się tu nie zatrzymują. Mało prawdopodobne jest, aby przyjechać na tę stację lub z niej odjechać, ale sam budynek jest wart zobaczenia – to lokalny punkt orientacyjny i jeden z najwspanialszych rosyjskich dworców kolejowych XIX wieku. {{Znacznik|Perm II|58.004285 |56.180010 |typ=transport}}'''Perm II''', ulica Lenina 89. Główny dworzec kolejowy w mieście, na którym zatrzymują się wszystkie pociągi dalekobieżne i z którego odjeżdżają niektóre pociągi podmiejskie. Ten nowoczesny budynek, stosunkowo niewielki jak na standardy kolei transsyberyjskiej, znajduje się między liniami do Czusowskiej i [[Jekaterynburg]]a. Oprócz poczekalni znajduje się tam kawiarnia Strela (czynna od 9:00 do 21:00), niezbyt zachęcająca kawiarnia, oraz przyzwoita, całodobowa kawiarnia Kofe-Love – wydzielona część poczekalni z sofami i barem. Są tam również toalety. Stacja znajduje się na zachodnim krańcu Alei Lenina, 2,5 km od centrum (Esplanady) lub cztery przystanki komunikacją miejską. === Samochodem === Do Permu z zachodu prowadzą dwie drogi: odnoga autostrady [[Plik:M7-RUS.svg|25px]] przez [[Iżewsk]] (280 km) oraz nienumerowana autostrada z [[Kirow]]a (500 km). Stan obu dróg na 2021 rok był zadowalający. Droga do [[Jekaterynburg]]a (360 km) jest doskonała, w większości dwupasmowa, z licznymi poszerzeniami i pasami do wyprzedzania na wzniesieniach. Przed [[Jekaterynburg]]iem jest to autostrada czteropasmowa, a w pobliżu Permu – sześciopasmowa. Do [[Iżewsk]]a można również dojechać lewym brzegiem Kamy, przekraczając rzekę w [[Czajkowski]]m, lub prawym brzegiem, ale przez [[Wotkińsk]]: wszystkie te trasy są mniej więcej równoważne. Nie ma oczywistej drogi do [[Ufa|Ufy]] (470–550 km); trzeba będzie skorzystać z dróg lokalnych. Jeśli przejeżdżasz przez Perm tranzytem, ​​skorzystaj z obwodnicy: miasto ma duże odległości i bardzo zatłoczone drogi. Do [[Bieriezniki|Bierieznik]], [[Solikamsk]]a i [[Czusowoj]]u można dojechać rzeką Kamą przez miasto lub obwodnicą. Na Kamie znajdują się tylko trzy mosty: most obwodowy na zachodnim krańcu miasta, most Komunalny w centrum oraz zapora Kamskiej Elektrowni Wodnej na północnym krańcu Permu. Cała centralna część miasta jest objęta strefą płatnego parkowania w dni powszednie. Znalezienie wolnego miejsca może być trudne. Aktualne informacje o cenach i metodach płatności można znaleźć na stronie internetowej operatora lub na tablicach informacyjnych przy ulicach. === Autobusem === W Kraju Permskim nie ma wielu linii kolejowych, więc komunikacja autobusowa jest dobrze rozwinięta. Transport poza region jest znacznie rzadszy: na przykład autobusy do [[Jekaterynburg]]a (7 godzin) kursują tylko 2-3 razy dziennie, często w nocy, a do [[Kirow]]a nie ma żadnych połączeń. Więcej autobusów kursuje na południe: do [[Iżewsk]]a (5 godzin) 5-6 razy dziennie, a do [[Ufa|Ufy]] (10-11 godzin) bezpośrednie połączenia są dostępne kilka razy dziennie. {{Znacznik|Dworzec Autobusowy Centralny|58.002348 |56.23230 |typ=transport}}'''Dworzec Autobusowy Centralny''', ul. Rewolucji 68. ☎ +7 (342) 236-43-00, +7 (342) 236-44-34. 🕑 5:00 - 22:40. Stary budynek pełen straganów z samsą i innymi wypiekami wątpliwej jakości. Po drugiej stronie ulicy znajduje się rozległy i raczej mało zachęcający targ centralny. Obok dworca autobusowego znajduje się nowe centrum handlowe z supermarketem Piateroczka, a tuż przy placu McDonald's (7:00–23:00). Przechowalnia bagażu: 90 ₽/doba. Esplanada znajduje się niecały kilometr od dworca autobusowego; można tam dojść pieszo. {{Znacznik|Dworzec autobusowy Jużnaja|57.974564 |56.262217 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy Jużnaja''', ul. Iżewskaja 2. 🕑 5:45–21:45. To ostatni przystanek autobusów do [[Kungur]]u i kilku innych miejsc. === Statkiem === [[Plik:Perm asv2019-05 img35 River station.jpg|thumb|upright=1.35|Stacja rzeczna]] Od dawna nie ma regularnych rejsów po Kamie. Rejsy odbywają się kilka razy w miesiącu, wiele z nich wypływa z Permu, a czasami kontynuuje do [[Moskwa|Moskwy]] lub [[Astrachań|Astrachania]]. Tylko bardzo rzadkie rejsy rzeczne w górę Kamy. {{Znacznik|Dworzec Rzeczny|58.0207 |56.2513 |typ=transport}}'''[http://rechnojvokzalperm.ru/ Dworzec Rzeczny]''', ulica Monastyrskaja (''w pobliżu stacji Perm I''). Ten piękny przedwojenny budynek (wybudowany w 1940 roku) dawno przestał pełnić swoją funkcję i został przekształcony w muzeum. Obecnie mieści się w nim multimedialna wystawa „Rosja – Moja Historia”. == Komunikacja == Ze względu na swoją rozległość, Perm nie należy do miast najprostszych do przebycia. Przejazdy z jednego końca miasta na drugi wymagają z reguły kilku przesiadek. Trzeba także liczyć się z dużą ilością pasażerów oraz spowolnionymi przejazdami w godzinach szczytu. Do sieci miejskich środków transportu zaliczają się tramwaje, autobusy oraz szybkie pociągi elektryczne. Ich kursy odbywają się głównie z zachodu na wschód. Taryfa na poruszanie się całym transportem zorganizowanym wynosi 25 rubli. Płatność gotówką może być czasem droższa niż np. kartą kredytową. Próbując przemieszczać się po Permie warto zapoznać się z mapą sieci autobusowej czy tramwajowej, dostępnej na głównych dworcach czy przystankach. Dworzec autobusowy znajduje się przy ulicy Puszkina, tam też można zakupić bilety jednorazowe lub długoterminowe. Warto skorzystać z kas na dworcu, gdyż usprawni to przejazd i skróci oczekiwanie na odjazd, nie wymuszając zakupu u kierowcy. == Warto zobaczyć == {{Listing | name = Permski Teatr Opery i Baletu (Пермский театр оперы и балета) | www = http://www.permopera.ru/ | adres = Ul. Pietropawłowskaja 25, Perm (Петропавловская ул., 25а) | dodatkowe informacje = W pobliżu przystanek autobusowy (linia 3). Ceny wstępu zależne od wydarzenia. | wskazówki = Gmach stoi przy skwerze Komsomolskim, 500 metrów od rzeki Kamy, w centrum miasta. | telefon = +7 342 212-30-87 | fax = brak faxu | email = brak emaila }}{{Listing | name = Sobór Przemienienia Pańskiego (Собор Преображения Господня) | www = https://sobory.ru/article/?object=01249 | adres = Prospekt Komsomolski 4, Perm (Комсомольский пр. 4) | wskazówki = Świątynia stoi przy jednej z głównych ulic miasta, blisko bulwaru nad Kamą. | dodatkowe informacje = Sobór pełni funkcje muzealno-sakralną, więc można go zwiedzać. Koordynaty: 58.016535, 56.235305. | telefon = brak | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Monastyr Świętej Trójcy (Свято-Троицкий монастырь) | www = https://permstefan.ru/ | adres = Ul. Wisimskaja 4A, Perm (ул. Висимская 4А) | wskazówki = Budynek znajduje się na wschodzie Permu. Z klasztorem sąsiaduje Rajski Sad (Райский сад) oraz supermarket. | telefon = +7 342 267-51-00 | dodatkowe informacje = Oprócz działalności religijnej w klasztorze działa biblioteka prawosławna, szkoła ikonograficzna i mała wystawa muzealna. | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Główny Meczet (Пермская соборная мечеть) | dodatkowe informacje = Meczet otwarty od 9:00 do 19:00. Wstęp bezpłatny, obowiązują zasady religijne. | telefon = +7 342 237‒50‒66 | adres = Ul. Osinskaja 5, Perm (​Осинская 5) | wskazówki = Blisko centrum oraz mostu nad Kamą. 150 metrów od ulicy Popowa i 0,5 km od soboru. | email = brak emaila | fax = brak faxu | www = http://www.islam-perm.ru }}{{Listing | name = Miejska Esplanada (Городская эспланада) | www = https://www.tourister.ru/world/europe/russia/city/perm/squares/28088 | adres = Ul. Lenina, Perm (ул. Ленина) | dodatkowe informacje = Przy promenadzie zlokalizowany jest teatr, kilka pomników, filharmonia i lodowe miasteczko (zimą). | wskazówki = Esplanada jest zlokalizowana równolegle do ulicy Lenina, przecina ją ul. Popowa. | telefon = brak | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Park Rozrywki im. Gorkiego (Парк развлечений им. М. Горького) | www = http://www.parkperm.ru/ | adres = Ul. Sibirskaja 49, Perm (ул. Сибирская 49) | wskazówki = Park leży na południu centrum, przy skrzyżowaniu Ul. Rewolucji i Prospektu Komsomolskiego. | dodatkowe informacje = Obiekt czynny od 9:00 do 23:00. Wstęp od 50 rubli. | telefon = +7 342 21-43-947 | email = info@parkperm.ru | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Departament Spraw W. Kraju Permskiego (Башня Смерти) | adres = Prospekt Komsomolski 74, Perm (Комсомольский пр. 4) | www = http://www.archive.perm.ru/projects/weeklyphoto/the-building-of-the-perm-regional-police-department-tower-of-death-/?special_version=Y | dodatkowe informacje = Budynek stanowi jedną z wizytówek miasta, ale nie jest placówką muzealną, pomimo swojej burzliwej historii. Pełni funkcję urzędu. Na mapie obiekt oznaczony gwiazdą. | wskazówki = Departament stoi przy skrzyżowaniu z ul. Bielinskiego, przy dużym rondzie. | telefon = brak | fax = brak faxu | email = brak emaila }}{{Listing | name = Permskie Muzeum Krajoznawcze (Пермский краеведческий музей) | www = http://www.museumperm.ru/ | adres = Siedziba: ul. Monastyrskaja 11 (ул. Монастырская 11) | dodatkowe informacje = Ceny zależne są od placówki lub wystawy muzeum, ale zazwyczaj wynoszą ponad 100 rubli. Większość znajduje się w centrum miasta. | wskazówki = Główny budynek znajduje się przy bulwarze nad Kamą, niedaleko opery. | email = dommeshkova@museumperm.ru | telefon = +7 342 257-18-06 | fax = brak faxu }} == Najbliższe okolice == * [[Krasnokamsk]] * [[Dobrianka]] * [[Kungur]] * [[Nytwa]] == Praca == Perm jest jednym z największych ośrodków przemysłowych w kraju. Przemysł rozwija się głównie na obrzeżach miasta, szczególnie przodują w tym dwie dzielnice: Ordżonikidżewski rejon (Орджоникидзевский район) i Industrialny rejon (Индустриальный район). Spośród największych przedsiębiorstw zlokalizowanych w Permie warto wymienić: oddziały Łukoilu i Gazpromu, Morion (producenta oraz właściciela ośrodków badawczych ds. telekomunikacji), Fabryka Słodyczy Kamskaya (własność Nestlé), Sibur-Chimprom (przemysł petrochemiczny), PNPPK (produkcja oprzyrządowania samolotów i systemów nawigacji). Regionalne oddziały w mieście posiadają także największe krajowe banki, firmy maklerskie czy firmy inwestycyjne. Średnia wypłata wśród ludności Permu w roku 2020 wyniosła 40 tysięcy rubli. Największy wzrost odnotowało wtedy górnictwo, telekomunikacja i branża bankowości. Zarobki mieszkańców regionu wahają się w przedziale 25 - 55 tysięcy rubli, co odpowiada około 1400 - 4200 złotych. == Nauka == Perm jest dużym ośrodkiem naukowym, w którym koncentruje się wiele instytutów Oddziału Uralskiego Rosyjskiej Akademii Nauk, dziesiątki instytutów badawczych i projektowych, siedem instytucji szkolnictwa wyższego prowadzących różnorodne badania naukowe na tematy stosowane i podstawowe. Niektóre organizacje naukowe są zjednoczone w Perm Scientific Center of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences. == Zakupy == Wraz z dynamicznym rozwojem miasta, wokół niego zaczęły powstawać centra handlowe. Większość z nich znaleźć można przy obwodnicy miasta (droga R242), biegnącej w kier. Jekaterynburga. Zdecydowanie jednym z obowiązkowych miejsc do odwiedzenia jest Centralny Targ (Центральный рынок) przy ul. Puszkina, na którym można znaleźć naprawdę wiele ciekawych rzeczy. W Permie można zauważyć wiele produktów z [[Chiny|Chin]] czy Azji Środkowej, sprzedawane przez przyjezdnych handlarzy. * '''Центральный универмаг Мотовилихи''' (Central Mall Motowiliha) - Ul. 1905 Goda 18A - niewielkie centrum handlowe z supermarketem, salą zabaw i wieloma małymi butikami. W pobliżu przystanek tramwajowy i muzeum wyposażenia wojska rosyjskiego (Музей Мотовилихинских заводов). * '''Аврора''' (Awrora) - Ul. Stachanowskaja 40A - spory dom targowy, przy granicy miasta. Duży wybór produktów zarówno w samym budynku, jak i sąsiednich pomniejszych. W promieniu kilkuset metrów 3 przystanki autobusowe, duże rondo, park, poczta oraz kilka lokali typu fast food. * '''[http://www.domino.ru/ Домино]''' (Domino) - Ul. Kujbyszewa 85A - mała galeria ze sklepem spożywczym, kafeterią, dużym wyborem AGD i odzieży. Niedaleko znajduje się Wieża Śmierci. == Gastronomia == * '''Пермская кухня''' (Piermskaja Kuchnia) - Ulica Gazety Zwiezda 75 (ул. Газеты Звезда 75), tel. +7 (342) 244-13-55 - lokal serwuje regionalne odmiany powszechnej rosyjskiej kuchni. Wnętrze posiada nowoczesny charakter, a atmosferę umilają specjalni goście. * '''Бостон''' (Boston) - Prospekt Komsomolski 66 (Комсомольский пр. 66) - niewielka restauracja typu fast food, z bardzo szybką obsługą. Bar posiada opcję dowozu oraz menu online. Atutem jest lokalizacja przy jednej z głównych ulic miasta. * '''Компот''' (Kompot) - Ul. Sibirskaja 47A (ул. Сибирская, 47А), tel. +7 (342) 241-05-05 - przytulny lokal, utrzymany w specyficznym stylu amerykańskim. W pobliżu znajduje się Park Rozrywki im. Gorkiego, stadion Dinamo Perm oraz McDonald's. * '''[http://roma59.tilda.ws/ РомаНальёт]''' (RomaNaljot) - Ul. Piermskaja 68 (Пермская ул. 68), tel. +7 (342) 278-83-84 - pub z bardzo dobrymi obiadami oraz alkoholem. Istnieje możliwość rezerwacji, oglądania meczów czy degustacji. Niestety wewnątrz jest mało miejsc, ale działa tu świetna obsługa. * '''[http://sufraperm.ru/ Суфра]''' (Sufra) - ul. Monastyrskaja 14 (ул. Монастырская 14), tel. +7 (342) 259-07-80 - egzotyczne kaukaskie wnętrze i perska kuchnia, serwowana przez permskich Azerów. Restauracja położona na przeciw Głównego Meczetu, obok dużego hotelu. == Festiwale, imprezy == * '''[http://www.arabesque.permonline.ru/news.html Арабеск]''' (Arabiesk) - coroczny konkurs baletowy, trwający kilka dni. * '''[https://eng.flahertiana.ru/ Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych Flahertiana]''' - organizowany we wrześniu lub październiku. * '''[https://diaghilevfest.ru/en/ Międzynarodowy Festiwal Diagilewa]''' (Дягилевский фестиваль) - wydarzenie prezentuje różne gatunki i ruchy artystyczne, style i formaty. Muzyka antyczna, badania tendencji muzyki współczesnej, niezwykłe interpretacje obok występów akademickich. Po nocnych wydarzeniach odbywają się poranne koncerty. <bdi>Festiwal trwa około dwóch tygodni i ma miejsce w różnych obiektach w mieście.</bdi> Koszt wstępu wynosi o<bdi>d <abbr>500</abbr> do <abbr>10 000 rubli</abbr>. Zaleca się zakup biletów z wyprzedzeniem, ponieważ bilety na najpopularniejsze spektakle mogą zostać wyprzedane pierwszego dnia od uruchomienia sprzedaży.</bdi> Część koncertów czy zwykłe mecze odbywają się np. na stadionie Dinamo Perm (oznaczonym na mapie piłką). == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == Miasto nie należy do najniebezpieczniejszych, ale warto zachować podstawowe zasady zabezpieczenia się np. przed napaścią czy kradzieżą. Zaleca się omijanie ślepych uliczek, cmentarzy czy ciemnych parków nocą. Za dnia można paść ofiarą kradzieży kieszonkowych w miejscach tłocznych jak chińskie sklepy albo bazary. W przypadku nagłego wypadku czy zwykłej konsultacji można udać się do Szpitalu Klinicznego Kraju Permskiego (Пермская краевая клиническая больница), a w przypadku dzieci czy młodzieży do Szpitala Pediatrycznego nr.13 (Детская Больница № 13) przy ul. Lebiediewa 44. == Informacje turystyczne == == Wyjazd == Opuszczając Perm warto odwiedzić jedną z kilku położonych niedaleko atrakcji: * '''[http://www.perm36.ru/eng/ Perm-36]''' - oddalony 95 km na wschód od miasta znany obóz radzieckiego systemu Gułagów. Utworzone tu muzeum idealnie odwzorowuje smutny obraz syberyjskiego łagru, w którym zginęły tysiące więźniów. Cena wstępu wynosi 300 rubli dla dorosłych, 150 rubli dla młodzieży. W 3 środę każdego miesiąca os. do lat 18 wstęp bezpłatny. Miejscowość: Kuczino (Кучино). * '''[http://www.museum.perm.ru/filiali/muzey-khohlovka Chochłowka]''' - ta położona 40 km na północ wioska stanowi [[Kategoria:Kraj Permski]] jeden z niewielu tak dobrze zachowanych zespołów architektury drewnianej w Rosji. Skansen składa się z 20 domostw, spośród których najstarsze sięgają XVII wieku. Dodatkowo wokół rozpościerają się lasy i wody Kamy. {{Użyteczny}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Kraj Permski}} 5kbem53u3q4p09v5119mmiqky0tcdsc 157162 157161 2026-06-03T08:42:00Z Moromar 2451 /* Komunikacja */ 157162 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Perm |nazwa oryginalna = Пермь |widok = Свято-Троицкая_(Слудская)_церковь_в_лучах_заката.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Perm.svg |mapa = Perm in Russia.png |państwo = [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] [[Rosja]] |region = [[Plik:Flag_of_Perm_Krai.svg|20px]] [[Kraj Permski]] |powierzchnia = 800,5 |wysokość = 149 |ludność = 1 027 500 |prefiks = +7 342 |kod pocztowy = 614xxx |www = https://gorodperm.ru/ }} '''Perm''' ([[Rozmówki rosyjskie|ros]]. Пермь) to największe miasto i stolica [[Kraj Permski|Kraju Permskiego]] i jedno z miast [[Rosja|Rosji]] liczące ponad milion mieszkańców. Przed rewolucją było stolicą prowincji, a obecnie stanowi centrum rozległego regionu o niezwykłej przyrodzie i bogatej historii. Sam Perm został przytłoczony przez przemysł, który przekształcił miasto w konglomerat dymiących kominów, stref przemysłowych i budynków z czasów sowieckich, za którymi trudno dostrzec fragmenty przeszłości. Dla większości podróżnych Perm będzie jedynie wspomnieniem, ale jeśli jesteś naprawdę ciekawy, znajdziesz tu mnóstwo interesujących rzeczy do zobaczenia – od starych fabryk po muzeum rzeźby drewnianej, a majestatyczna rzeka Kama nikogo nie pozostawi obojętnym. == Charakterystyka == Perm leży nad rzeką Kamą, nieco na południe od jej ujścia do Czusowej, na granicy dwóch zupełnie odmiennych stref naturalnych. Na południe od miasta rozciąga się lasostep, a na północ, za Czusową i Kamą, tajga. Nazwa Perm jest bardzo stara. Ludy północnego zachodu używały jej na określenie terenów dalekiego wschodu wzdłuż rzek Wyczegda i Kama (patrz też [[Kraj Permski]]). Współczesny Perm znajduje się na południu tego starożytnego regionu. Podobnie jak [[Twer]], Perm jest żeński. Mieszkańcy miasta nalegają, aby nazwę wymawiać z miękkim „r” – ''Perm''. === Historia === Perm to typowe miasto [[Ural]]u, wyrosłe z zakładów metalurgicznych: Jegoszycha (1723) i Motowilicha (1736). Zakład Jegoszycha nie działał długo, został zamknięty w 1788 roku. Jednak osada, która rozwinęła się wokół niego, stała się już miastem i otrzymała nazwę Perm. Zaledwie kilka lat później stał się również centrum prowincji, jednocząc niemal wszystkie miasta [[Ural]]u i związane z nimi gałęzie przemysłu. Przyczyn było kilka, z których jedna prawdopodobnie związana była z transportem: Perm, położony nad Kamą, był najdalej na wschód wysuniętym punktem, stosunkowo łatwo dostępnym z centralnej [[Rosja|Rosji]], zanim powstała kolej. Perm zachował status stolicy prowincji aż do rewolucji. Znalazło to wyraźne odzwierciedlenie w wyglądzie miasta, choć pierwotna wersja prowincjonalnej zabudowy nie przetrwała pożaru z 1842 roku. Później próbowano budować z kamienia, ale z powodu braku środków wzniesiono również drewniane domy, tynkowane i malowane na kamień – kilka z tych „hybryd” przetrwało do dziś. Produkcja metalurgiczna zakładu Motowilicha ostatecznie zamarła w połowie XIX wieku, ale została zastąpiona produkcją broni, a przed rewolucją ogromna Permska Fabryka Armat zaopatrywała armię rosyjską w jedną piątą całego arsenału. Pojawiła się jednak bomba z opóźnionym zapłonem: duża fabryka miała liczny proletariat, więc nazwa Motowilicha kojarzy się obecnie przede wszystkim z rewolucyjnymi wydarzeniami z 1905 roku, które miały tu dość dramatyczny przebieg. Perm poniósł kolejną porażkę podczas wojny domowej, kiedy to zarówno biali, jak i czerwoni spustoszyli miasto. Władze sowieckie najwyraźniej nie były zachwycone arystokratycznym Permem – w 1923 roku stolicę Uralu przeniesiono do proletariackiego [[Jekaterynburg]]a. Miasto pozostawało bez własnego regionu do 1938 roku, kiedy to utworzono obwód permski, późniejszy [[Kraj Permski]]. W latach 1940–1957 miasto nosiło nazwę Mołotow na cześć Wiaczesława Mołotowa, tego samego, który podpisał pakt Ribbentrop-Mołotow. Jednak ta postać polityczna urodziła się dość daleko stąd, w Kukarce (obecnie Sowieck), i nie miała bezpośredniego związku z Permem. === Nowoczesność === W najnowszej historii [[Rosja|Rosji]] obwód permski aktywnie przyjął rolę regionu postępowego i innowacyjnego. Oleg Czirkunow, który objął urząd gubernatora w 2004 roku, zaprosił do miasta modnych moskiewskich projektantów, którzy natychmiast otworzyli w Permie muzeum sztuki współczesnej, ozdobili ulice spektakularnymi pomnikami, takimi jak litera „P” (ogłoszona symbolem Permu), i przedstawili napoleońskie plany przekształcenia Permu w najnowocześniejsze miasto Europy, jej kulturalną stolicę. Kiedy gubernator kilka lat później opuścił stanowisko i po cichu uciekł do tej samej Europy, wielu projektantów podążyło za nim, choć niektórzy pozostali, dzięki czemu życie kulturalne miasta pozostaje niezwykle tętniące. Perm to również doskonałe miejsce dla miłośników historii i tych, którzy lubią leniwe, przemyślane spacery: za palisadą nowoczesnych budynków kryją się fragmenty starożytności, rozległe widoki na Kamę i klimat dawnego uralskiego przemysłu. Warto zatrzymać się w mieście przynajmniej na jeden dzień, a biorąc pod uwagę muzea i okolicę, drugi lub trzeci dzień również nie będzie złym pomysłem. === Orientacja === Podobnie jak wiele miast położonych nad dużymi rzekami, Perm ma wydłużony kształt: ponad 40 km wzdłuż Kamy i zaledwie 5-6 km szerokości. Wszystkie interesujące dzielnice znajdują się na lewym (południowym) brzegu. '''Centrum''' miasta jest przesunięte na zachód. Zaczyna się w miejscu, gdzie [[Kolej Transsyberyjska]] łączy się ze starą Linią Gornozawodską biegnącą wzdłuż Kamy, i wzdłuż niezmiennej ulicy Lenina ciągnie się na wschód przez około 4 km: najpierw nowa część radziecka, a następnie (za Prospektem Komsomolskim) stara część gubernialna. Dzielą je ogromny (około kilometra długości!) plac zwany ''Esplanadą''. Na wschodzie zabudowa kończy się w wąwozie rzeki Jegoszycha, za którym zaczyna się '''Motowilicha''' – kolejna historyczna i godna uwagi dzielnica, utworzona wokół fabryki zbrojeniowej. Reszta Permu składa się ze stref przemysłowych, osiedli mieszkaniowych, osiedli fabrycznych i sektora prywatnego, gdzie nie ma nic do zobaczenia poza lokalnym kolorytem. == Dojazd == === Samolotem === Do [[Moskwa|Moskwy]] jest 6-7 lotów (niektóre z nich odbywają się nocą) i jeden do [[Petersburg]]a. Istnieje również wiele lotów regionalnych do zachodniej [[Syberia|Syberii]] i na [[Ural]], ale nie są one regularnie obsługiwane. Wszystkie loty międzynarodowe są czarterami. {{Znacznik|Lotnisko Bolszoje Sawino|57.914444|56.021111|typ=transport}}'''[https://aviaperm.ru/ Lotnisko Bolszoje Sawino]''' ({{IATA|PEE}}). ☎ Informacje: +7 (342) 299-17-71, kasa biletowa na lotnisku: +7 (342) 299-15-95. Loty krajowe odlatują z nowego Terminalu A, podczas gdy stary Terminal B obsługuje tylko kilka lotów międzynarodowych. Przejście z jednego terminalu do drugiego jest najwyraźniej niemożliwe, chyba że zjedziemy na Trasę Kosmonawtowa, co stanowi znaczny objazd (prawie 2 km). Nowy terminal obiecuje standardową infrastrukturę lotniska, w tym przechowalnię bagażu (443 ruble dziennie). ''Jak dojechać'': Z dworca autobusowego na lotnisko należy wsiąść do autobusu podmiejskiego linii 108; Podróż trwa około pół godziny. Spodziewaj się 3-4 odjazdów na godzinę w godzinach 6:00-23:00. Taksówka do centrum miasta kosztuje od 400 ₽. Z centrum autobus jedzie do Terminalu A, następnie do Terminalu B, a stamtąd z powrotem do miasta. Obok Terminalu B znajduje się [https://www.polethotel.ru/ Hotel Polet] (tel. +7 (342) 294-96-46, pokój jednoosobowy/dwuosobowy: 2900/4100 ₽). Po otwarciu nowego terminalu stał się on praktycznie bezużyteczny dla podróżnych, ponieważ większość lotów wymaga skorzystania z taksówki. Jeśli odlatujesz ze starego terminalu, możesz skorzystać z całodobowej restauracji hotelowej. Ceny są takie same jak na lotnisku, ale jest tam przytulniej i ciszej. === Koleją === Perm leży na północnej odnodze [[Kolej Transsyberyjska|Kolei Transsyberyjskiej]], między [[Kirow]]em a [[Jekaterynburg]]iem. Codziennie przejeżdża tędy siedem do ośmiu par pociągów: wszystkie syberyjskie z [[Petersburg]]a i niektóre z [[Moskwa|Moskwy]]. Rozkład jazdy nie jest jednak zbyt dogodny, ponieważ połowa pociągów kursuje o tej samej porze, praktycznie jeden po drugim. Z [[Jekaterynburg]]a podróż trwa 5,5-6 godzin. Są tylko trzy pociągi dzienne (w tym Łastoczka), reszta kursuje w nocy. Z [[Kirow]]a podróż trwa 7,5-8 godzin, a z [[Głazow]]a 4,5-5 godzin. Nocny pociąg do [[Iżewsk]]a jest dość dogodny (7-8 godzin). Pociągi podmiejskie docierają do [[Kungur]]u (2 godziny), [[Czusowoj]]u (3-3,5 godziny) i [[Kizieł|Kiziela]] (4,5 godziny). [[Plik:Perm_I_Railway_Station.jpg|thumb|upright=1.35|Stary dworzec Perm I]] {{Znacznik|Perm I|58.020048 |56.252410 |typ=transport}}'''Perm I''', ul. Monastyrskaja 5. Stary permski dworzec kolejowy, zbudowany dla linii Gornozawodskiej, która dotarła do miasta 30 lat przed powstaniem nowoczesnej [[Kolej Transsyberyjska|Kolei Transsyberyjskiej]]. Obecnie stacja obsługuje jedynie pociągi podmiejskie do Czusowskiej i Ugleuralskiej; pociągi dalekobieżne się tu nie zatrzymują. Mało prawdopodobne jest, aby przyjechać na tę stację lub z niej odjechać, ale sam budynek jest wart zobaczenia – to lokalny punkt orientacyjny i jeden z najwspanialszych rosyjskich dworców kolejowych XIX wieku. {{Znacznik|Perm II|58.004285 |56.180010 |typ=transport}}'''Perm II''', ulica Lenina 89. Główny dworzec kolejowy w mieście, na którym zatrzymują się wszystkie pociągi dalekobieżne i z którego odjeżdżają niektóre pociągi podmiejskie. Ten nowoczesny budynek, stosunkowo niewielki jak na standardy kolei transsyberyjskiej, znajduje się między liniami do Czusowskiej i [[Jekaterynburg]]a. Oprócz poczekalni znajduje się tam kawiarnia Strela (czynna od 9:00 do 21:00), niezbyt zachęcająca kawiarnia, oraz przyzwoita, całodobowa kawiarnia Kofe-Love – wydzielona część poczekalni z sofami i barem. Są tam również toalety. Stacja znajduje się na zachodnim krańcu Alei Lenina, 2,5 km od centrum (Esplanady) lub cztery przystanki komunikacją miejską. === Samochodem === Do Permu z zachodu prowadzą dwie drogi: odnoga autostrady [[Plik:M7-RUS.svg|25px]] przez [[Iżewsk]] (280 km) oraz nienumerowana autostrada z [[Kirow]]a (500 km). Stan obu dróg na 2021 rok był zadowalający. Droga do [[Jekaterynburg]]a (360 km) jest doskonała, w większości dwupasmowa, z licznymi poszerzeniami i pasami do wyprzedzania na wzniesieniach. Przed [[Jekaterynburg]]iem jest to autostrada czteropasmowa, a w pobliżu Permu – sześciopasmowa. Do [[Iżewsk]]a można również dojechać lewym brzegiem Kamy, przekraczając rzekę w [[Czajkowski]]m, lub prawym brzegiem, ale przez [[Wotkińsk]]: wszystkie te trasy są mniej więcej równoważne. Nie ma oczywistej drogi do [[Ufa|Ufy]] (470–550 km); trzeba będzie skorzystać z dróg lokalnych. Jeśli przejeżdżasz przez Perm tranzytem, ​​skorzystaj z obwodnicy: miasto ma duże odległości i bardzo zatłoczone drogi. Do [[Bieriezniki|Bierieznik]], [[Solikamsk]]a i [[Czusowoj]]u można dojechać rzeką Kamą przez miasto lub obwodnicą. Na Kamie znajdują się tylko trzy mosty: most obwodowy na zachodnim krańcu miasta, most Komunalny w centrum oraz zapora Kamskiej Elektrowni Wodnej na północnym krańcu Permu. Cała centralna część miasta jest objęta strefą płatnego parkowania w dni powszednie. Znalezienie wolnego miejsca może być trudne. Aktualne informacje o cenach i metodach płatności można znaleźć na stronie internetowej operatora lub na tablicach informacyjnych przy ulicach. === Autobusem === W Kraju Permskim nie ma wielu linii kolejowych, więc komunikacja autobusowa jest dobrze rozwinięta. Transport poza region jest znacznie rzadszy: na przykład autobusy do [[Jekaterynburg]]a (7 godzin) kursują tylko 2-3 razy dziennie, często w nocy, a do [[Kirow]]a nie ma żadnych połączeń. Więcej autobusów kursuje na południe: do [[Iżewsk]]a (5 godzin) 5-6 razy dziennie, a do [[Ufa|Ufy]] (10-11 godzin) bezpośrednie połączenia są dostępne kilka razy dziennie. {{Znacznik|Dworzec Autobusowy Centralny|58.002348 |56.23230 |typ=transport}}'''Dworzec Autobusowy Centralny''', ul. Rewolucji 68. ☎ +7 (342) 236-43-00, +7 (342) 236-44-34. 🕑 5:00 - 22:40. Stary budynek pełen straganów z samsą i innymi wypiekami wątpliwej jakości. Po drugiej stronie ulicy znajduje się rozległy i raczej mało zachęcający targ centralny. Obok dworca autobusowego znajduje się nowe centrum handlowe z supermarketem Piateroczka, a tuż przy placu McDonald's (7:00–23:00). Przechowalnia bagażu: 90 ₽/doba. Esplanada znajduje się niecały kilometr od dworca autobusowego; można tam dojść pieszo. {{Znacznik|Dworzec autobusowy Jużnaja|57.974564 |56.262217 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy Jużnaja''', ul. Iżewskaja 2. 🕑 5:45–21:45. To ostatni przystanek autobusów do [[Kungur]]u i kilku innych miejsc. === Statkiem === [[Plik:Perm asv2019-05 img35 River station.jpg|thumb|upright=1.35|Stacja rzeczna]] Od dawna nie ma regularnych rejsów po Kamie. Rejsy odbywają się kilka razy w miesiącu, wiele z nich wypływa z Permu, a czasami kontynuuje do [[Moskwa|Moskwy]] lub [[Astrachań|Astrachania]]. Tylko bardzo rzadkie rejsy rzeczne w górę Kamy. {{Znacznik|Dworzec Rzeczny|58.0207 |56.2513 |typ=transport}}'''[http://rechnojvokzalperm.ru/ Dworzec Rzeczny]''', ulica Monastyrskaja (''w pobliżu stacji Perm I''). Ten piękny przedwojenny budynek (wybudowany w 1940 roku) dawno przestał pełnić swoją funkcję i został przekształcony w muzeum. Obecnie mieści się w nim multimedialna wystawa „Rosja – Moja Historia”. == Komunikacja == [[Plik:Perm asv2019-05 img23 Kama River.jpg|thumb|upright=1.35|Pociąg miejski wzdłuż rzeki Kama]] Autobusy i tramwaje. Godziny kursowania: od 5:30 do 23:30. Trasy i rozkłady jazdy są dostępne na [https://www.gortransperm.ru/ stronie internetowej miejskiego transportu]. '''Przejazd''' kosztuje 33 ruble (stan na 2022). W ciągu 40 lub 60 minut (czas zależy od numeru linii) można dokonać jednej przesiadki za 17 rubli. Opłata u konduktora gotówką lub zbliżeniową kartą bankową. W Permie funkcjonuje także [https://xn--59-jlcdkn1aeeel.xn--p1ai/ karta miejska „Malachit”] (kaucja za kartę: 50 rubli), która działa jako portmonetka elektroniczna lub bilet dobowy (124 ruble). Kartę można kupić w oddziałach banku „Pochtobank” oraz w punktach o nazwie „Centralna Kasa”. Doładowanie jest możliwe przez bankomaty Sbierbanku lub usługę Sberbank Online. Plany lokalnych władz dotyczące rozwoju miejskiej kolei elektrycznej nie cechują się dużą konsekwencją. Pomysł całkowitego zamknięcia linii biegnącej wzdłuż Kamy, łączącej dwa miejskie dworce, został zastąpiony entuzjazmem dla aktywnego rozwoju połączeń podmiejskich. Według stanu na 2022 rok pociągi elektryczne kursują ze stacji Perm-2 przez Perm-1 w kierunku Elektrowni Wodnej na Kamie co pół godziny rano i wieczorem, z długą przerwą w środku dnia. Pociągami tymi wygodnie dojechać do dzielnicy Motowilicha, a z okien można podziwiać nietypowe widoki. Jednak w drogę powrotną najprawdopodobniej wybierzesz już zwykły transport naziemny. == Warto zobaczyć == {{Listing | name = Permski Teatr Opery i Baletu (Пермский театр оперы и балета) | www = http://www.permopera.ru/ | adres = Ul. Pietropawłowskaja 25, Perm (Петропавловская ул., 25а) | dodatkowe informacje = W pobliżu przystanek autobusowy (linia 3). Ceny wstępu zależne od wydarzenia. | wskazówki = Gmach stoi przy skwerze Komsomolskim, 500 metrów od rzeki Kamy, w centrum miasta. | telefon = +7 342 212-30-87 | fax = brak faxu | email = brak emaila }}{{Listing | name = Sobór Przemienienia Pańskiego (Собор Преображения Господня) | www = https://sobory.ru/article/?object=01249 | adres = Prospekt Komsomolski 4, Perm (Комсомольский пр. 4) | wskazówki = Świątynia stoi przy jednej z głównych ulic miasta, blisko bulwaru nad Kamą. | dodatkowe informacje = Sobór pełni funkcje muzealno-sakralną, więc można go zwiedzać. Koordynaty: 58.016535, 56.235305. | telefon = brak | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Monastyr Świętej Trójcy (Свято-Троицкий монастырь) | www = https://permstefan.ru/ | adres = Ul. Wisimskaja 4A, Perm (ул. Висимская 4А) | wskazówki = Budynek znajduje się na wschodzie Permu. Z klasztorem sąsiaduje Rajski Sad (Райский сад) oraz supermarket. | telefon = +7 342 267-51-00 | dodatkowe informacje = Oprócz działalności religijnej w klasztorze działa biblioteka prawosławna, szkoła ikonograficzna i mała wystawa muzealna. | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Główny Meczet (Пермская соборная мечеть) | dodatkowe informacje = Meczet otwarty od 9:00 do 19:00. Wstęp bezpłatny, obowiązują zasady religijne. | telefon = +7 342 237‒50‒66 | adres = Ul. Osinskaja 5, Perm (​Осинская 5) | wskazówki = Blisko centrum oraz mostu nad Kamą. 150 metrów od ulicy Popowa i 0,5 km od soboru. | email = brak emaila | fax = brak faxu | www = http://www.islam-perm.ru }}{{Listing | name = Miejska Esplanada (Городская эспланада) | www = https://www.tourister.ru/world/europe/russia/city/perm/squares/28088 | adres = Ul. Lenina, Perm (ул. Ленина) | dodatkowe informacje = Przy promenadzie zlokalizowany jest teatr, kilka pomników, filharmonia i lodowe miasteczko (zimą). | wskazówki = Esplanada jest zlokalizowana równolegle do ulicy Lenina, przecina ją ul. Popowa. | telefon = brak | email = brak emaila | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Park Rozrywki im. Gorkiego (Парк развлечений им. М. Горького) | www = http://www.parkperm.ru/ | adres = Ul. Sibirskaja 49, Perm (ул. Сибирская 49) | wskazówki = Park leży na południu centrum, przy skrzyżowaniu Ul. Rewolucji i Prospektu Komsomolskiego. | dodatkowe informacje = Obiekt czynny od 9:00 do 23:00. Wstęp od 50 rubli. | telefon = +7 342 21-43-947 | email = info@parkperm.ru | fax = brak faxu }}{{Listing | name = Departament Spraw W. Kraju Permskiego (Башня Смерти) | adres = Prospekt Komsomolski 74, Perm (Комсомольский пр. 4) | www = http://www.archive.perm.ru/projects/weeklyphoto/the-building-of-the-perm-regional-police-department-tower-of-death-/?special_version=Y | dodatkowe informacje = Budynek stanowi jedną z wizytówek miasta, ale nie jest placówką muzealną, pomimo swojej burzliwej historii. Pełni funkcję urzędu. Na mapie obiekt oznaczony gwiazdą. | wskazówki = Departament stoi przy skrzyżowaniu z ul. Bielinskiego, przy dużym rondzie. | telefon = brak | fax = brak faxu | email = brak emaila }}{{Listing | name = Permskie Muzeum Krajoznawcze (Пермский краеведческий музей) | www = http://www.museumperm.ru/ | adres = Siedziba: ul. Monastyrskaja 11 (ул. Монастырская 11) | dodatkowe informacje = Ceny zależne są od placówki lub wystawy muzeum, ale zazwyczaj wynoszą ponad 100 rubli. Większość znajduje się w centrum miasta. | wskazówki = Główny budynek znajduje się przy bulwarze nad Kamą, niedaleko opery. | email = dommeshkova@museumperm.ru | telefon = +7 342 257-18-06 | fax = brak faxu }} == Najbliższe okolice == * [[Krasnokamsk]] * [[Dobrianka]] * [[Kungur]] * [[Nytwa]] == Praca == Perm jest jednym z największych ośrodków przemysłowych w kraju. Przemysł rozwija się głównie na obrzeżach miasta, szczególnie przodują w tym dwie dzielnice: Ordżonikidżewski rejon (Орджоникидзевский район) i Industrialny rejon (Индустриальный район). Spośród największych przedsiębiorstw zlokalizowanych w Permie warto wymienić: oddziały Łukoilu i Gazpromu, Morion (producenta oraz właściciela ośrodków badawczych ds. telekomunikacji), Fabryka Słodyczy Kamskaya (własność Nestlé), Sibur-Chimprom (przemysł petrochemiczny), PNPPK (produkcja oprzyrządowania samolotów i systemów nawigacji). Regionalne oddziały w mieście posiadają także największe krajowe banki, firmy maklerskie czy firmy inwestycyjne. Średnia wypłata wśród ludności Permu w roku 2020 wyniosła 40 tysięcy rubli. Największy wzrost odnotowało wtedy górnictwo, telekomunikacja i branża bankowości. Zarobki mieszkańców regionu wahają się w przedziale 25 - 55 tysięcy rubli, co odpowiada około 1400 - 4200 złotych. == Nauka == Perm jest dużym ośrodkiem naukowym, w którym koncentruje się wiele instytutów Oddziału Uralskiego Rosyjskiej Akademii Nauk, dziesiątki instytutów badawczych i projektowych, siedem instytucji szkolnictwa wyższego prowadzących różnorodne badania naukowe na tematy stosowane i podstawowe. Niektóre organizacje naukowe są zjednoczone w Perm Scientific Center of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences. == Zakupy == Wraz z dynamicznym rozwojem miasta, wokół niego zaczęły powstawać centra handlowe. Większość z nich znaleźć można przy obwodnicy miasta (droga R242), biegnącej w kier. Jekaterynburga. Zdecydowanie jednym z obowiązkowych miejsc do odwiedzenia jest Centralny Targ (Центральный рынок) przy ul. Puszkina, na którym można znaleźć naprawdę wiele ciekawych rzeczy. W Permie można zauważyć wiele produktów z [[Chiny|Chin]] czy Azji Środkowej, sprzedawane przez przyjezdnych handlarzy. * '''Центральный универмаг Мотовилихи''' (Central Mall Motowiliha) - Ul. 1905 Goda 18A - niewielkie centrum handlowe z supermarketem, salą zabaw i wieloma małymi butikami. W pobliżu przystanek tramwajowy i muzeum wyposażenia wojska rosyjskiego (Музей Мотовилихинских заводов). * '''Аврора''' (Awrora) - Ul. Stachanowskaja 40A - spory dom targowy, przy granicy miasta. Duży wybór produktów zarówno w samym budynku, jak i sąsiednich pomniejszych. W promieniu kilkuset metrów 3 przystanki autobusowe, duże rondo, park, poczta oraz kilka lokali typu fast food. * '''[http://www.domino.ru/ Домино]''' (Domino) - Ul. Kujbyszewa 85A - mała galeria ze sklepem spożywczym, kafeterią, dużym wyborem AGD i odzieży. Niedaleko znajduje się Wieża Śmierci. == Gastronomia == * '''Пермская кухня''' (Piermskaja Kuchnia) - Ulica Gazety Zwiezda 75 (ул. Газеты Звезда 75), tel. +7 (342) 244-13-55 - lokal serwuje regionalne odmiany powszechnej rosyjskiej kuchni. Wnętrze posiada nowoczesny charakter, a atmosferę umilają specjalni goście. * '''Бостон''' (Boston) - Prospekt Komsomolski 66 (Комсомольский пр. 66) - niewielka restauracja typu fast food, z bardzo szybką obsługą. Bar posiada opcję dowozu oraz menu online. Atutem jest lokalizacja przy jednej z głównych ulic miasta. * '''Компот''' (Kompot) - Ul. Sibirskaja 47A (ул. Сибирская, 47А), tel. +7 (342) 241-05-05 - przytulny lokal, utrzymany w specyficznym stylu amerykańskim. W pobliżu znajduje się Park Rozrywki im. Gorkiego, stadion Dinamo Perm oraz McDonald's. * '''[http://roma59.tilda.ws/ РомаНальёт]''' (RomaNaljot) - Ul. Piermskaja 68 (Пермская ул. 68), tel. +7 (342) 278-83-84 - pub z bardzo dobrymi obiadami oraz alkoholem. Istnieje możliwość rezerwacji, oglądania meczów czy degustacji. Niestety wewnątrz jest mało miejsc, ale działa tu świetna obsługa. * '''[http://sufraperm.ru/ Суфра]''' (Sufra) - ul. Monastyrskaja 14 (ул. Монастырская 14), tel. +7 (342) 259-07-80 - egzotyczne kaukaskie wnętrze i perska kuchnia, serwowana przez permskich Azerów. Restauracja położona na przeciw Głównego Meczetu, obok dużego hotelu. == Festiwale, imprezy == * '''[http://www.arabesque.permonline.ru/news.html Арабеск]''' (Arabiesk) - coroczny konkurs baletowy, trwający kilka dni. * '''[https://eng.flahertiana.ru/ Międzynarodowy Festiwal Filmów Dokumentalnych Flahertiana]''' - organizowany we wrześniu lub październiku. * '''[https://diaghilevfest.ru/en/ Międzynarodowy Festiwal Diagilewa]''' (Дягилевский фестиваль) - wydarzenie prezentuje różne gatunki i ruchy artystyczne, style i formaty. Muzyka antyczna, badania tendencji muzyki współczesnej, niezwykłe interpretacje obok występów akademickich. Po nocnych wydarzeniach odbywają się poranne koncerty. <bdi>Festiwal trwa około dwóch tygodni i ma miejsce w różnych obiektach w mieście.</bdi> Koszt wstępu wynosi o<bdi>d <abbr>500</abbr> do <abbr>10 000 rubli</abbr>. Zaleca się zakup biletów z wyprzedzeniem, ponieważ bilety na najpopularniejsze spektakle mogą zostać wyprzedane pierwszego dnia od uruchomienia sprzedaży.</bdi> Część koncertów czy zwykłe mecze odbywają się np. na stadionie Dinamo Perm (oznaczonym na mapie piłką). == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == Miasto nie należy do najniebezpieczniejszych, ale warto zachować podstawowe zasady zabezpieczenia się np. przed napaścią czy kradzieżą. Zaleca się omijanie ślepych uliczek, cmentarzy czy ciemnych parków nocą. Za dnia można paść ofiarą kradzieży kieszonkowych w miejscach tłocznych jak chińskie sklepy albo bazary. W przypadku nagłego wypadku czy zwykłej konsultacji można udać się do Szpitalu Klinicznego Kraju Permskiego (Пермская краевая клиническая больница), a w przypadku dzieci czy młodzieży do Szpitala Pediatrycznego nr.13 (Детская Больница № 13) przy ul. Lebiediewa 44. == Informacje turystyczne == == Wyjazd == Opuszczając Perm warto odwiedzić jedną z kilku położonych niedaleko atrakcji: * '''[http://www.perm36.ru/eng/ Perm-36]''' - oddalony 95 km na wschód od miasta znany obóz radzieckiego systemu Gułagów. Utworzone tu muzeum idealnie odwzorowuje smutny obraz syberyjskiego łagru, w którym zginęły tysiące więźniów. Cena wstępu wynosi 300 rubli dla dorosłych, 150 rubli dla młodzieży. W 3 środę każdego miesiąca os. do lat 18 wstęp bezpłatny. Miejscowość: Kuczino (Кучино). * '''[http://www.museum.perm.ru/filiali/muzey-khohlovka Chochłowka]''' - ta położona 40 km na północ wioska stanowi [[Kategoria:Kraj Permski]] jeden z niewielu tak dobrze zachowanych zespołów architektury drewnianej w Rosji. Skansen składa się z 20 domostw, spośród których najstarsze sięgają XVII wieku. Dodatkowo wokół rozpościerają się lasy i wody Kamy. {{Użyteczny}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Kraj Permski}} cvmmjnqu84s1swhf9u968omapgpo6as 0 6051 157133 157132 2026-06-02T12:36:47Z Moromar 2451 /* Warto zobaczyć */ 157133 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== * Hotel Villa Athena hotel 5-gwiazdkowy * Colleverde Park Hotel * Villa La Lumia B&B ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} euza8lwafn4jp9lo2gqafgpqnub50r1 157134 157133 2026-06-02T12:50:20Z Moromar 2451 /* Archeologia */ 157134 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== * Hotel Villa Athena hotel 5-gwiazdkowy * Colleverde Park Hotel * Villa La Lumia B&B ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} 6jn8mzdf894lhox5rwupikcjpdcbg59 157135 157134 2026-06-02T14:26:33Z Moromar 2451 /* Architektura */ 157135 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|miniatura|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== * Hotel Villa Athena hotel 5-gwiazdkowy * Colleverde Park Hotel * Villa La Lumia B&B ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} eeccbdmkc227jriw5xeoil2jw9ogmfn 157136 157135 2026-06-02T14:26:45Z Moromar 2451 /* Poza centrum miasta */ 157136 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== * Hotel Villa Athena hotel 5-gwiazdkowy * Colleverde Park Hotel * Villa La Lumia B&B ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} piyrh9dr92wxiedx8xgitvjcbgixgwh 157137 157136 2026-06-02T14:28:29Z Moromar 2451 /* Archeologia */ 157137 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== * Hotel Villa Athena hotel 5-gwiazdkowy * Colleverde Park Hotel * Villa La Lumia B&B ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} 2q4xqd5bslhbof8qmw76oj5t5b09iuf 157138 157137 2026-06-02T15:35:44Z Moromar 2451 /* Najbliższe okolice */ 157138 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Unidentified building - Agrigento - Italy 2015 (2).JPG|thumb|300px|Eleganckie budynki przy Via Atenea]] === Spacery === * {{Znacznik|Villa Bonfiglio|37.306438 |13.59088|typ=natura}}'''Villa Bonfiglio''' (Miejskie Ogrody Agrigento), Viale della Vittoria (''w pobliżu południowego krańca starego miasta, wzdłuż Viale della Vittoria''). Zawsze otwarte. Przyjemny park miejski z zacienionymi alejkami, ławkami, fontannami i widokiem na morze. Popularny wśród mieszkańców na relaksujący spacer lub odpoczynek pod sosnami, szczególnie późnym popołudniem. Bezpłatny. * {{Znacznik|Via Atenea|37.311864 |13.579702 |typ=atrakcja}}'''Via Atenea''' (''przebiega przez historyczne centrum, równolegle do Viale della Vittoria''). Sklepy zazwyczaj otwarte w godzinach 9:00–13:00 i 17:00–20:00; restauracje i kawiarnie otwarte później. Serce historycznego centrum Agrigento, ta przyjazna dla pieszych ulica pełna jest eleganckich pałaców, butików, zabytkowych kawiarni, lodziarni i restauracji. Wczesnym wieczorem ożywa, gdy mieszkańcy delektują się tradycyjną ''passeggiata'' — spokojnym spacerem i rytuałem towarzyskim. Świetne miejsce do zwiedzania, obserwowania ludzi lub zatrzymania się na kawę lub aperitivo. Zwróć uwagę na boczne uliczki i schody prowadzące do malowniczych punktów widokowych i ukrytych kościołów. Spacer jest bezpłatny. * {{Znacznik|Ridge Trail w Dolinie Świątyń|37.2901 |13.5872|typ=atrakcja}}'''Ridge Trail w Dolinie Świątyń''' (łatwa ścieżka archeologiczna). Rozpoczyna się przy głównym wejściu, Valle dei Templi (''spacer od wejścia do Świątyni Junony przez świątynie Konkordii, Herkulesa i Jowisza''). Płaska i dobrze oznakowana pętla o długości ok. 3 km (ok. 2,8 km), idealna dla osób o każdym stopniu trudności. Łączy główne świątynie i stanowiska archeologiczne Doliny w jednym spacerze. Oferuje wspaniałe widoki, starożytne ruiny i tablice informacyjne wzdłuż trasy. Wybudowane ścieżki umożliwiają dostęp w suchą pogodę, ale latem należy zabrać ze sobą wodę i ochronę przed słońcem. Wstęp do parku wliczony w cenę (12–18 EUR). === Kolarstwo === * {{Znacznik|Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem|37.3119 |13.5797|typ=atrakcja}}'''Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem''' (Malownicza nadmorska trasa rowerowa). Start w centrum Agrigento (''drogą nadmorską SP21 do [[Porto Empedocle]], a następnie powrót drogami wiejskimi''). Malownicza trasa o długości ok. 65 km (ok. 40 mil) przez pagórkowate tereny rolnicze i drogi nadmorskie. Umiarkowany poziom trudności (ok. 600 m przewyższenia), odpowiednia dla doświadczonych rowerzystów. Po drodze mija się gaje oliwne, nadmorskie wioski i portowe miasto [[Porto Empedocle]]. Trasa ta jest popularna w sobotnie poranki wiosną. Wstęp wolny. ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== * Hotel Villa Athena hotel 5-gwiazdkowy * Colleverde Park Hotel * Villa La Lumia B&B ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} kxgch5fn1xog6fqpicwk70p9bjsyrip 157139 157138 2026-06-02T15:36:34Z Moromar 2451 /* Festiwale, imprezy */ 157139 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Unidentified building - Agrigento - Italy 2015 (2).JPG|thumb|300px|Eleganckie budynki przy Via Atenea]] === Spacery === * {{Znacznik|Villa Bonfiglio|37.306438 |13.59088|typ=natura}}'''Villa Bonfiglio''' (Miejskie Ogrody Agrigento), Viale della Vittoria (''w pobliżu południowego krańca starego miasta, wzdłuż Viale della Vittoria''). Zawsze otwarte. Przyjemny park miejski z zacienionymi alejkami, ławkami, fontannami i widokiem na morze. Popularny wśród mieszkańców na relaksujący spacer lub odpoczynek pod sosnami, szczególnie późnym popołudniem. Bezpłatny. * {{Znacznik|Via Atenea|37.311864 |13.579702 |typ=atrakcja}}'''Via Atenea''' (''przebiega przez historyczne centrum, równolegle do Viale della Vittoria''). Sklepy zazwyczaj otwarte w godzinach 9:00–13:00 i 17:00–20:00; restauracje i kawiarnie otwarte później. Serce historycznego centrum Agrigento, ta przyjazna dla pieszych ulica pełna jest eleganckich pałaców, butików, zabytkowych kawiarni, lodziarni i restauracji. Wczesnym wieczorem ożywa, gdy mieszkańcy delektują się tradycyjną ''passeggiata'' — spokojnym spacerem i rytuałem towarzyskim. Świetne miejsce do zwiedzania, obserwowania ludzi lub zatrzymania się na kawę lub aperitivo. Zwróć uwagę na boczne uliczki i schody prowadzące do malowniczych punktów widokowych i ukrytych kościołów. Spacer jest bezpłatny. * {{Znacznik|Ridge Trail w Dolinie Świątyń|37.2901 |13.5872|typ=atrakcja}}'''Ridge Trail w Dolinie Świątyń''' (łatwa ścieżka archeologiczna). Rozpoczyna się przy głównym wejściu, Valle dei Templi (''spacer od wejścia do Świątyni Junony przez świątynie Konkordii, Herkulesa i Jowisza''). Płaska i dobrze oznakowana pętla o długości ok. 3 km (ok. 2,8 km), idealna dla osób o każdym stopniu trudności. Łączy główne świątynie i stanowiska archeologiczne Doliny w jednym spacerze. Oferuje wspaniałe widoki, starożytne ruiny i tablice informacyjne wzdłuż trasy. Wybudowane ścieżki umożliwiają dostęp w suchą pogodę, ale latem należy zabrać ze sobą wodę i ochronę przed słońcem. Wstęp do parku wliczony w cenę (12–18 EUR). === Kolarstwo === * {{Znacznik|Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem|37.3119 |13.5797|typ=atrakcja}}'''Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem''' (Malownicza nadmorska trasa rowerowa). Start w centrum Agrigento (''drogą nadmorską SP21 do [[Porto Empedocle]], a następnie powrót drogami wiejskimi''). Malownicza trasa o długości ok. 65 km (ok. 40 mil) przez pagórkowate tereny rolnicze i drogi nadmorskie. Umiarkowany poziom trudności (ok. 600 m przewyższenia), odpowiednia dla doświadczonych rowerzystów. Po drodze mija się gaje oliwne, nadmorskie wioski i portowe miasto [[Porto Empedocle]]. Trasa ta jest popularna w sobotnie poranki wiosną. Wstęp wolny. ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== == Festiwale, imprezy == * Na pochwałę zasługuje '''Festa del Mandorlo in Fiore''' (Święto Kwitnących Migdałów) odbywające się pod koniec lutego. ==Nocleg== * Hotel Villa Athena hotel 5-gwiazdkowy * Colleverde Park Hotel * Villa La Lumia B&B ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} fdfn9y9qflp6ufr013lz85lvxx3o667 157140 157139 2026-06-02T15:48:33Z Moromar 2451 /* Gastronomia */ 157140 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Unidentified building - Agrigento - Italy 2015 (2).JPG|thumb|300px|Eleganckie budynki przy Via Atenea]] === Spacery === * {{Znacznik|Villa Bonfiglio|37.306438 |13.59088|typ=natura}}'''Villa Bonfiglio''' (Miejskie Ogrody Agrigento), Viale della Vittoria (''w pobliżu południowego krańca starego miasta, wzdłuż Viale della Vittoria''). Zawsze otwarte. Przyjemny park miejski z zacienionymi alejkami, ławkami, fontannami i widokiem na morze. Popularny wśród mieszkańców na relaksujący spacer lub odpoczynek pod sosnami, szczególnie późnym popołudniem. Bezpłatny. * {{Znacznik|Via Atenea|37.311864 |13.579702 |typ=atrakcja}}'''Via Atenea''' (''przebiega przez historyczne centrum, równolegle do Viale della Vittoria''). Sklepy zazwyczaj otwarte w godzinach 9:00–13:00 i 17:00–20:00; restauracje i kawiarnie otwarte później. Serce historycznego centrum Agrigento, ta przyjazna dla pieszych ulica pełna jest eleganckich pałaców, butików, zabytkowych kawiarni, lodziarni i restauracji. Wczesnym wieczorem ożywa, gdy mieszkańcy delektują się tradycyjną ''passeggiata'' — spokojnym spacerem i rytuałem towarzyskim. Świetne miejsce do zwiedzania, obserwowania ludzi lub zatrzymania się na kawę lub aperitivo. Zwróć uwagę na boczne uliczki i schody prowadzące do malowniczych punktów widokowych i ukrytych kościołów. Spacer jest bezpłatny. * {{Znacznik|Ridge Trail w Dolinie Świątyń|37.2901 |13.5872|typ=atrakcja}}'''Ridge Trail w Dolinie Świątyń''' (łatwa ścieżka archeologiczna). Rozpoczyna się przy głównym wejściu, Valle dei Templi (''spacer od wejścia do Świątyni Junony przez świątynie Konkordii, Herkulesa i Jowisza''). Płaska i dobrze oznakowana pętla o długości ok. 3 km (ok. 2,8 km), idealna dla osób o każdym stopniu trudności. Łączy główne świątynie i stanowiska archeologiczne Doliny w jednym spacerze. Oferuje wspaniałe widoki, starożytne ruiny i tablice informacyjne wzdłuż trasy. Wybudowane ścieżki umożliwiają dostęp w suchą pogodę, ale latem należy zabrać ze sobą wodę i ochronę przed słońcem. Wstęp do parku wliczony w cenę (12–18 EUR). === Kolarstwo === * {{Znacznik|Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem|37.3119 |13.5797|typ=atrakcja}}'''Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem''' (Malownicza nadmorska trasa rowerowa). Start w centrum Agrigento (''drogą nadmorską SP21 do [[Porto Empedocle]], a następnie powrót drogami wiejskimi''). Malownicza trasa o długości ok. 65 km (ok. 40 mil) przez pagórkowate tereny rolnicze i drogi nadmorskie. Umiarkowany poziom trudności (ok. 600 m przewyższenia), odpowiednia dla doświadczonych rowerzystów. Po drodze mija się gaje oliwne, nadmorskie wioski i portowe miasto [[Porto Empedocle]]. Trasa ta jest popularna w sobotnie poranki wiosną. Wstęp wolny. ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== == Gastronomia == [[Plik:Salita Madonna degli Angeli, Agrigento.jpg|150px|thumb|Wspinaczka na Madonnę degli Angeli]] Spróbuj dań inspirowanych kuchnią grecką, szczególnie dań na bazie bakłażana i oliwy z oliwek. === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Siculò'''|37.309950 |13.583600 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Siculò''', Via Luigi Pirandello, 21, ☎ +39 0922 188 1799. Śr.-Niedz. 10:00-00:00. Pizza na wynos i restauracja. * {{Znacznik|'''Caffè Concordia'''|37.311320 |13.577268 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè Concordia''', Piazza Luigi Pirandello, 36, ☎ +39 0922 25894. Śr.-Niedz. 5:30-21:30. Bar z doskonałymi wypiekami. * {{Znacznik|'''Tipiko'''|37.310272 |13.584792 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipiko''', Salita Madonna degli Angeli, 9, ☎ +39 0922 837081. Pon.-Niedz. 11:00-15:00 i 19:00-23:00. Kanapkarnia oferująca wyrafinowane menu z wysokiej jakości produktami i różnorodnym pieczywem. Serwuje również sałatki. Latem można zjeść na schodach. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Ambasciata di Sicilia'''|37.3113645 |13.5808414 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ambasciata di Sicilia''', ​​Via Giambertoni 2 (''Centrum, Via Atenea''), ☎ +39 092220526, darioloburgio@virgilio.it. 12:00-15:00 i 18:30-23:00. Od 1919 roku w historycznym centrum Agrigento. * {{Znacznik|'''Capotavola'''|37.310272 |13.58809 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Capotavola''', Viale della Vittoria 15/17, ☎ +39 092 221484, difrancesco64@libero.it. pon.-niedz. 12:00-15:00 i 18:00-24:00. * {{Znacznik|'''Kalos'''|37.30932 |13.58647 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristorante.kalos Kalos]''', Salita Filino 1, ☎ +39 092226389. Sycylijskie specjały z owoców morza. Wyrafinowana atmosfera. * {{Znacznik|'''Restauracja Madison'''|37.295328 |13.466988 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.ristorantemadison.com/ Restauracja Madison]''', Via Panoramica 100 (''Lido Rossello-Realmonte Strada Provinciale SP 68''), ☎ +39 0922 816257, contattaci@ristorantemadison.com. * {{Znacznik|'''Boulevard Restaurant Pizzeria'''|37.308406 |13.587236 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/boulevardagrigento Boulevard Restaurant Pizzeria]''', Viale della Vittoria, 13, ☎ +39 0922 661578. Wnętrze jest przestronne, z łukowymi sklepieniami, ale można też zjeść na zewnątrz, wzdłuż alei. * {{Znacznik|'''Restauracja Il Re Di Girgenti'''|37.296982 |13.598678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://ilredigirgenti.it/ Restauracja Il Re Di Girgenti]''', Via Panoramica dei Templi 51, ☎ +39 0922 401388, info@ilredigirgenti.it. 12:30-15:00 i 19:30-23:00. * {{Znacznik|'''Trattoria dei Templi'''|37.29977 |13.59680 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Trattoria dei Templi''', Via Panoramica Valle dei Templi 15 (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☎ +39 0922403110, trattoriadeitempli@virgilio.it. Kuchnia śródziemnomorska. * {{Znacznik|'''Agriturismo Passo dei Briganti'''|37.3032 |13.5626 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.agriturismopassodeibriganti.it/ Agriturismo Passo dei Briganti]''', Via per Fondacazzo, Villaseta (''Z Doliny Świątyń, kieruj się na południowy zachód pierwszym zjazdem (Spinasanta) i skręć w drogę do Fondacazzo (SP 01A)''), ☎ +39 3931241080, info@passodeibriganti.it. 20 euro za zestaw menu (październik 2015). Odrestaurowany XIX-wieczny dom wiejski otoczony 7 hektarami wyłącznie ekologicznych drzew oliwnych, cytrusowych i owocowych. == Festiwale, imprezy == * Na pochwałę zasługuje '''Festa del Mandorlo in Fiore''' (Święto Kwitnących Migdałów) odbywające się pod koniec lutego. ==Nocleg== * Hotel Villa Athena hotel 5-gwiazdkowy * Colleverde Park Hotel * Villa La Lumia B&B ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} rvowcypi23n0w9o8dkaa424kb08irbl 157141 157140 2026-06-02T15:52:02Z Moromar 2451 /* Aktywny wypoczynek */ 157141 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Unidentified building - Agrigento - Italy 2015 (2).JPG|thumb|300px|Eleganckie budynki przy Via Atenea]] [[Plik:Teatro pirandello.JPG|thumb|200px|Teatr Luigiego Pirandello]] * {{Znacznik|Teatr Luigiego Pirandello|37.311472 |13.577107 |typ=atrakcja}}'''[https://fondazioneteatropirandello.it/ Teatr Luigiego Pirandello]''', Piazza Luigi Pirandello. W 1863 roku rada miejska Agrigento zatwierdziła budowę teatru. Prace rozpoczęły się w 1870 roku. Podczas budowy, z powodu sporów między budowniczymi a zarządcami, którzy twierdzili, że łuk harmoniczny jest pusty, architekt Giovan Battista Filippo Basile, projektant Teatru Massimo w Palermo, został zaproszony jako konsultant. W 1880 roku teatr został otwarty dla publiczności. 12 stycznia 1881 roku, podczas wizyty królowej Małgorzaty w Agrigento, władze miejskie postanowiły nazwać teatr imieniem władcy, który następnie otrzymał nazwę „Regina Margherita”. Obecna nazwa została zatwierdzona przez radę miejską w 1946 roku, w dziesiątą rocznicę śmierci wielkiego dramaturga. Podczas II wojny światowej teatr pełnił funkcję kina. === Spacery === * {{Znacznik|Villa Bonfiglio|37.306438 |13.59088|typ=natura}}'''Villa Bonfiglio''' (Miejskie Ogrody Agrigento), Viale della Vittoria (''w pobliżu południowego krańca starego miasta, wzdłuż Viale della Vittoria''). Zawsze otwarte. Przyjemny park miejski z zacienionymi alejkami, ławkami, fontannami i widokiem na morze. Popularny wśród mieszkańców na relaksujący spacer lub odpoczynek pod sosnami, szczególnie późnym popołudniem. Bezpłatny. * {{Znacznik|Via Atenea|37.311864 |13.579702 |typ=atrakcja}}'''Via Atenea''' (''przebiega przez historyczne centrum, równolegle do Viale della Vittoria''). Sklepy zazwyczaj otwarte w godzinach 9:00–13:00 i 17:00–20:00; restauracje i kawiarnie otwarte później. Serce historycznego centrum Agrigento, ta przyjazna dla pieszych ulica pełna jest eleganckich pałaców, butików, zabytkowych kawiarni, lodziarni i restauracji. Wczesnym wieczorem ożywa, gdy mieszkańcy delektują się tradycyjną ''passeggiata'' — spokojnym spacerem i rytuałem towarzyskim. Świetne miejsce do zwiedzania, obserwowania ludzi lub zatrzymania się na kawę lub aperitivo. Zwróć uwagę na boczne uliczki i schody prowadzące do malowniczych punktów widokowych i ukrytych kościołów. Spacer jest bezpłatny. * {{Znacznik|Ridge Trail w Dolinie Świątyń|37.2901 |13.5872|typ=atrakcja}}'''Ridge Trail w Dolinie Świątyń''' (łatwa ścieżka archeologiczna). Rozpoczyna się przy głównym wejściu, Valle dei Templi (''spacer od wejścia do Świątyni Junony przez świątynie Konkordii, Herkulesa i Jowisza''). Płaska i dobrze oznakowana pętla o długości ok. 3 km (ok. 2,8 km), idealna dla osób o każdym stopniu trudności. Łączy główne świątynie i stanowiska archeologiczne Doliny w jednym spacerze. Oferuje wspaniałe widoki, starożytne ruiny i tablice informacyjne wzdłuż trasy. Wybudowane ścieżki umożliwiają dostęp w suchą pogodę, ale latem należy zabrać ze sobą wodę i ochronę przed słońcem. Wstęp do parku wliczony w cenę (12–18 EUR). === Kolarstwo === * {{Znacznik|Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem|37.3119 |13.5797|typ=atrakcja}}'''Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem''' (Malownicza nadmorska trasa rowerowa). Start w centrum Agrigento (''drogą nadmorską SP21 do [[Porto Empedocle]], a następnie powrót drogami wiejskimi''). Malownicza trasa o długości ok. 65 km (ok. 40 mil) przez pagórkowate tereny rolnicze i drogi nadmorskie. Umiarkowany poziom trudności (ok. 600 m przewyższenia), odpowiednia dla doświadczonych rowerzystów. Po drodze mija się gaje oliwne, nadmorskie wioski i portowe miasto [[Porto Empedocle]]. Trasa ta jest popularna w sobotnie poranki wiosną. Wstęp wolny. ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== == Gastronomia == [[Plik:Salita Madonna degli Angeli, Agrigento.jpg|150px|thumb|Wspinaczka na Madonnę degli Angeli]] Spróbuj dań inspirowanych kuchnią grecką, szczególnie dań na bazie bakłażana i oliwy z oliwek. === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Siculò'''|37.309950 |13.583600 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Siculò''', Via Luigi Pirandello, 21, ☎ +39 0922 188 1799. Śr.-Niedz. 10:00-00:00. Pizza na wynos i restauracja. * {{Znacznik|'''Caffè Concordia'''|37.311320 |13.577268 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè Concordia''', Piazza Luigi Pirandello, 36, ☎ +39 0922 25894. Śr.-Niedz. 5:30-21:30. Bar z doskonałymi wypiekami. * {{Znacznik|'''Tipiko'''|37.310272 |13.584792 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipiko''', Salita Madonna degli Angeli, 9, ☎ +39 0922 837081. Pon.-Niedz. 11:00-15:00 i 19:00-23:00. Kanapkarnia oferująca wyrafinowane menu z wysokiej jakości produktami i różnorodnym pieczywem. Serwuje również sałatki. Latem można zjeść na schodach. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Ambasciata di Sicilia'''|37.3113645 |13.5808414 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ambasciata di Sicilia''', ​​Via Giambertoni 2 (''Centrum, Via Atenea''), ☎ +39 092220526, darioloburgio@virgilio.it. 12:00-15:00 i 18:30-23:00. Od 1919 roku w historycznym centrum Agrigento. * {{Znacznik|'''Capotavola'''|37.310272 |13.58809 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Capotavola''', Viale della Vittoria 15/17, ☎ +39 092 221484, difrancesco64@libero.it. pon.-niedz. 12:00-15:00 i 18:00-24:00. * {{Znacznik|'''Kalos'''|37.30932 |13.58647 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristorante.kalos Kalos]''', Salita Filino 1, ☎ +39 092226389. Sycylijskie specjały z owoców morza. Wyrafinowana atmosfera. * {{Znacznik|'''Restauracja Madison'''|37.295328 |13.466988 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.ristorantemadison.com/ Restauracja Madison]''', Via Panoramica 100 (''Lido Rossello-Realmonte Strada Provinciale SP 68''), ☎ +39 0922 816257, contattaci@ristorantemadison.com. * {{Znacznik|'''Boulevard Restaurant Pizzeria'''|37.308406 |13.587236 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/boulevardagrigento Boulevard Restaurant Pizzeria]''', Viale della Vittoria, 13, ☎ +39 0922 661578. Wnętrze jest przestronne, z łukowymi sklepieniami, ale można też zjeść na zewnątrz, wzdłuż alei. * {{Znacznik|'''Restauracja Il Re Di Girgenti'''|37.296982 |13.598678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://ilredigirgenti.it/ Restauracja Il Re Di Girgenti]''', Via Panoramica dei Templi 51, ☎ +39 0922 401388, info@ilredigirgenti.it. 12:30-15:00 i 19:30-23:00. * {{Znacznik|'''Trattoria dei Templi'''|37.29977 |13.59680 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Trattoria dei Templi''', Via Panoramica Valle dei Templi 15 (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☎ +39 0922403110, trattoriadeitempli@virgilio.it. Kuchnia śródziemnomorska. * {{Znacznik|'''Agriturismo Passo dei Briganti'''|37.3032 |13.5626 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.agriturismopassodeibriganti.it/ Agriturismo Passo dei Briganti]''', Via per Fondacazzo, Villaseta (''Z Doliny Świątyń, kieruj się na południowy zachód pierwszym zjazdem (Spinasanta) i skręć w drogę do Fondacazzo (SP 01A)''), ☎ +39 3931241080, info@passodeibriganti.it. 20 euro za zestaw menu (październik 2015). Odrestaurowany XIX-wieczny dom wiejski otoczony 7 hektarami wyłącznie ekologicznych drzew oliwnych, cytrusowych i owocowych. == Festiwale, imprezy == * Na pochwałę zasługuje '''Festa del Mandorlo in Fiore''' (Święto Kwitnących Migdałów) odbywające się pod koniec lutego. ==Nocleg== * Hotel Villa Athena hotel 5-gwiazdkowy * Colleverde Park Hotel * Villa La Lumia B&B ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} tb2h2qssg6cut3fxuoahrtdfano48qs 157142 157141 2026-06-02T15:53:51Z Moromar 2451 /* Umiarkowanie */ 157142 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Unidentified building - Agrigento - Italy 2015 (2).JPG|thumb|300px|Eleganckie budynki przy Via Atenea]] [[Plik:Teatro pirandello.JPG|thumb|200px|Teatr Luigiego Pirandello]] * {{Znacznik|Teatr Luigiego Pirandello|37.311472 |13.577107 |typ=atrakcja}}'''[https://fondazioneteatropirandello.it/ Teatr Luigiego Pirandello]''', Piazza Luigi Pirandello. W 1863 roku rada miejska Agrigento zatwierdziła budowę teatru. Prace rozpoczęły się w 1870 roku. Podczas budowy, z powodu sporów między budowniczymi a zarządcami, którzy twierdzili, że łuk harmoniczny jest pusty, architekt Giovan Battista Filippo Basile, projektant Teatru Massimo w Palermo, został zaproszony jako konsultant. W 1880 roku teatr został otwarty dla publiczności. 12 stycznia 1881 roku, podczas wizyty królowej Małgorzaty w Agrigento, władze miejskie postanowiły nazwać teatr imieniem władcy, który następnie otrzymał nazwę „Regina Margherita”. Obecna nazwa została zatwierdzona przez radę miejską w 1946 roku, w dziesiątą rocznicę śmierci wielkiego dramaturga. Podczas II wojny światowej teatr pełnił funkcję kina. === Spacery === * {{Znacznik|Villa Bonfiglio|37.306438 |13.59088|typ=natura}}'''Villa Bonfiglio''' (Miejskie Ogrody Agrigento), Viale della Vittoria (''w pobliżu południowego krańca starego miasta, wzdłuż Viale della Vittoria''). Zawsze otwarte. Przyjemny park miejski z zacienionymi alejkami, ławkami, fontannami i widokiem na morze. Popularny wśród mieszkańców na relaksujący spacer lub odpoczynek pod sosnami, szczególnie późnym popołudniem. Bezpłatny. * {{Znacznik|Via Atenea|37.311864 |13.579702 |typ=atrakcja}}'''Via Atenea''' (''przebiega przez historyczne centrum, równolegle do Viale della Vittoria''). Sklepy zazwyczaj otwarte w godzinach 9:00–13:00 i 17:00–20:00; restauracje i kawiarnie otwarte później. Serce historycznego centrum Agrigento, ta przyjazna dla pieszych ulica pełna jest eleganckich pałaców, butików, zabytkowych kawiarni, lodziarni i restauracji. Wczesnym wieczorem ożywa, gdy mieszkańcy delektują się tradycyjną ''passeggiata'' — spokojnym spacerem i rytuałem towarzyskim. Świetne miejsce do zwiedzania, obserwowania ludzi lub zatrzymania się na kawę lub aperitivo. Zwróć uwagę na boczne uliczki i schody prowadzące do malowniczych punktów widokowych i ukrytych kościołów. Spacer jest bezpłatny. * {{Znacznik|Ridge Trail w Dolinie Świątyń|37.2901 |13.5872|typ=atrakcja}}'''Ridge Trail w Dolinie Świątyń''' (łatwa ścieżka archeologiczna). Rozpoczyna się przy głównym wejściu, Valle dei Templi (''spacer od wejścia do Świątyni Junony przez świątynie Konkordii, Herkulesa i Jowisza''). Płaska i dobrze oznakowana pętla o długości ok. 3 km (ok. 2,8 km), idealna dla osób o każdym stopniu trudności. Łączy główne świątynie i stanowiska archeologiczne Doliny w jednym spacerze. Oferuje wspaniałe widoki, starożytne ruiny i tablice informacyjne wzdłuż trasy. Wybudowane ścieżki umożliwiają dostęp w suchą pogodę, ale latem należy zabrać ze sobą wodę i ochronę przed słońcem. Wstęp do parku wliczony w cenę (12–18 EUR). === Kolarstwo === * {{Znacznik|Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem|37.3119 |13.5797|typ=atrakcja}}'''Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem''' (Malownicza nadmorska trasa rowerowa). Start w centrum Agrigento (''drogą nadmorską SP21 do [[Porto Empedocle]], a następnie powrót drogami wiejskimi''). Malownicza trasa o długości ok. 65 km (ok. 40 mil) przez pagórkowate tereny rolnicze i drogi nadmorskie. Umiarkowany poziom trudności (ok. 600 m przewyższenia), odpowiednia dla doświadczonych rowerzystów. Po drodze mija się gaje oliwne, nadmorskie wioski i portowe miasto [[Porto Empedocle]]. Trasa ta jest popularna w sobotnie poranki wiosną. Wstęp wolny. ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== == Gastronomia == [[Plik:Salita Madonna degli Angeli, Agrigento.jpg|150px|thumb|Wspinaczka na Madonnę degli Angeli]] Spróbuj dań inspirowanych kuchnią grecką, szczególnie dań na bazie bakłażana i oliwy z oliwek. === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Siculò'''|37.309950 |13.583600 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Siculò''', Via Luigi Pirandello, 21, ☎ +39 0922 188 1799. Śr.-Niedz. 10:00-00:00. Pizza na wynos i restauracja. * {{Znacznik|'''Caffè Concordia'''|37.311320 |13.577268 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè Concordia''', Piazza Luigi Pirandello, 36, ☎ +39 0922 25894. Śr.-Niedz. 5:30-21:30. Bar z doskonałymi wypiekami. * {{Znacznik|'''Tipiko'''|37.310272 |13.584792 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipiko''', Salita Madonna degli Angeli, 9, ☎ +39 0922 837081. Pon.-Niedz. 11:00-15:00 i 19:00-23:00. Kanapkarnia oferująca wyrafinowane menu z wysokiej jakości produktami i różnorodnym pieczywem. Serwuje również sałatki. Latem można zjeść na schodach. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Ambasciata di Sicilia'''|37.3113645 |13.5808414 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ambasciata di Sicilia''', ​​Via Giambertoni 2 (''Centrum, Via Atenea''), ☎ +39 092220526, darioloburgio@virgilio.it. 12:00-15:00 i 18:30-23:00. Od 1919 roku w historycznym centrum Agrigento. * {{Znacznik|'''Capotavola'''|37.310272 |13.58809 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Capotavola''', Viale della Vittoria 15/17, ☎ +39 092 221484, difrancesco64@libero.it. pon.-niedz. 12:00-15:00 i 18:00-24:00. * {{Znacznik|'''Kalos'''|37.30932 |13.58647 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristorante.kalos Kalos]''', Salita Filino 1, ☎ +39 092226389. Sycylijskie specjały z owoców morza. Wyrafinowana atmosfera. * {{Znacznik|'''Restauracja Madison'''|37.295328 |13.466988 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.ristorantemadison.com/ Restauracja Madison]''', Via Panoramica 100 (''Lido Rossello-Realmonte Strada Provinciale SP 68''), ☎ +39 0922 816257, contattaci@ristorantemadison.com. * {{Znacznik|'''Boulevard Restaurant Pizzeria'''|37.308406 |13.587236 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/boulevardagrigento Boulevard Restaurant Pizzeria]''', Viale della Vittoria, 13, ☎ +39 0922 661578. Wnętrze jest przestronne, z łukowymi sklepieniami, ale można też zjeść na zewnątrz, wzdłuż alei. * {{Znacznik|'''Restauracja Il Re Di Girgenti'''|37.296982 |13.598678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://ilredigirgenti.it/ Restauracja Il Re Di Girgenti]''', Via Panoramica dei Templi 51, ☎ +39 0922 401388, info@ilredigirgenti.it. 12:30-15:00 i 19:30-23:00. * {{Znacznik|'''Trattoria dei Templi'''|37.29977 |13.59680 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Trattoria dei Templi''', Via Panoramica Valle dei Templi 15 (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☎ +39 0922403110, trattoriadeitempli@virgilio.it. Kuchnia śródziemnomorska. * {{Znacznik|'''Agriturismo Passo dei Briganti'''|37.3032 |13.5626 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.agriturismopassodeibriganti.it/ Agriturismo Passo dei Briganti]''', Via per Fondacazzo, Villaseta (''Z Doliny Świątyń, kieruj się na południowy zachód pierwszym zjazdem (Spinasanta) i skręć w drogę do Fondacazzo (SP 01A)''), ☎ +39 3931241080, info@passodeibriganti.it. 20 euro za zestaw menu (październik 2015). Odrestaurowany XIX-wieczny dom wiejski otoczony 7 hektarami wyłącznie ekologicznych drzew oliwnych, cytrusowych i owocowych. == Życie nocne == Scena kawiarniano-barowa w Agrigento jest swobodna i zakorzeniona w tradycji. W ciągu dnia mieszkańcy gromadzą się w kawiarniach na mocne espresso lub orzeźwiającą granitę, szczególnie w upalne letnie miesiące. Aperitivo to popularny rytuał wczesnym wieczorem — wybierz się na jednego w winiarni lub kawiarni z tarasami wzdłuż Via Atenea lub Viale della Vittoria, aby napić się spritza, lokalnego wina lub sycylijskiego piwa rzemieślniczego, często podawanego z małymi przekąskami. Życie nocne jest zazwyczaj kameralne, a kilka barów i saloników jest otwartych do późna w weekendy. Aby ożywić atmosferę, odwiedź kluby plażowe i koktajl bary bliżej San Leone, szczególnie latem. == Festiwale, imprezy == * Na pochwałę zasługuje '''Festa del Mandorlo in Fiore''' (Święto Kwitnących Migdałów) odbywające się pod koniec lutego. ==Nocleg== * Hotel Villa Athena hotel 5-gwiazdkowy * Colleverde Park Hotel * Villa La Lumia B&B ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} 6afa8bg6vgw18rkhip3xkcdnm0v2cui 157143 157142 2026-06-02T16:06:02Z Moromar 2451 /* Nocleg */ 157143 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Unidentified building - Agrigento - Italy 2015 (2).JPG|thumb|300px|Eleganckie budynki przy Via Atenea]] [[Plik:Teatro pirandello.JPG|thumb|200px|Teatr Luigiego Pirandello]] * {{Znacznik|Teatr Luigiego Pirandello|37.311472 |13.577107 |typ=atrakcja}}'''[https://fondazioneteatropirandello.it/ Teatr Luigiego Pirandello]''', Piazza Luigi Pirandello. W 1863 roku rada miejska Agrigento zatwierdziła budowę teatru. Prace rozpoczęły się w 1870 roku. Podczas budowy, z powodu sporów między budowniczymi a zarządcami, którzy twierdzili, że łuk harmoniczny jest pusty, architekt Giovan Battista Filippo Basile, projektant Teatru Massimo w Palermo, został zaproszony jako konsultant. W 1880 roku teatr został otwarty dla publiczności. 12 stycznia 1881 roku, podczas wizyty królowej Małgorzaty w Agrigento, władze miejskie postanowiły nazwać teatr imieniem władcy, który następnie otrzymał nazwę „Regina Margherita”. Obecna nazwa została zatwierdzona przez radę miejską w 1946 roku, w dziesiątą rocznicę śmierci wielkiego dramaturga. Podczas II wojny światowej teatr pełnił funkcję kina. === Spacery === * {{Znacznik|Villa Bonfiglio|37.306438 |13.59088|typ=natura}}'''Villa Bonfiglio''' (Miejskie Ogrody Agrigento), Viale della Vittoria (''w pobliżu południowego krańca starego miasta, wzdłuż Viale della Vittoria''). Zawsze otwarte. Przyjemny park miejski z zacienionymi alejkami, ławkami, fontannami i widokiem na morze. Popularny wśród mieszkańców na relaksujący spacer lub odpoczynek pod sosnami, szczególnie późnym popołudniem. Bezpłatny. * {{Znacznik|Via Atenea|37.311864 |13.579702 |typ=atrakcja}}'''Via Atenea''' (''przebiega przez historyczne centrum, równolegle do Viale della Vittoria''). Sklepy zazwyczaj otwarte w godzinach 9:00–13:00 i 17:00–20:00; restauracje i kawiarnie otwarte później. Serce historycznego centrum Agrigento, ta przyjazna dla pieszych ulica pełna jest eleganckich pałaców, butików, zabytkowych kawiarni, lodziarni i restauracji. Wczesnym wieczorem ożywa, gdy mieszkańcy delektują się tradycyjną ''passeggiata'' — spokojnym spacerem i rytuałem towarzyskim. Świetne miejsce do zwiedzania, obserwowania ludzi lub zatrzymania się na kawę lub aperitivo. Zwróć uwagę na boczne uliczki i schody prowadzące do malowniczych punktów widokowych i ukrytych kościołów. Spacer jest bezpłatny. * {{Znacznik|Ridge Trail w Dolinie Świątyń|37.2901 |13.5872|typ=atrakcja}}'''Ridge Trail w Dolinie Świątyń''' (łatwa ścieżka archeologiczna). Rozpoczyna się przy głównym wejściu, Valle dei Templi (''spacer od wejścia do Świątyni Junony przez świątynie Konkordii, Herkulesa i Jowisza''). Płaska i dobrze oznakowana pętla o długości ok. 3 km (ok. 2,8 km), idealna dla osób o każdym stopniu trudności. Łączy główne świątynie i stanowiska archeologiczne Doliny w jednym spacerze. Oferuje wspaniałe widoki, starożytne ruiny i tablice informacyjne wzdłuż trasy. Wybudowane ścieżki umożliwiają dostęp w suchą pogodę, ale latem należy zabrać ze sobą wodę i ochronę przed słońcem. Wstęp do parku wliczony w cenę (12–18 EUR). === Kolarstwo === * {{Znacznik|Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem|37.3119 |13.5797|typ=atrakcja}}'''Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem''' (Malownicza nadmorska trasa rowerowa). Start w centrum Agrigento (''drogą nadmorską SP21 do [[Porto Empedocle]], a następnie powrót drogami wiejskimi''). Malownicza trasa o długości ok. 65 km (ok. 40 mil) przez pagórkowate tereny rolnicze i drogi nadmorskie. Umiarkowany poziom trudności (ok. 600 m przewyższenia), odpowiednia dla doświadczonych rowerzystów. Po drodze mija się gaje oliwne, nadmorskie wioski i portowe miasto [[Porto Empedocle]]. Trasa ta jest popularna w sobotnie poranki wiosną. Wstęp wolny. ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== == Gastronomia == [[Plik:Salita Madonna degli Angeli, Agrigento.jpg|150px|thumb|Wspinaczka na Madonnę degli Angeli]] Spróbuj dań inspirowanych kuchnią grecką, szczególnie dań na bazie bakłażana i oliwy z oliwek. === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Siculò'''|37.309950 |13.583600 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Siculò''', Via Luigi Pirandello, 21, ☎ +39 0922 188 1799. Śr.-Niedz. 10:00-00:00. Pizza na wynos i restauracja. * {{Znacznik|'''Caffè Concordia'''|37.311320 |13.577268 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè Concordia''', Piazza Luigi Pirandello, 36, ☎ +39 0922 25894. Śr.-Niedz. 5:30-21:30. Bar z doskonałymi wypiekami. * {{Znacznik|'''Tipiko'''|37.310272 |13.584792 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipiko''', Salita Madonna degli Angeli, 9, ☎ +39 0922 837081. Pon.-Niedz. 11:00-15:00 i 19:00-23:00. Kanapkarnia oferująca wyrafinowane menu z wysokiej jakości produktami i różnorodnym pieczywem. Serwuje również sałatki. Latem można zjeść na schodach. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Ambasciata di Sicilia'''|37.3113645 |13.5808414 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ambasciata di Sicilia''', ​​Via Giambertoni 2 (''Centrum, Via Atenea''), ☎ +39 092220526, darioloburgio@virgilio.it. 12:00-15:00 i 18:30-23:00. Od 1919 roku w historycznym centrum Agrigento. * {{Znacznik|'''Capotavola'''|37.310272 |13.58809 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Capotavola''', Viale della Vittoria 15/17, ☎ +39 092 221484, difrancesco64@libero.it. pon.-niedz. 12:00-15:00 i 18:00-24:00. * {{Znacznik|'''Kalos'''|37.30932 |13.58647 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristorante.kalos Kalos]''', Salita Filino 1, ☎ +39 092226389. Sycylijskie specjały z owoców morza. Wyrafinowana atmosfera. * {{Znacznik|'''Restauracja Madison'''|37.295328 |13.466988 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.ristorantemadison.com/ Restauracja Madison]''', Via Panoramica 100 (''Lido Rossello-Realmonte Strada Provinciale SP 68''), ☎ +39 0922 816257, contattaci@ristorantemadison.com. * {{Znacznik|'''Boulevard Restaurant Pizzeria'''|37.308406 |13.587236 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/boulevardagrigento Boulevard Restaurant Pizzeria]''', Viale della Vittoria, 13, ☎ +39 0922 661578. Wnętrze jest przestronne, z łukowymi sklepieniami, ale można też zjeść na zewnątrz, wzdłuż alei. * {{Znacznik|'''Restauracja Il Re Di Girgenti'''|37.296982 |13.598678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://ilredigirgenti.it/ Restauracja Il Re Di Girgenti]''', Via Panoramica dei Templi 51, ☎ +39 0922 401388, info@ilredigirgenti.it. 12:30-15:00 i 19:30-23:00. * {{Znacznik|'''Trattoria dei Templi'''|37.29977 |13.59680 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Trattoria dei Templi''', Via Panoramica Valle dei Templi 15 (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☎ +39 0922403110, trattoriadeitempli@virgilio.it. Kuchnia śródziemnomorska. * {{Znacznik|'''Agriturismo Passo dei Briganti'''|37.3032 |13.5626 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.agriturismopassodeibriganti.it/ Agriturismo Passo dei Briganti]''', Via per Fondacazzo, Villaseta (''Z Doliny Świątyń, kieruj się na południowy zachód pierwszym zjazdem (Spinasanta) i skręć w drogę do Fondacazzo (SP 01A)''), ☎ +39 3931241080, info@passodeibriganti.it. 20 euro za zestaw menu (październik 2015). Odrestaurowany XIX-wieczny dom wiejski otoczony 7 hektarami wyłącznie ekologicznych drzew oliwnych, cytrusowych i owocowych. == Życie nocne == Scena kawiarniano-barowa w Agrigento jest swobodna i zakorzeniona w tradycji. W ciągu dnia mieszkańcy gromadzą się w kawiarniach na mocne espresso lub orzeźwiającą granitę, szczególnie w upalne letnie miesiące. Aperitivo to popularny rytuał wczesnym wieczorem — wybierz się na jednego w winiarni lub kawiarni z tarasami wzdłuż Via Atenea lub Viale della Vittoria, aby napić się spritza, lokalnego wina lub sycylijskiego piwa rzemieślniczego, często podawanego z małymi przekąskami. Życie nocne jest zazwyczaj kameralne, a kilka barów i saloników jest otwartych do późna w weekendy. Aby ożywić atmosferę, odwiedź kluby plażowe i koktajl bary bliżej San Leone, szczególnie latem. == Festiwale, imprezy == * Na pochwałę zasługuje '''Festa del Mandorlo in Fiore''' (Święto Kwitnących Migdałów) odbywające się pod koniec lutego. == Nocleg == === Oszczędnie === * '''[https://www.bebagrigentocentro.com/ B&B Le Cinque Novelle]''' (B&B Le Cinque Novelle), Via Amendola 24 (''centrum miasta''), ☏ +39 0922 20232, +39 320 3146111, faks: +39 0922 080325, info@lecinquenovelle.it. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 10:30. Bezpłatny parking, 2 km od Doliny Świątyń. Cena od 50 EUR do 80 EUR za pokój. * '''B&B Night and Day''', Via Romano 9 (''blisko głównej ulicy Via Atenea''), bbnightandday@gmail.com. Cichy i niedrogi nocleg z czystymi pokojami, centralna lokalizacja i rozsądne ceny. Imponujący widok ze wspólnego tarasu. Pokoje od 50 EUR. * '''Belvedere''' (''Via San Vito 20''), ☏ +39 0922 20051. Kilka schodów za rogiem od stacji. Duży i skromny, ale tani i przyjazny. * {{Znacznik|'''Oceano&Mare'''|37.2544437|13.6041524|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.oceanoemare.it/ Oceano&Mare]''' (Bed and Breakfast Oceano&Mare), Via Caterina D'Altavilla 35 (''w San Leone, 200 m od morza''), ☏ +39 0922 413041, faks: +39 0922 413041, info@oceanoemare.it. 30 EUR za osobę. === Umiarkowanie === * '''[https://www.bagliodellaluna.com/ Hotel Baglio della Luna]''', C.da Maddalusa S.S. 640, Km 4, 150, ph (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☏ +39 0922 511061, faks: +39 0922 598802. Hotel wiejski. edit * {{Znacznik|'''Camere a Sud'''|37.3110032|13.5823583|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.camereasud.it/ Camere a Sud]'''. w centrum starego miasta, przy Via Athena. Bardzo mały, schludny, stylowy i nowoczesny pensjonat z pysznym śniadaniem serwowanym na tarasie na dachu. === Ekskluzywnie === * '''Hotel Costa Azzurra''' (''San Leone''). * '''Hotel Dioscuri Bay Palace''', położony w urokliwej zatoce, przy promenadzie San Leone. Hotel oferuje 102 pokoje, wszystkie z balkonem z widokiem na morze lub ląd. Pokoje urządzone są w jednolitych, stonowanych kolorach. Wszystkie pokoje wyposażone są w nowoczesne udogodnienia, takie jak suszarka do włosów, lodówka z barkiem, telefon, kolorowy telewizor i balkon. Łazienki wyposażone są w wannę lub prysznic. * {{Znacznik|'''Hotel Villa Athena'''|37.2917284|13.5913926|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelvillaathena.it/en/ Hotel Villa Athena]''', Via Passeggiata Archeologica 33 (''w Dolinie Świątyń''), ☏ +39 0922596288, info@hotelvillaathena.it. Piękne pokoje i apartamenty z widokiem na Świątynię Concordia, nowe spa, ogród z prywatnym basenem i restaurację La Terrazza degli Dei, na panoramicznym tarasie z widokiem na Dolinę. === Miejsca kempingowe === * {{Znacznik|'''Camping Nettuno'''|37.24411 |13.61376 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingagrigento.com/ Camping Nettuno]''', Via Lacco Ameno 3, ☏ +39 0922 416268, info@campingnettuno.com. Apartamenty do wynajęcia. * {{Znacznik|'''Camping Valle dei Templi'''|37.26936 |13.58349 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingvalledeitempli.com/ Camping Valle dei Templi]''', Viale Emporium 94 (Villaggio Mosè), ☏ +39 0922 411115, info@campingvalledeitempli.com. Miejsce na 200 namiotów i 100 kamperów. Dostępne są również bungalowy i domki mobilne do wynajęcia. Na terenie kempingu znajduje się basen z barem i pizzeria. ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} c4fkhe1k69n77nbp9l31ogjnw69pigk 157144 157143 2026-06-02T16:07:26Z Moromar 2451 /* Informacje turystyczne */ 157144 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Unidentified building - Agrigento - Italy 2015 (2).JPG|thumb|300px|Eleganckie budynki przy Via Atenea]] [[Plik:Teatro pirandello.JPG|thumb|200px|Teatr Luigiego Pirandello]] * {{Znacznik|Teatr Luigiego Pirandello|37.311472 |13.577107 |typ=atrakcja}}'''[https://fondazioneteatropirandello.it/ Teatr Luigiego Pirandello]''', Piazza Luigi Pirandello. W 1863 roku rada miejska Agrigento zatwierdziła budowę teatru. Prace rozpoczęły się w 1870 roku. Podczas budowy, z powodu sporów między budowniczymi a zarządcami, którzy twierdzili, że łuk harmoniczny jest pusty, architekt Giovan Battista Filippo Basile, projektant Teatru Massimo w Palermo, został zaproszony jako konsultant. W 1880 roku teatr został otwarty dla publiczności. 12 stycznia 1881 roku, podczas wizyty królowej Małgorzaty w Agrigento, władze miejskie postanowiły nazwać teatr imieniem władcy, który następnie otrzymał nazwę „Regina Margherita”. Obecna nazwa została zatwierdzona przez radę miejską w 1946 roku, w dziesiątą rocznicę śmierci wielkiego dramaturga. Podczas II wojny światowej teatr pełnił funkcję kina. === Spacery === * {{Znacznik|Villa Bonfiglio|37.306438 |13.59088|typ=natura}}'''Villa Bonfiglio''' (Miejskie Ogrody Agrigento), Viale della Vittoria (''w pobliżu południowego krańca starego miasta, wzdłuż Viale della Vittoria''). Zawsze otwarte. Przyjemny park miejski z zacienionymi alejkami, ławkami, fontannami i widokiem na morze. Popularny wśród mieszkańców na relaksujący spacer lub odpoczynek pod sosnami, szczególnie późnym popołudniem. Bezpłatny. * {{Znacznik|Via Atenea|37.311864 |13.579702 |typ=atrakcja}}'''Via Atenea''' (''przebiega przez historyczne centrum, równolegle do Viale della Vittoria''). Sklepy zazwyczaj otwarte w godzinach 9:00–13:00 i 17:00–20:00; restauracje i kawiarnie otwarte później. Serce historycznego centrum Agrigento, ta przyjazna dla pieszych ulica pełna jest eleganckich pałaców, butików, zabytkowych kawiarni, lodziarni i restauracji. Wczesnym wieczorem ożywa, gdy mieszkańcy delektują się tradycyjną ''passeggiata'' — spokojnym spacerem i rytuałem towarzyskim. Świetne miejsce do zwiedzania, obserwowania ludzi lub zatrzymania się na kawę lub aperitivo. Zwróć uwagę na boczne uliczki i schody prowadzące do malowniczych punktów widokowych i ukrytych kościołów. Spacer jest bezpłatny. * {{Znacznik|Ridge Trail w Dolinie Świątyń|37.2901 |13.5872|typ=atrakcja}}'''Ridge Trail w Dolinie Świątyń''' (łatwa ścieżka archeologiczna). Rozpoczyna się przy głównym wejściu, Valle dei Templi (''spacer od wejścia do Świątyni Junony przez świątynie Konkordii, Herkulesa i Jowisza''). Płaska i dobrze oznakowana pętla o długości ok. 3 km (ok. 2,8 km), idealna dla osób o każdym stopniu trudności. Łączy główne świątynie i stanowiska archeologiczne Doliny w jednym spacerze. Oferuje wspaniałe widoki, starożytne ruiny i tablice informacyjne wzdłuż trasy. Wybudowane ścieżki umożliwiają dostęp w suchą pogodę, ale latem należy zabrać ze sobą wodę i ochronę przed słońcem. Wstęp do parku wliczony w cenę (12–18 EUR). === Kolarstwo === * {{Znacznik|Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem|37.3119 |13.5797|typ=atrakcja}}'''Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem''' (Malownicza nadmorska trasa rowerowa). Start w centrum Agrigento (''drogą nadmorską SP21 do [[Porto Empedocle]], a następnie powrót drogami wiejskimi''). Malownicza trasa o długości ok. 65 km (ok. 40 mil) przez pagórkowate tereny rolnicze i drogi nadmorskie. Umiarkowany poziom trudności (ok. 600 m przewyższenia), odpowiednia dla doświadczonych rowerzystów. Po drodze mija się gaje oliwne, nadmorskie wioski i portowe miasto [[Porto Empedocle]]. Trasa ta jest popularna w sobotnie poranki wiosną. Wstęp wolny. ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== == Gastronomia == [[Plik:Salita Madonna degli Angeli, Agrigento.jpg|150px|thumb|Wspinaczka na Madonnę degli Angeli]] Spróbuj dań inspirowanych kuchnią grecką, szczególnie dań na bazie bakłażana i oliwy z oliwek. === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Siculò'''|37.309950 |13.583600 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Siculò''', Via Luigi Pirandello, 21, ☎ +39 0922 188 1799. Śr.-Niedz. 10:00-00:00. Pizza na wynos i restauracja. * {{Znacznik|'''Caffè Concordia'''|37.311320 |13.577268 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè Concordia''', Piazza Luigi Pirandello, 36, ☎ +39 0922 25894. Śr.-Niedz. 5:30-21:30. Bar z doskonałymi wypiekami. * {{Znacznik|'''Tipiko'''|37.310272 |13.584792 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipiko''', Salita Madonna degli Angeli, 9, ☎ +39 0922 837081. Pon.-Niedz. 11:00-15:00 i 19:00-23:00. Kanapkarnia oferująca wyrafinowane menu z wysokiej jakości produktami i różnorodnym pieczywem. Serwuje również sałatki. Latem można zjeść na schodach. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Ambasciata di Sicilia'''|37.3113645 |13.5808414 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ambasciata di Sicilia''', ​​Via Giambertoni 2 (''Centrum, Via Atenea''), ☎ +39 092220526, darioloburgio@virgilio.it. 12:00-15:00 i 18:30-23:00. Od 1919 roku w historycznym centrum Agrigento. * {{Znacznik|'''Capotavola'''|37.310272 |13.58809 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Capotavola''', Viale della Vittoria 15/17, ☎ +39 092 221484, difrancesco64@libero.it. pon.-niedz. 12:00-15:00 i 18:00-24:00. * {{Znacznik|'''Kalos'''|37.30932 |13.58647 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristorante.kalos Kalos]''', Salita Filino 1, ☎ +39 092226389. Sycylijskie specjały z owoców morza. Wyrafinowana atmosfera. * {{Znacznik|'''Restauracja Madison'''|37.295328 |13.466988 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.ristorantemadison.com/ Restauracja Madison]''', Via Panoramica 100 (''Lido Rossello-Realmonte Strada Provinciale SP 68''), ☎ +39 0922 816257, contattaci@ristorantemadison.com. * {{Znacznik|'''Boulevard Restaurant Pizzeria'''|37.308406 |13.587236 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/boulevardagrigento Boulevard Restaurant Pizzeria]''', Viale della Vittoria, 13, ☎ +39 0922 661578. Wnętrze jest przestronne, z łukowymi sklepieniami, ale można też zjeść na zewnątrz, wzdłuż alei. * {{Znacznik|'''Restauracja Il Re Di Girgenti'''|37.296982 |13.598678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://ilredigirgenti.it/ Restauracja Il Re Di Girgenti]''', Via Panoramica dei Templi 51, ☎ +39 0922 401388, info@ilredigirgenti.it. 12:30-15:00 i 19:30-23:00. * {{Znacznik|'''Trattoria dei Templi'''|37.29977 |13.59680 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Trattoria dei Templi''', Via Panoramica Valle dei Templi 15 (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☎ +39 0922403110, trattoriadeitempli@virgilio.it. Kuchnia śródziemnomorska. * {{Znacznik|'''Agriturismo Passo dei Briganti'''|37.3032 |13.5626 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.agriturismopassodeibriganti.it/ Agriturismo Passo dei Briganti]''', Via per Fondacazzo, Villaseta (''Z Doliny Świątyń, kieruj się na południowy zachód pierwszym zjazdem (Spinasanta) i skręć w drogę do Fondacazzo (SP 01A)''), ☎ +39 3931241080, info@passodeibriganti.it. 20 euro za zestaw menu (październik 2015). Odrestaurowany XIX-wieczny dom wiejski otoczony 7 hektarami wyłącznie ekologicznych drzew oliwnych, cytrusowych i owocowych. == Życie nocne == Scena kawiarniano-barowa w Agrigento jest swobodna i zakorzeniona w tradycji. W ciągu dnia mieszkańcy gromadzą się w kawiarniach na mocne espresso lub orzeźwiającą granitę, szczególnie w upalne letnie miesiące. Aperitivo to popularny rytuał wczesnym wieczorem — wybierz się na jednego w winiarni lub kawiarni z tarasami wzdłuż Via Atenea lub Viale della Vittoria, aby napić się spritza, lokalnego wina lub sycylijskiego piwa rzemieślniczego, często podawanego z małymi przekąskami. Życie nocne jest zazwyczaj kameralne, a kilka barów i saloników jest otwartych do późna w weekendy. Aby ożywić atmosferę, odwiedź kluby plażowe i koktajl bary bliżej San Leone, szczególnie latem. == Festiwale, imprezy == * Na pochwałę zasługuje '''Festa del Mandorlo in Fiore''' (Święto Kwitnących Migdałów) odbywające się pod koniec lutego. == Nocleg == === Oszczędnie === * '''[https://www.bebagrigentocentro.com/ B&B Le Cinque Novelle]''' (B&B Le Cinque Novelle), Via Amendola 24 (''centrum miasta''), ☏ +39 0922 20232, +39 320 3146111, faks: +39 0922 080325, info@lecinquenovelle.it. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 10:30. Bezpłatny parking, 2 km od Doliny Świątyń. Cena od 50 EUR do 80 EUR za pokój. * '''B&B Night and Day''', Via Romano 9 (''blisko głównej ulicy Via Atenea''), bbnightandday@gmail.com. Cichy i niedrogi nocleg z czystymi pokojami, centralna lokalizacja i rozsądne ceny. Imponujący widok ze wspólnego tarasu. Pokoje od 50 EUR. * '''Belvedere''' (''Via San Vito 20''), ☏ +39 0922 20051. Kilka schodów za rogiem od stacji. Duży i skromny, ale tani i przyjazny. * {{Znacznik|'''Oceano&Mare'''|37.2544437|13.6041524|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.oceanoemare.it/ Oceano&Mare]''' (Bed and Breakfast Oceano&Mare), Via Caterina D'Altavilla 35 (''w San Leone, 200 m od morza''), ☏ +39 0922 413041, faks: +39 0922 413041, info@oceanoemare.it. 30 EUR za osobę. === Umiarkowanie === * '''[https://www.bagliodellaluna.com/ Hotel Baglio della Luna]''', C.da Maddalusa S.S. 640, Km 4, 150, ph (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☏ +39 0922 511061, faks: +39 0922 598802. Hotel wiejski. edit * {{Znacznik|'''Camere a Sud'''|37.3110032|13.5823583|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.camereasud.it/ Camere a Sud]'''. w centrum starego miasta, przy Via Athena. Bardzo mały, schludny, stylowy i nowoczesny pensjonat z pysznym śniadaniem serwowanym na tarasie na dachu. === Ekskluzywnie === * '''Hotel Costa Azzurra''' (''San Leone''). * '''Hotel Dioscuri Bay Palace''', położony w urokliwej zatoce, przy promenadzie San Leone. Hotel oferuje 102 pokoje, wszystkie z balkonem z widokiem na morze lub ląd. Pokoje urządzone są w jednolitych, stonowanych kolorach. Wszystkie pokoje wyposażone są w nowoczesne udogodnienia, takie jak suszarka do włosów, lodówka z barkiem, telefon, kolorowy telewizor i balkon. Łazienki wyposażone są w wannę lub prysznic. * {{Znacznik|'''Hotel Villa Athena'''|37.2917284|13.5913926|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelvillaathena.it/en/ Hotel Villa Athena]''', Via Passeggiata Archeologica 33 (''w Dolinie Świątyń''), ☏ +39 0922596288, info@hotelvillaathena.it. Piękne pokoje i apartamenty z widokiem na Świątynię Concordia, nowe spa, ogród z prywatnym basenem i restaurację La Terrazza degli Dei, na panoramicznym tarasie z widokiem na Dolinę. === Miejsca kempingowe === * {{Znacznik|'''Camping Nettuno'''|37.24411 |13.61376 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingagrigento.com/ Camping Nettuno]''', Via Lacco Ameno 3, ☏ +39 0922 416268, info@campingnettuno.com. Apartamenty do wynajęcia. * {{Znacznik|'''Camping Valle dei Templi'''|37.26936 |13.58349 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingvalledeitempli.com/ Camping Valle dei Templi]''', Viale Emporium 94 (Villaggio Mosè), ☏ +39 0922 411115, info@campingvalledeitempli.com. Miejsce na 200 namiotów i 100 kamperów. Dostępne są również bungalowy i domki mobilne do wynajęcia. Na terenie kempingu znajduje się basen z barem i pizzeria. ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. * {{Znacznik|'''Główny urząd pocztowy'''|37.31148 |13.58611 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Główny urząd pocztowy''' mieści się na Piazza Vittorio Emanuele. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} i9pm916baxp76ckhq0ci3jh33yt5nd0 157145 157144 2026-06-02T16:09:25Z Moromar 2451 /* Zakupy */ 157145 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Unidentified building - Agrigento - Italy 2015 (2).JPG|thumb|300px|Eleganckie budynki przy Via Atenea]] [[Plik:Teatro pirandello.JPG|thumb|200px|Teatr Luigiego Pirandello]] * {{Znacznik|Teatr Luigiego Pirandello|37.311472 |13.577107 |typ=atrakcja}}'''[https://fondazioneteatropirandello.it/ Teatr Luigiego Pirandello]''', Piazza Luigi Pirandello. W 1863 roku rada miejska Agrigento zatwierdziła budowę teatru. Prace rozpoczęły się w 1870 roku. Podczas budowy, z powodu sporów między budowniczymi a zarządcami, którzy twierdzili, że łuk harmoniczny jest pusty, architekt Giovan Battista Filippo Basile, projektant Teatru Massimo w Palermo, został zaproszony jako konsultant. W 1880 roku teatr został otwarty dla publiczności. 12 stycznia 1881 roku, podczas wizyty królowej Małgorzaty w Agrigento, władze miejskie postanowiły nazwać teatr imieniem władcy, który następnie otrzymał nazwę „Regina Margherita”. Obecna nazwa została zatwierdzona przez radę miejską w 1946 roku, w dziesiątą rocznicę śmierci wielkiego dramaturga. Podczas II wojny światowej teatr pełnił funkcję kina. === Spacery === * {{Znacznik|Villa Bonfiglio|37.306438 |13.59088|typ=natura}}'''Villa Bonfiglio''' (Miejskie Ogrody Agrigento), Viale della Vittoria (''w pobliżu południowego krańca starego miasta, wzdłuż Viale della Vittoria''). Zawsze otwarte. Przyjemny park miejski z zacienionymi alejkami, ławkami, fontannami i widokiem na morze. Popularny wśród mieszkańców na relaksujący spacer lub odpoczynek pod sosnami, szczególnie późnym popołudniem. Bezpłatny. * {{Znacznik|Via Atenea|37.311864 |13.579702 |typ=atrakcja}}'''Via Atenea''' (''przebiega przez historyczne centrum, równolegle do Viale della Vittoria''). Sklepy zazwyczaj otwarte w godzinach 9:00–13:00 i 17:00–20:00; restauracje i kawiarnie otwarte później. Serce historycznego centrum Agrigento, ta przyjazna dla pieszych ulica pełna jest eleganckich pałaców, butików, zabytkowych kawiarni, lodziarni i restauracji. Wczesnym wieczorem ożywa, gdy mieszkańcy delektują się tradycyjną ''passeggiata'' — spokojnym spacerem i rytuałem towarzyskim. Świetne miejsce do zwiedzania, obserwowania ludzi lub zatrzymania się na kawę lub aperitivo. Zwróć uwagę na boczne uliczki i schody prowadzące do malowniczych punktów widokowych i ukrytych kościołów. Spacer jest bezpłatny. * {{Znacznik|Ridge Trail w Dolinie Świątyń|37.2901 |13.5872|typ=atrakcja}}'''Ridge Trail w Dolinie Świątyń''' (łatwa ścieżka archeologiczna). Rozpoczyna się przy głównym wejściu, Valle dei Templi (''spacer od wejścia do Świątyni Junony przez świątynie Konkordii, Herkulesa i Jowisza''). Płaska i dobrze oznakowana pętla o długości ok. 3 km (ok. 2,8 km), idealna dla osób o każdym stopniu trudności. Łączy główne świątynie i stanowiska archeologiczne Doliny w jednym spacerze. Oferuje wspaniałe widoki, starożytne ruiny i tablice informacyjne wzdłuż trasy. Wybudowane ścieżki umożliwiają dostęp w suchą pogodę, ale latem należy zabrać ze sobą wodę i ochronę przed słońcem. Wstęp do parku wliczony w cenę (12–18 EUR). === Kolarstwo === * {{Znacznik|Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem|37.3119 |13.5797|typ=atrakcja}}'''Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem''' (Malownicza nadmorska trasa rowerowa). Start w centrum Agrigento (''drogą nadmorską SP21 do [[Porto Empedocle]], a następnie powrót drogami wiejskimi''). Malownicza trasa o długości ok. 65 km (ok. 40 mil) przez pagórkowate tereny rolnicze i drogi nadmorskie. Umiarkowany poziom trudności (ok. 600 m przewyższenia), odpowiednia dla doświadczonych rowerzystów. Po drodze mija się gaje oliwne, nadmorskie wioski i portowe miasto [[Porto Empedocle]]. Trasa ta jest popularna w sobotnie poranki wiosną. Wstęp wolny. ==Praca== ==Nauka== == Zakupy == Wzdłuż ''Via Atena'' znajdują się liczne sklepy z pamiątkami i butiki. Szczególną pamiątką jest ciasto i kuskus pistacjowy z klasztoru Spirito Santo. Sprzedawca owoców i warzyw na końcu drogi dojazdowej [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] oferuje szeroki wybór dla tych, którzy wolą gotować samodzielnie. == Gastronomia == [[Plik:Salita Madonna degli Angeli, Agrigento.jpg|150px|thumb|Wspinaczka na Madonnę degli Angeli]] Spróbuj dań inspirowanych kuchnią grecką, szczególnie dań na bazie bakłażana i oliwy z oliwek. === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Siculò'''|37.309950 |13.583600 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Siculò''', Via Luigi Pirandello, 21, ☎ +39 0922 188 1799. Śr.-Niedz. 10:00-00:00. Pizza na wynos i restauracja. * {{Znacznik|'''Caffè Concordia'''|37.311320 |13.577268 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè Concordia''', Piazza Luigi Pirandello, 36, ☎ +39 0922 25894. Śr.-Niedz. 5:30-21:30. Bar z doskonałymi wypiekami. * {{Znacznik|'''Tipiko'''|37.310272 |13.584792 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipiko''', Salita Madonna degli Angeli, 9, ☎ +39 0922 837081. Pon.-Niedz. 11:00-15:00 i 19:00-23:00. Kanapkarnia oferująca wyrafinowane menu z wysokiej jakości produktami i różnorodnym pieczywem. Serwuje również sałatki. Latem można zjeść na schodach. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Ambasciata di Sicilia'''|37.3113645 |13.5808414 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ambasciata di Sicilia''', ​​Via Giambertoni 2 (''Centrum, Via Atenea''), ☎ +39 092220526, darioloburgio@virgilio.it. 12:00-15:00 i 18:30-23:00. Od 1919 roku w historycznym centrum Agrigento. * {{Znacznik|'''Capotavola'''|37.310272 |13.58809 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Capotavola''', Viale della Vittoria 15/17, ☎ +39 092 221484, difrancesco64@libero.it. pon.-niedz. 12:00-15:00 i 18:00-24:00. * {{Znacznik|'''Kalos'''|37.30932 |13.58647 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristorante.kalos Kalos]''', Salita Filino 1, ☎ +39 092226389. Sycylijskie specjały z owoców morza. Wyrafinowana atmosfera. * {{Znacznik|'''Restauracja Madison'''|37.295328 |13.466988 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.ristorantemadison.com/ Restauracja Madison]''', Via Panoramica 100 (''Lido Rossello-Realmonte Strada Provinciale SP 68''), ☎ +39 0922 816257, contattaci@ristorantemadison.com. * {{Znacznik|'''Boulevard Restaurant Pizzeria'''|37.308406 |13.587236 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/boulevardagrigento Boulevard Restaurant Pizzeria]''', Viale della Vittoria, 13, ☎ +39 0922 661578. Wnętrze jest przestronne, z łukowymi sklepieniami, ale można też zjeść na zewnątrz, wzdłuż alei. * {{Znacznik|'''Restauracja Il Re Di Girgenti'''|37.296982 |13.598678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://ilredigirgenti.it/ Restauracja Il Re Di Girgenti]''', Via Panoramica dei Templi 51, ☎ +39 0922 401388, info@ilredigirgenti.it. 12:30-15:00 i 19:30-23:00. * {{Znacznik|'''Trattoria dei Templi'''|37.29977 |13.59680 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Trattoria dei Templi''', Via Panoramica Valle dei Templi 15 (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☎ +39 0922403110, trattoriadeitempli@virgilio.it. Kuchnia śródziemnomorska. * {{Znacznik|'''Agriturismo Passo dei Briganti'''|37.3032 |13.5626 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.agriturismopassodeibriganti.it/ Agriturismo Passo dei Briganti]''', Via per Fondacazzo, Villaseta (''Z Doliny Świątyń, kieruj się na południowy zachód pierwszym zjazdem (Spinasanta) i skręć w drogę do Fondacazzo (SP 01A)''), ☎ +39 3931241080, info@passodeibriganti.it. 20 euro za zestaw menu (październik 2015). Odrestaurowany XIX-wieczny dom wiejski otoczony 7 hektarami wyłącznie ekologicznych drzew oliwnych, cytrusowych i owocowych. == Życie nocne == Scena kawiarniano-barowa w Agrigento jest swobodna i zakorzeniona w tradycji. W ciągu dnia mieszkańcy gromadzą się w kawiarniach na mocne espresso lub orzeźwiającą granitę, szczególnie w upalne letnie miesiące. Aperitivo to popularny rytuał wczesnym wieczorem — wybierz się na jednego w winiarni lub kawiarni z tarasami wzdłuż Via Atenea lub Viale della Vittoria, aby napić się spritza, lokalnego wina lub sycylijskiego piwa rzemieślniczego, często podawanego z małymi przekąskami. Życie nocne jest zazwyczaj kameralne, a kilka barów i saloników jest otwartych do późna w weekendy. Aby ożywić atmosferę, odwiedź kluby plażowe i koktajl bary bliżej San Leone, szczególnie latem. == Festiwale, imprezy == * Na pochwałę zasługuje '''Festa del Mandorlo in Fiore''' (Święto Kwitnących Migdałów) odbywające się pod koniec lutego. == Nocleg == === Oszczędnie === * '''[https://www.bebagrigentocentro.com/ B&B Le Cinque Novelle]''' (B&B Le Cinque Novelle), Via Amendola 24 (''centrum miasta''), ☏ +39 0922 20232, +39 320 3146111, faks: +39 0922 080325, info@lecinquenovelle.it. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 10:30. Bezpłatny parking, 2 km od Doliny Świątyń. Cena od 50 EUR do 80 EUR za pokój. * '''B&B Night and Day''', Via Romano 9 (''blisko głównej ulicy Via Atenea''), bbnightandday@gmail.com. Cichy i niedrogi nocleg z czystymi pokojami, centralna lokalizacja i rozsądne ceny. Imponujący widok ze wspólnego tarasu. Pokoje od 50 EUR. * '''Belvedere''' (''Via San Vito 20''), ☏ +39 0922 20051. Kilka schodów za rogiem od stacji. Duży i skromny, ale tani i przyjazny. * {{Znacznik|'''Oceano&Mare'''|37.2544437|13.6041524|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.oceanoemare.it/ Oceano&Mare]''' (Bed and Breakfast Oceano&Mare), Via Caterina D'Altavilla 35 (''w San Leone, 200 m od morza''), ☏ +39 0922 413041, faks: +39 0922 413041, info@oceanoemare.it. 30 EUR za osobę. === Umiarkowanie === * '''[https://www.bagliodellaluna.com/ Hotel Baglio della Luna]''', C.da Maddalusa S.S. 640, Km 4, 150, ph (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☏ +39 0922 511061, faks: +39 0922 598802. Hotel wiejski. edit * {{Znacznik|'''Camere a Sud'''|37.3110032|13.5823583|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.camereasud.it/ Camere a Sud]'''. w centrum starego miasta, przy Via Athena. Bardzo mały, schludny, stylowy i nowoczesny pensjonat z pysznym śniadaniem serwowanym na tarasie na dachu. === Ekskluzywnie === * '''Hotel Costa Azzurra''' (''San Leone''). * '''Hotel Dioscuri Bay Palace''', położony w urokliwej zatoce, przy promenadzie San Leone. Hotel oferuje 102 pokoje, wszystkie z balkonem z widokiem na morze lub ląd. Pokoje urządzone są w jednolitych, stonowanych kolorach. Wszystkie pokoje wyposażone są w nowoczesne udogodnienia, takie jak suszarka do włosów, lodówka z barkiem, telefon, kolorowy telewizor i balkon. Łazienki wyposażone są w wannę lub prysznic. * {{Znacznik|'''Hotel Villa Athena'''|37.2917284|13.5913926|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelvillaathena.it/en/ Hotel Villa Athena]''', Via Passeggiata Archeologica 33 (''w Dolinie Świątyń''), ☏ +39 0922596288, info@hotelvillaathena.it. Piękne pokoje i apartamenty z widokiem na Świątynię Concordia, nowe spa, ogród z prywatnym basenem i restaurację La Terrazza degli Dei, na panoramicznym tarasie z widokiem na Dolinę. === Miejsca kempingowe === * {{Znacznik|'''Camping Nettuno'''|37.24411 |13.61376 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingagrigento.com/ Camping Nettuno]''', Via Lacco Ameno 3, ☏ +39 0922 416268, info@campingnettuno.com. Apartamenty do wynajęcia. * {{Znacznik|'''Camping Valle dei Templi'''|37.26936 |13.58349 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingvalledeitempli.com/ Camping Valle dei Templi]''', Viale Emporium 94 (Villaggio Mosè), ☏ +39 0922 411115, info@campingvalledeitempli.com. Miejsce na 200 namiotów i 100 kamperów. Dostępne są również bungalowy i domki mobilne do wynajęcia. Na terenie kempingu znajduje się basen z barem i pizzeria. ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. * {{Znacznik|'''Główny urząd pocztowy'''|37.31148 |13.58611 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Główny urząd pocztowy''' mieści się na Piazza Vittorio Emanuele. == Gdzie dalej == {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{Zarys}} {{Atrybucja}} bah7gbb7g8m6tl9pnac4eo9o1j5idr1 157146 157145 2026-06-02T16:11:35Z Moromar 2451 /* Gdzie dalej */ 157146 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Unidentified building - Agrigento - Italy 2015 (2).JPG|thumb|300px|Eleganckie budynki przy Via Atenea]] [[Plik:Teatro pirandello.JPG|thumb|200px|Teatr Luigiego Pirandello]] * {{Znacznik|Teatr Luigiego Pirandello|37.311472 |13.577107 |typ=atrakcja}}'''[https://fondazioneteatropirandello.it/ Teatr Luigiego Pirandello]''', Piazza Luigi Pirandello. W 1863 roku rada miejska Agrigento zatwierdziła budowę teatru. Prace rozpoczęły się w 1870 roku. Podczas budowy, z powodu sporów między budowniczymi a zarządcami, którzy twierdzili, że łuk harmoniczny jest pusty, architekt Giovan Battista Filippo Basile, projektant Teatru Massimo w Palermo, został zaproszony jako konsultant. W 1880 roku teatr został otwarty dla publiczności. 12 stycznia 1881 roku, podczas wizyty królowej Małgorzaty w Agrigento, władze miejskie postanowiły nazwać teatr imieniem władcy, który następnie otrzymał nazwę „Regina Margherita”. Obecna nazwa została zatwierdzona przez radę miejską w 1946 roku, w dziesiątą rocznicę śmierci wielkiego dramaturga. Podczas II wojny światowej teatr pełnił funkcję kina. === Spacery === * {{Znacznik|Villa Bonfiglio|37.306438 |13.59088|typ=natura}}'''Villa Bonfiglio''' (Miejskie Ogrody Agrigento), Viale della Vittoria (''w pobliżu południowego krańca starego miasta, wzdłuż Viale della Vittoria''). Zawsze otwarte. Przyjemny park miejski z zacienionymi alejkami, ławkami, fontannami i widokiem na morze. Popularny wśród mieszkańców na relaksujący spacer lub odpoczynek pod sosnami, szczególnie późnym popołudniem. Bezpłatny. * {{Znacznik|Via Atenea|37.311864 |13.579702 |typ=atrakcja}}'''Via Atenea''' (''przebiega przez historyczne centrum, równolegle do Viale della Vittoria''). Sklepy zazwyczaj otwarte w godzinach 9:00–13:00 i 17:00–20:00; restauracje i kawiarnie otwarte później. Serce historycznego centrum Agrigento, ta przyjazna dla pieszych ulica pełna jest eleganckich pałaców, butików, zabytkowych kawiarni, lodziarni i restauracji. Wczesnym wieczorem ożywa, gdy mieszkańcy delektują się tradycyjną ''passeggiata'' — spokojnym spacerem i rytuałem towarzyskim. Świetne miejsce do zwiedzania, obserwowania ludzi lub zatrzymania się na kawę lub aperitivo. Zwróć uwagę na boczne uliczki i schody prowadzące do malowniczych punktów widokowych i ukrytych kościołów. Spacer jest bezpłatny. * {{Znacznik|Ridge Trail w Dolinie Świątyń|37.2901 |13.5872|typ=atrakcja}}'''Ridge Trail w Dolinie Świątyń''' (łatwa ścieżka archeologiczna). Rozpoczyna się przy głównym wejściu, Valle dei Templi (''spacer od wejścia do Świątyni Junony przez świątynie Konkordii, Herkulesa i Jowisza''). Płaska i dobrze oznakowana pętla o długości ok. 3 km (ok. 2,8 km), idealna dla osób o każdym stopniu trudności. Łączy główne świątynie i stanowiska archeologiczne Doliny w jednym spacerze. Oferuje wspaniałe widoki, starożytne ruiny i tablice informacyjne wzdłuż trasy. Wybudowane ścieżki umożliwiają dostęp w suchą pogodę, ale latem należy zabrać ze sobą wodę i ochronę przed słońcem. Wstęp do parku wliczony w cenę (12–18 EUR). === Kolarstwo === * {{Znacznik|Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem|37.3119 |13.5797|typ=atrakcja}}'''Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem''' (Malownicza nadmorska trasa rowerowa). Start w centrum Agrigento (''drogą nadmorską SP21 do [[Porto Empedocle]], a następnie powrót drogami wiejskimi''). Malownicza trasa o długości ok. 65 km (ok. 40 mil) przez pagórkowate tereny rolnicze i drogi nadmorskie. Umiarkowany poziom trudności (ok. 600 m przewyższenia), odpowiednia dla doświadczonych rowerzystów. Po drodze mija się gaje oliwne, nadmorskie wioski i portowe miasto [[Porto Empedocle]]. Trasa ta jest popularna w sobotnie poranki wiosną. Wstęp wolny. ==Praca== ==Nauka== == Zakupy == Wzdłuż ''Via Atena'' znajdują się liczne sklepy z pamiątkami i butiki. Szczególną pamiątką jest ciasto i kuskus pistacjowy z klasztoru Spirito Santo. Sprzedawca owoców i warzyw na końcu drogi dojazdowej [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] oferuje szeroki wybór dla tych, którzy wolą gotować samodzielnie. == Gastronomia == [[Plik:Salita Madonna degli Angeli, Agrigento.jpg|150px|thumb|Wspinaczka na Madonnę degli Angeli]] Spróbuj dań inspirowanych kuchnią grecką, szczególnie dań na bazie bakłażana i oliwy z oliwek. === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Siculò'''|37.309950 |13.583600 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Siculò''', Via Luigi Pirandello, 21, ☎ +39 0922 188 1799. Śr.-Niedz. 10:00-00:00. Pizza na wynos i restauracja. * {{Znacznik|'''Caffè Concordia'''|37.311320 |13.577268 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè Concordia''', Piazza Luigi Pirandello, 36, ☎ +39 0922 25894. Śr.-Niedz. 5:30-21:30. Bar z doskonałymi wypiekami. * {{Znacznik|'''Tipiko'''|37.310272 |13.584792 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipiko''', Salita Madonna degli Angeli, 9, ☎ +39 0922 837081. Pon.-Niedz. 11:00-15:00 i 19:00-23:00. Kanapkarnia oferująca wyrafinowane menu z wysokiej jakości produktami i różnorodnym pieczywem. Serwuje również sałatki. Latem można zjeść na schodach. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Ambasciata di Sicilia'''|37.3113645 |13.5808414 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ambasciata di Sicilia''', ​​Via Giambertoni 2 (''Centrum, Via Atenea''), ☎ +39 092220526, darioloburgio@virgilio.it. 12:00-15:00 i 18:30-23:00. Od 1919 roku w historycznym centrum Agrigento. * {{Znacznik|'''Capotavola'''|37.310272 |13.58809 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Capotavola''', Viale della Vittoria 15/17, ☎ +39 092 221484, difrancesco64@libero.it. pon.-niedz. 12:00-15:00 i 18:00-24:00. * {{Znacznik|'''Kalos'''|37.30932 |13.58647 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristorante.kalos Kalos]''', Salita Filino 1, ☎ +39 092226389. Sycylijskie specjały z owoców morza. Wyrafinowana atmosfera. * {{Znacznik|'''Restauracja Madison'''|37.295328 |13.466988 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.ristorantemadison.com/ Restauracja Madison]''', Via Panoramica 100 (''Lido Rossello-Realmonte Strada Provinciale SP 68''), ☎ +39 0922 816257, contattaci@ristorantemadison.com. * {{Znacznik|'''Boulevard Restaurant Pizzeria'''|37.308406 |13.587236 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/boulevardagrigento Boulevard Restaurant Pizzeria]''', Viale della Vittoria, 13, ☎ +39 0922 661578. Wnętrze jest przestronne, z łukowymi sklepieniami, ale można też zjeść na zewnątrz, wzdłuż alei. * {{Znacznik|'''Restauracja Il Re Di Girgenti'''|37.296982 |13.598678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://ilredigirgenti.it/ Restauracja Il Re Di Girgenti]''', Via Panoramica dei Templi 51, ☎ +39 0922 401388, info@ilredigirgenti.it. 12:30-15:00 i 19:30-23:00. * {{Znacznik|'''Trattoria dei Templi'''|37.29977 |13.59680 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Trattoria dei Templi''', Via Panoramica Valle dei Templi 15 (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☎ +39 0922403110, trattoriadeitempli@virgilio.it. Kuchnia śródziemnomorska. * {{Znacznik|'''Agriturismo Passo dei Briganti'''|37.3032 |13.5626 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.agriturismopassodeibriganti.it/ Agriturismo Passo dei Briganti]''', Via per Fondacazzo, Villaseta (''Z Doliny Świątyń, kieruj się na południowy zachód pierwszym zjazdem (Spinasanta) i skręć w drogę do Fondacazzo (SP 01A)''), ☎ +39 3931241080, info@passodeibriganti.it. 20 euro za zestaw menu (październik 2015). Odrestaurowany XIX-wieczny dom wiejski otoczony 7 hektarami wyłącznie ekologicznych drzew oliwnych, cytrusowych i owocowych. == Życie nocne == Scena kawiarniano-barowa w Agrigento jest swobodna i zakorzeniona w tradycji. W ciągu dnia mieszkańcy gromadzą się w kawiarniach na mocne espresso lub orzeźwiającą granitę, szczególnie w upalne letnie miesiące. Aperitivo to popularny rytuał wczesnym wieczorem — wybierz się na jednego w winiarni lub kawiarni z tarasami wzdłuż Via Atenea lub Viale della Vittoria, aby napić się spritza, lokalnego wina lub sycylijskiego piwa rzemieślniczego, często podawanego z małymi przekąskami. Życie nocne jest zazwyczaj kameralne, a kilka barów i saloników jest otwartych do późna w weekendy. Aby ożywić atmosferę, odwiedź kluby plażowe i koktajl bary bliżej San Leone, szczególnie latem. == Festiwale, imprezy == * Na pochwałę zasługuje '''Festa del Mandorlo in Fiore''' (Święto Kwitnących Migdałów) odbywające się pod koniec lutego. == Nocleg == === Oszczędnie === * '''[https://www.bebagrigentocentro.com/ B&B Le Cinque Novelle]''' (B&B Le Cinque Novelle), Via Amendola 24 (''centrum miasta''), ☏ +39 0922 20232, +39 320 3146111, faks: +39 0922 080325, info@lecinquenovelle.it. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 10:30. Bezpłatny parking, 2 km od Doliny Świątyń. Cena od 50 EUR do 80 EUR za pokój. * '''B&B Night and Day''', Via Romano 9 (''blisko głównej ulicy Via Atenea''), bbnightandday@gmail.com. Cichy i niedrogi nocleg z czystymi pokojami, centralna lokalizacja i rozsądne ceny. Imponujący widok ze wspólnego tarasu. Pokoje od 50 EUR. * '''Belvedere''' (''Via San Vito 20''), ☏ +39 0922 20051. Kilka schodów za rogiem od stacji. Duży i skromny, ale tani i przyjazny. * {{Znacznik|'''Oceano&Mare'''|37.2544437|13.6041524|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.oceanoemare.it/ Oceano&Mare]''' (Bed and Breakfast Oceano&Mare), Via Caterina D'Altavilla 35 (''w San Leone, 200 m od morza''), ☏ +39 0922 413041, faks: +39 0922 413041, info@oceanoemare.it. 30 EUR za osobę. === Umiarkowanie === * '''[https://www.bagliodellaluna.com/ Hotel Baglio della Luna]''', C.da Maddalusa S.S. 640, Km 4, 150, ph (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☏ +39 0922 511061, faks: +39 0922 598802. Hotel wiejski. edit * {{Znacznik|'''Camere a Sud'''|37.3110032|13.5823583|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.camereasud.it/ Camere a Sud]'''. w centrum starego miasta, przy Via Athena. Bardzo mały, schludny, stylowy i nowoczesny pensjonat z pysznym śniadaniem serwowanym na tarasie na dachu. === Ekskluzywnie === * '''Hotel Costa Azzurra''' (''San Leone''). * '''Hotel Dioscuri Bay Palace''', położony w urokliwej zatoce, przy promenadzie San Leone. Hotel oferuje 102 pokoje, wszystkie z balkonem z widokiem na morze lub ląd. Pokoje urządzone są w jednolitych, stonowanych kolorach. Wszystkie pokoje wyposażone są w nowoczesne udogodnienia, takie jak suszarka do włosów, lodówka z barkiem, telefon, kolorowy telewizor i balkon. Łazienki wyposażone są w wannę lub prysznic. * {{Znacznik|'''Hotel Villa Athena'''|37.2917284|13.5913926|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelvillaathena.it/en/ Hotel Villa Athena]''', Via Passeggiata Archeologica 33 (''w Dolinie Świątyń''), ☏ +39 0922596288, info@hotelvillaathena.it. Piękne pokoje i apartamenty z widokiem na Świątynię Concordia, nowe spa, ogród z prywatnym basenem i restaurację La Terrazza degli Dei, na panoramicznym tarasie z widokiem na Dolinę. === Miejsca kempingowe === * {{Znacznik|'''Camping Nettuno'''|37.24411 |13.61376 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingagrigento.com/ Camping Nettuno]''', Via Lacco Ameno 3, ☏ +39 0922 416268, info@campingnettuno.com. Apartamenty do wynajęcia. * {{Znacznik|'''Camping Valle dei Templi'''|37.26936 |13.58349 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingvalledeitempli.com/ Camping Valle dei Templi]''', Viale Emporium 94 (Villaggio Mosè), ☏ +39 0922 411115, info@campingvalledeitempli.com. Miejsce na 200 namiotów i 100 kamperów. Dostępne są również bungalowy i domki mobilne do wynajęcia. Na terenie kempingu znajduje się basen z barem i pizzeria. ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. * {{Znacznik|'''Główny urząd pocztowy'''|37.31148 |13.58611 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Główny urząd pocztowy''' mieści się na Piazza Vittorio Emanuele. == Gdzie dalej == * '''[[Porto Empedocle]];''' – pobliskie miasto portowe, wtapiające się w obszar miejski Agrigento. Stanowi bramę do [[Lampedusa|Lampedusy]] i słynie z zachwycających białych klifów '''Scala dei Turchi'''. * '''[[Heraclea Minoa]]''' – malownicze nadmorskie ruiny starożytnego greckiego miasta, około 25 km na zachód wzdłuż wybrzeża. * '''[[Caltanissetta]]''' – miasto na wzgórzu na północnym wschodzie, znane z barokowej architektury i historii górnictwa. * '''[[Gela]]''' – nadmorskie miasto położone 64 km na południowy wschód, z greckimi pozostałościami archeologicznymi i szerokimi, piaszczystymi plażami. {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{geo|37.3167|13.5833|zoom=13}} {{użyteczny}} hj9v7pqeg5lbbspf167y76qzc8psssi 157147 157146 2026-06-02T16:12:04Z Moromar 2451 /* Samochodem */ 157147 wikitext text/x-wiki {{top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Agrygent |nazwa oryginalna = Agrigento |widok = Agrigento_dalla_Valle_dei_Templi.jpg |opis = |herb = Agrigento-stemma.svg |mapa = AgrigentoMap.png |państwo = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]] |region = [[Plik:Flag of Sicily.svg|20px]] [[Sycylia]] |powierzchnia = 245,32 |wysokość = 230 |ludność = 55 000 |prefiks = 0922 |kod pocztowy = 92100 |www = https://comune.agrigento.it/ }} '''Agrygent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]. ''Agrigento'', po sycylijsku: ''Girgenti'' lub ''Giurgenti'') wznosi się na grzbiecie nad morzem, a jego miodowe budynki rozciągają się na wzgórzach niczym rozświetlony słońcem amfiteatr. Za nim, w głąb lądu, ciągną się winnice i gaje migdałowe; poniżej, starożytna '''[[Dolina Świątyń]]''' rozlewa się ku wybrzeżu, roztaczając dorycką majestatyczność. [[Plik:058 Tempio della Concordia.jpg|thumb|right|350px|TŚwiątynia Zgody na tle wznoszącego się nowoczesnego miasta Agrygent]] Agrygent (starożytne ''Akragas''), niegdyś jedno z wielkich miast Wielkiej Grecji, wciąż nosi wielowarstwowe ślady swojej historii – greckiej, rzymskiej, arabskiej i normańskiej – wszystko to otulone w miasto, które sprawia wrażenie zarówno ponadczasowego, jak i tętniącego życiem. Wąskie uliczki wiją się przez historyczne centrum Girgenti, odsłaniając barokowe kościoły, ukryte trattorie i przebłyski błękitnego horyzontu między dachami. Dziś Agrygent równoważy ciężar swojej przeszłości cichym, współczesnym rytmem. Przyciąga odwiedzających archeologią światowej klasy, ale nagradza ich zachodami słońca na placach, literackimi echami Pirandella i autentycznym sycylijskim pulsem, który trwa długo poza ruinami. To nie tylko brama do starożytnego świata – to miasto z własną duszą. == Charakterystyka == === Geografia === Miasto położone jest na wysokości 213 metrów nad poziomem morza, na skalistym wzgórzu, stromym od wschodu i północy oraz łagodnie opadającym od zachodu. Otaczają je dwie rzeki: Sant'Anna (zwana też Drago) i San Biagio. Rzeki te łączą się poniżej miasta, w połowie drogi do morza. Obszar miejski podzielony jest na dwie części głęboką doliną, której północno-zachodnia część wznosi się na wysokość 328 metrów, a południowo-wschodnia na 351 metrów nad poziomem morza. Akropol miejski znajduje się w północno-zachodniej części. Ten nieregularny, prostokątny obszar miejski zajmuje powierzchnię około 450 hektarów. === Historia === Założone około 582 r. p.n.e. przez greckich osadników z [[Gela|Geli]], Agrygent – wówczas Akragas – szybko zyskało na znaczeniu jako jedno z najpotężniejszych miast Wielkiej Grecji. Pod rządami tyrana Terona w V wieku p.n.e. miasto rozkwitło zarówno kulturowo, jak i architektonicznie, budując wspaniałe świątynie, które do dziś dominują w krajobrazie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. [[Plik:Chiesa Madre di santo Stefano Quisquina (Ag).jpg|thumb|right|300px|Katedra w Agrygent (Cattedrale di San Gerlando), wzniesiona nad starym miastem.]] Akragas przeżywało złoty wiek bogactwa i wpływów, znane z przepychu i ambicji. Urodził się tu filozof Empedokles, a miasto biło własne monety i rozszerzyło swoją ekspansję w głąb [[Sycylia|Sycylii]]. Jednak miasto cierpiało z powodu wewnętrznych konfliktów i zostało splądrowane przez Kartagińczyków w 406 r. p.n.e., nigdy nie odzyskując w pełni dawnej potęgi. Pod panowaniem rzymskim, przemianowanym na Agrigentum, miasto ponownie stało się zamożne, a rolnictwo, wydobycie siarki i kwitnący port podtrzymywały jego gospodarkę. Cyceron podkreślał jego znaczenie w swoich pismach i przez wieki zachowało głównie grecki charakter. Po upadku Rzymu Agrigento przeszło pod panowanie Wandalów, Ostrogotów, Bizantyjczyków, Arabów i Normanów. Arabowie przenieśli miasto na wyższe wzniesienie ze względów obronnych, pozostawiając po sobie trwałe wpływy kulturowe. Normanowie zmienili nazwę na Girgenti, którą miasto zachowało do 1927 roku, kiedy to reżim faszystowski przywrócił zlatynizowane Agrigento. W 1934 roku miasto zyskało kolejne uznanie jako miejsce urodzenia laureata Nagrody Nobla, dramaturga Luigiego Pirandella. W 1997 roku starożytne ruiny Agrygentu zostały wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], a w 2025 roku miasto będzie pełniło funkcję Stolicy Kultury [[Włochy|Włoch]]. === Klimat === Na szerokości geograficznej Agrygentu klimat jest łagodny przez cały rok. Unikając stycznia i lutego ze względu na zimne, choć suche miesiące, miasto jest dobrym celem podróży przez cały rok. W lutym zaczynają kwitnąć migdałowce i wiśnie, a dwa międzynarodowe festiwale ludowe, znane jako Festiwal Kwitnących Migdałów, celebrują to wydarzenie. Wiosna, od marca do czerwca, z zielonymi i kwitnącymi polami, jest polecana na wycieczki w głąb lądu. Unikaj zwiedzania w słońcu w najgorętszych porach lipca, sierpnia i września, które są doskonałymi miesiącami na pływanie. Temperatury w sierpniu sięgają czasami 40°C lub więcej, więc warto o tym pamiętać. Wrzesień to idealny czas na pływanie, z temperaturami minimalnymi około 20°C i maksymalnymi zbliżającymi się do 30°C. Najbardziej odważni mieszkańcy pływają w morzu do końca października. == Orientacja == Istnieją trzy Agrygenty: {{Znacznik|'''Dolina Świątyń'''|37.28|13.593|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Dolina Świątyń]]''', dawne {{Znacznik|'''Girgenti'''|37.31341|13.57774|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Girgenti''' położona na wzgórzu oraz trzeci, {{Znacznik|'''Nowy Agrygent'''|37.3073|13.5847|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''nowy Agrygent''', która eksplodowała chaotyczną i często nieuporządkowaną zabudową wokół dwóch pierwszych lokalizacji i wzdłuż wybrzeża. Agrygent położone jest na wzgórzu z widokiem na [[Dolina Świątyń|Dolinę Świątyń]]. Centrum Agrygentu zajmuje cały szczyt wzgórza, które rozciąga się wzdłużnie z północnego zachodu na południowy wschód. Via Atena, wzdłuż której znajdują się główne atrakcje miasta, przebiega niemal w całości przez centrum. W południowo-wschodniej części miasta, na Piazza Marconi, znajduje się Dworzec Główny w Agrigento (patrz poniżej). Nowe miasto, które (nie zawsze) osiągnęło swój kres w [[Dolina Świątyń|Dolinie Świątyń]], rozwija się dość chaotycznie wokół wzgórza. Wzdłuż wybrzeża, między [[Porto Empedocle]] a '''San Leone''', rozwinęły się ośrodki przemysłowe, turystyczne i usługowe. Dzielnica Kaos, przypominająca Pirandello, jest, podobnie jak cała wiejska okolica Agrygentu, wciśnięta między drogi łącznikowe a działalność rzemieślniczą i przemysłową, co utrudnia jej odróżnienie od chaotycznego rozrostu miasta. Jedynie pozostałości świątyń wyróżniają się na tle krajobrazu, nadając Agrigento jego charakter i kształt. Po okolicy najlepiej poruszać się drogą, zarówno publiczną, jak i prywatną. Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Agrigento Bassa'''|37.32004|13.58301|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Agrigento Bassa''' * {{Znacznik|'''Rabato'''|37.31204|13.57340|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Rabato''' === Frakcje === * {{Znacznik|'''Maddalusa'''|37.279|13.5695|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Maddalusa''' * {{Znacznik|'''Villaseta'''|37.2980|13.5610 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaseta''' * {{Znacznik|'''Villaggio Mosè'''|37.2710|13.6209|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Villaggio Mosè''' * {{Znacznik|'''San Leone'''|37.264|13.5837 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''San Leone''' == Dojazd == Agrigento ma dobre połączenia kolejowe i autobusowe, choć dojazd ze wschodniej Sycylii może być czasochłonny. Dolina Świątyń i [[Porto Empedocle]] są łatwo dostępne. === Samolotem === Dwa lotniska najlepiej skomunikowane z Agrigento i jego Doliną Świątyń to [[Palermo]] i [[Trapani]]. [[Katania]] jest dalej położona, ale oferuje lepsze połączenia kontynentalne. Autobusy wahadłowe łączą Agrigento z tymi lotniskami. * {{Znacznik|Lotnisko Trapani-Birgi|37.911944|12.493333|typ=transport}}'''[https://www.airgest.it/ Lotnisko Trapani-Birgi]''' (''Port lotniczy im. Vincenzo Florio'' {{IATA|TPS}}), dystrykt Birgi, Trapani (''156 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento (kierunek wschodni)''), ☎ +39 0923610111, info@airgest.it. Loty krajowe i europejskie, w tym loty regularne i tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Palermo-Punta Raisi|38.181944|13.099444|typ=transport}}'''[https://aeroportodipalermo.it/ Lotnisko Palermo-Punta Raisi]''' (''Port Lotniczy Falcone e Borsellino'' {{IATA|PMO}}) (''178 km od Agrigento. Z lotniska należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A29_Italia.svg|25px]] w kierunku [[Mazzara del Vallo]], zjechać zjazdem w [[Castelvetrano]] i drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] w kierunku Agrigento), ☎ +39 0917020273. Loty krajowe i międzynarodowe, w tym loty tanie. * {{Znacznik|Lotnisko Katania-Fontanarossa|37.466667|15.063889|typ=transport}}'''Lotnisko Katania-Fontanarossa''' ({{IATA|CTA}}) (''165 km od Agrigento, należy jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A19_Italia.svg|25px]] i zjechać zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie drogą krajową [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do Agrigento'') — obsługuje loty krajowe do wszystkich włoskich miast oraz loty do głównych destynacji europejskich i kilku kierunków międzynarodowych. * {{Znacznik|Lotnisko Comiso|36.991667|14.606944|typ=transport}}'''Lotnisko Comiso''' ({{IATA|CIY}}) — otwarte dla ruchu pasażerskiego w 2013 roku, obsługiwane przez kilku tanich przewoźników. Obsługuje głównie loty sezonowe, czarterowe i tanie linie lotnicze do niektórych miast Włoch i Europy. === Koleją === [[Plik:Agrigento, Sicilia, Italia 🇮🇹 - April 2024.jpg|thumb|right|300px|Stacja kolejowa Agrigento Centrale.]] Agrigento ma dwa główne dworce kolejowe i kilka przystanków kolei miejskiej. {{Znacznik|Stacja Agrigento Centrale|37.30906 |13.58482|typ=transport}}'''Stacja Agrigento Centrale''' jest stacją końcową i znajduje się w centrum miasta. Inną ważną stacją jest stacja {{Znacznik|Agrigento Bassa|37.3191 |13.5880 |typ=transport}}'''Agrigento Bassa''', która znajduje się poza centrum, w dolnej części miasta, ale wciąż nieco ponad kilometr od centrum. Obie są obsługiwane przez RFI i oferują połączenia zarówno do [[Palermo]], jak i [[Katania|Katanii]]. Czas podróży jest długi, dlatego należy dokładnie sprawdzić rozkład jazdy. W święta kursuje linia turystyczna między [[Palermo]], Agrigento Bassa i [[Porto Empedocle]], zatrzymując się na stacji {{Znacznik|Tempio di Vulcano|37.2929 |13.5794|typ=transport}}'''Tempio di Vulcano''' w pobliżu [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. Przejazdy można rezerwować za pośrednictwem kolei [http://www.ferroviekaos.it/s1-notizie/prenotazione-treni-turistici-sulla-ferrovia-dei-templi Kaos]. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]] [[Palermo]] – [[Katania]] * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] Sud Occidentale Sicula * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] Catanese * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]] Valle del Platani * Droga krajowa [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]] do [[Porto Empedocle]] Jadąc z [[Palermo]], należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_121_Italia.svg|30px]] do Borgo Manganaro, gdzie należy wjechać na drogę [[Plik:Strada_Statale_189_Italia.svg|30px]]. Alternatywnie można jechać autostradą [[Plik:Autostrada_A20_Italia.svg|25px]], zjeżdżając zjazdem w [[Caltanissetta]], a następnie kontynuować jazdę do Agrigento drogą [[Plik:Strada_Statale_640_Italia.svg|30px]]. Ten sam zjazd z autostrady jest dostępny dla osób jadących z [[Katania|Katanii]]. Jadąc od strony wybrzeża, zarówno ze wschodu ([[Ragusa]] i [[Syrakuzy]]), jak i z zachodu ([[Trapani]]), należy jechać drogą [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], która biegnie wzdłuż całego południowego wybrzeża [[Sycylia|Sycylii]]. Przy drogach krajowych prowadzących do Agrigento stacje benzynowe są częste i regularne, szczególnie gdy zbliżasz się do miasta. === Autobusem === Do Agrigento kursują często autobusy dalekobieżne z [[Palermo]], [[Caltanissetta|Caltanissetty]], [[Katania|Katanii]], [[Sciacca|Sciacci]] i innych sycylijskich miast. Autobusy kursują również do pobliskich miejscowości, takich jak [[Eraclea Minoa]], a kilka do [[Gela|Geli]], [[Mazara del Vallo]], [[Marsala|Marsali]] i [[Trapani]] (2 godz. 20 min). * '''[https://www.cuffaro.info/ Linia autobusowa Cuffaro]''' łączy się z [[Palermo]], [[Canicattì]], [[Favara]], [[Racalmuto]], [[Castrofilippo]] i [[Grotte]]. * Firma F.lli Camilleri łączy się z [[Palermo]], czy Aragoną, Raffadali i Santa Elisabetta. * [https://www.autolineesal.it/en Linia autobusowa Licata] (Sal) łączy miasta [[Porto Empedocle]], Villaggio Mosè, Palma, [[Licata]] i [[Gela]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|37.311753|13.586810|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' (''Autostazione''), Piazzale Fratelli Rosselli. Główny dworzec autobusowy dla autobusów regionalnych, w tym AST, SAIS i Salvatore Lumia. Znajduje się w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. === Statkiem === Agrigento nie jest miastem portowym, ale pobliskie {{Znacznik|Porto Empedocle|37.28752031276968|13.5297804830148|typ=transport}}'''[[Porto Empedocle]]''' (3 km na południowy zachód) oferuje połączenia promowe i wodolotami na [[Wyspy Pelagijskie]], w szczególności na: * [[Lampedusa|Lampedusę]] * [[Linosa|Linosę]] Promy kursują przez cały rok, ale wodoloty kursują głównie latem. Wśród firm znajdują się: * [https://www.siremar.it/ SIREMAR] * [https://www.libertylines.it/ Liberty Lines] (dawniej Ustica Lines) Lokalne autobusy często łączą [[Porto Empedocle]] z Agrigento. == Komunikacja == {{mapa|37.3096|13.5818|zoom=15|wysokość=400 |szerokość=550 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Historyczne centrum Agrigento i średniowieczne uliczki są niewielkie i można do nich łatwo dotrzeć pieszo ze stacji kolejowej Piazza Marconi. === Busem wahadłowym === Karnet Agrigento Culture Pass obejmuje dostęp do głównych atrakcji kulturalnych miasta, a także do autobusu wahadłowego łączącego główne przystanki: Dworzec Centralny, Giunone, Ercole, Marag i katedrę – wszystko w jednej cenie. Szczegóły, bilety i rozkłady jazdy są dostępne na stronie [https://www.coopculture.it/en/products/agrigento-culture-pass/ Coopculture.it]. === Autobusem === Autobusy miejskie obsługiwane przez TUA kursują często z głównego dworca kolejowego. Linie 1, 2 i 3 obsługują Muzeum Archeologiczne i zjeżdżają w dół do głównego wejścia do Doliny Świątyń. Do wejścia do Świątyni Junony (Tempio di Giunone) należy wsiąść do autobusu linii 2/. Rozkłady jazdy są dostępne online, ale mapy mogą nie zawsze odzwierciedlać rzeczywiste zmiany tras. '''[https://www.trasportiurbaniagrigento.it/orari-e-percorsi.html TUA]''' (Trasporti Urbani Agrigento). Bilety można kupić z wyprzedzeniem w barach lub sklepach tytoniowych i skasować w pojeździe. Na pokładzie można również płacić monetami, kartą zbliżeniową lub płatnością mobilną (Visa, Mastercard, Apple Pay, Google Pay). Bilet jednorazowy: 1,20 EUR z wyprzedzeniem; 1,70 EUR w pociągu; 1,50 EUR z płatnością zbliżeniową lub mobilną. Bilet całodniowy: 3,40 EUR. == Warto zobaczyć == Agrigento ma bogatą historię, od czasów potężnego greckiego miasta Akragas, po późniejsze wcielenia rzymskie, średniowieczne i barokowe. Choć [[Dolina Świątyń]] jest jego najbardziej charakterystyczną atrakcją, samo miasto kryje w sobie bogactwo mniej znanych skarbów, w tym pozostałości archeologiczne, zabytkowe kościoły i biblioteki ukryte w starówce. Oto, od czego zacząć zwiedzanie. [[Plik:Agrigent Museum Innenhof.jpg|thumb|300px|Regionalne Muzeum Archeologiczne "Pietro Griffo".]] === Muzea === Główne muzeum i kolekcja archeologiczna Agrigento znajdują się w połowie drogi między centrum miasta a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. To niezbędny przystanek, aby zrozumieć kulturowy i historyczny kontekst starożytnych Akragas, a także chłodne schronienie w upalne dni. * {{zobacz | name=[https://parcovalledeitempli.it/archeologia/1-museo-archeologico-regionale-pietro-griffo/ Regionalne Muzeum Archeologiczne „Pietro Griffo”.] | alt= | url= | adres=Contrada San Nicola 12 | lat=37.323032| long=13.572175| wskazówki=Autobusy 1, 2, 2/ lub 3 z Piazzale Rosselli | tollfree=+39 0922 401565 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt–Sob 9:00–19:00; Niedz. Pon 9:00–13:00. To nowoczesne muzeum znajduje się w połowie drogi między miastem a [[Dolina Świątyń|Doliną Świątyń]]. Jego eksponaty prezentują artefakty ze starożytnego Akragas, w tym imponujący zrekonstruowany telamon ze Świątyni Zeusa Olimpijskiego. Cena: 8 €. }} * {{zobacz | name=[http://www.museodiocesanoag.it/ Muzeum Diecezjalne w Agrigento] | alt= | url= | adres=Via Duomo 96 | lat=37.31378 | long=13.57638 | wskazówki=obok katedry | tollfree=+39 0922 595304 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–Niedz. 10:00–13:00, 16:00–19:00; Niedz. 10:00–13:00. Muzeum, położone obok katedry, prezentuje sztukę sakralną, szaty liturgiczne, srebra i dokumenty z wielu wieków historii Kościoła. Mieści się w XVII-wiecznym Pałacu Biskupim, a jego główną atrakcją jest bogato zdobiona sala z kasetonowymi sufitami i renesansowymi malowidłami. Wstęp: 5 euro (ulgowy: 3 euro, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny). }} * {{zobacz | name=[https://casamuseopirandello.it/ Dom urodzenia Luigiego Pirandella] | alt= | url= | adres=Contrada Caos, Via Pirandello | lat=37.29136| long=13.55134| wskazówki=około 4 km na zachód od centrum miasta, dojazd samochodem lub autobusem lokalnym | tollfree=+39 0922 511218 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.–Niedz. 09:00–13:00, 15:30–19:00. W domu rodzinnym Luigiego Pirandella, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1934), znajduje się małe muzeum z fotografiami, rękopisami i rzeczami osobistymi. Na zewnątrz rośnie sosna wspomniana w jego pismach, a w pobliżu znajduje się miejsce spoczynku jego prochów. 4 € (ulgowe 2 €). }} === Archeologia === Agrigento, niegdyś jedno z najbogatszych miast Wielkiej Grecji, zachowało rozległy wachlarz greckich ruin i rzymskich dzielnic. [[Dolina Świątyń]], wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], jest perłą w koronie – ale rzadziej odwiedzana Dzielnica Hellenistyczno-Rzymska oferuje bliższe spojrzenie na starożytne życie miejskie. [[Plik:Temple of Concordia, Agrigento.jpg|thumb|300px|Świątynia Zgody, Agrigento]] * {{zobacz | name=[[Dolina Świątyń]] | alt=Valle dei Templi | url= | adres=Via Panoramica dei Templi, snc (Casa Sanfilippo) | lat=37.289722| long=13.593333| wskazówki=autobusy miejskie 1, 2, 3 lub 2/ z Piazzale Rosselli zatrzymują się w pobliżu wejść | tollfree=+39 0922 621657, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=urp.parcoag@regione.sicilia.it. Główna ścieżka i Świątynia Jowisza: 08:30–19:00. Obszary oddalone (np. Demeter, dzielnica hellenistyczna): 08:30–17:00. Dolina Świątyń, jeden z najważniejszych parków archeologicznych [[Sycylia|Sycylii]] i obiekt [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|światowego dziedzictwa UNESCO]], rozciąga się na kilka kilometrów starożytnych greckich ruin. Jej ciąg monumentalnych świątyń doryckich można porównać do [[Ateny|ateńskiego]] Akropolu. Szczegółowy wykaz każdej świątyni i informacje o sposobie zwiedzania można znaleźć na stronie [[Dolina Świątyń|Doliny Świątyń]]. 12 € tylko za park, 18 € łącznie z muzeum. }} * {{zobacz | name=Dzielnica hellenistyczno-rzymska | alt= | url= | adres= | lat=37.297493 | long=13.591762| wskazówki=po drugiej stronie ulicy od muzeum archeologicznego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pozostałości starożytnej dzielnicy mieszkalnej miasta. Znajdziesz tu brukowane uliczki, cysterny i kilka domów z oryginalnymi mozaikami i murami. }} * {{zobacz | name=Świątynia Demeter | alt= | url= | adres= | lat=37.299272| long=13.603352| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z rezerwacją. Zbudowana w stylu doryckim w 470 roku p.n.e. i poświęcona Demeter, patronce miasta, świątynia została później włączona do normańskiego kościoła San Biagio. Do dziś pozostały po niej jedynie fundamenty. Efeb z Agrygentu, kuros z epoki surowej, obecnie przechowywany w Regionalnym Muzeum Archeologicznym w Agrygencie, został znaleziony w pobliskiej cysternie. }} === Architektura === Poza starożytną przeszłością, położona na wzgórzu starówka Agrigento oferuje bogactwo stylów architektonicznych – normańskie kościoły zbudowane na greckich fundamentach, barokowe klasztory i okazałe biblioteki. Spacer po górnych uliczkach miasta odsłania spektakularne widoki i ciche zakątki pełne lokalnego uroku. [[Plik:AgrigentoBibliotecaLucchesiana3.jpg|thumb|300px|Biblioteca Lucchesiana, Agrigento]] * {{zobacz | name=Katedra San Gerlando | alt= | url= | adres= | lat=37.3141| long=13.576| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Duża katedra znajduje się na wzgórzu, w północno-zachodnim narożniku centrum miasta, przy Via Duomo. Zbudowana około 1000 roku n.e., była od tego czasu kilkakrotnie przebudowywana, ale dziś oferuje wspaniałe widoki na dolinę. }} * {{zobacz | name=Kościół Santa Maria dei Greci | alt= | url= | adres=Salita Santa Maria dei Greci | lat=37.313| long=13.5781| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Listopad-marzec: wt.-ndz. 10:00-13:00; kwiecień-październik: wt.-ndz. 10:00-13:30, 15:30-19:00. Ciekawy kościół normański zbudowany około 1000 lat temu na miejscu starożytnej greckiej świątyni. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Klasztor Ducha Świętego | alt= | url= | adres=Via Santo Spirito 9 | lat=37.3114| long=13.5837| wskazówki=blisko Santa Maria dei Greci i katedry | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Często otwarte rano; sprawdź lokalnie lub w biurze turystycznym. Klasztor cystersów i dawny klasztor z bogato zdobionym barokowym wnętrzem, zbudowany między XIII a XIV wiekiem. Słynie ze sztukaterii, krużganków i tradycyjnych ciastek migdałowych, które zakonnice wciąż wyrabiają. Wstęp wolny lub za darowiznę. }} * {{zobacz | name=[https://www.bibliotecalucchesianaagrigento.it/ Biblioteca Lucchesiana] | alt= | url= | adres=Via Duomo 94 | lat=37.31362| long=13.57776| wskazówki=tuż przy katedrze | tollfree=+39 0922 595275 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.–pt. 8:00–13:30; sprawdź wcześniej dostępność w weekendy. Założona w 1765 roku, ta elegancka biblioteka kościelna ma zachwycające, wyłożone boazerią wnętrze i przechowuje tysiące rzadkich rękopisów, pergaminów i inkunabułów. Prawdziwa perełka dla miłośników architektury i książek. Wstęp wolny, mile widziane datki. }} * {{zobacz | name=Kościół San Lorenzo (del Purgatorio) | alt= | url= | adres=Via Atenea | lat=37.31221 | long=13.57926 | wskazówki=na głównym deptaku starego miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zmienne; zazwyczaj otwarte rano lub na życzenie. Piękny barokowy kościół z efektownym wnętrzem i sztukaterią autorstwa Giacomo Serpotty. Warto zajrzeć, spacerując Via Atenea. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Porta Di Ponte | alt= | url= | adres=Via Atenea 1 | lat=37.31005| long=13.58494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pochodząca z IX wieku, była najważniejszą bramą miejską i składała się z mostu zwodzonego. Bramę zwieńczał gotycki łuk z herbem Fryderyka III Aragońskiego, króla Sycylii w latach 1296–1337. Została całkowicie zniszczona w 1868 roku i odbudowana, bez łuku, w stylu neoklasycystycznym według projektu Rafaela Politiego. Zachowały się dwa rysunki oryginalnej bramy: jeden z 1823 roku autorstwa Leo von Klenze, a drugi z 1829 roku autorstwa Friedricha Maxmiliana Hessemera. Porta di Ponte była również wejściem do Via Atenea, głównej arterii średniowiecznego miasta Girgenti. }} * {{zobacz | name=Sanktuarium San Calogero | alt= | url= | adres= | lat=37.309083| long=13.58605| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół San Calogero pochodzi z okresu między XIII a XIV wiekiem, kiedy Agrigento znajdowało się pod władzą rodu Chiaramonte. Ten niewielki budynek został wzniesiony poza murami starego, średniowiecznego miasta, na obszarze uważanym za dość odległy, ponieważ w tamtym czasie znajdowała się tam duża fosa, znana jako „la Nave”, utrudniająca dotarcie do niej. Fosa została zasypana dopiero w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Zamek w Agrigento | alt= | url= | adres= | lat=37.313963| long=13.578608| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek w Agrigento (Castrum Agrigenti) to jedna z najważniejszych średniowiecznych budowli w sycylijskim mieście. Stoi w pobliżu wzgórza Girgenti, na którym powstało starożytne średniowieczne centrum Agrigento. Obecnie budynek jest własnością publiczną i jest całkowicie opuszczony. }} * {{zobacz | name=Palazzo delle Poste | alt= | url= | adres= | lat=37.31143| long=13.58603| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Poza centrum miasta === [[Plik:Punta Bianca 02.jpg|thumb|Punta Bianca]] * {{Znacznik|Punta Bianca|37.19438|13.6611|typ=natura}}'''Punta Bianca''' (''z [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]], zjechać na SP71, a następnie wjechać na drogę gruntową. Sprawdź lokalizację za pomocą GPS-a lub mapy''). Niewielka plaża na cyplu z białymi skałami bardzo podobnymi do Scala dei Turchi. Dojazd drogami gruntowymi. Plaża jest teoretycznie niedostępna dla publiczności ze względu na zagrożenia geologiczne, ale miejscowi nadal tam zaglądają. Na terenie obiektu znajdują się również dawne koszary Guardia di Finanza, obecnie w ruinie. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Unidentified building - Agrigento - Italy 2015 (2).JPG|thumb|300px|Eleganckie budynki przy Via Atenea]] [[Plik:Teatro pirandello.JPG|thumb|200px|Teatr Luigiego Pirandello]] * {{Znacznik|Teatr Luigiego Pirandello|37.311472 |13.577107 |typ=atrakcja}}'''[https://fondazioneteatropirandello.it/ Teatr Luigiego Pirandello]''', Piazza Luigi Pirandello. W 1863 roku rada miejska Agrigento zatwierdziła budowę teatru. Prace rozpoczęły się w 1870 roku. Podczas budowy, z powodu sporów między budowniczymi a zarządcami, którzy twierdzili, że łuk harmoniczny jest pusty, architekt Giovan Battista Filippo Basile, projektant Teatru Massimo w Palermo, został zaproszony jako konsultant. W 1880 roku teatr został otwarty dla publiczności. 12 stycznia 1881 roku, podczas wizyty królowej Małgorzaty w Agrigento, władze miejskie postanowiły nazwać teatr imieniem władcy, który następnie otrzymał nazwę „Regina Margherita”. Obecna nazwa została zatwierdzona przez radę miejską w 1946 roku, w dziesiątą rocznicę śmierci wielkiego dramaturga. Podczas II wojny światowej teatr pełnił funkcję kina. === Spacery === * {{Znacznik|Villa Bonfiglio|37.306438 |13.59088|typ=natura}}'''Villa Bonfiglio''' (Miejskie Ogrody Agrigento), Viale della Vittoria (''w pobliżu południowego krańca starego miasta, wzdłuż Viale della Vittoria''). Zawsze otwarte. Przyjemny park miejski z zacienionymi alejkami, ławkami, fontannami i widokiem na morze. Popularny wśród mieszkańców na relaksujący spacer lub odpoczynek pod sosnami, szczególnie późnym popołudniem. Bezpłatny. * {{Znacznik|Via Atenea|37.311864 |13.579702 |typ=atrakcja}}'''Via Atenea''' (''przebiega przez historyczne centrum, równolegle do Viale della Vittoria''). Sklepy zazwyczaj otwarte w godzinach 9:00–13:00 i 17:00–20:00; restauracje i kawiarnie otwarte później. Serce historycznego centrum Agrigento, ta przyjazna dla pieszych ulica pełna jest eleganckich pałaców, butików, zabytkowych kawiarni, lodziarni i restauracji. Wczesnym wieczorem ożywa, gdy mieszkańcy delektują się tradycyjną ''passeggiata'' — spokojnym spacerem i rytuałem towarzyskim. Świetne miejsce do zwiedzania, obserwowania ludzi lub zatrzymania się na kawę lub aperitivo. Zwróć uwagę na boczne uliczki i schody prowadzące do malowniczych punktów widokowych i ukrytych kościołów. Spacer jest bezpłatny. * {{Znacznik|Ridge Trail w Dolinie Świątyń|37.2901 |13.5872|typ=atrakcja}}'''Ridge Trail w Dolinie Świątyń''' (łatwa ścieżka archeologiczna). Rozpoczyna się przy głównym wejściu, Valle dei Templi (''spacer od wejścia do Świątyni Junony przez świątynie Konkordii, Herkulesa i Jowisza''). Płaska i dobrze oznakowana pętla o długości ok. 3 km (ok. 2,8 km), idealna dla osób o każdym stopniu trudności. Łączy główne świątynie i stanowiska archeologiczne Doliny w jednym spacerze. Oferuje wspaniałe widoki, starożytne ruiny i tablice informacyjne wzdłuż trasy. Wybudowane ścieżki umożliwiają dostęp w suchą pogodę, ale latem należy zabrać ze sobą wodę i ochronę przed słońcem. Wstęp do parku wliczony w cenę (12–18 EUR). === Kolarstwo === * {{Znacznik|Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem|37.3119 |13.5797|typ=atrakcja}}'''Pętla rowerowa z Agrigento do [[Porto Empedocle]] i z powrotem''' (Malownicza nadmorska trasa rowerowa). Start w centrum Agrigento (''drogą nadmorską SP21 do [[Porto Empedocle]], a następnie powrót drogami wiejskimi''). Malownicza trasa o długości ok. 65 km (ok. 40 mil) przez pagórkowate tereny rolnicze i drogi nadmorskie. Umiarkowany poziom trudności (ok. 600 m przewyższenia), odpowiednia dla doświadczonych rowerzystów. Po drodze mija się gaje oliwne, nadmorskie wioski i portowe miasto [[Porto Empedocle]]. Trasa ta jest popularna w sobotnie poranki wiosną. Wstęp wolny. ==Praca== ==Nauka== == Zakupy == Wzdłuż ''Via Atena'' znajdują się liczne sklepy z pamiątkami i butiki. Szczególną pamiątką jest ciasto i kuskus pistacjowy z klasztoru Spirito Santo. Sprzedawca owoców i warzyw na końcu drogi dojazdowej [[Plik:Strada_Statale_115_Italia.svg|30px]] oferuje szeroki wybór dla tych, którzy wolą gotować samodzielnie. == Gastronomia == [[Plik:Salita Madonna degli Angeli, Agrigento.jpg|150px|thumb|Wspinaczka na Madonnę degli Angeli]] Spróbuj dań inspirowanych kuchnią grecką, szczególnie dań na bazie bakłażana i oliwy z oliwek. === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Siculò'''|37.309950 |13.583600 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Siculò''', Via Luigi Pirandello, 21, ☎ +39 0922 188 1799. Śr.-Niedz. 10:00-00:00. Pizza na wynos i restauracja. * {{Znacznik|'''Caffè Concordia'''|37.311320 |13.577268 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè Concordia''', Piazza Luigi Pirandello, 36, ☎ +39 0922 25894. Śr.-Niedz. 5:30-21:30. Bar z doskonałymi wypiekami. * {{Znacznik|'''Tipiko'''|37.310272 |13.584792 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipiko''', Salita Madonna degli Angeli, 9, ☎ +39 0922 837081. Pon.-Niedz. 11:00-15:00 i 19:00-23:00. Kanapkarnia oferująca wyrafinowane menu z wysokiej jakości produktami i różnorodnym pieczywem. Serwuje również sałatki. Latem można zjeść na schodach. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Ambasciata di Sicilia'''|37.3113645 |13.5808414 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ambasciata di Sicilia''', ​​Via Giambertoni 2 (''Centrum, Via Atenea''), ☎ +39 092220526, darioloburgio@virgilio.it. 12:00-15:00 i 18:30-23:00. Od 1919 roku w historycznym centrum Agrigento. * {{Znacznik|'''Capotavola'''|37.310272 |13.58809 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Capotavola''', Viale della Vittoria 15/17, ☎ +39 092 221484, difrancesco64@libero.it. pon.-niedz. 12:00-15:00 i 18:00-24:00. * {{Znacznik|'''Kalos'''|37.30932 |13.58647 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristorante.kalos Kalos]''', Salita Filino 1, ☎ +39 092226389. Sycylijskie specjały z owoców morza. Wyrafinowana atmosfera. * {{Znacznik|'''Restauracja Madison'''|37.295328 |13.466988 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.ristorantemadison.com/ Restauracja Madison]''', Via Panoramica 100 (''Lido Rossello-Realmonte Strada Provinciale SP 68''), ☎ +39 0922 816257, contattaci@ristorantemadison.com. * {{Znacznik|'''Boulevard Restaurant Pizzeria'''|37.308406 |13.587236 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/boulevardagrigento Boulevard Restaurant Pizzeria]''', Viale della Vittoria, 13, ☎ +39 0922 661578. Wnętrze jest przestronne, z łukowymi sklepieniami, ale można też zjeść na zewnątrz, wzdłuż alei. * {{Znacznik|'''Restauracja Il Re Di Girgenti'''|37.296982 |13.598678 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://ilredigirgenti.it/ Restauracja Il Re Di Girgenti]''', Via Panoramica dei Templi 51, ☎ +39 0922 401388, info@ilredigirgenti.it. 12:30-15:00 i 19:30-23:00. * {{Znacznik|'''Trattoria dei Templi'''|37.29977 |13.59680 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Trattoria dei Templi''', Via Panoramica Valle dei Templi 15 (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☎ +39 0922403110, trattoriadeitempli@virgilio.it. Kuchnia śródziemnomorska. * {{Znacznik|'''Agriturismo Passo dei Briganti'''|37.3032 |13.5626 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.agriturismopassodeibriganti.it/ Agriturismo Passo dei Briganti]''', Via per Fondacazzo, Villaseta (''Z Doliny Świątyń, kieruj się na południowy zachód pierwszym zjazdem (Spinasanta) i skręć w drogę do Fondacazzo (SP 01A)''), ☎ +39 3931241080, info@passodeibriganti.it. 20 euro za zestaw menu (październik 2015). Odrestaurowany XIX-wieczny dom wiejski otoczony 7 hektarami wyłącznie ekologicznych drzew oliwnych, cytrusowych i owocowych. == Życie nocne == Scena kawiarniano-barowa w Agrigento jest swobodna i zakorzeniona w tradycji. W ciągu dnia mieszkańcy gromadzą się w kawiarniach na mocne espresso lub orzeźwiającą granitę, szczególnie w upalne letnie miesiące. Aperitivo to popularny rytuał wczesnym wieczorem — wybierz się na jednego w winiarni lub kawiarni z tarasami wzdłuż Via Atenea lub Viale della Vittoria, aby napić się spritza, lokalnego wina lub sycylijskiego piwa rzemieślniczego, często podawanego z małymi przekąskami. Życie nocne jest zazwyczaj kameralne, a kilka barów i saloników jest otwartych do późna w weekendy. Aby ożywić atmosferę, odwiedź kluby plażowe i koktajl bary bliżej San Leone, szczególnie latem. == Festiwale, imprezy == * Na pochwałę zasługuje '''Festa del Mandorlo in Fiore''' (Święto Kwitnących Migdałów) odbywające się pod koniec lutego. == Nocleg == === Oszczędnie === * '''[https://www.bebagrigentocentro.com/ B&B Le Cinque Novelle]''' (B&B Le Cinque Novelle), Via Amendola 24 (''centrum miasta''), ☏ +39 0922 20232, +39 320 3146111, faks: +39 0922 080325, info@lecinquenovelle.it. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 10:30. Bezpłatny parking, 2 km od Doliny Świątyń. Cena od 50 EUR do 80 EUR za pokój. * '''B&B Night and Day''', Via Romano 9 (''blisko głównej ulicy Via Atenea''), bbnightandday@gmail.com. Cichy i niedrogi nocleg z czystymi pokojami, centralna lokalizacja i rozsądne ceny. Imponujący widok ze wspólnego tarasu. Pokoje od 50 EUR. * '''Belvedere''' (''Via San Vito 20''), ☏ +39 0922 20051. Kilka schodów za rogiem od stacji. Duży i skromny, ale tani i przyjazny. * {{Znacznik|'''Oceano&Mare'''|37.2544437|13.6041524|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.oceanoemare.it/ Oceano&Mare]''' (Bed and Breakfast Oceano&Mare), Via Caterina D'Altavilla 35 (''w San Leone, 200 m od morza''), ☏ +39 0922 413041, faks: +39 0922 413041, info@oceanoemare.it. 30 EUR za osobę. === Umiarkowanie === * '''[https://www.bagliodellaluna.com/ Hotel Baglio della Luna]''', C.da Maddalusa S.S. 640, Km 4, 150, ph (''w pobliżu Doliny Świątyń''), ☏ +39 0922 511061, faks: +39 0922 598802. Hotel wiejski. edit * {{Znacznik|'''Camere a Sud'''|37.3110032|13.5823583|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.camereasud.it/ Camere a Sud]'''. w centrum starego miasta, przy Via Athena. Bardzo mały, schludny, stylowy i nowoczesny pensjonat z pysznym śniadaniem serwowanym na tarasie na dachu. === Ekskluzywnie === * '''Hotel Costa Azzurra''' (''San Leone''). * '''Hotel Dioscuri Bay Palace''', położony w urokliwej zatoce, przy promenadzie San Leone. Hotel oferuje 102 pokoje, wszystkie z balkonem z widokiem na morze lub ląd. Pokoje urządzone są w jednolitych, stonowanych kolorach. Wszystkie pokoje wyposażone są w nowoczesne udogodnienia, takie jak suszarka do włosów, lodówka z barkiem, telefon, kolorowy telewizor i balkon. Łazienki wyposażone są w wannę lub prysznic. * {{Znacznik|'''Hotel Villa Athena'''|37.2917284|13.5913926|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelvillaathena.it/en/ Hotel Villa Athena]''', Via Passeggiata Archeologica 33 (''w Dolinie Świątyń''), ☏ +39 0922596288, info@hotelvillaathena.it. Piękne pokoje i apartamenty z widokiem na Świątynię Concordia, nowe spa, ogród z prywatnym basenem i restaurację La Terrazza degli Dei, na panoramicznym tarasie z widokiem na Dolinę. === Miejsca kempingowe === * {{Znacznik|'''Camping Nettuno'''|37.24411 |13.61376 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingagrigento.com/ Camping Nettuno]''', Via Lacco Ameno 3, ☏ +39 0922 416268, info@campingnettuno.com. Apartamenty do wynajęcia. * {{Znacznik|'''Camping Valle dei Templi'''|37.26936 |13.58349 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingvalledeitempli.com/ Camping Valle dei Templi]''', Viale Emporium 94 (Villaggio Mosè), ☏ +39 0922 411115, info@campingvalledeitempli.com. Miejsce na 200 namiotów i 100 kamperów. Dostępne są również bungalowy i domki mobilne do wynajęcia. Na terenie kempingu znajduje się basen z barem i pizzeria. ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Ufficio Informazioni'''|37.309855|13.584788|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ufficio Informazioni''', Via Cesare Battisti, 15, ☏ +39 0922 20454, aast_ag@virgilio.it. * {{Znacznik|'''Główny urząd pocztowy'''|37.31148 |13.58611 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Główny urząd pocztowy''' mieści się na Piazza Vittorio Emanuele. == Gdzie dalej == * '''[[Porto Empedocle]];''' – pobliskie miasto portowe, wtapiające się w obszar miejski Agrigento. Stanowi bramę do [[Lampedusa|Lampedusy]] i słynie z zachwycających białych klifów '''Scala dei Turchi'''. * '''[[Heraclea Minoa]]''' – malownicze nadmorskie ruiny starożytnego greckiego miasta, około 25 km na zachód wzdłuż wybrzeża. * '''[[Caltanissetta]]''' – miasto na wzgórzu na północnym wschodzie, znane z barokowej architektury i historii górnictwa. * '''[[Gela]]''' – nadmorskie miasto położone 64 km na południowy wschód, z greckimi pozostałościami archeologicznymi i szerokimi, piaszczystymi plażami. {{Jest w|Prowincja Agrigento}} [[Kategoria:Sycylia]] {{geo|37.3167|13.5833|zoom=13}} {{użyteczny}} 06trrthddgxtb56j1y736rsofughmub 0 7047 157152 131128 2026-06-02T18:35:30Z Moromar 2451 157152 wikitext text/x-wiki {{top-banner|Derrybawn, Co. Wicklow, Ireland - panoramio (1).jpg}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Wicklow |widok=Wicklow_Town_-_geograph.org.uk_-_692370_(cropped).jpg |herb= |mapa= |region=Wicklow |powierzchnia= |lud=7 000 |prefiks= |www=http://www.wicklow.ie/ }} '''Wicklow''' – miasto we wschodniej [[Irlandia|Irlandii]] w prowincji Leinster, stolica hrabstwa Wicklow. Położone na wybrzeżu Morza Irlandzkiego, posiada port handlowy. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Dublinie. ===Koleją=== Wicklow położony jest na linii kolejowej Dublin-Wexford. ===Samochodem=== Wicklow położone jest przy autostradzie Dublin-Wexford ===Autobusem=== Miasto ma wiele połączeń zarówno z głównymi, jak i mniejszymi miejscowościami w Irlandii. Połączenia realizuje przede wszystkim narodowy przewoźnik Bus Éireann. ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== * Glen na Smole 4-gwiazdkowy * River Lodge Accomodation 3-gwiazdkowy * The Grand Hotel hotel 3-gwiazdkowy * Ashgrove B&B 3-gwiazdkowy ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Wicklow (hrabstwo)}} {{Zarys}} [[Kategoria:Irlandia]] qxehecw247iyzd7qa11eh296f2xfe2y 0 7671 157153 129023 2026-06-02T18:35:42Z Moromar 2451 157153 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Arklow |widok=IMG_FerrybankArklow1548.jpg |herb= |mapa= |region=Wicklow |powierzchnia= |lud=12 700 |prefiks= |www=http://www.arklow.ie/ }} '''Arklow''' – miasto w [[Irlandia|Irlandii]], leżące w hrabstwie Wicklow. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliżej położony jest port lotniczy Dublin. ===Koleją=== Stacja kolejowa Arklow (obsługiwana przez Iarnród Éireann) ma bezpośrednie połączenia z Dublinem. ===Samochodem=== Arklow jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== * Arklow Bay Hotel hotel 3-gwiazdkowy * The Royal Hotel Arklow hotel 2-gwiazdkowy * Moneylands Farm B&B & Self-Catering 4-gwiazdkowy * Woodenbridge Hotel & Lodge hotel 3-gwiazdkowy * Bridge Hotel hotel 2-gwiazdkowy ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Wicklow (hrabstwo)}} {{Zarys}} [[Kategoria:Irlandia]] cewrqyvjhh28adhawboildaqq3egvuv 0 8247 157155 129517 2026-06-02T18:36:37Z Moromar 2451 157155 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Bray |widok=Bray01.JPG |herb=Bray-crest.png |mapa= |region=Wicklow |powierzchnia=114,99 |lud=32 600 |prefiks=+353 (0) 1 |www=http://www.bray.ie/ }} '''Bray''' – miasto we wschodniej [[Irlandia|Irlandii]] w prowincji Leinster, stolica hrabstwa Wicklow. Położone na wybrzeżu Morza Irlandzkiego, posiada port handlowy. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Dublinie. ===Koleją=== Bray leży na trasie dublińskiej kolei miejskiej DART, łączącej Malahide i Howth z Greystones. Miasto leży również na trasie ogólnokrajowej kolei Iarnród Éireann, łączącej miasta: Drogheda, Dundalk i Dublin z leżączymi na południe od Bray: Arklow, Gorey i Rosslare Europort. Nazwa stacji kolejowej „Bray Daly”, otwartej 10 lipca 1854 roku, wzięła swoją nazwę od nazwiska irlandzkiego rewolucjonisty Edwarda Daly'ego. ===Samochodem=== Bray bezpośrednio połączone jest z autostradą M11 i ma pośrednie połączenie z obwodnicą Dublina M50. ===Autobusem=== Miasto ma wiele połączeń zarówno z głównymi, jak i mniejszymi miejscowościami w Irlandii. Połączenia realizuje przede wszystkim narodowy przewoźnik Bus Éireann. ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg==y ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Wicklow (hrabstwo)}} {{Zarys}} [[Kategoria:Irlandia]] hcklbhi3p0wczsndqvbszwwd2hnl7ct 0 12321 157154 131069 2026-06-02T18:36:09Z Moromar 2451 157154 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Greystones |widok=A_DART_train_in_Greystones,_County_Wicklow_-_geograph.org.uk_-_1811056.jpg |herb=Greystones_Town_Coat.gif |mapa= |region=Wicklow |powierzchnia= |lud=18 100 |prefiks=+353 (0) 1 |www=https://greystones.ie/ }} '''Greystones''' – nadmorskie miasto w hrabstwie Wicklow w [[Irlandia|Irlandii]], położone ok. 27 km na południe od [[Dublin]]a. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Dublinie. ===Koleją=== Greystones leży na trasie dublińskiej kolei miejskiej DART, łączącej Malahide i Howth z Greystones. ===Samochodem=== Bray bezpośrednio połączone jest z autostradą M11, ===Autobusem=== Miasto ma wiele połączeń zarówno z głównymi, jak i mniejszymi miejscowościami w Irlandii. Połączenia realizuje przede wszystkim narodowy przewoźnik Bus Éireann. ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg==y ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Wicklow (hrabstwo)}} {{Zarys}} [[Kategoria:Irlandia]] 6qohrotuubjugkyz1ledn30407v4pkt 0 15782 157156 113014 2026-06-02T18:36:51Z Moromar 2451 157156 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Blessington |widok=Blessington,_wicklow.jpg |herb= |mapa= |region=Wicklow |powierzchnia= |lud=5500 |prefiks=+353 (0) 1 |www= }} '''Blessington''' – miasto w hrabstwie Wicklow w [[Irlandia|Irlandii]], położone na przy drodze N81 pomiędzy [[Dublin]]em i Tullow. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Dublinie. ===Koleją=== ===Samochodem=== ===Autobusem=== Miasto ma wiele połączeń zarówno z głównymi, jak i mniejszymi miejscowościami w Irlandii. Połączenia realizuje przede wszystkim narodowy przewoźnik Bus Éireann. ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg==y ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Wicklow (hrabstwo)}} {{Zarys}} [[Kategoria:Irlandia]] 3qhx3q840q9y8jsxp21njz2dldynrt0 0 19244 157148 2026-06-02T18:08:28Z Moromar 2451 nowy 157148 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Manciano |widok=MancianoPanorama1.JPG |herb=Manciano-Stemma.svg |mapa=Map_of_comune_of_Manciano_(province_of_Grosseto,_region_Tuscany,_Italy).svg |państwo=[[Włochy]] |region=[[Toskania]] |powierzchnia=372,51 |lud=6800 |prefiks=0564 |www=https://www.comune.manciano.gr.it/hh/index.php }} '''Manciano''' – gmina we [[Włochy|Włoszech]], w regionie [[Lacjum]], w [[Prowincja Grosseto|prowincji Grosseto]]. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== * '''Port lotniczy Rzym-Fiumicino''' – największy port lotniczy Włoch, obsługuje głównie "tradycyjne" linie lotnicze. Linie lotnicze obsługujące loty do Polski: Wizz Air do Warszawy. * '''Port lotniczy Rzym-Ciampino''' obsługujący wyłącznie tanie linie lotnicze. Linie Ryanair oferują loty z Krakowa, Poznania, Warszawy-Modlina i z Wrocławia, natomiast Wizz Air lata z Katowic. ===Koleją=== ===Samochodem=== ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Prowincja Grosseto}} {{Zarys}} [[Kategoria:Toskania]] l2cpem6xda8ztzy4sndj46qlvmtakgw 0 19245 157149 2026-06-02T18:12:26Z Moromar 2451 nowy 157149 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Tagaytay |widok=Tagaytay_skyline_2019.jpg |herb= |mapa=Tagaytay_in_Cavite.svg |region=[[Cavite]] |powierzchnia=66,1 |lud=87 800 |prefiks=+63 (0)4546 |www=https://www.tagaytay.gov.ph/ }} '''Tagaytay''' – miasto na [[Filipiny|Filipinach]], w prowincji [[Cavite]], na wyspie [[Luzon]]. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== ===Koleją=== ===Samochodem=== Tagaytay jest ważnym węzłęm drogowym. ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== ==Link do strony== {{Jest w|Luzon}} {{Zarys}} [[Kategoria:Filipiny]] k42rq528u7leroeo4twfq8yae1euamx 0 19246 157150 2026-06-02T18:18:45Z Moromar 2451 nowy 157150 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Rouyn-Noranda |widok = Rouynnoranda349398383.JPG |herb = Rouyn_Noranda_seal.png |mapa = Quebec_MRC_Rouyn-Noranda_location_map.svg |region = [[Quebec]] |powierzchnia = 5963,57 |lud = 42 300 |prefiks = 819/873 |www = https://www.rouyn-noranda.ca/ }} '''Rouyn-Noranda''' – miasto w [[Kanada|Kanadzie]] w prowincji [[Quebec]], w regionie administracyjnym [[Abitibi-Témiscamingue]]. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === === Koleją === === Samochodem === Rouyn-Noranda jest ważnym węzłem drogowym. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Quebec}} [[Kategoria:Kanada]] oso8rmcuq10okkrkni0lqi5wdrcgg9m 0 19247 157151 2026-06-02T18:30:02Z Moromar 2451 nowy 157151 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{quickbar | grafika=Cranemore,_Co._Carlow,_Ireland_-_panoramio_(2).jpg | flaga=County_colors_of_Longford_and_Wicklow_(1x2_ratio).svg | mapa=IrelandWicklow.png | stolica=[[Carlow]] | ustrój= | waluta=euro | powierzchnia=2024 | ludność=155 800 | język=angielski, irlandzki | religia=katolicyzm | napięcie prądu=230 | numer kierunkowy= | domena= | strefa czasowa=0 }} '''Wicklow''' – hrabstwo na wschodnim wybrzeżu [[Irlandia|Irlandii]], położonym bezpośrednio nad Morzem Irlandzkim. Hrabstwo Wicklow graniczy od północy z Hrabstwem [[Dún Laoghaire-Rathdown]], od południa z [[Wexford (hrabstwo)|Hrabstwem Wexford]], a od zachodu z hrabstwami [[Carlow (hrabstwo)|Carlow]] i [[Kildare (hrabstwo)|Kildare]]. Centrum administracyjne hrabstwa znajduje się w mieście [[Wicklow]]. == Charakterystyka == === Geografia === === Klimat === === Historia === === Polityka === === Gospodarka === == Dojazd == === Samochodem === === Samolotem === === Statkiem === == Miasta == * [[Wicklow]] * [[Arklow]] * [[Greystones]] * [[Bray]] * [[Baltinglass]] * [[Blessington]] == Ciekawe miejsca == == Komunikacja == == Zakupy == == Gastronomia == == Noclegi == == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == {{Zarys}} {{Jest w|Leinster}} [[Kategoria:Irlandia]] j0wr1vhgip85ypfdbc0yv7s6hd10waq