Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 1035 157187 157158 2026-06-04T17:09:59Z Moromar 2451 /* Bezpieczeństwo */ 157187 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Szlak turystyczny}} [[Plik:Trans siberian railroad large.png|thumb|upright=1.5|Kolej Transsyberyjska – linia czerwona<br />oraz [[Kolej Bajkalsko-Amurska]] – linia zielona]] '''Kolej Transsyberyjska''' ([[Rozmówki rosyjskie|ros]]. Транссиби́рская магистраль lub Трансси́б) to nazwa tras kolejowych, które przecinają [[Syberia|Syberię]] z [[Moskwa|Moskwy]]. Uwaga: trasy, a nie pociągi; nie ma czegoś takiego jak „Ekspres Transsyberyjski”. Istnieją trzy główne trasy, na których kursuje wiele pociągów: * Właściwa '''Kolej Transsyberyjska''' przecina ogromny obszar [[Rosja|Rosji]], od [[Moskwa|Moskwy]] przez [[Perm]], [[Jekaterynburg]], [[Omsk]], [[Nowosybirsk]], [[Irkuck]], [[Ułan Ude]], [[Czyta|Czytę]] i [[Chabarowsk]] do Oceanu Spokojnego we [[Władywostok]]u. * '''Kolej Transmongolska''' biegnie tą samą trasą z [[Moskwa|Moskwy]] aż do [[Ułan Ude]], a następnie odgałęzia się na południe przez [[Ułan Bator]] w [[Mongolia|Mongolii]] do [[Pekin]]u w [[Chiny|Chinach]]. * '''Kolej Transmandżurska''' biegnie dalej tą trasą, mijając [[Ułan Ude]], do [[Czyta|Czyty]], a następnie przez Chińską [[Mandżuria|Mandżurię]] do [[Pekin]]u [[Plik:Trans-Siberian train. Moscow-Vladivostok.jpg|thumb|300px|Pociąg ''Rossija'', który obsługuje całą trasę Kolei Transsyberyjskiej z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u]] Te trasy obsługiwane są przez bezpośrednie pociągi, z których te do [[Władywostok]]u kursują co najmniej codziennie, a do [[Chiny|Chin]] raz lub dwa razy w tygodniu. Kilka pociągów kursuje na krótszych odcinkach, więc podróż w tym samym kierunku może nie wymagać noclegu. Podobnie jak meandrująca rzeka, Kolej Transsyberyjska z biegiem czasu zmieniała swój bieg, dlatego istnieją różne równoległe trasy. W [[Europa|europejskiej]] części [[Rosja|Rosji]] klasyczna trasa wiedzie przez [[Niżny Nowogród]], ale inne linie biegną na północ przez [[Jarosławl]] lub na południe przez [[Kazań]]. Kolej Transsyberyjska kiedyś biegła przez [[Pietropawłowsk]], ale obecnie znajduje się ona w niepodległym [[Kazachstan]]ie. Trasa została więc przekierowana na północ, ale pociągi do [[Astana|Astany]] nadal kursują starą trasą. „BAM”, czyli Magistrala Bajkalsko-Amurska, to północna linia równoległa, która ostatecznie dociera do Pacyfiku w miejscowości [[Wanino]]/[[Sowiecka Gawań]]; mówi się o jej przedłużeniu na wyspę [[Sachalin]], a nawet do [[Japonia|Japonii]]. To ciekawe trasy poboczne, ale nie są one tutaj brane pod uwagę jako część Kolei Transsyberyjskiej. Kolej Transsyberyjska, zbudowana w latach 1891–1916, jest najdłuższą koleją na świecie. Najdłuższe połączenie kolejowe na świecie prowadzi z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u trasą transsyberyjską do [[Ussuryjsk]]a koło [[Władywostok]]u, gdzie rozgałęzia się na południe, do [[Korea Północna|Korei Północnej]]. Kursuje ona jako pociąg bezpośredni dwa razy w miesiącu. Najdłuższa ''trasa'' kolejowa, w istocie znacznie wydłużająca trasę transsyberyjską z przesiadkami, ale bez opuszczania sieci kolejowej, prowadzi z [[Portugalia|Portugalii]] do [[Singapur]]u. == Charakterystyka == [[Plik:Trans-Siberian railway map.png|thumb|upright=2.0|Przebieg linii kolejowej]] : ''Zobacz również: [[Koleją po Rosji]]'' Podróż Koleją Transsyberyjską to jedna z niewielu prawdziwych przygód, jakie pozostały. Trasa z [[Moskwa|moskiewskiego]] Dworca Jarosławskiego do [[Władywostok]]u przecina dwa kontynenty, 16 głównych rzek, sześć krajów związkowych i prawie sto miast. Nawet dziś mosty na Amurze, Jeniseju i Obie są wyjątkowe – to największe mosty rzeczne na kontynencie azjatyckim. Łącznie jest ich 485. Stanowi ona kręgosłup rosyjskiej sieci kolejowej i połączenie między azjatycką i europejską siecią kolejową. Jest to najbardziej uczęszczana linia kolejowa na świecie, którą transportowana jest znaczna część rosyjskiej ropy naftowej. Chociaż na całej trasie przeważają etniczni Rosjanie, w miarę zbliżania się do wybrzeża Pacyfiku, będzie można spotkać coraz więcej przedstawicieli różnych grup etnicznych [[Azja|Azji]]. Najpewniej poznasz osoby, które będą Twoimi współpasażerami. Zwłaszcza ci, którzy podróżują sami, najprawdopodobniej spotkają miejscowych w przedziale. To fantastyczna okazja, aby poznać Rosjan, zwłaszcza jeśli znasz ten język choć trochę. Pamiętaj, że większość ludzi nie mówi ani słowa po angielsku, więc zabierz ze sobą rosyjskie rozmówki. Automatyczny tłumacz w smartfonie lub tablecie może okazać się niezastąpionym narzędziem do zrozumienia miejscowych. === Historia === [[Plik:Russian prisoners at work at the Amur Railway.jpg|300px|thumbnail|Więźniowie budujący linię kolejową w pobliżu rzeki Amur]] Podróżowanie po [[Syberia|Syberii]] przed powstaniem kolei było rozpaczliwą sprawą. Wczesne szlaki, handel i osadnictwo przebiegały z północy na południe, wykorzystując wielkie rzeki, aby przypłynąć z [[Arktyka|Arktyki]] w krótkim lecie. Od XVI i XVII wieku podejmowano próby budowy autostrady wschód-zachód, ale wczesna budowa dróg nie dawała rady surowemu klimatowi i problemom logistycznym. Tymczasem ogromne zasoby naturalne Syberii pozostawały niewykorzystane, a pod względem ekonomicznym wschód spoglądał w stronę [[Chiny|Chin]], a nie [[Rosja|Rosji]], więc carowie, a potem Sowieci, wytrwali. Dopiero jednak w 2015 roku [[Rosja]] miała w pełni utwardzoną, całoroczną autostradę biegnącą od wybrzeża do wybrzeża. I nawet teraz, gdy autostrada jest otwarta, towary i ludzie są przewożeni koleją znacznie częściej niż drogą – zwłaszcza na ogromne odległości, które często są niezbędne, aby dostać się z dowolnego miejsca do dowolnego miejsca na [[Syberia|Syberii]]. Kolej stanowiła lepsze perspektywy dla transportu ciężkich ładunków, a budowa Kolei Transsyberyjskiej rozpoczęła się w maju 1891 roku zarówno z zachodu, jak i ze wschodu. Pierwsza dekada to historia błotnistego heroizmu, z ponad 7000 km linii kolejowej – żadnej innej linii kolejowej nie zbudowano tak szybko. I to pomimo wszystkich wzgórz, wrzosowisk i bagien, pomimo twardo-żelazistej, zamarzniętej ziemi, nieprzebytej tajgi i wielkich rzek do przekroczenia, a wszystko to z wykorzystaniem XIX-wiecznego sprzętu i wiedzy – i to w kraju często postrzeganym przez współczesnych jako beznadziejnie zacofany. Przy budowie linii kolejowej pracowało nawet 60 000 robotników, a wiele osób straciło życie. Cała linia kolejowa o długości 9288 km została ukończona w 1916 roku, a elektryfikacja w 2002 roku. Zmieniło to oblicze Rosji, która stała się krajem zarówno azjatyckim, jak i europejskim. Syberia i Daleki Wschód Rosji przeżyły boom gospodarczy i masową migrację do tych regionów – nie zawsze dobrowolną. Miasta wzdłuż linii kolejowej, takie jak [[Omsk]], [[Nowosybirsk]], [[Krasnojarsk]] i [[Irkuck]], rozrosły się do dużych ośrodków przemysłowych. Podobnie, inne miejsca podupadły: [[Tomsk]] miał być częścią Kolei Transsyberyjskiej, ale udoskonalona inżynieria umożliwiła krótszą trasę przez [[Nowosybirsk]], więc zamiast tego stał się wysypiskiem dla dysydentów, zapadłą dziurą, a jego stare miasto jest w rezultacie lepiej zachowane. Aby podać tylko jeden przykład wagi, jaką nawet współcześni przywiązywali do kolei, francuski dziennik „La France” napisał po jej ukończeniu: „Po odkryciu Ameryki i budowie Kanału Sueskiego historia nie zna innego wydarzenia, które miałoby tak ogromne bezpośrednie i pośrednie konsekwencje, jak budowa Kolei Transsyberyjskiej”. Pociągi do [[Mongolia|Mongolii]] i [[Chiny|Chin]] zostały zawieszone podczas pandemii COVID-19. Pociągi zostały jednak wznowione. === Rodzaje pociągów === Istnieją cztery rodzaje pociągów dalekobieżnych. ''Firmiennyj'' (Фирменный) i ''Skoryj'' (Скорый) to pociągi szybkie, z których pierwszy oferuje wyższy poziom komfortu. ''Passażyrskij'' (Пассажирский) są wolniejsze i mniej komfortowe, natomiast ''pocztowo-bagażnyj'' (Почтово-багажный) są bardzo wolne i przeznaczone głównie do przewozu poczty. Wyższy numer pociągu oznacza niższą kategorię pociągu i mniejszy ruch w pociągu. Kategoria pociągu jest podana w rozkładzie jazdy. Istnieją również pociągi podmiejskie (często nazywane „elektryczkami”, ponieważ były to pierwsze pociągi elektryczne w powszechnym użyciu w Rosji), ale nie pokrywają one całej linii (często łącząc miasto z jego przedmieściami wzdłuż linii), a podróż nimi uczyniłaby całą podróż jeszcze bardziej przygodową – porównywalną do próby przejechania całej [[Europa|Europy]] koleją podmiejską i autobusami lokalnymi. Im dłuższy odcinek, tym mniej alternatywnych połączeń kolejowych będzie do wyboru. Bezpośrednie pociągi między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Pekin]]em odjeżdżają dwa razy w tygodniu (jeden pociąg przez [[Ułan Bator]], a drugi przez [[Harbin]]). Między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Petersburg]]iem kursuje ponad 20 pociągów dziennie. W pociągach dalekobieżnych na wagon przypada jeden lub dwóch konduktorów. Są oni odpowiedzialni za czyszczenie samowarów i sprawdzanie biletów. == Przygotowania == [[Plik:Transsib in der Steppe.JPG|300px|thumb|Koleją Transsyberyjską po stepach Syberii]] === Samodzielnie czy z grupą turystyczną? === Podróżowanie na własną rękę jest proste, pod warunkiem, że jesteś dobrze zorganizowany i potrafisz z wyprzedzeniem zaplanować i zarezerwować wszystkie przesiadki, noclegi i etapy podróży. Będziesz musiał to zrobić w każdym przypadku, aby uzyskać rosyjską wizę, jeśli Twój plan podróży obejmuje wielokrotne wjazdy do [[Rosja|Rosji]]. Następnie, niczym statek kosmiczny płynący między planetami, będziesz przemieszczać się niemal bezwładnie z pociągu do hotelu, z pociągu do hotelu. Spróbuj improwizować w trakcie podróży, a będzie to przygoda granicząca z bagnem. Możesz sobie pozwolić na improwizację wzdłuż osi [[Moskwa]]-[[Petersburg]] i po krajach WNP. Jednak odległości i czasy podróży Koleją Transsyberyjską są ogromne, a znalezienie zakwaterowania i zarezerwowanie biletów kolejowych na miejscu będzie wymagało przynajmniej podstawowej znajomości [[Rozmówki rosyjskie|języka rosyjskiego]]. Jeśli podróżujesz zorganizowaną '''wycieczką''', wszystkie te problemy znikają. Wystarczy zapłacić i pojawić się na miejscu o odpowiedniej porze. Wycieczka grupowa Koleją Transsyberyjską jest o około 30% droższa niż samodzielna. Oznacza to również, że musisz dostosować się do harmonogramu grupy i że Twoja interakcja z miejscowymi prawdopodobnie ograniczy się do powitania kelnera w wagonie restauracyjnym. === Klimat i wyposażenie === [[Plik:Train stop.JPG|thumb|W styczniu temperatury poniżej -40°C nie są rzadkością]] Staraj się, aby bagaż był jak najmniejszy i unikaj zabierania ze sobą wartościowych przedmiotów. To, co powinieneś spakować, zależy od pory roku; latem temperatura na [[Syberia|Syberii]] i w [[Chiny|Chinach]] może przekroczyć 30°C. Zimą w dużej części [[Rosja|Rosji]] i [[Mongolia|Mongolii]] temperatura spadnie poniżej -30°C. Wiosną lub jesienią wystarczy kilka koszulek, sweter i lekka kurtka. W razie potrzeby ubrania można kupić tanio na targowiskach wzdłuż drogi. W pociągu powinieneś nosić wygodne ubranie (np. sportowe) i klapki. Zaleca się również zabranie wystarczającej ilości rzeczy do czytania. ==== Sugerowana lista rzeczy do spakowania ==== Na każdą dłuższą podróż Koleją Transsyberyjską zaleca się spakowanie następujących rzeczy: * '''Scyzoryk''' Do krojenia chleba i warzyw można kupić u sprzedawców na głównych stacjach * '''Sztućce''' Zupki instant, czyli ich rosyjska wersja – ziemniaki instant, stają się niezbędnymi przekąskami dla większości podróżnych, ponieważ każdy wagon wyposażony jest w wrzątek z samowaru, niestety często brakuje plastikowego widelca lub łyżki. * '''Menażki lub duży kubek ze stali nierdzewnej z pokrywką'''. Przydatne do przygotowywania makaronu lub herbaty, a także do mycia zębów. * '''Perfumowane chusteczki nawilżane/chusteczki nawilżane dla niemowląt/chusteczki nawilżane'''. Te drobiazgi mogą zdziałać cuda dla Twojej higieny osobistej. * '''Latarka czołowa''' Podczas tych długich podróży (przez 8 stref czasowych) często okazuje się, że Einstein rzeczywiście miał rację – czas staje się względny. Zabierz więc latarkę czołową do czytania, gdy inni chcą się zdrzemnąć. Możesz też po prostu skorzystać z telefonu. * '''Klapki''' lub inne wsuwane buty na dni spędzone w pociągu * '''Talia kart''' lub inne łatwe do opanowania gry to świetny sposób na towarzyskie spotkania z innymi podróżnymi i sprawią, że długie godziny spędzone w pociągu będą o wiele przyjemniejsze. Zabierz ze sobą talię 5 koron, ponieważ jest to popularna gra w Rosji. Jeśli grasz w szachy, koniecznie zabierz ze sobą mały zestaw szachów – gra jest bardzo popularna w Rosji. * '''Zdjęcia''' domu, kraju i rodziny oraz '''rozmówki''' z sekcją konwersacyjną mogą okazać się zaskakująco skuteczne, ponieważ będziesz mieć mnóstwo czasu na pokonanie bariery językowej. Wielu Rosjan jest ciekawych obcokrajowców, gdy tylko minie ich początkowe podejrzenie, ponieważ zazwyczaj nie spotykają ich zbyt wielu – nawet w dzisiejszych czasach. Zalecane: sporządź listę słownictwa i ucz się jej w pociągu! * '''Bateria zewnętrzna/powerbank''' – chociaż pociągi są teraz wyposażone w gniazdka elektryczne, mogą z nich korzystać inne osoby naraz, a czasami na wyższych piętrach znajdują się tylko gniazda USB do ładowania, które nie są zbyt mocne. Biżuterię najlepiej zostawić w domu. Jeśli zabierasz ze sobą tablet, laptop lub inny drogi sprzęt elektroniczny – oczywiście trzymaj go w jak największym stopniu poza zasięgiem wzroku. Warto zabrać ze sobą aparat fotograficzny z odpowiednią ilością miejsca na dane lub smartfon z dobrym aparatem. We wszystkich większych miastach znajdują się kawiarenki internetowe lub po prostu miejsca z Wi-Fi, gdzie można przesyłać zdjęcia lub przenosić je na dysk zewnętrzny. Zabierz również dodatkowe baterie lub ładowarki, ponieważ ładowanie urządzeń w pociągu może być trudne, choć możliwe, ponieważ w większości pociągów są teraz gniazdka elektryczne. == Dojazd == [[Plik:Vladstation.jpg|thumb|Stacja Władywostok]] Trzy stacje końcowe kolei transsyberyjskiej to [[Moskwa]], [[Pekin]] i [[Władywostok]]. Istnieje również dwumiesięczne połączenie z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u, ale zazwyczaj nie jest ono dostępne dla obcokrajowców. === Europejskie terminale === Do [[Moskwa|Moskwy]] można dojechać pociągiem z wielu europejskich destynacji. Ceny biletów w jedną stronę z [[Londyn]]u zaczynają się od około 200 funtów, a [https://www.bahn.de/ Niemieckie Koleje] są przydatnym źródłem informacji. Na tej trasie prawdopodobnie będziesz potrzebować wizy tranzytowej na [[Białoruś]], chyba że podróżujesz przez [[Ukarina|Ukrainę]], robisz objazd z [[Warszawa|Warszawy]] do [[Ryga|Rygi]] (kilka autobusów, potrzeba kilku dni) lub z [[Niemcy|Niemiec]] przez [[Helsinki]] (pociągiem lub promem, stosunkowo drogo). Jadąc od północy, możesz również odwiedzić [[Petersburg]] – dostępny pociągiem, autobusem lub promem z [[Finlandia|Finlandii]] i [[Estonia|Estonii]]. [https://global.flixbus.com/ Eurolines] to europejska firma autokarowa oferująca połączenia z wielu miast. Ceny biletów z Londynu zaczynają się od około 60 funtów. Aerofłot to główna linia lotnicza obsługująca połączenia z i do [[Moskwa|Moskwy]], ponadto do [[Moskwa|Moskwy]] latają prawie wszyscy europejscy (oraz niektórzy azjatyccy i północnoamerykańscy) przewoźnicy narodowi oraz niektóre tanie linie lotnicze. '''Która stacja w Moskwie?''' Przede wszystkim pociąg odjeżdża ze stacji podanej na bilecie, więc sprawdź to! Zazwyczaj pociągi na klasycznej trasie transsyberyjskiej przez [[Kirow]] odjeżdżają z moskiewskiej stacji Jarosławska. Kilka pociągów na [[Ural]], [[Syberia|Syberię]] i [[Daleki Wschód]] odjeżdża jednak z moskiewskiej stacji Kazańskiej; znajduje się ona w sąsiedztwie stacji Jarosławska i Leningradzkiej na północnym wschodzie miasta, a stacja metra dla wszystkich trzech terminali to Komsomolskaja. Niektóre inne pociągi jadące na wschód (głównie do [[Niżny Nowogród|Niżnego Nowogrodu]]) odjeżdżają z moskiewskiej stacji Kurskaja, oddalonej o 1 km na południe, a stacja metra to Kurskaja. Do [[Petersburga]], stolicy Rosji w czasach budowy Transsyberyjskiej, do 2022 roku można było dojechać pociągiem z [[Finlandia|Finlandii]] i krajów bałtyckich. Stamtąd można dojechać do [[Moskwa|Moskwy]] lub północną trasą transsyberyjską, omijając [[Moskwa|Moskwę]], przez [[Wołogda|Wołogdę]] i [[Jekaterynburg]], gdzie prawdopodobnie trzeba będzie przesiąść się na pociąg, aby dojechać dalej do [[Władywostok]]u lub [[Pekin]]u. === Azjatyckie terminale === [[Plik:Transib kmcounter.jpg|thumb|2914 km od [[Moskwa|Moskwy]]]] Prom DBS kursuje przez cały rok do Władywostoku z [[Sakaiminato]] w [[Japonia|Japonii]] przez [[Donghae]] w [[Korea Południowa|Korei Południowej]]. Drogą lotniczą, Aerołot obsługuje m.in. [[Władywostok]]. Do [[Pekin]]u można dotrzeć pociągiem z takich miejsc jak [[Lhasa]] ([[Tybet]]) – połączenia codzienne, [[Ho Chi Minh]] ([[Wietnam]]) – połączenia dwa razy w tygodniu, a także [[Hongkong]] (w alternatywnych terminach). Poza [[Wietnam]]em połączenia kolejowe ulegają zerwaniu i nie ma połączeń kolejowych z [[Tajlandia|Tajlandii]], [[Mjanma|Mjanmy]] ani [[Indie|Indii]] – choć często można skorzystać z autobusu. Istnieje wiele połączeń międzynarodowych do [[Pekin]]u i dość dużo połączeń do innych wschodnich terminali. Na przykład [https://www.airasia.com/en/gb Air Asia] oferuje tanie połączenia do [[Chiny|Chin]], [https://www.s7.ru/en/ S7 Airlines] oferuje połączenia lotnicze do [[Rosja|Rosji]], a [https://www.miat.com/en MIAT Mongolian Airlines] oferuje połączenia do [[Ułan Bator]] z [[Pekin]]u, [[Moskwa|Moskwy]], [[Seul]]u i [[Hongkong]]u w sezonie. Do [[Pjongjang]]u można dojechać jednym bezpośrednim pociągiem z [[Moskwa|Moskwy]] co dwa tygodnie. Linia do [[Chasan]]u na granicy z [[Korea Północna|Koreą Północną]] odgałęzia się od głównej linii do [[Władywostok]]u w Baranowskim, zanim pociąg przekroczy rzekę Tumen i wjedzie do północnokoreańskiego miasta [[Tumangang]]. == Informacje o wizie == ''Bardziej szczegółowe informacje na temat wiz znajdują się w artykułach dotyczących [[Rosja|Rosji]], [[Mongolia|Mongolii]], [[Chiny|Chin]] i [[Korea Północna|Korei Północnej]]''. Większość podróżnych będzie potrzebować wiz do [[Rosja|Rosji]] i [[Chiny|Chin]]. [[Mongolia|Mongolię]] może odwiedzić większość turystów z Zachodu bez wizy. Dla tych, którzy jej potrzebują, proces ubiegania się o wizę jest stosunkowo prosty, ale należy złożyć wniosek w mongolskiej placówce dyplomatycznej, ponieważ nie ma tam e-wiz. W [[Chiny|Chinach]] proces ubiegania się o wizę jest bardziej skomplikowany. W większości przypadków należy przedstawić szczegółowy plan podróży, w tym bilety wjazdowe i wyjazdowe z [[Chiny|Chin]], a także rezerwacje noclegów na każdą noc planowaną w [[Chiny|Chinach]]. W większości przypadków o wizę chińską można ubiegać się tylko w kraju obywatelstwa lub zamieszkania. [[Rosja]] jest bardziej problematyczna. Do wydania wizy zazwyczaj wymagane są zaproszenia. Jeśli kupujesz bilety kolejowe za pośrednictwem biura podróży w kraju, prawie na pewno może ono zająć się Twoim wnioskiem wizowym, jeśli specjalizuje się w podróżach do [[Rosja|Rosji]]. Wiza turystyczna uprawnia do pobytu w kraju do 30 dni. Wiza biznesowa to opcja dla osób, które chcą spędzić w Rosji do 90 dni, ale do jej otrzymania wymagane jest zaproszenie od rosyjskiej firmy. Obywatele większości krajów europejskich mogą uzyskać e-wizę na pobyt w Rosji do 16 dni i nie potrzebują zaproszenia, ale obywatele Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii i Nowej Zelandii nie kwalifikują się do niej. [[Korea Północna|Koreę Północną]] można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem, a podróżowanie na własną rękę jest surowo zabronione. Podróż pociągiem z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pjongjang]]u jest możliwa pod warunkiem, że jest ona częścią wycieczki po [[Korea Północna|Korei Północnej]]. Każdy turysta zagraniczny musi zarejestrować się na pobyt w jednym miejscu dłuższy niż 7 dni roboczych (9 dni, jeśli wliczono weekend). Hotele zazwyczaj oferują to bezpłatnie, niektóre hostele oferują to za dodatkową opłatą. Podobno każdy Rosjanin może zarejestrować się u siebie, udając się na pocztę i uiszczając niewielką opłatę. Jeśli pobyt w jednym miejscu trwa krócej niż 7 dni roboczych, rejestracja nie jest wymagana. Bilety kolejowe i rachunki z hotelu są dobrym dowodem na to, że nie przekroczyłeś/aś limitu pobytu. W każdym razie zdecydowanie zaleca się zachowanie biletów i rachunków do momentu opuszczenia kraju. Rosyjskie wizy tranzytowe wydane w [[Pekin]]ie lub [[Harbin]]ie są ważne 10 dni i nie wymagają zaproszenia. To wystarczająco dużo czasu, aby odbyć podróż bez przesiadek i spędzić kilka dni w [[Moskwa|Moskwie]]. Konsulat w [[Pekin]]ie jest otwarty od 9:00 do 11:00, ale pamiętaj, że wielu obywateli [[Chiny|Chin]] również stara się o wizy, więc przyjdź wcześniej. Koszt różni się w zależności od narodowości, ale Amerykanie mogą spodziewać się 250 USD za usługę tego samego dnia lub 150 USD za usługę pięciodniową. Po przyjeździe do [[Moskwa|Moskwy]] masz cztery noce ważne na wizie tranzytowej, co pozwala na jedną lub dwie noce w [[Moskwa|Moskwie]], nocny przejazd pociągiem i jedną lub dwie noce w [[Petersburg]]u, ale musisz przekroczyć granicę przed północą ostatniego dnia ważności wizy. Z [[Rosja|Rosji]] można wyjechać przez [[Petersburg]] na wiele sposobów, m.in. autobusami i pociągami do [[Helsinki|Helsinek]], [[Tallinn]]a, [[Ryga|Rygi]], [[Kijów|Kijowa]] i innych miejsc w [[Europa|Europie]]. Należy jednak pamiętać, że obywatele niemal wszystkich państw potrzebują wizy tranzytowej (lub turystycznej) na [[Białoruś]] (w razie wątpliwości zapoznaj się z informacjami [https://www.mfa.gov.by/en/visa/ tutaj]), więc jeśli planujesz podróż przez Białoruś, koniecznie zadbaj o wizę. Rosyjskiej wizy tranzytowej nie można przedłużyć w żadnych okolicznościach. Jeśli przylatujesz z [[Pekin]]u, możesz zarejestrować swoją wizę po przybyciu do [[Moskwa|Moskwy]]. Jeśli posiadasz 10-dniową wizę tranzytową i nie zatrzymujesz się w jednym miejscu (jedziesz do [[Petersburg]]a), nie musisz jej rejestrować. Obywatele [[Izrael]]a, [[Korea Południowa|Korei Południowej]], niektórych krajów Ameryki Łacińskiej, państw członkowskich WNP i kilku innych krajów nie potrzebują wiz rosyjskich. == Bilety == [[Rosja|Rosyjski]] system kolejowy różni się od [[Europa|europejskiego]]. Bilety kolejowe kupuje się na '''konkretne daty''', a '''wszystkie przystanki muszą być zaplanowane z wyprzedzeniem'''. Jeśli na przykład masz bilet z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u i wysiądziesz z pociągu w [[Irkuck]]u bez biletu z informacją, że stamtąd wsiądziesz do innego pociągu, a pociąg odjedzie bez Ciebie, utkniesz w [[Irkuck]]u, ponieważ bilety nie będą ważne w żadnym późniejszym pociągu. To trochę jak z samolotem lecącym z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] do [[Moskwa|Moskwy]] z przesiadką w [[Amsterdam]]ie – jeśli zdecydujesz się wysiąść w [[Amsterdam]]ie i spóźnisz się na lot, nie możesz wykorzystać biletu na kolejny lot do [[Moskwa|Moskwy]]. Pociągi zazwyczaj zatrzymują się na kilka godzin na granicach międzynarodowych, na dziesiątki minut w dużych miastach (w przypadku wolniejszych pociągów w niektórych przypadkach na ponad godzinę) i na kilka minut na małych przystankach. Dzięki temu będziesz mógł zrobić zakupy na peronie, a czasem nawet zajrzeć do budynku dworca, ale aby faktycznie zwiedzić miasto, będziesz musiał kontynuować podróż późniejszym pociągiem. Przepisy stanowią, że pasażer może zatrzymać się na jeden przystanek w podróży (bez dodatkowych opłat), ale wymaga to dopełnienia formalności w pociągu i będzie trudne do uzgodnienia z konduktorem bez dobrej znajomości języka rosyjskiego. Istnieją cztery sposoby zakupu biletów na podróż. Możesz je kupić u agenta podróży (lub online) we własnym kraju, u agenta podróży w kraju, z którego rozpoczynasz podróż, osobiście przyjechać i kupić bilety na dworcu w [[Rosja|Rosji]] lub kupić bilety online za pośrednictwem strony internetowej lub aplikacji Rosyjskich Kolei (РЖД) (patrz poniżej). Pierwsze dwie opcje są najbezpieczniejsze, ale najdroższe, a dwie ostatnie są najtańsze, ale wymagają trochę czasu i wysiłku z Twojej strony. Popularne pociągi mogą być wyprzedane z dużym wyprzedzeniem, szczególnie w szczycie sezonu, dlatego staraj się rezerwować z wyprzedzeniem. „Wcześniej” oznacza 45 dni przed odjazdem pociągu. Jest to najwcześniejszy termin, w którym bilety są sprzedawane osobom prywatnym. Biura podróży mogą obiecać bilety na znacznie wcześniejszy termin. Bilety można kupić na dowolnej stacji w [[Rosja|Rosji]], niekoniecznie na tej na trasie pociągu. Przygotuj się na kilkugodzinne stanie w kolejce (co jest jednak rzadkością) i nie spodziewaj się, że w okienku będzie można porozmawiać w innym języku niż rosyjski. [[Rosja]], [[Ukraina]], [[Białoruś]], a nawet kraje bałtyckie: [[Estonia]], [[Łotwa]] i [[Litwa]], mają wspólną sieć biletową, więc bilet na rosyjski pociąg można kupić we wszystkich tych krajach (np. w [[Brześć|Brześciu]]). Cena będzie mniej więcej taka sama, chyba że skorzystasz z usług biura podróży. Niewielkie różnice zależą od tego, czy pościel (~100 rubli) i ubezpieczenie (150-200 rubli) są wliczone w cenę biletu. Jeśli pościel nie jest wliczona w cenę biletu, zapłacisz tę samą kwotę konduktorowi (ale oczywiście nie jest to wymagane w przypadku krótkich podróży w ciągu dnia). Ubezpieczenie to coś, czego tak naprawdę nie potrzebujesz, więc po prostu powiedz ''bez strachowki'' (без страховки, bez ubezpieczenia). Kupując online, ubezpieczenie zazwyczaj nie jest wliczone w cenę. Na niektórych stacjach nadal znajdują się specjalne okienka sprzedaży biletów tylko dla obcokrajowców, ale cena biletów powinna być teraz taka sama dla obcokrajowców i miejscowych. Bilety są zawsze '''imienne''', z imieniem i nazwiskiem oraz numerem paszportu, dlatego należy okazać paszporty wszystkich podróżnych przy płaceniu (kserokopia paszportu zazwyczaj wystarcza) oraz przy wejściu do pociągu (należy okazać oryginał dokumentu). Należy to dokładnie sprawdzić. '''Jedna błędna cyfra w numerze paszportu wydrukowanym na bilecie najprawdopodobniej uniemożliwi wejście do pociągu'''. Ponadto, jeśli planujesz kupić bilety więcej niż jeden raz, warto mieć pod ręką karteczkę z nazwiskami podróżnych zapisanymi cyrylicą, zamiast przepisywać je za każdym razem. Zwróć też uwagę na numer pociągu – na dużych, zatłoczonych stacjach pomoże Ci to znaleźć właściwy peron i pociąg, ponieważ może się zdarzyć, że w tym samym czasie odjedzie kilka pociągów, bez wskazania stacji pośrednich. W [[Pekin]]ie bilety kolejowe na pociągi międzynarodowe można kupić w China International Travel Service (CITS), które ma dwa biura; Jeden w hotelu International przy Jianguomen i jeden w holu Beijing Tourism Building, za hotelem New Otani. Należy je kupić osobiście. === Bilety online === [[plik:transsiberian-interior.jpg|thumb|Kabina pasażerska klasy ''Kupe'' na kolei transsyberyjskiej]] Bilety można kupić online. Większość tras obsługuje „rejestrację elektroniczną” – wejście do pociągu wymaga jedynie okazania paszportu (lub dokumentu tożsamości dołączonego do biletu). Niemniej jednak, aby uniknąć kłopotów, zaleca się (choć nie jest to absolutnie konieczne) wydrukowanie biletów. Można to zrobić w dowolnej kasie lub w jednym ze specjalnych automatów biletowych, które są teraz zainstalowane na większych dworcach kolejowych. Jeśli musisz wydrukować bilet, zawsze drukuj go co najmniej godzinę przed odjazdem, ponieważ automaty biletowe często się zacinają lub brakuje papieru, a kasy słyną z bardzo długich kolejek. Podaj paszport i potwierdzenie zamówienia (lub tylko numer zamówienia). Kasjer wyda Ci papierowy bilet bez dodatkowej opłaty. Może wydrukować wszystkie bilety jednocześnie. Zakup biletów na oficjalnej stronie Rosyjskich Kolei może być dość trudny, ale nieco tańszy niż na dworcach, ponieważ nie ma opłaty manipulacyjnej. Możesz również wybrać wagon i miejsce siedzące oraz sprawdzić wszystkie opcje. Jednak nie wszystkie zagraniczne karty kredytowe są akceptowane (żadna nie jest akceptowana od 2022 roku). Bilety krajowe można kupić do 45–60 dni przed odjazdem, a bilety międzynarodowe – 60 dni przed odjazdem. Bilety międzynarodowe są zazwyczaj droższe niż krajowe, dlatego zaleca się przesiadkę na krótko przed przekroczeniem granicy i podróżowanie z biletami krajowymi, o ile to możliwe. Zazwyczaj przy wejściu na pokład samolotu sprawdzany jest tylko dokument tożsamości. Nikt nigdy nie prosi o bilet, ponieważ system odprawił go już wcześniej, niezależnie od tego, czy posiadasz go, czy nie. === Kasy biletowe w Rosji === * '''Koleje Rosyjskie''', ☏ +7 495 266-8300 (Międzynarodowa Kasa Biletowa tylko w języku rosyjskim). Strona internetowa sprzedaje bilety online (w języku angielskim). * '''Transsib Reisen''', ☏ +7 90959 1010-1. Sprzedają bilety po kosztach. Działają w Petersburgu od 1991 roku i mówią również po angielsku, niemiecku i francusku. Ich strona internetowa jest jednak wyłącznie w języku niemieckim, ale zawiera wbudowany tłumacz Google. * '''RusTrains.com''', ☏ +7-812-645-08-98, info@rustrains.com. Wygodna internetowa kasa biletowa. Działają w Moskwie od 2014 roku, mają stronę internetową również w języku angielskim, hiszpańskim i innych językach europejskich. Zapewniają sprawną obsługę klienta. === Numery stacji === Numery stacji są używane wewnętrznie w rosyjskim systemie komputerowym kolei, ale zazwyczaj są również drukowane na biletach. Ich znajomość może być pomocna przy rezerwacji biletów na mniejszych stacjach (możesz zabrać ze sobą tę stronę i używać jej do wskazywania) lub przy zakupie biletów za granicą. === Numery stacji === Numery stacji są używane wewnętrznie w rosyjskim systemie komputerowym kolei, ale zazwyczaj są również drukowane na biletach. Ich znajomość może być pomocna przy rezerwacji biletów na mniejszych stacjach (możesz zabrać ze sobą tę stronę i używać jej do wskazywania) lub przy zakupie biletów za granicą. {{infobox|Przy kasie biletowej | *Chciałbym kupić bilet – ''Ja chaciu kupić biłiet'' – Я хочу купить билет :Z – ''iz'' – из :Do – ''w'' – в *Jedna, dwie, trzy osoby – ''adin, dwa, tri czieławieka'' – один, два, три человека *Dziś – ''siewodnia'' – сегодня *Jutro – ''zaftra'' – завтра *Poniedziałek – ''paniedielnik'' – понедельник *Wtorek – ''ftornik'' – вторник *Środa – ''srieda'' – среда *Czwartek – ''czietwerg'' – четверг *Piątek – ''piatnica'' – пятница *Sobota – ''subota'' – суббота *Niedziela– ''woskresienie'' – воскресенье *Odjeżdża o – ''wyjest'' – выезд :Rano– ''utrom'' – утром :Południe– ''dniom'' – днем :Wieczorem– ''wieczierom'' – вечером *Wagon – ''wagon'' – вагон :Plackart (3 kl) – ''plackart'' – плацкарт :Kupe (2 kl) – ''kupe'' – купе :SV ( 1 kl) – ''es we'' – СВ *Czy mógłbym mieć... – ''mnie, pażałsta...'' – мне, пожалуйста... :górna kuszetka – ''wiernjuju połku'' – верхнюю полку :dolna kuszetka – ''niżnjuju połku'' – нижнюю полку *Numer paszportu – ''omer paspórta'' – номер паспорта }} ==== Międzynarodowe ==== ''Stacje są wymienione w kolejności od zachodu na wschód'' * 5100136 [[Warszawa]]/[[Polska]] – Dworzec Centralny (''Warszawa Centralna'') * 2100035 [[Brześć]]/[[Białoruś]] (Брест) * 1000001 [[Helsinki]]/[[Finlandia]] (Хельсинки) * 3100022 [[Ułan Bator]]/[[Mongolia]] (Улан-Батор) * 3300100 [[Pekin]]/[[Chiny]] (Пекин, 北京) * 3300200 [[Harbin]]/[[Chiny]] (Харбин, 哈尔滨) ==== Rosja ==== ''Lista głównych stacji wymienionych w kolejności od zachodu na wschód'' * 2058000 [[Królewiec|Kaliningrad]] (Калининград) * 2004000 [[Petersburg]] (Санкт-Петербург) : 2004001 Petersburg – Stacja Główna (Санкт-Петербург (Главный вокзал)) : 2004004 Petersburg – Dworzec Fiński (Санкт-Петербург (Финляндский вокзал)) * 2000000 [[Moskwa]] (Москва) : 2000002 Moskwa – Dworzec Jarosławski (Москва (Ярославский Вокзал)) : 2000003 Moskwa – Dworzec Kazański (Москва (Казанский Вокзал)) : 2000006 Moskwa – Dworzec Białoruski (Москва (Белорусский Вокзал)) * 2060001 [[Niżny Nowogród]] (Нижний Новгород) – często wymieniany z dawną nazwą miasta Gorki (Горький) * 2060500 [[Kazań]] (Казань) * 2030000 [[Jekaterynburg]] (Екатеринбу́рг) – często wymieniany z dawną nazwą miasta Swierdłowsk (Свердловск) * 2044001 [[Nowosybirsk]] (Новосибирск) * 2028170 [[Tomsk]] (Томск) * 2038001 [[Krasnojarsk]] (Красноярск) * 2054052 [[Siewierobajkalsk]] (Северобайкальск) * 2054001 [[Irkuck]] (Иркутск) * 2054785 [[Ułan Ude]] (Улан-Удэ) * 2034001 [[Chabarowsk]] (Хабаровск) * 2034130 [[Władywostok]] (Владивосток) === Taryfy === [[Plik:Moscow-Pekin Trans-Manchurian-railway.JPG|thumb|Kolej Transmandżurska jedzie z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pekin]]u przez [[Harbin]] – po rosyjsku „Москва — Пекин”, jak napisano cyrylicą na przedstawionym wagonie]] Ceny biletów są bardzo zróżnicowane, głównie ze względu na jakość pociągów i wybrane miejsca. '''Pociągi o niskich numerach''' (001, 008 itd.) są droższe i wygodniejsze. Prawdopodobnie znajdziesz się w nowym, klimatyzowanym wagonie z czystą toaletą („biotoaletą”, co oznacza, że ​​nie rozpryskuje ona odchodów na tory i dlatego pozostaje otwarta przez całą podróż). '''Pociągi o wysokich numerach''' (133, 139 itd.) są tańsze i mniej komfortowe. Spodziewaj się starszych wagonów bez klimatyzacji (choć obecnie jest to rzadkością, ponieważ większość pociągów posiada klimatyzację) oraz ze staromodnymi toaletami, które są zamykane na czas postoju pociągu, a czasami nawet 15–20 minut wcześniej. Rosyjskie Koleje nie gwarantują jednak konkretnego typu wagonu na Twoją podróż. Nawet drogie pociągi mogą czasami korzystać ze starszych, mniej komfortowych wagonów. Cena jest również silnie uzależniona od wybranego miejsca w pociągu, niezależnie od jego numeru. Główną zasadą jest to, że niższe łóżka/miejsca są zazwyczaj zauważalnie droższe (o 30% droższe), a łóżka na drugim poziomie są tańsze. Jeśli wybierzesz miejsce „platzkart” – te po bokach pociągu, wzdłuż pasażu, są zazwyczaj najtańsze, a jednocześnie najbardziej niewygodne do spania. Rosyjskie Koleje oferują sezonowe ceny biletów na pociągi krajowe (od -20% do +35% „ceny podstawowej”). Bilety są zazwyczaj droższe latem i tańsze zimą. Dodatkowo, od stycznia 2016 roku na niektórych trasach wprowadzono tzw. system dynamiczny. Działa on podobnie jak w przypadku linii lotniczych. Uzyskujesz niższą cenę, kupując bilet z dużym wyprzedzeniem (40–45 dni przed odjazdem), a znacznie wyższą, kupując bilet w dniu odjazdu. Krótkie podróże mogą być absurdalnie drogie (2030 euro za 1–2 godziny, ale to rzadkość i może się tak zdarzyć tylko dlatego, że dostępnych jest tylko kilka najdroższych miejsc/łóżek), podczas gdy podróż na kilka tysięcy kilometrów okazuje się zaskakująco przystępna cenowo. Ogólnie rzecz biorąc, ceny biletów nie zależą znacząco od liczby dni pozostałych do odjazdu. Główna różnica, wynikająca z terminu, pojawi się tylko wtedy, gdy kupisz je z dużym wyprzedzeniem (jak wspomniano wcześniej). Zazwyczaj można więc bez problemu kupić bilet dzień wcześniej lub tego samego dnia, a cena nie ulegnie znacznej zmianie w systemie cen dynamicznych, może nieznacznie, ale nie drastycznie. Jeśli nie kupisz biletów z wyprzedzeniem, liczy się tylko liczba dostępnych miejsc w danym pociągu. Może się więc zdarzyć, że w tym terminie w tym pociągu nie będzie już wolnych miejsc – jeśli ten odcinek będzie popularny, a do odjazdu pozostało niewiele czasu. '''Przybliżone szacunki''' dla odcinków w jedną stronę, które zależą również od cen dynamicznych, jakości pociągu, sezonu i daty, wyniosą: * Cena nocnego pociągu [[Petersburg]]–[[Moskwa]] zaczyna się od około 5000 rubli (2. klasa) i od 4000 rubli za ekspresowe połączenie Sapsan (miejsce w klasie standardowej). * [[Moskwa]]–[[Jekaterynburg]] kosztuje od około 7500 rubli (druga klasa, dolne piętro). * [[Jekaterynburg]]–[[Krasnojarsk]] kosztuje około 7000–12000 rubli (druga klasa, nocleg). * [[Krasnojarsk]]–[[Irkuck]] kosztuje około 3500–7000 rubli (druga klasa). * [[Irkuck]]–[[Władywostok]] kosztuje około 12000–18000 rubli (druga klasa). Całkowity koszt: w 2024 roku cena biletu w jedną stronę z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Władywostok]]u (lub w drugą stronę) według strony internetowej Rosyjskich Kolei wynosiła około 14 000 rubli za miejsce w wagonie (3. klasa, „platzkart”) lub 28 000 rubli za przedział (2. klasa, „kupe”) na dolnym poziomie. Na górnym poziomie taki „kupe” zazwyczaj kosztuje około 20 000 rubli. Na całej długości linii kolejowej nie ma przedziałów pierwszej klasy, znajdują się one tylko w określonych pociągach na określonych odcinkach, zazwyczaj bliżej [[Moskwa|Moskwy]]. Uwaga: podane powyżej szacunki dotyczące biletu w jedną stronę oznaczają, że całą trasę przejedziesz jednym pociągiem i tylko na tym samym poziomie, a zwiedzanie większych miast po drodze nie będzie trwało dłużej niż 30–60 minut, ponieważ tyle właśnie zajmują przystanki przed odjazdem pociągu. A ponieważ niektórzy podróżujący Transsibem prawdopodobnie chcieliby spędzić trochę czasu zatrzymując się w miastach po drodze, będą musieli kupić bilety na różne pociągi, a ich całkowity koszt będzie zdecydowanie wyższy. Ogólnie rzecz biorąc, jeśli połączymy platformy i wagony, wagony z wysokimi i niskimi łóżkami, całkowity koszt może wynieść około 50 000 rubli. === Rozkłady jazdy === [[Plik:Omsk railway station. Ticket office hall.jpg|thumb|Kasy biletowe i tablice odjazdów i przyjazdów, [[Omsk]]]] Pociągi transsyberyjskie mają zróżnicowany rozkład jazdy: niektóre pociągi kursują codziennie, inne w dni parzyste, inne w dni nieparzyste, a niektóre odjeżdżają tylko kilka razy w tygodniu. Koleje Rosyjskie udostępnia rozkłady jazdy wszystkich rosyjskich pociągów, a także niektórych pociągów międzynarodowych odjeżdżających z rosyjskich miejscowości, takich jak [[Moskwa]]–[[Pekin]]. Podawana jest jedynie rzeczywista dostępność, publikowana na 60 lub 45 dni przed odjazdem dla wszystkich pociągów rosyjskich i na 60 dni dla większości pociągów międzynarodowych. Oczywiście używana jest rosyjska pisownia: [[Pekin]] to ''Pekin'', [[Moskwa]] to ''Moskva'', [[Petersburg]] to ''Sankt-Peterburg'', [[Jekaterynburg]] to ''Ekaterinburg'' lub ''Sverdlovsk'' (dawna nazwa miasta), [[Ułan Ude]] to ''Ulan-ude'', [[Ułan Bator]] to ''Ulan-Bator'', a [[Chabarowsk]] to ''Habarovsk''. Jeśli nie podróżujesz z [[Moskwa|Moskwy]] do [[Pekin]]u lub [[Władywostok]]u tym samym pociągiem, zwłaszcza jeśli wsiadasz poza dużym miastem, możesz być zmuszony skorzystać z tak zwanych pociągów „przejazdowych” (''проходящие''), które rozpoczynają swoją podróż bardzo daleko, być może tysiące kilometrów od stacji początkowej. Dystrybucja biletów jest nieco skomplikowana. Nie obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”, która zapełniałaby pociąg w sposób losowy. Niektóre przedziały miejsc są zarezerwowane na odjazdy z określonych stacji, więc możesz, przynajmniej teoretycznie, kupić bilety na dowolną trasę z dużym wyprzedzeniem. Gdy przedział miejsc przypisany do Twojej stacji zostanie wyprzedany, bilety z tej stacji nie będą dostępne do 72 godzin przed odjazdem, kiedy wszystkie pozostałe miejsca będą dostępne. Jeśli naprawdę Ci na tym zależy, możesz spróbować oszukać system, bawiąc się stacjami odjazdu i przyjazdu i znajdując bilet, który naprawdę Ci odpowiada. Najprawdopodobniej jednak uda Ci się zdobyć to, czego potrzebujesz, bez zagłębiania się w działanie systemu. Inne dobre opcje planowania podróży to planer podróży Deutsche Bahn. Jest dostępny w wielu językach, w tym angielskim, francuskim i hiszpańskim. Ma mniej problemów z transliteracją niż rosyjskie strony internetowe, ale obejmuje tylko ograniczone pociągi „szybkie” (''firmenny''). Inną dobrą opcją jest tabela połączeń kolejowych Poezda (wyszukaj w Google) – jedno z niewielu internetowych narzędzi do planowania podróży w języku angielskim, które nie próbuje sprzedać biletów, a dodatkowo ma przyjemny, prosty interfejs. Jeśli znasz rosyjski, rosyjski portal internetowy Yandex oferuje przydatny [https://rasp.yandex.ru/map/trains/#center=37.63999999999997%2C55.75999999999371,zoom=5 serwis informacyjny w czasie rzeczywistym], w tym rozkłady jazdy pociągów i stacji, a także aktualną lokalizację pociągów na mapie. == Jedź == Nie warto wysiadać na każdym przystanku. Miejsca wymienione poniżej (poza węzłami i przejściami granicznymi) są najciekawsze. {{mapa|49.3|85.4|zoom=3|wysokość=300|szerokość=800|align=center}} == Właściwa Kolej Transsyberyjska == Właściwa Kolej Transsyberyjska łączy [[Moskwa|Moskwę]] z [[Władywostok]]iem. Zwykle kursują dwa pociągi dziennie w każdym kierunku. Z [[Moskwa|Moskwy]] pociąg 010 odjeżdża z dworca Jarosławskiego i dociera do [[Władywostok]]u prawie 6 dni i 12 godzin później. Nieco wolniejszy pociąg, numer 002, dociera do [[Władywostok]]u prawie 6 dni i 22 godziny później. W przeciwnym kierunku pociąg 009 odjeżdża z [[Władywostok]]u i dociera do [[Moskwa|Moskwy]] 6 dni i 4 godziny później. Nieco wolniejszy pociąg 001 dociera do [[Moskwa|Moskwy]] w 6 dni i 19 godzin. Poniższe czasy i trasy dotyczą szybszych pociągów (010 i 009). Pociągi 001/002 (Rossija) jadą inną trasą z [[Moskwa|Moskwy]] i przejeżdżają przez [[Jarosławl]] zamiast przez [[Niżny Nowogród]], ale łączą się z tym pierwszym przed [[Kirow]]em. [[File:Transsib start.JPG|thumb|Kolej Transsyberyjska w Moskwie]] [[File:Vladimir Golden Gate IMG 0046 1725.jpg|thumbnail|Złota Brama Włodzimierza]] [[File:C0325-NN-Oka-and-Kremlin.jpg|thumb|Niżny Nowogród]] [[File:Novosibirsk Glavny Station 07-2016 img1.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Nowosybirsku – jeden z największych w Rosji]] [[File:Krasnoyarsk Dam in 2008.jpg|thumb|Zapora Krasnojarska niedaleko Krasnojarska]] [[File:Lakebaikal.jpg|thumb|Jezioro Bajkał]] [[File:Центр Улан-Удэ.JPG|thumbnail|Centralne Ułan-Ude]] [[File:Russia Chita railroad station.jpg|thumb|Stacja kolejowa Czyta]] [[File:Center of Vladivostok and Zolotoy Rog.jpg|thumb|Władywostok]] {| class="wikitable" |- ! Miasto !! km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !!Opis |- | {{Znacznik|[[Moskwa]]|55.776389 |37.6575|typ=transport}}'''[[Moskwa]]''' (Москва) || 0&nbsp;km || 0 hr || Moskwa || Stolica Rosji słynie z wielu słynnych na cały świat zabytków, takich jak Kreml, Plac Czerwony i Sobór Wasyla Błogosławionego. Moskwa to bez wątpienia doskonałe miejsce dla każdego, kto interesuje się historią Rosji – znajdują się tam muzea, zabytkowe kościoły i budynki zarówno z czasów sowieckich, jak i z czasów wcześniejszych. |- | {{Znacznik|[[Włodzimierz]]|56.13008 |40.42015|typ=transport}}'''[[Włodzimierz (Rosja)|Włodzimierz]]''' (Владимир)|| 210&nbsp;km || 3h || Moskwa ||Założony w XII wieku, Włodzimierz słynie z białej, średniowiecznej architektury kamiennej, która jest jednym z obiektów wpisanych na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] i częścią [[Złoty Pierścień|Złotego Pierścienia]]. Podróżując wolniejszym pociągiem przez Jarosław, można zobaczyć historyczne centrum tego miasta, również wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i znajdujące się na trasie Złotego Pierścienia, choć z późniejszego okresu. 5 minut po wyjściu z dworca kolejowego, po prawej stronie, znajduje się przedmongolska, rosyjska cerkiew prawosławna Opieki Matki Bożej nad Nerlą z XII wieku. |- | {{Znacznik|[[Niżny Nowogród]]|56.32208 |43.94591|typ=transport}}'''[[Niżny Nowogród]]''' (Ни́жний Но́вгород)|| 442&nbsp;km || 6 hr || Moskwa ||W czasach radzieckich to XIII-wieczne miasto nosiło nazwę Gorki, a wśród muzeów znajduje się jedno poświęcone pisarzowi. Podobnie jak Moskwa i niektóre inne rosyjskie miasta, Niżny Nowogród również ma Kreml. Ponadto szczyci się rzeką Wołgą i bogatą kolekcją tradycyjnej rosyjskiej architektury. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Wołgę|56.35391 |43.92411|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Wołgę''' || 447&nbsp;km || 6 hr || Moskwa ||Pierwszą dużą rosyjską rzeką, którą przekroczysz, będzie Wołga, tuż za opuszczeniem dworca kolejowego w Niżnym Nowogrodzie. |- | {{Znacznik|[[Perm]]|58.00482 |56.17473|typ=transport}}'''[[Perm]]''' || 1,436&nbsp;km || 20 hr || Moskwa +2 ||Perm słynie z wydarzeń kulturalnych i instytucji takich jak PERMM, jedyna galeria sztuki współczesnej w Rosji. Warto odwiedzić jaskinię w [[Kungur]]ze i dawny obóz Gułagu przekształcony w muzeum. |- | {{Znacznik|Granica Europy i Azji|56.8820 |60.0656|typ=transport}}'''Granica Europy i Azji''' || 1,777&nbsp;km || 1 dzień, 1 godz. || Moskwa +2 ||Granicę między Europą a Azją wyznacza biały obelisk w lesie. Jesteś teraz nieco ponad dzień drogi od Moskwy. |- | {{Znacznik|[[Jekaterynburg]]|56.85866 |60.60612|typ=transport}}'''[[Jekaterynburg]]''' (Екатеринбу́рг) || 1,816&nbsp;km || 1 dzień, 1 godz. || Moskwa +2 ||Stolica [[Ural]]u może poszczycić się imponującą kolekcją budynków z okresu sowieckiego oraz ciekawymi muzeami prezentującymi lokalne rzemiosło, sztukę i przyrodę. |- | {{Znacznik|[[Tiumeń]]|57.14559 |65.52231|typ=transport}}'''[[Tiumeń]]''' (Тюме́нь) || 2,144&nbsp;km || 1 dzień, 6 godz. || Moskwa +2 ||Tiumeń był jednym z pierwszych rosyjskich fortów na [[Syberia|Syberii]]. To dobry punkt wyjścia na wyprawy do [[Obwód tiumeński|obwodu tiumeńskiego]], w tym do starożytnego miasta [[Tobolsk]], pierwszej rosyjskiej osady na Syberii i miejsca, gdzie można podziwiać starą rosyjską architekturę, w tym liczne drewniane domy. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Irtysz|54.93291 |73.35202|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Irtysz''' || 2,706&nbsp;km || 1 dzień, 13 godz. || Moskwa +3 ||Przed dotarciem do [[Omsk]]a przekroczą Państwo rzekę Irtysz. |- | {{Znacznik|[[Omsk]]|54.93956 |73.38646|typ=transport}}'''[[Omsk]]''' (Омск) || 2,712&nbsp;km || 1 dzień, 13 godz. || Moskwa +3 || Omsk był przez krótki okres po rewolucji stolicą Białorusi. Wśród atrakcji turystycznych znajdują się muzeum wojskowe, katedra kozacka z kozackim sztandarem i syberyjskie domy z rzeźbionego drewna. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Ob|55.00967 |82.91837|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Ob''' || 3,332&nbsp;km || 1 dzień, 22 godz. || Moskwa +4 ||Ob, to kolejna znana syberyjska rzeka, którą trzeba pokonać przed dotarciem do [[Nowosybirsk]]a. |- | {{Znacznik|[[Nowosybirsk]]|55.03630 |82.89521|typ=transport}}'''[[Nowosybirsk]]''' (Новосиби́рск) || 3,335&nbsp;km || 1 dzień, 22 godz. || Moskwa +4 ||Trzecie co do wielkości miasto Rosji oferuje bogactwo architektury modernizmu radzieckiego, doprawionej wspaniałymi przykładami radzieckiej sztuki monumentalnej. Wśród zabytków architektury znajdują się również stare kościoły, domy kupieckie i obóz wojskowy z początku XX wieku. To punkt wyjścia do podróży w góry [[Ałtaj]] i [[Kazachstan]]. |- | {{Znacznik|[[Tajga]]|56.06226 |85.62564|typ=transport}}'''[[Tajga]]''' (Тайга́) || 3,565&nbsp;km || 2 dni, 1 godz. || Moskwa +4 ||Sama wieś Tajga nie jest zbyt ciekawa, ale z niej można stosunkowo łatwo dostać się do [[Tomsk]]a, studenckiego miasta o drewnianej architekturze. |- | {{Znacznik|[[Krasnojarsk]]|56.00486 |92.82842|typ=transport}}'''[[Krasnojarsk]]''' (Красноярск) || 4,095&nbsp;km || 2 dni, 9 godz. || Moskwa +4 ||Malownicze miasto Krasnojarsk zostało założone przez Kozaków. W mieście znajduje się wiele muzeów, zabytków oraz centrów handlowo-rozrywkowych. Dalej znajduje się ogromna zapora wodna i rezerwat przyrody Stołby z granitowymi kolumnami. Jeśli jedziesz do [[Pekin]]u Koleją Transmongolską, przebyłeś już połowę drogi z Moskwy. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Jenisej|56.06600 |93.00957|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Jenisej''' || 4,101&nbsp;km || 2 dni, 9 godz. || Moskwa +4 ||Krasnojarsk leży nad dużą rzeką, którą przekroczysz w trakcie swojej podróży na wschód. |- | {{Znacznik|węzeł BAM|55.92035 |98.06190|typ=atrakcja}}'''węzeł BAM''' || 4,515&nbsp;km || 2 dni, 15 godz. || Moskwa +5 ||Za wsią Tajszet magistrala Bajkalsko-Amurska rozgałęzia się na północ. |- | {{Znacznik|[[Irkuck]]|52.28264 |104.26047|typ=transport}}'''[[Irkuck]]''' (Иркутск) || 5,185&nbsp;km || 3 dni, 2 godz. || Moskwa +5 ||W połowie drogi z Moskwy do Władywostoku, po trzech dniach podróży, Irkuck leży nad brzegiem jeziora [[Bajkał]], wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Samo miasto oferuje tradycyjne, zdobione syberyjskie drewniane domy, lodołamacz, tamę oraz, oczywiście, kilka kościołów i muzeów poświęconych kulturze i historii regionu. Jedną ze specjalnych pamiątek do kupienia są kamusi – tradycyjne futrzane buty. Z Irkucka można również wybrać się w podróż koleją Circum-Bajkalską. |- | {{Znacznik|[[Ułan Ude]]|51.84034 |107.58242|typ=transport}}'''[[Ułan Ude]]''' (Улан-Удэ) || 5,642&nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa +5 ||Już sama brama do Muzeum Etnograficznego pokazuje, że przybyłeś na Wschód – i nie tylko – Ułan Ude ma wyraźnie mongolski klimat z buddyjskimi miejscami i starymi rezydencjami z czasów, gdy miasto było ważnym punktem handlowym w regionie. |- | {{Znacznik|Węzeł transmongolski|51.82124 |107.70361|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmongolski''' || 5,655&nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa +5 ||Niedługo za Ułan Ude znajduje się ważny węzeł kolejowy: właściwa kolej transsyberyjska biegnie prosto na wschód do Władywostoku, a transmongolska biegnie na południe do Mongolii i Chin. |- | {{Znacznik|[[Czyta]]|52.02813 |113.49482|typ=transport}}'''[[Czyta]]''' (Чита)|| 6,199&nbsp;km || 3 dni, 18 godz. || Moskwa +6 || Dawniej zamknięte miasto Czita oferuje kilka miejsc kultu religijnego. Ponieważ miasto odwiedza niewielu turystów, zwłaszcza z Zachodu, jest ono postrzegane jako ciekawostka. |- | {{Znacznik|Węzeł transmandżurski|51.62441 |114.53127|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmandżurski''' || 6,312&nbsp;km || 4 dni, 0 godz. || Moskwa +6 ||Dokładnie cztery dni później, od Moskwy, szlaki transmandżurskie skręcają w stronę [[Harbin]]u i [[Pekin]]u. |- | {{Znacznik|Przeprawa przez rzekę Amur|48.53633 |135.00326|typ=natura}}'''Przeprawa przez rzekę Amur'''} || 8,515&nbsp;km || 5 dni, 11 godz. || Moskwa +7 ||Po bardzo długim odcinku bez większych miast przekroczysz Amur, ostatnią z głównych rzek na tej trasie. Most na rzece jest przedstawiony na banknocie 5000 rubli. |- | {{Znacznik|[[Chabarowsk]]|48.49687 |135.07296|typ=transport}}'''[[Chabarowsk]]''' (Хабаровск) || 8,521&nbsp;km || 5 dni, 11 godz.|| Moskwa +7 ||Za rzeką dotrzesz do Chabarowska. Jeśli interesują Cię muzea, znajdziesz tu kilka muzeów z prefiksem „Dalekowschodni”, w których możesz zapoznać się z historią wojskową regionu, sztuką, historią powszechną i… Koleją Dalekowschodnią – która obejmuje najbardziej wysunięty na wschód odcinek Kolei Transsyberyjskiej! |- | {{Znacznik|[[Władywostok]]|43.11124 |131.88192|typ=transport}}'''[[Władywostok]]''' (Владивосток) || 9,288&nbsp;km || 6 dni, 0 godz. || Moskwa +7 ||Sześć dni po rozpoczęciu podróży, lub kilka godzin później, jeśli wybrałeś wolniejszy pociąg, docierasz do Władywostoku nad Oceanem Spokojnym. Dworzec kolejowy został zbudowany w tym samym stylu co moskiewski dworzec Jarosław, po drugiej stronie torów. Stacjonuje tu rosyjska flota pacyficzna – miasto zostało zbudowane właśnie w tym celu – więc jest tu mnóstwo miejsc i pomników morskich do odwiedzenia, a także malownicze wybrzeże Pacyfiku. |- |} == Kolej Transmongolska == [[Plik:Leaving Ulan Bator station.webm|thumb|Opuszczanie stacji Ułan Bator]] Kolej Transsyberyjska łączy [[Moskwa|Moskwę]] z [[Pekin]]em. Przez nieco ponad połowę trasy przebiega tymi samymi torami co Kolej Transsyberyjska, a następnie skręca na południe, przez [[Mongolia|Mongolię]] do [[Chiny|Chin]]. Wszystkie stacje na tym odcinku są przesunięte o pięć godzin w stosunku do czasu moskiewskiego. Pociąg Transsyberyjski, linia 43 (oznaczana w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K4), odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] w każdy wtorek o 23:45 i przyjeżdża do [[Pekin]]u w poniedziałek po południu o 11:40. W kierunku zachodnim pociąg numer 33 (oznaczany w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K3) odjeżdża z [[Pekin]]u w każdą środę o 11:22 i przyjeżdża do [[Moskwa|Moskwy]] w następny poniedziałek o 13:58. Ponadto między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Ułan Bator]] kursują dwa pociągi tygodniowo. Pociąg linii 6 odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] w każdą środę i czwartek o 23:45 i przyjeżdża do [[Ułan Bator]] w poniedziałek i wtorek rano o 06:45. W drugim kierunku pociąg nr 5 odjeżdża z [[Ułan Bator]] w każdy wtorek i piątek o 15:25 i przyjeżdża do [[Moskwa|Moskwy]] o 13:58 pięć dni później, w sobotę lub wtorek. === Z Jeziora Bajkał do Pekinu === Dalsza podróż po przerwie nad [[Bajkał]]em może być trudna, zwłaszcza w szczycie sezonu – dlatego zaplanuj trasę i kup bilety z wyprzedzeniem. Jeśli jesteś w [[Ułan Bator]], musisz dostać się do [[Pekin]]u i nie masz biletu, lepiej nie jechać bezpośrednim pociągiem, ponieważ ceny są wysokie, a w kasach często brakuje biletów. Są jednak nieoficjalni naganiacze, którzy chętnie sprzedadzą Ci bilet za trzy do pięciu razy wyższą cenę niż oficjalna – oczywiście kiepski interes. Zamiast tego, wsiądź do lokalnego pociągu i dojedź do granicy w [[Zamiin Uud]] (15 USD), przejedź przez Chiny minibusem i wsiądź do autobusu do [[Pekin]]u (40 USD). [[Plik:Selenga.jpg|thumbnail|Krajobraz prowincji Selenga w północnej Mongolii]] [[Plik:Yurts in Ulan Bator 10.JPG|thumb|Wielu Mongołów mieszka w jurtach, tradycyjnych namiotach, również w stolicy]] [[Plik:WheelChanging.jpg|thumb|Wymiana wózków na granicy w celu dostosowania do chińskiego rozstawu szyn]] [[Plik:云岗石窟.JPG|thumbnail|Groty Yungang w Datong]] [[Plik:Tiantan.jpg|thumbnail|Świątynia Nieba, Pekin]] {| class="wikitable" |- ! Miasto !! km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !!Opis |- | {{Znacznik|Węzeł transmongolski|51.82124 |107.70361|typ=atrakcja}}'''węzeł BAM''' || 5,655&nbsp;km || 3 dni, 11 godz. || Moskwa+5 ||Tuż za [[Ułan Ude]] Kolej Transsyberyjska oddziela się od Kolei Transmongolskiej. |- | {{Znacznik|[[Nauszki]]|50.38948 |106.10012|typ=transport}} (Наушки) || 5,902&nbsp;km || 3 dni, 17 godz. || Moskwa+5 ||Nauszki to rosyjska stacja graniczna i oczywiście ostatnia rosyjska stacja na tej linii; albo pierwsza, jeśli jedziesz z przeciwnego kierunku. Mam nadzieję, że nie zapomniałeś wizy. Na granicy nie ma różnicy czasu między Rosją a Mongolią. |- | {{Znacznik|[[Suche Bator]]|50.23650 |106.19880|typ=transport}} (Сүхбаатар) || 5,925&nbsp;km || 3 dni, 19 godz. || UTC+9 ||Suche Bator to mongolska stacja graniczna. Podobnie jak w Nauszkach, pociąg będzie tu stał znacznie dłużej niż na wcześniejszych stacjach. |- | {{Znacznik|[[Ułan Bator]]|47.90806 |106.88418|typ=transport}} (Улаанбаатар) || 6,304&nbsp;km || 4 dni, 4 godz. || UTC+9 ||Stolica Mongolii jest jednym z głównych punktów trasy. Znajdują się tam miejsca poświęcone historii od czasów wielkiego Imperium Mongolskiego do czasów współczesnych oraz klasztory buddyjskie. W pobliżu miasta można również wybrać się na pieszą wędrówkę po górach. Miasto jest najlepszą bazą wypadową do wycieczek po Mongolii; pobliski [[Park Narodowy Gorchi-Terelj]] pozwala poczuć smak mongolskiej przyrody i oferuje możliwość noclegu w tradycyjnym gerze. |- | {{Znacznik|[[Dzamyn Üüd]]|43.71907 |111.90768|typ=transport}} (Замын-Үүд) || 7,013&nbsp;km || 4 dni, 17 godz. || UTC+9 ||Po podróży przez pustynię [[Gobi]] pociąg dociera do stacji granicznej [[Dzamyn Üüd]]. |- | {{Znacznik|[[Erenhot]]|43.65359 |111.98278|typ=transport}} (二连浩特) || 7,023&nbsp;km || 4 dni, 19 godz. || UTC+8 || Znany również jako Erlian, Erenhot to chińska stacja graniczna. Tutaj wózki są wymieniane, aby dopasować je do chińskiego rozstawu kół; to kolejna ciekawostka dotycząca pociągów między Rosją a Chinami. Trwa to 3-4 godziny i trzeba wysiąść z bagażami, zanim pociąg się załaduje. |- | {{Znacznik|[[Zhurihe]]|42.39754 |112.89904|typ=transport}} (朱日和) || 7,182&nbsp;km || 5 dni, 1 godz. || UTC+8 || Miasto rządzone przez Sonid Right Banner, [[Xilin Gol (prefektura)|Xilin Gol]], w pobliżu głównego ośrodka szkoleniowego chińskiej armii |- | {{Znacznik|[[Jining|Ulanqab]]|41.02958 |113.09180|typ=transport}} (集宁) || 7,356&nbsp;km || 5 dni, 3 godz. || UTC+8 || Znane również jako Ulanqab, ważny węzeł kolejowy i miasto górnicze, skąd podróżni mogą w 2 godziny dojechać pociągiem do pobliskiego miasta [[Datong City|Datong]], które oferuje wiele atrakcji, w tym wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO Groty Yungang z 51 000 posągów Buddy. Kilka klasztorów, pagoda z XI wieku, Góra Heng, jedna ze świętych gór taoizmu, oraz stragany z jedzeniem ulicznym wzbogacają to doświadczenie – właśnie przybyłeś do Chin. |- |{{Znacznik|[[Zhangjiakou]]|40.75136 |114.88281|typ=transport}} (张家口) || 7,534&nbsp;km || 5 dni, 5 godz. || UTC+8 || Zhangjiakou to miasto na północny zachód od Pekinu. W Zhangjiakou znajduje się część [[Wielki Mur Chiński|Wielkiego Muru]] i jedna z bram w murze, Brama Dajing, która niegdyś stanowiła ważny punkt transportu i handlu między Hanami a Mongołami. Większość zawodów narciarskich Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2022 odbyła się w rejonie Taizicheng w dzielnicy Chongli w Zhangjiakou, a na tę okazję zbudowano nową, szybką linię szybkiego pociągu. |- | {{Znacznik|[[Pekin]]|39.90167 |116.42101|typ=transport}} (北京) || 7,854&nbsp;km || 5 dni, 9 godz. || UTC+8 ||Niewiele miast jest tak bogatych w zabytki jak [[Pekin]]. Najważniejsze z nich to plac Tian’anmen, Zakazane Miasto, Brama Niebiańskiego Spokoju, Świątynia Nieba i Wielki Mur, oddalone o godzinę jazdy autobusem, ale na zwiedzanie miasta można by z łatwością poświęcić tydzień. Z Pekinu można dotrzeć praktycznie wszędzie w Chinach – dlaczego nie kontynuować podróży pociągiem, skoro już dotarłeś tak daleko? |- |} == Kolej Transmandżurska == Kolej transmandżurska, znana również jako ''Wostok'' (wschód), prowadzi do [[Pekin]]u. Przez nieco dłuższy czas (około dwóch trzecich długości) podąża torami kolei transsyberyjskiej, po czym skręca na południe i kontynuuje podróż do [[Chiny|Chin]], omijając [[Mongolia|Mongolię]]. Pociąg transmandżurski, linia 20 (oznaczana w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K20), odjeżdża z [[Moskwa|Moskwy]] o 23:45 w każdą sobotę i dociera do [[Pekin]]u o 05:46 w następną sobotę. Pociąg 19 (oznaczany w [[Chiny|Chinach]] jako pociąg K19) odjeżdża z [[Pekin]]u o 23:00 w sobotę wieczorem i dociera do [[Moskwa|Moskwy]] o 17:58 w piątek. [[Plik:China - Russia Railway.jpg|thumb|Opuszczając Rosję w Zabajkalsku]] [[Plik:Harbin Railway Station 01.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Harbinie]] [[Plik:ShanhaiguanGreatWall-end.jpg|thumb|Koniec Wielkiego Muru, Shanhaiguan]] {| class="wikitable" |- ! Miasto !! Km od Moskwy !! Czas z Moskwy !! Strefa czasowa !! Opis |- | {{Znacznik|Węzeł transmandżurski|51.62441 |114.53127|typ=atrakcja}}'''Węzeł transmandżurski''' || 6,312&nbsp;km || 4 dni, 0 godz. || Moskwa +6 || Po przebyciu około dwóch trzecich długości właściwej Kolei Transsyberyjskiej tory kolei transmandżurskiej odbijają na południe. |- | {{Znacznik|[[Zabajkalsk]]|49.63951 |117.33146|typ=transport}}'''[[Zabajkalsk]]''' (Забайка́льск) || 6,666&nbsp;km || 4 dni, 7 godz || Moskwa +6 ||Zabajkalsk to rosyjska stacja graniczna. Wagony zostaną wyposażone w wózki dostosowane do chińskiego rozstawu szyn, co wydłuży czas oczekiwania. Chiny są o godzinę do tyłu w stosunku do lokalnego czasu rosyjskiego. |- | {{Znacznik|[[Manzhouli]]|49.58345 |117.44209|typ=transport}}'''[[Manzhouli]]''' (满洲里) || 6,678&nbsp;km || 4 dni, 13 godz || UTC+8 || Po drugiej stronie granicy znajduje się Manzhouli, chińska stacja graniczna. |- | {{Znacznik|[[Hailar]]|49.22838 |119.74072|typ=transport}}'''[[Hailar]]''' (海拉尔) || 6,824&nbsp;km || 4 dni, 19 godz || UTC+8 || Dzielnica śródmiejska Hulunbuir słynąca z trawiastych terenów. |- | {{Znacznik|Bugt|48.75400 |121.91845|typ=transport}}'''Bugt''' (博克图) || 7,034&nbsp;km || 5 dni, 0 godz. || UTC+8 || Miasto zarządzane przez [[Yakeshi]] (牙克石), węzeł kolejowy. |- | {{Znacznik|Ang'angxi|47.16152 |123.81431|typ=transport}}'''Ang'angxi''' (昂昂溪) || 7,303&nbsp;km || 5 dni, 4 godz. || UTC+8 || Ang'angxi to dzielnica miasta [[Qiqihar]]. Rezerwat Przyrody Zhalong znajduje się na południowy wschód od miasta i jest siedliskiem wielu ptaków, w tym żurawi. |- | {{Znacznik|Harbin|45.75949 |126.62568|typ=transport}}'''[[Harbin]]''' (哈尔滨) || 7,613&nbsp;km || 5 dni, 8 godz. || UTC+8 ||Harbin to chińskie miasto z wpływami rosyjskimi. Wiele budynków zostało wzniesionych przez Rosjan sto lat temu. Mieszka tu liczna mniejszość rosyjska, a laleczki matrioszki można tu kupić na sprzedaż. Do głównych atrakcji należą Park Tygrysów, kilka parków i kilka muzeów. Jeśli jesteś tu zimą, nie przegap Festiwalu Rzeźb z Lodu i Śniegu. |- | {{Znacznik|Changchun|43.91071 |125.31974|typ=transport}}'''[[Changchun]]''' (长春) || 7,819&nbsp;km || 5 dni, 11 godz. || UTC+8 || Changchun był stolicą japońskiego państwa marionetkowego Mandżukuo. W Changchun znajdują się pałace i urzędy Mandżukuo oraz inne budynki w stylu japońskim. |- | {{Znacznik|Siping|43.16818 |124.37410|typ=transport}}'''[[Siping]]''' (四平) || 7,934&nbsp;km || 5 dni, 12 godz. || UTC+8 || Ważny węzeł kolejowy. |- | {{Znacznik|Shenyang|41.79832 |123.39664|typ=transport}}'''[[Shenyang]]''' (沈阳) || 8,122&nbsp;km || 5 dni, 14 godz. || UTC+8 || Shenyang to największe miasto w północno-wschodnich Chinach. Pałac cesarski Nuhaci, Pałac Mukden, oraz dwa pierwsze grobowce cesarskie dynastii Qing – Zhaoling w Parku Beiling (dosłownie: Park Grobowców Północnych) i Fuling w Parku Dongling (dosłownie: Park Grobowców Wschodnich) – wszystkie znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. |- | {{Znacznik|Jinzhou|41.12520 |121.14123|typ=transport}}'''[[Jinzhou]]''' (锦州) || 8,364&nbsp;km || 5 dni, 17 godz. || UTC+8 || Ważny węzeł kolejowy i miasto górnicze. |- | {{Znacznik|Shanhaiguan|39.99928 |119.76158|typ=transport}}'''[[Shanhaiguan]]''' (山海关) || 8,585&nbsp;km || 5 dni, 19 godz. || UTC+8 ||Shanhaiguan to miejsce, w którym część Wielkiego Muru kończy się w oceanie. Miasto szczyci się również innymi atrakcjami związanymi z Wielkim Murem. Kilka minut jazdy pociągiem dzieli je od większego miasta [[Qinhuangdao]], znanego przede wszystkim jako kurort nadmorski, do którego Shanhaiguan należy jako dzielnica. |- | {{Znacznik|Tangshan|39.62571 |118.11849|typ=transport}}'''[[Tangshan]]''' (唐山) || 8,721&nbsp;km || 5 dni, 19 godz. || UTC+8 || Tangshan to ważne miasto przemysłowe położone w pobliżu Pekinu i Tianjinu. W Tangshan znajduje się Muzeum Trzęsień Ziemi, upamiętniające trzęsienie ziemi w Tangshan z 1976 roku, uważane za największe trzęsienie ziemi XX wieku pod względem liczby ofiar śmiertelnych. |- | {{Znacznik|Tiencin|39.13628 |117.20948|typ=transport}}'''[[Tiencin]]''' (天津) || 8,844&nbsp;km || 5 dni, 21 godz. || UTC+8 || Tiencin nto jedno z pięciu centralnych miast Chin. Obszar miejski Tiencin położony jest wzdłuż rzeki Hai i był niegdyś siedzibą zagranicznych koncesji pod koniec dynastii Qing i na początku ery Kuomintangu. |- | {{Znacznik|Pekin|39.90167 |116.42101|typ=transport}}'''[[Pekin]]''' (北京) || 9,001&nbsp;km || 5 dni, 23 godz. || UTC+8 |||Niewiele miast jest tak bogatych w zabytki jak Pekin. Najważniejsze z nich to plac Tian’anmen, Zakazane Miasto, Brama Niebiańskiego Spokoju, Świątynia Nieba i Wielki Mur, oddalone o godzinę jazdy autobusem, ale na zwiedzanie miasta można by z łatwością spędzić tydzień. Z Pekinu można dotrzeć praktycznie wszędzie w Chinach – dlaczego nie kontynuować podróży pociągiem, skoro już dotarłeś tak daleko? |- |} === Wycieczki poboczne === [[Plik:Gorkhi-Terelj National Park 45.JPG|thumb|Żółwia Skała w Parku Narodowym Gorkhi-Terelj]] Istnieje kilka interesujących miejsc „poza szlakiem”. [[Petersburg]] jest często odwiedzany przed lub po podróży Koleją Transsyberyjską. Stolica Tatarów, [[Kazań]], leży na alternatywnej trasie między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Jekaterynburg]]iem. [[Tobolsk]], dawna stolica [[Syberia|Syberii]], znajduje się nieco ponad 200 km od [[Tiumeń|Tiumeniu]]. [[Tomsk]], najpiękniejsze miasto Syberii, można odwiedzić jako przystanek w [[Nowosybirsk]]u lub [[Krasnojarsk]]u. Jedną z głównych atrakcji podróży jest jezioro [[Bajkał]], do którego można dotrzeć z [[Irkuck]]a i [[Siewierobajkalsk]]a; jezioro można zobaczyć z pociągu, ale dlaczego nie zwiedzić regionu dalej? Osoby zatrzymujące się w regionie na kilka dni często wybierają się na malowniczą wyspę [[Olchon]]. W [[Mongolia|Mongolii]] warto odwiedzić okolice [[Ułan Bator]], na przykład [[Park Narodowy Terelj]] lub dalej położoną pustynię [[Gobi]]. Jedna z głównych atrakcji [[Chiny|Chin]], [[Wielki Mur Chiński|Wielki Mur]], znajduje się niedaleko linii kolejowej. Jeden z równoległych torów, używany przez Kolej Transsyberyjską w czasach sowieckich, wkracza na północ [[Kazachstan]]u przez górnicze miasto [[Pietropawłowsk]], a następnie wjeżdża z powrotem do [[Rosja|Rosji]] i łączy się ze standardową trasą w [[Omsk]]u. Posiadacze zachodnich paszportów nie potrzebują wizy, aby odwiedzić [[Kazachstan]], problem polega na tym, że opuszczając [[Rosja|Rosję]], można ponownie wjechać tylko z dwukrotną lub wielokrotną wizą rosyjską. Nie warto dodatkowo się trudzić, organizując to tylko po to, aby szybko zobaczyć [[Pietropawłowsk]], lepiej pojechać dalej na południe do stolicy [[Kazachstan]]u, [[Astana|Astany]] (dawniej Nur-Sułtan), i do [[Ałmaty]]. Z obu tych miejsc kursują pociągi do [[Urumczi]] w północno-zachodnich [[Chiny|Chinach]], skąd kursują superszybkie pociągi do [[Xi’an]] i [[Pekin]]u. Nie jest to jednak wycieczka transsyberyjska, a zupełnie odrębna trasa, opisana w artykule „[[Z Moskwy do Urumczi]]”. == Zakupy == '''Koszty''' zależą głównie od pożądanego poziomu jakości. Podróż drugą klasą i pobyt w hotelach średniej klasy wraz z prostszym posiłkiem i zwiedzaniem lub pokazem będzie kosztować 100–120 euro dziennie. Jeśli chcesz, aby podróż pociągiem i hotel były pierwszej klasy, a wycieczki z przewodnikiem były zorganizowane, łatwo podnieść dzienne koszty do 500 euro. Podróżując z własnym wyżywieniem, w trzeciej klasie i zatrzymując się w hostelach, możesz obniżyć dzienne wydatki do zaledwie 20–30 euro. [[Chiny]] i [[Mongolia]] są w jakiś sposób tańsze i bardziej dostępne turystycznie niż [[Rosja]]. Nie ma tam praktycznie żadnych zniżek. Międzynarodowa (lub lokalna) legitymacja studencka może zapewnić kilka zniżek, ale zniżki dla seniorów są niespotykane. Wiele walut światowych można wymienić po dobrych kursach w każdym mieście. Nie ma konieczności zabierania ze sobą lokalnej waluty, ponieważ kursy w lokalnych bankach są znacznie korzystniejsze. Oszczędzaj na [[Chiny]], nie wymieniaj pieniędzy na lotniskach (lub po prostu tyle, ile potrzebujesz, aby dostać się do miasta). W [[Rosja|Rosji]] kursy w kantorach wymiany walut są zazwyczaj zbliżone do tych w bankach. Wymiana pieniędzy w pociągu nie jest możliwa. W [[Chiny|Chinach]] kursy walut są ustalane przez rząd, a banki prywatne często odmawiają wymiany franków szwajcarskich, więc trzeba udać się do banku państwowego, aby je wymienić. Kart kredytowych można używać w hotelach, lepszych restauracjach, biurach podróży i dużych sklepach spożywczych. W [[Moskwa|Moskwie]] i [[Pekin]]ie są one powszechnie akceptowane. Karty Visa są najczęściej akceptowane w bankomatach. Czeki podróżne można zrealizować tylko w kilku miejscach, ale kursy są akceptowalne. Typowy '''napiwek''' w [[Rosja|Rosji]] wynosi 5–10%. Nie trzeba płacić napiwku, jeśli nie jest się zadowolonym z usługi. W [[Mongolia|Mongolii]] rachunek jest zazwyczaj zaokrąglany w górę. Żadna z tych praktyk nie jest powszechna w Chinach. == Jedzenie == [[Plik:Транссибирска железница.JPG|thumb|Sprzedaż jedzenia i napojów na stacji kolejowej]] [[Plik:Trans Siberian railway Samovar.jpg|thumb|Samowar (zwany „Tytanem”) na pokładzie pociągu]] Podczas takiej podróży poznasz wiele różnych kuchni. Bardziej szczegółową listę lokalnych specjałów znajdziesz w artykułach poszczególnych miast i regionów. Poniżej znajduje się lista kilku ogólnych informacji związanych z pociągami. W wielu pociągach znajdują się '''wagony restauracyjne'''. Ceny są wysokie w stosunku do jakości. Danie główne kosztuje 5–8 euro. W porze lunchu i kolacji możesz zamówić świeżo przygotowane jedzenie, ale w innych przypadkach spodziewaj się mrożonek, które podgrzewane w mikrofalówce stają się mniej smaczne. Napoje i alkohol są około 2–3 razy droższe niż w sklepach. Z drugiej strony, spożywanie alkoholu (z wyjątkiem piwa) na pokładzie pociągu jest zabronione, a do wagonów restauracyjnych nie wolno wnosić własnego alkoholu, więc jeśli chcesz się napić, zapłać za niego lub zrób to po cichu w swoim przedziale, tak jak robi to większość mieszkańców. Bilety pierwszej klasy, a nawet niektóre bilety drugiej klasy, mogą obejmować jedzenie (przekąski na śniadanie, ciepłe posiłki na lunch i kolację). Do przedziału podejdzie kobieta i przyniesie kilka plastikowych miseczek z ciepłym jedzeniem. Zazwyczaj jest ono świeżo ugotowane i całkiem zjadliwe. Na trasie [[Moskwa]]-[[Władywostok]] pociąg zatrzymuje się na 20–30 minut co 3–4 godziny. Każdy może wysiąść z pociągu, a na peronie często można spotkać ludzi oferujących różnorodne świeże lokalne produkty (jajka, ryby, sery, pieczywo, owoce, mięso lub ser w cieście) oraz napoje dla pasażerów. Wiele stacji kolejowych wymaga obecnie wykupienia licencji na prowadzenie stoiska na peronie. Między [[Pekin]]em a [[Nowosybirsk]]iem sprzedawcy peronowi byli obecni tylko w Choir w [[Mongolia|Mongolii]] i Maryjskim w [[Rosja|Rosji]]. Ceny są niskie; akceptowane są tylko ruble rosyjskie. Szczególną atrakcją jest wędzona ryba (omul) sprzedawana na brzegu jeziora [[Bajkał]] (stacja: Sludianka, przystanek na krótki postój, więc trzeba się spieszyć). Na niektórych większych stacjach znajdują się stoiska z przekąskami i alkoholem. Jedzenie i napoje są również sprzedawane w kioskach na peronach, ale zazwyczaj dwa razy droższe. Aby uzyskać rozsądną cenę, należy poczekać na stację z dłuższym postojem i po prostu wyjść z dworca kolejowego – zazwyczaj tuż za rogiem znajduje się mnóstwo kiosków lub małych sklepików, oferujących szerszy wybór. Na większości przystanków znajdują się supermarkety (niekoniecznie zachodnie), niedrogie stoiska z jedzeniem i prostsze restauracje. Bardziej luksusowe restauracje i sieci fast foodów można znaleźć w dużych miastach. Jednak znane sieci zachodnie można znaleźć tylko w [[Moskwa|Moskwie]] i [[Pekin]]ie. Jadąc z [[Pekin]]u przez [[Harbin]], ostatnim przystankiem w [[Chiny|Chinach]] jest [[Manzhouli]]. Sprzedawane tam jedzenie jest dość drogie, ale wielu Rosjan zaopatruje się w prowiant (tj. alkohole i piwo). Do [[Rosja|Rosji]] można wwieźć maksymalnie 2 litry alkoholu (piwa, wódki lub dowolnej ich kombinacji) na osobę, w przeciwnym razie trzeba będzie zapłacić „karę” (łapówkę) celnikom. Pozbądź się wszystkich juanów, chyba że chcesz zabrać je na pamiątkę, ponieważ za granicą stają się praktycznie bezwartościowe. Przed dworcem znajduje się kilku kantorów wymiany walut na czarnym rynku, w których można wymienić renminbi na ruble po zawyżonych kursach. Aby zdobyć ruble, trzeba mieć dużo czasu po rosyjskiej stronie granicy ([[Zabajkalsk]]). Idź do bankomatu znajdującego się w banku w mieście. Przeznacz 30 minut na dojazd i powrót. Pociąg zatrzymuje się na kilka godzin, aby wymienić wagony, więc możesz zrobić zakupy na lokalnych targowiskach (chleb, ser itp.). Jadąc z [[Pekin]]u przez [[Mongolia|Mongolię]] do [[Rosja|Rosji]], nadal można natknąć się na tych samych naciągaczy na kantory. Na stacji w [[Ułan Bator]], w poczekalni, znajduje się całkiem przyzwoity kantor wymiany walut. Większość, jeśli nie wszystkie, kantory w [[Mongolia|Mongolii]] i [[Rosja|Rosji]] przyjmują dolary amerykańskie lub euro. Przyjmują jednak tylko banknoty, więc sprawdź kurs wymiany i kup dużo, jeśli płacisz banknotem 5 euro. Zawsze pytaj konduktora, ile masz czasu, zanim pobiegniesz na stację, aby znaleźć bankomat, ponieważ pociąg nie będzie na ciebie czekał. Jeśli nie spędzasz czasu w [[Mongolia|Mongolii]], unikaj kupowania mongolskich tögrögów. Są one praktycznie bezwartościowe wszędzie indziej, a ich eksport jest nielegalny. Dlatego wydawaj dolary lub euro, ale od razu kupuj ruble, ponieważ rosyjscy sprzedawcy są bardziej skłonni do fałszowania kursów walut niż mongolscy lub chińscy sprzedawcy platformowi. Jedzenie tradycyjnie kładzie się na stole w przedziale. Nierzadko zdarza się dzielenie się jedzeniem. To dobry pomysł na piknik, podczas którego poznajesz współpasażerów. Uprzejmie jest pozwolić im się zaprosić i mieć coś do przywiezienia. Dlaczego nie przywieźć czegoś z kraju? Każdy wagon ma ''samowar'' (dozownik gorącej wody, dosł. „samowar”), który jest utrzymywany w cieple przez całą podróż. Przygotuj stos suszonych zup, torebek herbaty i Nescafe. Wystarczy przynieść własny kubek lub poprosić o niego konduktora. Konduktorzy sprzedają również herbatę, kawę, przekąski, a nawet liofilizowane posiłki w nieco zawyżonych cenach. == Picie == Alkohol jest ważną częścią rosyjskiej kultury, dlatego nie jest niczym niezwykłym wypicie wódki podczas pikniku w przedziale. Na tym etapie należy zachować ostrożność i wiedzieć, kiedy przestać. Po pierwsze, picie mocnego alkoholu jest zabronione w rosyjskich pociągach, ale, jak zawsze w [[Rosja|Rosji]], „niedozwolone” nie oznacza „zabronione”. Konduktorzy będą udawać, że cię nie widzą, chyba że hałasujesz lub robisz inne awantury. Policja może przeszukać pociąg i nękać osoby pijące, więc zachowuj się cicho i trzymaj butelki pod stołem. Nigdy nie pij więcej, niż możesz. Konkurs na picie z pewnością skończy się dla ciebie pobytem w szpitalu lub czymś gorszym. Kieruj się zdrowym rozsądkiem, gdy współpasażerowie coś ci zaproponują. Znacznie bardziej prawdopodobne jest, że skosztujesz dobrego drinka niż wpadniesz w kłopoty, ale kłopoty nie są rzadkością i obejmują zarówno złe alkohole, jak i alkohol celowo zmieszany z narkotykami, co sprawi, że staniesz się łatwą ofiarą. Poza tym ważnym napojem jest również herbata; w Rosji oznacza to czarną herbatę z cytryną, a w Chinach zieloną herbatę. Pije się go w przerwach, po posiłkach, a czasem jako aperitif. Samowar przydaje się również, gdy masz ochotę na gorące napoje (woda jest darmowa, ale herbatę można przynieść własną lub kupić u konduktora). Zazwyczaj można kupić napoje bezalkoholowe i piwo w wagonie restauracyjnym i wrócić do niego. Warto mieć ze sobą podstawowe rozmówki, ponieważ konduktorzy raczej nie mówią po angielsku, a napoje nie będą zawierały mleka ani cukru, chyba że wyraźnie o nie poprosisz. == Nocleg == [[Plik:Trans Mongolian Train 01.jpg|thumb|Przejazd przez pustynię Gobi Koleją Transmongolską]] [[Plik:Плащкарт.jpg|thumbnail|Platzkart]] Wszystkie bilety na pociągi dalekobieżne obejmują miejsca sypialne. W klasach 1 i 2 mają one około 1,9 m długości i około pół metra szerokości. Wagony klasy 3 mają krótsze kuszetki. Niektóre pociągi między [[Moskwa|Moskwą]] a [[Petersburg]]iem mają miejsca siedzące. Niewiele pociągów w Rosji oferuje wszystkie 4 rodzaje przedziałów do wyboru: * '''Pierwsza klasa (SV)''' jest, poza trzema klasami „M”, najwygodniejsza i dość droga. Cena jest co najmniej dwukrotnie wyższa niż w klasie 2. Każda kabina składa się z dwóch sof po obu stronach przedziału, które można przekształcić w łóżka do spania. W niektórych pociągach, takich jak Kolej Transmongolska, przedziały pierwszej klasy mają prywatne łazienki. Obsługa w pierwszej klasie przypomina nieco tę, której można oczekiwać w Europie i Ameryce Północnej, co warto wziąć pod uwagę, ponieważ rosyjskie koleje są znane z biurokracji i, delikatnie mówiąc, niezbyt dbają o obsługę. Drzwi przedziałów można zamknąć od wewnątrz, ale zamki te można otworzyć z zewnątrz kluczem. W przypadku użycia łańcucha, drzwi można uchylić tylko na 5 cm. * '''Druga klasa (Kupe)''' jest nieco porównywalna ze standardem w zachodnioeuropejskich pociągach sypialnych. Wagony te są podzielone na przedziały, z których każdy mieści 4 łóżka. W ciągu dnia pasażerowie dzielą dwie dolne prycze, a poza wagonem restauracyjnym nie ma innych miejsc siedzących. Większość pociągów ma przedziały tylko dla mężczyzn, tylko dla kobiet i mieszane. Można wybrać dowolny z nich, w zależności od preferencji. Kupe to dobry kompromis między względnym komfortem a możliwością spotkania i rozmowy z Rosjanami. Ceny są porównywalne z najtańszym biletem lotniczym w klasie ekonomicznej. Bilety w drugiej klasie można łączyć z posiłkiem i „obsługą”. Jedzenie oznacza ciepłe posiłki serwowane dwa razy dziennie. „Obsługa” oznacza drobne rzeczy, takie jak szczoteczka do zębów, podkładki, herbata, kawa i przekąski wliczone w cenę biletu. * '''Trzecia klasa (Platzkart)''' przypomina nieco klasę sypialną w chińskich pociągach: wielu uważa ją za znacznie lepszą, niż sugeruje jej reputacja. Wagony te mają otwarty układ z dwoma dolnymi i dwoma górnymi leżankami (miejsca od 1 do 36), wąskim korytarzem i dwoma kolejnymi leżankami ciągnącymi się wzdłuż boku wagonu (miejsca od 37 do 52). Te ostatnie nie są polecane. :Prywatność jest tu niewielka, ale wielu pasażerów preferuje tę opcję, przynajmniej na krótką podróż z noclegiem, ponieważ nie trzeba zamykać się w przedziale z trzema obcymi osobami. Daje to również bardziej unikatowe, rosyjskie doświadczenie i pozwala zobaczyć większą – i inną – grupę niż w drugiej klasie. Cena jest zazwyczaj o 40–50% niższa niż w drugiej klasie. Podróżuje nią wielu ludzi z klasy średniej, ale można też spotkać młodych mężczyzn wracających z wojska i innych hałaśliwych lub pijanych towarzyszy, więc jest to nieco bardziej ekscytujące niż ukrywanie się w zamkniętym przedziale. Wadą wagonów trzeciej klasy są krótsze kuszetki, które będą niewygodne dla osób powyżej 175 cm wzrostu. Oświetlenie jest przyciemnione, ale nie całkowicie wyłączane w nocy. * '''Czwarta klasa (obszczi)''' to najtańszy środek transportu. Można ją znaleźć w wolniejszych pociągach. Większość osób korzysta z niej tylko na krótkich trasach, nieprzekraczających 10–12 godzin. Wagony czwartej klasy mogą mieć oddzielne siedzenia, jak w pociągach europejskich, ale bardziej prawdopodobne jest, że trafisz na wagon trzeciej klasy, gdzie każda dolna kuszetka mieści trzy osoby, a dodatkowo jedna osoba musi leżeć na górnej. W rzeczywistości górne kuszetki są tu najpopularniejsze. Są one zajmowane w pierwszej kolejności, niezależnie od numerów miejsc na biletach. Następnie inne osoby będą siedzieć lub leżeć na dolnych kuszetkach. Jeśli pociąg dotrze do celu przed godziną 8:00 czasu lokalnego, konduktor obudzi Cię pół godziny przed przyjazdem. W przeciwnym wypadku zostaniesz powiadomiony 15 minut przed przyjazdem. == Język == [[Plik:Beijing UlaanBaatar Moscow Train.jpg|thumb|Pekin-Ułan Bator-Moskwa w trzech językach, Kolej Transmongolski]] Chociaż [[Rosja|Rosja]] jest ogromnym krajem, a niektóre regiony mają własne języki lokalne, [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]] jest nauczany w każdej szkole i służy jako lingua franca między różnymi grupami etnicznymi. Jeśli znasz trochę rosyjski, możesz go używać podczas całej podróży. Jeśli nie, warto nauczyć się cyrylicy, ponieważ wiele znaków nie ma transkrypcji w alfabecie łacińskim. [[Rozmówki mongolskie|Mongolski]], język [[Mongolia|Mongolii]], również używa cyrylicy z dwiema dodatkowymi literami. Rosyjski jest jednak najczęściej nauczanym językiem obcym w Mongolii, więc zazwyczaj można się porozumieć w miastach, mówiąc po rosyjsku. Z drugiej strony, Mongołowie mają silną niechęć do Chin i często uważają za obraźliwe zwracanie się do nich po mandaryńsku. W północno-wschodnich [[Chiny|Chinach]] mówi się po [[Rozmówki chińskie|mandaryńsku]]. Jest to język tonalny i osoba nieznająca chińskiego, czytająca łacińskie transkrypcje, które nie zawierają tonów, prawdopodobnie nie zostanie zrozumiana przez miejscowych. Podobnie, większość miejscowych nie rozumie łacińskich transkrypcji języka chińskiego. Innymi słowy, jeśli nie mówisz dobrze po chińsku, poproś kogoś, na przykład w hotelu, o zapisanie adresów chińskimi znakami, aby pokazać je taksówkarzom itp. Rosyjski nie jest powszechnie używany poza miastami przygranicznymi. Językiem [[Korea Północna|Korei Północnej]] jest [[Rozmówki koreański|koreański]], choć nieco odbiega od koreańskiego używanego w [[Korea Południowa|Korei Południowej]], szczególnie jeśli chodzi o współczesne pojęcia. Językiem [[Rozmówki angielskie|angielskim]] posługuje się głównie młodzież i osoby wykształcone. Kilku starszych Rosjan mówi po niemiecku, a niektórzy młodzi po francusku. Angielski również nie jest powszechnie używany w [[Chiny|Chinach]], chociaż personel dużych hoteli i atrakcji turystycznych, które odwiedza wielu zagranicznych turystów, zazwyczaj posługuje się podstawowym angielskim. [[Korea Północna|Koreę Północną]] można zwiedzać tylko z przewodnikiem, a przewodnicy będą mówić po angielsku (lub w dowolnym języku, w którym zarezerwujesz wycieczkę). == Bezpieczeństwo == {{infobox|Kolej transsyberyjska (film)|Niektórzy twierdzą, że Kolej Transsyberyjska ma reputację głównego szlaku nielegalnego handlu narkotykami. To wpłynęło na powstanie co najmniej jednego filmu „Kolej transsyberyjska”, którego akcja rozgrywa się na linii kolejowej i przedstawia porywającą historię przemytu narkotyków i działalności przestępczej na tej trasie.}} [[File:Kolej Transsyberyjska.jpg|thumb|Zwykły dzień w klasie 3]] Podróż Koleją Transsyberyjską jest dość bezpieczna, zwłaszcza jeśli podróżujesz w czteroosobowej grupie i masz własny przedział. Przedziały można zamknąć od wewnątrz dwoma zamkami. Jeden można otworzyć z zewnątrz specjalnym kluczem, drugiego nie da się otworzyć z zewnątrz, a po zamknięciu drzwi lekko się uchylają. Zaleca się korzystanie z obu zamków w nocy. Po rozpadzie Związku Radzieckiego pociągi transmongolskie i mandżurskie były niegdyś częstym miejscem kradzieży i napadów rabunkowych, ale od stycznia 2021 roku trasy są bezpieczne dzięki lepszemu egzekwowaniu prawa na pokładzie. Nie można zamknąć przedziału od zewnątrz, wychodząc z wagonu. Może to jednak zrobić za Ciebie konduktor. Wagony trzeciej klasy oferują mniej przestrzeni osobistej i mniej ochrony. Jeśli śpisz na dolnej koi, wykorzystaj przestrzeń pod koją do przechowywania swoich rzeczy. Na górnej koi korzystaj z półki nad sobą. Wychodząc na stację, zabierz ze sobą wszystkie cenne rzeczy. Kradzieże zdarzają się rzadko, ale należy zachować rozsądną ostrożność. Policja w [[Rosja|Rosji]] może być Twoim dobrym przyjacielem lub złym wrogiem, w zależności od sytuacji. W każdym pociągu jest co najmniej jeden policjant, który może krążyć po okolicy, szukając pijaków, narkotyków, żebraków i przestępców. Jeśli jesteś nękany lub zastraszany, skontaktuj się z konduktorem, który wezwie policję. Z drugiej strony, unikaj robienia czegoś, co mogłoby zwrócić na Ciebie uwagę policji. Po atakach terrorystycznych na początku 2010 roku, na każdym dworcu kolejowym stacjonowało wielu policjantów, którzy sporadycznie sprawdzali dokumenty i zadawali pytania dotyczące bagażu. Nigdy nie wychodź z pociągu bez biletu i paszportu. Rosyjska policja jest również bardzo wyczulona na fotografowanie kolei, dworców i pociągów. To kolejny aspekt paranoi antyterrorystycznej. Cudzoziemcy, a zwłaszcza turyści z Zachodu, rzadziej spotykają się z tym problemem. Jeśli jednak policja poprosi Cię o usunięcie zdjęć, po prostu to zrób i zapomnij (lub przywróć zdjęcia później). Nigdy nie próbuj fotografować policjantów. Z reguły mniejsze miejscowości są mniej bezpieczne niż większe miasta. Jeśli podróżujesz sam, unikaj miejsc pozbawionych ludzi. W pobliżu tłumów uważaj jedynie na kieszonkowców. Jeśli podróżujesz na krótszych dystansach, istnieje ryzyko, że pociąg przyjedzie w środku nocy. Zostań na dworcu do rana (chyba że wiesz, dokąd jechać) lub wybierz pociąg, który przyjeżdża w ciągu dnia. Jeśli jesteś typowym turystą, możesz paść ofiarą oszustw na targowiskach, a zwłaszcza taksówkarzy. Rozwiązaniem jest znajomość [[Rozmówki rosyjskie|języka rosyjskiego]] i dobre umiejętności targowania się. Zawsze negocjuj cenę w rublach, nawet jeśli sprzedawca zacznie podawać cenę w dolarach i nawet jeśli planujesz płacić dolarami. Ceny w dolarach są przeliczane na podstawie aktualnego kursu bankowego. Większość miejsc nie akceptuje jednak żadnej innej waluty poza rublami. Często sprzedawcy i taksówkarze chwytają za ramię, żeby zaciągnąć Cię do swojego stanowiska lub samochodu. W takim przypadku wystarczy po prostu się wyrwać. Są tam po to, by zmusić Cię do płacenia wysokich cen za ich towary i usługi, a nie po to, by Cię skrzywdzić. W niektórych hotelach, a nawet w pobliżu dworców kolejowych, uprawia się prostytucję. Aby uniknąć utraty pieniędzy i zdrowia, trzymaj się od nich z daleka. To samo dotyczy narkotyków wszelkiego rodzaju. Prawdopodobnie najniebezpieczniejszym miastem w nocy jest [[Ułan Bator]]. Hotele i hostele często zamykają swoje drzwi między północą a 6:00, ponieważ na ulicach jest zbyt niebezpiecznie. == Zdrowie == Powinieneś być w dobrej kondycji fizycznej przed rozpoczęciem takiej podróży i nie powinno być powodów, by sądzić, że Twój stan zdrowia pogorszy się w jej trakcie. Dobra opieka medyczna na poziomie zachodnich standardów jest dostępna właściwie tylko w [[Moskwa|Moskwie]] oraz w prywatnych klinikach w [[Pekin]]ie. W [[Mongolia|Mongolii]] zdecydowanie warto mieć przy sobie apteczkę pierwszej pomocy. W przypadku drobniejszych urazów prywatne kliniki w [[Ułan Bator]] są wystarczające, jednak jeśli wydarzy się coś poważnego, należy jak najszybciej dostać się do [[Pekin]]u, [[Europa|Europy]] lub [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] – niezależnie od kosztów. Do zagrożeń zdrowotnych należą ptasia grypa i wścieklizna. Należy zachowywać bezpieczny dystans od dzikich zwierząt. Woda z kranu może nie nadawać się do picia. Rosjanie uznają ją za bezpieczną po przegotowaniu i właśnie taką wodę otrzymuje się z samowaru. Jeśli chcesz zachować szczególną ostrożność, zabierz wodę. == Szacunek == [[Plik:Beijingrailwaystation night.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Pekinie, punkt końcowy Kolei Transmongolskiej i Transmandżurskiej]] Zwłaszcza jeśli podróżujesz sam, spędzisz trochę czasu w pociągu z lokalnymi mieszkańcami, dlatego warto przed podróżą nauczyć się podstawowych zasad. Zapoznaj się z sekcjami dotyczącymi szacunku w artykułach o [[Rosja|Rosji]], [[Mongolia|Mongolii]] i [[Chiny|Chinach]], aby poznać kulturę krajów, przez które będziesz podróżować. Pomimo otwarcia tych krajów na turystykę, fotografowanie nadal nie jest wszędzie dozwolone. Nie fotografuj budynków wojskowych i rządowych, ponieważ w najgorszym przypadku może to skutkować karą więzienia. Zastanów się również dwa razy, zanim zrobisz zdjęcie innym obiektom państwowym, takim jak dworce kolejowe. Muzea często mają własne zasady dotyczące fotografii, podobnie jak w innych częściach świata. == Informacje praktyczne == Poziom komfortu i liczba udogodnień zależą od rodzaju pociągu, którym podróżujesz. Nowsze wagony są wyposażone w klimatyzację i liczne gniazdka elektryczne, a ich ogólny wygląd jest atrakcyjny, podczas gdy starsze wagony nie mają żadnych z tych udogodnień i mogą być nieprzyjemnie gorące latem, a także bardzo zimne podczas surowej syberyjskiej zimy. Jeśli masz możliwość wyboru spośród kilku pociągów na swojej trasie, pociąg z droższymi biletami z większym prawdopodobieństwem będzie miał nowsze, wygodniejsze wagony. '''Standardowe wyposażenie''' obejmuje koję, materac, poduszkę, koc i pościel. Materac, poduszka i koce są przechowywane na półce nad koją. Czasami konduktorzy przygotują dla Ciebie łóżko, ale najprawdopodobniej będziesz musiał zrobić to sam, zwłaszcza w 3. klasie. Przedmioty są dość ciężkie, więc ich zdejmowanie i manipulowanie nimi w ciasnej przestrzeni nie jest łatwym zadaniem. Osoby potrzebujące pomocy powinny bez wahania poprosić o nią współpasażerów. Podczas długiej podróży często zdejmuje się pościel i materace z dolnych łóżek w ciągu dnia, aby wszyscy mogli usiąść. Z drugiej strony, osoby na dolnych łóżkach mogą chcieć się zdrzemnąć. Wtedy nie ma absolutnie miejsca do siedzenia i są zmuszone leżeć na górnym łóżku, nawet jeśli nie mają na to ochoty. Osobom podróżującym samotnie w trzeciej klasie zaleca się rezerwację dolnego miejsca z boku wagonu. Da im to możliwość siedzenia, a nawet korzystania ze stołu o każdej porze, bez przeszkód ze strony innych pasażerów. '''Spanie''' w pociągu może nie być tak proste, jak sobie wyobrażasz. Okna są często zamykane na klucz, co latem może powodować duszności. Rosyjskie pociągi nie jeżdżą płynnie, więc spodziewaj się ciągłych pchnięć, hałasu i nieuniknionych zakłóceń ze strony współpasażerów. Przedziały drugiej klasy oferują znacznie lepsze warunki niż klasy trzeciej, ale nadal są to te same warunki, co w hostelu, a znacznie gorsze niż spanie we własnym pokoju. Kuszetki w 2. klasie są wystarczająco długie dla większości osób, ale kuszetki w 3. klasie mają nieco poniżej 1,80 m. Jeśli jesteś wyższy, ugnij nogi. Wyciągnij je do przejścia, chyba że śpisz na bocznych kuszetkach, ale wtedy inni pasażerowie będą cię uderzać za każdym razem, gdy będą obok. Rosjanie zawsze śpią z głową zwróconą w stronę okna, a stopami w stronę przejścia. Odwrotny sposób spania (stopy w stronę okna) nie jest źle widziany, ale miejscowi nigdy go nie stosują. Zawsze używaj ciemnych zasłon, które można zaciągnąć na okno. To uchroni cię przed jasnym światłem świecącym na zewnątrz. Zabierz ze sobą zatyczki do uszu i zastanów się, co jeszcze może pomóc ci zasnąć w hałaśliwym otoczeniu. Kieliszek mocnego alkoholu, ulubiona książka lub po prostu dobra muzyka mogą być pomocne. Jeśli nigdy wcześniej nie podróżowałeś nocnymi pociągami, spróbuj swoich sił w krótkiej, jednodniowej podróży, zanim przejedziesz cały kraj. [[File:Provodnitsa's (11151166654).jpg|thumbnail|Konduktorki ("provodnitsy")]] '''Znalezienie gniazdek elektrycznych''' może być trudne. Nowsze wagony mają gniazdka elektryczne przy każdej koi (lub co najmniej 2 gniazdka na przedział). Starsze wagony mają tylko jedno „publiczne” gniazdko obok toalety i kolejne w pobliżu samowaru. Konduktorzy mają kilka dodatkowych gniazdek ukrytych w swoich przedziałach. Wszystkie gniazdka są przeznaczone do golarek: możesz zobaczyć specjalne znaki informujące, że nie należy tam ładować laptopów i innych urządzeń. Możesz jednak podłączyć, co chcesz (czajniki nie są zalecane), ale nikt nie bierze odpowiedzialności za twoje urządzenia. Chociaż napięcie jest znane z niestabilności, większość urządzeń wytrzymuje tego rodzaju szoki (więcej porad znajdziesz w sekcji „Instalacje elektryczne”). '''Konduktorzy''' to twoi najlepsi przyjaciele podczas długiej podróży. Mogą oni dysponować przydatnymi udogodnieniami, takimi jak lodówka, kuchenka mikrofalowa i dodatkowe gniazdka elektryczne. Konduktorzy zazwyczaj zachowują się powściągliwie wobec obcokrajowców i rzadko znają słowo po angielsku, ale większość z nich staje się bardziej przyjazna, gdy próbujesz nawiązać krótką rozmowę lub wręczyć prezent. Mogą również pomóc ci w negocjacjach z policją, służbą graniczną i innymi podróżnymi. '''Toalety''' znajdują się zazwyczaj na obu końcach wagonu. Nowsze wagony posiadają toalety z zamkniętym obiegiem (tzw. „biotoalety”), które działają o każdej porze. Starsze wagony posiadają coś w rodzaju latryny (otwór w podłodze) i pozostają zamknięte, gdy pociąg jest na stacji lub się do niej zbliża. Na drzwiach każdej toalety znajduje się formalny harmonogram, choć konduktorzy zazwyczaj są uprzejmi i zamykają toalety tuż przed przyjazdem, a nie 15–20 minut wcześniej. Większość toalet jest obecnie czysta i wyposażona w papier toaletowy oraz mydło. Ręczniki papierowe nie są powszechne, ale zawsze dostaje się mały ręcznik do pościeli. Umywalki są jednak bardzo małe i trudne w użyciu, dlatego najlepszym wyborem pozostają wilgotne serwetki. Warto zabrać ze sobą ręczniki papierowe lub papier toaletowy. '''Prysznice''' są dostępne w większości pociągów dalekobieżnych, w tym na trasach transsyberyjskich. Kilka nowszych wagonów (w tym 3. klasa) oferuje bezpłatne prysznice w toalecie, a szczegółowe informacje na ten temat można znaleźć na stronie internetowej podczas rezerwacji miejsc. W przeciwnym razie jedna lub dwie kabiny prysznicowe znajdują się w jednym wagonie, gdzieś w środkowej części pociągu. Pobierana jest niewielka opłata (ok. 150 rubli). '''Internet''' nigdy nie jest dostępny na pokładzie, z wyjątkiem kilku najnowszych pociągów, które nie kursują na trasach transsyberyjskich. Można jednak całkiem dobrze sobie poradzić z połączeniem komórkowym (kup lokalną kartę SIM), nawet jeśli sygnał będzie słaby lub go zabraknie w środku syberyjskich lasów. Obecnie większość Rosjan korzysta ze smartfonów, a laptopy i tablety nie są rzadkością nawet w trzeciej klasie. Oczywiście, dbaj o swoje rzeczy. == Gdzie dalej == Jeśli po tygodniu podróży pociągiem dojedziesz do '''[[Władywostok]]'''u, poczujesz się, jakbyś przyjechał na koniec świata, choć jak wiemy, świat nie jest płaski. Będziesz mieć zatem możliwość skorzystania z promu do '''[[Japonia|Japonii]]''' lub '''[[Korea Południowa|Korei Południowej]]''' lub pociągu do '''[[Harbin]]u''', a stamtąd do innych miejsc w '''[[Chiny|Chinach]]'''. Teoretycznie możliwa, lecz praktycznie bardzo trudna jest dalsza podróż do '''[[Korea Północna|Korei Północnej]]'''. Jeśli Twoja podróż kończy się w '''[[Pekin]]ie''', jest to świetna okazja, aby poznać inne części '''[[Chiny|Chin]]''', a nawet inne części '''[[Azja|Azji]]'''. Szybka kolej to najlepszy sposób poruszania się po kraju, a w przypadku wycieczek do '''[[Korea Północna|Korei Północnej]]''' '''[[Pekin]]''' jest stosunkowo lepszą bazą wypadową, chociaż przed podjęciem tej próby musisz upewnić się, że masz już wizę do Korei Północnej. Jeśli masz czas, do '''[[Papua-Nowa Gwinea|Papui Nowej Gwinei]]''' można dojechać pociągiem, autobusem i promem. Jeśli Twoja podróż transsyberyjska kończy się w '''[[Moskwa|Moskwie]]''', możesz zwiedzić '''[[Złoty Pierścień]]''', kontynuować podróż do '''[[Petersburg]]a''' i aż do krajów nordyckich lub skorzystać z jednego z kilku bezpośrednich pociągów do europejskich miejsc docelowych. Warto zwrócić uwagę, że przez '''[[Białoruś]]''' jeżdżą bezpośrednie pociągi do '''[[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]''' i praktycznie każdy, aby wjechać na teren tego kraju, będzie potrzebował wizy (należy wcześniej uzyskać). {{Jest w|Rosja}} {{użyteczny}} [[Kategoria:Rosja]] [[Kategoria:Szlaki turystyczne]] 5l4n910hxxhs7p1b69yhz22s8zpxlqp 0 6868 157189 140494 2026-06-05T07:15:52Z Moromar 2451 157189 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Oksford |nazwa oryginalna = Oxford |widok = Oxford_Montage_2012.png |opis = |herb = Oxford_Coat_of_Arms_historical_revamped.png |mapa = Oxford_UK_locator_map.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Wielka Brytania]] / [[Plik:Flag of England.svg|20px]] [[Anglia]] |region = [[Plik:Flag_of_Oxfordshire.svg|20px]] [[Oxfordshire]] |powierzchnia = 46 |wysokość = 61 |ludność = 166 000 |prefiks = 01865 |kod pocztowy = OX1–4 |www = https://www.oxford.gov.uk/ }} '''Oksford''' ([[Rozmówki angielskie|ang]]. ''Oxford'') to najstarsze miasto uniwersyteckie w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], położone około 80 km na zachód od stolicy, [[Londyn]]u, w hrabstwie [[Oxfordshire]], nad rzekami Tamizą i Cherwell. Wraz z [[Cambridge]] (drugim najstarszym miastem uniwersyteckim i największym rywalem Oksfordu), Oksford od dawna reprezentuje angielski establishment akademicki i elitę („Oxbridge”), oazę tradycji i przedsiębiorczości. Słynne oksfordzkie „Dreaming Spires” (Marzące Wieże) nawiązują do średniowiecznych kościołów i kolegiów, które górują nad tętniącym życiem, nowoczesnym miastem w całej swojej gotyckiej okazałości. Malownicza architektura i tętniące życiem nowoczesne życie, napędzane przez studentów, przemysł lekki i technologię, a wszystko to na pagórkowatych terenach [[Oxfordshire]], czynią to miejsce wspaniałym celem podróży. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === === Koleją === Miasto posiada bezpośrednie połączenie kolejowe z Londynem, Bournemouth Hereford, Southampton, Manchesterem. === Samochodem === Oksford jest ważnym węzłem drogowym. Położony jest przy autostradzie M40 Londyn-Birmingham, oraz drogach krajowych do Gloucester, Swindon, Aylesbury i Southampton. === Autobusem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == Oksford jest (obok Cambridge) jednym z najpopularniejszych wśród turystów miast południowej Anglii, ze względu na uniwersytecki charakter miasta, świetnie zachowaną architekturę i bliskość do Londynu. Miasto odwiedziło w 2008 r. 9,1 mln turystów. Miasto (w szczególności budynki uniwersytetu) jest często wykorzystywane na planie hollywoodzkich produkcji filmowych, do czego przyczynia się przychylny stosunek władz uczelni wydającej zezwolenia na filmowanie. Filmy nakręcone w całości lub częściowo w Oksfordzie to m.in. X-Men: Pierwsza klasa (2011), Złoty kompas (2007), Harry Potter i Czara Ognia (2005), Harry Potter i Komnata Tajemnic (2002), Harry Potter i Kamień Filozoficzny (2001), 102 Dalmatyńczyki (2000) i Rybka zwana Wandą (1988). * Sheldonian Theatre – aula uniwersytetu * Ashmolean Museum – muzeum uniwersyteckie * Bodleian Library – biblioteka uniwersytecka * Radcliffe Camera – barokowa rotunda, obecnie czytelnia Bodleian Library * Christ Church Cathedral – katedra (część kolegium Christ Church) * Church of St Mary the Virgin – kościół uniwersytecki * Oxford University Museum of Natural History – muzeum historii naturalnej * Pitt Rivers Museum – muzeum antropologiczne * Museum of the History of Science – muzeum historii nauki * University of Oxford Botanic Garden – ogród botaniczny * Oxford Castle – zamek * Carfax Tower – wieża usytuowana w centrum miasta * Modern Art Oxford – galeria sztuki * Covered Market – historyczny zadaszony rynek * Grób Adama Koca na cmentarzu Wolvercote * Grób C.S. Lewisa na cmentarzu Headington Quarry * Grób J.R.R. Tolkiena i jego żony Edith na cmentarzu Wolvercote * Grób Marii Czaplickiej na cmentarzu Wolvercote == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == W Oksfordzie znajduje się [[Uniwersytet Oksfordzki]], jest to uczelnia publiczna. == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == * The Oxford Spires Hotel hotel 4-gwiazdkowy * The Bocardo Hotel 4-gwiazdkowy * Oxford Apartment * Macdonald Randolph Hotel hotel 5-gwiazdkowy * Jurys Inn Oxford hotel 4-gwiazdkowy * Newton House Guesthouse 3-gwiazdkowy == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Oxfordshire}} [[Kategoria:Anglia]] 0y64ekaqbf8qulezoqhl70rlmvhscm1 157190 157189 2026-06-05T07:33:35Z Moromar 2451 /* Charakterystyka */ 157190 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Oksford |nazwa oryginalna = Oxford |widok = Oxford_Montage_2012.png |opis = |herb = Oxford_Coat_of_Arms_historical_revamped.png |mapa = Oxford_UK_locator_map.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Wielka Brytania]] / [[Plik:Flag of England.svg|20px]] [[Anglia]] |region = [[Plik:Flag_of_Oxfordshire.svg|20px]] [[Oxfordshire]] |powierzchnia = 46 |wysokość = 61 |ludność = 166 000 |prefiks = 01865 |kod pocztowy = OX1–4 |www = https://www.oxford.gov.uk/ }} '''Oksford''' ([[Rozmówki angielskie|ang]]. ''Oxford'') to najstarsze miasto uniwersyteckie w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], położone około 80 km na zachód od stolicy, [[Londyn]]u, w hrabstwie [[Oxfordshire]], nad rzekami Tamizą i Cherwell. Wraz z [[Cambridge]] (drugim najstarszym miastem uniwersyteckim i największym rywalem Oksfordu), Oksford od dawna reprezentuje angielski establishment akademicki i elitę („Oxbridge”), oazę tradycji i przedsiębiorczości. Słynne oksfordzkie „Dreaming Spires” (Marzące Wieże) nawiązują do średniowiecznych kościołów i kolegiów, które górują nad tętniącym życiem, nowoczesnym miastem w całej swojej gotyckiej okazałości. Malownicza architektura i tętniące życiem nowoczesne życie, napędzane przez studentów, przemysł lekki i technologię, a wszystko to na pagórkowatych terenach [[Oxfordshire]], czynią to miejsce wspaniałym celem podróży. == Charakterystyka == === Historia === [[Plik:Radcliffe Camera by Fenlio.jpg|thumb|300x300px|Kamera Radcliffe'a, Oksford]] Oksford był po raz pierwszy zamieszkany w czasach saksońskich i był znany jako „Oxanforda”. Osadnictwo rozpoczęło się wraz z założeniem klasztoru św. Frideswide w VIII wieku, a pierwsza wzmianka o nim znajduje się w źródłach pisanych w ''Kronice anglosaskiej'' z roku 912. W X wieku Oksford stał się ważnym wojskowym miastem granicznym pomiędzy królestwami Mercji i Wessex i był kilkakrotnie najeżdżany przez Duńczyków. '''[https://www.ox.ac.uk/ Uniwersytet Oksfordzki]''' został założony w XII wieku i dlatego jest najstarszym uniwersytetem anglojęzycznym. Oksford, podobnie jak [[Cambridge]], różni się od wielu innych uniwersytetów tym, że nie ma „kampusu” jako takiego ani centralnego budynku uniwersyteckiego. Zamiast tego uniwersytet składa się z około 40 szkół wyższych i powiązanych budynków, takich jak szkoły egzaminacyjne (przy High Street: zamknięte dla publiczności), światowej sławy Biblioteka Bodleian (główne budynki na Radcliffe Square, niedaleko High Street: ograniczony dostęp dla publiczności) i kilka światowej klasy muzeów. Każda uczelnia ma swój indywidualny charakter, niektóre pochodzą z XIII wieku, inne mają zaledwie kilkadziesiąt lat. Wiele uczelni jest zamkniętych dla publiczności, szczególnie w okresie semestralnym, ale niektóre są otwarte w innych godzinach. Na przykład: Christ Church (szkoła słynąca z „Brideshead”) jest w większości otwarta, a dodatkową zaletą jest posiadanie (małej) katedry, gdzie codziennie w Evensong wykonywana jest doskonała muzyka; ma także doskonałą [https://www.chch.ox.ac.uk/visit/picture-gallery galerię sztuki]. Niektóre budynki Christ Church są wykorzystywane w filmach takich jak ''Harry Potter''. Inne warte uwagi uczelnie to Magdalen (wymawiane „maudlin”), w którym znajduje się park jeleni, oraz te położone przy High Street, z których wszystkie mogą pochwalić się imponującą listą absolwentów. Fani Shelley powinni odwiedzić University College. Ciekawe są dawne uczelnie przeznaczone wyłącznie dla kobiet, takie jak ładne Somerville (Woodstock Rd) położone dalej na północ od centrum, ponieważ pozwalają zapoznać się z różnorodnością uczelni w Oksfordzie. Podział, a czasem także wrogość pomiędzy „miastem a suknią”, czyli innymi słowy uniwersytetem i całą resztą, jest całkiem realny i utrzymuje się od średniowiecza. Miejscowa legenda głosi, że usunięto wieżę miejscowego kościoła, ponieważ służyła jako gniazdo snajperskie przez kuszników, którzy strzelali do przechodniów w akademickim stroju. Podczas II wojny światowej Oksford uniknął niemieckiego bombardowania dywanowego, które zrównało z ziemią wiele innych brytyjskich miast, co czyni go jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]. Miasto liczy 150 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny 244 000. === Orientacja === Jednym z najlepszych zasobów internetowych umożliwiających planowanie wizyty w Oksfordzie jest [https://oxfordtour.chem.ox.ac.uk/ wirtualna wycieczka po Oksfordzie], prowadzona przez wydział chemii uniwersytetu. ==== Centralny Oksford ==== Centrum Oksfordu ogranicza od zachodu i południa rzeka Tamiza, znana w Oksfordzie jako Isis, a od wschodu Cherwell, która wpada do Isis na Boathouse Island, centrum wioślarstwa uniwersyteckiego. Centrum miasta zbudowane jest wokół dwóch przecinających się arterii, które krzyżują się w Carfax: * {{Znacznik|'''High Street'''|51.7525|-1.252|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''High Street''' – biegnąca ze wschodu na zachód, jest to główna ulica prowadząca od Headington i Cowley. * {{Znacznik|'''George Street'''|51.7535|-1.2617|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''George Street''' – biegnąca na zachód od centrum, znana z Nowego Teatru i restauracji. * Z północy na południe biegnie kolejna ulica, zasadniczo ciągła, ale o odrębnych, dawnych nazwach dla poszczególnych odcinków – {{Znacznik|'''St Aldates'''|51.75|-1.256944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''St Aldates''' i {{Znacznik|'''St Giles'''|51.7569|-1.2597|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''St Giles''', rozdzielonych {{Znacznik|'''Cornmarket'''|51.753|-1.2584|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cornmarket''' (obecnie deptak handlowy). ==== Okoliczne dzielnice ==== * {{Znacznik|'''Jericho'''|51.759|-1.268|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Jericho''' to zamożna dzielnica na północ od centrum miasta. Jericho jest siedzibą wydawnictwa Oxford University Press i jego muzeum. Znajduje się tu także mnóstwo klubów nocnych, w tym puby i bary koktajlowe. * {{Znacznik|'''Summertown'''|51.778|-1.265|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Summertown''' to zamożna dzielnica na północ od centrum Oksfordu. Większość Summertown leży bezpośrednio przy Banbury Road, jednak przy bocznych drogach, takich jak South Parade, znajdują się sklepy i restauracje. * {{Znacznik|'''Kidlington'''|51.823056|-1.290278|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kidlington''' leży na północ od Summertown. Jest to najwyraźniej największa wioska w Wielkiej Brytanii. Ma małą ulicę główną z supermarketami Tesco i Co-operative, kilkoma pubami, restauracjami i dużym supermarketem Sainsbury's. * {{Znacznik|'''Wolvercote'''|51.785|-1.29|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wolvercote''' to zamożna wioska na północny zachód od Oksfordu. Posiada kościół, trzy puby (The Plough, The White Hart i Jacobs' Inn), wiejski sklep i wspólny teren do spacerów. * {{Znacznik|'''Headington'''|51.765|-1.212|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Headington''' leży na wschodzie i jest być może najbardziej znany ze względu na jeden z głównych kampusów Uniwersytetu Oxford Brookes. W pobliżu znajduje się mała główna ulica i Thornhill Park & ​​Ride. Jest też dom z dużą rzeźbą rekina na dachu, położony tuż przy głównej ulicy, co może być interesujące. * {{Znacznik|'''Botley'''|51.7508|-1.3006|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Botley''' i {{Znacznik|'''Botley'''|51.752|-1.274|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Osney''' znajdują się na zachód od stacji kolejowej. Duża część obszaru jest uprzemysłowiona i dlatego nie jest interesująca dla turystów. Jednak w okolicy znajduje się miejski sklep Waitrose i kilka parków handlowych, takich jak Botley Retail Park i Seacourt Tower Park, a także pobliski Seacourt Park & ​​Ride. * W {{Znacznik|'''Cowley'''|51.733|-1.215|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cowley''', na południowy wschód od miasta, znajduje się mnóstwo restauracji, pubów i sklepów, z których wiele jest niezależnych. Myląco termin Cowley może odnosić się do dwóch odrębnych obszarów: obszar wzdłuż Cowley Road na wschód od Magdalen Bridge jest zwykle bardziej komercyjny i skupiony na studentach (i jest to część, która bardziej przemawia do turystów), podczas gdy przedmieścia na południowy wschód od tego są bardziej mieszkalne i robotnicze. W tej bardziej oddalonej okolicy znajduje się Plant Oxford, gdzie od ponad 100 lat produkuje się samochody, centrum handlowe Templars Square (i pobliski park handlowy Templars) oraz Oxford Retail Park z dużym, całodobowym (w dni powszednie) supermarketem Tesco. * {{Znacznik|'''Blackbird Leys'''|51.721|-1.201|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Blackbird Leys''' leży na południe od Cowley. Jest to obszar budownictwa socjalnego (projektów mieszkaniowych) i generalnie nie jest polecany turystom. Jednak stadion Kassam, na którym rozgrywany jest mecz drużyny Oxford United F.C., oraz położony naprzeciwko kompleks klubów nocnych Ozone Leisure Park mogą uzasadniać wizytę. == Dojazd == === Samolotem === === Koleją === Miasto posiada bezpośrednie połączenie kolejowe z Londynem, Bournemouth Hereford, Southampton, Manchesterem. === Samochodem === Oksford jest ważnym węzłem drogowym. Położony jest przy autostradzie M40 Londyn-Birmingham, oraz drogach krajowych do Gloucester, Swindon, Aylesbury i Southampton. === Autobusem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == Oksford jest (obok Cambridge) jednym z najpopularniejszych wśród turystów miast południowej Anglii, ze względu na uniwersytecki charakter miasta, świetnie zachowaną architekturę i bliskość do Londynu. Miasto odwiedziło w 2008 r. 9,1 mln turystów. Miasto (w szczególności budynki uniwersytetu) jest często wykorzystywane na planie hollywoodzkich produkcji filmowych, do czego przyczynia się przychylny stosunek władz uczelni wydającej zezwolenia na filmowanie. Filmy nakręcone w całości lub częściowo w Oksfordzie to m.in. X-Men: Pierwsza klasa (2011), Złoty kompas (2007), Harry Potter i Czara Ognia (2005), Harry Potter i Komnata Tajemnic (2002), Harry Potter i Kamień Filozoficzny (2001), 102 Dalmatyńczyki (2000) i Rybka zwana Wandą (1988). * Sheldonian Theatre – aula uniwersytetu * Ashmolean Museum – muzeum uniwersyteckie * Bodleian Library – biblioteka uniwersytecka * Radcliffe Camera – barokowa rotunda, obecnie czytelnia Bodleian Library * Christ Church Cathedral – katedra (część kolegium Christ Church) * Church of St Mary the Virgin – kościół uniwersytecki * Oxford University Museum of Natural History – muzeum historii naturalnej * Pitt Rivers Museum – muzeum antropologiczne * Museum of the History of Science – muzeum historii nauki * University of Oxford Botanic Garden – ogród botaniczny * Oxford Castle – zamek * Carfax Tower – wieża usytuowana w centrum miasta * Modern Art Oxford – galeria sztuki * Covered Market – historyczny zadaszony rynek * Grób Adama Koca na cmentarzu Wolvercote * Grób C.S. Lewisa na cmentarzu Headington Quarry * Grób J.R.R. Tolkiena i jego żony Edith na cmentarzu Wolvercote * Grób Marii Czaplickiej na cmentarzu Wolvercote == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == W Oksfordzie znajduje się [[Uniwersytet Oksfordzki]], jest to uczelnia publiczna. == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == * The Oxford Spires Hotel hotel 4-gwiazdkowy * The Bocardo Hotel 4-gwiazdkowy * Oxford Apartment * Macdonald Randolph Hotel hotel 5-gwiazdkowy * Jurys Inn Oxford hotel 4-gwiazdkowy * Newton House Guesthouse 3-gwiazdkowy == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Oxfordshire}} [[Kategoria:Anglia]] k12xqkkagexngj5j2f32lbcw18a7iei 157191 157190 2026-06-05T08:17:12Z Moromar 2451 /* Dojazd */ 157191 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Oksford |nazwa oryginalna = Oxford |widok = Oxford_Montage_2012.png |opis = |herb = Oxford_Coat_of_Arms_historical_revamped.png |mapa = Oxford_UK_locator_map.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Wielka Brytania]] / [[Plik:Flag of England.svg|20px]] [[Anglia]] |region = [[Plik:Flag_of_Oxfordshire.svg|20px]] [[Oxfordshire]] |powierzchnia = 46 |wysokość = 61 |ludność = 166 000 |prefiks = 01865 |kod pocztowy = OX1–4 |www = https://www.oxford.gov.uk/ }} '''Oksford''' ([[Rozmówki angielskie|ang]]. ''Oxford'') to najstarsze miasto uniwersyteckie w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], położone około 80 km na zachód od stolicy, [[Londyn]]u, w hrabstwie [[Oxfordshire]], nad rzekami Tamizą i Cherwell. Wraz z [[Cambridge]] (drugim najstarszym miastem uniwersyteckim i największym rywalem Oksfordu), Oksford od dawna reprezentuje angielski establishment akademicki i elitę („Oxbridge”), oazę tradycji i przedsiębiorczości. Słynne oksfordzkie „Dreaming Spires” (Marzące Wieże) nawiązują do średniowiecznych kościołów i kolegiów, które górują nad tętniącym życiem, nowoczesnym miastem w całej swojej gotyckiej okazałości. Malownicza architektura i tętniące życiem nowoczesne życie, napędzane przez studentów, przemysł lekki i technologię, a wszystko to na pagórkowatych terenach [[Oxfordshire]], czynią to miejsce wspaniałym celem podróży. == Charakterystyka == === Historia === [[Plik:Radcliffe Camera by Fenlio.jpg|thumb|300x300px|Kamera Radcliffe'a, Oksford]] Oksford był po raz pierwszy zamieszkany w czasach saksońskich i był znany jako „Oxanforda”. Osadnictwo rozpoczęło się wraz z założeniem klasztoru św. Frideswide w VIII wieku, a pierwsza wzmianka o nim znajduje się w źródłach pisanych w ''Kronice anglosaskiej'' z roku 912. W X wieku Oksford stał się ważnym wojskowym miastem granicznym pomiędzy królestwami Mercji i Wessex i był kilkakrotnie najeżdżany przez Duńczyków. '''[https://www.ox.ac.uk/ Uniwersytet Oksfordzki]''' został założony w XII wieku i dlatego jest najstarszym uniwersytetem anglojęzycznym. Oksford, podobnie jak [[Cambridge]], różni się od wielu innych uniwersytetów tym, że nie ma „kampusu” jako takiego ani centralnego budynku uniwersyteckiego. Zamiast tego uniwersytet składa się z około 40 szkół wyższych i powiązanych budynków, takich jak szkoły egzaminacyjne (przy High Street: zamknięte dla publiczności), światowej sławy Biblioteka Bodleian (główne budynki na Radcliffe Square, niedaleko High Street: ograniczony dostęp dla publiczności) i kilka światowej klasy muzeów. Każda uczelnia ma swój indywidualny charakter, niektóre pochodzą z XIII wieku, inne mają zaledwie kilkadziesiąt lat. Wiele uczelni jest zamkniętych dla publiczności, szczególnie w okresie semestralnym, ale niektóre są otwarte w innych godzinach. Na przykład: Christ Church (szkoła słynąca z „Brideshead”) jest w większości otwarta, a dodatkową zaletą jest posiadanie (małej) katedry, gdzie codziennie w Evensong wykonywana jest doskonała muzyka; ma także doskonałą [https://www.chch.ox.ac.uk/visit/picture-gallery galerię sztuki]. Niektóre budynki Christ Church są wykorzystywane w filmach takich jak ''Harry Potter''. Inne warte uwagi uczelnie to Magdalen (wymawiane „maudlin”), w którym znajduje się park jeleni, oraz te położone przy High Street, z których wszystkie mogą pochwalić się imponującą listą absolwentów. Fani Shelley powinni odwiedzić University College. Ciekawe są dawne uczelnie przeznaczone wyłącznie dla kobiet, takie jak ładne Somerville (Woodstock Rd) położone dalej na północ od centrum, ponieważ pozwalają zapoznać się z różnorodnością uczelni w Oksfordzie. Podział, a czasem także wrogość pomiędzy „miastem a suknią”, czyli innymi słowy uniwersytetem i całą resztą, jest całkiem realny i utrzymuje się od średniowiecza. Miejscowa legenda głosi, że usunięto wieżę miejscowego kościoła, ponieważ służyła jako gniazdo snajperskie przez kuszników, którzy strzelali do przechodniów w akademickim stroju. Podczas II wojny światowej Oksford uniknął niemieckiego bombardowania dywanowego, które zrównało z ziemią wiele innych brytyjskich miast, co czyni go jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]. Miasto liczy 150 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny 244 000. === Orientacja === Jednym z najlepszych zasobów internetowych umożliwiających planowanie wizyty w Oksfordzie jest [https://oxfordtour.chem.ox.ac.uk/ wirtualna wycieczka po Oksfordzie], prowadzona przez wydział chemii uniwersytetu. ==== Centralny Oksford ==== Centrum Oksfordu ogranicza od zachodu i południa rzeka Tamiza, znana w Oksfordzie jako Isis, a od wschodu Cherwell, która wpada do Isis na Boathouse Island, centrum wioślarstwa uniwersyteckiego. Centrum miasta zbudowane jest wokół dwóch przecinających się arterii, które krzyżują się w Carfax: * {{Znacznik|'''High Street'''|51.7525|-1.252|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''High Street''' – biegnąca ze wschodu na zachód, jest to główna ulica prowadząca od Headington i Cowley. * {{Znacznik|'''George Street'''|51.7535|-1.2617|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''George Street''' – biegnąca na zachód od centrum, znana z Nowego Teatru i restauracji. * Z północy na południe biegnie kolejna ulica, zasadniczo ciągła, ale o odrębnych, dawnych nazwach dla poszczególnych odcinków – {{Znacznik|'''St Aldates'''|51.75|-1.256944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''St Aldates''' i {{Znacznik|'''St Giles'''|51.7569|-1.2597|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''St Giles''', rozdzielonych {{Znacznik|'''Cornmarket'''|51.753|-1.2584|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cornmarket''' (obecnie deptak handlowy). ==== Okoliczne dzielnice ==== * {{Znacznik|'''Jericho'''|51.759|-1.268|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Jericho''' to zamożna dzielnica na północ od centrum miasta. Jericho jest siedzibą wydawnictwa Oxford University Press i jego muzeum. Znajduje się tu także mnóstwo klubów nocnych, w tym puby i bary koktajlowe. * {{Znacznik|'''Summertown'''|51.778|-1.265|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Summertown''' to zamożna dzielnica na północ od centrum Oksfordu. Większość Summertown leży bezpośrednio przy Banbury Road, jednak przy bocznych drogach, takich jak South Parade, znajdują się sklepy i restauracje. * {{Znacznik|'''Kidlington'''|51.823056|-1.290278|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kidlington''' leży na północ od Summertown. Jest to najwyraźniej największa wioska w Wielkiej Brytanii. Ma małą ulicę główną z supermarketami Tesco i Co-operative, kilkoma pubami, restauracjami i dużym supermarketem Sainsbury's. * {{Znacznik|'''Wolvercote'''|51.785|-1.29|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wolvercote''' to zamożna wioska na północny zachód od Oksfordu. Posiada kościół, trzy puby (The Plough, The White Hart i Jacobs' Inn), wiejski sklep i wspólny teren do spacerów. * {{Znacznik|'''Headington'''|51.765|-1.212|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Headington''' leży na wschodzie i jest być może najbardziej znany ze względu na jeden z głównych kampusów Uniwersytetu Oxford Brookes. W pobliżu znajduje się mała główna ulica i Thornhill Park & ​​Ride. Jest też dom z dużą rzeźbą rekina na dachu, położony tuż przy głównej ulicy, co może być interesujące. * {{Znacznik|'''Botley'''|51.7508|-1.3006|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Botley''' i {{Znacznik|'''Botley'''|51.752|-1.274|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Osney''' znajdują się na zachód od stacji kolejowej. Duża część obszaru jest uprzemysłowiona i dlatego nie jest interesująca dla turystów. Jednak w okolicy znajduje się miejski sklep Waitrose i kilka parków handlowych, takich jak Botley Retail Park i Seacourt Tower Park, a także pobliski Seacourt Park & ​​Ride. * W {{Znacznik|'''Cowley'''|51.733|-1.215|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cowley''', na południowy wschód od miasta, znajduje się mnóstwo restauracji, pubów i sklepów, z których wiele jest niezależnych. Myląco termin Cowley może odnosić się do dwóch odrębnych obszarów: obszar wzdłuż Cowley Road na wschód od Magdalen Bridge jest zwykle bardziej komercyjny i skupiony na studentach (i jest to część, która bardziej przemawia do turystów), podczas gdy przedmieścia na południowy wschód od tego są bardziej mieszkalne i robotnicze. W tej bardziej oddalonej okolicy znajduje się Plant Oxford, gdzie od ponad 100 lat produkuje się samochody, centrum handlowe Templars Square (i pobliski park handlowy Templars) oraz Oxford Retail Park z dużym, całodobowym (w dni powszednie) supermarketem Tesco. * {{Znacznik|'''Blackbird Leys'''|51.721|-1.201|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Blackbird Leys''' leży na południe od Cowley. Jest to obszar budownictwa socjalnego (projektów mieszkaniowych) i generalnie nie jest polecany turystom. Jednak stadion Kassam, na którym rozgrywany jest mecz drużyny Oxford United F.C., oraz położony naprzeciwko kompleks klubów nocnych Ozone Leisure Park mogą uzasadniać wizytę. == Dojazd == [[Plik:UK-2014-Oxford-All Souls College 03.jpg|thumb|All Souls College]] === Samolotem === {{Znacznik|Lotnisko w Oksfordzie|51.836944|-1.32|typ=transport}}'''[https://www.oxfordairport.co.uk/ Lotnisko w Oksfordzie]''' ({{IATA|OXF}}) w Kidlington jest wykorzystywane głównie przez samoloty prywatne i czarterowe, a regularne połączenia lotnicze odbywają się z niego sporadycznie; jest ono przydatne tylko wtedy, gdy latasz własnym samolotem lub możesz wyczarterować mały samolot. Najbliższe lotniska komercyjne znajdują się w okolicach [[Londyn]]u, na południowym wschodzie, lub w [[Birmingham]], na północy, przy czym większość zagranicznych podróżnych preferuje [[Londyn]]. {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Heathrow|51.4775|-0.461389|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]]''' ({{IATA|LHR}}) to najbliższe duże lotnisko, a następnie {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Gatwick|51.148056|-0.190278|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Gatwick|Gatwick]]''' ({{IATA|LGW}}). Dojazd z Heathrow i Gatwick (najszybszy) prowadzi autostradą [[Plik:UK-Motorway-M25.svg|30px]] (kierunek odpowiednio na północ i zachód), a następnie autostradą [[Plik:UK-Motorway-M40.svg|30px]] na obrzeża Oksfordu (kieruj się znakami). [https://www.oxfordbus.co.uk/ Oxford Bus Company] obsługuje kilka połączeń autobusowych na lotnisko, o nazwie '''The Airline''', do dworca autobusowego Oxford Gloucester Green (kursuje z Thornhill Park & ​​Ride, następnie Headington i ulicą High Street z kilkoma dogodnymi przystankami: sprawdź poniższe strony internetowe). Firma Oxford Bus Company zaleca zarezerwowanie co najmniej godziny między przyjazdem autokaru a odprawą na lot: * '''[https://www.theairline.co.uk/oxford-to-heathrow-bus/ między lotniskiem Londyn Heathrow a Oksfordem]'''. Zazwyczaj co 30 minut. Podróż z Terminalu 5 lotniska Heathrow przez dworzec autobusowy Heathrow Central. Trasa trwa średnio 1 godzinę i 20 minut, ale czas ten może się wydłużyć ze względu na korki. Firma Oxford Bus Company zaleca korzystanie z dworca autobusowego Heathrow Central w przypadku Terminali 2 i 3. Z Terminalu 4 kursuje bezpłatny autobus wahadłowy do Terminalu 5, który odjeżdża ze stanowiska 7. Bilet w jedną stronę kosztuje 23 GBP, bilet w obie strony 30 GBP. * '''[https://www.theairline.co.uk/oxford-to-gatwick-bus/ między lotniskiem Londyn Gatwick a Oksfordem]'''. Kursuje co godzinę w godzinach 7:00-23:00, później rzadziej. Podróż z Terminalu Południowego Gatwick przez Terminal Północny Gatwick. Trasa trwa średnio 2 godziny i 30 minut, ale czas ten może się wydłużyć ze względu na korki. Bilet w jedną stronę kosztuje 28 GBP, bilet w obie strony 37 GBP. Przewoźnik autobusowy [https://www.nationalexpress.com/en National Express] obsługuje połączenia autobusowe z {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Luton|51.874722|-0.368333|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Luton|lotniska Luton]]''' ({{IATA|LTN}}) i {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Stansted|51.885|0.235|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Stansted|lotniska Stansted]]''' ({{IATA|STN}}). {{Znacznik|Port lotniczy Birmingham|52.453889|-1.748056|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Birmingham|Lotnisko w Birmingham]]''' ({{IATA|BHX}}) oferuje mniej połączeń niż lotniska londyńskie, ale oferuje najkrótszy czas podróży komunikacją publiczną do Oksfordu. Lotnisko w Birmingham ma własną stację kolejową o nazwie [https://www.nationalrail.co.uk/stations/birmingham-international/ Birmingham International], która jest połączona z budynkiem terminala bezpłatnym autobusem linowym AirRail Link, a podróż trwa 1–2 minuty. Z dworca kolejowego pociągi do Oksfordu odjeżdżają co godzinę między 6:14 a 22:14 i jadą około godziny. Bilet jednorazowy bez biletu na pociąg kosztuje 25,50 GBP, bilet powrotny 28,80 GBP poza szczytem lub 51 GBP w dowolnym momencie. Można jednak zaoszczędzić, rezerwując bilet z wyprzedzeniem (należy jednak zachować ostrożność, ponieważ bilety są ważne tylko na zarezerwowany pociąg, więc jeśli lot się opóźni i spóźnisz się na pociąg, będziesz musiał kupić kolejny). === Koleją === :''Wikivoyage ma przewodnik po [[Koleją po Wielkiej Brytanii]]'' {{Znacznik|Dworzec kolejowy w Oksfordzie|51.7534 |-1.2703 |typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/oxford/ Dworzec kolejowy w Oksfordzie]'''. Duża stacja położona bezpośrednio na zachód od centrum miasta, na południe od Jericho. Szybkie pociągi First Great Western kursują do i ze stacji [[Londyn|London]] Paddington co pół godziny, a podróż trwa około godziny. Zazwyczaj pociągi te zatrzymują się w [[Reading]], [[Slough]] (w kierunku zamku Windsor) i [[Didcot]] Parkway, choć nie wszystkie pociągi zatrzymują się na każdej z tych stacji. Bez karty kolejowej bilety do [[Londyn]]u kosztują 20 funtów poza szczytem i 40 funtów w godzinach szczytu, choć można je kupić za około 4 funty, rezerwując je z wyprzedzeniem online. Istnieją również połączenia międzystanowe do [[Londyn]]u, zatrzymujące się na wielu stacjach, które kursują co godzinę i jadą około 90 minut. First Great Western kursuje również co godzinę na linii Cotswold do [[Worcester (Anglia)|Worcester]]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Oxford Parkway|51.8042 |-1.2745 |typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/oxford-parkway/ Stacja kolejowa Oxford Parkway]'''. Pociąg Chiltern Railways z Oksfordu do [[Londyn]]u Marylebone zatrzymuje się w [https://www.thebicestercollection.com/bicester-village/en/ Bicester Village]. Czas podróży wynosi nieco ponad godzinę. Pociągi Cross Country przejeżdżają przez Oksford, głównie z [[Manchester]]u i [[Southampton]]. Pociągi te kursują co około pół godziny w obu kierunkach do około 21:00. Wszystkie te pociągi zatrzymują się w [[Reading]] (kierunek południowy), [[Royal Leamington Spa|Leamington Spa]] (kierunek [[Warwick]] i Warwick Castle) oraz [[Birmingham]] (kierunek północny). === Samochodem === Oksford jest połączony z [[Londyn]]em 80-kilometrowym południowo-wschodnim odcinkiem autostrady [[Plik:UK-Motorway-M40.svg|30px]]. Podróż trwa 50–90 minut, w zależności od natężenia ruchu, który może być duży. Północno-zachodnia kontynuacja autostrady [[Plik:UK-Motorway-M40.svg|30px]] zapewnia dogodne połączenie Oksfordu z drugim co do wielkości miastem Anglii, [[Birmingham]] i [[West Midlands]]. Na wąskich uliczkach centrum Oksfordu obowiązują bardzo rygorystyczne ograniczenia dotyczące parkowania i dostępu, nadzorowane zarówno przez strażników, jak i kamery, i grożą surowe kary. Systemy ruchu jednokierunkowego są okrężne i zagmatwane, co utrudnia poruszanie się samochodem. Alternatywą jest skorzystanie z jednego z pięciu miejskich miejsc typu '''[https://www.oxford.gov.uk/parkandridesites parkuj i jedź]''', które znajdują się na obrzeżach Oksfordu ze wszystkich stron i są dobrze oznakowane. Miejsca „parkuj i jedź” są czynne całą dobę, a parkowanie w nich możliwe jest maksymalnie na 72 godziny. Zapomnij o korzystaniu z Thornhill Park and Ride w dni powszednie; jest niezmiennie pełny. Od października 2024 łączny dzienny parking i bilet powrotny do centrum miasta kosztują 4 GBP za jedną osobę dorosłą lub 5 GBP za dwie osoby dorosłe (maksymalnie troje dzieci podróżuje bezpłatnie). Bez biletu autobusowego pierwsza godzina parkowania jest bezpłatna, a parkowanie do 16 godzin kosztuje 2,50 GBP. Autobusy jadące z Seacourt P+R kończą kurs na zachód od dworca kolejowego, około 10 minut spacerem od centrum miasta. Jest to spowodowane pracami na moście Botley Road, a ponowne otwarcie tej trasy zostało opóźnione na czas nieokreślony. W niektórych obszarach centrum miasta testowana jest '''[https://www.oxfordshire.gov.uk/transport-and-travel/oxford-zero-emission-zone-zez strefa zeroemisyjna]''' (ZEZ), nakładająca opłaty na samochody nieelektryczne (do 10 funtów dziennie w przypadku najbardziej zanieczyszczających pojazdów, zwiększenie do 20 funtów od sierpnia 2025). Ulice znajdujące się na obszarze objętym badaniem są na razie łatwe do uniknięcia, jednakże władze miejskie planują poszerzyć tę strefę, aby objąć większą część centrum Oksfordu. === Autobusem === {{Znacznik|Gloucester Green|51.7541 |-1.2622 |typ=transport}}'''Gloucester Green'''. Przyjeżdżają tu autobusy z całej [[Anglia|Anglii]], m.in. z [[Londyn]]u, [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]], [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|Gatwick]], [[Luton]], [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Stansted]] i innych miejsc w kraju. Większość autobusów dalekobieżnych nie przyjmuje kart kredytowych, więc upewnij się, że masz wystarczającą ilość gotówki, ale większość połączeń do [[Londyn]]u, [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]] i [[Cambridge]] akceptuje również karty zbliżeniowe. ==== Oxford Tube ==== Ekspresowe połączenie autokarowe między [[Londyn]]em a Oksfordem nazywa się '''[https://www.oxfordtube.com/ Oxford Tube]''' i jest obsługiwane przez Stagecoach. „Tube” kursuje bardzo często, a czas podróży wynosi zazwyczaj 100 minut (dłuższy w godzinach szczytu). Istnieją częste i wygodne połączenia autokarowe, które kursują z kilku dogodnych przystanków autobusowych do dworca autobusowego Gloucester Green w Oksfordzie. Zazwyczaj rozpoczynają się na stacji London Victoria, biegnąc na zachód, równolegle do linii Centralnego Metra Londyńskiego, przez Marble Arch, Notting Hill, Shepherd's Bush, a następnie Hillingdon. Przed dotarciem do Oksfordu, ostatni przystanek znajduje się w Lewkner. W Oksfordzie znajdują się przystanki: Thornhill Park & ​​Ride, Headington, Oxford Brookes University, St. Clements, High Street (Queens Lane) (najlepsza opcja dla osób podróżujących codziennie, ponieważ znajduje się w samym sercu większości uczelni uniwersyteckich) oraz dworzec autobusowy Gloucester Green, który również jest dogodnie położony. Od lutego 2023 roku ceny biletów Oxford Tube wynoszą 12/11/4 GBP za bilet w jedną stronę dla osoby dorosłej/ulgowy/dla dzieci poniżej 16 lat oraz 18/16/7 GBP za bilet powrotny dla osoby dorosłej/ulgowy/dla dzieci poniżej 16 lat. Niektóre trasy w godzinach szczytu w [[Londyn]]ie są nieco inne. Jeśli chcesz podróżować późno w nocy, Oxford Tube kursuje 24 godziny na dobę. Możesz również zarezerwować bilet autokarowy z Londynu do Oksfordu za pośrednictwem [https://www.megabus.co.uk/ Megabus.com], ale podróżujesz autobusem Oxford Tube. ==== The Airline ==== Między portami lotniczymi Oksford i [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]] oraz [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|Gatwick]] regularnie kursują autobusy linii '''[https://www.theairline.co.uk/ The Airline]''', obsługiwane przez Oxford Bus Company. ==== Stagecoach X5 ==== Między Oksfordem a [[Bedford]] (przez [[Milton Keynes]]) kursuje również autobus linii '''[https://www.stagecoachbus.com/routes/east/X5/oxford-buckingham/XEEX005.I X5]''', który podróż trwa około dwóch godzin, a także linia S6 do [[Swindon]]. W innych częściach kraju kilka autokarów obsługuje National Express. ==== Stagecoach S2 ==== Inną użyteczną (ale rzadką) usługą jest S2, która kursuje autostradą [[Plik:UK_road_A40.svg|30px]] z [[Cheltenham]] do Oksfordu przez Charlton Kings, Andoversford, Northleach, Burford, Witney i Eynsham i kursuje z dworca autobusowego co około dwie godziny i zajmuje około 1 godziny 45 minut. Obsługiwany jest przez firmę Stagecoach. Bilet dzienny umożliwia nieograniczone podróżowanie i umożliwia podróżowanie z przesiadką w dowolne miejsce autobusami Stagecoach w [[Oxfordshire]], [[Gloucestershire]] lub [[Wiltshire]]. ==== Lokalne autobusy Stagecoach ==== Lokalne autobusy z Bicester, Blenheim Palace i Banbury obsługiwane są przez [https://www.stagecoachbus.com/ Stagecoach] i przyjeżdżają na Magdalen Street, w pobliżu Cornmarket. Istnieją również połączenia autobusowe z Reading, Abingdon i Didcot obsługiwane przez Oxford Bus Company do St Aldate's, również w centrum miasta. === Rowerem === * [https://www.walkwheelcycletrust.org.uk/find-a-route-on-the-national-cycle-network/route-5/ National Route (NCN) 5] biegnie z [[Reading]] w [[Berkshire]] do Oksfordu i, jako jedna z długodystansowych tras w [[Anglia|Anglii]], biegnie dalej przez [[Banbury]], [[Stratford-upon-Avon]], [[Birmingham]], [[Stafford]], [[Stoke-on-Trent]] i [[Chester]] do [[Holyhead]] w [[Walia|Walii]]. * [https://www.walkwheelcycletrust.org.uk/find-a-route-on-the-national-cycle-network/route-51/ National Route (NCN) 51] łączy Oksford z [[Colchester]] przez [[Milton Keynes]], [[Cambridge]], [[Bury St. Edmunds]], [[Bedford]], [[Ipswich]] i [[Harwich]]. * [https://www.walkwheelcycletrust.org.uk/find-a-route-on-the-national-cycle-network/route-57/ National Route (NCN) 57] jest nadal częściowo w budowie i ma połączyć Cricklade w [[Wiltshire]] z Oksfordem. Trasa jest już oznakowana z Oksfordu przez Princes Risborough do [[Hertfordshire]]. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == Oksford jest (obok Cambridge) jednym z najpopularniejszych wśród turystów miast południowej Anglii, ze względu na uniwersytecki charakter miasta, świetnie zachowaną architekturę i bliskość do Londynu. Miasto odwiedziło w 2008 r. 9,1 mln turystów. Miasto (w szczególności budynki uniwersytetu) jest często wykorzystywane na planie hollywoodzkich produkcji filmowych, do czego przyczynia się przychylny stosunek władz uczelni wydającej zezwolenia na filmowanie. Filmy nakręcone w całości lub częściowo w Oksfordzie to m.in. X-Men: Pierwsza klasa (2011), Złoty kompas (2007), Harry Potter i Czara Ognia (2005), Harry Potter i Komnata Tajemnic (2002), Harry Potter i Kamień Filozoficzny (2001), 102 Dalmatyńczyki (2000) i Rybka zwana Wandą (1988). * Sheldonian Theatre – aula uniwersytetu * Ashmolean Museum – muzeum uniwersyteckie * Bodleian Library – biblioteka uniwersytecka * Radcliffe Camera – barokowa rotunda, obecnie czytelnia Bodleian Library * Christ Church Cathedral – katedra (część kolegium Christ Church) * Church of St Mary the Virgin – kościół uniwersytecki * Oxford University Museum of Natural History – muzeum historii naturalnej * Pitt Rivers Museum – muzeum antropologiczne * Museum of the History of Science – muzeum historii nauki * University of Oxford Botanic Garden – ogród botaniczny * Oxford Castle – zamek * Carfax Tower – wieża usytuowana w centrum miasta * Modern Art Oxford – galeria sztuki * Covered Market – historyczny zadaszony rynek * Grób Adama Koca na cmentarzu Wolvercote * Grób C.S. Lewisa na cmentarzu Headington Quarry * Grób J.R.R. Tolkiena i jego żony Edith na cmentarzu Wolvercote * Grób Marii Czaplickiej na cmentarzu Wolvercote == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == W Oksfordzie znajduje się [[Uniwersytet Oksfordzki]], jest to uczelnia publiczna. == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == * The Oxford Spires Hotel hotel 4-gwiazdkowy * The Bocardo Hotel 4-gwiazdkowy * Oxford Apartment * Macdonald Randolph Hotel hotel 5-gwiazdkowy * Jurys Inn Oxford hotel 4-gwiazdkowy * Newton House Guesthouse 3-gwiazdkowy == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Oxfordshire}} [[Kategoria:Anglia]] gavp2joo062ptodhj78aip77di96507 157192 157191 2026-06-05T08:17:44Z Moromar 2451 /* Oxford Tube */ 157192 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Oksford |nazwa oryginalna = Oxford |widok = Oxford_Montage_2012.png |opis = |herb = Oxford_Coat_of_Arms_historical_revamped.png |mapa = Oxford_UK_locator_map.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Wielka Brytania]] / [[Plik:Flag of England.svg|20px]] [[Anglia]] |region = [[Plik:Flag_of_Oxfordshire.svg|20px]] [[Oxfordshire]] |powierzchnia = 46 |wysokość = 61 |ludność = 166 000 |prefiks = 01865 |kod pocztowy = OX1–4 |www = https://www.oxford.gov.uk/ }} '''Oksford''' ([[Rozmówki angielskie|ang]]. ''Oxford'') to najstarsze miasto uniwersyteckie w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], położone około 80 km na zachód od stolicy, [[Londyn]]u, w hrabstwie [[Oxfordshire]], nad rzekami Tamizą i Cherwell. Wraz z [[Cambridge]] (drugim najstarszym miastem uniwersyteckim i największym rywalem Oksfordu), Oksford od dawna reprezentuje angielski establishment akademicki i elitę („Oxbridge”), oazę tradycji i przedsiębiorczości. Słynne oksfordzkie „Dreaming Spires” (Marzące Wieże) nawiązują do średniowiecznych kościołów i kolegiów, które górują nad tętniącym życiem, nowoczesnym miastem w całej swojej gotyckiej okazałości. Malownicza architektura i tętniące życiem nowoczesne życie, napędzane przez studentów, przemysł lekki i technologię, a wszystko to na pagórkowatych terenach [[Oxfordshire]], czynią to miejsce wspaniałym celem podróży. == Charakterystyka == === Historia === [[Plik:Radcliffe Camera by Fenlio.jpg|thumb|300x300px|Kamera Radcliffe'a, Oksford]] Oksford był po raz pierwszy zamieszkany w czasach saksońskich i był znany jako „Oxanforda”. Osadnictwo rozpoczęło się wraz z założeniem klasztoru św. Frideswide w VIII wieku, a pierwsza wzmianka o nim znajduje się w źródłach pisanych w ''Kronice anglosaskiej'' z roku 912. W X wieku Oksford stał się ważnym wojskowym miastem granicznym pomiędzy królestwami Mercji i Wessex i był kilkakrotnie najeżdżany przez Duńczyków. '''[https://www.ox.ac.uk/ Uniwersytet Oksfordzki]''' został założony w XII wieku i dlatego jest najstarszym uniwersytetem anglojęzycznym. Oksford, podobnie jak [[Cambridge]], różni się od wielu innych uniwersytetów tym, że nie ma „kampusu” jako takiego ani centralnego budynku uniwersyteckiego. Zamiast tego uniwersytet składa się z około 40 szkół wyższych i powiązanych budynków, takich jak szkoły egzaminacyjne (przy High Street: zamknięte dla publiczności), światowej sławy Biblioteka Bodleian (główne budynki na Radcliffe Square, niedaleko High Street: ograniczony dostęp dla publiczności) i kilka światowej klasy muzeów. Każda uczelnia ma swój indywidualny charakter, niektóre pochodzą z XIII wieku, inne mają zaledwie kilkadziesiąt lat. Wiele uczelni jest zamkniętych dla publiczności, szczególnie w okresie semestralnym, ale niektóre są otwarte w innych godzinach. Na przykład: Christ Church (szkoła słynąca z „Brideshead”) jest w większości otwarta, a dodatkową zaletą jest posiadanie (małej) katedry, gdzie codziennie w Evensong wykonywana jest doskonała muzyka; ma także doskonałą [https://www.chch.ox.ac.uk/visit/picture-gallery galerię sztuki]. Niektóre budynki Christ Church są wykorzystywane w filmach takich jak ''Harry Potter''. Inne warte uwagi uczelnie to Magdalen (wymawiane „maudlin”), w którym znajduje się park jeleni, oraz te położone przy High Street, z których wszystkie mogą pochwalić się imponującą listą absolwentów. Fani Shelley powinni odwiedzić University College. Ciekawe są dawne uczelnie przeznaczone wyłącznie dla kobiet, takie jak ładne Somerville (Woodstock Rd) położone dalej na północ od centrum, ponieważ pozwalają zapoznać się z różnorodnością uczelni w Oksfordzie. Podział, a czasem także wrogość pomiędzy „miastem a suknią”, czyli innymi słowy uniwersytetem i całą resztą, jest całkiem realny i utrzymuje się od średniowiecza. Miejscowa legenda głosi, że usunięto wieżę miejscowego kościoła, ponieważ służyła jako gniazdo snajperskie przez kuszników, którzy strzelali do przechodniów w akademickim stroju. Podczas II wojny światowej Oksford uniknął niemieckiego bombardowania dywanowego, które zrównało z ziemią wiele innych brytyjskich miast, co czyni go jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]. Miasto liczy 150 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny 244 000. === Orientacja === Jednym z najlepszych zasobów internetowych umożliwiających planowanie wizyty w Oksfordzie jest [https://oxfordtour.chem.ox.ac.uk/ wirtualna wycieczka po Oksfordzie], prowadzona przez wydział chemii uniwersytetu. ==== Centralny Oksford ==== Centrum Oksfordu ogranicza od zachodu i południa rzeka Tamiza, znana w Oksfordzie jako Isis, a od wschodu Cherwell, która wpada do Isis na Boathouse Island, centrum wioślarstwa uniwersyteckiego. Centrum miasta zbudowane jest wokół dwóch przecinających się arterii, które krzyżują się w Carfax: * {{Znacznik|'''High Street'''|51.7525|-1.252|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''High Street''' – biegnąca ze wschodu na zachód, jest to główna ulica prowadząca od Headington i Cowley. * {{Znacznik|'''George Street'''|51.7535|-1.2617|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''George Street''' – biegnąca na zachód od centrum, znana z Nowego Teatru i restauracji. * Z północy na południe biegnie kolejna ulica, zasadniczo ciągła, ale o odrębnych, dawnych nazwach dla poszczególnych odcinków – {{Znacznik|'''St Aldates'''|51.75|-1.256944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''St Aldates''' i {{Znacznik|'''St Giles'''|51.7569|-1.2597|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''St Giles''', rozdzielonych {{Znacznik|'''Cornmarket'''|51.753|-1.2584|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cornmarket''' (obecnie deptak handlowy). ==== Okoliczne dzielnice ==== * {{Znacznik|'''Jericho'''|51.759|-1.268|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Jericho''' to zamożna dzielnica na północ od centrum miasta. Jericho jest siedzibą wydawnictwa Oxford University Press i jego muzeum. Znajduje się tu także mnóstwo klubów nocnych, w tym puby i bary koktajlowe. * {{Znacznik|'''Summertown'''|51.778|-1.265|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Summertown''' to zamożna dzielnica na północ od centrum Oksfordu. Większość Summertown leży bezpośrednio przy Banbury Road, jednak przy bocznych drogach, takich jak South Parade, znajdują się sklepy i restauracje. * {{Znacznik|'''Kidlington'''|51.823056|-1.290278|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kidlington''' leży na północ od Summertown. Jest to najwyraźniej największa wioska w Wielkiej Brytanii. Ma małą ulicę główną z supermarketami Tesco i Co-operative, kilkoma pubami, restauracjami i dużym supermarketem Sainsbury's. * {{Znacznik|'''Wolvercote'''|51.785|-1.29|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wolvercote''' to zamożna wioska na północny zachód od Oksfordu. Posiada kościół, trzy puby (The Plough, The White Hart i Jacobs' Inn), wiejski sklep i wspólny teren do spacerów. * {{Znacznik|'''Headington'''|51.765|-1.212|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Headington''' leży na wschodzie i jest być może najbardziej znany ze względu na jeden z głównych kampusów Uniwersytetu Oxford Brookes. W pobliżu znajduje się mała główna ulica i Thornhill Park & ​​Ride. Jest też dom z dużą rzeźbą rekina na dachu, położony tuż przy głównej ulicy, co może być interesujące. * {{Znacznik|'''Botley'''|51.7508|-1.3006|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Botley''' i {{Znacznik|'''Botley'''|51.752|-1.274|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Osney''' znajdują się na zachód od stacji kolejowej. Duża część obszaru jest uprzemysłowiona i dlatego nie jest interesująca dla turystów. Jednak w okolicy znajduje się miejski sklep Waitrose i kilka parków handlowych, takich jak Botley Retail Park i Seacourt Tower Park, a także pobliski Seacourt Park & ​​Ride. * W {{Znacznik|'''Cowley'''|51.733|-1.215|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cowley''', na południowy wschód od miasta, znajduje się mnóstwo restauracji, pubów i sklepów, z których wiele jest niezależnych. Myląco termin Cowley może odnosić się do dwóch odrębnych obszarów: obszar wzdłuż Cowley Road na wschód od Magdalen Bridge jest zwykle bardziej komercyjny i skupiony na studentach (i jest to część, która bardziej przemawia do turystów), podczas gdy przedmieścia na południowy wschód od tego są bardziej mieszkalne i robotnicze. W tej bardziej oddalonej okolicy znajduje się Plant Oxford, gdzie od ponad 100 lat produkuje się samochody, centrum handlowe Templars Square (i pobliski park handlowy Templars) oraz Oxford Retail Park z dużym, całodobowym (w dni powszednie) supermarketem Tesco. * {{Znacznik|'''Blackbird Leys'''|51.721|-1.201|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Blackbird Leys''' leży na południe od Cowley. Jest to obszar budownictwa socjalnego (projektów mieszkaniowych) i generalnie nie jest polecany turystom. Jednak stadion Kassam, na którym rozgrywany jest mecz drużyny Oxford United F.C., oraz położony naprzeciwko kompleks klubów nocnych Ozone Leisure Park mogą uzasadniać wizytę. == Dojazd == [[Plik:UK-2014-Oxford-All Souls College 03.jpg|thumb|All Souls College]] === Samolotem === {{Znacznik|Lotnisko w Oksfordzie|51.836944|-1.32|typ=transport}}'''[https://www.oxfordairport.co.uk/ Lotnisko w Oksfordzie]''' ({{IATA|OXF}}) w Kidlington jest wykorzystywane głównie przez samoloty prywatne i czarterowe, a regularne połączenia lotnicze odbywają się z niego sporadycznie; jest ono przydatne tylko wtedy, gdy latasz własnym samolotem lub możesz wyczarterować mały samolot. Najbliższe lotniska komercyjne znajdują się w okolicach [[Londyn]]u, na południowym wschodzie, lub w [[Birmingham]], na północy, przy czym większość zagranicznych podróżnych preferuje [[Londyn]]. {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Heathrow|51.4775|-0.461389|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]]''' ({{IATA|LHR}}) to najbliższe duże lotnisko, a następnie {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Gatwick|51.148056|-0.190278|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Gatwick|Gatwick]]''' ({{IATA|LGW}}). Dojazd z Heathrow i Gatwick (najszybszy) prowadzi autostradą [[Plik:UK-Motorway-M25.svg|30px]] (kierunek odpowiednio na północ i zachód), a następnie autostradą [[Plik:UK-Motorway-M40.svg|30px]] na obrzeża Oksfordu (kieruj się znakami). [https://www.oxfordbus.co.uk/ Oxford Bus Company] obsługuje kilka połączeń autobusowych na lotnisko, o nazwie '''The Airline''', do dworca autobusowego Oxford Gloucester Green (kursuje z Thornhill Park & ​​Ride, następnie Headington i ulicą High Street z kilkoma dogodnymi przystankami: sprawdź poniższe strony internetowe). Firma Oxford Bus Company zaleca zarezerwowanie co najmniej godziny między przyjazdem autokaru a odprawą na lot: * '''[https://www.theairline.co.uk/oxford-to-heathrow-bus/ między lotniskiem Londyn Heathrow a Oksfordem]'''. Zazwyczaj co 30 minut. Podróż z Terminalu 5 lotniska Heathrow przez dworzec autobusowy Heathrow Central. Trasa trwa średnio 1 godzinę i 20 minut, ale czas ten może się wydłużyć ze względu na korki. Firma Oxford Bus Company zaleca korzystanie z dworca autobusowego Heathrow Central w przypadku Terminali 2 i 3. Z Terminalu 4 kursuje bezpłatny autobus wahadłowy do Terminalu 5, który odjeżdża ze stanowiska 7. Bilet w jedną stronę kosztuje 23 GBP, bilet w obie strony 30 GBP. * '''[https://www.theairline.co.uk/oxford-to-gatwick-bus/ między lotniskiem Londyn Gatwick a Oksfordem]'''. Kursuje co godzinę w godzinach 7:00-23:00, później rzadziej. Podróż z Terminalu Południowego Gatwick przez Terminal Północny Gatwick. Trasa trwa średnio 2 godziny i 30 minut, ale czas ten może się wydłużyć ze względu na korki. Bilet w jedną stronę kosztuje 28 GBP, bilet w obie strony 37 GBP. Przewoźnik autobusowy [https://www.nationalexpress.com/en National Express] obsługuje połączenia autobusowe z {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Luton|51.874722|-0.368333|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Luton|lotniska Luton]]''' ({{IATA|LTN}}) i {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Stansted|51.885|0.235|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Stansted|lotniska Stansted]]''' ({{IATA|STN}}). {{Znacznik|Port lotniczy Birmingham|52.453889|-1.748056|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Birmingham|Lotnisko w Birmingham]]''' ({{IATA|BHX}}) oferuje mniej połączeń niż lotniska londyńskie, ale oferuje najkrótszy czas podróży komunikacją publiczną do Oksfordu. Lotnisko w Birmingham ma własną stację kolejową o nazwie [https://www.nationalrail.co.uk/stations/birmingham-international/ Birmingham International], która jest połączona z budynkiem terminala bezpłatnym autobusem linowym AirRail Link, a podróż trwa 1–2 minuty. Z dworca kolejowego pociągi do Oksfordu odjeżdżają co godzinę między 6:14 a 22:14 i jadą około godziny. Bilet jednorazowy bez biletu na pociąg kosztuje 25,50 GBP, bilet powrotny 28,80 GBP poza szczytem lub 51 GBP w dowolnym momencie. Można jednak zaoszczędzić, rezerwując bilet z wyprzedzeniem (należy jednak zachować ostrożność, ponieważ bilety są ważne tylko na zarezerwowany pociąg, więc jeśli lot się opóźni i spóźnisz się na pociąg, będziesz musiał kupić kolejny). === Koleją === :''Wikivoyage ma przewodnik po [[Koleją po Wielkiej Brytanii]]'' {{Znacznik|Dworzec kolejowy w Oksfordzie|51.7534 |-1.2703 |typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/oxford/ Dworzec kolejowy w Oksfordzie]'''. Duża stacja położona bezpośrednio na zachód od centrum miasta, na południe od Jericho. Szybkie pociągi First Great Western kursują do i ze stacji [[Londyn|London]] Paddington co pół godziny, a podróż trwa około godziny. Zazwyczaj pociągi te zatrzymują się w [[Reading]], [[Slough]] (w kierunku zamku Windsor) i [[Didcot]] Parkway, choć nie wszystkie pociągi zatrzymują się na każdej z tych stacji. Bez karty kolejowej bilety do [[Londyn]]u kosztują 20 funtów poza szczytem i 40 funtów w godzinach szczytu, choć można je kupić za około 4 funty, rezerwując je z wyprzedzeniem online. Istnieją również połączenia międzystanowe do [[Londyn]]u, zatrzymujące się na wielu stacjach, które kursują co godzinę i jadą około 90 minut. First Great Western kursuje również co godzinę na linii Cotswold do [[Worcester (Anglia)|Worcester]]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Oxford Parkway|51.8042 |-1.2745 |typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/oxford-parkway/ Stacja kolejowa Oxford Parkway]'''. Pociąg Chiltern Railways z Oksfordu do [[Londyn]]u Marylebone zatrzymuje się w [https://www.thebicestercollection.com/bicester-village/en/ Bicester Village]. Czas podróży wynosi nieco ponad godzinę. Pociągi Cross Country przejeżdżają przez Oksford, głównie z [[Manchester]]u i [[Southampton]]. Pociągi te kursują co około pół godziny w obu kierunkach do około 21:00. Wszystkie te pociągi zatrzymują się w [[Reading]] (kierunek południowy), [[Royal Leamington Spa|Leamington Spa]] (kierunek [[Warwick]] i Warwick Castle) oraz [[Birmingham]] (kierunek północny). === Samochodem === Oksford jest połączony z [[Londyn]]em 80-kilometrowym południowo-wschodnim odcinkiem autostrady [[Plik:UK-Motorway-M40.svg|30px]]. Podróż trwa 50–90 minut, w zależności od natężenia ruchu, który może być duży. Północno-zachodnia kontynuacja autostrady [[Plik:UK-Motorway-M40.svg|30px]] zapewnia dogodne połączenie Oksfordu z drugim co do wielkości miastem Anglii, [[Birmingham]] i [[West Midlands]]. Na wąskich uliczkach centrum Oksfordu obowiązują bardzo rygorystyczne ograniczenia dotyczące parkowania i dostępu, nadzorowane zarówno przez strażników, jak i kamery, i grożą surowe kary. Systemy ruchu jednokierunkowego są okrężne i zagmatwane, co utrudnia poruszanie się samochodem. Alternatywą jest skorzystanie z jednego z pięciu miejskich miejsc typu '''[https://www.oxford.gov.uk/parkandridesites parkuj i jedź]''', które znajdują się na obrzeżach Oksfordu ze wszystkich stron i są dobrze oznakowane. Miejsca „parkuj i jedź” są czynne całą dobę, a parkowanie w nich możliwe jest maksymalnie na 72 godziny. Zapomnij o korzystaniu z Thornhill Park and Ride w dni powszednie; jest niezmiennie pełny. Od października 2024 łączny dzienny parking i bilet powrotny do centrum miasta kosztują 4 GBP za jedną osobę dorosłą lub 5 GBP za dwie osoby dorosłe (maksymalnie troje dzieci podróżuje bezpłatnie). Bez biletu autobusowego pierwsza godzina parkowania jest bezpłatna, a parkowanie do 16 godzin kosztuje 2,50 GBP. Autobusy jadące z Seacourt P+R kończą kurs na zachód od dworca kolejowego, około 10 minut spacerem od centrum miasta. Jest to spowodowane pracami na moście Botley Road, a ponowne otwarcie tej trasy zostało opóźnione na czas nieokreślony. W niektórych obszarach centrum miasta testowana jest '''[https://www.oxfordshire.gov.uk/transport-and-travel/oxford-zero-emission-zone-zez strefa zeroemisyjna]''' (ZEZ), nakładająca opłaty na samochody nieelektryczne (do 10 funtów dziennie w przypadku najbardziej zanieczyszczających pojazdów, zwiększenie do 20 funtów od sierpnia 2025). Ulice znajdujące się na obszarze objętym badaniem są na razie łatwe do uniknięcia, jednakże władze miejskie planują poszerzyć tę strefę, aby objąć większą część centrum Oksfordu. === Autobusem === {{Znacznik|Gloucester Green|51.7541 |-1.2622 |typ=transport}}'''Gloucester Green'''. Przyjeżdżają tu autobusy z całej [[Anglia|Anglii]], m.in. z [[Londyn]]u, [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]], [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|Gatwick]], [[Luton]], [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Stansted]] i innych miejsc w kraju. Większość autobusów dalekobieżnych nie przyjmuje kart kredytowych, więc upewnij się, że masz wystarczającą ilość gotówki, ale większość połączeń do [[Londyn]]u, [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]] i [[Cambridge]] akceptuje również karty zbliżeniowe. ==== Oxford Tube ==== [[Plik:Oxford Tube bus YJ14 LFF at Hillingdon Underground station, Middlesex.jpg|200px|thumb|Oxford Tube to doskonały sposób na podróż między Londynem a Oksfordem. Pociągi kursują prawie 24 godziny na dobę, choć należy pamiętać o godzinach szczytu.]] Ekspresowe połączenie autokarowe między [[Londyn]]em a Oksfordem nazywa się '''[https://www.oxfordtube.com/ Oxford Tube]''' i jest obsługiwane przez Stagecoach. „Tube” kursuje bardzo często, a czas podróży wynosi zazwyczaj 100 minut (dłuższy w godzinach szczytu). Istnieją częste i wygodne połączenia autokarowe, które kursują z kilku dogodnych przystanków autobusowych do dworca autobusowego Gloucester Green w Oksfordzie. Zazwyczaj rozpoczynają się na stacji London Victoria, biegnąc na zachód, równolegle do linii Centralnego Metra Londyńskiego, przez Marble Arch, Notting Hill, Shepherd's Bush, a następnie Hillingdon. Przed dotarciem do Oksfordu, ostatni przystanek znajduje się w Lewkner. W Oksfordzie znajdują się przystanki: Thornhill Park & ​​Ride, Headington, Oxford Brookes University, St. Clements, High Street (Queens Lane) (najlepsza opcja dla osób podróżujących codziennie, ponieważ znajduje się w samym sercu większości uczelni uniwersyteckich) oraz dworzec autobusowy Gloucester Green, który również jest dogodnie położony. Od lutego 2023 roku ceny biletów Oxford Tube wynoszą 12/11/4 GBP za bilet w jedną stronę dla osoby dorosłej/ulgowy/dla dzieci poniżej 16 lat oraz 18/16/7 GBP za bilet powrotny dla osoby dorosłej/ulgowy/dla dzieci poniżej 16 lat. Niektóre trasy w godzinach szczytu w [[Londyn]]ie są nieco inne. Jeśli chcesz podróżować późno w nocy, Oxford Tube kursuje 24 godziny na dobę. Możesz również zarezerwować bilet autokarowy z Londynu do Oksfordu za pośrednictwem [https://www.megabus.co.uk/ Megabus.com], ale podróżujesz autobusem Oxford Tube. ==== The Airline ==== Między portami lotniczymi Oksford i [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]] oraz [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|Gatwick]] regularnie kursują autobusy linii '''[https://www.theairline.co.uk/ The Airline]''', obsługiwane przez Oxford Bus Company. ==== Stagecoach X5 ==== Między Oksfordem a [[Bedford]] (przez [[Milton Keynes]]) kursuje również autobus linii '''[https://www.stagecoachbus.com/routes/east/X5/oxford-buckingham/XEEX005.I X5]''', który podróż trwa około dwóch godzin, a także linia S6 do [[Swindon]]. W innych częściach kraju kilka autokarów obsługuje National Express. ==== Stagecoach S2 ==== Inną użyteczną (ale rzadką) usługą jest S2, która kursuje autostradą [[Plik:UK_road_A40.svg|30px]] z [[Cheltenham]] do Oksfordu przez Charlton Kings, Andoversford, Northleach, Burford, Witney i Eynsham i kursuje z dworca autobusowego co około dwie godziny i zajmuje około 1 godziny 45 minut. Obsługiwany jest przez firmę Stagecoach. Bilet dzienny umożliwia nieograniczone podróżowanie i umożliwia podróżowanie z przesiadką w dowolne miejsce autobusami Stagecoach w [[Oxfordshire]], [[Gloucestershire]] lub [[Wiltshire]]. ==== Lokalne autobusy Stagecoach ==== Lokalne autobusy z Bicester, Blenheim Palace i Banbury obsługiwane są przez [https://www.stagecoachbus.com/ Stagecoach] i przyjeżdżają na Magdalen Street, w pobliżu Cornmarket. Istnieją również połączenia autobusowe z Reading, Abingdon i Didcot obsługiwane przez Oxford Bus Company do St Aldate's, również w centrum miasta. === Rowerem === * [https://www.walkwheelcycletrust.org.uk/find-a-route-on-the-national-cycle-network/route-5/ National Route (NCN) 5] biegnie z [[Reading]] w [[Berkshire]] do Oksfordu i, jako jedna z długodystansowych tras w [[Anglia|Anglii]], biegnie dalej przez [[Banbury]], [[Stratford-upon-Avon]], [[Birmingham]], [[Stafford]], [[Stoke-on-Trent]] i [[Chester]] do [[Holyhead]] w [[Walia|Walii]]. * [https://www.walkwheelcycletrust.org.uk/find-a-route-on-the-national-cycle-network/route-51/ National Route (NCN) 51] łączy Oksford z [[Colchester]] przez [[Milton Keynes]], [[Cambridge]], [[Bury St. Edmunds]], [[Bedford]], [[Ipswich]] i [[Harwich]]. * [https://www.walkwheelcycletrust.org.uk/find-a-route-on-the-national-cycle-network/route-57/ National Route (NCN) 57] jest nadal częściowo w budowie i ma połączyć Cricklade w [[Wiltshire]] z Oksfordem. Trasa jest już oznakowana z Oksfordu przez Princes Risborough do [[Hertfordshire]]. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == Oksford jest (obok Cambridge) jednym z najpopularniejszych wśród turystów miast południowej Anglii, ze względu na uniwersytecki charakter miasta, świetnie zachowaną architekturę i bliskość do Londynu. Miasto odwiedziło w 2008 r. 9,1 mln turystów. Miasto (w szczególności budynki uniwersytetu) jest często wykorzystywane na planie hollywoodzkich produkcji filmowych, do czego przyczynia się przychylny stosunek władz uczelni wydającej zezwolenia na filmowanie. Filmy nakręcone w całości lub częściowo w Oksfordzie to m.in. X-Men: Pierwsza klasa (2011), Złoty kompas (2007), Harry Potter i Czara Ognia (2005), Harry Potter i Komnata Tajemnic (2002), Harry Potter i Kamień Filozoficzny (2001), 102 Dalmatyńczyki (2000) i Rybka zwana Wandą (1988). * Sheldonian Theatre – aula uniwersytetu * Ashmolean Museum – muzeum uniwersyteckie * Bodleian Library – biblioteka uniwersytecka * Radcliffe Camera – barokowa rotunda, obecnie czytelnia Bodleian Library * Christ Church Cathedral – katedra (część kolegium Christ Church) * Church of St Mary the Virgin – kościół uniwersytecki * Oxford University Museum of Natural History – muzeum historii naturalnej * Pitt Rivers Museum – muzeum antropologiczne * Museum of the History of Science – muzeum historii nauki * University of Oxford Botanic Garden – ogród botaniczny * Oxford Castle – zamek * Carfax Tower – wieża usytuowana w centrum miasta * Modern Art Oxford – galeria sztuki * Covered Market – historyczny zadaszony rynek * Grób Adama Koca na cmentarzu Wolvercote * Grób C.S. Lewisa na cmentarzu Headington Quarry * Grób J.R.R. Tolkiena i jego żony Edith na cmentarzu Wolvercote * Grób Marii Czaplickiej na cmentarzu Wolvercote == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == W Oksfordzie znajduje się [[Uniwersytet Oksfordzki]], jest to uczelnia publiczna. == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == * The Oxford Spires Hotel hotel 4-gwiazdkowy * The Bocardo Hotel 4-gwiazdkowy * Oxford Apartment * Macdonald Randolph Hotel hotel 5-gwiazdkowy * Jurys Inn Oxford hotel 4-gwiazdkowy * Newton House Guesthouse 3-gwiazdkowy == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Oxfordshire}} [[Kategoria:Anglia]] pgkadpd0xqvmmllw9srzr1m0fhpocmr 157193 157192 2026-06-05T08:42:14Z Moromar 2451 /* Komunikacja */ 157193 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Oksford |nazwa oryginalna = Oxford |widok = Oxford_Montage_2012.png |opis = |herb = Oxford_Coat_of_Arms_historical_revamped.png |mapa = Oxford_UK_locator_map.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Wielka Brytania]] / [[Plik:Flag of England.svg|20px]] [[Anglia]] |region = [[Plik:Flag_of_Oxfordshire.svg|20px]] [[Oxfordshire]] |powierzchnia = 46 |wysokość = 61 |ludność = 166 000 |prefiks = 01865 |kod pocztowy = OX1–4 |www = https://www.oxford.gov.uk/ }} '''Oksford''' ([[Rozmówki angielskie|ang]]. ''Oxford'') to najstarsze miasto uniwersyteckie w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], położone około 80 km na zachód od stolicy, [[Londyn]]u, w hrabstwie [[Oxfordshire]], nad rzekami Tamizą i Cherwell. Wraz z [[Cambridge]] (drugim najstarszym miastem uniwersyteckim i największym rywalem Oksfordu), Oksford od dawna reprezentuje angielski establishment akademicki i elitę („Oxbridge”), oazę tradycji i przedsiębiorczości. Słynne oksfordzkie „Dreaming Spires” (Marzące Wieże) nawiązują do średniowiecznych kościołów i kolegiów, które górują nad tętniącym życiem, nowoczesnym miastem w całej swojej gotyckiej okazałości. Malownicza architektura i tętniące życiem nowoczesne życie, napędzane przez studentów, przemysł lekki i technologię, a wszystko to na pagórkowatych terenach [[Oxfordshire]], czynią to miejsce wspaniałym celem podróży. == Charakterystyka == === Historia === [[Plik:Radcliffe Camera by Fenlio.jpg|thumb|300x300px|Kamera Radcliffe'a, Oksford]] Oksford był po raz pierwszy zamieszkany w czasach saksońskich i był znany jako „Oxanforda”. Osadnictwo rozpoczęło się wraz z założeniem klasztoru św. Frideswide w VIII wieku, a pierwsza wzmianka o nim znajduje się w źródłach pisanych w ''Kronice anglosaskiej'' z roku 912. W X wieku Oksford stał się ważnym wojskowym miastem granicznym pomiędzy królestwami Mercji i Wessex i był kilkakrotnie najeżdżany przez Duńczyków. '''[https://www.ox.ac.uk/ Uniwersytet Oksfordzki]''' został założony w XII wieku i dlatego jest najstarszym uniwersytetem anglojęzycznym. Oksford, podobnie jak [[Cambridge]], różni się od wielu innych uniwersytetów tym, że nie ma „kampusu” jako takiego ani centralnego budynku uniwersyteckiego. Zamiast tego uniwersytet składa się z około 40 szkół wyższych i powiązanych budynków, takich jak szkoły egzaminacyjne (przy High Street: zamknięte dla publiczności), światowej sławy Biblioteka Bodleian (główne budynki na Radcliffe Square, niedaleko High Street: ograniczony dostęp dla publiczności) i kilka światowej klasy muzeów. Każda uczelnia ma swój indywidualny charakter, niektóre pochodzą z XIII wieku, inne mają zaledwie kilkadziesiąt lat. Wiele uczelni jest zamkniętych dla publiczności, szczególnie w okresie semestralnym, ale niektóre są otwarte w innych godzinach. Na przykład: Christ Church (szkoła słynąca z „Brideshead”) jest w większości otwarta, a dodatkową zaletą jest posiadanie (małej) katedry, gdzie codziennie w Evensong wykonywana jest doskonała muzyka; ma także doskonałą [https://www.chch.ox.ac.uk/visit/picture-gallery galerię sztuki]. Niektóre budynki Christ Church są wykorzystywane w filmach takich jak ''Harry Potter''. Inne warte uwagi uczelnie to Magdalen (wymawiane „maudlin”), w którym znajduje się park jeleni, oraz te położone przy High Street, z których wszystkie mogą pochwalić się imponującą listą absolwentów. Fani Shelley powinni odwiedzić University College. Ciekawe są dawne uczelnie przeznaczone wyłącznie dla kobiet, takie jak ładne Somerville (Woodstock Rd) położone dalej na północ od centrum, ponieważ pozwalają zapoznać się z różnorodnością uczelni w Oksfordzie. Podział, a czasem także wrogość pomiędzy „miastem a suknią”, czyli innymi słowy uniwersytetem i całą resztą, jest całkiem realny i utrzymuje się od średniowiecza. Miejscowa legenda głosi, że usunięto wieżę miejscowego kościoła, ponieważ służyła jako gniazdo snajperskie przez kuszników, którzy strzelali do przechodniów w akademickim stroju. Podczas II wojny światowej Oksford uniknął niemieckiego bombardowania dywanowego, które zrównało z ziemią wiele innych brytyjskich miast, co czyni go jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]. Miasto liczy 150 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny 244 000. === Orientacja === Jednym z najlepszych zasobów internetowych umożliwiających planowanie wizyty w Oksfordzie jest [https://oxfordtour.chem.ox.ac.uk/ wirtualna wycieczka po Oksfordzie], prowadzona przez wydział chemii uniwersytetu. ==== Centralny Oksford ==== Centrum Oksfordu ogranicza od zachodu i południa rzeka Tamiza, znana w Oksfordzie jako Isis, a od wschodu Cherwell, która wpada do Isis na Boathouse Island, centrum wioślarstwa uniwersyteckiego. Centrum miasta zbudowane jest wokół dwóch przecinających się arterii, które krzyżują się w Carfax: * {{Znacznik|'''High Street'''|51.7525|-1.252|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''High Street''' – biegnąca ze wschodu na zachód, jest to główna ulica prowadząca od Headington i Cowley. * {{Znacznik|'''George Street'''|51.7535|-1.2617|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''George Street''' – biegnąca na zachód od centrum, znana z Nowego Teatru i restauracji. * Z północy na południe biegnie kolejna ulica, zasadniczo ciągła, ale o odrębnych, dawnych nazwach dla poszczególnych odcinków – {{Znacznik|'''St Aldates'''|51.75|-1.256944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''St Aldates''' i {{Znacznik|'''St Giles'''|51.7569|-1.2597|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''St Giles''', rozdzielonych {{Znacznik|'''Cornmarket'''|51.753|-1.2584|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cornmarket''' (obecnie deptak handlowy). ==== Okoliczne dzielnice ==== * {{Znacznik|'''Jericho'''|51.759|-1.268|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Jericho''' to zamożna dzielnica na północ od centrum miasta. Jericho jest siedzibą wydawnictwa Oxford University Press i jego muzeum. Znajduje się tu także mnóstwo klubów nocnych, w tym puby i bary koktajlowe. * {{Znacznik|'''Summertown'''|51.778|-1.265|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Summertown''' to zamożna dzielnica na północ od centrum Oksfordu. Większość Summertown leży bezpośrednio przy Banbury Road, jednak przy bocznych drogach, takich jak South Parade, znajdują się sklepy i restauracje. * {{Znacznik|'''Kidlington'''|51.823056|-1.290278|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kidlington''' leży na północ od Summertown. Jest to najwyraźniej największa wioska w Wielkiej Brytanii. Ma małą ulicę główną z supermarketami Tesco i Co-operative, kilkoma pubami, restauracjami i dużym supermarketem Sainsbury's. * {{Znacznik|'''Wolvercote'''|51.785|-1.29|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wolvercote''' to zamożna wioska na północny zachód od Oksfordu. Posiada kościół, trzy puby (The Plough, The White Hart i Jacobs' Inn), wiejski sklep i wspólny teren do spacerów. * {{Znacznik|'''Headington'''|51.765|-1.212|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Headington''' leży na wschodzie i jest być może najbardziej znany ze względu na jeden z głównych kampusów Uniwersytetu Oxford Brookes. W pobliżu znajduje się mała główna ulica i Thornhill Park & ​​Ride. Jest też dom z dużą rzeźbą rekina na dachu, położony tuż przy głównej ulicy, co może być interesujące. * {{Znacznik|'''Botley'''|51.7508|-1.3006|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Botley''' i {{Znacznik|'''Botley'''|51.752|-1.274|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Osney''' znajdują się na zachód od stacji kolejowej. Duża część obszaru jest uprzemysłowiona i dlatego nie jest interesująca dla turystów. Jednak w okolicy znajduje się miejski sklep Waitrose i kilka parków handlowych, takich jak Botley Retail Park i Seacourt Tower Park, a także pobliski Seacourt Park & ​​Ride. * W {{Znacznik|'''Cowley'''|51.733|-1.215|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cowley''', na południowy wschód od miasta, znajduje się mnóstwo restauracji, pubów i sklepów, z których wiele jest niezależnych. Myląco termin Cowley może odnosić się do dwóch odrębnych obszarów: obszar wzdłuż Cowley Road na wschód od Magdalen Bridge jest zwykle bardziej komercyjny i skupiony na studentach (i jest to część, która bardziej przemawia do turystów), podczas gdy przedmieścia na południowy wschód od tego są bardziej mieszkalne i robotnicze. W tej bardziej oddalonej okolicy znajduje się Plant Oxford, gdzie od ponad 100 lat produkuje się samochody, centrum handlowe Templars Square (i pobliski park handlowy Templars) oraz Oxford Retail Park z dużym, całodobowym (w dni powszednie) supermarketem Tesco. * {{Znacznik|'''Blackbird Leys'''|51.721|-1.201|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Blackbird Leys''' leży na południe od Cowley. Jest to obszar budownictwa socjalnego (projektów mieszkaniowych) i generalnie nie jest polecany turystom. Jednak stadion Kassam, na którym rozgrywany jest mecz drużyny Oxford United F.C., oraz położony naprzeciwko kompleks klubów nocnych Ozone Leisure Park mogą uzasadniać wizytę. == Dojazd == [[Plik:UK-2014-Oxford-All Souls College 03.jpg|thumb|All Souls College]] === Samolotem === {{Znacznik|Lotnisko w Oksfordzie|51.836944|-1.32|typ=transport}}'''[https://www.oxfordairport.co.uk/ Lotnisko w Oksfordzie]''' ({{IATA|OXF}}) w Kidlington jest wykorzystywane głównie przez samoloty prywatne i czarterowe, a regularne połączenia lotnicze odbywają się z niego sporadycznie; jest ono przydatne tylko wtedy, gdy latasz własnym samolotem lub możesz wyczarterować mały samolot. Najbliższe lotniska komercyjne znajdują się w okolicach [[Londyn]]u, na południowym wschodzie, lub w [[Birmingham]], na północy, przy czym większość zagranicznych podróżnych preferuje [[Londyn]]. {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Heathrow|51.4775|-0.461389|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]]''' ({{IATA|LHR}}) to najbliższe duże lotnisko, a następnie {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Gatwick|51.148056|-0.190278|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Gatwick|Gatwick]]''' ({{IATA|LGW}}). Dojazd z Heathrow i Gatwick (najszybszy) prowadzi autostradą [[Plik:UK-Motorway-M25.svg|30px]] (kierunek odpowiednio na północ i zachód), a następnie autostradą [[Plik:UK-Motorway-M40.svg|30px]] na obrzeża Oksfordu (kieruj się znakami). [https://www.oxfordbus.co.uk/ Oxford Bus Company] obsługuje kilka połączeń autobusowych na lotnisko, o nazwie '''The Airline''', do dworca autobusowego Oxford Gloucester Green (kursuje z Thornhill Park & ​​Ride, następnie Headington i ulicą High Street z kilkoma dogodnymi przystankami: sprawdź poniższe strony internetowe). Firma Oxford Bus Company zaleca zarezerwowanie co najmniej godziny między przyjazdem autokaru a odprawą na lot: * '''[https://www.theairline.co.uk/oxford-to-heathrow-bus/ między lotniskiem Londyn Heathrow a Oksfordem]'''. Zazwyczaj co 30 minut. Podróż z Terminalu 5 lotniska Heathrow przez dworzec autobusowy Heathrow Central. Trasa trwa średnio 1 godzinę i 20 minut, ale czas ten może się wydłużyć ze względu na korki. Firma Oxford Bus Company zaleca korzystanie z dworca autobusowego Heathrow Central w przypadku Terminali 2 i 3. Z Terminalu 4 kursuje bezpłatny autobus wahadłowy do Terminalu 5, który odjeżdża ze stanowiska 7. Bilet w jedną stronę kosztuje 23 GBP, bilet w obie strony 30 GBP. * '''[https://www.theairline.co.uk/oxford-to-gatwick-bus/ między lotniskiem Londyn Gatwick a Oksfordem]'''. Kursuje co godzinę w godzinach 7:00-23:00, później rzadziej. Podróż z Terminalu Południowego Gatwick przez Terminal Północny Gatwick. Trasa trwa średnio 2 godziny i 30 minut, ale czas ten może się wydłużyć ze względu na korki. Bilet w jedną stronę kosztuje 28 GBP, bilet w obie strony 37 GBP. Przewoźnik autobusowy [https://www.nationalexpress.com/en National Express] obsługuje połączenia autobusowe z {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Luton|51.874722|-0.368333|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Luton|lotniska Luton]]''' ({{IATA|LTN}}) i {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Stansted|51.885|0.235|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Stansted|lotniska Stansted]]''' ({{IATA|STN}}). {{Znacznik|Port lotniczy Birmingham|52.453889|-1.748056|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Birmingham|Lotnisko w Birmingham]]''' ({{IATA|BHX}}) oferuje mniej połączeń niż lotniska londyńskie, ale oferuje najkrótszy czas podróży komunikacją publiczną do Oksfordu. Lotnisko w Birmingham ma własną stację kolejową o nazwie [https://www.nationalrail.co.uk/stations/birmingham-international/ Birmingham International], która jest połączona z budynkiem terminala bezpłatnym autobusem linowym AirRail Link, a podróż trwa 1–2 minuty. Z dworca kolejowego pociągi do Oksfordu odjeżdżają co godzinę między 6:14 a 22:14 i jadą około godziny. Bilet jednorazowy bez biletu na pociąg kosztuje 25,50 GBP, bilet powrotny 28,80 GBP poza szczytem lub 51 GBP w dowolnym momencie. Można jednak zaoszczędzić, rezerwując bilet z wyprzedzeniem (należy jednak zachować ostrożność, ponieważ bilety są ważne tylko na zarezerwowany pociąg, więc jeśli lot się opóźni i spóźnisz się na pociąg, będziesz musiał kupić kolejny). === Koleją === :''Wikivoyage ma przewodnik po [[Koleją po Wielkiej Brytanii]]'' {{Znacznik|Dworzec kolejowy w Oksfordzie|51.7534 |-1.2703 |typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/oxford/ Dworzec kolejowy w Oksfordzie]'''. Duża stacja położona bezpośrednio na zachód od centrum miasta, na południe od Jericho. Szybkie pociągi First Great Western kursują do i ze stacji [[Londyn|London]] Paddington co pół godziny, a podróż trwa około godziny. Zazwyczaj pociągi te zatrzymują się w [[Reading]], [[Slough]] (w kierunku zamku Windsor) i [[Didcot]] Parkway, choć nie wszystkie pociągi zatrzymują się na każdej z tych stacji. Bez karty kolejowej bilety do [[Londyn]]u kosztują 20 funtów poza szczytem i 40 funtów w godzinach szczytu, choć można je kupić za około 4 funty, rezerwując je z wyprzedzeniem online. Istnieją również połączenia międzystanowe do [[Londyn]]u, zatrzymujące się na wielu stacjach, które kursują co godzinę i jadą około 90 minut. First Great Western kursuje również co godzinę na linii Cotswold do [[Worcester (Anglia)|Worcester]]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Oxford Parkway|51.8042 |-1.2745 |typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/oxford-parkway/ Stacja kolejowa Oxford Parkway]'''. Pociąg Chiltern Railways z Oksfordu do [[Londyn]]u Marylebone zatrzymuje się w [https://www.thebicestercollection.com/bicester-village/en/ Bicester Village]. Czas podróży wynosi nieco ponad godzinę. Pociągi Cross Country przejeżdżają przez Oksford, głównie z [[Manchester]]u i [[Southampton]]. Pociągi te kursują co około pół godziny w obu kierunkach do około 21:00. Wszystkie te pociągi zatrzymują się w [[Reading]] (kierunek południowy), [[Royal Leamington Spa|Leamington Spa]] (kierunek [[Warwick]] i Warwick Castle) oraz [[Birmingham]] (kierunek północny). === Samochodem === Oksford jest połączony z [[Londyn]]em 80-kilometrowym południowo-wschodnim odcinkiem autostrady [[Plik:UK-Motorway-M40.svg|30px]]. Podróż trwa 50–90 minut, w zależności od natężenia ruchu, który może być duży. Północno-zachodnia kontynuacja autostrady [[Plik:UK-Motorway-M40.svg|30px]] zapewnia dogodne połączenie Oksfordu z drugim co do wielkości miastem Anglii, [[Birmingham]] i [[West Midlands]]. Na wąskich uliczkach centrum Oksfordu obowiązują bardzo rygorystyczne ograniczenia dotyczące parkowania i dostępu, nadzorowane zarówno przez strażników, jak i kamery, i grożą surowe kary. Systemy ruchu jednokierunkowego są okrężne i zagmatwane, co utrudnia poruszanie się samochodem. Alternatywą jest skorzystanie z jednego z pięciu miejskich miejsc typu '''[https://www.oxford.gov.uk/parkandridesites parkuj i jedź]''', które znajdują się na obrzeżach Oksfordu ze wszystkich stron i są dobrze oznakowane. Miejsca „parkuj i jedź” są czynne całą dobę, a parkowanie w nich możliwe jest maksymalnie na 72 godziny. Zapomnij o korzystaniu z Thornhill Park and Ride w dni powszednie; jest niezmiennie pełny. Od października 2024 łączny dzienny parking i bilet powrotny do centrum miasta kosztują 4 GBP za jedną osobę dorosłą lub 5 GBP za dwie osoby dorosłe (maksymalnie troje dzieci podróżuje bezpłatnie). Bez biletu autobusowego pierwsza godzina parkowania jest bezpłatna, a parkowanie do 16 godzin kosztuje 2,50 GBP. Autobusy jadące z Seacourt P+R kończą kurs na zachód od dworca kolejowego, około 10 minut spacerem od centrum miasta. Jest to spowodowane pracami na moście Botley Road, a ponowne otwarcie tej trasy zostało opóźnione na czas nieokreślony. W niektórych obszarach centrum miasta testowana jest '''[https://www.oxfordshire.gov.uk/transport-and-travel/oxford-zero-emission-zone-zez strefa zeroemisyjna]''' (ZEZ), nakładająca opłaty na samochody nieelektryczne (do 10 funtów dziennie w przypadku najbardziej zanieczyszczających pojazdów, zwiększenie do 20 funtów od sierpnia 2025). Ulice znajdujące się na obszarze objętym badaniem są na razie łatwe do uniknięcia, jednakże władze miejskie planują poszerzyć tę strefę, aby objąć większą część centrum Oksfordu. === Autobusem === {{Znacznik|Gloucester Green|51.7541 |-1.2622 |typ=transport}}'''Gloucester Green'''. Przyjeżdżają tu autobusy z całej [[Anglia|Anglii]], m.in. z [[Londyn]]u, [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]], [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|Gatwick]], [[Luton]], [[Port lotniczy Londyn-Stansted|Stansted]] i innych miejsc w kraju. Większość autobusów dalekobieżnych nie przyjmuje kart kredytowych, więc upewnij się, że masz wystarczającą ilość gotówki, ale większość połączeń do [[Londyn]]u, [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]] i [[Cambridge]] akceptuje również karty zbliżeniowe. ==== Oxford Tube ==== [[Plik:Oxford Tube bus YJ14 LFF at Hillingdon Underground station, Middlesex.jpg|200px|thumb|Oxford Tube to doskonały sposób na podróż między Londynem a Oksfordem. Pociągi kursują prawie 24 godziny na dobę, choć należy pamiętać o godzinach szczytu.]] Ekspresowe połączenie autokarowe między [[Londyn]]em a Oksfordem nazywa się '''[https://www.oxfordtube.com/ Oxford Tube]''' i jest obsługiwane przez Stagecoach. „Tube” kursuje bardzo często, a czas podróży wynosi zazwyczaj 100 minut (dłuższy w godzinach szczytu). Istnieją częste i wygodne połączenia autokarowe, które kursują z kilku dogodnych przystanków autobusowych do dworca autobusowego Gloucester Green w Oksfordzie. Zazwyczaj rozpoczynają się na stacji London Victoria, biegnąc na zachód, równolegle do linii Centralnego Metra Londyńskiego, przez Marble Arch, Notting Hill, Shepherd's Bush, a następnie Hillingdon. Przed dotarciem do Oksfordu, ostatni przystanek znajduje się w Lewkner. W Oksfordzie znajdują się przystanki: Thornhill Park & ​​Ride, Headington, Oxford Brookes University, St. Clements, High Street (Queens Lane) (najlepsza opcja dla osób podróżujących codziennie, ponieważ znajduje się w samym sercu większości uczelni uniwersyteckich) oraz dworzec autobusowy Gloucester Green, który również jest dogodnie położony. Od lutego 2023 roku ceny biletów Oxford Tube wynoszą 12/11/4 GBP za bilet w jedną stronę dla osoby dorosłej/ulgowy/dla dzieci poniżej 16 lat oraz 18/16/7 GBP za bilet powrotny dla osoby dorosłej/ulgowy/dla dzieci poniżej 16 lat. Niektóre trasy w godzinach szczytu w [[Londyn]]ie są nieco inne. Jeśli chcesz podróżować późno w nocy, Oxford Tube kursuje 24 godziny na dobę. Możesz również zarezerwować bilet autokarowy z Londynu do Oksfordu za pośrednictwem [https://www.megabus.co.uk/ Megabus.com], ale podróżujesz autobusem Oxford Tube. ==== The Airline ==== Między portami lotniczymi Oksford i [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]] oraz [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|Gatwick]] regularnie kursują autobusy linii '''[https://www.theairline.co.uk/ The Airline]''', obsługiwane przez Oxford Bus Company. ==== Stagecoach X5 ==== Między Oksfordem a [[Bedford]] (przez [[Milton Keynes]]) kursuje również autobus linii '''[https://www.stagecoachbus.com/routes/east/X5/oxford-buckingham/XEEX005.I X5]''', który podróż trwa około dwóch godzin, a także linia S6 do [[Swindon]]. W innych częściach kraju kilka autokarów obsługuje National Express. ==== Stagecoach S2 ==== Inną użyteczną (ale rzadką) usługą jest S2, która kursuje autostradą [[Plik:UK_road_A40.svg|30px]] z [[Cheltenham]] do Oksfordu przez Charlton Kings, Andoversford, Northleach, Burford, Witney i Eynsham i kursuje z dworca autobusowego co około dwie godziny i zajmuje około 1 godziny 45 minut. Obsługiwany jest przez firmę Stagecoach. Bilet dzienny umożliwia nieograniczone podróżowanie i umożliwia podróżowanie z przesiadką w dowolne miejsce autobusami Stagecoach w [[Oxfordshire]], [[Gloucestershire]] lub [[Wiltshire]]. ==== Lokalne autobusy Stagecoach ==== Lokalne autobusy z Bicester, Blenheim Palace i Banbury obsługiwane są przez [https://www.stagecoachbus.com/ Stagecoach] i przyjeżdżają na Magdalen Street, w pobliżu Cornmarket. Istnieją również połączenia autobusowe z Reading, Abingdon i Didcot obsługiwane przez Oxford Bus Company do St Aldate's, również w centrum miasta. === Rowerem === * [https://www.walkwheelcycletrust.org.uk/find-a-route-on-the-national-cycle-network/route-5/ National Route (NCN) 5] biegnie z [[Reading]] w [[Berkshire]] do Oksfordu i, jako jedna z długodystansowych tras w [[Anglia|Anglii]], biegnie dalej przez [[Banbury]], [[Stratford-upon-Avon]], [[Birmingham]], [[Stafford]], [[Stoke-on-Trent]] i [[Chester]] do [[Holyhead]] w [[Walia|Walii]]. * [https://www.walkwheelcycletrust.org.uk/find-a-route-on-the-national-cycle-network/route-51/ National Route (NCN) 51] łączy Oksford z [[Colchester]] przez [[Milton Keynes]], [[Cambridge]], [[Bury St. Edmunds]], [[Bedford]], [[Ipswich]] i [[Harwich]]. * [https://www.walkwheelcycletrust.org.uk/find-a-route-on-the-national-cycle-network/route-57/ National Route (NCN) 57] jest nadal częściowo w budowie i ma połączyć Cricklade w [[Wiltshire]] z Oksfordem. Trasa jest już oznakowana z Oksfordu przez Princes Risborough do [[Hertfordshire]]. == Komunikacja == {{mapa|51.75328|-1.2527|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Centrum Oksfordu jest bardzo zwarte i łatwo można je zwiedzać pieszo. Wiele obszarów w centrum miasta jest wyłączonych z ruchu samochodowego, a wszystkie główne atrakcje turystyczne są dobrze oznakowane. To, że wąskie uliczki centrum miasta są przyjazne dla pieszych, trudne do przejechania dla samochodów i pełne pięknych budynków, które przyciągają wzrok ku górze (zamiast kierować go na bardziej poziomą perspektywę), nie oznacza, że jezdnie miasta są po prostu przedłużeniem chodników. Większość rowerzystów okaże się dość wyrozumiała w tej kwestii, ponieważ są do tego przyzwyczajeni, a często sami są pieszymi, którzy mają pokusę robić to samo. O ile jednak powstrzymasz się od komentowania sytuacji, gdy omal nie dojdzie do kolizji z powodu stania przez ciebie na środku drogi, wszystko powinno być w porządku. === Rowerem === Preferowanym środkiem transportu wśród studentów uniwersytetu jest rower i – podobnie jak w [[Amsterdam]]ie czy [[Kopenhaga|Kopenhadze]] – są ich tu setki. W większości pociągów przyjeżdżających do Oksfordu można przewozić rowery bezpłatnie. Na większości ulic w pobliżu centrum znajdują się ścieżki lub pasy rowerowe, choć czasami trzeba dzielić jezdnię z innymi uczestnikami ruchu. Choć duża liczba autobusów może początkowo onieśmielać, przyzwyczajenie lokalnych kierowców do obecności rowerzystów sprawia, że jazda na rowerze jest bezpieczniejsza, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Najlepiej obserwować miejscowych i jeździć tak jak oni, ponieważ wiedzą, jak poruszać się po mieście. Przejeżdżanie na czerwonym świetle jest dla rowerzystów nielegalne (choć wiele osób i tak to robi), a po zmroku obowiązkowe jest używanie oświetlenia. Lokalna policja często organizuje kontrole i nakłada mandaty za naruszenie tych przepisów. Miejsca do parkowania rowerów są dostępne praktycznie wszędzie, ale warto zaopatrzyć się w solidne zabezpieczenie, ponieważ kradzieże rowerów są częste. Należy unikać linek zabezpieczających, które łatwo przeciąć, a zamiast nich używać zapięć typu D-lock (U-lock). W miarę możliwości nie zostawiaj roweru przypiętego w tym samym publicznym miejscu przez dłuższy czas (zwłaszcza na noc), ponieważ złodzieje mogą ukraść nie tylko cały rower, ale także niezabezpieczone koła czy nawet siodełko. Jeśli planujesz spędzać większość czasu w centrum Oksfordu, poruszanie się pieszo jest często równie wygodne jak jazda rowerem ze względu na dużą liczbę pieszych w śródmieściu. Rower naprawdę zaczyna się opłacać dopiero wtedy, gdy zamierzasz często jeździć na obrzeża miasta, na przykład do Summertown, Cowley lub Iffley. === Rowerem elektrycznym === Od 2025 roku w Oksfordzie działa dwóch operatorów rowerów elektrycznych: Voi i Lime. Obaj umożliwiają odblokowanie dostępnych w mieście rowerów za pomocą odpowiedniej aplikacji mobilnej i pobierają opłaty naliczane za czas użytkowania (dostępne są również różne abonamenty). Podobnie jak w przypadku zwykłych rowerów, korzystanie z roweru elektrycznego nie jest konieczne, jeśli poruszasz się głównie po zwartym centrum miasta. Stają się one bardziej przydatne podczas wyjazdów do dalszych części Oksfordu. Zaleca się jazdę w kasku ochronnym. Rowery elektryczne mogą rozwijać stosunkowo duże prędkości, dlatego mogą nie być najlepszym wyborem dla osób bez doświadczenia w jeździe na rowerze. W przeciwieństwie do hulajnóg elektrycznych można nimi legalnie poruszać się po ścieżkach i pasach rowerowych. === Hulajnogą === Od co najmniej 2022 roku w centrum Oksfordu prowadzony jest pilotażowy program wynajmu hulajnóg elektrycznych. Można je znaleźć w wyznaczonych punktach na terenie całego miasta i odblokować za pomocą aplikacji na smartfonie. Stanowią one niedrogi sposób przemieszczania się, jeśli chcesz wybrać się nieco dalej poza ścisłe centrum miasta. Należy jednak pamiętać, że hulajnogi te muszą poruszać się po jezdni. W połączeniu z dużym natężeniem ruchu drogowego może to sprawić, że taki sposób podróżowania będzie dla wielu osób dość stresujący i onieśmielający. === Samochodem === Unikaj jazdy samochodem po centrum Oksfordu. Ruch uliczny jest duży, system ulic jednokierunkowych bywa bardzo skomplikowany, a same ulice są często wąskie i objęte różnymi ograniczeniami. Dodatkowo parkowanie jest bardzo drogie. Zamiast wjeżdżać do centrum, warto skorzystać z systemu Park & Ride, czyli pozostawić samochód na parkingu na obrzeżach miasta i kontynuować podróż transportem publicznym. Jeszcze lepszym rozwiązaniem może być całkowita rezygnacja z samochodu i przyjazd do miasta komunikacją publiczną. Jeśli jednak poruszasz się motocyklem lub skuterem, sytuacja jest nieco łatwiejsza. === Autobusem === [[Plik:Wright StreetDeck SK66 HUH Oxford StAldates.jpg|thumb|Autobus systemu Park & Ride przejeżdżający przez St Aldate's.]] Lokalne autobusy miejskie są obsługiwane głównie przez dwie firmy: Oxford Bus Company (przede wszystkim w południowej i wschodniej części miasta) oraz Stagecoach (głównie w północnej i zachodniej części Oksfordu). Według stanu na październik 2024 cena pojedynczego przejazdu była ograniczona do 2 funtów. Bilety można kupić u kierowcy, płacąc gotówką lub kartą zbliżeniową. Jeśli jednak planujesz wykonać więcej niż dwa przejazdy w ciągu dnia, bardziej opłaca się kupić bilet całodzienny Smartzone za 4,60 funta, który jest honorowany przez wszystkich lokalnych przewoźników. Jeżeli korzystasz z karty zbliżeniowej w autobusach Oxford Bus Company oraz Thames Travel, obowiązuje dzienny limit opłat (fare cap) równy cenie biletu całodziennego. W granicach samego miasta wynosił on 4,20 funta (stan na październik 2024). Należy jednak pamiętać, że limit ten nie obejmuje autobusów Stagecoach. Głównymi węzłami przesiadkowymi dla lokalnych autobusów są dworzec kolejowy w Oksfordzie oraz St Aldate's. ==== Oxford Key ==== Jeśli planujesz dłuższy pobyt w Oksfordzie, możesz skorzystać z doładowywanej karty elektronicznej [https://www.oxfordbus.co.uk/key/ Oxford Key], która umożliwia zakup tańszych biletów autobusowych na okres tygodnia, miesiąca, 13 tygodni lub roku. Po doładowaniu karty może upłynąć kilka godzin, zanim nowe środki lub bilet zostaną aktywowane. * [https://www.oxfordbus.co.uk/cityzone CityZone] to podstawowy wariant Oxford Key, umożliwiający podróżowanie wyłącznie autobusami Oxford Bus Company i Thames Travel. Strefa obejmuje obszar od większości miejscowości Kidlington na północy po Cowley, Kennington i Blackbird Leys na południu. * [https://www.oxfordbus.co.uk/smartzone SmartZone] obejmuje ten sam obszar co CityZone, ale dodatkowo pozwala korzystać z autobusów przewoźnika Stagecoach. Jest to szczególnie wygodne w godzinach szczytu. * CityZone Extra rozszerza obszar obowiązywania CityZone – na północy aż do [[Woodstock]], a na południu do [[Abingdon-on-Thames]]. Oxford Bus Company prowadzi dwa punkty [https://www.oxfordbus.co.uk/contact obsługi podróżnych], gdzie można doładować kartę lub uzyskać informacje osobiście: * {{Znacznik|'''Gloucester Green Travel Shop'''|51.7539 |-1.2622 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Gloucester Green Travel Shop''', 89 Gloucester Green, OX1 2BU, Godziny otwarcia: pon.–pt. 8:00–18:00, sob. 9:00–17:00, niedz. 9:00–16:00. W punkcie można wyrobić kartę Oxford Key, doładować ją oraz kupić bilety na autobusy linii Airline kursujące na lotniska. * {{Znacznik|'''High Street Travel Shop'''|51.7541 |-1.2573 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''High Street Travel Shop''', 44–45 High Street, OX1 4AP, Godziny otwarcia: 9:30–17:30. Punkt ten zajmuje się wyłącznie udzielaniem informacji turystycznej. ==== Park and ride ==== [https://www.oxfordbus.co.uk/ Oxford Bus Company] obsługuje kilka [https://www.oxfordbus.co.uk/ linii Park & Ride], przeznaczonych dla osób przyjeżdżających do miasta samochodem. Jest to wygodne rozwiązanie, ponieważ znalezienie miejsca parkingowego w centrum Oksfordu jest trudne, a opłaty za parkowanie są wysokie. Autobusy oznaczone kolorem fioletowym kursują od 6:00 do 23:30 w dni robocze oraz w soboty. Bilety powrotne kosztują od 2,80 funta za osobę dorosłą, a dzieci podróżują bezpłatnie pod opieką dorosłych. Opłaty parkingowe obowiązują na parkingach Pear Tree, Redbridge i Seacourt. Oksford posiada pięć parkingów typu Park & Ride: * {{Znacznik|'''Pear Tree Park and Ride'''|51.793533 |-1.282453 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://www.oxford.gov.uk/peartreeparkandride Pear Tree Park and Ride]''', 21 Lakeside, Oxford OX2 8JF. Położony na północy miasta, w pobliżu ronda Wolvercote na drodze [[Plik:UK_road_A40.svg|30px]] oraz ronda Pear Tree łączącego drogi [[Plik:UK_road_A34.svg|30px]] i [[Plik:UK_road_A44.svg|30px]]. Na miejscu znajdują się stacja paliw, hotel Travelodge, restauracja KFC, supermarket Waitrose oraz kawiarnia Starbucks. * {{Znacznik|'''Oxford Parkway Park and Ride'''|51.803189 |-1.27313 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Oxford Parkway Park and Ride''', Oxford OX2 8HE. Znajduje się na północy miasta przy drodze A34, pomiędzy Oksfordem a Kidlington. Parking sąsiaduje ze stacją kolejową Oxford Parkway railway station. * {{Znacznik|'''Redbridge Park and Ride'''|51.729652 |-1.248583 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://www.oxfordshire.gov.uk/transport-and-travel/public-transport/park-and-ride/redbridge-park-and-ride Redbridge Park and Ride]''', Old Abingdon Road, Oxford OX1 4XG. Położony na południu miasta, w dzielnicy Donnington, przy drodze [[Plik:UK_road_A34.svg|30px]]. * {{Znacznik|'''Seacourt Park and Ride'''|51.754609 |-1.288928 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://www.oxfordshire.gov.uk/transport-and-travel/public-transport/park-and-ride/seacourt-park-and-ride Seacourt Park and Ride]''', 234 Botley Road, Oxford OX2 0HP. Znajduje się na zachodzie miasta, przy węźle Botley, gdzie krzyżują się drogi [[Plik:UK_road_A34.svg|30px]] i [[Plik:UK_road_A420.svg|30px]]. * {{Znacznik|'''Thornhill Park and Ride'''|51.761669 |-1.181007 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://www.oxford.gov.uk/directory-record/97/thornhill-park-and-ride Thornhill Park and Ride]''', London Road, Headington, Oxford OX3 8DP. Położony na wschodzie miasta, w dzielnicy Headington, przy drodze [[Plik:UK_road_A40.svg|30px]] prowadzącej w kierunku Londynu. W głównym budynku znajduje się punkt gastronomiczny Thornhill Coffee, gdzie można kupić kawę i przekąski. === Taksówką === W Oksfordzie dostępne są Black Cabs (tzw. Hackney Carriage), które można zatrzymać na ulicy lub znaleźć na postojach taksówek rozmieszczonych w całym mieście, oraz minicaby, które trzeba zamówić telefonicznie lub przez aplikację. Do najpopularniejszych firm należą m.in. [https://www.001taxis.com/ 001], [https://royal-cars.com/ Royal Cars] oraz [https://oxfordcoachhire.com/ Oxford Coach Hire]. Black Cabs są dość drogie, ale wygodne na krótkie przejazdy, szczególnie gdy podróżuje się większą grupą. Minicaby są znacznie tańsze na dłuższych trasach — cenę należy ustalić podczas rezerwacji telefonicznej lub negocjować z kierowcą przy dłuższych kursach. W obrębie miasta opłata jest jednak naliczana według taksometru w każdym taxi — nigdy nie należy wsiadać do minicaba bez wcześniejszego ustalenia ceny. W Oksfordzie dostępna jest również usługa Uber. == Warto zobaczyć == Oksford jest (obok Cambridge) jednym z najpopularniejszych wśród turystów miast południowej Anglii, ze względu na uniwersytecki charakter miasta, świetnie zachowaną architekturę i bliskość do Londynu. Miasto odwiedziło w 2008 r. 9,1 mln turystów. Miasto (w szczególności budynki uniwersytetu) jest często wykorzystywane na planie hollywoodzkich produkcji filmowych, do czego przyczynia się przychylny stosunek władz uczelni wydającej zezwolenia na filmowanie. Filmy nakręcone w całości lub częściowo w Oksfordzie to m.in. X-Men: Pierwsza klasa (2011), Złoty kompas (2007), Harry Potter i Czara Ognia (2005), Harry Potter i Komnata Tajemnic (2002), Harry Potter i Kamień Filozoficzny (2001), 102 Dalmatyńczyki (2000) i Rybka zwana Wandą (1988). * Sheldonian Theatre – aula uniwersytetu * Ashmolean Museum – muzeum uniwersyteckie * Bodleian Library – biblioteka uniwersytecka * Radcliffe Camera – barokowa rotunda, obecnie czytelnia Bodleian Library * Christ Church Cathedral – katedra (część kolegium Christ Church) * Church of St Mary the Virgin – kościół uniwersytecki * Oxford University Museum of Natural History – muzeum historii naturalnej * Pitt Rivers Museum – muzeum antropologiczne * Museum of the History of Science – muzeum historii nauki * University of Oxford Botanic Garden – ogród botaniczny * Oxford Castle – zamek * Carfax Tower – wieża usytuowana w centrum miasta * Modern Art Oxford – galeria sztuki * Covered Market – historyczny zadaszony rynek * Grób Adama Koca na cmentarzu Wolvercote * Grób C.S. Lewisa na cmentarzu Headington Quarry * Grób J.R.R. Tolkiena i jego żony Edith na cmentarzu Wolvercote * Grób Marii Czaplickiej na cmentarzu Wolvercote == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == W Oksfordzie znajduje się [[Uniwersytet Oksfordzki]], jest to uczelnia publiczna. == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == * The Oxford Spires Hotel hotel 4-gwiazdkowy * The Bocardo Hotel 4-gwiazdkowy * Oxford Apartment * Macdonald Randolph Hotel hotel 5-gwiazdkowy * Jurys Inn Oxford hotel 4-gwiazdkowy * Newton House Guesthouse 3-gwiazdkowy == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Oxfordshire}} [[Kategoria:Anglia]] melpcu4yk56jjeqt0ps9a8kyr49l9cx 0 18515 157188 147944 2026-06-04T18:33:35Z F5JMH 17481 157188 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Gatineau |widok = Gatineau.JPG |herb = Coat of arms of Gatineau.svg |mapa = |region = [[Quebec]] |powierzchnia = 381,3 |lud = 291 000 |prefiks = 819 |www = https://www.gatineau.ca/portail/default.aspx?p=accueil }} '''Gatineau''' – miasto w [[Kanada|Kanadzie]] w prowincji [[Quebec]]. Położone nad rzeką Ottawa miasto jest bezpośrednim przedmieściem znajdującej się po ontaryjskiej stronie stolicy Kanady, [[Ottawa|Ottawy]]. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === === Koleją === === Samochodem === Gatineau jest ważnym węzłem drogowym. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Quebec}} [[Kategoria:Kanada]] 1wb9q17h4karcj193fryllc00fthnlp