Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 2070 157237 153389 2026-06-09T10:52:47Z Moromar 2451 157237 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Ramallah |nazwa oryginalna = رام الله |widok = Ramala-Ramallah.png |opis = |herb = |mapa = WestBank Ramallah.png |państwo = [[Plik:Flag of Palestine.svg|20px]] [[Palestyna]] |region = [[Plik:Flag_of_Oxfordshire.svg|20px]] [[Oxfordshire]] |powierzchnia = 16,3 |wysokość = 850 |ludność = 43 900 |prefiks = (+970) 02 |kod pocztowy = P600 – P609 |www = https://www.ramallah.ps/ar }} '''Ramallah''' lub '''Ram Allah''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. رام الله ''Rāmallāh'') to niewielkie miasto na [[Zachodni Brzeg|Zachodnim Brzegu]] Jordanu na [[Palestyna|Terytoriach Palestyńskich]], położone 15 km (10 mil) na północ od [[Jerozolima|Jerozolimy]]. Od momentu powstania Autonomii Palestyńskiej Ramallah pełni funkcję faktycznej stolicy administracji palestyńskiej. Sąsiednie miasto '''Al-Bireh''' z biegiem lat połączyło się z Ramallah i również zostało omówione w tym artykule. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== ===Koleją=== ===Samochodem=== Ramallah jest ważnym węzłem drogowym. ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Zachodni Brzeg}} [[Kategoria:Palestyna]] svp7elhhhtb2acqz4k8yn2132ea8ilq 157238 157237 2026-06-09T10:57:01Z Moromar 2451 /* Charakterystyka */ 157238 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Ramallah |nazwa oryginalna = رام الله |widok = Ramala-Ramallah.png |opis = |herb = |mapa = WestBank Ramallah.png |państwo = [[Plik:Flag of Palestine.svg|20px]] [[Palestyna]] |region = [[Plik:Flag_of_Oxfordshire.svg|20px]] [[Oxfordshire]] |powierzchnia = 16,3 |wysokość = 850 |ludność = 43 900 |prefiks = (+970) 02 |kod pocztowy = P600 – P609 |www = https://www.ramallah.ps/ar }} '''Ramallah''' lub '''Ram Allah''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. رام الله ''Rāmallāh'') to niewielkie miasto na [[Zachodni Brzeg|Zachodnim Brzegu]] Jordanu na [[Palestyna|Terytoriach Palestyńskich]], położone 15 km (10 mil) na północ od [[Jerozolima|Jerozolimy]]. Od momentu powstania Autonomii Palestyńskiej Ramallah pełni funkcję faktycznej stolicy administracji palestyńskiej. Sąsiednie miasto '''Al-Bireh''' z biegiem lat połączyło się z Ramallah i również zostało omówione w tym artykule. == Charakterystyka == [[Plik: 2010-08_Ramallah_57.jpg|thumb|right|400px|Targ w Ramallah.]] Współczesne Ramallah zostało założone w połowie XVI wieku przez Haddadinów, [[Jordania|jordańskie]] plemię braci wywodzących się od chrześcijańskich Arabów z dynastii Ghassanidów. Haddadinowie, dowodzeni przez Raszida Haddadaina, przybyli ze wschodu rzeki Jordan, w pobliżu jordańskiego miasta [[Szubak]]. Migracja Haddadinów jest obwiniana za walki i niepokoje wśród klanów w tym rejonie. Według żyjących potomków pierwotnych członków rodziny Haddadinów, brat Raszida Haddadaina, Sabra Haddadin, gościł emira Ibn Kajsuma, przywódcę potężnego muzułmańskiego klanu w regionie, gdy żona Sabry urodziła dziewczynkę. Zgodnie ze zwyczajem emir zaproponował zaręczyny swojemu młodemu synowi, gdy osiągną pełnoletność. Sabra uznał tę propozycję za żart, ponieważ małżeństwa muzułmanów z chrześcijanami nie były w tym zwyczaju, i dał słowo. Kiedy emir później przybył do Haddadinów i zażądał, aby spełnili obietnicę, odmówili. To wywołało krwawy konflikt między obiema rodzinami. Haddadinowie uciekli na zachód i osiedlili się na wzgórzach Ramallah, gdzie wówczas mieszkało zaledwie kilka rodzin muzułmańskich. Obecnie miasto ma muzułmańską większość, ale Ramallah zachowuje tytuł historycznie chrześcijańskiego miasta palestyńskiego. W 2017 roku miasto liczyło 39 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny 153 000. Ramallah jest znane ze swojej stosunkowo liberalnej atmosfery religijnej; alkohol jest tam powszechnie dostępny, a kina oraz kawiarnie przy głównych ulicach cieszą się dużą popularnością. Ramallah jest bez wątpienia kulturalną stolicą [[Zachodni Brzeg|Zachodniego Brzegu]], zamieszkiwaną przez wysoko wykształconą i dbającą o styl ludność. Jest również centrum palestyńskiej działalności feministycznej; kobiety w tym mieście często podejmują studia wyższe zamiast wcześnie wychodzić za mąż, a kilka kawiarni prowadzonych wyłącznie przez kobiety przeznacza swoje dochody na wsparcie lokalnych organizacji feministycznych. Będąc tam, łatwo jest nawiązać pogawędkę z miejscowymi. Jeśli jednak nie jesteś zdecydowanym przeciwnikiem [[izrael]]skiej okupacji, zaleca się, abyś więcej słuchał niż sam mówił. W większości przypadków Palestyńczycy chętnie dzielą się swoimi problemami i niedolą z gośćmi z Zachodu. ==Dojazd== ===Samolotem=== ===Koleją=== ===Samochodem=== Ramallah jest ważnym węzłem drogowym. ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Zachodni Brzeg}} [[Kategoria:Palestyna]] crkxi4s3kbytceuusiufeeonvli3l86 157239 157238 2026-06-09T10:57:52Z Moromar 2451 157239 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Ramallah |nazwa oryginalna = رام الله |widok = Ramala-Ramallah.png |opis = |herb = |mapa = WestBank Ramallah.png |państwo = [[Plik:Flag of Palestine.svg|20px]] [[Palestyna]] |region = [[Ramallah i Al-Bira]] |powierzchnia = 16,3 |wysokość = 850 |ludność = 43 900 |prefiks = (+970) 02 |kod pocztowy = P600 – P609 |www = https://www.ramallah.ps/ar }} '''Ramallah''' lub '''Ram Allah''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. رام الله ''Rāmallāh'') to niewielkie miasto na [[Zachodni Brzeg|Zachodnim Brzegu]] Jordanu na [[Palestyna|Terytoriach Palestyńskich]], położone 15 km (10 mil) na północ od [[Jerozolima|Jerozolimy]]. Od momentu powstania Autonomii Palestyńskiej Ramallah pełni funkcję faktycznej stolicy administracji palestyńskiej. Sąsiednie miasto '''Al-Bireh''' z biegiem lat połączyło się z Ramallah i również zostało omówione w tym artykule. == Charakterystyka == [[Plik: 2010-08_Ramallah_57.jpg|thumb|right|400px|Targ w Ramallah.]] Współczesne Ramallah zostało założone w połowie XVI wieku przez Haddadinów, [[Jordania|jordańskie]] plemię braci wywodzących się od chrześcijańskich Arabów z dynastii Ghassanidów. Haddadinowie, dowodzeni przez Raszida Haddadaina, przybyli ze wschodu rzeki Jordan, w pobliżu jordańskiego miasta [[Szubak]]. Migracja Haddadinów jest obwiniana za walki i niepokoje wśród klanów w tym rejonie. Według żyjących potomków pierwotnych członków rodziny Haddadinów, brat Raszida Haddadaina, Sabra Haddadin, gościł emira Ibn Kajsuma, przywódcę potężnego muzułmańskiego klanu w regionie, gdy żona Sabry urodziła dziewczynkę. Zgodnie ze zwyczajem emir zaproponował zaręczyny swojemu młodemu synowi, gdy osiągną pełnoletność. Sabra uznał tę propozycję za żart, ponieważ małżeństwa muzułmanów z chrześcijanami nie były w tym zwyczaju, i dał słowo. Kiedy emir później przybył do Haddadinów i zażądał, aby spełnili obietnicę, odmówili. To wywołało krwawy konflikt między obiema rodzinami. Haddadinowie uciekli na zachód i osiedlili się na wzgórzach Ramallah, gdzie wówczas mieszkało zaledwie kilka rodzin muzułmańskich. Obecnie miasto ma muzułmańską większość, ale Ramallah zachowuje tytuł historycznie chrześcijańskiego miasta palestyńskiego. W 2017 roku miasto liczyło 39 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny 153 000. Ramallah jest znane ze swojej stosunkowo liberalnej atmosfery religijnej; alkohol jest tam powszechnie dostępny, a kina oraz kawiarnie przy głównych ulicach cieszą się dużą popularnością. Ramallah jest bez wątpienia kulturalną stolicą [[Zachodni Brzeg|Zachodniego Brzegu]], zamieszkiwaną przez wysoko wykształconą i dbającą o styl ludność. Jest również centrum palestyńskiej działalności feministycznej; kobiety w tym mieście często podejmują studia wyższe zamiast wcześnie wychodzić za mąż, a kilka kawiarni prowadzonych wyłącznie przez kobiety przeznacza swoje dochody na wsparcie lokalnych organizacji feministycznych. Będąc tam, łatwo jest nawiązać pogawędkę z miejscowymi. Jeśli jednak nie jesteś zdecydowanym przeciwnikiem [[izrael]]skiej okupacji, zaleca się, abyś więcej słuchał niż sam mówił. W większości przypadków Palestyńczycy chętnie dzielą się swoimi problemami i niedolą z gośćmi z Zachodu. ==Dojazd== ===Samolotem=== ===Koleją=== ===Samochodem=== Ramallah jest ważnym węzłem drogowym. ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Zachodni Brzeg}} [[Kategoria:Palestyna]] q1t9ee8tuc3s0fzf8x17j0ph255pr7c 157240 157239 2026-06-09T11:16:21Z Moromar 2451 /* Dojazd */ 157240 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Ramallah |nazwa oryginalna = رام الله |widok = Ramala-Ramallah.png |opis = |herb = |mapa = WestBank Ramallah.png |państwo = [[Plik:Flag of Palestine.svg|20px]] [[Palestyna]] |region = [[Ramallah i Al-Bira]] |powierzchnia = 16,3 |wysokość = 850 |ludność = 43 900 |prefiks = (+970) 02 |kod pocztowy = P600 – P609 |www = https://www.ramallah.ps/ar }} '''Ramallah''' lub '''Ram Allah''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. رام الله ''Rāmallāh'') to niewielkie miasto na [[Zachodni Brzeg|Zachodnim Brzegu]] Jordanu na [[Palestyna|Terytoriach Palestyńskich]], położone 15 km (10 mil) na północ od [[Jerozolima|Jerozolimy]]. Od momentu powstania Autonomii Palestyńskiej Ramallah pełni funkcję faktycznej stolicy administracji palestyńskiej. Sąsiednie miasto '''Al-Bireh''' z biegiem lat połączyło się z Ramallah i również zostało omówione w tym artykule. == Charakterystyka == [[Plik: 2010-08_Ramallah_57.jpg|thumb|right|400px|Targ w Ramallah.]] Współczesne Ramallah zostało założone w połowie XVI wieku przez Haddadinów, [[Jordania|jordańskie]] plemię braci wywodzących się od chrześcijańskich Arabów z dynastii Ghassanidów. Haddadinowie, dowodzeni przez Raszida Haddadaina, przybyli ze wschodu rzeki Jordan, w pobliżu jordańskiego miasta [[Szubak]]. Migracja Haddadinów jest obwiniana za walki i niepokoje wśród klanów w tym rejonie. Według żyjących potomków pierwotnych członków rodziny Haddadinów, brat Raszida Haddadaina, Sabra Haddadin, gościł emira Ibn Kajsuma, przywódcę potężnego muzułmańskiego klanu w regionie, gdy żona Sabry urodziła dziewczynkę. Zgodnie ze zwyczajem emir zaproponował zaręczyny swojemu młodemu synowi, gdy osiągną pełnoletność. Sabra uznał tę propozycję za żart, ponieważ małżeństwa muzułmanów z chrześcijanami nie były w tym zwyczaju, i dał słowo. Kiedy emir później przybył do Haddadinów i zażądał, aby spełnili obietnicę, odmówili. To wywołało krwawy konflikt między obiema rodzinami. Haddadinowie uciekli na zachód i osiedlili się na wzgórzach Ramallah, gdzie wówczas mieszkało zaledwie kilka rodzin muzułmańskich. Obecnie miasto ma muzułmańską większość, ale Ramallah zachowuje tytuł historycznie chrześcijańskiego miasta palestyńskiego. W 2017 roku miasto liczyło 39 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny 153 000. Ramallah jest znane ze swojej stosunkowo liberalnej atmosfery religijnej; alkohol jest tam powszechnie dostępny, a kina oraz kawiarnie przy głównych ulicach cieszą się dużą popularnością. Ramallah jest bez wątpienia kulturalną stolicą [[Zachodni Brzeg|Zachodniego Brzegu]], zamieszkiwaną przez wysoko wykształconą i dbającą o styl ludność. Jest również centrum palestyńskiej działalności feministycznej; kobiety w tym mieście często podejmują studia wyższe zamiast wcześnie wychodzić za mąż, a kilka kawiarni prowadzonych wyłącznie przez kobiety przeznacza swoje dochody na wsparcie lokalnych organizacji feministycznych. Będąc tam, łatwo jest nawiązać pogawędkę z miejscowymi. Jeśli jednak nie jesteś zdecydowanym przeciwnikiem [[izrael]]skiej okupacji, zaleca się, abyś więcej słuchał niż sam mówił. W większości przypadków Palestyńczycy chętnie dzielą się swoimi problemami i niedolą z gośćmi z Zachodu. == Dojazd == Turyści posiadający paszporty spoza Bliskiego Wschodu nie mają problemu z wjazdem i wyjazdem z Ramallah. Pamiętaj, aby mieć przy sobie paszport i pieczątkę wizową. Chociaż prawdopodobnie nie będziesz potrzebować paszportu, aby wjechać na teren [[Izrael]]a, przy ponownym wjeździe do [[Izrael]]a wymagane będzie okazanie paszportu i pieczątki. Po przekroczeniu punktu kontrolnego można dojechać do centrum Ramallah w kilka minut. Należy pamiętać, że zgodnie z [[izrael]]skim prawem wjazd Izraelczyków do Ramallah jest nielegalny. ''W drodze powrotnej'', jeśli masz w paszporcie [[izrael]]ską pieczęć wizową lub dokument wizowy z chwili przyjazdu do [[Izrael]]a, po prostu pozostań w autobusie, gdy dotrze on do Kalandii. (Wielu pasażerów wysiądzie tutaj, aby przejść inną kontrolę bezpieczeństwa.) Do autobusu wejdzie kilku funkcjonariuszy straży granicznej, aby sprawdzić dokumenty pasażerów. Prawdopodobnie będą dobrze mówić po angielsku i mogą zadać kilka pytań na temat tego, skąd jesteś. === Samolotem === Na Zachodnim Brzegu nie ma lotniska obsługującego regularne loty pasażerskie, więc jedynymi pobliskimi lotniskami pasażerskimi są {{Znacznik|Port lotniczy Ben Guriona|32.009444|34.882778|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Ben Guriona|lotnisko Ben Guriona]]''' ({{IATA|TLV}}) w [[Lod]], skąd można dostać się do [[Jerozolima|Jerozolimy]] lub {{Znacznik|Port lotniczy Amman|31.7225|35.993333|typ=transport}}'''Queen Alia w Ammanie''' ({{IATA|AMM}}), a następnie w kierunku {{Znacznik|Most Allenby'ego|31.874167|35.540833|typ=transport}}'''mostu Allenby'ego, znanego również jako most króla Husajna''', i przez niego przejechać. Wiza do [[Izrael]]a po przylocie jest dostępna dla większości popularnych narodowości. {{Znacznik|Lotnisko Ramon|29.723694|35.011417|typ=transport}}'''Lotnisko Ramon''' ({{IATA|ETM}}) w pobliżu [[Ejlat]]u również obsługuje loty międzynarodowe, ale przesiadka stamtąd do Ramallah nie jest prosta i zajmuje więcej czasu. === Autobusem === Na ulicy Al-Nahder znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|31.90549|35.20710|typ=transport}}'''jeden dworzec autobusowy''', z którego odjeżdżają autobusy z [[Nablus]]u i prawdopodobnie z innych kierunków na północ. W mieście znajdują się co najmniej trzy inne dworce autobusowe, które również obsługują różne kierunki. Niemniej jednak, wszystkie są dość blisko siebie. Z [[Jerozolima|Jerozolimy]] najlepszym połączeniem do Ramallah jest autobus/szerut/linia 218 (a czasami 219). Odjeżdża on ze stacji Nablus Road, niedaleko Bramy Damasceńskiej na ulicy Nablus (znanej również jako Derech Shchem) i dowiezie Cię do wspomnianego wcześniej dworca autobusowego w pobliżu centralnego placu Al-Manara. Cena wynosi 10-20 ₪, a podróż trwa około 45 minut. Z [[Betlejem]] skorzystaj ze wspólnej taksówki (szerut/serviis) z dworca autobusowego w Betlejem przy ulicy Manger w centrum. Podróż trwa 45 minut dookoła [[Jerozolima|Jerozolimy]] i kosztuje 20 ₪. Z [[Jerycho|Jerycha]] można skorzystać z taksówki zbiorowej (szerut/serviis) z centralnego ronda z ogrodem pośrodku. Taksówki czekają po zachodniej stronie ronda. Aby zwiększyć swoje „szczęście”, można również poczekać na rondzie poza miastem, tuż przy meczecie. Nawet autostop stamtąd ma sens. Podróż do Ramallah zajmuje niecałą godzinę i kosztuje mniej niż 15 ₪. Dokładna cena jest podana w informacji turystycznej na centralnym rondzie w centrum [[Jerycho|Jerycha]]. Z [[Nablus]]u podróż kosztuje 10,5 ₪ i trwa około godziny. Zapytaj, z którego dworca autobusowego w [[Nablus]]ie odjeżdża właściwy (duży) autobus. Warto zapytać kierowców przed wejściem, aby upewnić się, że autobus jedzie do właściwego miejsca. Możesz być zaskoczony, jak wielu z nich mówi po angielsku w podstawowym zakresie. Istnieją dwa główne rodzaje autobusów. Są małe, z około 20 miejscami siedzącymi, oraz większe, które wyglądają bardziej jak autokary i są o wiele wygodniejsze. Wszystkie bilety kosztują tyle samo, a do autobusów zazwyczaj wciska się tłum pasażerów. === Taksówką === Spod Bramy Damasceńskiej w [[Jerozolima|Jerozolimie]] można dojechać taksówką do Ramallah za około 80-100 ₪, w zależności od umiejętności targowania się. Można również wziąć taksówkę do punktu kontrolnego Kalandia i przejść przez niego pieszo, a następnie wsiąść do kolejnej taksówki po drugiej stronie. Koszt przejazdu z Kalandii do centrum Ramallah wynosi około 30 ₪. === Samochodem === Jadąc na północ z [[Jerozolima|Jerozolimy]] drogą nr [[Plik:ISR-HW-60.svg|25px]], bardzo szybko dotrzesz do Ramallah. Po drodze będziesz musiał minąć jeden [[izrael]]ski punkt kontrolny: Kalandia. === Pociągiem === Ramallah, podobnie jak cały [[Zachodni Brzeg]], nie jest połączona z siecią kolejową. ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Zachodni Brzeg}} [[Kategoria:Palestyna]] ag6g03xm5k2irr4e0wuaviokzv74tvw 157241 157240 2026-06-09T11:20:47Z Moromar 2451 /* Charakterystyka */ 157241 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Ramallah |nazwa oryginalna = رام الله |widok = Ramala-Ramallah.png |opis = |herb = |mapa = WestBank Ramallah.png |państwo = [[Plik:Flag of Palestine.svg|20px]] [[Palestyna]] |region = [[Ramallah i Al-Bira]] |powierzchnia = 16,3 |wysokość = 850 |ludność = 43 900 |prefiks = (+970) 02 |kod pocztowy = P600 – P609 |www = https://www.ramallah.ps/ar }} '''Ramallah''' lub '''Ram Allah''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. رام الله ''Rāmallāh'') to niewielkie miasto na [[Zachodni Brzeg|Zachodnim Brzegu]] Jordanu na [[Palestyna|Terytoriach Palestyńskich]], położone 15 km (10 mil) na północ od [[Jerozolima|Jerozolimy]]. Od momentu powstania Autonomii Palestyńskiej Ramallah pełni funkcję faktycznej stolicy administracji palestyńskiej. Sąsiednie miasto '''Al-Bireh''' z biegiem lat połączyło się z Ramallah i również zostało omówione w tym artykule. == Charakterystyka == [[Plik: 2010-08_Ramallah_57.jpg|thumb|right|400px|Targ w Ramallah.]] Współczesne Ramallah zostało założone w połowie XVI wieku przez Haddadinów, [[Jordania|jordańskie]] plemię braci wywodzących się od chrześcijańskich Arabów z dynastii Ghassanidów. Haddadinowie, dowodzeni przez Raszida Haddadaina, przybyli ze wschodu rzeki Jordan, w pobliżu jordańskiego miasta [[Szubak]]. Migracja Haddadinów jest obwiniana za walki i niepokoje wśród klanów w tym rejonie. Według żyjących potomków pierwotnych członków rodziny Haddadinów, brat Raszida Haddadaina, Sabra Haddadin, gościł emira Ibn Kajsuma, przywódcę potężnego muzułmańskiego klanu w regionie, gdy żona Sabry urodziła dziewczynkę. Zgodnie ze zwyczajem emir zaproponował zaręczyny swojemu młodemu synowi, gdy osiągną pełnoletność. Sabra uznał tę propozycję za żart, ponieważ małżeństwa muzułmanów z chrześcijanami nie były w tym zwyczaju, i dał słowo. Kiedy emir później przybył do Haddadinów i zażądał, aby spełnili obietnicę, odmówili. To wywołało krwawy konflikt między obiema rodzinami. Haddadinowie uciekli na zachód i osiedlili się na wzgórzach Ramallah, gdzie wówczas mieszkało zaledwie kilka rodzin muzułmańskich. Obecnie miasto ma muzułmańską większość, ale Ramallah zachowuje tytuł historycznie chrześcijańskiego miasta palestyńskiego. W 2017 roku miasto liczyło 39 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny 153 000. Ramallah jest znane ze swojej stosunkowo liberalnej atmosfery religijnej; alkohol jest tam powszechnie dostępny, a kina oraz kawiarnie przy głównych ulicach cieszą się dużą popularnością. Ramallah jest bez wątpienia kulturalną stolicą [[Zachodni Brzeg|Zachodniego Brzegu]], zamieszkiwaną przez wysoko wykształconą i dbającą o styl ludność. Jest również centrum palestyńskiej działalności feministycznej; kobiety w tym mieście często podejmują studia wyższe zamiast wcześnie wychodzić za mąż, a kilka kawiarni prowadzonych wyłącznie przez kobiety przeznacza swoje dochody na wsparcie lokalnych organizacji feministycznych. Będąc tam, łatwo jest nawiązać pogawędkę z miejscowymi. Jeśli jednak nie jesteś zdecydowanym przeciwnikiem [[izrael]]skiej okupacji, zaleca się, abyś więcej słuchał niż sam mówił. W większości przypadków Palestyńczycy chętnie dzielą się swoimi problemami i niedolą z gośćmi z Zachodu. == Orientacja == Centrum miasta utożsamia się z {{Znacznik|'''Plac Al-Saa'a'''|31.903604679096997|35.20332764822446|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''placem Al-Saa'a''' z górującą nad miastem kolumną zwieńczoną palestyńską flagą, ale przede wszystkim z {{Znacznik|'''Plac Al-Manara'''|31.905 |35.204444|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''placem Al-Manara''' z fontanną z lwem, zaprojektowaną przez angielskiego architekta. Plac ten jest centrum protestów i demonstracji w mieście. <gallery mode="packed" heights="150"> File:Al-Saa'a Square 02.jpg|Plac Al-Saa'a File:Place El-Manara - Ramallah.jpg|Plac Al-Manara </gallery> === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Stare Miasto'''|31.90456 |35.19727|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Stare Miasto''' — Choć nie przypomina żadnego starego miasta w stylu „Medyny”, znajduje się tu kilka kościołów i meczetów, które mogą zainteresować turystów. * {{Znacznik|'''Al-Bireh'''|31.9140 |35.2097|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Al-Bireh''' — W tym obszarze, który administracyjnie jest odrębnym miastem, znajduje się mauzoleum Arafata. == Dojazd == Turyści posiadający paszporty spoza Bliskiego Wschodu nie mają problemu z wjazdem i wyjazdem z Ramallah. Pamiętaj, aby mieć przy sobie paszport i pieczątkę wizową. Chociaż prawdopodobnie nie będziesz potrzebować paszportu, aby wjechać na teren [[Izrael]]a, przy ponownym wjeździe do [[Izrael]]a wymagane będzie okazanie paszportu i pieczątki. Po przekroczeniu punktu kontrolnego można dojechać do centrum Ramallah w kilka minut. Należy pamiętać, że zgodnie z [[izrael]]skim prawem wjazd Izraelczyków do Ramallah jest nielegalny. ''W drodze powrotnej'', jeśli masz w paszporcie [[izrael]]ską pieczęć wizową lub dokument wizowy z chwili przyjazdu do [[Izrael]]a, po prostu pozostań w autobusie, gdy dotrze on do Kalandii. (Wielu pasażerów wysiądzie tutaj, aby przejść inną kontrolę bezpieczeństwa.) Do autobusu wejdzie kilku funkcjonariuszy straży granicznej, aby sprawdzić dokumenty pasażerów. Prawdopodobnie będą dobrze mówić po angielsku i mogą zadać kilka pytań na temat tego, skąd jesteś. === Samolotem === Na Zachodnim Brzegu nie ma lotniska obsługującego regularne loty pasażerskie, więc jedynymi pobliskimi lotniskami pasażerskimi są {{Znacznik|Port lotniczy Ben Guriona|32.009444|34.882778|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Ben Guriona|lotnisko Ben Guriona]]''' ({{IATA|TLV}}) w [[Lod]], skąd można dostać się do [[Jerozolima|Jerozolimy]] lub {{Znacznik|Port lotniczy Amman|31.7225|35.993333|typ=transport}}'''Queen Alia w Ammanie''' ({{IATA|AMM}}), a następnie w kierunku {{Znacznik|Most Allenby'ego|31.874167|35.540833|typ=transport}}'''mostu Allenby'ego, znanego również jako most króla Husajna''', i przez niego przejechać. Wiza do [[Izrael]]a po przylocie jest dostępna dla większości popularnych narodowości. {{Znacznik|Lotnisko Ramon|29.723694|35.011417|typ=transport}}'''Lotnisko Ramon''' ({{IATA|ETM}}) w pobliżu [[Ejlat]]u również obsługuje loty międzynarodowe, ale przesiadka stamtąd do Ramallah nie jest prosta i zajmuje więcej czasu. === Autobusem === Na ulicy Al-Nahder znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|31.90549|35.20710|typ=transport}}'''jeden dworzec autobusowy''', z którego odjeżdżają autobusy z [[Nablus]]u i prawdopodobnie z innych kierunków na północ. W mieście znajdują się co najmniej trzy inne dworce autobusowe, które również obsługują różne kierunki. Niemniej jednak, wszystkie są dość blisko siebie. Z [[Jerozolima|Jerozolimy]] najlepszym połączeniem do Ramallah jest autobus/szerut/linia 218 (a czasami 219). Odjeżdża on ze stacji Nablus Road, niedaleko Bramy Damasceńskiej na ulicy Nablus (znanej również jako Derech Shchem) i dowiezie Cię do wspomnianego wcześniej dworca autobusowego w pobliżu centralnego placu Al-Manara. Cena wynosi 10-20 ₪, a podróż trwa około 45 minut. Z [[Betlejem]] skorzystaj ze wspólnej taksówki (szerut/serviis) z dworca autobusowego w Betlejem przy ulicy Manger w centrum. Podróż trwa 45 minut dookoła [[Jerozolima|Jerozolimy]] i kosztuje 20 ₪. Z [[Jerycho|Jerycha]] można skorzystać z taksówki zbiorowej (szerut/serviis) z centralnego ronda z ogrodem pośrodku. Taksówki czekają po zachodniej stronie ronda. Aby zwiększyć swoje „szczęście”, można również poczekać na rondzie poza miastem, tuż przy meczecie. Nawet autostop stamtąd ma sens. Podróż do Ramallah zajmuje niecałą godzinę i kosztuje mniej niż 15 ₪. Dokładna cena jest podana w informacji turystycznej na centralnym rondzie w centrum [[Jerycho|Jerycha]]. Z [[Nablus]]u podróż kosztuje 10,5 ₪ i trwa około godziny. Zapytaj, z którego dworca autobusowego w [[Nablus]]ie odjeżdża właściwy (duży) autobus. Warto zapytać kierowców przed wejściem, aby upewnić się, że autobus jedzie do właściwego miejsca. Możesz być zaskoczony, jak wielu z nich mówi po angielsku w podstawowym zakresie. Istnieją dwa główne rodzaje autobusów. Są małe, z około 20 miejscami siedzącymi, oraz większe, które wyglądają bardziej jak autokary i są o wiele wygodniejsze. Wszystkie bilety kosztują tyle samo, a do autobusów zazwyczaj wciska się tłum pasażerów. === Taksówką === Spod Bramy Damasceńskiej w [[Jerozolima|Jerozolimie]] można dojechać taksówką do Ramallah za około 80-100 ₪, w zależności od umiejętności targowania się. Można również wziąć taksówkę do punktu kontrolnego Kalandia i przejść przez niego pieszo, a następnie wsiąść do kolejnej taksówki po drugiej stronie. Koszt przejazdu z Kalandii do centrum Ramallah wynosi około 30 ₪. === Samochodem === Jadąc na północ z [[Jerozolima|Jerozolimy]] drogą nr [[Plik:ISR-HW-60.svg|25px]], bardzo szybko dotrzesz do Ramallah. Po drodze będziesz musiał minąć jeden [[izrael]]ski punkt kontrolny: Kalandia. === Pociągiem === Ramallah, podobnie jak cały [[Zachodni Brzeg]], nie jest połączona z siecią kolejową. ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Zachodni Brzeg}} [[Kategoria:Palestyna]] cql1rkbwl3kre729ooiqfb4skqh7dcb 157242 157241 2026-06-09T11:22:09Z Moromar 2451 /* Komunikacja */ 157242 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Ramallah |nazwa oryginalna = رام الله |widok = Ramala-Ramallah.png |opis = |herb = |mapa = WestBank Ramallah.png |państwo = [[Plik:Flag of Palestine.svg|20px]] [[Palestyna]] |region = [[Ramallah i Al-Bira]] |powierzchnia = 16,3 |wysokość = 850 |ludność = 43 900 |prefiks = (+970) 02 |kod pocztowy = P600 – P609 |www = https://www.ramallah.ps/ar }} '''Ramallah''' lub '''Ram Allah''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. رام الله ''Rāmallāh'') to niewielkie miasto na [[Zachodni Brzeg|Zachodnim Brzegu]] Jordanu na [[Palestyna|Terytoriach Palestyńskich]], położone 15 km (10 mil) na północ od [[Jerozolima|Jerozolimy]]. Od momentu powstania Autonomii Palestyńskiej Ramallah pełni funkcję faktycznej stolicy administracji palestyńskiej. Sąsiednie miasto '''Al-Bireh''' z biegiem lat połączyło się z Ramallah i również zostało omówione w tym artykule. == Charakterystyka == [[Plik: 2010-08_Ramallah_57.jpg|thumb|right|400px|Targ w Ramallah.]] Współczesne Ramallah zostało założone w połowie XVI wieku przez Haddadinów, [[Jordania|jordańskie]] plemię braci wywodzących się od chrześcijańskich Arabów z dynastii Ghassanidów. Haddadinowie, dowodzeni przez Raszida Haddadaina, przybyli ze wschodu rzeki Jordan, w pobliżu jordańskiego miasta [[Szubak]]. Migracja Haddadinów jest obwiniana za walki i niepokoje wśród klanów w tym rejonie. Według żyjących potomków pierwotnych członków rodziny Haddadinów, brat Raszida Haddadaina, Sabra Haddadin, gościł emira Ibn Kajsuma, przywódcę potężnego muzułmańskiego klanu w regionie, gdy żona Sabry urodziła dziewczynkę. Zgodnie ze zwyczajem emir zaproponował zaręczyny swojemu młodemu synowi, gdy osiągną pełnoletność. Sabra uznał tę propozycję za żart, ponieważ małżeństwa muzułmanów z chrześcijanami nie były w tym zwyczaju, i dał słowo. Kiedy emir później przybył do Haddadinów i zażądał, aby spełnili obietnicę, odmówili. To wywołało krwawy konflikt między obiema rodzinami. Haddadinowie uciekli na zachód i osiedlili się na wzgórzach Ramallah, gdzie wówczas mieszkało zaledwie kilka rodzin muzułmańskich. Obecnie miasto ma muzułmańską większość, ale Ramallah zachowuje tytuł historycznie chrześcijańskiego miasta palestyńskiego. W 2017 roku miasto liczyło 39 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny 153 000. Ramallah jest znane ze swojej stosunkowo liberalnej atmosfery religijnej; alkohol jest tam powszechnie dostępny, a kina oraz kawiarnie przy głównych ulicach cieszą się dużą popularnością. Ramallah jest bez wątpienia kulturalną stolicą [[Zachodni Brzeg|Zachodniego Brzegu]], zamieszkiwaną przez wysoko wykształconą i dbającą o styl ludność. Jest również centrum palestyńskiej działalności feministycznej; kobiety w tym mieście często podejmują studia wyższe zamiast wcześnie wychodzić za mąż, a kilka kawiarni prowadzonych wyłącznie przez kobiety przeznacza swoje dochody na wsparcie lokalnych organizacji feministycznych. Będąc tam, łatwo jest nawiązać pogawędkę z miejscowymi. Jeśli jednak nie jesteś zdecydowanym przeciwnikiem [[izrael]]skiej okupacji, zaleca się, abyś więcej słuchał niż sam mówił. W większości przypadków Palestyńczycy chętnie dzielą się swoimi problemami i niedolą z gośćmi z Zachodu. == Orientacja == Centrum miasta utożsamia się z {{Znacznik|'''Plac Al-Saa'a'''|31.903604679096997|35.20332764822446|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''placem Al-Saa'a''' z górującą nad miastem kolumną zwieńczoną palestyńską flagą, ale przede wszystkim z {{Znacznik|'''Plac Al-Manara'''|31.905 |35.204444|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''placem Al-Manara''' z fontanną z lwem, zaprojektowaną przez angielskiego architekta. Plac ten jest centrum protestów i demonstracji w mieście. <gallery mode="packed" heights="150"> File:Al-Saa'a Square 02.jpg|Plac Al-Saa'a File:Place El-Manara - Ramallah.jpg|Plac Al-Manara </gallery> === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Stare Miasto'''|31.90456 |35.19727|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Stare Miasto''' — Choć nie przypomina żadnego starego miasta w stylu „Medyny”, znajduje się tu kilka kościołów i meczetów, które mogą zainteresować turystów. * {{Znacznik|'''Al-Bireh'''|31.9140 |35.2097|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Al-Bireh''' — W tym obszarze, który administracyjnie jest odrębnym miastem, znajduje się mauzoleum Arafata. == Dojazd == Turyści posiadający paszporty spoza Bliskiego Wschodu nie mają problemu z wjazdem i wyjazdem z Ramallah. Pamiętaj, aby mieć przy sobie paszport i pieczątkę wizową. Chociaż prawdopodobnie nie będziesz potrzebować paszportu, aby wjechać na teren [[Izrael]]a, przy ponownym wjeździe do [[Izrael]]a wymagane będzie okazanie paszportu i pieczątki. Po przekroczeniu punktu kontrolnego można dojechać do centrum Ramallah w kilka minut. Należy pamiętać, że zgodnie z [[izrael]]skim prawem wjazd Izraelczyków do Ramallah jest nielegalny. ''W drodze powrotnej'', jeśli masz w paszporcie [[izrael]]ską pieczęć wizową lub dokument wizowy z chwili przyjazdu do [[Izrael]]a, po prostu pozostań w autobusie, gdy dotrze on do Kalandii. (Wielu pasażerów wysiądzie tutaj, aby przejść inną kontrolę bezpieczeństwa.) Do autobusu wejdzie kilku funkcjonariuszy straży granicznej, aby sprawdzić dokumenty pasażerów. Prawdopodobnie będą dobrze mówić po angielsku i mogą zadać kilka pytań na temat tego, skąd jesteś. === Samolotem === Na Zachodnim Brzegu nie ma lotniska obsługującego regularne loty pasażerskie, więc jedynymi pobliskimi lotniskami pasażerskimi są {{Znacznik|Port lotniczy Ben Guriona|32.009444|34.882778|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Ben Guriona|lotnisko Ben Guriona]]''' ({{IATA|TLV}}) w [[Lod]], skąd można dostać się do [[Jerozolima|Jerozolimy]] lub {{Znacznik|Port lotniczy Amman|31.7225|35.993333|typ=transport}}'''Queen Alia w Ammanie''' ({{IATA|AMM}}), a następnie w kierunku {{Znacznik|Most Allenby'ego|31.874167|35.540833|typ=transport}}'''mostu Allenby'ego, znanego również jako most króla Husajna''', i przez niego przejechać. Wiza do [[Izrael]]a po przylocie jest dostępna dla większości popularnych narodowości. {{Znacznik|Lotnisko Ramon|29.723694|35.011417|typ=transport}}'''Lotnisko Ramon''' ({{IATA|ETM}}) w pobliżu [[Ejlat]]u również obsługuje loty międzynarodowe, ale przesiadka stamtąd do Ramallah nie jest prosta i zajmuje więcej czasu. === Autobusem === Na ulicy Al-Nahder znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|31.90549|35.20710|typ=transport}}'''jeden dworzec autobusowy''', z którego odjeżdżają autobusy z [[Nablus]]u i prawdopodobnie z innych kierunków na północ. W mieście znajdują się co najmniej trzy inne dworce autobusowe, które również obsługują różne kierunki. Niemniej jednak, wszystkie są dość blisko siebie. Z [[Jerozolima|Jerozolimy]] najlepszym połączeniem do Ramallah jest autobus/szerut/linia 218 (a czasami 219). Odjeżdża on ze stacji Nablus Road, niedaleko Bramy Damasceńskiej na ulicy Nablus (znanej również jako Derech Shchem) i dowiezie Cię do wspomnianego wcześniej dworca autobusowego w pobliżu centralnego placu Al-Manara. Cena wynosi 10-20 ₪, a podróż trwa około 45 minut. Z [[Betlejem]] skorzystaj ze wspólnej taksówki (szerut/serviis) z dworca autobusowego w Betlejem przy ulicy Manger w centrum. Podróż trwa 45 minut dookoła [[Jerozolima|Jerozolimy]] i kosztuje 20 ₪. Z [[Jerycho|Jerycha]] można skorzystać z taksówki zbiorowej (szerut/serviis) z centralnego ronda z ogrodem pośrodku. Taksówki czekają po zachodniej stronie ronda. Aby zwiększyć swoje „szczęście”, można również poczekać na rondzie poza miastem, tuż przy meczecie. Nawet autostop stamtąd ma sens. Podróż do Ramallah zajmuje niecałą godzinę i kosztuje mniej niż 15 ₪. Dokładna cena jest podana w informacji turystycznej na centralnym rondzie w centrum [[Jerycho|Jerycha]]. Z [[Nablus]]u podróż kosztuje 10,5 ₪ i trwa około godziny. Zapytaj, z którego dworca autobusowego w [[Nablus]]ie odjeżdża właściwy (duży) autobus. Warto zapytać kierowców przed wejściem, aby upewnić się, że autobus jedzie do właściwego miejsca. Możesz być zaskoczony, jak wielu z nich mówi po angielsku w podstawowym zakresie. Istnieją dwa główne rodzaje autobusów. Są małe, z około 20 miejscami siedzącymi, oraz większe, które wyglądają bardziej jak autokary i są o wiele wygodniejsze. Wszystkie bilety kosztują tyle samo, a do autobusów zazwyczaj wciska się tłum pasażerów. === Taksówką === Spod Bramy Damasceńskiej w [[Jerozolima|Jerozolimie]] można dojechać taksówką do Ramallah za około 80-100 ₪, w zależności od umiejętności targowania się. Można również wziąć taksówkę do punktu kontrolnego Kalandia i przejść przez niego pieszo, a następnie wsiąść do kolejnej taksówki po drugiej stronie. Koszt przejazdu z Kalandii do centrum Ramallah wynosi około 30 ₪. === Samochodem === Jadąc na północ z [[Jerozolima|Jerozolimy]] drogą nr [[Plik:ISR-HW-60.svg|25px]], bardzo szybko dotrzesz do Ramallah. Po drodze będziesz musiał minąć jeden [[izrael]]ski punkt kontrolny: Kalandia. === Pociągiem === Ramallah, podobnie jak cały [[Zachodni Brzeg]], nie jest połączona z siecią kolejową. == Komunikacja == {{mapa|31.90150|35.20105|zoom=15|layer=OS|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Znalezienie taksówki w Ramallah jest łatwe (za stałą opłatą 10 ₪ lub kwotą wskazaną przez licznik). Wypożyczalnie samochodów są również dostępne, ale rzadko potrzebne. Ponieważ centrum miasta jest stosunkowo niewielkie, do większości miejsc w centrum (w tym do Starego Miasta) można dotrzeć pieszo. Dostępne są również taksówki grupowe (tzw. busy) z centrum do większości przedmieść i na obrzeża miasta w stosunkowo niskich cenach (2,5 ₪ w obrębie miasta i do 6 ₪ do pobliskich miasteczek i wsi). Przed wejściem do taksówki należy upewnić się, że cena jest aktualna. ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Zachodni Brzeg}} [[Kategoria:Palestyna]] iriv8p8r0ugy4gsljfkrcbkuea5uoat 157243 157242 2026-06-09T11:47:24Z Moromar 2451 /* Warto zobaczyć */ 157243 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Ramallah |nazwa oryginalna = رام الله |widok = Ramala-Ramallah.png |opis = |herb = |mapa = WestBank Ramallah.png |państwo = [[Plik:Flag of Palestine.svg|20px]] [[Palestyna]] |region = [[Ramallah i Al-Bira]] |powierzchnia = 16,3 |wysokość = 850 |ludność = 43 900 |prefiks = (+970) 02 |kod pocztowy = P600 – P609 |www = https://www.ramallah.ps/ar }} '''Ramallah''' lub '''Ram Allah''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. رام الله ''Rāmallāh'') to niewielkie miasto na [[Zachodni Brzeg|Zachodnim Brzegu]] Jordanu na [[Palestyna|Terytoriach Palestyńskich]], położone 15 km (10 mil) na północ od [[Jerozolima|Jerozolimy]]. Od momentu powstania Autonomii Palestyńskiej Ramallah pełni funkcję faktycznej stolicy administracji palestyńskiej. Sąsiednie miasto '''Al-Bireh''' z biegiem lat połączyło się z Ramallah i również zostało omówione w tym artykule. == Charakterystyka == [[Plik: 2010-08_Ramallah_57.jpg|thumb|right|400px|Targ w Ramallah.]] Współczesne Ramallah zostało założone w połowie XVI wieku przez Haddadinów, [[Jordania|jordańskie]] plemię braci wywodzących się od chrześcijańskich Arabów z dynastii Ghassanidów. Haddadinowie, dowodzeni przez Raszida Haddadaina, przybyli ze wschodu rzeki Jordan, w pobliżu jordańskiego miasta [[Szubak]]. Migracja Haddadinów jest obwiniana za walki i niepokoje wśród klanów w tym rejonie. Według żyjących potomków pierwotnych członków rodziny Haddadinów, brat Raszida Haddadaina, Sabra Haddadin, gościł emira Ibn Kajsuma, przywódcę potężnego muzułmańskiego klanu w regionie, gdy żona Sabry urodziła dziewczynkę. Zgodnie ze zwyczajem emir zaproponował zaręczyny swojemu młodemu synowi, gdy osiągną pełnoletność. Sabra uznał tę propozycję za żart, ponieważ małżeństwa muzułmanów z chrześcijanami nie były w tym zwyczaju, i dał słowo. Kiedy emir później przybył do Haddadinów i zażądał, aby spełnili obietnicę, odmówili. To wywołało krwawy konflikt między obiema rodzinami. Haddadinowie uciekli na zachód i osiedlili się na wzgórzach Ramallah, gdzie wówczas mieszkało zaledwie kilka rodzin muzułmańskich. Obecnie miasto ma muzułmańską większość, ale Ramallah zachowuje tytuł historycznie chrześcijańskiego miasta palestyńskiego. W 2017 roku miasto liczyło 39 000 mieszkańców, a obszar metropolitalny 153 000. Ramallah jest znane ze swojej stosunkowo liberalnej atmosfery religijnej; alkohol jest tam powszechnie dostępny, a kina oraz kawiarnie przy głównych ulicach cieszą się dużą popularnością. Ramallah jest bez wątpienia kulturalną stolicą [[Zachodni Brzeg|Zachodniego Brzegu]], zamieszkiwaną przez wysoko wykształconą i dbającą o styl ludność. Jest również centrum palestyńskiej działalności feministycznej; kobiety w tym mieście często podejmują studia wyższe zamiast wcześnie wychodzić za mąż, a kilka kawiarni prowadzonych wyłącznie przez kobiety przeznacza swoje dochody na wsparcie lokalnych organizacji feministycznych. Będąc tam, łatwo jest nawiązać pogawędkę z miejscowymi. Jeśli jednak nie jesteś zdecydowanym przeciwnikiem [[izrael]]skiej okupacji, zaleca się, abyś więcej słuchał niż sam mówił. W większości przypadków Palestyńczycy chętnie dzielą się swoimi problemami i niedolą z gośćmi z Zachodu. == Orientacja == Centrum miasta utożsamia się z {{Znacznik|'''Plac Al-Saa'a'''|31.903604679096997|35.20332764822446|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''placem Al-Saa'a''' z górującą nad miastem kolumną zwieńczoną palestyńską flagą, ale przede wszystkim z {{Znacznik|'''Plac Al-Manara'''|31.905 |35.204444|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''placem Al-Manara''' z fontanną z lwem, zaprojektowaną przez angielskiego architekta. Plac ten jest centrum protestów i demonstracji w mieście. <gallery mode="packed" heights="150"> File:Al-Saa'a Square 02.jpg|Plac Al-Saa'a File:Place El-Manara - Ramallah.jpg|Plac Al-Manara </gallery> === Dzielnice === * {{Znacznik|'''Stare Miasto'''|31.90456 |35.19727|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Stare Miasto''' — Choć nie przypomina żadnego starego miasta w stylu „Medyny”, znajduje się tu kilka kościołów i meczetów, które mogą zainteresować turystów. * {{Znacznik|'''Al-Bireh'''|31.9140 |35.2097|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Al-Bireh''' — W tym obszarze, który administracyjnie jest odrębnym miastem, znajduje się mauzoleum Arafata. == Dojazd == Turyści posiadający paszporty spoza Bliskiego Wschodu nie mają problemu z wjazdem i wyjazdem z Ramallah. Pamiętaj, aby mieć przy sobie paszport i pieczątkę wizową. Chociaż prawdopodobnie nie będziesz potrzebować paszportu, aby wjechać na teren [[Izrael]]a, przy ponownym wjeździe do [[Izrael]]a wymagane będzie okazanie paszportu i pieczątki. Po przekroczeniu punktu kontrolnego można dojechać do centrum Ramallah w kilka minut. Należy pamiętać, że zgodnie z [[izrael]]skim prawem wjazd Izraelczyków do Ramallah jest nielegalny. ''W drodze powrotnej'', jeśli masz w paszporcie [[izrael]]ską pieczęć wizową lub dokument wizowy z chwili przyjazdu do [[Izrael]]a, po prostu pozostań w autobusie, gdy dotrze on do Kalandii. (Wielu pasażerów wysiądzie tutaj, aby przejść inną kontrolę bezpieczeństwa.) Do autobusu wejdzie kilku funkcjonariuszy straży granicznej, aby sprawdzić dokumenty pasażerów. Prawdopodobnie będą dobrze mówić po angielsku i mogą zadać kilka pytań na temat tego, skąd jesteś. === Samolotem === Na Zachodnim Brzegu nie ma lotniska obsługującego regularne loty pasażerskie, więc jedynymi pobliskimi lotniskami pasażerskimi są {{Znacznik|Port lotniczy Ben Guriona|32.009444|34.882778|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Ben Guriona|lotnisko Ben Guriona]]''' ({{IATA|TLV}}) w [[Lod]], skąd można dostać się do [[Jerozolima|Jerozolimy]] lub {{Znacznik|Port lotniczy Amman|31.7225|35.993333|typ=transport}}'''Queen Alia w Ammanie''' ({{IATA|AMM}}), a następnie w kierunku {{Znacznik|Most Allenby'ego|31.874167|35.540833|typ=transport}}'''mostu Allenby'ego, znanego również jako most króla Husajna''', i przez niego przejechać. Wiza do [[Izrael]]a po przylocie jest dostępna dla większości popularnych narodowości. {{Znacznik|Lotnisko Ramon|29.723694|35.011417|typ=transport}}'''Lotnisko Ramon''' ({{IATA|ETM}}) w pobliżu [[Ejlat]]u również obsługuje loty międzynarodowe, ale przesiadka stamtąd do Ramallah nie jest prosta i zajmuje więcej czasu. === Autobusem === Na ulicy Al-Nahder znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|31.90549|35.20710|typ=transport}}'''jeden dworzec autobusowy''', z którego odjeżdżają autobusy z [[Nablus]]u i prawdopodobnie z innych kierunków na północ. W mieście znajdują się co najmniej trzy inne dworce autobusowe, które również obsługują różne kierunki. Niemniej jednak, wszystkie są dość blisko siebie. Z [[Jerozolima|Jerozolimy]] najlepszym połączeniem do Ramallah jest autobus/szerut/linia 218 (a czasami 219). Odjeżdża on ze stacji Nablus Road, niedaleko Bramy Damasceńskiej na ulicy Nablus (znanej również jako Derech Shchem) i dowiezie Cię do wspomnianego wcześniej dworca autobusowego w pobliżu centralnego placu Al-Manara. Cena wynosi 10-20 ₪, a podróż trwa około 45 minut. Z [[Betlejem]] skorzystaj ze wspólnej taksówki (szerut/serviis) z dworca autobusowego w Betlejem przy ulicy Manger w centrum. Podróż trwa 45 minut dookoła [[Jerozolima|Jerozolimy]] i kosztuje 20 ₪. Z [[Jerycho|Jerycha]] można skorzystać z taksówki zbiorowej (szerut/serviis) z centralnego ronda z ogrodem pośrodku. Taksówki czekają po zachodniej stronie ronda. Aby zwiększyć swoje „szczęście”, można również poczekać na rondzie poza miastem, tuż przy meczecie. Nawet autostop stamtąd ma sens. Podróż do Ramallah zajmuje niecałą godzinę i kosztuje mniej niż 15 ₪. Dokładna cena jest podana w informacji turystycznej na centralnym rondzie w centrum [[Jerycho|Jerycha]]. Z [[Nablus]]u podróż kosztuje 10,5 ₪ i trwa około godziny. Zapytaj, z którego dworca autobusowego w [[Nablus]]ie odjeżdża właściwy (duży) autobus. Warto zapytać kierowców przed wejściem, aby upewnić się, że autobus jedzie do właściwego miejsca. Możesz być zaskoczony, jak wielu z nich mówi po angielsku w podstawowym zakresie. Istnieją dwa główne rodzaje autobusów. Są małe, z około 20 miejscami siedzącymi, oraz większe, które wyglądają bardziej jak autokary i są o wiele wygodniejsze. Wszystkie bilety kosztują tyle samo, a do autobusów zazwyczaj wciska się tłum pasażerów. === Taksówką === Spod Bramy Damasceńskiej w [[Jerozolima|Jerozolimie]] można dojechać taksówką do Ramallah za około 80-100 ₪, w zależności od umiejętności targowania się. Można również wziąć taksówkę do punktu kontrolnego Kalandia i przejść przez niego pieszo, a następnie wsiąść do kolejnej taksówki po drugiej stronie. Koszt przejazdu z Kalandii do centrum Ramallah wynosi około 30 ₪. === Samochodem === Jadąc na północ z [[Jerozolima|Jerozolimy]] drogą nr [[Plik:ISR-HW-60.svg|25px]], bardzo szybko dotrzesz do Ramallah. Po drodze będziesz musiał minąć jeden [[izrael]]ski punkt kontrolny: Kalandia. === Pociągiem === Ramallah, podobnie jak cały [[Zachodni Brzeg]], nie jest połączona z siecią kolejową. == Komunikacja == {{mapa|31.90150|35.20105|zoom=15|layer=OS|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Znalezienie taksówki w Ramallah jest łatwe (za stałą opłatą 10 ₪ lub kwotą wskazaną przez licznik). Wypożyczalnie samochodów są również dostępne, ale rzadko potrzebne. Ponieważ centrum miasta jest stosunkowo niewielkie, do większości miejsc w centrum (w tym do Starego Miasta) można dotrzeć pieszo. Dostępne są również taksówki grupowe (tzw. busy) z centrum do większości przedmieść i na obrzeża miasta w stosunkowo niskich cenach (2,5 ₪ w obrębie miasta i do 6 ₪ do pobliskich miasteczek i wsi). Przed wejściem do taksówki należy upewnić się, że cena jest aktualna. == Warto zobaczyć == Miasto jest jednym z najbardziej tętniących życiem na [[Zachodni Brzeg|Zachodnim Brzegu]]. W Ramallah znajduje się kilka zabytków i obiektów religijnych. Jednak ulice śródmieścia są obowiązkowym punktem zwiedzania w ciągu dnia, ponieważ miasto jest często bardzo zatłoczone. * '''Rynek produktów Hisbeh''', patrz poniżej. * {{zobacz | name=Stare Miasto | alt= | url= | adres= | lat=31.90456 | long=35.19727 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Chociaż miasto to nie przypomina żadnej starówki w stylu Medyny, można tam znaleźć kilka kościołów i meczetów, które mogą zainteresować turystów. }} :* {{zobacz | name=Szkoły Przyjaciół | alt= | url= | adres= | lat=31.903195| long=35.199528| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedną z najstarszych szkół w regionie również trzeba koniecznie odwiedzić – jedna znajduje się w pobliżu starego miasta, a druga przy wejściu do centrum od strony [[Jerozolima|Jerozolimy]]. }} :* {{zobacz | name=Budynek Dziedzictwa Dar Zahran | alt= | url= | adres= | lat=31.90505| long=35.196697| wskazówki=750 m na zachód od ronda centralnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pon.-Sob. 11:00-17:00. Budynek chroniony i rodzinny, a także Muzeum Historyczne. Jedna z najważniejszych atrakcji w Ramallah, prezentująca historię i sztukę dawnej i współczesnej części miasta. Miły i pomocny gospodarz dba o to miejsce z ponad 250-letnią historią. Można również kupić wyjątkowe pamiątki. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=Al Tireh | alt= | url= | adres= | lat=31.8680| long=35.1239| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Twierdza z XII wieku. }} * {{zobacz | name=Meczet Jamala Abdela Nassera | alt=مسجد جمال عبد الناصر | url= | adres= | lat=31.903939| long=35.207522| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największy meczet w Ramallah. }} * {{zobacz | name=Kościół Przemienienia Pańskiego. | alt=كنيسة تجلي الرب للروم الأرثوذكس | url= | adres= | lat=31.903769| long=35.196722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Grecki kościół prawosławny z 1852 roku. }} * {{zobacz | name=Kościół Świętej Rodziny. | alt=كنيسة العائلة المقدسة | url= | adres= | lat=31.905| long=35.199722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Kościół Nadziei. | alt= | url= | adres= | lat=31.898333| long=35.201944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół Ewangelicko-Luterański, wybudowany w 1954 roku. }} * {{zobacz | name=Tell en-Nasbeh. | alt=تل النصبة | url= | adres= | lat=31.885136| long=35.216417| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Uważa się, że znajduje się tam biblijne miasto Mizpa. Trwają tam prace archeologiczne, ale można też obejść to miejsce pieszo. }} === Muzea === [[Plik:Yasser Arafat Museum003.jpg|thumb|Muzeum Jasera Arafata]] [[Plik:Yasser Arafat's tombstone.jpg|thumb|Mauzoleum Jasera Arafata]] * {{zobacz | name=[http://palmuseum.org/en Muzeum Palestyńskie], | alt | url= | adres=Museum St, | lat=31.962968| long=35.18345| wskazówki= | tollfree=+970 2 294 1948, | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=info@palmuseum.org. Organizuje wystawy czasowe poświęcone historii, społeczeństwu i kulturze Palestyny. }} * {{zobacz | name=[https://www.mahmouddarwish.ps/ Muzeum Mahmouda Darwisha]. | alt | url= | adres= | lat=31.890659| long=35.191287| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Muzeum i mauzoleum poświęcone Mahmudowi Darwiszowi (1941-2008), uważanemu za narodowego poetę Palestyny. }} * {{zobacz | name=Muzeum Jasera Arafata | alt | url= | adres= | lat=31.91169| long=35.20875| wskazówki=700 m na północny zachód od ronda centralnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.-Niedz. 10:00-17:00. Muzeum mieści się w budynku, w którym w 2002 roku armia izraelska przetrzymywała Arafata. Muzeum jest interesujące, ponieważ ukazuje palestyński, czasem nieco kontrowersyjny, ale interesujący punkt widzenia na trudną przeszłość. ₪5. }} :* {{zobacz | name=Mauzoleum Jasera Arafata | alt | url= | adres= | lat=31.91127| long=35.20885| wskazówki=obok Muzeum Jasera Arafata | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Mauzoleum to jedyna część dwublokowego kompleksu Mukata'a dostępna dla turystów. Uzbrojeni strażnicy przy bramie poproszą Cię o pozostawienie wszelkich bagaży (dużych i małych), ale pozwolą Ci zabrać ze sobą aparat, aby odwiedzić grobowiec. Wewnątrz znajdziesz kilku żołnierzy pilnujących grobowca. Wygląda na to, że to straż ceremonialna i nie będą mieli nic przeciwko robieniu zdjęć w środku, nawet sobie lub osobom stojącym obok marmurowego nagrobka. Wstęp wolny. }} :* {{zobacz | name=Siedziba Autonomii Palestyńskiej na Zachodnim Brzegu | alt | url= | adres= | lat=31.912424 | long=35.208074 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte dla zwiedzających. Mukata'a to dwublokowy kompleks z białą wieżą, oświetloną nocą i widoczną z większości części miasta. Znajdują się tam biura rządowe i sale konferencyjne, a także wspomniane wcześniej mauzoleum Jasera Arafata. }} ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Zachodni Brzeg}} [[Kategoria:Palestyna]] byvp7hmmsw2fpip1ek0y7sx6prq3ija 0 2460 157236 79370 2026-06-08T17:14:29Z Moromar 2451 157236 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Chynowa''' to duża wieś licząca około 1100 mieszkańców, położona w [[Wielkopolska|województwie wielkopolskim]], w południowej części [[Powiat ostrowski|powiatu ostrowskiego]] oraz na wschodzie [[Przygodzice (gmina)|gminy Przygodzice]]. Znajduje się w odległości około 15 km na południowy wschód od [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowa Wielkopolskiego]] i położona jest przy drodze powiatowej [[Przygodzice]] - [[Strzyżew]]. Wieś znana jest od 1395 roku. * W jej południowej części znajduje się '''kościół św. Wawrzyńca''' z lat 1936-37, który stoi na miejscu drewnianego z roku 1651. Dwa ołtarze boczne z około 1720 roku, z barokowymi mensami. Na cmentarzu mogiła powstańca wielkopolskiego Antoniego Lepki (1898-1919). {{Jest w|Przygodzice (gmina)}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Powiat ostrowski]] scc8w163xvd6xsu8mh0mcjukmyz3rju 0 4741 157235 129723 2026-06-08T17:13:53Z Moromar 2451 157235 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Starachowicka Kolej Wąskotorowa''' kursująca w [[Polska|Polsce]], z [[Starachowice|Starachowic]] w [[Województwo świętokrzyskie|województwie świętokrzyskim]], w [[Powiat starachowicki|powiecie starachowickim]] do [[Iłża|Iłży]] w [[Województwo mazowieckie|mazowieckim]], w [[Powiat radomski|powiecie radomskim]], siedziby [[w:Iłża (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Iłża]]. == Informacje == [[Plik:Starachowice Wschodnie Wąskotorowe.01.JPG|thumb|175 px|Stacja SKW Starachowice Wschodnie Wąskotorowe]] Współrzędne geograficzne Starachowic: 51°03′N 21°04′E Współrzędne geograficzne Iłży: 51°09′44″N 21°14′13″E Wraz z rozwojem przemysłowym Starachowic i okolicy od końca XIX w., powstawały w tym rejonie koleje wąskotorowe o rozstawie szyn 750 mm. Łączyły one Wielki Piec z Bugajem, kopalniami rudy żelaza oraz licznymi składami drewna, a ich długość wynosiła ok. 60 km (oraz wybudowana w 1938 r. kolejka lasów państwowych w rejon Wykusu – 80 km). W 1950 r. oddano do eksploatacji linię kolejową Starachowickiej Kolei Wąskotorowej Starachowice Wschodnie Wąskotorowe - Iłża o długości prawie 20 km. Była ona wykorzystywana przez PKP do przewozów towarowych i pasażerskich (w szczytowym okresie do sześciu par pociągów dziennie). W latach 70. XX w. nastąpiło znaczne ograniczenie przewozów na tym szlaku (także z powodu likwidacji kopalni oraz związanego z tym ograniczenia transportu drewna), więc PKP w 1987 r. zawiesiła kursy. Mimo to tabor pasażerski był do 1997 r. wykorzystywany do przewozów o charakterze turystycznym jako „Retro Ciuchcia Expres”. Ale w 1997 r. PKP ostatecznie zawiesiła i ten rodzaj komunikacji, zaś tabor został przekazany na inne linie kolei wąskotorowych. W 1995 r.staraniem konserwatorów zabytków z Kielc i Radomia, linia kolei wąskotorowej Starachowice – Iłża została wpisana do rejestru zabytków. W 2000 r., po wprowadzeniu w życie ustawy o restrukturyzacji i prywatyzacji PKP, nastąpił proces przekazywania kolei wąskotorowych przez PKP samorządom lokalnym. W 2002 r. z inicjatywy władz Powiatu Starachowickiego, i mediacji podjętych przez Fundację Polskich Kolei Wąskotorowych, linia kolei wąskotorowej Starachowice - Iłża została mu przekazana przez PKP w celu użytkowania i przywrócenia ruchu komunikacyjnego na całej długości. Rozpoczęto przygotowania do reaktywacji SKW, zakończonej w 2004 r. w wyniku której władze Powiatu Starachowickiego przywróciły przewozy turystyczne na odcinku Starachowice Wschodnie Wąskotorowe – Lipie długości 6 km. Obecnie trwają prace nad pozyskaniem funduszy celem odbudowy brakującego, niestety, rozebranego 5-kilometrowego odcinka(4,98 km, w tym na terenie Województwa Świętokrzyskiego 3,24 km i na terenie Województwa Mazowieckiego 1,73 km) i przywrócenia przewozów na całej trasie. Od 29 kwietnia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. operatorem kolei było [[Stowarzyszenie Górnośląskich Kolei Wąskotorowych]] z Bytomia. Od 2011 r. funkcję operatora kolejki pełni Stowarzyszenie Sympatyków Zabytkowej Jędrzejowskiej Kolei Dojazdowej. === Tabor === Powiat starachowicki dysponuje własnym taborem kolejowym, złożonym z: * dwie lokomotywy spalinowe: Lyd1-252 stacjonująca w lokomotywowni w Starachowicach oraz Lyd1-251 (ex Cukrownia Zbiersk nr 18) stacjonująca w lokomotywowni w Iłży * rumuński wagon osobowy (Starachowice) * dwa otwarte wagony letnie (Iłża) * wagon brankard * wagon kryty (pług odśnieżny) === Stacje === * Starachowice Wschodnie Wąskotorowe * Lipie * Łaziska Iłżeckie (nieczynna) * Lubienia (województwo świętokrzyskie) (nieczynna) * [[Marcule]] * Jasieniec Iłżecki Górny * Błaziny Iłżeckie * [[Iłża]] Lokomotywownia znajduje się kilkaset metrów na południe od stacji Starachowice Wschodnie Wąskotorowe. Informacje i rozkłady jazdy: [http://www.skw.org.pl www.skw.org.pl] == Trasa kolejki == Zabytkowa linia kolejki wąskotorowej Starachowice Wschodnie Wąskotorowe- Iłża przebiega przez tereny położone w Powiecie Starachowickim (Województwo świętokrzyskie) i Gminie Iłża (Województwo mazowieckie). Starachowicka Kolej Wąskotorowa ma swój początek w najstarszej części Starachowic (niegdyś odrębnego miasta - Wierzbnika.) Nad rynkiem góruje zabytkowy kościół p.w. Św. Trójcy z ołtarzem ze Świętego Krzyża. W pobliżu, na osiedlu Trzech Krzyży znajduje się jeden z najlepiej zachowanych cmentarzy żydowskich w Województwie Świętokrzyskim. W dalszej części miasta (przy linii kolejowej Skarżysko-Kamienna - Ostrowiec Św.) znajduje się zespół dawnego Wielkiego Pieca mieszczący obecnie Muzeum Przyrody i Techniki Ekomuzeum im. Jana Pazdura. Większa część trasy kolejki przebiega przez Puszczę Iłżecką, stanowiącą Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej. Po minięciu doliny Młynówki dojeżdżamy do przystanku Lipie, przy którym znajduje się plac rekreacyjny z miejscami odpoczynku (grill, ognisko) i węzeł szlaków turystycznych. Lipie to niewielka śródleśna wieś o tradycjach patriotycznych (potyczki powstańców styczniowych, partyzantka podczas II Wojny Światowej). W pobliżu Lipia znajduje się Dębowa Góra z okazałymi bukami, w pobliżu której można, zobaczyć siedlisko czarnego bociana. Na odcinku mazowieckim od stacji Marcule trasa biegnie brzegiem lasu, równolegle do drogi krajowej nr 9, a następnie odbija w lewo. Po przejechaniu przez drogę w Jasieńcu, w miejscowości Pastwiska ponownie "towarzyszy" drodze nr 9. We wsi Błaziny kolejka przejeżdża przez żelbetonowy most - największy na trasie obiekt inżynieryjny. Iłża (stacja początkowa drugiego odcinka) to stare miasto z XI wieku (istnieje grodzisko) i XIV w. (obecna lokacja) charakteryzujące się zachowanym układem urbanistycznym z małomiasteczkową zabudową i zabytkowym kościołem farnym NMP. Nad miastem na wyniesieniu górują ruiny zamku Biskupów Krakowskich (z ok. 1340 r.). Ze Starachowic do Iłży prowadzi żółty szlak turystyczny. Dodatkową atrakcją przy nieczynnym odcinku linii Marcule - Lubienia jest Zębiec, gdzie znajdują się pozostałości odkrywkowych kopalni piasków żelazistych, a wśród nich znajdujący się w sztucznej dolinie zbiornik wodny zwany „Płuczka”. == Centrum Edukacji Przyrodniczej i Arboretum == W osadzie Marcule, siedzibie nadleśnictwa o tej samej nazwie w 2007 r. zorganizowano Centrum Edukacji Przyrodniczej i Arboretum. Od 2008 r. władze Starostwa Starachowickiego i samorząd Iłży podejmują działania zmierzające do odbudowy nieczynnych odcinków torowiska. Centrum Edukacji Przyrodniczej Arboretum – Marcule. Arboretum o powierzchni 6,5 ha jest specjalistycznym ogrodem botanicznym, w którym podstawowym działem są kolekcje drzew i krzewów uzupełnione nasadzeniami najciekawszych bylin. W ogrodzie w chwili obecnej zgromadzono około 400 gatunków drzew i krzewów rodzimego pochodzenia oraz ze strefy klimatu umiarkowanego. Najliczniej reprezentowane są drzewa z rodzaju klon - 30 gatunków i magnolia - 26 gatunków. Ogród w swych założeniach spełnia trzy podstawowe cele i zadania: edukacyjny, naukowy i społeczny. Realizacja ich odbywa się na różnym poziomie - studenci, uczniowie szkół średnich i podstawowych, techników leśnych, ogrodniczych i terenów zieleni. Na terenie ogrodu znajduje się również małe „alpinarium” z kolekcją roślin górskich, które w połączeniu z powstałymi zbiornikami wodnymi tworzą dogodne miejsce do wypoczynku. Centrum Edukacji Przyrodniczej im. Jana Chrapka to miejsce, gdzie można spędzić wolny czas obcując z naturą a ścieżki dydaktyczne i szlaki turystyczne Puszczy Iłżeckiej pozwalają na edukację i aktywny wypoczynek. Dla zwiedzających do dyspozycji jest sala multimedialna, sale dydaktyczne z pełnym wyposażeniem, miejsca na ogniska i grilowanie oraz stoły z ławkami, przy których może usiąść ponad 400 osób. == Muzeum Przyrody i Techniki == Muzeum Przyrody i Techniki. Ekomuzeum im. Jana Pazdura jest dostępne dla zwiedzających, adres:27-200 Starachowice ul. Marszałka J. Piłsudskiego 95, a w nim Centralna Informacja Turystyczna www.starachowice.travel {{Geo|51°03′|21°04′}} {{Jest w|Województwo świętokrzyskie}} [[Kategoria:Województwo świętokrzyskie]] [[Kategoria:Województwo mazowieckie]] f7rmtblnk1g0ry2qcmz0topi16qq0mo 0 6133 157232 155857 2026-06-08T16:31:24Z Moromar 2451 /* Samolotem */ 157232 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Wolfsburg |nazwa oryginalna = |widok = Wolfsburgskyline2-2.jpg |opis = |herb = DEU_Wolfsburg_COA.svg |mapa = Wolfsburg in germany.PNG |państwo = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]] |region = [[Plik:Flag of Lower Saxony.svg|20px]] [[Dolna Saksonia]] |powierzchnia = 204,61 |wysokość = 63 |ludność = 129 500 |prefiks = 05361, 05362, 05363, 05365, 05366, 05367, 05308 |kod pocztowy = 38440–38448 |www = https://www.wolfsburg.de/ }} '''Wolfsburg''' to miasto w [[Niemcy|niemieckim]] kraju związkowym [[Dolna Saksonia]], znane przede wszystkim z siedziby koncernu Volkswagen. Zamek, od którego pochodzi nazwa miasta, pochodzi z 1302 roku, ale miasto powstało w zasadzie dopiero w XX wieku wokół pierwotnej fabryki Volkswagena. Stał się atrakcją turystyczną dopiero w XXI wieku, wraz z powstaniem Volkswagen AutoStadt, muzeum nauki Phaeno i otwarciem linii kolei dużych prędkości do [[Berlin]]a. == Charakterystyka == [[Plik:Schloss_Wolfsburg_Nachts.jpg|thumb|right|Zamek Wolfsburg]] Wolfsburg jest siedzibą światowej centrali producenta samochodów Volkswagen. Został zbudowany i założony w latach 30. XX wieku jako miejsce zamieszkania pracowników Volkswagena (dosłownie: samochód dla ludu), a fabryka nadal dominuje w krajobrazie. Chociaż miasto zostało założone przez nazistów, a Hitler osobiście uwielbiał wszelką symbolikę związaną z wilkami (interpretował swoje imię jako nawiązujące do słowa „wilk”), miasto oficjalnie otrzymało swoją nazwę dopiero po wojnie, nazywając się „Stadt des KdF-Wagens bei Fallersleben” (miasto samochodu ‘Siła przez radość’ w pobliżu Fallersleben) w czasach nazistowskich. Wolfsburg to rzadki przypadek niemieckiego miasta założonego w XX wieku (inne przykłady to [[Salzgitter]] i [[Eisenhüttenstadt]]). Często jest wyśmiewany jako mdły, generyczny i pozbawiony historii. Przedmieście Fallersleben (autor niemieckiego hymnu narodowego, Hoffmann von Fallersleben, pochodził z tego miasta) było niegdyś niezależnym miastem, a na jego terenie znajduje się zamek, który nadał Wolfsburgowi (dosłownie „zamek wilka”) nazwę. Niektóre z przyłączonych przedmieść powstały o wieki przed samym Wolfsburgiem i nadal zachowały się piękne średniowieczne i wczesnonowożytne budynki. W latach 50. i 60. XX wieku Wolfsburg przyciągnął wielu imigrantów, z których większość pochodziła z [[Włochy|Włoch]], których obecność w mieście jest widoczna do dziś. Niektóre włoskie dzielnice z czasem zyskały przydomek Castellupo (włoska kalka słowa Wolfsburg). W latach 90. XX wieku, gdy VW znajdował się w trudnej sytuacji gospodarczej, a miasto nadal było zdominowane przez koncern samochodowy i niewiele innych – nawet producentów części samochodowych – oferujących zatrudnienie i rozrywkę, miasto weszło w okres recesji. Zarówno VW, jak i władze miasta postanowiły temu zaradzić, zakładając spółkę joint venture („Wolfsburg AG”), aby przeciwdziałać kryzysowi, oferować miejsca pracy w sektorze usług i upiększyć miasto. Biorąc pod uwagę, że PKB na mieszkańca Wolfsburga jest najwyższy w Niemczech (i jeden z najwyższych w UE), a populacja miasta ponownie rośnie i osiągnęła poziom niemal z lat 70. XX wieku, wysiłki te wydają się w dużej mierze skuteczne. Środkowy Kanał i linia kolejowa (oba istniejące przed powstaniem Wolfsburga) były głównymi czynnikami przyciągającymi Volkswagena i nadal stanowią przybliżoną linię podziału, z większością fabryki na północy i większością miasta na południe od niej. Lokalizacja Wolfsburga była postrzegana jako korzystna w latach 30. XX wieku, ponieważ leżał on mniej więcej w centrum ówczesnych Niemiec (choć nieco bardziej na północ) i posiadał zarówno główną linię kolejową, jak i główny kanał tuż obok fabryki VW. Jednak niemiecki podział odciął znaczną część wschodniego zaplecza Wolfsburga, a połączenie autostradowe z Wolfsburgiem jest nadal słabsze, niż można by oczekiwać od dużego ośrodka produkcji samochodów. W Wolfsburgu brakuje również prawdziwie dużego lotniska, chociaż VW obsługuje loty korporacyjne za pośrednictwem pobliskiego lotniska. Według legendy powszechnie opowiadanej przez pracowników VW, brytyjskie mocarstwa okupacyjne, które nadeszły po II wojnie światowej, odmówiły demontażu fabryki i przejęcia patentów, ponieważ uważały Käfer za bezwartościowy projekt, który znajdzie niewielu nabywców, a brytyjskie samochody były zdecydowanie lepsze. Käfer oczywiście okazał się ogromnym sukcesem ekonomicznym i stał się najlepiej sprzedającym się samochodem na świecie, dopóki nie został wyprzedzony przez VW Golfa (jego pośredniego następcę), który pozostawał w produkcji w [[Meksyk]]u do 2001 roku. === Dzielnice === Wolfsburg jest podzielony na 16 dzielnic miasta: * {{Znacznik|'''Almke-Neindorf'''|52.3430383|10.8512953|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Almke-Neindorf''' – 2200 mieszkańców * {{Znacznik|'''Barnstorf-Nordsteimke'''|52.382222|10.8025|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Barnstorf-Nordsteimke''' – 3450 mieszkańców * {{Znacznik|'''Brackstedt-Velstove-Warmenau'''|52.4684665|10.7871894|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Brackstedt-Velstove-Warmenau''' – 2300 mieszkańców * {{Znacznik|'''Detmerode'''|52.39414|10.7551|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Detmerode''' – 8600 mieszkańców * {{Znacznik|'''Ehmen-Mörse'''|52.3920479|10.7055455|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ehmen-Mörse''' – 6700 mieszkańców * {{Znacznik|'''Fallersleben-Sülfeld'''|52.4325262|10.6948994|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fallersleben-Sülfeld''' – 14 850 mieszkańców * {{Znacznik|'''Hattorf-Heiligendorf'''|52.3623735|10.7702099|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Hattorf-Heiligendorf''' – 3550 mieszkańców * {{Znacznik|'''Hehlingen'''|52.39|10.85|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Hehlingen''' – 1750 mieszkańców * {{Znacznik|'''Kästorf-Sandkamp'''|52.4348545|10.7484604|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kästorf-Sandkamp''' – 2000 mieszkańców * {{Znacznik|'''Mitte-West'''|52.4243395|10.7569866|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mitte-West''' – 18 800 mieszkańców (m.in.: Laagberg, Wohltberg, Hohenstein, Rabenberg, Eichelkamp, ​​Klieversberg, Hageberg) * {{Znacznik|'''Neuhaus-Reislingen'''|52.4146736|10.8635204|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Neuhaus-Reislingen''' – 8300 mieszkańców * {{Znacznik|'''Nordstadt'''|52.425319|10.793869|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Nordstadt''' – 10 350 mieszkańców (w tym: Kreuzheide, Tiergartenbreite, Teichbreite, Alt-Wolfsburg * {{Znacznik|'''Stadtmitte'''|52.4243713|10.7799411|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Stadtmitte''' - 14 200 mieszkańców w tym: Stadtmitte, Hellwinkel, Schillerteich, Heßlingen, Rothenfelde, Steimker Berg, Köhlerberg * {{Znacznik|'''Vorsfelde'''|52.44178|10.84076|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Vorsfelde''' – 12 600 mieszkańców * {{Znacznik|'''Wendschott'''|52.458|10.851|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wendschott''' – 2100 mieszkańców * {{Znacznik|'''Westhagen'''|52.404444|10.735833|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Westhagen''' – 9900 mieszkańców == Dojazd == [[Plik:Wolfsburg aus der Luft.jpg|thumb|right|300px|Fabryka VW widziana z powietrza]] Wolfsburg jest dogodnie położony przy autostradach [[Plik:Bundesautobahn_2_number.svg|25px]] i [[Plik:Bundesautobahn_39_number.svg|25px]] i stanowi węzeł kolejowy na linii ICE [[Hanower]]-[[Berlin]], od której odchodzą linie do [[Brunszwik]]u i [[Magdeburg]]a. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem komercyjnym jest {{Znacznik|Port lotniczy Hanower|52.460214|9.683522|typ=transport}}'''[https://www.hannover-airport.de/informationen-fuer-fluggaeste-und-besucher/ port lotniczy Hanower]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Hanower|HAJ]]}}), do którego można dojechać w około 45 minut. Zalecaną trasą jest przejazd pociągiem S5 z lotniska do dworca głównego w [[Hanower]]ze, a stamtąd regionalnym ekspresem (1 godzina) lub ICE (31 minut) do Wolfsburga. {{Znacznik|Port lotniczy Brunszwik-Wolfsburg|52.319167|10.555278|typ=transport}}'''Port lotniczy Brunszwik-Wolfsburg''' ({{IATA|BWE}}) obsługuje lotnictwo ogólne. === Koleją === [[Plik:12-01-03-wob-hbf-by-RalfR-11.jpg|thumb|right|Dworzec Główny w Wolfsburgu jest zaskakująco mały]] {{Znacznik|Wolfsburg Hauptbahnhof|52.4293 |10.7873|typ=transport}}'''Wolfsburg Hauptbahnhof''' obsługiwany jest przez pociągi regionalne, regionalne pociągi ekspresowe, pociągi Intercity i pociągi Intercity Express. Pociągi regionalne zatrzymują się również w dzielnicy Wolfsburga – Fallersleben. * Od strony południowej ([[Brunszwik]]): Do Wolfsburga można dojechać z [[Brunszwik]]u pociągiem regionalnym w 20 minut; pociągi ICE podróżują tylko nieznacznie krócej. Z [[Frankfurt nad Menem|Frankfurtu nad Menem]] (połączenia ICE co dwie godziny) podróż trwa nieco ponad 3 godziny, z [[Karlsruhe]] 4 godziny 15 minut, a z [[Bazylea|Bazylei]] nieco ponad 6 godzin. * Od strony zachodniej ([[Hanower]]): Regionalny pociąg ekspresowy jedzie z [[Hanower]]u niecałą godzinę. ICE lub IC jedzie z [[Hanower]]u pół godziny, z [[Osnabrück]] 1 godzinę 45 minut, z [[Dortmund]]u 2 godziny 15 minut, z [[Kolonia|Kolonii]] 3 godziny 15 minut, a z [[Amsterdam]]u niecałe 5 godzin. * Ze wschodu ([[Berlin]]): Z [[Berlin]]a co godzinę kursuje pociąg ICE, a podróż trwa nieco ponad godzinę. Pociągi regionalne odjeżdżają co godzinę z [[Magdeburg]]a, a podróż trwa 1 godzinę i 15 minut. === Autobusem === Do Wolfsburga kursują dalekobieżne autobusy Flixbus. {{Znacznik|Przystanek autobusowy w Wolfsburgu|52.4317 |10.7960|typ=transport}}'''Przystanek autobusowy w Wolfsburgu''' znajduje się w pobliżu wejścia do Autostadt (parku rozrywki Volkswagena), w odległości spaceru od centrum miasta, przez most miejski na drugą stronę Kanału Śródlądowego. Sieć autobusowa Wolfsburga jest częścią regionalnego stowarzyszenia transportu publicznego Brunszwik, zapewniającego liczne regionalne połączenia autobusowe z okolicami, w tym z [[Gifhorn]] (linia 170) i [[​​Brunszwik]]iem (linia 230). W Wolfsburgu autobusy miejskie kursują między wszystkimi dzielnicami i osiedlami. Przesiadki są dostępne głównie na centralnym dworcu autobusowym (ZOB), położonym 200 metrów od głównego dworca kolejowego. === Samochodem === * Z północy ([[Lüneburg]]): Drogą federalną [[Plik:Bundesstraße_4_number.svg|25px]] do [[Gifhorn]], a następnie drogą [[Plik:Bundesstraße_188_number.svg|25px]] kieruj się znakami na Wolfsburg. * Z zachodu ([[Brema]]/[[Hanower]]): Autostradą [[Plik:Bundesautobahn_2_number.svg|25px]] do węzła Wolfsburg-Königslutter, a następnie drogą [[Plik:Bundesautobahn_39_number.svg|25px]] w kierunku Wolfsburga do zjazdu Wolfsburg Północ. * Z południa ([[Getynga]]/[[Kassel]]): Autostradą [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] do węzła Salzgitter, a następnie drogą [[Plik:Bundesautobahn_39_number.svg|25px]] w kierunku [[Brunszwik]]u i Wolfsburga do zjazdu Wolfsburg Północ. * Z wschodu ([[Berlin]]): Autostradą [[Plik:Bundesautobahn_2_number.svg|25px]] do węzła Wolfsburg-Königslutter, a następnie drogą [[Plik:Bundesautobahn_39_number.svg|25px]] w kierunku Wolfsburga do zjazdu Wolfsburg Północ. === Statkiem === [[Plik:Mittellandkanal in Wolfsburg, Niedersachsen, Deutschland.jpg|thumb|300px|Mittellandkanal]] Kanał Mittelland do portu Wolfsburg-Fallersleben lub przystani Wolfsburg naprzeciwko Autostadt. == Komunikacja == {{mapa|52.424|10.791|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Autobusem === Na terenie Wolfsburga linie autobusowe obsługuje firma '''Wolfsburger Verkehrs GmbH (WVG)'''. Jest ona częścią '''[https://www.vrb-online.de/en/ Verkehrsverbund Braunschweig (VRB)]'''. Główny dworzec autobusowy (ZOB) na północnym krańcu strefy pieszej, 200 metrów od głównego dworca kolejowego, pełni funkcję głównego węzła przesiadkowego. * 201 Kästorf - North City - Stadtmitte - Laagberg - Westhagen - Detmerode * 202 Wendschott – Vorsfelde – Stadtmitte – Rabenberg – Detmerode * 203 Sülfeld – Fallersleben – Stadtmitte * 204 Stadtmitte - Westhagen - Mörse - Ehmen - Fallersleben - Stadtmitte * 214 Stadtmitte - Fallersleben - Ehmen - Mörse - Westhagen - Stadtmitte * 241 Stadtmitte - Fallersleben - Ehmen - Fallersleben - Stadtmitte * 205 Wendschott – Vorsfelde – Reislingen – Centrum miasta – Eichelkamp * 206 Fallersleben – Westhagen – Detmerode * 207 Reislingen South – Stadtmitte – Hageberg – Laagberg * 208 Neuhaus – Stadtmitte – Badeland (Allerpark) * 209 Stadtmitte - Nordsteimke - Hehlingen - Almke - Neindorf - Heiligendorf - Barnstorf - Nordsteimke - Centrum miasta * 219 Stadtmitte - Nordsteimke - Barnstorf - Heiligendorf - Neindorf - Almke - Hehlingen - Nordsteimke - Stadtmitte * 211 Nordstadt – Vorsfelde – Neuhaus * 212 Vorsfelde - Velstove - Brackstedt - Warmenau - Kästorf - Stadtmitte * 218 Centrum miasta - Hattorf - Heiligendorf - Neindorf - Almke * 230 Wolfsburg – Flechtorf – [[Lehre]] – [[Brunszwik]] Ponadto kursują liczne specjalne linie autobusowe, m.in. do Forum Autovision (linia 244), autobusy regionalne (m.in. do [[Brunszwik]]u, [[Helmstedt]], [[Gifhorn]]), autobusy do fabryki Volkswagena, autobusy do Volkswagen Arena. === Rowerem === Ścieżki rowerowe w Wolfsburgu są generalnie dobrze rozwinięte, a trasy dalekobieżne są oznakowane na kluczowych skrzyżowaniach. Niemniej jednak orientacja może być trudna dla osób nieznających okolicy, ponieważ cele podróży w mieście nie są oznakowane. Rowerzyści mogą również napotkać trudności w centrum miasta, gdzie wiele ulic to strefy dla pieszych zamknięte dla rowerzystów lub brakuje wydzielonych ścieżek rowerowych. W tych obszarach zaleca się pozostawienie roweru na dworcu kolejowym lub w ratuszu i kontynuowanie podróży do centrum pieszo. === Wycieczka łodzią === MS Osterbek, zabytkowy hamburski statek wycieczkowy, kursuje po Kanale Śródlądowym, odpływając z przystani przed Autostadt. Oferuje pięć godzinnych rejsów w obie strony dziennie dla maksymalnie 60 pasażerów. * Godziny wypłynięcia: 11:00, 12:30, 14:00, 15:30 i 17:00 * Ceny: dorośli 6 EUR, dzieci (4-14 lat) 4 EUR == Warto zobaczyć == === Kościoły === * {{zobacz | name=Kościół Św. Anny (Ew.-Luterański) | alt= | url= | adres=An der St.Annen-Kirche | lat=52.426792| long=10.797672| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zabytkowy budynek kościoła (1302) w starej wsi Heßlingen, niedaleko dzisiejszego centrum Wolfsburga. Dostęp pieszo: ulicą Rothenfelder Straße, następnie skręć w lewo na Rothenfelder Markt. }} * {{zobacz | name=[https://www.kirche-suelfeld.de/ Kościół Św. Markusa (Ew.-Luterański)] | alt= | url= | adres=Kantor-Wurm-Straße 1 | lat=52.412246| long=10.687529| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Neogotycki kościół wiejski (1318) ze starą stodołą parafialną i zabytkową plebanią z muru pruskiego w dzielnicy Sülfeld. Autobus linii 203 w kierunku „Sülfeld/Denkmal” do przystanku „Sülfeld”. }} * {{zobacz | name=Kościół Świętego Krzyża (Ew.-Luterański) | alt= | url= | adres=Laagbergstraße 48 | lat=52.42172| long=10.7685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Okrągły, ceglany kościół (1957) położony przy ulicy Hohenstein. Mieści się w nim urząd kuratora okręgu kościelnego Wolfsburga. Linie autobusowe 201 (kierunek Mörser Winkel/Detmerode) i 204/214 (kierunek Ehmen/centrum miasta) zatrzymują się na przystanku Kreuzkirche. }} * {{zobacz | name=Kościół Świętego Henryka (rzymskokatolicki) | alt= | url= | adres=Am Stemmelteich 2A | lat=52.40475| long=10.77628| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Budynek kościoła w kształcie korony (1961) w dzielnicy Rabenberg. Autobus linii 202 w kierunku Detmerode/Mörser Winkel do "Am Stemmelteich". }} * {{zobacz | name=Kościół Świętego Ducha (Ew.-Luterański) | alt= | url= | adres=Röntgenstraße 81 | lat=52.409611| long=10.769722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zbudowany przez Alvara Aalto (1962) na Klieversberg. Wolnostojąca dzwonnica, chrzcielnica z bieżącą wodą, elementy skandynawskie, drewniane panele sufitowe, otwarty dla zwiedzających w ciągu dnia. Linia autobusowa 205 w kierunku Eichelkamp do przystanku „Sauerbruchstraße”. }} === Zamki, pałace, dwory === * {{zobacz | name=Zamek Wolfsburg | alt= | url= | adres=Schloßstraße 8 | lat=52.43917| long=10.79944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miasto wzięło swoją nazwę od XIII-wiecznego renesansowego zamku nad Wezerą, położonego w dzielnicy „Alt Wolfsburg”. W zamku mieści się muzeum miejskie, galeria miejska oraz kilka pracowni i przestrzeni wystawowych. Muzeum miejskie mieści się w zamku w Wolfsburgu. Dojazd autobusem: linią 201 w kierunku Nordfriedhof (Cmentarz Północny), linią 208 w kierunku Allerpark/Badeland (Park Wodny) lub linią 202 w kierunku Vorsfelde/Wendschott do przystanku „Schloss” (Zamek). Dojazd samochodem: autostradą A39 do zjazdu Weyhausen, a następnie kieruj się znakami na Wolfsburg. W Wolfsburgu skręć w lewo na drugich światłach, a następnie wykonaj jeszcze dwa skręty w lewo i zaparkuj na poboczu. }} * {{zobacz | name=Zamek Fallersleben | alt= | url= | adres=Schloßplatz 7A | lat=52.417092| long=10.716494| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zabytkowy zamek z fosą w starym mieście Fallersleben z muru pruskiego. Zamek został po raz pierwszy wspomniany w 1551 roku i wówczas należał do księżnej Klary z [[Gifhorn]]. Od 1991 roku mieści Muzeum Hoffmanna von Fallersleben, poświęcone pamięci Hoffmanna von Fallersleben, a także wystawy czasowe. Dojazd autobusem: liniami 204 i 214 w kierunku Ehmen lub centrum miasta do przystanku „Altes Brauhaus”. Dojazd samochodem: zjazd A39 na Fallersleben, skręt w kierunku Fallersleben; na końcu drogi skręć w lewo. Parking dostępny jest kilka metrów dalej, po prawej stronie. }} * {{zobacz | name=Zamek Neuhaus | alt= | url= | adres=Burgallee 2 | lat=52.415694| long=10.85625| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Na wschód od Wolfsburga, malowniczo położony nad stawem, leży zamek Neuhaus. Jest to średniowieczny zamek z fosą, którego początki sięgają XIV wieku. Co roku odbywa się tu duży targ rzemiosła. Niewielkie muzeum prezentuje historię zamku, model kompleksu, broń oraz dokumenty dotyczące życia mieszkańców do 1800 roku. Dojazd autobusem: Należy wsiąść w linię 208 lub 211 w kierunku Neuhaus do przystanku „Burg”. Dojazd samochodem: Autostradą A39 do zjazdu Wolfsburg Nord, jechać prosto, aż dojedzie się do granicy Wolfsburga, a następnie skręcić w prawo na drugich światłach i w lewo na następnych, kierując się drogowskazami do „Burg Neuhaus”. }} === Budynki === [[Plik:Phaeno Suedseite RB.jpg|thumb|Phaeno widziane z zewnątrz – architektura przyciągnie Twój wzrok, niezależnie od tego, co o niej myślisz]] * {{zobacz | name=Stary Browar | alt= | url= | adres= | lat=52.41669| long=10.71718| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Na terenie dzisiejszej dzielnicy Fallersleben stoi Stary Browar, zbudowany w 1765 roku z kamieni polnych. Obecnie budynek jest własnością prywatną, ale nadal warzone jest tam piwo (Fallersleber Schlossbräu). W budynku mieści się również restauracja z ogródkiem piwnym. Dojazd autobusem: linią 204 lub 214 w kierunku Ehmen lub centrum miasta do przystanku „Altes Brauhaus”. Dojazd samochodem: autostradą A39 do zjazdu Fallersleben, skręcić w kierunku Fallersleben; na końcu drogi skręcić w lewo. Parking dostępny jest kilka metrów dalej, po prawej stronie. }} * {{zobacz | name=Teatr | alt= | url= | adres=Klieverhagen 50 | lat=52.415833| long=10.780556| wskazówki= | tollfree=+49 (0)5361 2673-10 | fax=+49 (0)5361 2673-14 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Każdy, kto uważa, że ​​Teatr Miejski w Wolfsburgu, położony na zboczu wzgórza Klieversberg, przypomina Filharmonię Berlińską, ma rację: architekt Hans Scharoun zaprojektował oba budynki, ale w zupełnie inny sposób zaadaptował je do architektury i krajobrazu. Teatr rozciąga się wzdłuż zbocza wzgórza, a jego kontury nawiązują do Klieversbergu. Parking znajduje się bezpośrednio przed teatrem; autobusy linii 202, 205, 218 i 230 zatrzymują się na przystanku „Theater”. }} * {{zobacz | name=[https://www.kunstmuseum.de/en/ Muzeum Sztuki] | alt= | url= | adres=Hollerplatz 1 | lat=52.418663| long=10.78527| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kontrowersyjnym budynkiem na południowym krańcu strefy pieszej jest Wolfsburskie Muzeum Sztuki, w którym eksponowana jest sztuka współczesna. Budynek zbudowany jest głównie ze szkła i stali, ale dzięki sukcesowi i międzynarodowej renomie jest obecnie bardziej lubiany niż nielubiany przez większość mieszkańców Wolfsburga. Parking jest dostępny w podziemnym parkingu „Rathaus”. }} * {{zobacz | name=[https://www.phaeno.de/ phaeno] | alt= | url= | adres=Willy-Brandt-Platz 1 | lat=52.428889| long=10.79| wskazówki= | tollfree=+49 (0)5361 890100 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Najnowszym i najbardziej kontrowersyjnym dużym projektem architektonicznym Wolfsburga jest Centrum Nauki Phaeno, zlokalizowane na północnym krańcu strefy pieszej, w pobliżu Autostadt i głównego dworca kolejowego. Ten nietypowo zaprojektowany budynek został zaprojektowany przez Zahę Hadid. Opiera się na masywnych kolumnach (tzw. stożkach) i sprawia wrażenie, jakby unosił się w powietrzu, mimo że jest wyraźnie wykonany z betonu. Konstrukcja jest tak skomplikowana, że ​​koszt budowy wyniósł około 80 milionów euro. Parking jest dostępny w podziemnym parkingu Phaeno. }} === Muzea === [[Plik:Wolfsburg Autostadt (01).JPG|thumb|right|300px|W Autostadt Wolfsburg]] * {{zobacz | name=[https://www.autostadt.de/info/cda/main/0,3606,1~1~0~0~1,00.html Autostadt] | alt= | url= | adres=Stadtbrücke | lat=52.4311| long=10.7919| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Muzeum i Park Doświadczeń Grupy Volkswagen, otwarte na Expo 2000, skupia się wokół Centrum Obsługi Klienta, gdzie codziennie do 800 pojazdów jest przekazywanych nowym właścicielom. Dwie imponujące wieże samochodowe, w których nowe pojazdy czekają na dostawę, stanowią jego wizytówkę. Forum Grupy prezentuje innowacje, technologię i filozofię Grupy VW. ZeitHaus (Dom Czasu) prezentuje kamienie milowe w inżynierii motoryzacyjnej w kontekście historii współczesnej, obejmującej wszystkie marki i producentów. Różne pawilony poświęcone są poszczególnym głównym markom Grupy Volkswagen: Audi, Skoda, Seat, Bentley, Lamborghini oraz VW Commercial and Recreational Vehicles. Sezonowe instalacje i atrakcje są liczne. Na przykład, stara elektrownia jest od wielu lat otwarta dla publiczności każdego maja podczas Festiwalu Movimentos. Zimą krajobraz laguny przekształca się w sztuczne lodowisko, na którym prezentowane są misterne pokazy. Dostępny jest również tor off-roadowy do jazdy VW Touaregiem. Godzinne szkolenie z bezpieczeństwa w wydzielonej strefie pozwala na opanowanie kontroli nad pojazdami w sytuacjach kryzysowych. W dni powszednie dostępne są wycieczki po fabryce Volkswagena. W programie również architektura i projektowanie krajobrazu. Dostęp pieszo przez most miejski, płatny parking bezpośrednio przed Autostadt. Otwarte codziennie od 9:00 do 18:00, park i restauracje zazwyczaj otwarte do 23:00. Ceny: Wstęp: 15 EUR, karnet dwudniowy: 22 EUR, karnet roczny: 34 EUR, dzieci (6-17 lat) i studenci: 5/9 EUR, bilety rodzinne: 38/57 EUR, bilet wieczorny (od 16:00): 7 EUR (ważny jako voucher we wszystkich restauracjach), zwiedzanie z przewodnikiem: 11 EUR (120 min), zwiedzanie poglądowe: 5 EUR (45 min). }} * {{zobacz | name=[https://www.zimbelmann.de/galerie/galerie.htm Galeria Porschehütte] | alt= | url= | adres=Sauerbruchstraße 11 | lat=52.41437 | long=10.77313 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Galeria znajduje się na wzgórzu Klieversberg, w dawnej rezydencji pioniera motoryzacji Ferdynanda Porsche; zaledwie kilka metrów od Porschehütte (od pomnika) roztacza się fascynujący widok na miasto i fabrykę Volkswagena. Można tam dotrzeć pieszo: z teatru należy przejść przez las w kierunku szpitala, a następnie skręcić w prawo tuż przed nim. }} * {{zobacz | name=[https://www.staedtische-galerie-wolfsburg.de/ Galeria Miejska Wolfsburga] | alt= | url= | adres=Schloßstraße 8 | lat=52.439167| long=10.799444| wskazówki= | tollfree=+49 (0)5361 8285-10 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Sztuka nowoczesna, kolekcja stała i wystawy czasowe. Autobusem: linia 201 w kierunku Nordfriedhof (Cmentarz Północny), linia 208 w kierunku Allerpark/Badeland (Park Wodny), linia 202 w kierunku Vorsfelde/Wendschott do przystanku „Schloss” (Zamek). Samochodem: zjazd A39 na Weyhausen, w kierunku Wolfsburga. W Wolfsburgu skręcić w lewo na drugich światłach, następnie dwa razy w lewo i zaparkować na poboczu. Godziny otwarcia: wtorek 13:00–20:00, środa–piątek 10:00–17:00, sobota 13:00–18:00, niedziela 11:00–18:00. Wstęp wolny. }} * {{zobacz | name=[https://www.automuseum-volkswagen.de/ Automuseum Volkswagen] | alt= | url= | adres=Dieselstraße 35 | lat=52.4275| long=10.809722| wskazówki= | tollfree=+49 (0)5361 52071 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Historia Volkswagena, w tym wiele modeli specjalnych. Autobusem: Linia 208 w kierunku Neuhaus do przystanku „Automuseum”. Otwarte codziennie w godzinach 10:00–17:00. }} * {{zobacz | name=[https://burg-neuhaus.de/ Muzeum Miejskie Burg Neuhaus] | alt= | url= | adres=Ortsteil Neuhaus | lat= | long= | wskazówki= | tollfree=+49 (0)5363 40017. | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Historia zamku z fosą i dawnej dzielnicy Neuhaus. Dojazd autobusem: Linie 208 i 211 w kierunku Neuhaus do przystanku „Burg”. Dojazd samochodem: A39 zjazdem Wolfsburg Nord, drogą do obrzeży Wolfsburga, następnie skręcić w prawo na drugich światłach i w lewo na następnych, kierując się znakami „Burg Neuhaus”. Otwarte: w niedziele w godzinach 14:00–17:00. Wstęp: bezpłatny. }} * {{zobacz | name=[https://www.museum.de/museen/hoffmann-von-fallersleben-museum Muzeum Hoffmanna von Fallerslebena] | alt= | url= | adres=Schloßplatz 5 | lat=52.417222 | long=10.716389 | wskazówki= | tollfree=+49 (0)5362 52623 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Życie i twórczość poety Hoffmanna von Fallersleben, historia niemieckiej poezji i demokracji w XIX wieku. Autobusem: Linie 204 i 214 w kierunku Ehmen lub centrum miasta do przystanku „Altes Brauhaus”. Samochodem: A39, zjazd na Fallersleben, skręcić w kierunku Fallersleben; na końcu drogi skręcić w lewo. Parking dostępny jest kilka metrów dalej, po prawej stronie. Godziny otwarcia: wt.–pt. 10:00–17:00; sob. 13:00–18:00; niedz. 10:00–18:00. }} * {{zobacz | name=[https://www.museum.de/museen/stadtmuseum-wolfsburg Muzeum Miejskie Zamku Wolfsburg] | alt= | url= | adres=Schloßstraße 8 | lat=52.43933 | long=10.79841 | wskazówki= | tollfree=+49 (0)5361 828540 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek, historia regionu i miasta. Dojazd autobusem: linia 201 w kierunku Nordfriedhof (Cmentarz Północny), linia 208 w kierunku Allerpark/Badeland (Park Wodny), linia 202 w kierunku Vorsfelde/Wendschott do przystanku „Schloss” (Zamek). Dojazd samochodem: zjazd Weyhausen z autostrady A39 w kierunku Wolfsburga. W Wolfsburgu skręcić w lewo na drugich światłach, następnie skręcić w lewo jeszcze dwa razy i zaparkować na poboczu. }} === Ulice i place === * {{zobacz | name=Porschestraße | alt= | url= | adres= | lat=52.423056| long=10.787222| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Strefa piesza w centrum Wolfsburga ogranicza się głównie do Porschestraße, która biegnie w linii prostej od „południowego krańca” przy muzeum sztuki do „północnego krańca” przy głównym dworcu kolejowym/centralnym dworcu autobusowym. Do czasu przekształcenia w strefę pieszą była to czteropasmowa ulica główna. Aby złagodzić wygląd centrum miasta, do Porschestraße dodano pawilony, tereny zielone i elementy wodne. Pierwotnie Porschestraße stanowiła oś wizualną od Klieversbergu do zamku w Wolfsburgu, zgodnie z planem urbanisty Petera Kollera. Obecnie tę oś wizualną przesłaniają pawilony, a ostatnio Autostadt (park rozrywki Volkswagena). }} * {{zobacz | name=Piazza Italia | alt= | url= | adres= | lat=52.42185136227145| long=10.784961941397246| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Na skrzyżowaniu ulic Pestalozzi-Allee, Schillerstraße i Goethestraße leży Piazza Italia, prawdopodobnie najpiękniejszy plac w centrum Wolfsburga. Ma on kształt ścisłego prostokąta, a jednocześnie jest niezwykle zielony i tętniący życiem jak na Wolfsburg. Nazwa Piazza Italia wywodzi się z faktu, że wokół placu ulokowały się włoskie sklepy, kawiarnie, restauracje i włoski konsulat. Wolfsburg zawdzięcza ten włoski wpływ licznym włoskim pracownikom gościnnym, którzy osiedlili się tu w okresie powojennego boomu gospodarczego. }} === Parki === * {{Znacznik|Allerpark|52.435659|10.82265|typ=natura}}'''Allerpark'''.Nowoczesny park, który przeszedł znaczące zmiany strukturalne z okazji Wystawy Ogrodów Stanowych w 2004 roku. Jeziora Allersee i LaGa-See znajdują się w centrum rozległego parku. * {{Znacznik|Schlossgarten|52.439444|10.801111|typ=natura}}'''Schlossgarten''', Zróżnicowany park, częściowo zalesiony; w jego centrum stoi zabytkowy zamek Wolfsburg, przez który przepływa fosa zamkowa i rzeka Aller. * {{Znacznik|Tiergehege|52.4153031|10.7695057|typ=natura}}'''[https://www.tiergehege-wolfsburg.de/ Tiergehege]'''. Park dzikiej przyrody z rodzimymi gatunkami zwierząt w idyllicznym starym kamieniołomie na Klieversberg. Otwarte codziennie w godzinach 8:30–17:30. == Aktywny wypoczynek == * '''[https://www.autostadt.de/en/explore-the-autostadt/terrain/volkswagen-plant/ Wycieczka po fabryce Volkswagena]''', ☏ +49 5361 400, service@autostadt.de. 09:00-16:00, wycieczka w języku angielskim o 12:10, trwa 50 minut. Wycieczki po fabryce są organizowane dla klientów odbierających samochody bezpośrednio z fabryki, ale udział jest możliwy w miarę dostępności miejsc. Wycieczki odbywają się tylko w dni robocze w fabryce (od poniedziałku do piątku) i mogą być niedostępne z różnych przyczyn. Aby zarezerwować wycieczkę, skontaktuj się z obsługą klienta AutoStadt lub, jeśli jesteś już na miejscu, z punktem powitalnym na Piazza. Goście są transportowani z AutoStadt do fabryki łodzią, która wypływa z miejsca, w którym zatrzymuje się Maritime PanoramaTour. * {{Znacznik|Maritime PanoramaTour|52.43103 |10.79334 |typ=atrakcja}}'''Maritime PanoramaTour'''. Pięć razy dziennie barka wypływa na godzinny rejs kanałami wokół niektórych z najważniejszych budynków na terenie kampusu Volkswagena, w tym elektrowni i samej fabryki. 4-6 €. === Sport === * {{Znacznik|VfL Wolfsburg|52.4327 |10.8039 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vfl-wolfsburg.de/startseite VfL Wolfsburg]''', Volkswagen Arena, ☏ +49 5361 8903903. Drużyna Wolfsburg gra w piłkę nożną w Bundeslidze, najwyższej klasie rozgrywkowej. Stadion ma pojemność 30 000 widzów. Kobieca drużyna gra w najwyższej klasie rozgrywkowej na stadionie AOK. * {{Znacznik|BadeLand Wolfsburg|52.43597 |10.81361 |typ=atrakcja}}'''[https://www.badeland-wolfsburg.de/ BadeLand Wolfsburg]''', Allerpark 4, 38448 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 8900-0, E-mail: info@badeland-wolfsburg.de. BadeLand Wolfsburg został ponownie otwarty w 2002 roku i był wówczas największym parkiem wodnym i rekreacyjnym w Niemczech. W jego skład wchodzi duży park wodny z dwiema zjeżdżalniami i leniwą rzeką, 50-metrowy basen sportowy oraz strefa saun z solariami. Bezpłatny parking znajduje się bezpośrednio przed parkiem wodnym. Należy wsiąść do autobusu linii 208 w kierunku Allerpark i wysiąść na przystanku „Badeland”. * {{Znacznik|Wake-Park|52.43559 |10.80096 |typ=atrakcja}}'''Wake-Park''', Berliner Ring 1, 38446 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 6093989. Jedyny w Europie sześciomasztowy wyciąg do narciarstwa wodnego, 568-metrowa kolejka linowa na sztucznym jeziorze LaGa; odpowiedni również dla początkujących; Otwarte od 14 kwietnia do 15 października. Bezpłatny parking w Allerpark. Autobus linii 201 w kierunku Nordfriedhof, linia 202 w kierunku Wendschott/Vorsfelde lub linia 208 w kierunku Badeland/Allerpark do przystanku „Allerpark”. * {{Znacznik|Eispalast Wolfsburg|52.43746 |10.81409 |typ=atrakcja}}'''Eispalast Wolfsburg''', Allerpark 5, 38448 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 61254. Lodowisko w Allerpark, siedziba Wolfsburg Ice Hockey Club (EHC) „Grizzly Adams”; czynne do jazdy na łyżwach w środy, soboty i niedziele, wieczorami dyskoteka na lodzie. Bezpłatny parking w Allerpark. Autobus linii 208 w kierunku Allerpark do przystanku „Badeland”. === Kino === * {{Znacznik|Cinemaxx|52.42858 |10.78712 |typ=atrakcja}}'''[https://www.cinemaxx.de/cinema/cinema.asp?sid=207208430924210464306721064635 Cinemaxx]''', Willy-Brandt-Platz 4, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 4649647. Kino multipleksowe naprzeciwko głównego dworca kolejowego; 7 sal kinowych z łącznie 1636 miejscami; widok na Autostadt z wyższych pięter jest warty odwiedzenia, szczególnie wieczorem. Parking na parkingu podziemnym kina. * {{Znacznik|Delphin Kino-Center|52.42309 |10.78815 |typ=atrakcja}}'''Delphin Kino-Center''', Porschestr. 39, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 13797. 3 kina (Delphin, Herbie, Victoria) w samym sercu strefy pieszej Wolfsburga; seanse tylko od piątku do niedzieli. Parking: najlepiej na – niestety ograniczonych – miejscach parkingowych przy Kaufhofpassage. * {{Znacznik|Metropol Theater|52.4214339|10.7162848|typ=atrakcja}}'''[https://metropol-fallersleben.de/ Metropol Theater]''', Bahnhofstraße 33, 38442 Wolfsburg-Fallersleben. Tel.: +49 (0)5362 2236. Małe, rodzinne kino w Fallersleben, 280 miejsc, ekran o powierzchni 36 m². Parking dostępny jest na Bahnhofstraße i obok kina. Należy wsiąść do autobusu linii 203 w kierunku Sülfeld i wysiąść na przystanku „Bahnhofstraße”. * {{Znacznik|Kino im Hallenbad|52.42401 |10.78274 |typ=atrakcja}}'''[https://hallenbad.de/ Kino im Hallenbad]''', Schachtweg 31, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 2728100. Kino im Hallenbad to jedyne kino studyjne w regionie. 1 ekran – znajduje się na krytym basenie – Kultur am Schachtweg – w samym sercu Wolfsburga; Parking: najlepiej korzystać z miejsc parkingowych za krytym basenem (na Schachtweg). Otwarte: seanse tylko od niedzieli do środy od 20:30. === Teatry === * '''Teatr Miejski w Wolfsburgu''', Klieverhagen 50, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 267337. Teatr Miejski został zbudowany pod kierownictwem architekta Hansa Scharouna i otwarty w 1973 roku. Z 833 miejscami (na przedstawienia teatralne, 777 na musicale) jest największym teatrem w mieście. Nie posiada własnego zespołu teatralnego, ale bilety są zazwyczaj wyprzedane. Parking znajduje się bezpośrednio przy teatrze. Autobusy linii 202, 205, 218 i 230 zatrzymują się na przystanku „Theatre”. * {{Znacznik|Galerie-Theater|52.42680 |10.79668 |typ=atrakcja}}'''Galerie-Theater''', An der St. Annen-Kirche 28, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 17650. Ten teatr jest szczególnie atrakcyjny ze względu na swoją niepowtarzalną atmosferę. Znajduje się w centrum miasta, ale mieści się w szachulcowej stodole. Teatr dysponuje 95 miejscami i często organizuje wystawy sztuki współczesnej. Parking dostępny jest przed budynkiem. * {{Znacznik|Figurentheater Companie|52.42613 |10.79545 |typ=atrakcja}}'''[https://www.wolfsburger-figurentheater.de/ Figurentheater Companie]''', Am Hasselbach 4, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 276237. === Planetarium === * {{Znacznik|Planetarium|52.41706 |10.78155 |typ=atrakcja}}'''[https://planetarium-wolfsburg.de/ Planetarium]''', Uhlandweg 2, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 89025510. Oprócz Planetarium w Hamburgu, Planetarium w Wolfsburgu jest jedynym dużym planetarium w północnych Niemczech. Historia budynku jest dość interesująca: w 1977 roku Volkswagen AG i NRD podpisały umowę, na mocy której VW miał dostarczyć NRD 10 000 Golfów, a w zamian otrzymać projektor planetarium od firmy Carl Zeiss z Jeny o wartości 1,5 miliona marek niemieckich. Z okazji 40. rocznicy Wolfsburga w 1978 roku Volkswagen podarował miastu ten projektor, po czym w 1983 roku na Klieversbergu zbudowano sferyczne planetarium. Parking jest dostępny przy teatrze lub w podziemnym garażu w Südkopf/Rathaus. Autobusy linii 202, 205, 218 i 230 zatrzymują się przy „Teatrze”. Otwarte: środy o 15:00 i 17:00, soboty o 15:00 i 16:00; niedziele o 14:00 (program dla dzieci), niedziele o 15:00; Czas trwania: ok. 45 min. Cena: Wstęp: dorośli 5 €; dzieci, uczniowie, studenci, poborowi, członkowie służby cywilnej, bezrobotni, posiadacze legitymacji socjalnych 3 €; bilet rodzinny 10 €, zniżki grupowe. == Praca == Największą firmą mającą swoją siedzibę w mieście jest Volkswagen. Wolfsburg powstał w 1930 roku właśnie jako osada pracowników tej fabryki. Nadal wielu mieszkańców jest związanych z tym zakładem pracy. == Nauka == == Zakupy == Porschestraße to główna ulica handlowa miasta, która została przekształcona w deptak po tym, jak w początkach historii Wolfsburga była jednym z głównych węzłów komunikacyjnych. Wzdłuż tej ulicy znajduje się kilka sieci i centrów handlowych, a także odbywają się tam regularne wydarzenia, takie jak targi rolne. * {{Znacznik|'''Designer Outlets Wolfsburg'''|52.4288 |10.7937 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.designeroutlets-wolfsburg.de/ Designer Outlets Wolfsburg]''', An Der Vorburg 1, ☏ +49 5361 893 500. Pon.-Sob. 10:00-19:00, Niedz. 13:00-18:00. Centrum Handlowe Wolfsburg Outlet to miejsce, w którym znajdziesz markowe produkty w obniżonych cenach. Znajdują się tam sklepy takich marek jak Diesel, Adidas, Fossil, Nike, Puma, Clinque i Calvin Klein. * {{Znacznik|'''Strefa handlowa Brandgehaege'''|52.369540 |10.731202 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Strefa handlowa Brandgehaege'''. Obejmuje supermarket REAL, który jest otwarty od 7:00 do 23:00 (z bezpłatnym Wi-Fi), MediaMarkt oraz szereg innych sklepów i sieci spożywczych spoza miasta. * {{Znacznik|'''City-Galerie Wolfsburg'''|52.422425 |10.788264 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.city-galerie-wolfsburg.de/ City-Galerie Wolfsburg]''', Porschestraße 45. Centrum handlowe z popularnymi sieciami odzieżowymi i wieloma niedrogimi punktami gastronomicznymi. == Gastronomia == W 2023 roku sprzedano 8,33 miliona kiełbasek '''currywurst marki Volkswagen'''. Kiełbasa jest oficjalną, oryginalną częścią VW. Każdy dealer VW może zamówić kiełbaskę pod numerem części 199 398 500 A, a ketchup curry pod numerem 199 398 500 B. Jest ona również sprzedawana w punktach sprzedaży detalicznej. <gallery mode="packed" heights="150"> DEU VW-Currywurst 20 MSZ111114.jpg|Volkswagen currywurst i ketchup curry </gallery> Ogólnie rzecz biorąc, Wolfsburg ma wszystko, czego można oczekiwać po jedzeniu w mieście tej wielkości. Jednak ze względu na liczną populację włoskich potomków, włoskie restauracje i pizzerie są tanie, liczne i często oferują doskonałą jakość. * {{Znacznik|'''Sausalitos'''|52.4254 |10.7887 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://sausalitos.com/mein-sausalitos/wolfsburg.html Sausalitos]''', Porschestraße 32, ☏ +49 5361 8670310. Pn.-Czw. 12:00-01:00, Pt. 12:00-02:00, Sob. 17:00-02:00, Niedz. 17:00-01:00. Meksykańska restauracja sieciowa i bar koktajlowy. * {{Znacznik|'''Trattoria Incontri'''|52.4223 |10.7840 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Trattoria Incontri''', Goethestraße 53, Wolfsburg, ☏ +49 5361 437254. Pon.-sob. 11:30-23:00, nd. 16:00-23:00. Dobra pizzeria. * {{Znacznik|'''Restaurant Aqua'''|52.43290 |10.79002 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.restaurant-aqua.com/ Restaurant Aqua]''', Parkstraße 1, Wolfsburg, ☏ +49 5361 607091. Wykwintne dania serwowane przez szefów kuchni z wieloma gwiazdkami Michelin w hotelu Ritz-Carlton. Spodziewaj się wysokiej ceny za to doświadczenie. Zaszalej. * {{Znacznik|'''Brackstedter Mühle'''|52.485062 |10.770113 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.brackstedter-muehle.de/en/ Brackstedter Mühle]''', Zum Kühlen Grunde 2, ☏ +49 5366 900. * {{Znacznik|'''La Rotonda'''|52.419935 |10.784436 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://la-rotonda-wolfsburg.xregional.de/ La Rotonda]''', Schillerpassage 7, ☏ +49 5361 291809. Mała, przytulna włoska restauracja z pysznym jedzeniem w rozsądnych cenach. * {{Znacznik|'''BellaItallia'''|52.424572 |10.796800 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/pizzeriabellaitalia.wob# BellaItallia]''', Berliner Ring 12 (''Parking Edeki''), ☏ +49 1573 6938668. Ten wózek z jedzeniem ulicznym może nie wyglądać imponująco, ale pizza (przyrządzana na zamówienie z włoskich składników, które właściciel sam importuje) z pewnością jest warta swojej ceny. == Życie nocne == Wolfsburg nie jest miastem uniwersyteckim, więc życie nocne nie jest niczym szczególnym. Jest kilka barów, ale to w [[Brunszwik]]u impreza toczy się głównie w najlepsze. * {{Znacznik|'''Café & Bar Celona'''|52.42526 |10.78847 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://celona.de/cafe-bar-celona-wolfsburg Café & Bar Celona]''', ​​Porschestraße 32, ☏ +49 5361 8486467. Pn-Czw Niedz 09:00-01:00, Pt Niedz 09:00-03:00. * {{Znacznik|'''Irish Pub WOB'''|52.4220 |10.7854 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.irish-pub-wob.de/ Irish Pub WOB]''', Goethestraße 61, ☏ +49 5361 2724711. Pn-Wt 17:00-01:00, Pt 17:00-03:00, Sob 12:00-03:00, nieczynne w Niedz. == Festiwale, imprezy == * Styczeń/luty: Targi Ślubne w CongressPark Wolfsburg * Kwiecień/maj: Movimentos – Międzynarodowy Festiwal Tańca w KraftWerk / Autostadt * Maj: Festiwal Kurkowy i Folklorystyczny w Allerpark (ok. 450 000 odwiedzających rocznie) * Maj: Co dwa lata Jarmark Drömling na Bürgerplatz i Schützenhaus Vorsfelde * Czerwiec: Międzynarodowa Scena Letnia na Zamku w Wolfsburgu * Czerwiec/lipiec: Romantyczny Ogród na Zamku w Wolfsburgu * Sierpień: Festiwal Starego Miasta na Starówce w Fallersleben * Sierpień: Festiwal Dzików na Starówce w Vorsfelde * Wrzesień: Igrzyska Rycerskie i Targ Cechowy na Zamku w Wolfsburgu (co dwa lata) * Wrzesień: Otwarte Targi Wolfsburga na Zamku w Wolfsburgu – Festiwal Młodej Kultury * Październik: Jesienny Targ Rzemieślniczy na Zamku Neuhaus * Październik: Co dwa lata Międzynarodowe Targi Dostawców (IZB) Największa w Europie giełda dostawców motoryzacyjnych (po raz pierwszy zorganizowana w Allerpark w 2004 roku z powodu braku miejsca w CongressPark) * Październik: Targi Wolfsburga, targi dla firm z Wolfsburga, które przyciągają ok. 40 000 odwiedzających do CongressPark * Grudzień: Jarmark bożonarodzeniowy na zamku w Wolfsburgu i w różnych miejscach w mieście == Noclegi == [[Plik:Hotel-Ritz Autostadt-wolfsburg Wasser.jpg|thumb|right|Otwarty basen hotelu Ritz-Carlton „pływa” w kanale otaczającym AutoStadt]] * {{Znacznik|'''Leonardo Hotel Wolfsburg'''|52.4177 |10.7847 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Leonardo Hotel Wolfsburg''', Rathausstraße 1, ☏ +49 5361 207 0. W centrum miasta. Wymaga remontu, ale obsługa jest dobra, darmowe napoje w minibarze. Duża rozbudowa w trakcie budowy obok pierwotnego hotelu. Średnia cena. * {{Znacznik|'''Global Inn'''|52.4257 |10.7776 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.globalinn.de/ Global Inn]''', Kleiststraße 46, ☏ +49 5361 2700. Wysokiej jakości pokoje. Blisko głównej fabryki VW. * {{Znacznik|'''Parkhotel Wolfsburg'''|52.4146 |10.8053 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.parkhotel-wolfsburg.de/ Parkhotel Wolfsburg]''', Unter den Eichen 55, ☏ +49 53615050. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Świetne udogodnienia, ale dość drogie. Edytuj wskazówki dojazdu OSM * {{Znacznik|'''Ritz-Carlton'''|52.4333 |10.7897 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ritzcarlton.com/en/hotels/wfgrz-the-ritz-carlton-wolfsburg/overview/ Ritz-Carlton]''', Parkstraße 1, ☏ +49 5361 60 70 00. Ten nowoczesny hotel Ritz-Carlton stanowi integralną część AutoStadt i oferuje restaurację z trzema gwiazdkami Michelin. Lounge Club Level jest dostępny dla gości pokoi wyższej kategorii. * {{Znacznik|'''Seehotel am Tankumsee'''|52.4566 |10.6199 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://seehotel-tankumsee.de/ Seehotel am Tankumsee]''', Eichenpfad 2, Isenbüttel, ☏ +49 5374 9100. Przestronny pokój i rozsądne śniadanie. Dobra restauracja, choć nieco droga. Idealna lokalizacja, jeśli chcesz wyjechać poza miasto, ale potrzebujesz samochodu. * {{Znacznik|'''Innside by Meliá Wolfsburg'''|52.4281972 |10.7878833 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Innside by Meliá Wolfsburg''', Heinrich-Nordhoff-Straße 2, ☏ +49 5361 60900, innside.wolfsburg@melia.com. Zameldowanie: od 15:00, wymeldowanie: do 11:00. * {{Znacznik|'''Tryp Wolfsburg'''|52.4285500 |10.7887583 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Tryp Wolfsburg''', Willy Brandt Platz 2, ☏ +49 5361 899000, tryp.wolfsburg@melia.com. Zameldowanie: od 15:00, wymeldowanie: do 12:00. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == * {{Znacznik|'''Policja Wolfsburg-Helmstedt'''|52.42828 |10.79745 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Policja Wolfsburg-Helmstedt''', Heßlinger Str. 27, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 46460 * {{Znacznik|'''Komisariat Policji Południe'''|52.39351 |10.75403 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Komisariat Policji Południe''', Detmeroder Markt 8, 38444 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 848760 == Zdrowie == === Szpitale === * {{Znacznik|'''Klinikum Wolfsburg'''|52.41311 |10.76864 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.klinikum.wolfsburg.de/start Klinikum Wolfsburg]''', Sauerbruchstraße 7, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 800 === Apteki === * {{Znacznik|'''Galerie Apotheke'''|52.42199 |10.78742 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Galerie Apotheke''', Porschestraße 45, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 22500, Fax: +49 (0)5361 24313, E-Mail: info@galerie-apotheke.de. Otwarte: pon. – pt. 8:00 – 20:00, sob. 9:00 – 20:00. * {{Znacznik|'''Porsche-Apotheke'''|52.42292 |10.78773 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.porsche-apotheke.de/ Porsche-Apotheke]''', Porschestraße 41E, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 15059, Fax: +49 (0)5361 13462, E-Mail: info@porscheapotheke.de . Otwarte: pon. – pt. 8:30 – 19:00, sob. 9:00 – 14:00. * {{Znacznik|'''Olympia Apotheke'''|52.42336 |10.78657 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Olympia Apotheke''', Kaufhofpassage 7, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 81010, Fax: +49 (0)5361 810119, E-Mail: info@olympia-apotheke-wolfsburg.de. Otwarte: pon., wt. i czw. 8:00 – 19:00, śr. i pt. 8:00 – 18:00. * {{Znacznik|'''Wolf-Apotheke'''|52.42011 |10.76104 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.wolf-apotheke-wolfsburg.de/ Wolf-Apotheke]''', Brandenburger Platz 5, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 32221, Fax: +49 (0)5361 31394, E-Mail: info@wolf-apotheke-wolfsburg.de. Otwarte: pon. – pt. 8:00 – 12:30 + 14:30 – 18:00, sob. 8:00 – 12:30. * {{Znacznik|'''Mohren-Apotheke'''|52.42443 |10.79278 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Mohren-Apotheke''', Rothenfelder Str. 23, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 24014, Fax: +49 (0)5361 13795, E-Mail: mohren-apotheke-gruenwald@t-online.de. Otwarte: pon., wt., czw. i pt. 8:30–18:00, śr. 8:30–15:00, sob. 9:00–12:00. * {{Znacznik|'''Hansa-Apotheke'''|52.44778 |10.80191 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://hansa-apotheke-wolfsburg.de/ Hansa-Apotheke]''', Hansaplatz 12, 38448 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 62072, Fax: +49 (0)5361 62073, E-Mail: hansa-apotheke@wolfsburg.de. Otwarte: pon., wt., czw. i pt. 8:00 – 18:00, śr. i sob. 8:00 – 12:30. * {{Znacznik|'''Sonnen-Apotheke'''|52.41933 |10.78455 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.sonnen-apotheke-wolfsburg.de/ Sonnen-Apotheke]''', Porschestraße 100, 38440 Wolfsburg. Tel.: +49 (0)5361 12710, Fax: +49 (0)5361 6544986, E-Mail: info@sonnen-apotheke-wolfsburg.de. Otwarte: pon., wt., czw. i pt. 8:00 – 18:30, śr. 8:00 – 13:00, sob. 9:00 – 13:00. == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Informacja Turystyczna w Wolfsburgu'''|52.42910 |10.78809 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Informacja Turystyczna w Wolfsburgu''', Willy-Brandt-Platz 3 (''na dworcu głównym''). Tel.: +49 (0)5361 89993-0, faks: +49 (0)5361 89993-94. Godziny otwarcia: pon. – sob. 9:00 – 18:00, niedz. 10:00 – 15:00. == Gdzie dalej == * Na zachód do stolicy kraju związkowego '''[[Hanower]]u''' * Na północny zachód do miasta młynarskiego '''[[Gifhorn]]''' * Na północ do '''[[Pustać Lüneburska|Pustaci Lüneburskiej]]''' i '''[[Uelzen]]''' * Na północny wschód do '''Parku Krajobrazowego [[Drömling]]''' i nieco dalej na północ do małego ceglanego miasteczka '''[[Brome]]''' z zamkiem, który został ponownie otwarty w 2014 roku po renowacji * Na wschód przez dawną granicę wewnątrzniemiecką w pobliżu '''[[Helmstedt]]''' w kierunku '''[[Magdeburg]]a''' * Na południowy wschód przez '''[[Königslutter]]''' do wzgórz '''[[Elm]]''' * Na południe przez '''[[Brunszwik]]''' i '''[[Wolfenbüttel]]''' do Parku Krajobrazowego '''[[Harz]]u''' * Na południowy zachód przez '''[[Salzgitter]]''' do miasta '''[[Goslar]]''' u podnóża '''[[Harz]]'''u {{użyteczny}} {{Jest w|Dolna Saksonia}} {{geo|52.4231|10.7872|zoom=13}} [[Kategoria:Dolna Saksonia]] evdli5k1gob0bcan9r3go8cwewssm1b 0 6813 157233 154803 2026-06-08T16:31:54Z Moromar 2451 /* Samolotem */ 157233 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Hildesheim |nazwa oryginalna = |widok = St Mary's Cathedral and St Michael's Church at Hildesheim.jpg |opis = |herb = Wappen_Hildesheim.svg |mapa = Hildesheim-Position.png |państwo = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]] |region = [[Plik:Flag of Lower Saxony.svg|20px]] [[Dolna Saksonia]] |powierzchnia = 92,29 |wysokość = 81 |ludność = 98 500 |prefiks = 05121 |kod pocztowy = 31134–31141 |www = https://www.stadt-hildesheim.de/ }} '''Hildesheim''' leży w południowej części [[Dolna Saksonia|Dolnej Saksonii]] i znane jest przede wszystkim jako miasto uniwersyteckie i biskupie. Symbolem miasta jest róża. Nazywane jest '''''Miastem Róż''''' ze względu na tysiącletni krzew różany i około 50 000 róż rosnących w całym mieście. Miasto katedralne jest uważane za nieoficjalną stolicę kultury [[Dolna Saksonia|Dolnej Saksonii]] i w 2015 roku obchodziło 1200-lecie istnienia. Hildesheim, wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], szczyci się licznymi zabytkami i skarbami sztuki światowej klasy. == Charakterystyka == Hildesheim, położone w sercu [[Dolna Saksonia|Dolnej Saksonii]], to klejnot historii i kultury, który czeka na odkrycie. Z korzeniami głęboko zakorzenionymi w średniowiecznej tkance, to miasto jest nie tylko skrzyżowaniem dróg i opowieści, ale także miejscem, gdzie przeszłość i teraźniejszość harmonijnie się przenikają, oferując odwiedzającym niepowtarzalne wrażenia. Hildesheim, z jego niezwykłym dziedzictwem architektonicznym, to skansen, ale także tętniące życiem miasto z bogatym kalendarzem wydarzeń kulturalnych, barwnymi targami i sceną kulinarną, która zachwyca podniebienia tradycyjnymi smakami i gastronomicznymi innowacjami. Oprócz bogatej historii, Hildesheim słynie z tętniącego życiem życia kulturalnego. W mieście znajduje się wiele muzeów, w tym Muzeum Rzymskie i Pelizaeusa, znane ze zbiorów poświęconych egipskim i starożytnym cywilizacjom, oraz Muzeum Katedralne, w którym znajdują się bezcenne skarby. Tradycję akademicką Hildesheim kontynuuje Uniwersytet Hildesheim, instytucja, która przyczynia się do ożywionej wymiany intelektualnej w mieście. Ulice Hildesheim tętnią życiem przez cały rok festiwalami i jarmarkami, celebrującymi zarówno tradycję, jak i innowację. Jarmark Bożonarodzeniowy, z drewnianymi straganami i migoczącymi światłami, przemienia miasto w czarującą zimową krainę czarów, a Festiwal M'era Luna przyciąga fanów muzyki gotyckiej i kultury alternatywnej z całego świata. Ciekawostką, która fascynuje odwiedzających, jest wspomniana Róża Hildesheim, znajdująca się na murze opactwa św. Michała. Ta dzika róża, uważana za najstarszą na świecie, stała się symbolem odrodzenia i odporności, odzwierciedlając niezłomnego ducha miasta. === Geografia === Hildesheim cieszy się wyjątkowo korzystnym położeniem geograficznym, w niewielkiej odległości od głównych ośrodków administracyjnych i kulturalnych, takich jak [[Hanower]], [[Goslar]] i [[Getynga]]. Jego położenie ukształtowało nie tylko miejski i naturalny krajobraz miasta, ale także wpłynęło na jego historię, kulturę i rozwój gospodarczy. Miasto jest strategicznie położone 30 km na południe od [[Hanower]]u, w pobliżu granicy między rozległą Niziną Północnoniemiecką a podnóżami gór [[Harz]]u, oferując zróżnicowany krajobraz, który łagodnie przechodzi od gęsto zaludnionych terenów miejskich do spokojnych terenów wiejskich. Teren Hildesheim jest w przeważającej mierze płaski, z niewielkimi pagórkami, które urozmaicają krajobraz. Miasto przecinają dwie główne rzeki, Innerste i Leine, które odegrały kluczową rolę w rozwoju regionu, dostarczając niezbędnych zasobów wodnych dla rolnictwa, przemysłu i codziennego życia mieszkańców. === Kiedy jechać === Położenie geograficzne Hildesheim sprzyja umiarkowanemu klimatowi, z stosunkowo łagodnymi zimami i chłodnymi latami, typowymi dla regionów śródlądowych północnych [[Niemcy|Niemiec]]. Opady są równomiernie rozłożone przez cały rok, co sprzyja bujnej roślinności i uprawie różnorodnych roślin rolnych w okolicach miasta. Zwiedzanie Hildesheim oferuje różne doświadczenia w zależności od pory roku. Choć każda pora roku ma swój własny urok, są takie momenty, w których miasto ukazuje swój pełny blask. '''Wiosna''' to idealny czas na zwiedzanie Hildesheim, zwłaszcza od połowy kwietnia do maja, kiedy łagodny klimat i kwitnące wiśnie przemieniają miasto w tętniącą życiem barwną przestrzeń. To idealny czas na spacer po Magdalenengarten, starożytnym ogrodzie botanicznym, gdzie przyroda budzi się do życia w całej swojej krasie. Wiosna to również pora roku, w której odbywają się tradycyjne festiwale i targi pod gołym niebem, oferując wyjątkową okazję do zanurzenia się w lokalnej kulturze. '''Lato''' w Hildesheim to synonim festiwali i życia na świeżym powietrzu. Ciepły, choć rzadko duszny klimat pozwala w pełni cieszyć się wydarzeniami takimi jak Festiwal M'era Luna, jeden z największych w Europie festiwali muzyki gotyckiej i kultury alternatywnej, odbywający się w sierpniu. Letnie wieczory to idealne miejsce na zwiedzanie licznych miejskich ogródków piwnych i restauracji na świeżym powietrzu, gdzie w swobodnej atmosferze można delektować się tradycyjnymi potrawami i lokalnymi piwami. '''Jesień''' to prawdopodobnie najbardziej malownicza pora roku na wizytę w Hildesheim, dzięki barwnej roślinności, która maluje miejskie parki i ogrody ciepłymi odcieniami czerwieni, pomarańczy i żółci. Wrzesień i październik oferują przyjemne temperatury do uprawiania sportów na świeżym powietrzu, takich jak piesze wędrówki i jazda na rowerze po okolicznych terenach, gdzie można odkryć urzekające wiejskie krajobrazy. Co więcej, jesień to sezon zbiorów, a wiele lokalnych targów oferuje świeże sezonowe produkty, w tym słynny ''Grünkohl'', czyli jarmuż, kluczowy składnik lokalnej kuchni. '''Zima''' w Hildesheim jest magiczna, zwłaszcza w '''okresie Bożego Narodzenia''', kiedy Jarmark Bożonarodzeniowy przemienia historyczne centrum w czarującą wioskę świąteczną z migoczącymi światełkami, drewnianymi chatkami i unoszącym się kuszącym aromatem grzanego wina i świątecznych słodkości. Choć temperatury bywają niskie, urok ośnieżonego miasta i ciepła atmosfera jego kawiarni i targowisk sprawiają, że ta pora roku jest wyjątkowo gościnna i czarująca. === Historia === [[Plik:Hildesheim 1729.jpg|thumb|center|500px|Hildesheim w rycinie z 1729 roku]] Historia Hildesheim sięga ponad tysiąca lat wstecz, kiedy to w 815 roku n.e. Ludwik Pobożny, syn Karola Wielkiego, założył miasto jako biskupstwo. Wydarzenie to zapoczątkowało epokę dobrobytu i rozwoju, wraz z budową ważnych obiektów sakralnych, które na wieki kształtowały krajobraz miasta. W średniowieczu Hildesheim stał się ważnym ośrodkiem sztuki i kultury, po części dzięki obecności diecezji. Miasto rozkwitło jako ośrodek nauki i duchowości, przyciągając artystów, rzemieślników i uczonych z całej [[Europa|Europy]]. O tym okresie świetności świadczą wspaniałe romańskie kościoły św. Michała Archanioła i św. Marii, oba wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]], które wciąż zachwycają odwiedzających niezwykłymi przykładami architektury i sztuki sakralnej. [[Plik:Hildesheim Marktplatz P 616-18-th.jpg|thumb|Rynek]] Historia Hildesheim nie była jednak pozbawiona wyzwań. Miasto przetrwało liczne konflikty, pożary, a nawet zniszczenia podczas II wojny światowej, które obróciły znaczną część jego historycznego centrum w gruzy. Ale niczym legendarna Róża z Hildesheim, która według tradycji rozkwitała przez ponad tysiąc lat na ścianie starożytnej katedry, miasto wykazało się niezwykłą odpornością, odradzając się z popiołów. Okres powojenny zapoczątkował ambitny projekt odbudowy, w ramach którego skrupulatnie odrestaurowano zabytki Hildesheim, przywracając miastu dawną świetność. Działania te nie tylko ocaliły bogate dziedzictwo kulturowe miasta, ale także wzmocniły więź między jego mieszkańcami a ich historią, czyniąc Hildesheim doskonałym przykładem tego, jak przeszłość może inspirować przyszłość. == Dzielnice == [[Plik:TrockenerKampKirschblüte.jpg|thumb|wiśnie w Neuhof, ''wiosce kwitnącej wiśni'']] [[Plik:BockwindmühleMarienrode.jpg|thumb|left|Młyn Marienrode]] [[Plik:Oststadt2.jpg|thumb|Dom mieszkalny w Oststadt]] [[Plik:EinumKirche.jpg|thumb|left|Średniowieczny kościół parafialny w Einum]] Obszar miejski oficjalnie obejmuje centrum (zarówno historyczne centrum, jak i tzw. ''Neustadt'', czyli Nowe Miasto) oraz 13 rozproszonych przysiółków. Niektóre z nich są już tak wkomponowane w tkankę miejską, że nie można ich już wyodrębnić jako oddzielnych przysiółków; inne, jak Itzum, to małe miasteczka, wielkością dorównujące małym miastom, liczące do 8000 mieszkańców. * {{Znacznik|'''Marienburger Höhe'''|52.1353 |9.96889 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Marienburger Höhe''' – siedziba Uniwersytetu Hildesheim – charakteryzuje się wielowarstwową architekturą, z budynkami reprezentującymi niemal każdą epokę historii Hildesheim. * {{Znacznik|'''Moritzberg'''|52.1506 |9.91722 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Moritzberg''' – wzmiankowany już w 1028 roku jako osada na górze o tej samej nazwie, jest jedną z dzielnic wartych odwiedzenia, choćby ze względu na wspaniały kościół św. Maurycego. Przed nadejściem chrześcijaństwa i założeniem klasztorów było to pogańskie miejsce kultu poświęcone bogu wojny, Tyrowi lub Ziu. Równie spektakularne są tereny zielone i szlaki turystyczne, które się stąd rozchodzą. * {{Znacznik|'''Nordstadt'''|52.1645 |9.95127 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Nordstadt''' (Dzielnica Północna) – dzielnica przemysłowa założona i zbudowana niemal w całości w latach 1860–1900. Z pierwotnego centrum, udokumentowanego już w 1135 roku, zachowało się niewiele, a dziś dzielnica ta nie cieszy się dużym zainteresowaniem turystów. * {{Znacznik|'''Oststadt'''|52.1551 |9.96417 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Oststadt''' (Dzielnica Wschodnia) – rozwinięta w drugiej połowie XIX wieku, rozciąga się na wschód od nowego miasta, jak sama nazwa wskazuje, obejmując obszar około 4 km², na którym znajduje się właściwe Oststadt, Siedlung Stadtfeld oraz dzielnica mieszkaniowa Fahrenheit. Ta przesiąknięta historią dzielnica zawdzięcza swoje powstanie rozbiórce średniowiecznych fortyfikacji miejskich oraz budowie linii kolejowej i Dworca Wschodniego (''Ostbahnhof''), co utorowało drogę ekspansji miejskiej w kierunku wschodnim. Charakteryzujące się zabudową z epoki grynderskiej i rosnącą liczbą ludności, Oststadt zachowało swoją strukturę nawet podczas II wojny światowej, ponosząc niewielkie szkody w porównaniu z innymi częściami miasta. Dziś nadal ewoluuje wraz z rozwojem nowych dzielnic, takich jak „Ostenda” na terenie dawnych koszar Mackensena. * {{Znacznik|'''Achtum-Uppen'''|52.1386 |10.0215 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Achtum-Uppen''' — położone na wschód od historycznego centrum, to dzielnica składająca się z dwóch odrębnych sektorów: Achtum, dawnej wsi położonej cztery kilometry na wschód od Hildesheim, oraz Uppen, nieco mniejszej, położonej pięć kilometrów na wschód od miasta. Achtum, po raz pierwszy wspomniane w dokumencie w 1173 roku, ma długą historię, która obejmuje biskupa Adeloga, który przekazał dziesiątą część wsi klasztorowi Godehardik i nabył własny kościół w 1195 roku. Uppen, znane jako najdalej na wschód wysunięty punkt Hildesheim, zostało po raz pierwszy udokumentowane w 1125 roku i zyskało znaczenie historyczne w średniowieczu dzięki budowie wieży i przełęczy, „Uppen Pass”, jako części systemu obronnego miasta. Obie wsie zostały włączone do Hildesheim podczas reformy terytorialnej z 1974 roku, co pozwoliło zachować ich bogate dziedzictwo historyczne i kulturowe. * {{Znacznik|'''Bavenstedt'''|52.1744 |9.98778 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bavenstedt''' — Obszar ten charakteryzuje się żyznymi czarnymi glebami ''Hildesheimer Börde'' (kraina Hildesheim), a ślady osadnictwa można znaleźć już w III–V w. n.e., o czym świadczą znaleziska na terenie obecnego obszaru przemysłowego Steven. Po raz pierwszy wspomniane w dokumentach około roku 900, a następnie w 1221 roku jako „Babenstedt”, Bavenstedt na przestrzeni wieków doświadczyło znacznego rozwoju, w tym nabycia w XIX wieku przez kupca sukienniczego z Hildesheim, Johanna Georga Lüntzela, dużego majątku rolnego, który w 1894 roku stał się uznanym dworem. Liczba ludności stale rosła, z 385 mieszkańców w 1895 roku do 1441 pod koniec 2008 roku. * {{Znacznik|'''Drispenstedt'''|52.1736 |9.97111 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Drispenstedt''' – położone na północ od Hildesheim – może poszczycić się długą i burzliwą historią, a pierwsza udokumentowana wzmianka o nim pochodzi z 1193 roku. Wieś uległa znacznemu zniszczeniu podczas waśni miejskich w Brunszwiku w 1493 roku oraz waśni kościelnej w Hildesheim w 1522 roku, co doprowadziło do grabieży i dewastacji pól. Wraz z wprowadzeniem reformacji w kościele św. Andrzeja w Hildesheim w 1542 roku, Drispenstedt przeszło na protestantyzm, choć napotkało próby nawrócenia na katolicyzm, zmieniając wyznanie podczas wojny trzydziestoletniej, by powrócić do katolicyzmu dopiero po jej zakończeniu. Istotna transformacja nastąpiła w latach 60. XX wieku wraz z powstaniem ponad 1800 nowych mieszkań w Neu-Drispenstedt, zarządzanych głównie przez Gemeinnützige Baugesellschaft, w których mieszkało około 5000 osób różnych narodowości. Dziś jest to „wieloetniczna” dzielnica Hildesheim. * {{Znacznik|'''Einum'''|52.1639 |10.0111 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Einum''' – cicha wschodnia dzielnica położona wzdłuż drogi [[Plik:Bundesstraße_1_number.svg|25px]], około 4 km od centrum miasta – ma historię sięgającą 996 roku, kiedy to po raz pierwszy wspomniano o niej jako Egenhem. Do czasu włączenia do Hildesheim w 1974 roku Einum było samodzielną gminą, liczącą w 2019 roku 915 mieszkańców. Wieś, historycznie związana z Hildesheim poprzez posiadłości klasztoru Godehard i katedry w Hildesheim, była również domem pustelnika, upamiętnionego dziś przez kaplicę Marienkapelle (Kaplicę Mariacką) z 1688 roku, symbol miejsca, przedstawioną w herbie Einum. Godne uwagi jest założenie w 1864 roku przez psychiatrę Ludwiga Snella pierwszej „koloni rolniczej dla chorych psychicznie” w Niemczech. Społeczność, tradycyjnie rolnicza i religijna, zachowuje silną tożsamość katolicką, choć dziś jest bardziej zróżnicowana. Niedawne wykopaliska przeprowadzone w 2008 roku ujawniły ślady osadnictwa z epoki brązu, co świadczy o długiej historii osadnictwa na tym obszarze. * {{Znacznik|'''Himmelsthür'''|52.1636 |9.91389 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Himmelsthür''' — Himmelsthür, o dość ambitnej nazwie, którą można przetłumaczyć jako „brama niebios”, leży między wzgórzami Giesen na południu a Gallbergiem na północy. To miasto, dawna parafia katolicka, słynie z poczty bożonarodzeniowej (fikcyjnych urzędów pocztowych, w których dzieci mogą dostarczać listy do Świętego Mikołaja), zainspirowanej nazwą, która przywołuje niebiańskie obrazy. Jego historia rozpoczyna się w 1022 roku, kiedy to nazywało się jeszcze Hemethesdoron. Biskup Bernward z Hildesheim przekazał kilka posiadłości klasztorowi św. Michała Archanioła, co doprowadziło do budowy zarządu i kaplicy. Na przestrzeni wieków Himmelsthür rozwijał się dzięki inwestycjom różnych organizacji religijnych w Hildesheim, przekształcając się ze zbioru odizolowanych posiadłości rolnych w zorganizowaną społeczność. Podczas II wojny światowej dzielnica ucierpiała w wyniku intensywnych bombardowań, szczególnie w 1945 roku, które poważnie zniszczyły okolicę, w tym kościół parafialny św. Marcina. Pomimo zniszczeń, Himmelsthür został odbudowany i oficjalnie włączony do miasta Hildesheim w 1974 roku, kontynuując rozwój i rozbudowę jako jedna z 14 miejscowości w mieście. * {{Znacznik|'''Itzum'''|52.1122 |9.99389 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Itzum''' — na południowych stokach Galgenbergu, na południowy wschód od miasta. Nazwa pochodzi od wsi Itzum, po raz pierwszy wspomnianej w dokumencie w 1372 roku, która pozostała niezależną gminą aż do włączenia jej do Hildesheim w 1974 roku, wraz z siedmioma innymi wsiami. Tradycyjnie związana z rolnictwem ze względu na żyzne gleby lessowe i kościół katolicki, wieś Itzum liczyła zaledwie 330 mieszkańców w 1895 roku, a na jej herbie widnieje święty Jerzy zabijający smoka. Po przyłączeniu do Hildesheim, Itzum doświadczyło znacznego rozwoju budownictwa mieszkaniowego, zwłaszcza od 1982 roku, kiedy to rozpoczęto budowę nowych domów pomiędzy starym centrum Itzum a Marienburger Höhe, tworząc obszar mieszkalny oferujący panoramiczne widoki na dolinę Innerste. Odkrycie w 2006 roku artefaktów kultury ceramiki wstęgowej, datowanych na około 7500 lat, podkreśliło starożytną obecność człowieka na tym obszarze, dodając kolejną warstwę historyczną do tej dynamicznej dzielnicy Hildesheim. * {{Znacznik|'''Neuhof/Hildesheimer Wald'''|52.12 |9.907 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Neuhof/Hildesheimer Wald''' — Założony około 1260 roku przez mnichów cysterskich z klasztoru Marienrode, rozwinął się w dogodnym położeniu dzięki żyznej ziemi i bliskości strumienia Schwarze Riede. Nazwa „Neuhof” (nowy dziedziniec) sugeruje, że wieś powstała jako nowa osada rolnicza założona przez mnichów, a ulica „''Dethmarstraße''” w starym centrum Neuhof upamiętnia opata klasztoru, Dethmara. Wokół centrum klasztoru rozwinęła się wieś rolnicza bez kościoła, której mieszkańcy uczęszczali do kościoła w pobliskim Marienrode. Wieś, znana w XIX i XX wieku jako „''wioska kwitnącej wiśni''” ze względu na liczne drzewa wiśniowe, stała się popularnym celem wycieczek. Pobliski Hildesheimer Wald, wzmiankowany od 1440 roku, stał się znaczącym ośrodkiem przemysłowym w latach 1935/36, kiedy firma Robert Bosch AG zbudowała fabrykę produkującą części do samolotów dla Luftwaffe, zamaskowaną w celu ochrony przed nalotami. Ten „Ausweichwerk I” w Kleinmachnow pod Berlinem, a późniejszy „Ausweichwerk II”, planowany w Hildesheimer Wald, były częścią nazistowskich działań zbrojeniowych Niemiec. Projekt drugiej fabryki powstał jednak w Neuhof, gdzie Bosch planował budowę zakładu produkującego części do pojazdów wojskowych, zarządzanego przez firmę ELFI pod fikcyjną nazwą. Podczas wojny fabryka w Neuhof stała się głównym ośrodkiem produkcji części do silników, zatrudniającym znaczną liczbę robotników przymusowych. * {{Znacznik|'''Ochtersum'''|52.1333 |9.95 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ochtersum''' — położone na południe od Hildesheim. Bliskość Barienrode, oddzielonego jedynie wąskim pasem gruntów rolnych, wskazuje, że rozwój Ochtersum osiąga swoje naturalne granice. Pierwsza udokumentowana wzmianka o Ochtersum pochodzi z 1132 roku, a nazwa prawdopodobnie pochodzi od słowa „Ochtger” lub „Ortger”, oznaczającego „dom Ochtgerów”. Historycznie Ochtersum było miejscem ważnego domu duchownego w Hildesheim, a „Burghof” sugeruje obecność dawnej rezydencji szlacheckiej. Społeczność była tradycyjnie związana z kaplicą św. Stefana w Lucienvörde, co nadal jest ukazane w herbie Ochtersum. Pomimo dawnej przynależności katolickiej, skład religijny ludności zmieniał się z biegiem czasu, zwłaszcza po przybyciu uchodźców po wojnie i wymianie demograficznej z innymi obszarami Hildesheim. * {{Znacznik|'''Sorsum'''|52.1461 |9.88083 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sorsum''' — położone pięć kilometrów na zachód od Hildesheim, jest najbardziej wysuniętą na zachód dzielnicą miasta i niegdyś było samodzielną gminą aż do włączenia do Hildesheim w 1974 roku. Pierwsza udokumentowana wzmianka o Sorsum pochodzi z 1125 roku, a różne nazwy na przestrzeni wieków odzwierciedlają jej długą historię. Wieś ma głębokie korzenie w lokalnej szlachcie i instytucjach kościelnych, o czym świadczy nadanie ziemi przez Edelherren z Meinersen i przeniesienie własności na klasztor Marii Magdaleny. Zabytkiem historycznym jest Sorsumer Mühle, młyn wodny wzmiankowany już w 1215 roku i przebudowany w 1811 roku. W średniowieczu Sorsum było domem ważnego dziedzińca gospodarczego klasztoru Magdalen, który nadal istnieje i jest godny uwagi. == Dojazd == Główny dworzec kolejowy i parkingi znajdują się w centrum miasta lub na jego północnym skraju. Lotnisko i port są połączone z centrum miasta autobusem miejskim linii 17 od poniedziałku do piątku. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem komercyjnym jest {{Znacznik|Port lotniczy Hanower|52.460214|9.683522|typ=transport|treść=}}'''[https://www.hannover-airport.de/informationen-fuer-fluggaeste-und-besucher/ lotnisko w Hanowerze]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Hanower|HAJ]]}}). Czas podróży z przesiadką w [[Hanower]]ze wynosi 1 godzinę i 15 minut. {{Znacznik|Lotnisko Hildesheim|52.179833|9.945667|typ=transport|treść=}}'''[https://www.flugplatz-hildesheim.de/ Lotnisko Hildesheim]''' ({{IATA|ZNP}}), zlokalizowane pod adresem Am Flugplatz 26, 31137 Hildesheim, Niemcy. Tel.: +49 (0)5121 521 72, faks: +49 (0)5121 51 86 61, e-mail: flugleitung@flugplatz-hildesheim.de. Posiada utwardzony, oświetlony pas startowy o wymiarach 1220 m x 23 m i jest lotniskiem komercyjnym klasy II, dopuszczonym do obsługi samolotów o masie do 5,7 tony. Ze względu na dogodne położenie w pobliżu terenów wystawowych w [[Hanower]]ze (około 20 minut jazdy taksówką zbiorową) cieszy się ono popularnością wśród odwiedzających targi przemysłowe i targi CeBIT. Lotnisko znajduje się na północnym krańcu miasta. Terminal znajduje się przy ulicy „Am Flugplatz”, 1 km od autostrady [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]], zjazd 61. Główny dworzec kolejowy znajduje się niecałe 2 km od lotniska. Z głównego dworca kolejowego można dojechać na lotnisko autobusem linii 17. :Z restauracji '''Airport Diner''', zlokalizowanej w wieży kontrolnej, roztacza się interesujący widok na pasy startowe i samoloty. Restauracja serwuje kawę, napoje alkoholowe, soki, pizzę i dania dnia od 10:00 do wieczora. Przed wieżą kontrolną dostępny jest bezpłatny parking. === Koleją === {{Znacznik|Dworzec Główny w Hildesheim|52.1606|9.95389|typ=transport|treść=}}'''[https://www.bahnhof.de/hildesheim-hbf Dworzec Główny w Hildesheim]''' (''Hauptbahnhof'') to stacja ICE, z której co godzinę odjeżdżają pociągi z [[Berlin]]a przez [[Brunszwik]] oraz z [[Frankfurt nad Menem|Frankfurtu nad Menem]] przez [[Kassel]]-Wilhelmshöhe. Dostępne są również dwa połączenia S-Bahn (kolej podmiejska) co godzinę oraz jedno połączenie Regional Express (Regional Express) z [[Hanower]]u co godzinę. Dalsze bezpośrednie połączenia regionalne dostępne są z [[Goslar]] przez [[Salzgitter]]-Ringelheim, [[Bünde]] przez [[Hameln]] (NordWestBahn) oraz z [[Brunszwik]]u (ENNO). {{Znacznik|Dworzec Wschodni w Hildesheim|52.1458|9.96296|typ=transport|treść=}}'''[https://www.bahnhof.de/hildesheim-ost Dworzec Wschodni w Hildesheim]''' (''Ostbahnhof''), położony około 200 metrów na wschód od starówki, obsługuje pociągi linii do [[Goslar]] i Bodenburga (w południowej części dzielnicy Hildesheim). === Samochodem === Hildesheim jest połączony z siecią autostrad autostradą [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] poprzez węzły Hildesheim-Drispenstedt i Hildesheim (''61'' i ''62''). Do miasta można dojechać z sąsiednich miast: [[Hanower]]u, [[Brunszwik]]u, [[Salzgitter]], [[Hameln]], [[Alfeld (Leine)]], [[Goslar]] i [[Peine]] drogami federalnymi [[Plik:Bundesstraße_1_number.svg|25px]], [[Plik:Bundesstraße_6_number.svg|25px]], [[Plik:Bundesstraße_243_number.svg|25px]]i [[Plik:Bundesstraße_494_number.svg|25px]]. Wszystkie parkingi wielopoziomowe i garaże są podłączone do systemu naprowadzania na parking. Opłata za godzinę wynosi około 1,50 euro. Bezpłatny parking jest dostępny niemal wyłącznie poza centrum miasta lub po godzinie 19:00 w dni powszednie. Od 2016 roku centrum Hildesheim otacza obwodnica, podobna do tych w [[Hanower]]ze, [[Brunszwik]]u i [[Hamburg]]u. Obwodnica jest oznakowana. === Autobusem === [[plik:Hildesheim_ZOB.jpg|thumb|ZOB w Hildesheim]] {{Znacznik|Centralny dworzec autobusowy (ZOB)|52.15913 |9.95086 |typ=transport|treść=}}'''Centralny dworzec autobusowy (ZOB)''' znajduje się bezpośrednio obok głównego dworca kolejowego, na północnym krańcu strefy pieszej. Od 2013 roku Hildesheim jest połączony z krajową siecią autobusów dalekobieżnych, z kilkoma odjazdami i przyjazdami dziennie na ZOB. Podróż autobusem jest zazwyczaj najwygodniejszą opcją dla osób przyjeżdżających z regionu. W przypadku dłuższych podróży często konieczna jest wielokrotna przesiadka. === Statkiem === Do {{Znacznik|Port Hildesheim|52.1740 |9.9294|typ=transport|treść=}}'''portu w Hildesheim''' można dotrzeć 15-kilometrowym kanałem odgałęziającym się od Kanału Śródlądowego. Port jest wykorzystywany głównie w celach komercyjnych. === Rowerem === Szlak rowerowy '''Radweg-zur-Kunst''' prowadzi wzdłuż rzeki Innerste przez Hildesheim. Po drodze można podziwiać liczne dzieła sztuki, rzeźby i inne dzieła sztuki. Dalekobieżny '''szlak rowerowy Berlin-Hamel'''n przebiega przez Hildesheim głównymi drogami: Berliner Straße, Bismarckstraße, Kaiserstraße i Schützenallee ([[Plik:Bundesstraße_1_number.svg|25px]]). Ślady GPS i opisy trasy (również w kierunku powrotnym) można znaleźć na stronie [https://www.radreise-wiki.de/Berlin-Hameln wiki poświęconej rowerom]. Sieć ścieżek rowerowych w mieście jest połączona z dalekobieżnymi trasami rowerowymi za pomocą specjalnie oznakowanych tras. Do Hildesheim można również łatwo dojechać rowerem z sąsiednich miast: [[Hanower]]u, [[Hameln]] i [[Goslar]], korzystając z tras oddalonych od ruchu samochodowego. == Komunikacja == {{mapa|52.15271|9.95233|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}} Centrum miasta można łatwo zwiedzać pieszo. Wszystkie zabytki i obiekty użyteczności publicznej są oznakowane. Rowerzyści również znajdą własne, spójne oznakowanie w całym mieście i regionie Hildesheim. Hulajnogi elektryczne są dostępne w Hildesheim od 2020 roku. Na dłuższe dystanse dostępne są autobusy miejskie i taksówki. Bilet jednorazowy na autobus miejski kosztuje 2,80 euro dla dorosłych i 1,40 euro dla dzieci. Jest ważny przez 60 minut i uprawnia do nieograniczonej liczby przejazdów. Dostępne są również bilety krótkodystansowe, ważne na trzy przystanki bez przesiadek. Kosztują one 1,40 euro dla dorosłych i 0,75 euro dla dzieci. Więcej informacji można uzyskać w komunikacji miejskiej w Hildesheim pod numerem telefonu 66666. == Warto zobaczyć == '''[https://www.hildesheim-tourismus.de/ Szlak Różany]''' pozwala zwiedzić ponad 25 najważniejszych zabytków miasta. Trasa jest konsekwentnie oznaczona symbolami róży i zaczyna się i kończy na Rynku. Szczegółowa broszura w kilku językach jest dostępna w Biurze Informacji Turystycznej. Najlepszy sposób na zwiedzanie miasta rowerem opisano na [https://www.radreise-wiki.de/Hildesheim_Stadtrundfahrt wiki poświęconej rowerom]. === Kościoły === [[Plik:Hildesheimer Dom 2015.JPG|thumb|Katedra w Hildesheim, obiekt światowego dziedzictwa UNESCO od 1985]] [[Plik:Hildesheim-St Michaels Church.outside.JPG|320px|thumb|'''Kościół św. Michała Archanioła''' (Michaeliskirche) - Światowe Dziedzictwo Kulturowe]] * {{zobacz | name=[https://www.dom-hildesheim.de/ Katedra w Hildesheimi pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny] | alt= | url= | adres= | lat=52.148889| long=9.947222| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Katedra (zbudowana w latach 815–872) została wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1985 roku. Na szczególną uwagę zasługują Drzwi Bernwarda, zlecone przez biskupa, od którego katedra wzięła swoją nazwę w 1015 roku, Kolumna Chrystusa z 1020 roku, brązowa chrzcielnica oraz „Tysiącletni Krzew Różany” na zewnętrznej ścianie wschodniego chóru. — Katedra została zniszczona podczas II wojny światowej, z wyjątkiem westwerku i murów zewnętrznych, i została odbudowana w 1960 roku w uproszczonym stylu opartym na formach wczesnoromańskich. Podczas tej rekonstrukcji zrezygnowano z cech barokowych, zburzono bliźniacze wieże dobudowane po 1840 roku i przywrócono pierwotny wygląd. W latach 2010–2014 katedra przeszła gruntowną renowację, podczas której obniżono podłogę o 60 cm do pierwotnego poziomu. Katedra została ponownie otwarta 15 sierpnia 2014, co jednocześnie oznaczało początek obchodów 1200. rocznicy powstania diecezji w 2015. Otwarte codziennie w godzinach 10:00–18:00. }} * {{zobacz | name=[https://michaelis-hildesheim.wir-e.de/startseite Kościół św. Michała] | alt= | url= | adres=Michaelisplatz 1 | lat=52.1529| long=9.9435| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Budynek (budowany od 10 września 996 do 1022), również wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] w 1985 roku, jest bazyliką ottońską i wczesnoromańską o imponującej architekturze i jest uważany za najważniejszy budynek na północ od Alp. Szczególnie godny uwagi jest malowany drewniany sufit z początku XIII wieku, przedstawiający genealogię Chrystusa, który jest największym tego typu obiektem na świecie. W krypcie znajduje się grób świętego biskupa Bernwarda. Kościół został zniszczony w marcu 1945 roku i odbudowany w 1960 roku. Wnętrze odrestaurowano w latach 2005-2010. W styczniu 2010 roku ówczesny prezydent federalny odwiedził kościół z okazji obchodów 1000. rocznicy. Godziny otwarcia: codziennie od kwietnia do października od 8:00 do 18:00, codziennie od listopada do marca od 9:00 do 16:00. }} ==== Inne kościoły i klasztory ==== * {{zobacz | name=[https://www.andreaskirche.com/ Kościół św. Andrzeja] | alt= | url= | adres=Andreasplatz 4 | lat=52.151667| long=9.95| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Gotycki kościół parafialny szczyci się najwyższą wieżą kościelną w [[Dolna Saksonia|Dolnej Saksonii]], mierzącą 114,5 metra. Wejścia na wieżę są możliwe codziennie od 11:00 do 16:00 od maja do października, w soboty od 11:00 do 18:00, a w niedziele i święta od 12:00 do 18:00. Poza tymi godzinami otwarcia, wejścia na wieżę są możliwe o każdej porze (prosimy o rejestrację w Biurze Informacji Turystycznej Hildesheim, znajdującym się w Tempelhaus na rynku). }} * {{zobacz | name=Kościół św. Andrzeja | alt= | url= | adres= | lat=52.145344| long=9.949919| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=(1133). Bazylika jest jednym z niewielu pięknych kościołów romańskich w Niemczech, które do dziś zachowały się w niemal niezmienionym stanie. }} * {{zobacz | name=Kościół Świętego Krzyża | alt= | url= | adres= | lat=52.1496| long=9.95099| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=(1054). Kościół ma trzy różne nawy: nawa główna jest romańska, nawa południowa jest gotycka, a nawa północna jest barokowa. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Jakuba | alt= | url= | adres= | lat=52.1536| long=9.95111| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=(1514). Jednonawowy kościół halowy zachwyca smukłymi, wysokimi, gotyckimi oknami o żywych kolorach. Kościół św. Jakuba pełni funkcję kościoła miejskiego i kulturalnego dla literatury, a także mieści ''Dom Literatury św. Jakuba w Hildesheim''. Kościół jest otwarty tylko na wydarzenia i modlitwy wieczorne w środy o godzinie 18:00. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Magdaleny | alt= | url= | adres= | lat=52.1508| long=9.94111| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=(1294). Gotycki kościół z ołtarzem elfim i kaplicą Bernwarda pierwotnie należał do pierwszego klasztoru żeńskiego w Hildesheim. Kościół jest otwarty na nabożeństwa tylko w soboty i po wcześniejszym umówieniu się w kancelarii parafialnej św. Godeharda. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Lamberta | alt= | url= | adres= | lat=52.1474| long=9.95473| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=(1488). Późnogotycki kościół halowy jest jedynym kościołem halowym w mieście. Warto zobaczyć ołtarz Piotra i Pawła oraz organy. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Maurycego | alt= | url= | adres= | lat=52.1469| long=9.92639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=(1028) – dawna kolegiata, obecnie kościół katolicki na Moritzbergu. Szczególnie warty zobaczenia jest około 1000-letni krużganek. Otwarte: Cały rok: kwiecień–wrzesień do 18:00, październik–marzec do zmierzchu. }} === Budynki === [[Plik:Hildesheim Marktplatz P 616-18-th.jpg|thumb|455px|Rynek z ratuszem, Tempelhaus (Informacja turystyczna), Wedekindhaus, Lüntzelhaus, Sala Cechu Piekarzy i Rolandbrunnen (fontanna).]] Na głównej atrakcji, {{Znacznik|Rynek|52.1528|9.9517|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Historycznym Rynku''', wszystkie budynki zostały częściowo lub całkowicie zniszczone podczas II wojny światowej i początkowo zastąpione nowymi, nowoczesnymi budynkami, które zburzono w latach 80. XX wieku. Dopiero w latach 1984–1989 stare budynki zostały odbudowane zgodnie z pierwotnymi planami. Szczególnie warte zobaczenia są Ratusz Cechu Rzeźników, Ratusz Cechu Piekarzy, Dom Świątyni i Dom Wedekinda. Codziennie w południe z Ratusza rozbrzmiewa ''miedziany róg''. Później, a także o 13:00 i 17:00, można usłyszeć carillon. W dni targowe (środy i soboty) gra on również o 9:00. Ośmiokątna {{Znacznik|Marktbrunnen|52.152778|9.951778|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Marktbrunnen''' przed Ratuszem, pierwotnie zbudowana w 1548 roku, również została zniszczona podczas wojny i odbudowana dopiero w 1986 roku. Sześć piaskowcowych płaskorzeźb przedstawia czyny Dwunastu Dobrych Bohaterów. Strażnika miejskiego, wyposażonego w lancę i tarczę, często myli się z Rolandem, dlatego też Marktbrunnen zwykle nazywa się Fontanną Rolanda. * {{zobacz | name=Knochenhauer-Amtshaus | alt= | url= | adres= | lat=52.1528| long=9.95139| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=(1529) został wiernie zrekonstruowany w latach 1987–1989 po zniszczeniu w 1945 roku. Dawny ratusz cechu rzeźników znany jest jako „najpiękniejszy dom z muru pruskiego na świecie”. Historyczne sklepienie piwniczne i pierwsze trzy piętra służą jako restauracja. Na pięciu górnych piętrach mieści się muzeum miejskie, które opowiada historię 1200 lat szacownego miasta. }} * {{zobacz | name=Wedekindhaus | alt= | url= | adres= | lat=52.1525| long=9.95164| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Był to szachulcowy dom w stylu renesansowym z 1598 roku, stojący po południowej stronie rynku. Nowy budynek, wzniesiony w latach 1984-1986, charakteryzuje się wiernie zrekonstruowaną dębową fasadą z bogato zdobionymi rzeźbami. Na prawo od niego stoją Lüntzelhaus i Haus des Rolandstifts. }} * {{zobacz | name=Tempelhaus| alt= | url= | adres= | lat=52.1525| long=9.95186| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Uważany jest za najstarszy kamienny dom miejski w Niemczech. Jest to jedyny zachowany oryginalny dom na rynku w Hildesheim. Obecnie mieści się w nim biuro informacji turystycznej. }} '''Neustadt''' – najstarsza zachowana dzielnica miasta – z domami z muru pruskiego przy ulicach Keßlerstraße, Knollenstraße, Gelber Stern, Lappenberg, Godehardsplatz, Brühl i Hinterer Brühl przywodzi na myśl dawny krajobraz miejski Hildesheim, ponieważ nie został zniszczony podczas II wojny światowej. [[Plik:Hildesheim Wernersches Haus 403-vtmd.jpg|thumb|Wernersche Haus po remoncie w 2011 roku z oryginalną fasadą]] * {{zobacz | name=Wernersche Haus| alt= | url= | adres= | lat=52.1461| long=9.94939| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Budynek przy ulicy Hinterer Brühl, pochodzący z 1606 roku, został odrestaurowany w 2011 roku, a jego oryginalna, ciemna fasada została przywrócona. Ten renesansowy dom z 1606 roku wyróżnia się na tle okolicznych domów z muru pruskiego misternie zaprojektowaną fasadą z 29 malowanymi panelami. Cztery malowidła na balustradach symbolizują nadzieję, wiarę, miłosierdzie i cierpliwość. Ten bogato zdobiony budynek z muru pruskiego – wraz z innymi, takimi jak Dom Wedekinda i Ratusz Rzeźników – reprezentuje typową dla starego Hildesheimu architekturę szachulcową, która wyróżniała miasto spośród innych miast o konstrukcji szachulcowej i przyniosła mu światową sławę, która trwa do dziś. }} * {{zobacz | name=Waffenschmiedehaus| alt= | url= | adres=Gelber Stern 21 | lat=52.1465| long=9.95164| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dom ten pochodzi z 1548 roku i jest jednym z najstarszych zachowanych domów o konstrukcji szachulcowej w Hildesheim. Został ozdobiony typowymi motywami starodawnymi z Hildesheim. }} * {{zobacz | name=Kehrwiederturm| alt= | url= | adres= | lat=52.1464| long=9.95392| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=(Zbudowana około 1300 roku), jedyna zachowana wieża miejska. Obecnie mieści przestrzeń wystawową stowarzyszenia artystycznego. }} * {{zobacz | name=Logenhaus| alt= | url= | adres= | lat=52.14588 | long=9.95586 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dawna rezydencja proboszcza katedry, pochodząca z 1534 roku, uważana jest za jeden z najpiękniejszych domów z muru pruskiego w mieście. Obecnie dom należy do masonerii z Hildesheim. }} * {{zobacz | name=Neues Tor | alt= | url= | adres= | lat=52.145| long=9.95139| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Potocznie nazywana '''Uchem Igielnym''', jest, wraz z Wieżą Kehrwieder, jedną z dwóch ostatnich bram fortyfikacji miejskich Hildesheim. Przecina wał Kehrwieder, tuż na południe od wyspy Lappenberg. }} ==== Inne budynki na terenie starego miasta ==== * {{zobacz | name=Kaiserhausfassade| alt= | url= | adres= | lat=52.151389| long=9.946944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Rzymskie posągi i medaliony cesarskie z dawnego renesansowego budynku (1587) zdobią obecnie fasadę nowoczesnego budynku. }} * {{zobacz | name=Stara Mennica| alt= | url= | adres= | lat=52.151| long=9.94936| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=(1530) Do 1772 roku mieściła się tam miejska mennica starego miasta Hildesheim. }} * {{zobacz | name=Umgestülpte Zuckerhut| alt= | url= | adres= | lat=52.15225| long=9.949889| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Budynek przy Andreasplatz został wzniesiony w 1510 roku i zniszczony w 1945 roku. Został odbudowany w okresie od listopada 2009 do października 2010 roku. Jego powierzchnia podstawy wynosi 17 metrów kwadratowych, a powierzchnia drugiego piętra 29 metrów kwadratowych. Kształt odwróconego stożka przypomina odwróconą głowę cukru. }} === Muzea === * {{zobacz | name=[https://rpmuseum.de/ Roemer-Pelizaeus-Museum]| alt= | url= | adres=Am Steine 1/2, 31134 Hildesheim | lat=52.149327| long=52.149327| wskazówki= | tollfree=+49 (0)5121 936 90 | fax=+49 (0)5121 352 83 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tel. 93690. Muzeum posiada światowej klasy zbiory przyrodnicze, etnologiczne i egiptologiczne. Znane jest również z wystaw czasowych. Otwarte: wt. - ndz. 10:00 - 18:00. Ceny: Bilet wstępu: 10 euro, ulgowy: 8 euro, dzieci 6-14 lat: 4 euro, bilet rodzinny: 20 euro, bilet studencki na 5 wejść: 25 euro. }} * {{zobacz | name=[https://www.dommuseum-hildesheim.de/ Dom-Museum]| alt= | url= | adres=Domhof 4 | lat=52.149288888889| long=9.94755| wskazówki= | tollfree=+49 (0)5121 1791 640 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=W muzeum znajduje się skarbiec katedralny z cennymi średniowiecznymi dziełami sztuki i innymi skarbami z historii katedry. Otwarte: wtorek-sobota 10:00-13:00, 13:30-17:00, niedziela 12:00-17:00. }} * {{zobacz | name=[https://www.dommuseum-hildesheim.de/ Muzeum Miejskie]| alt= | url= | adres=Markt 7 | lat=52.15291 | long=9.95105 | wskazówki=w Knochenhauer-Amtshaus | tollfree=+49 (0)5121 301 161 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kolekcja historii miasta: Od prehistorii i wczesnej historii do znaleziska srebra w Hildesheim; Miasto w średniowieczu; Epoka industrializacji; Srebro księcia-biskupa. Otwarte: wt. - ndz., w święta od 10:00 do 18:00. Cena: 2,50 €, ulgowy: 2,00 €, dzieci 4-6 lat: 1,50 €, rodzinny: 6,00 €. }} * {{zobacz | name=[https://www.neisser-heimatbund.de/ Neisser Heimatmuseum]| alt= | url= | adres=Gelber Stern 21| lat=52.146658| long=9.952269| wskazówki= | tollfree=+49 5121 132756 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Muzeum, archiwa i pomnik II wojny światowej na dziedzińcu mieszczą się w średniowiecznym budynku o konstrukcji szkieletowej, pochodzącym z 1548 roku. Otwarte: w środy w godz. 16.00-18.00, a także po wcześniejszym umówieniu (tel. +49 5121 46431). }} * {{zobacz | name=Rosenmuseum Hildesheim| alt= | url= | adres= | lat=52.15169 | long=9.94100 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedyne w północnych Niemczech muzeum róż znajduje się przy południowym wyjściu z barokowego Ogrodu Magdaleny. Otwarte: od kwietnia do września, w soboty w godzinach 15:00-18:00. }} * {{zobacz | name=[https://www.uni-hildesheim.de/celeb/projekte/schulmuseum/ Muzeum Szkolne w Hildesheim] | alt= | url= | adres=Domäne Marienburg, 31141 Hildesheim | lat=52.150283| long=9.945596| wskazówki= | tollfree=+49 (0)5121 883 430 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Muzeum znajduje się na terenie średniowiecznego majątku Marienburg w południowej części miasta (Domänenstraße). Godziny otwarcia: wtorki od 9:00 do 12:00, środy od 15:00 do 18:00 oraz w pierwszą niedzielę każdego miesiąca (od maja do października) od 15:00 do 18:00. Zwiedzanie możliwe jest w dowolnym terminie po wcześniejszym umówieniu telefonicznym. }} * {{zobacz | name=Center for World Music | alt= | url= | adres= | lat=52.13475 | long=9.96718 | wskazówki=Timotheus Platz (dawny Timotheuskirche) | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ponad 1000 instrumentów muzycznych z całego świata, kolekcja instrumentów muzycznych obejmująca 3000 obiektów, 45 000 nagrań dźwiękowych i 12 000 książek, może być oglądana w każdą pierwszą niedzielę miesiąca w godzinach 11:00-16:00. }} === Pomniki === [[Plik:Hildesheim-Hoher.Weg.Huckup.01.JPG|thumb|hochkant|Pomnik Huckup]] * {{zobacz | name=Pomnik Huckup | alt= | url= | adres= | lat=52.151| long=9.95086| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Na rogu Hoher Weg i Schuhstraße rzeźba przedstawia złodzieja jabłek dręczonego wyrzutami sumienia w postaci goblina. Napis na cokole, napisany w dialekcie Hildesheim, brzmi: „Junge, lat dei Appels stahn, süs package deck dei Huckup an / Dei Huckup is en starken Wicht, hölt mit dei Stehldeifs bös Gericht”. }} * {{zobacz | name=Pomnik Bernwarda | alt= | url= | adres= | lat=52.1491| long=9.94633| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się ona tuż obok katedry w Hildesheim, wpisanej na listę światowego dziedzictwa UNESCO, i upamiętnia św. Bernwarda z Hildesheim, który rządził w Hildesheim w latach 993–1022 i uczynił Hildesheim jednym z najważniejszych miejsc w średniowiecznej Europie. }} * {{zobacz | name=Pomnik Synagogi | alt= | url= | adres= | lat=52.146011| long=9.951697| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na Lappenbergu i upamiętnia zniszczenie synagogi podczas pogromów listopadowych w 1938 roku. }} * {{zobacz | name=Pomnik Rainalda von Dassel | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na rogu Langelinienwall/Johannisstraße, przed średniowieczną fosą zachodnich wałów obronnych. }} * {{zobacz | name=Pomnik Fontanna Bugenhagen | alt= | url= | adres= | lat=52.151277 | long=9.949574 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Fontanna znajduje się na (południowym) placu Andreasplatz, jest wykonana z brązu i ma kształt żyrandola. Ma 7,5 metra wysokości i 8 metrów szerokości. }} === Ulice i place === * Historyczny Rynek, na którym znajduje się zabytkowy ratusz (1268), Dom Świątyni (1350), Muzeum Miejskie i Ratusz Rzeźników, uważany za najpiękniejszy dom z muru pruskiego na świecie. * Dziedziniec Katedralny, na którym znajduje się Katedra Najświętszej Marii Panny (z lat 815/872), wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, kościół katedralny diecezji, legendarny tysiącletni krzew różany, Muzeum Katedralne (w którym znajduje się najważniejszy skarbiec katedralny w Niemczech), Biblioteka Diecezjalna (najstarsza w północnych Niemczech), Stary Budynek Rządowy, Archiwum Diecezjalne, biura Rządu Diecezjalnego w dawnym Pałacu Rezydencyjnym, Pomnik Bernwarda i inne godne uwagi budynki. * Dobrze zachowane domy z muru pruskiego można znaleźć w Hinterer Brühl (Dom Wernera, 1606), Brühl, Knollenstraße, Keßlerstraße (Dom Zajazdowy, 1668) i Gelber Stern w południowej części historycznego Starego Miasta. * Michaelisplatz, wśród innych atrakcji. W tym wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO kościół św. Michała (z 996), krużganek, klasztor oraz dostęp do barokowego Magdalenengarten (ozdobnego ogrodu z okresu baroku). * Na Godehardsplatz znajdują się między innymi bazylika św. Godeharda (z 1133), średniowieczny młyn wodny Godehardi i piękne domy z muru pruskiego. * Na Andreasplatz znajduje się kościół św. Andrzeja (z 1022) z najwyższą wieżą kościelną w Dolnej Saksonii, Starą Mennicą (1530) i odwróconą głową cukru (najbardziej niezwykły na świecie dom z muru pruskiego). === Parki === * {{Znacznik|Magdalenengarten|52.1524|9.94119|typ=natura}}'''Magdalenengarten''' (''Ogród Magdaleny'') został gruntownie przebudowany według starych barokowych planów. Jest to najstarszy historyczny ogród w Dolnej Saksonii, którego początki sięgają budowy kościoła i klasztoru św. Michała około 1000 lat temu. Centralnym punktem symetrycznego założenia jest ogród różany z ponad 1500 krzewami róż. Znajdują się tam również fontanny, figury z piaskowca, ławki, zabytkowe mury miejskie i jedyna w północnych Niemczech winnica. Otwarte codziennie od 9:00 do 18:00, a latem od 9:00 do 20:00. Wejście: Bezpośrednio na lewo od kościoła św. Michała (Klosterstraße). Wstęp wolny. * {{Znacznik|Park Ernsta Ehrlichera|52.1431|9.94972|typ=natura}}'''Park Ernsta Ehrlichera''' (''Ernst-Ehrlicher-Park'') jest publicznym parkiem miejskim od 1929 roku. Wcześniej teren ten był wykorzystywany jako prywatny ogród krajobrazowy w stylu angielskim. * {{Znacznik|Marienfriedhof|52.1596|9.9571|typ=natura}}'''Marienfriedhof''' (''Cmentarz Mariacki'') na północnym skraju centrum miasta jest publicznym parkiem miejskim od 1930 roku. Wcześniej teren ten był wykorzystywany jako cmentarz, który został zamknięty w 1894 roku z powodu przeludnienia i przekazany administracji miejskiej w 1919 roku. * {{Znacznik|Johannisfriedhof|52.148|9.93999|typ=natura}}'''Johannisfriedhof''' (''Cmentarz św. Jana'') na zachodnim skraju centrum miasta jest publicznym parkiem miejskim od 1930 roku, podobnie jak Marienfriedhof (Cmentarz Mariacki). * '''Mury miejskie''', tworzących pas zieleni, parku miejskiego i Ogrodu Magdaleny można zwiedzać Szlakiem Róż (patrz wyżej). Historyczne mury obronne mają ponad trzy kilometry długości: wzdłuż trasy można odkryć fosy i zabytkowe mury miejskie, odsłaniając historyczną strukturę miejską średniowiecznego Hildesheim. * {{Znacznik|Steingrube|52.1524106|9.961872|typ=natura}}'''Kamieniołom Steingrube''' we wschodniej części miasta został otwarty jako park miejski w 1965 roku. Steingrube był dawniej wykorzystywany jako kamieniołom. * {{Znacznik|Wildgatter Hildesheim|52.12535 |9.93620 |typ=natura}}'''[https://wildgatter-hildesheim.de/ Wildgatter Hildesheim]''' to 6-hektarowy park dzikich zwierząt położony na górze Steinberg niedaleko Ochtersum. W wybiegu żyje około 300 zwierząt rodzimych dla tego regionu. Wśród nich znajdują się różne sowy i ptaki drapieżne, żbiki, jelenie, bażanty i małe gatunki ssaków. Otwarte: 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, przez cały rok. Cena: Wstęp wolny. === Inne === Piękne widoki na miasto można podziwiać z {{Znacznik|Berghölzchen|52.14404 |9.92867 |typ=natura}}'''Berghölzchen''', {{Znacznik|Berghölzchen|52.14479 |9.97105 |typ=natura}}'''Galgenberg''', {{Znacznik|Panoramaweg|52.13657 |9.91229 |typ=natura}}'''Panoramaweg''' i {{Znacznik|Osterberg|52.17227 |9.89472 |typ=natura}}'''Osterberg'''. == Aktywny wypoczynek == * {{Znacznik|Wasserparadies Hildesheim|52.15741|9.95021|typ=atrakcja}}'''[https://www.wasserparadies-hildesheim.de/ Wasserparadies Hildesheim]''', Bischof-Janssen-Str. 30 (''w pobliżu dworca głównego''). Tel.: +49 (0)5121 15070. Basen rekreacyjny z nurtem, 70-metrową zjeżdżalnią, zjeżdżalnią z kamienną ścianą i wieloma innymi atrakcjami. Otwarte codziennie od 9:00 do 22:00. Cena: Dorośli (2 godziny): 8 EUR, Dzień: 10,90 EUR, Dzieci: 5,90 EUR / 7,90 EUR. Ostatnia * {{Znacznik|Tor spływów kajakowych|52.14969 |9.94131 |typ=atrakcja}}'''Tor spływów kajakowych''' znajduje się obok Bischofsmühle (Dammstraße). Corocznie odbywają się tu zawody rankingowe Niemieckiego Związku Kajakowego. Można pływać kajakiem po rzekach Innerste i Leine. * {{Znacznik|Sternwarte Gelber Turm|52.13677 |9.98939 |typ=atrakcja}}'''Sternwarte Gelber Turm''': Podczas wydarzeń specjalnych można podziwiać astronomiczne widoki dzięki jednemu z największych teleskopów zwierciadlanych w Dolnej Saksonii. Tel. 93610 * {{Znacznik|Kartcenter Hildesheim|52.16268 |9.93994 |typ=atrakcja}}'''[https://kartcenterhildesheim.de/ Kartcenter Hildesheim]''', Cheruskerring 51, 31137 Hildesheim (''obok McFit''). Tel.: +49 (0)5121 2080980. Najdłuższy kryty tor gokartowy w północnych Niemczech, atrakcja dla osób w każdym wieku. Gokarty na dwóch poziomach: 670-metrowej hali głównej i 210-metrowej hali w piwnicy, a także bar, bilard, rzutki i air hockey. Otwarte: pon.-pt.: 15:00-23:00, sob.: 10:00-0:00, niedz.: 10:00-22:00. * {{Znacznik|hi climb - DAV Kletterzentrum Hildesheim|52.1728 |9.9470 |typ=atrakcja}}'''[https://www.dav-hildesheim.de/kletterzentrum/willkommen hi climb - DAV Kletterzentrum Hildesheim]''' (''centrum wspinaczkowe''), Lerchenkamp 52, ☏ +49 5121 134208. Otwarte: pon.-czw. 14:00-23:00, pt. 10:00-23:00, sob. nd. 10:00-21:00. 90 dróg wspinaczkowych, powierzchnia wspinaczkowa 1000 m², ściana o wysokości 14 m. Dorośli 13,50 €, dzieci 8 €. Trasa OSM (aktualizacja kwiecień 2015 | edit) * {{Znacznik|Hildesheim Invaders|52.136301 |9.947871 |typ=atrakcja}}'''[https://goinvaders.de/ Hildesheim Invaders]'''. Klub pierwszej liga (GFL North) futbolu amerykańskiego w mieście. == Praca == == Nauka == [[Plik:1000 Kulturwissenschaftler aus der gesamten Bundesrepublik studieren auf dem Kulturcampus Domaene Marienburg der Stiftung Universität Hildesheim. Foto Isa Lange.jpg|thumb|Kampus kulturalny Domäne Marienburg Uniwersytetu w Hildesheim i kawiarnia na dziedzińcu ]] * {{Znacznik|'''Uniwersytet w Hildesheim'''|52.133333|9.975|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.uni-hildesheim.de/ Uniwersytet w Hildesheim]''', Universitätsplatz 1. Tel.: +49 (0)5121 8830. Głównymi obszarami studiów są nauki pedagogiczne i społeczne, kulturoznawstwo, komunikacja estetyczna oraz nauki o informacji i komunikacji. * {{Znacznik|'''Wyższa Szkoła Zawodowa'''|52.145046|9.959854|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hawk.de/de Wyższa Szkoła Zawodowa]''' (''HAWK Hildesheim''). Składa się z 6 wydziałów, w tym 4 wydziałów Hohnsen. * {{Znacznik|'''Północnoniemiecki Uniwersytet Zawodowy Administracji Publicznej w Hildesheim'''|52.1447959|9.9496843|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Północnoniemiecki Uniwersytet Zawodowy Administracji Publicznej w Hildesheim''', Godehardsplatz 6. * '''[https://www.ta.de/ Centrum Edukacji TA w Hildesheim]''', Hindenburgplatz 1. Organizacja non-profit na rzecz promocji edukacji i szkoleń. Hildesheim jest ponadregionalnie znane jako miasto szkół i cieszy się bardzo dobrą reputacją. W 2007 roku Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Roberta Boscha w Hildesheim został uhonorowany tytułem „Najlepszej Szkoły w Niemczech”. Szczególnie godna uwagi jest duża liczba gimnazjów: 11 '''gimnazjów''', 5 '''szkół realnych''', dwie '''zintegrowane szkoły ogólnokształcące''' oraz około 40 '''innych szkół'''. == Zakupy == [[Plik:Hildesheim-Arneken-Galerie.JPG|thumb|Arneken-Galerie]] [[Plik:Hoher_Weg,_Hildesheim_-_geo.hlipp.de_-_4960.jpg|thumb|Strefa piesza Hoher Weg]] Główne ulice handlowe to {{Znacznik|'''Bernwardstraße'''|52.1573 |9.952498 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Bernwardstraße''', {{Znacznik|'''Almsstraße'''|52.1543992|9.951623 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Almsstraße''' i {{Znacznik|'''Hoher Weg'''|52.151822 |9.9508001 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Hoher Weg'''. Główna ulica handlowa zaczyna się przy dworcu kolejowym i kończy na Schuhstraße. Ulice te, a także niektóre ulice boczne, pełnią funkcję deptaków. Znajdują się tu domy towarowe, sklepy detaliczne i sieciówki. W deptakach Hildesheim znajduje się również wiele sklepów specjalistycznych prowadzonych przez właścicieli, w których klienci często są osobiście obsługiwani i doradzani przez właściciela. Usługa ta cieszy się popularnością nie tylko wśród mieszkańców Hildesheim, ale także wśród wielu klientów z okolicznych regionów i miast. 29 marca 2012 roku otwarto tu centrum handlowe {{Znacznik|'''Arneken-Galerie'''|52.1543992|9.9493413|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.arnekengalerie.de/ Arneken-Galerie]''' o powierzchni handlowej 27 850 m². Jest to raczej otwarta dzielnica handlowa, składająca się z trzech mniejszych pasaży handlowych i głównej galerii. Inne sklepy detaliczne znajdują się na Dammstraße, Andreas-Passage, Schuhstraße, Kurzer Hagen, Wallstraße, Rathausstraße, Marktstraße, Altpetristraße, na Pelizaeusplatz, w Ratsbauhof oraz na Scheelenstraße i Osterstraße. Niedrogie pamiątki z motywami z Hildesheim można znaleźć w Centrum Informacji Turystycznej na rynku. Luksusowe przedmioty designerskie, biżuteria, książki o sztuce i wiele innych można kupić w sklepie z pamiątkami „Luxor” w Muzeum Roemera i Pelizaeusa. Niektóre lokalne specjały idealnie nadają się do degustacji i stanowią również wspaniałą pamiątkę: '''Hildesheim Pumpernickel''' – Aromatyczne ciastko, które jest naprawdę pyszne i chrupiące tylko świeżo upieczone. '''Hildesheim Luttertrunk''' – Gorzki likier ziołowy produkowany według tradycyjnej receptury od 500 lat. '''Niebiańskie Trufle Hildesheim''' – Kremowe trufle z lekko słoną nutą. '''Hildesheimer Rumtreiber''' – rum miejski, 49%. * {{Znacznik|'''Andreas Passage'''|52.151470 |9.947995 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.andreas-passage.de/ Andreas Passage]''', Andreas-Passage 13-21, 31134 Hildesheim, ☎ +49 5121 20 69 160. 7:00–22:00. Kolejny pasaż handlowy w centrum miasta, zaledwie kilka kroków od katedry. * {{Znacznik|'''Pasaż handlowy na dworcu'''|52.159548 |9.952270 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pasaż handlowy na dworcu''' (''Einkaufsbahnhof Hildesheim Hbf''), Bahnhofspl. 1, 31134 Hildesheim (''w pobliżu głównego dworca kolejowego''). 7:00–22:00 == Gastronomia == '''Pumpernikiel z Hildesheimu''' – nazwa jest myląca. To słodkie, piernikowe ciasteczko w kształcie rombu. Pomimo świątecznego smaku, ciasteczka są sprzedawane przez cały rok. <gallery mode="packed" heights="150"> HildesheimerPumpernickel-1-Asio.JPG|Pumpernikiel z Hildesheimu </gallery> * {{Znacznik|'''Lodziarnia Capri'''|52.15329 |9.95000 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Lodziarnia Capri''', Almsstr. 3. Tel.: +49 5121 2081766. Lodowe specjały w samym sercu strefy pieszej. * {{Znacznik|'''Die Insel'''|52.15030|9.94048 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://die-insel-hildesheim.de/ Die Insel]''', Dammstraße 30, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 51 21 14 535. Restauracja i kawiarnia na małej wyspie na rzece Innerste, bezpośrednio przy Szlaku Róż. * {{Znacznik|'''Bürgermeisterkapelle'''|52.15244|9.95404 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://hotelbuergermeisterkapelle.de/ Bürgermeisterkapelle]''', Rathausstraße 8, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 51 21 17 92 900, faks: +49 51 21 179 29 99, e-mail: info@hotelbuergermeisterkapelle.de. Kuchnia niemiecka i dni specjalne. Urokliwa, zabytkowa winiarnia. * {{Znacznik|'''Meyers Treppchen'''|52.15020 |9.92732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.meyers-treppchen.de/ Meyers Treppchen]''', Brauhausstr. 40. Tel.: +49 51 21 88 80 00. Kuchnia niemiecka i specjały z południowych Niemiec. Ogródek piwny w pięknej lokalizacji. * {{Znacznik|'''Cafe Del Sol'''|52.15739 |9.97354 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedelsol.de/ Cafe Del Sol]''', Frankenstr. 43a (''Berliner Kreisel''). Tel.: +49(0)5121 280935. Kawiarnia i bistro w amerykańskim stylu kolonialnym. Otwarte: codziennie od 9:00, od niedzieli do czwartku do 23:00, w piatek i sobotę do 13:00. Cena: Dania główne 7-15 €. * {{Znacznik|'''Bavaria Alm'''|52.157850 |9.974508 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.bavariaalm.de/de/ Bavaria Alm]''', Frankenstraße 43 B, 31135 Hildesheim. Tel.: +49 5121 7033143. Kuchnia południowoniemiecka, burgery, dania wegetariańskie i wegańskie. Otwarte: pon. - czw. 11:00 - 23:00, pt. 11:00 - 24:00, sob. 9:00 - 24:00, niedz. 9:00 - 23:00. Cena: Dania główne od 10 €. * {{Znacznik|'''Ahoi Steffen Henssler Hildesheim'''|52.13730 |9.95364 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.ahoisteffenhenssler.de/ Ahoi Steffen Henssler Hildesheim]''', Hohnsen 28, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 9570050. Taras nad jeziorem bezpośrednio nad jeziorem Hohnsen. * {{Znacznik|'''Bambus'''|52.1495873|9.9537385|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.bambus-restaurant.de/ Bambus]''', Hindenburgplatz 6 * {{Znacznik|'''Vesuvio'''|52.15466 |9.95818 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.vesuvio-hildesheim.de/ Vesuvio]''', Einumer Straße 99, 31135 Hildesheim (''róg Kennedydamm''). Tel.: +49 (0)5121-102404. Włoska restauracja. Możliwość zamówienia pizzy bezglutenowej. Rodzinna atmosfera, bardzo miła obsługa. Dobry stosunek jakości do ceny. * {{Znacznik|'''La Gondola'''|52.15372 |9.95582 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Gondola''', Osterstraße 41, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121-133282. Włoska restauracja, ekskluzywna jakość, ceny wciąż dość przystępne. * {{Znacznik|'''Trattoria Italiana'''|52.1543703|9.9557525|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.trattoria-hi.de/ Trattoria Italiana]''', Ostertor 4, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121-7558428. Mała, tradycyjna włoska restauracja. Obsługa bardzo uprzejma, ale nie zawsze przyjazna. * {{Znacznik|'''Restaurant Apollon'''|52.15638 |9.95510 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurant Apollon''', Bahnhofsallee 11. Tel.: +49 5121 134699. Otwarte: wt.-nd. od 17:00 do 22:00. Akceptowane formy płatności: gotówka, karta. * {{Znacznik|'''Landgasthof Zur scharfen Ecke'''|52.11725 |9.98299 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.zur-scharfen-ecke.com/standardkarte/ Landgasthof Zur scharfen Ecke]''', Itzumer Hauptstr. 1, 31141 Hildesheim (''na obrzeżach Hildesheim w powiecie Itzum''). Tel.: +49 (0)51212030, E-mail: info@zur-scharfen-ecke.com Restauracja w prywatnym zajeździe wiejskim „Zur scharfen Ecke” z miejscami siedzącymi dla maksymalnie 150 osób. W ofercie szeroki wybór dań z dziczyzny z lokalnych polowań. Udogodnienia: bezpłatne Wi-Fi, bezpłatny parking, zwierzyna łowna, stacja ładowania. Otwarte: pon., czw.-sob. 11:30-15:00 oraz od 17:30, niedz. 11:30-15:00. Akceptowane formy płatności: gotówka, karta EC, Mastercard, Visa. == Życie nocne == === Kultura === [[Plik:Stadttheater hildesheim.jpg|thumb|TfN - Teatr miejski]] * {{Znacznik|TfN – Theatre für Niedersachsen|52.15237 |9.95792 |typ=atrakcja}}'''[https://tfn-online.de/ TfN – Theatre für Niedersachsen]''', Theatrestraße 6, 31141 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 16930, Faks: +49 (0)5121 1693119, E-mail: info@tfn-online.de. W sali na 600 miejsc prezentowane są opery, operetki, dramaty, musicale, balet i koncerty. * {{Znacznik|Theaterhaus Hildesheim e.V.|52.163051|9.961268|typ=atrakcja}}'''[https://theaterhaus-hildesheim.de/ Theaterhaus Hildesheim e.V.]''', Langer Garten 23c, 31137 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 542 76, +49 (0)5121 698 14 61, E-mail: info@theaterhaus-hildesheim.de. Miejsce występów i produkcji niezależnej sceny teatralnej Hildesheim, unikatowego stowarzyszenia w skali kraju, zrzeszającego ponad 30 niezależnych zespołów teatralnych założonych w Hildesheim, które tworzą wysokiej jakości artystyczne i odnoszące sukcesy w całym kraju produkcje teatralne. * {{Znacznik|Bischofsmühle / Cyclus 66 e.V.|52.15005 |9.94032 |typ=atrakcja}}'''[https://bischofsmuehle.de/ Bischofsmühle / Cyclus 66 e.V.]''', Dammstraße 32, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 103262, e-mail: mail@bischofsmuehle.de. W zabytkowym kamiennym budynku co roku odbywa się ponad 90 koncertów, prezentujących jazz, folk, blues i rock and roll. Bischofsmühle Cyclus 66 e.V. to stowarzyszenie kulturalne non-profit, uznane za godne wsparcia, założone w 1966 roku – stąd nazwa Cyclus 66 – przez grupę młodych aktorów z teatru miejskiego i kochających kulturę mieszkańców Hildesheim. Program Cyclus 66 obejmuje przede wszystkim koncerty o różnorodnej stylistyce, a szczególną popularnością cieszą się koncerty bluesowe i irlandzkiego folku. Ponadto regularnie odbywają się kabarety, odczyty i pokazy rozrywkowe. * {{Znacznik|Vier Linden|52.1397184|9.9408799|typ=atrakcja}}'''[https://www.vierlinden-hi.de/ Vier Linden]''', Alfelder Str. 55b, 31139 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 2889442, kom.: +49 (0)173 3775426, e-mail: info@vierlinden-hi.de. Artyści z kraju i zagranicy ze sceny kabaretowej, literackiej, muzycznej i sztuk rozrywkowych. * {{Znacznik|Kulturfabrik Hildesheim|52.16192 |9.95822 |typ=atrakcja}}'''[https://www.kufa.info/ Kulturfabrik Hildesheim]''', Langer Garten 1, 31137 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 7509450, Faks: +49 (0)5121 7509467 Centrum Kultury Löseke w Hildesheim mieści się w imponującym, zabytkowym budynku z czerwonej cegły, tuż przy wschodnich torach głównego dworca kolejowego. Centrum jest centrum sztuki, kultury, teatru niezależnego, koncertów, odczytów, wydarzeń społeczno-kulturalnych i festiwali, organizując ponad 700 wydarzeń rocznie i ciesząc się renomą poza regionem. === Bary / puby === * {{Znacznik|'''Marmaris'''|52.1499325|9.9520531|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Marmaris''', Friesenstraße 19. Kawiarnia/Bar. * '''Cheetah''' (''dawniej Manhattan''), Wollenweberstraße 78. Jeden z najfajniejszych barów koktajlowych w Niemczech (według Playboya). * {{Znacznik|'''Hemingway'''|52.1500869|9.9525234|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Hemingway''', Friesenstraße 6. Restauracja. * {{Znacznik|'''Bierstube Kiepenkerl'''|52.150087|9.9533487|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bierstube Kiepenkerl''', Friesenstraße 9. Restauracja. * {{Znacznik|'''Outback Inn'''|52.14984 |9.95351 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Outback Inn''', Friesenstraße 13. Restauracja. * {{Znacznik|'''Potters'''|52.14994 |9.95228 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Potters''', Friesenstraße 17. Bar koktajlowy. * {{Znacznik|'''deseo'''|52.15003 |9.95373 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''deseo''', Hindenburgplatz 3. Kawiarnia/Brasserie. * {{Znacznik|'''Littera Nova (LiNo)'''|52.1496268|9.9418199|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Littera Nova (LiNo)''', Wallstraße 12A. Ten popularny bar w piwnicy, położony w zabytkowej piwnicy, oferuje muzykę na żywo, odczyty i koncerty. Jest ulubionym miejscem studentów i artystów. * '''Wohnzimmer Hildesheim''', Kaiserstraße 41. E-mail: info@Wohnzimmer-hildesheim.de Salon cieszy się dużą popularnością wśród studentów, ponieważ znajduje się naprzeciwko starego budynku uniwersyteckiego i został stworzony specjalnie z myślą o studentach. Oferty dnia: środa 20:00-22:00 – 2 w cenie 1; czwartek 20:00-23:00 – różne drinki 0,3 l każdy – 3,50 €; piątek 20:00-północ – rum z colą – 3,50 €, wódka z mate – 3,30 €; sobota 20:00-północ – gin ​​z tonikiem – 3,50 €. Otwarte: środa-sobota od 20:00. * {{Znacznik|'''Sorgenfrei.BAR'''|52.1499376|9.9431722|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Sorgenfrei.BAR''', Gartenstrasse 20. Bar teatralny/artystyczny naprzeciwko teatru miejskiego. Pyszne koktajle, drinki, gorące napoje, a także jedzenie/dania w modnej atmosferze z dużym tarasem na dziedzińcu. Otwarte: codziennie od 17:00 do 2:00 / 3:00 (piątek i sobota). * {{Znacznik|'''Thav'''|52.1473684|9.9574315|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Thav''', Güntherstraße 21, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 132829. Pub, alternatywny, kameralny „pub bez okien” z okazjonalną muzyką na żywo. Otwarte: codziennie z wyjątkiem niedziel od 20:00 do 2:00. == Festiwale, imprezy == [[Plik:Edvm-13-06-2005.jpg|thumb|Festiwal M'era Luna na lotnisku Hildesheim]] * {{Znacznik|Festiwal M'era Luna|52.17860 |9.95220 |typ=atrakcja}}'''[https://meraluna.de/en/ Festiwal M'era Luna]''' Drugi weekend sierpnia. Co roku około 25 000 fanów metalu, industrialu, dark wave i muzyki gotyckiej gromadzi się na tym festiwalu, prawdopodobnie najsłynniejszym tego typu w Europie. Wiele czołowych nazwisk tych gatunków wystąpiło tu co najmniej raz, a w 2014 roku wystąpili między innymi Within Temptation i Marilyn Manson. * {{Znacznik|Jazztime Hildesheim|52.15292 |9.95771 |typ=atrakcja}}'''[https://www.bischofsmuehle.de/navigation/jazztime.html Jazztime Hildesheim]''' odbywa się corocznie w weekend Zielonych Świątek. Około 20 000 odwiedzających świętowało w 2006 roku koncert Klausa Doldingera Passport i innych legend jazzu. * {{Znacznik|Festiwal Django Reinhardta|52.16893 |9.92713 |typ=atrakcja}}'''[https://www.django-reinhardt-festival.de/ Festiwal Django Reinhardta]'''. Ten trzydniowy festiwal muzyki Sinti odbywa się corocznie (czerwiec/lipiec) na dziedzińcu posiadłości Steuerwald. == Noclegi == [[Plik:Hildesheim - Blick vom Berghözchen.jpg|thumb|Widok z Berghölzchen]] Hildesheim oferuje zakwaterowanie w standardzie od podstawowego komfortu po hotele 4-gwiazdkowe. Podane poniżej ceny dotyczą jednej osoby za noc i zawierają śniadanie. Gmina pobiera '''podatek od noclegu''' w wysokości 4% od ceny brutto pokoju. Nie ma żadnych zwolnień. (Stan na styczeń 2026) === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Parking dla kamperów nad jeziorem Hohnsensee'''|52.1390 |9.9539 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.promobil.de/stellplatz/stellplatz-am-hohnsensee-588f1d72721d54a52815d565.html Parking dla kamperów nad jeziorem Hohnsensee]''', Hohnsen, 31134 Hildesheim. Bezpłatny parking dla 6 kamperów na obrzeżach Hildesheim, brak wody i kanalizacji, jedynie toalety i bar z przekąskami. * {{Znacznik|'''DJH Schronisko młodzieżowe Hildesheim'''|52.14602 |9.90937 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.jugendherberge.de/jugendherbergen/hildesheim/ DJH Schronisko młodzieżowe Hildesheim]''', Schirrmannweg 4, 31139 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 42717, faks: +49 (0)5121 47847, e-mail: hildesheim@jugendherberge.de. Schronisko młodzieżowe z 104 miejscami noclegowymi na obrzeżach miasta, z pięknym widokiem na miasto, wymagane członkostwo. Udogodnienia: dostępne dla osób niepełnosprawnych. Otwarte: 7:00-22:00. Zameldowanie: 14:00-21:00. Cena: od 25 €. * {{Znacznik|'''Hotel Meyer'''|52.17544 |9.96208 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotel-meyer-hildesheim.de/ Hotel Meyer]''', Peiner Landstraße 185. Tel.: +49 (0)5121 53179. Hotel prowadzony przez rodzinę. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''ABH-Gästehaus'''|52.15185 |9.93676 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''ABH-Gästehaus''', Bleckenstedter Straße 1 (''przy ścieżce rowerowej Innersten''). Tel.: +49 (0)5121 924911. Nie każdy pokój ma prywatną łazienkę. Cena: ok. 32 EUR. * {{Znacznik|'''Gästehaus Klocke'''|52.14492 |9.94532 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.gaestehaus-klocke.de/ Gästehaus Klocke]''', Humboldtstraße 11. Tel.: +49 (0)5121 179213. Stylowy, 3-gwiazdkowy pensjonat w bardzo spokojnej okolicy na obrzeżach starego miasta. Ceny od 31 do 54 EUR. * {{Znacznik|'''Hotel Bürgermeisterkapelle'''|52.15254 |9.95341 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelbuergermeisterkapelle.de/ Hotel Bürgermeisterkapelle]''', Rathausstraße 8. Tel.: +49 (0)5121 179299. 3-gwiazdkowy hotel rodzinny w samym sercu miasta. Cena: od 40 do 85 euro. * '''[https://www.zur-scharfen-ecke.com/ Hotel Zur scharfen Ecke]''' (Zur scharfen Ecke, scharfe Ecke), Itzumer Hauptstr. 1, 31141 Hildesheim (''na obrzeżach Hildesheim w dzielnicy Itzum''). Tel.: +49 (0)5121 2030, Faks: +49 (0)5121 20330, E-mail: info@zur-scharfen-ecke.com. Prywatny hotel i zajazd wiejski z 17 pokojami. Cechy: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, parking dla rowerów, bezpłatny parking, zakaz wprowadzania psów, stacja ładowania. Zameldowanie: 12:00-15:00 i 17:00-21:00. Wymeldowanie: 7:00-11:00. Akceptowane metody płatności: gotówka, girocard, mastercard, visa. === Ekskluzywnie === * {{Znacznik|'''Parkhotel Berghölzchen'''|52.14500 |9.92674 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.berghoelzchen.de/ Parkhotel Berghölzchen]''', Berghölzchen 1. Tel.: +49 (0)5121 9790. Indywidualny, 4-gwiazdkowy hotel w pięknej, spokojnej okolicy z widokiem na miasto. Popularna restauracja z ogródkiem piwnym. Ocena: ★★★★. Cena: od 40 do 185 euro. * {{Znacznik|'''Van der Valk Hotel Hildesheim'''|52.15315 |9.95165 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hildesheim.vandervalk.de/ Van der Valk Hotel Hildesheim]''', Markt 4. Tel.: +49 (0)5121 3000. 4-gwiazdkowy hotel bezpośrednio przy zabytkowym rynku. Ocena: ★★★★. Cena: od 54 do 155 euro. * {{Znacznik|'''Novotel Hildesheim'''|52.15580 |9.95786 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/5396/index.en.shtml Novotel Hildesheim]''', Bahnhofsallee 38. Tel.: +49 (0)5121 17170. 4-gwiazdkowy hotel o nowoczesnym wystroju w zabytkowym budynku. Ocena: ★★★★. Cena: od 40 do 315 euro. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == * {{Znacznik|'''Komisariat Policji w centrum Hildesheim'''|52.15536 |9.95178 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Komisariat Policji w centrum Hildesheim''', położony bezpośrednio przy głównym deptaku, Almsstraße 27, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 179130. W Hildesheim nie ma żadnych szczególnych punktów zapalnych ani obszarów o podwyższonym ryzyku bezpieczeństwa. Należy jednak zawsze przestrzegać ogólnych zasad bezpieczeństwa, które obowiązują również w innych dużych miastach. * {{Znacznik|'''Inspektorat Policji w Hildesheim'''|52.15182 |9.93562 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Inspektorat Policji w Hildesheim''', Schützenwiese 24. Tel.: +49 (0)5121 939-0. * '''Wydział Patrolu i Reagowania Autostradowego Hildesheim''', Bismarckplatz 11. Tel.: +49 (0)5121 28990-0. * '''Centralny Wydział Śledczy (ZKI)''', Julius-Schöps-Kaserne, Steuerwalderstraße, 31137 Hildesheim. * {{Znacznik|'''Policja Federalna'''|52.15980 |9.95291 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Policja Federalna''', Bahnhofsplatz 1 (na dworcu głównym w Hildesheim). Tel.: +49 (0)5121 7458950 . Otwarte 24 godziny. == Zdrowie == === Szpitale === * {{Znacznik|'''Helios Klinikum Hildesheim'''|52.15190 |9.97648 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.helios-gesundheit.de/standorte-angebote/kliniken/hildesheim/ Helios Klinikum Hildesheim]''', Senator-Braun-Allee 33. Tel.: +49 (0)5121-890 * {{Znacznik|'''Szpital św. Bernwarda'''|52.14732 |9.94750 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://bernward-khs.de/ Szpital św. Bernwarda]''', Treibestr. 9. Tel.: +49 (0)5121-900 * {{Znacznik|'''Ameos Klinikum Hildesheim'''|52.1452 |9.9844 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.ameos.de/klinikum-hildesheim Ameos Klinikum Hildesheim]''', Goslarsche Landstraße 60. Tel.: +49 (0)5121 103-1. Specjalistyczna poradnia psychiatrii i psychoterapii. === Apteki === * {{Znacznik|'''Apotheke am Theater'''|52.15257 |9.95667 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.apotheke-am-theater-hildesheim.de/ Apotheke am Theater]''', Zingel 29, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 133249, faks: +49 (0)5121 33989, e-mail: info@apotheke-am-theater-hildesheim.de. Godziny otwarcia: pon., wt. i czw. 7:15–18:30, śr. 8:00–16:00, pt. 7:15–16:00, sob. 9:00–13:00. * {{Znacznik|'''Einhorn-Apotheke'''|52.15305 |9.95656 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.apotheke-am-theater-hildesheim.de/einhorn-apotheke Einhorn-Apotheke]''', Zingel 17, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 32653, faks: +49 (0)5121 32673, e-mail: einhornapothekehil@t-online.de. Czynne: pon., wt., czw. i pt. 7:45–19:00, śr. 7:45–18:00, sob. 8:00–13:00. * {{Znacznik|'''Andreas-Apotheke'''|52.15323 |9.95021 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.andreas-apotheke-hildesheim.de/ Andreas-Apotheke]''' 6, Almsstr. 3, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 91760, faks: +49 (0)5121 917623, e-mail: info@andreas-apo.de. Otwarte: pon. – pt. 8:00 – 19:00, sob. 8:00 – 16:00 * {{Znacznik|'''Salzer Apotheke'''|52.15897 |9.95337 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.salzer-apotheke.de/ Salzer Apotheke]''', Bahnhofsallee 22, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 54141, Faks: +49 (0)5121 54577, E-mail: info@salzer-apotheke.de. Otwarte: pon. – pt. 7:30 – 19:00, sob. nieczynne. * {{Znacznik|'''Lamberti-Apotheke'''|52.14718 |9.95528 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://lamberti-apotheke-hildesheim.de/ Lamberti-Apotheke]''', Neustädter Markt 23, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 33363, faks: +49 (0)5121 39880, e-mail: beratung@lamberti-apotheke-hildesheim.de. Czynne: pon. – pt. 8:00 – 18:00, sob. 8:00 – 13:00. * {{Znacznik|'''Berg Apotheke'''|52.14863 |9.93080 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.bergapotheke-hildesheim.de/ Berg Apotheke]''', Bergsteinweg 40, 31137 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 42270, faks: +49 (0)5121 45313, e-mail: apo@bergapotheke-hildesheim.de. Czynne: pon., wt., czw. i pt. 8:00 – 13:00 i 15:00. – 18:30, śr. + sobota 8:00 – 13:00 * {{Znacznik|'''4 Linden Apotheke'''|52.14275 |9.93872 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''4 Linden Apotheke''', Hachmeisterstr. 2, 31139 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 43464, Faks: +49 (0)5121 46593, E-mail: kontakt@4lindenapotheke.de. Otwarte: pon. – pt. 8:30 – 18:30, sob. 8:30 – 13:00 == Informacje turystyczne == [[Plik:Tempelhaus Hildesheim 722-dvfL.jpg|thumb|Informacja turystyczna w „Tempelhaus” na rynku]] * {{Znacznik|'''Informacja Turystyczna'''|52.15246 |9.95182 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.hildesheim-tourismus.de/tourist-information Informacja Turystyczna]''', Rathausstraße 20/Tempelhaus, Rathausstraße 18-20, 31134 Hildesheim. Tel.: +49 (0)5121 17980. Biuro Informacji Turystycznej w Hildesheim udostępnia wszystkie materiały drukowane wymienione na tej stronie oraz inne materiały informacyjne. Można tam również zarezerwować wycieczki z przewodnikiem po mieście i zarezerwować pokoje. Znajduje się tam również Centrum Informacji Turystycznej Hildesheim (Besucherzentrum Welterbe Hildesheim). * '''Rowerzyści''' znajdą Przewodnik Rowerowy Hildesheim na stronie internetowej ADFC. * '''Toalety, przewijaki dla niemowląt, place zabaw, udogodnienia dla osób niepełnosprawnych''' itp. są zaznaczone na mapie miasta przyjaznej rodzinom. * '''Bilety''' w autobusach miejskich muszą być zawsze kasowane przez pasażera, nawet jeśli zostały zakupione bezpośrednio u kierowcy. * '''Internet''' – bezpłatne hotspoty Wi-Fi są dostępne w większości części miasta. Na przykład w centrum miasta... Na przykład w Café Coffee and Beans, Scheelenstraße 14. * '''Poczta''' – Większe urzędy pocztowe znajdują się na Bahnhofsplatz (poczta główna) i Hindenburgplatz. Ze względu na dzielnicę Himmelsthür, w mieście znajduje się również oficjalna poczta świąteczna. == Gdzie dalej == [[Plik:Hildesheim-Marienrode.JPG|thumb|Klasztor Marienrode]] Kilka dzielnic również stanowi atrakcję turystyczną: * '''Moritzberg''' – kolegiata św. Maurycego (1068) z całkowicie zachowanym krużgankiem. * {{Znacznik|Klasztor Marienrode|52.11394|9.9143|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Klasztor Marienrode''' – XV-wieczny klasztor, obecnie użytkowany przez benedyktynki. Mieści się w nim sklep z dziełami sztuki i księgarnia. * '''Neuhof''' – wioska kwitnących wiśni. * '''Hildesheimer Wald''' – malowniczy, lokalny teren rekreacyjny. Wieża widokowa Hildesheim oferuje restaurację i ogródek piwny (otwarty latem). Okolica oferuje wiele wartych odwiedzenia miejsc, na przykład: * '''Region rekreacyjny Börde''' w sercu Hildesheim Börde, na północny wschód od miasta. Szczyci się on bogatą siecią ścieżek rowerowych i starymi wioskami rolniczymi. * {{Znacznik|Zamek Marienburg|52.1730|9.7667|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Zamek Marienburg''' niedaleko '''[[Nordstemmen]]''' (15 km na zachód). Bogato zdobione komnaty można zwiedzać codziennie. * '''Zamek Derneburg''' niedaleko '''[[Holle]]''' (15 km na południe) z ciekawym szlakiem kulturalnym i kawiarnią w „Szklanym Domu” (zabytkowej szklarni). * '''[[Bad Salzdetfurth]]''' (10 km na południe) z parkiem zdrojowym, polem golfowym i basenem solankowym. * '''[[Alfeld (Leine)]]''' (20 km na południowy zachód) to miasto z muru pruskiego, w którym znajduje się wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO fabryka Fagus. Rowerzyści mają wiele możliwości zwiedzania okolicy. Trasy rowerowe są doskonale oznakowane. Niektóre trasy są również oznaczone jako wycieczki tematyczne. * '''Radweg-zur-Kunst (Szlak Sztuki Kontaktowej, Szlak Romański)''' prowadzi do '''[[Sarstedt]]'''. Tam łączy się z trasą rowerową Leine-Heide w kierunku '''[[Hanower]]u'''. * '''Radweg-zur-Kunst (Sztuka w ruchu, Szlak Rzeźb)''' prowadzi przez '''[[Bad Salzdetfurth]]''' i '''[[Lamspringe]]''' do '''[[Bad Gandersheim]]'''. Tam łączy się z trasą EuroVelo R1 i prowadzi w góry '''[[Harz]]'''. * '''Szlak rowerowy Hameln-Hildesheim''' prowadzi do '''[[Hameln]]'''. Tam łączy się z trasą rowerową Wezery. * '''Innerste-Radweg''' został otwarty w 2013 roku. Prowadzi przez '''[[Bad Salzdetfurth]]''' i '''[[Langelsheim]]''' do źródła rzeki Innerste w pobliżu '''[[Clausthal-Zellerfeld]]''' w Górach '''[[Harz]]'''u. * '''Hildesheim Ring''' to okrężna trasa rowerowa wokół Hildesheim, przebiegająca przez przedmieścia i okoliczne miejscowości, takie jak Sorsum, Giesen, Asel i Achtum. Dalsze kierunki: * '''[[Brunszwik]]''' (40 km na wschód) * '''[[Getynga]]''' (70 km na południe) * '''[[Hameln]]''' (50 km na zachód) * '''[[Hanower]]''' (30 km na północny zachód) * '''[[Salzgitter]]''' (30 km na wschód) * '''[[Celle]]''' (50 km na północ) * '''[[Harz|Góry Harzu]]''' (50 km na południowy wschód) {{użyteczny}} {{Jest w|Dolna Saksonia}} {{geo|52.1528|9.9514|zoom=10|layer=ODX}} [[Kategoria:Dolna Saksonia]] 2nwjhebyy9z26656x7xfzwdkyn6nm3u 0 9654 157231 147574 2026-06-08T16:31:00Z Moromar 2451 /* Samolotem */ 157231 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Celle |nazwa oryginalna = |widok = Celle4.jpg |opis = |herb = Celle_Coat_of_Arms.svg |mapa = Celle location in germany.png |państwo = [[Niemcy]] |region = [[Dolna Saksonia]] |powierzchnia = 176,02 |wysokość = 40 |lud = 70 100 |prefiks = 05141, 05086 |kod pocztowy = 29221–29229 |www = https://www.celle.de/ }} [[Plik:Celle3.jpg|thumb|290px|Domy o konstrukcji szachulcowej w Celle]] '''[https://www.celle.de/ Celle]''' to miasto powiatowe w [[Dolna Saksonia|Dolnej Saksonii]], na południowym krańcu [[Pustać Lüneburska|Pustaci Lüneburskiej]]. Znajduje się około 30 kilometrów na północny wschód od [[Hanower]]u. == Informacje ogólne == Dzięki rzędom domów o konstrukcji szachulcowej, imponującemu pałacowi książęcemu i historycznemu staremu miastu łatwo zrozumieć, dlaczego Celle jest tak popularnym kierunkiem turystycznym zarówno dla turystów z Niemiec, jak i z zagranicy. Leży w niemieckim kraju związkowym [[Dolna Saksonia]], nad brzegiem rzeki Aller i na południowych obrzeżach [[Pustać Lüneburska|Pustaci Lüneburskiej]] i stanowi doskonałą bazę wypadową do wycieczek po wrzosowisku oraz do pobliskich miast [[Hanower]] i [[Brunszwik]]. Mistyczne i legendarne góry [[Harz]] również znajdują się w niewielkiej odległości, około 1,5 godziny jazdy na południe. Zanurzone w historii Celle było oficjalną rezydencją książąt Saksonii-Wittenbergi, a później Brunszwiku-Lüneburga, od 1378 do 1705. Jego zamek został następnie przekształcony we wspaniały zamek, który stał się letnią rezydencją książąt-elektorów i królów Hanoweru, przodków brytyjskiego rodu królewskiego Windsor. Ma 300-letnie powiązania z wojskiem; w jego koszarach w różnych okresach przebywała piechota pruska, oddziały Wehrmachtu i jednostki armii brytyjskiej. Celle przetrwało II wojnę światową praktycznie bez szwanku i nadal ma w sobie ten powiew arystokratycznego uroku, niezależnie od tego, czy spacerujesz po Ogrodach Francuskich, siedzisz na terenie pałacu, pływasz łódką po rzece, czy zwiedzasz labirynt budynków-sklepów o konstrukcji szachulcowej. Krótko mówiąc, Celle jest koniecznością dla każdego, kto zwiedza północne Niemcy! === Historia === Celle ma co najmniej tysiąc lat: pierwsza pisemna wzmianka o nim mówi o ''Kiellu'' („zatoka rybacka”) z 993. W XI wieku miasto otrzymało bardzo poszukiwane prawa do bicia własnych monet, a pod koniec od XIII wieku Celle stało się siedzibą książęcą. W rzeczywistości to książę Otton II Surowy zdecydował, że stara ufortyfikowana rezydencja w Altencelle nie nadaje się już do użytku i obok miejsca obecnego zamku zbudował nową osadę. Znaczenie Celle wzrosło wraz z nadaniem praw miejskich przez Ottona w 1301 roku, w tym samym roku, w którym rozpoczęły się prace nad kościołem miejskim (''Stadtkirche''). W 1378 roku Celle przeszło z rąk do rąk, stając się rezydencją książąt Saksonii-Wittenbergi. Zostali wyparci w 1433 roku przez książąt [[Lüneburg]]a, jednej z gałęzi książąt Brunszwiku-Lüneburga i przodków brytyjskiej rodziny królewskiej. W 1452 roku książę Fryderyk Pobożny założył tu opactwo franciszkanów, a 12 lat później miasto rozkwitło dzięki monopolowi na transport zboża. Reformacja przybyła do Celle w 1524, a jej orędownikiem był książę Ernest Wyznawca, którego portret nadal zdobi jeden z najbardziej znanych budynków o konstrukcji szachulcowej na starym mieście, ''Hoppener Haus''. Za panowania księcia Jerzego Wilhelma w drugiej połowie XVII wieku nastąpił renesans kulturowy, kiedy zamek przekształcono w ''Schloss'', czyli pałac, ozdobne ogrody zastąpiły fortyfikacje i powstał barokowy teatr. Kiedy w 1705 roku zmarł ostatni książę Brunszwiku-Lüneburga, Celle przeszło w ręce książąt-elektorów [[Hanower]]u. Chociaż miasto nie było już rezydencją książęcą, zyskało na znaczeniu jako centrum administracyjne i sądownicze regionu. Kiedy Jerzy, elektor Hanoweru, wstąpił na tron ​​brytyjski jako Jerzy I, Celle stało się własnością brytyjskiej linii hanowerskiej. [[Plik:Celle RRD.jpg|thumb|300px|Rynek w Celle około 1845 roku]] Celle od dawna współpracuje z wojskiem. W 1842 roku zbudowano Cambridge Dragoons Barracks dla pułku nazwanego na cześć księcia Adolfa, księcia [[Cambridge]]. Później po II wojnie światowej stał się koszarami Goodwood, a od 1976 do 1996 był siedzibą niemieckiej ''Panzerbrigade 33''. W 1989 roku został ponownie przemianowany na ''Cambridge-Dragoner-Kaserne'', znany lokalnie jako ''CD Kaserne'' i obecnie jest centrum wydarzeń prowadzonym przez miasto. Jest to także tymczasowa siedziba Teatru Schloss podczas prac remontowych w latach 2010-2012. W 1872 wybudowano kolejne koszary dla 77. pruskiego pułku piechoty, które w 1938 stały się znane jako ''Heidekaserne'' („Koszary Pustaci”). Po wojnie koszary, najdłuższa ceglana rezydencja w północnych Niemczech, służyły armii brytyjskiej do 1993 roku. Dziś zostały odrestaurowane i mieszczą nowe biura ratusza. W 1936 roku wybudowano trzeci barak na północnych obrzeżach miasta dla niemieckich żołnierzy Zasłony Dymnej, dawniej znany jako Sekt Kaserne. Od 1945 roku obóz jest okupowany przez siły brytyjskie w Niemczech i został przemianowany na Koszary Trenchard, ale często zachowuje niemiecką nazwę „Hohe Wende”, która odnosi się do drogi biegnącej wzdłuż północnego obwodu, gdzie wagony musiały skręcać w czasach przed mechanizacją. Został opuszczony przez ostatnie oddziały brytyjskie w Celle w lipcu 2012 roku. W Wietzenbruch, na przedmieściach na południowo-zachodnim krańcu Celle, znajduje się mała baza lotnicza, która jest skrzydłem szkoły lotniczej armii niemieckiej. Baza ta odegrała ważną rolę w operacji Berlin Airlift dostarczającej węgiel do Berlina Zachodniego. W latach dwudziestych XX wieku zbudowano fabrykę jedwabiu, która później stała się częścią niemieckiej machiny wojennej, produkując jedwab spadochronowy dla spadochroniarzy Wehrmachtu. [[Plik:Hoppener Haus Inschrift-1.jpg|thumb|right|Portret Ernesta Wyznawcy w ''Hoppener Haus'']] W 1929 roku otwarto pierwotny dom towarowy Karstadt w centrum miasta, którego fasada jest identyczna z tą na berlińskim Hermannplatz. Sklep został rozebrany w latach 60. XX wieku i zastąpiony nowoczesnym budynkiem, który miał przypominać domy o konstrukcji szachulcowej Celle. Podczas ''Nocy Kryształowej'', skoordynowanego ataku na Żydów w nazistowskich Niemczech w dniach 9/10 listopada 1938, synagoga w Celle uniknęła całkowitego zniszczenia, ponieważ znajdowała się obok fabryki skóry i części historycznego starego miasta. Ponadto napastnicy nie mieli drabin, więc zniszczenia ograniczyły się do około 2 metrów nad podłogą. 8 kwietnia 1945 Celle przeżyło jedyny poważny nalot bombowy podczas II wojny światowej, kiedy zniszczono większość terenów przemysłowych i składów towarowych kolei. Pociąg wiozący około 4000 robotników przymusowych i więźniów cywilnych do obozu koncentracyjnego w Belsen został uderzony, powodując setki ofiar, ale część więźniów uciekła do pobliskich lasów. Strażnicy SS i mieszkańcy Celle wzięli udział w niesławnym „polowaniu na zające w Celle” (''Celler Hasenjagd''), w wyniku którego w ciągu następnych czterech dni zginęło kilkuset jeńców wojennych. Liczba ofiar nie została ustalona. Kilka osób zostało później osądzonych i skazanych za zbrodnie wojenne. Celle poddało się bez oporu przeciwko nacierającym oddziałom brytyjskim z 15 (szkockiej) dywizji 12 kwietnia 1945. Dziś Celle to nowoczesne, samorządne miasto i stolica powatu Celle. Leży 35 km na północny wschód od [[Hanower]]u, stolicy Dolnej Saksonii, z którą ma bezpośrednie połączenia drogowe i kolejowe. 1 stycznia 1973 roku Celle przestało być niezależnym miastem (''Kreisfreie Stadt'') i stało się największą gminą w nowym powiecie (''Kreis'') Celle. Straciła parafie Ummern, Pollhöfen i Hahnenhorn, a zyskała Hahnenhorn, Helmerkamp, Hohne (wieś na wschód od Celle, nie mylić z bazą wojskową), Pollhöfen, Spechtshorn i Ummern). W dniu 25 lipca 1978 doszło do zamachu bombowego na więzienie pod fałszywą flagą, za który obwiniono Frakcję Czerwonej Armii, ale później przyznał się, że przeprowadził go wywiad Dolnej Saksonii. Później stał się znany jako „Dziura Celle”. == Dojazd == === Samolotem === * Lotnisko położone najbliżej Celle to {{Znacznik|Port lotniczy Hanower|52.460214|9.683522|typ=transport}}'''[[Hanower]]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Hanower|HAJ]]}}), które jest głównym międzynarodowym lotniskiem obsługującym regularne loty z całego świata, obsługującym większość europejskich stolic i większych miast. Lotnisko położone jest w [[Langenhagen]], 11 km na północ od centrum Hanoweru i ma łatwy dostęp do autostrady. Jest to dziewiąte co do wielkości lotnisko w Niemczech i jedno z niewielu niemieckich lotnisk, które są otwarte 24 godziny na dobę, chociaż jest bardzo niewiele lotów między 23:00 a 04:00. Centrum Celle znajduje się około 39 km od lotniska w Hanowerze, a szacunkowy czas jazdy wynosi 35 minut. Na lotnisko w Hanowerze można także dojechać pociągiem, autobusem i taksówką. * W [[Brema|Bremie]] znajduje się również {{Znacznik|Port lotniczy Brema|53.0475|8.786667|typ=transport}}'''międzynarodowe lotnisko''' ({{IATA|BRE}}), z którego wiele tanich linii lotniczych obsługuje regularne loty do większości krajów europejskich. Lotnisko znajduje się blisko centrum miasta, a tramwaj odjeżdża co 5 do 10 minut (w niedzielne wieczory do 30 minut) do centrum Bremy, a podróż trwa 11 minut i kosztuje 2,30 euro. Lotnisko to znajduje się również blisko autostrad, ale jest oddalone o 114 km i 75 minut jazdy do centrum Celle. * {{Znacznik|Port lotniczy Hamburg|53.630278|9.991111|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg|Międzynarodowe lotnisko w Hamburgu]]''' ({{IATA|HAM}}) znajduje się około 8 km na północ od centrum miasta i jest piątym pod względem ruchu lotniskiem w Niemczech. S-Bahn S1, obsługiwany przez Deutsche Bahn, kursuje co dziesięć minut między lotniskiem a dworcem głównym w [[Hamburg]]u (21 minut), skąd można przesiąść się na cogodzinne pociągi do Cells (1 godz. 8 min). Jest częścią organizacji taryfowej HVV oferującej bilety na wszystkie środki transportu publicznego w Hamburgu. Na terenie lotniska znajduje się hotel Radisson Blu. Chociaż to lotnisko jest oddalone od Celle o 141 km, a podróż samochodem zajmuje około 1 godziny i 40 minut, nadal jest realną alternatywą dla lotnisk w Hanowerze i Bremie. === Koleją === [[Plik:Bahnhof Celle.jpg|250px|thumb|Stacja kolejowa w Celle]] {{Znacznik|Dworzec Celle|52.6209|10.0633|typ=transport}}'''Dworzec Celle''' obsługuje wiele lokalnych pociągów i jest także przystankiem dla pociągów ICE kursujących na trasie [[Hamburg]] – [[Hanower]]. Pociągi do Hanoweru i Hamburga zatrzymują się na stacji co godzinę, podobnie jak pojedyncze pociągi ICE w okresach zwiększonego ruchu. Pociągi Metronom łączą Celle z [[Uelzen]], Hanowerem i [[Getynga|Getyngą]] w ramach regionalnej sieci transportowej. Celle jest także stacją końcową dla tras S6 i S7 sieci kolei miejskiej w Hanowerze. Połączenia ze wschodem i zachodem nie są częścią zorganizowanego systemu bahnhof, dlatego Hanower jest lepszą opcją do szerszego podróżowania po okolicy. Stacja kolejowa Deutsche Bahn (Bahnhofsplatz 6, +49 51 41 42020) znajduje się około 15 minut spacerem lub 5 minut jazdy taksówką na zachód od Celle Altstadt. Podczas targów (Messe) w Hanowerze Deutsche Bahn uruchamia dodatkowe pociągi na trasie Hamburg – Hanower, co jest bardzo wygodne dla klientów korzystających z tego obiektu. === Samochodem === Celle jest położone nieco na uboczu niemieckich autostrad, ale [[Plik:Bundesstraße_3_number.svg|22px]], stanowiąca przedłużenie autostrady [[Plik:Bundesautobahn_37_number.svg|22px]] z kierunku [[Hanower]]u do Celle, ma prawie dwa pasy ruchu w każdym kierunku. [[Plik:Bundesstraße_3_number.svg|22px]] biegnie dalej na północ przez [[Soltau]] do [[Hamburg]]a. Kolejna ważna trasa [[Plik:Bundesstraße_214_number.svg|22px]] biegnie dalej na zachód w kierunku [[Nienburg (Weser)|Nienburga (Weser)]] i na południowy wschód do [[Brunszwik]]u. * Jadąc z [[Hamburg]]a, należy zjechać z autostrady [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|22px]] na zjeździe 45 (Soltau Süd) i jechać drogą [[Plik:Bundesstraße_3_number.svg|22px]] na południowy wschód do Celle przez ok. 42 km. * Jadąc z południa, zjedź z [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|22px]] na skrzyżowaniu 56 (Hannover Kirchhorst) na [[Plik:Bundesautobahn_37_number.svg|22px]] (tzw. Moor-Autobahn), która później skręca w [[Plik:Bundesstraße_3_number.svg|22px]]. Postępuj zgodnie z tym przez 29 km do Celle. * Z zachodu jedź autostradą [[Plik:Bundesautobahn_2_number.svg|22px]] do [[Hanower]]u i na skrzyżowaniu Hannover Buchholz (zjazd 47) przesiądź się na [[Plik:Bundesautobahn_37_number.svg|22px]]/[[Plik:Bundesstraße_3_number.svg|22px]] – 33 km do Celle. * Z kierunku [[Berlin]]a lub [[Brunszwik]]u należy zjechać z autostrady [[Plik:Bundesautobahn_2_number.svg|22px]] na węźle 53 (BS-Watenbüttel) i jechać drogą [[Plik:Bundesstraße_241_number.svg|22px]] kolejne 42 km. Przez miasto prowadzi [[Deutsche Fachwerkstraße]]. === Autobusem === Celle jest obsługiwane przez różne firmy autokarowe z całych Niemiec. Istnieją połączenia ze wszystkimi większymi miastami. {{Znacznik|Centralny przystanek autobusowy Schlossplatz|52.62440 |10.07927|typ=transport}}'''Centralny przystanek autobusowy Schlossplatz''' znajduje się bezpośrednio na Starym Mieście. === Statkiem === [[Plik:Celle Hafen IMG 5865.jpg|thumb|Celler Hafen]] Od Celle w dół rzeki '''Aller''' można żeglować jako '''federalna droga wodna''' z większymi statkami. W dawnych czasach port Celle był ważnym portem przeładunkowym dla towarów na drodze pomiędzy [[Brunszwik]]iem a [[Brema|Bremą]], ale jego znaczenie spadło dopiero od około 1900 roku. Dziś Aller jest używany wyłącznie przez '''statki wycieczkowe'''. Do większych miast nie ma regularnych połączeń. Obsługiwane są '''Allernixe''', '''Niedersachsen''' i '''Wappen von Celle'''. Z portu Celle kierujemy się na zachód. Rzeka wije się obok miast Boye, Stedden, Oldau, Winsen i Bannetze. Na statkach znajduje się mała restauracja. {{Znacznik|Celler Hafen/Yacht Club Celle|52.62561 |10.07206|typ=transport}}'''Celler Hafen/Yacht Club Celle''', Hafenstr. 11c, 29233 Celle. Tel.: +49 51 41 55 07 05, +49 15 11 29 20 841 (obaj kapitanowie portu). Odkąd w 1970 ostatecznie zaprzestano żeglugi komercyjnej, port w Celle jest obsługiwany przez Celle Yacht Club, który oferuje również miejsca do cumowania dla gości. '''Wędrowcy kajakowi''' korzystają również z rzeki Aller, którą można płynąć spokojnym tempem z Müden, a następnie przy większym nurcie z Celle. Punkt wstawienia w Celle, np. B. w Boye. === Rowerem === [[Plik:Fahrradwegbeschilderung in Celle.jpg|250px|right|thumb|Znaki na ścieżkach rowerowych w Celle]] '''[[Ścieżka rowerowa Aller]]''' jest długodystansową trasą rowerową nr 7 sieci Dolnej Saksonii. Jadąc z [[Gifhorn]], do Celle jest około 47 km, dalej na zachód kolejnym większym miastem jest [[Schwarmstedt]], do którego można dotrzeć ścieżką rowerową Aller po około 41 km. Ścieżka rowerowa Lüneburger-Heide i długodystansowa ścieżka rowerowa Celle-Gifhorn są również oznakowane, ale w dużej mierze pokrywają się ze ścieżką rowerową Aller. === Pieszo === Przez Celle lub do Celle prowadzą następujące długodystansowe szlaki turystyczne: * Ruropejski długodystansowy szlak turystyczny E1 * [https://www.heidschnuckenweg.de/ Heidschnuckenweg] prowadzi z Hamburga-Neugraben-Fischbek przez [[Buchholz in der Nordheide]], [[Schneverdingen]], [[Soltau]] i Müden (Oertze) do Celle, gdzie ścieżka kończy się przy zamku. * [https://www.deutsche-jakobswege.de/wege-uebersicht.html Via Scandinavica], Skandynawska Droga św. Jakuba, której niemiecki odcinek prowadzi z [[Fehmarn]] przez [[Lubeka|Lubekę]] i [[Lüneburg]] przez Celle i dalej do [[Getynga|Getyngi]]. == Komunikacja == {{mapa|52.62546|10.08305|zoom=14|height=300|width=300|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking}} Celle leży przy drodze B3, a centrum miasta jest ograniczone od północy i południa przez małe przemysłowe dzielnice handlowe, w których mieszczą się większe sklepy meblowe, centra ogrodnicze i mnóstwo dealerów samochodowych. Te małe obszary wokół Harburger Heerstraße na północy i Braunschweiger Heerstraße na południu są łatwe do znalezienia samochodem, jednak są wystarczająco blisko, aby koszt przejazdu taksówką był stosunkowo tani. Do zabytkowego ''Altstadt'' w Celle można dojść pieszo. Kiedy się zmęczysz, pojedź tanim i częstym autobusem. Tabele godzin można znaleźć [https://www.cebus-celle.de/index.php?id=11 tutaj]. Centrum miasta jest przyjazne dla pieszych, a wiele ulic jest wolnych od ruchu samochodowego. * '''Taxi''' Główny postój taksówek obsługiwany jest z Kirchstraße 40A, +49 51 41 709 899 lub odwiedź [https://www.taxi-weiermann.de/ ich stronę internetową]. * '''Powóz i konie'''. Dla tych, którzy mają czas na przejażdżkę powozem i końmi po mieście, można wsiąść bezpośrednio w centrum miasta, naprzeciw Karstadt (dom towarowy).[https://www.schubotz-muehle.de/] === Autobusem === * '''[https://www.cebus-celle.de/index.php?id=28 Celle Bus]''' (''CeBus GmbH & Co. KG''), Nienburger Straße 50, ☏ +49 51 41 48 70 80, faks: +49 51 41 48 70 839, info@cebus-celle.de. Celle posiada rozbudowaną sieć autobusów kursujących do centrum miasta oraz do lokalnych atrakcji, oferując różne opcje oferujące zniżki w różnych sytuacjach. Należą do nich zniżki dla rodzin, seniorów, dzieci, studentów, bilety łączone z podróżą pociągiem, podróżowaniem ze zwierzętami domowymi lub rowerami, podróżami po mieście, podróżami 48-godzinnymi i kartami grupowymi. Na stronie internetowej dostępna jest pełna lista zawierająca ceny, rozkłady jazdy, trasy i inne przydatne informacje. == Warto zobaczyć == [[Plik:Stadtkirche Celle (1).JPG|thumb|Kościół miejski Najświętszej Marii Panny]] * {{zobacz | name=Kościół miejski Najświętszej Marii Panny |alt= | url= | email=info@stadtkirche-celle.de. | adres=An der Stadtkirche 8 | lat=52.62437 | long=10.08095 | wskazówki= | telefon=+49 51 41 77 35 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dwa razy dziennie o godzinie 9:30 i 17:30 orkiestra dęta blaszana wspina się na 74,5-metrową wieżę 700-letniego kościoła i niczym za dawnych czasów dmie chorał we wszystkich czterech kierunkach. Rozpoczęcie budowy trójnawowego, gotyckiego kościoła halowego zbiegło się z lokacją miasta, konsekrowanego na kościół Mariacki przez biskupa [[Hildesheim]] już w 1308 roku. W latach 1676-1698 obiekt otrzymał sklepienie kolebkowe i nadano mu styl barokowy. Szczególnie warte zobaczenia są: ołtarz z 1613, pomniki nagrobne książąt Guelph (XVI/XVII w.) w chórze, obrazy emporowe (XVII w.) oraz barokowe organy, które zrekonstruowano w 1999 na podstawie oryginalnych planów z 1687. Podczas gdy po jednej stronie Stechbahn stoją domy z muru pruskiego, po drugiej stronie wznosi się kościół miejski. Otwarte: wtorek-sobota 10:00 - 18:00, styczeń - marzec tylko do 17:00 (z wyjątkiem nabożeństw). Wejście na wieżę kościoła możliwe jest od wtorku do soboty w godzinach 10:00 - 11:45 i 14:00 - 16:45. Cena: Wejście na wieżę – dorośli 1 €, dzieci 0,50 €. }} * {{zobacz | name=[https://www.st-ludwig-celle.de/ Kościół św. Ludwiga] |alt= | url= | email=pfarrbuero@st-ludwig-celle.de | adres=Julius-von-der-Wall-Str. 1 | lat=52.61999 | long=10.07841 | wskazówki= | telefon=+49 51 41 9 74 48 10 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół katolicki wybudował architekt miejski J.D.A Spetzler. Jest to jedyny czysto klasyczny budynek sakralny w północnych Niemczech. Kościół był dawniej budynkiem prywatnym poza murami miasta Celle. W Celle nie było kościoła katolickiego, dlatego w 1710 roku prywatny dom stał się kaplicą dla katolików, w większości cudzoziemskich. Kaplicę konsekrowano na kościół dopiero w 1838 roku. Wieże dobudowano do domu dopiero w 1881 roku. Centralna oś Ogrodu Francuskiego biegnie w stronę kościoła, czyli lepiej patrząc od frontu kościoła z wieżami. }} * {{zobacz | name=Synagoga |alt= | url= | email= | adres=Im Kreise 24 | lat=52.6228 | long=10.0872 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=W tle budynku znajduje się synagoga, zbudowana około 1740 roku, najstarszy zachowany budynek żydowski w północnych Niemczech. Części świątyni Tory z jej misterną koroną pochodzą z czasów jej budowy. Od 1997 roku w Celle istnieje nowa społeczność żydowska, a synagoga służy do nabożeństw. Małe muzeum w sąsiednim budynku prezentuje zmieniające się wystawy dotyczące historii Żydów. Otwarte: wtorek-czwartek 12:00 - 17:00, piątek 10:00 - 15:00, niedziela 12:00 - 17:00 }} [[Plik:Das Schloss in Celle.jpg|thumb|Zamek Celle]] * {{zobacz | name=Zamek Celle |alt= | url= | email=fuehrungen@celle-tourismus.de | adres=Schloßplatz 1 | lat=52.6239 | long=10.0775 | wskazówki= | telefon=+49 51 41 12 373 | tollfree= | fax=+49 51 41 12 76 05 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Najstarszym budynkiem w mieście jest zamek Celle. Wzmiankowana po raz pierwszy w 1318 roku jako „castrum”, jego najstarsze części pochodzą z drugiej połowy XIII wieku. Z biegiem czasu początkowo prosty zamek został przebudowany i rozbudowany do rozbudowanego czteroskrzydłowego założenia z unikalną mieszanką renesansu i baroku. Muzeum Rezydencji mieści się we wschodnim skrzydle zamku. W zamku znajduje się najstarszy, działający do dziś teatr barokowy w Niemczech, a także kaplica zamkowa, jedyne miejsce kultu na północ od Alp z całkowicie zachowanym renesansowym wyposażeniem. W ramach zwiedzania zamku można także odwiedzić muzeum rezydencji mieszczące się wówczas w apartamentach książęcych, barokowe apartamenty państwowe oraz kuchnię zamkową. Otwarte: Zwiedzanie z przewodnikiem: kwiecień - październik wt. - pt. + niedziela 11:00, 13:00, 15:00, sobota 11:00 - 15:00 co godzinę. listopad - marzec wt. - pt.: 11.00 i 15.00, sob. + niedziela 11.00, 13.00, 15.00 Cena: dorośli 7 €, ulgowa 5 €. }} === Budynki === [[Plik:Celle Hoppener Haus.jpg|thumb|Hoppener Haus]] Na samym starym mieście można podziwiać ponad 400 odrestaurowanych, zabytkowych domów z muru pruskiego, które tworzą malowniczy obraz i pozostawiają niezapomniane wrażenia. Szczególnymi budynkami historycznymi są: * {{zobacz | name=Stechinellihaus |alt= | url= | email= | adres=Großer Plan 14 | lat=52.622322 | long=10.080628 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Dom przy Großer Plan 14 wziął swoją nazwę od nazwiska książęcego agenta nadwornego i generalnego dziedzicznego naczelnika poczty Francesco Stechinelli (1640-1694), który mieszkał tam od 1675 roku. Obecny budynek w stylu klasycystycznym powstał w 1795 roku. }} * {{zobacz | name=Alter Marstall |alt= | url= | email= | adres=Schlossplatz 13 | lat=52.62221 | long=10.07966 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z budynków gospodarczych i stajni, tzw. przedzamcza zamku Celle, jedyne, co nadal stoi, to stara stajnia przy Westcellertorstrasse/róg Schlossplatz. Budynek ze starannie wykonanymi ścianami z ciosów został zbudowany w 1664 roku. W szczycie herb ostatniego księcia Jerzego Wilhelma. }} * {{zobacz | name=Hoppener Haus |alt= | url= | email= | adres=Poststraße 8 | lat=52.62348 | long=10.08194 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Narożny dom Poststrasse/Rundestrasse, jeden z najbardziej wyszukanych budynków z muru pruskiego w mieście, został zbudowany przez książęcego mistrza czynszu Simona Hoppenera. Tuż przed nim słup rurowy z lwem herbowym, jedna z trzech fontann przemysłowych wodociągu fiskalnego z XVI wieku. }} * {{zobacz | name=Stary Ratusz |alt= | url= | email= | adres= | lat=52.6247 | long=10.0813 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=JStary Ratusz w Celle, jeden z najstarszych budynków w mieście, składa się z dwóch części. Starsza część wznosi się nad Ratskellerem z gotyckim sklepieniem żebrowym. Zagięcie frontu zewnętrznego wyznacza szew konstrukcyjny nadstawki z roku 1580/81. W XVI w. zmodernizowano także starszą część budynku, wyposażając ją w misterne malowidła elewacyjne, które odsłonięto i zrekonstruowano dopiero w 1985 r. Z tego czasu pochodzi także północny szczyt, arcydzieło renesansu Wezery. }} === Muzea === [[Plik:Bomann Museum von 1892 in Celle IMG 3238.jpg|thumb|Muzeum Bomanna]] * {{zobacz | name=[https://www.bomann-museum.de/ Muzeum Bomanna] |alt= | url= | email=bomann-museum@celle.de | adres=Schloßplatz 7 | lat=52.6242 | long=10.0796 | wskazówki= | telefon=+49 51 41 12 372 | tollfree= | fax=+49 51 41 12 535 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jedno z najpiękniejszych i największych muzeów regionalnych w północnych Niemczech. Kolekcja koncentruje się wokół historii kultury Dolnej Saksonii oraz historii państwa i miasta. Na wystawie można zobaczyć między innymi w pełni umeblowany dom wiejski, salony wiejskie i mieszczańskie, odzież miejską i wiejską, a także aspekty historii rzemiosła i przemysłu Celle. Otwarte: wtorek-niedziela 10:00 – 17:00 Cena: Dorośli 5 €, Ki. do 14 lat bezpłatnie. }} [[Plik:Kunstmuseum Celle mit Sammlung Robert Simon, Ausstellung Einleuchten, Waltraut Cooper, Hartung und Trenz, 2012 2013 Ansicht Haupteingang abends 01.JPG|thumb|Muzeum Sztuki]] * {{zobacz | name=[https://www.residenzmuseum.de/index-english.html Muzeum Rezydencji w Zamku Celle] |alt= | url= | email=counter.schloss@celle-tourismus.de | adres=Schloßplatz 1 | lat=52.623889 | long=10.0775 | wskazówki= | telefon=+49 51 41 12 373 | tollfree= | fax=+49 51 41 12 535 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamek Celle, najstarsza budowla w mieście z fundamentami z 1292 roku i dawna rezydencja potężnego Księstwa Lüneburga. Zwiedzanie z przewodnikiem obejmuje wczesnobarokowe apartamenty państwowe, najstarszy do dziś czynny teatr zamkowy w Niemczech (można go zwiedzać dopiero po zakończeniu prób), wyposażoną kuchnię zamkową z XVIII wieku oraz kaplicę zamkową z całkowicie zachowanym wyposażeniem renesansowym z XVI wieku. Otwarte: wtorek-niedziela 10:00-17:00. Cena: Dorośli 5 €, Ki. do 14 lat bezpłatnie. }} * {{zobacz | name=[https://kunst.celle.de/ 24-Stunden-Kunstmuseum] |alt= | url= | email=kunstmuseum@celle.de | adres=Schloßplatz 7 | lat=52.6241 | long=10.0794 | wskazówki= | telefon=+49 51 41 12 685 | tollfree= | fax=+49 51 41 12 495 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=39854828 – pod tym numerem zarejestrowana jest unikalna w skali światowej koncepcja muzealna w niemieckim Urzędzie ds. Znaków Towarowych i Patentowych w [[Monachium]]: Całodobowe muzeum sztuki oferuje poranne, południowe, wieczorne i nocne spotkania ze sztuką nowoczesną i współczesną autorstwa Roberta Simona Kolekcja. Całodobowe muzeum sztuki oznacza, że ​​przez całą dobę jest coś do odkrycia. Dom zmienia swoje oblicze co pół dnia – wraz z otwieraniem i zamykaniem drzwi. Prawie nigdy nie można zwiedzać strony dziennej i nocnej jednocześnie. Jeżeli chcesz zobaczyć całe muzeum, przyjdź dwa razy – w dzień i w nocy. Muzeum Sztuki w Celle znajduje się naprzeciwko Residenzschloss, w samym środku historycznego centrum Celle, w Muzeum Bomann. Otwarte: wtorek-niedziela 10:00 - 17:00 W nocy z zewnątrz: codziennie 17:00 - 10:00 }} [[Plik:Garnison Museum Celle außen.JPG|thumb|Muzeum Garnizonowe]] * {{zobacz | name=[https://karriere.celle.de/ Muzeum Garnizonowe w Celle] |alt= | url= | email=kunstmuseum@celle.de | adres=Hafenstr. 4 | lat=52.6268 | long=10.0767 | wskazówki=garnisonmuseum@celle.de | telefon=+49 51 41 21 46 42 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Muzeum Garnizonowe zajmuje się historią garnizonu Celle od 1866 roku do czasów współczesnych. Znajdują się w nim bogate zbiory umundurowania, broni palnej i białej, medali i odznaczeń, a także liczne oryginalne elementy wyposażenia z historii garnizonu Celle. Zbiór uzupełnia bogata dokumentacja: listy, fotografie, certyfikaty, pocztówki, obrazy współczesne. Pokazano także urządzenie komunikacyjne z lat 1916–2000. Otwarte: śr. 13.00-18.00, sob. 10.00-14.00 Grupy po wcześniejszym umówieniu, także poza godzinami otwarcia. Zwiedzanie z przewodnikiem po uzgodnieniu. grudzień-luty Zamknięte. Cena: Wstęp bezpłatny, prosimy o datki. }} * {{zobacz | name=[https://otto-haesler-stiftung.celle.de/ Muzeum Otto Haeslera] |alt= | url= | email=info@haeslerstiftung.de | adres=Rauterbergweg 1 | lat=52.61189 | long=10.09449 | wskazówki= | telefon=+49 51 41 98 00 67 | tollfree= | fax=+49 51 41 88 12 74 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=W dawnej myjni i łaźni Blumläger Feld (1930/31) oprócz oryginalnego wyposażenia można zobaczyć plany, zdjęcia i modele budynków autorstwa architekta Otto Haeslera. Znajdują się tu także dwa mieszkania zrekonstruowane w stylu lat 30. i 50. XX wieku, których projekt konstrukcyjny jest pokazany. Otwarte: w każdą pierwszą niedzielę miesiąca w godzinach 15.00 – 18.00 oraz po wcześniejszym umówieniu. Cena: Wstęp wolny. }} [[Plik:Institut für Bienenkunde Celle IMG 3172.jpg|thumb|Instytut Nauk Pszczelarskich]] * {{zobacz | name=[https://www.laves.niedersachsen.de/startseite/wir_uber_uns/institute_fachdezernate/institut-fuer-bienenkunde-celle-73995.html LAVES – Instytut Nauk Pszczelarskich] |alt= | url= | email=info@haeslerstiftung.de | adres=Herzogin-Eleonore-Allee 5 | lat=52.62194 | long=10.08476 | wskazówki= | telefon=+49 51 41 90 50 340 | tollfree= | fax=+49 51 41 90 50 344 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=W celu popularyzacji pszczelarstwa, którego upadkowi towarzyszył zanik obszarów wrzosowisk, w 1927 roku utworzono Instytut Pszczelarstwa – dziś LAVES – Instytut Nauki o Pszczołach w Celle. Dziś do zadań instytutu należy kształcenie i dokształcanie pszczelarzy, świadczenie ogólnokrajowych usług doradczych oraz szeroki zakres zadań badawczo-badawczych (badania chemiczne i biologiczne miodu, patologia pszczół, badania żerowania, znaczenie ekologiczne pszczół miodnych i dzikich, hodowla pszczół ). Warto obejrzeć prezentację „Pszczelarstwo” na klatce schodowej z 1607 r. oraz w częściach dawnego budynku oranżerii z 1677 r. Czynne: pon. }} * {{zobacz | name=Muzeum Strzeleckie |alt= | url= | email=info@haeslerstiftung.de | adres=Altencellertorstraße 1 | lat=52.62393122402634 | long=10.0864810251773 | wskazówki= | telefon=+49 51 41 84 145 | tollfree= | fax=+49 51 41 24 741 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Muzeum strzelb w „Domu Muru Miejskiego”, założone w 1976 roku, oferuje unikalną galerię malarstwa głównych królów Celle, połączoną z wystawą odznaczeń królewskich, odznaczeń strzeleckich, trofeów i dokumentów z ostatnich stuleci w karabinie Celle przemysł. Broń nie jest pokazana. Otwarte: lato 10:00 - 12:00 Cena: Wstęp wolny. }} === Ulice i place === Ważnym powodem, dla którego wielu turystów przyjeżdża do Celle, jest stare miasto z ponad 400 domami z muru pruskiego. Miasto przetrwało II wojnę światową bez bombardowań, dlatego stare miasto zostało w całości zachowane jako zespół. Wszystkie domy znajdują się na liście zabytków i zostały odrestaurowane. Dodano bardzo mało nowego materiału budowlanego. Ruch pojazdów mechanicznych jest w dużej mierze wykluczony ze starego miasta, większość alejek i ścieżek to strefy dla pieszych, a tylko kilka ulic jest otwartych dla ruchu w strefie 30 km/h. Przy licznych ulicach z muru pruskiego znajduje się wiele sklepów i restauracji. Stare Miasto tętni życiem także w weekendy. Wiele restauracji oferuje malownicze posiłki na podwórku. Każdy, kto przyjeżdża do Celle w słoneczny dzień, jest szczęściarzem, ponieważ światło słońca nadaje miastu szczególny charakter. {{Znacznik|Großer Plan|52.62251|10.08086|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Großer Plan''', główny plac starego miasta z całkowicie zachowanym zespołem szachulcowym we wszystkich rzędach domów. Rzut oka na {{Znacznik|Kalandgasse|52.62445|10.08045|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Kalandgasse''' ukazuje marzycielską, romantyczną ulicę. Na szczególną uwagę zasługuje szkoła łacińska z bogatymi rzeźbami. Kalandgasse łączy się z {{Znacznik|Stechbahn|52.62385|10.08006|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Stechbahn''', dawnym terenem turniejowym z boiskiem, a obecnie lwią apteką, zbudowaną około 1530 roku. Na chodniku przed budynkiem znajduje się podkowa. Wskazuje miejsce, w którym w 1471 roku książę Otto Wielkoduszny miał wypadek. === Parki === [[Plik:Französischer Garten (Celle) IMG 3183.jpg|thumb|left|Ogród francuski]] * {{Znacznik|Ogród francuski|52.6208 |10.0829|typ=natura}}'''Ogród francuski'''. Ogród Francuski został prawdopodobnie nazwany na cześć francuskich ogrodników Perroneta (od 1670 r.) i Rene Dahuron (1690-1701), którzy służyli księciu Celle Georgowi Wilhelmowi. W latach 1695 i 1696 posadzono podwójną aleję lipową, nadając ogrodowi dominującą oś centralną w kierunku wschód-zachód, istniejącą do dziś. W 1705 roku Celle utraciło funkcję miasta mieszkalnego. Ogród był zaniedbany i ponownie przeżył krótki okres rozkwitu w 1772 roku za panowania nadwornego ogrodnika Krantza. Okazją było wygnanie duńskiej królowej Karoliny Matyldy do Celle. Między innymi zbudowano dla nich nad stawem domek letniskowy i w 1784 r. wzniesiono pomnik, który jednak zniknął w 1801 r. W połowie XIX w. stopniowo przekształcano go w angielski park krajobrazowy. Po I wojnie światowej na wschodzie utworzono istniejący do dziś plac zabaw dla dzieci, na zachodzie mały ogród różany, a w 1927 roku utworzono Państwowy Instytut Badań Pszczół, wydzielając północną część ogrodu. Ogród Francuski jest obecnie chroniony jako zabytek ogrodowy. [[Plik:Schlosspark Celle.jpg|thumb|hochkant=0.8|Park Zamkowy w Celle]] * {{Znacznik|Park Zamkowy|52.6232 |10.078|typ=natura}}'''Park Zamkowy'''. Dziś tereny zamkowe są popularnym miejscem spotkań nie tylko mieszkańców Celle, ale także licznych turystów, którzy rozpoczynają stąd zwiedzanie miasta lub odpoczywają po zakupach. Historia zespołu zamkowego rozpoczyna się pod koniec XVIII wieku. Teren pomiędzy zamkiem a fosą zamkową, zmniejszony do średniej szerokości 23 stóp (ok. 6,7 m), obsadzono drzewami i wykorzystano jako deptak wzdłuż prowadzącej dookoła topolowej alei. [[Plik:Trift Celle.jpg|hochkant=1|left|thumb|Trift w Celle]] * {{Znacznik|Triftanlagen|52.622 |10.0704|typ=natura}}'''Triftanlagen'''. Pierwotnie stary spęd bydła przed Westerceller Tor został po raz pierwszy przebudowany za czasów ostatniego księcia Celle, Georga Wilhelma (1624-1705), w ramach tak zwanego „ritzu propozycji” w 1680 roku. Tłem tego była konieczna rozbudowa miast na zachodzie. Trift miała służyć jako autostrada w kierunku wschód-zachód dla zabudowy północnej i południowej, w związku z czym wpisywałaby się w tradycję typowych planów rozbudowy miast z drugiej połowy XVII wieku. Oprócz swojego historycznego znaczenia dla rozwoju miast i jako teren zielony charakteryzujący pejzaż miasta, Trift służy dziś przede wszystkim jako miejsce rekreacji rekreacyjnej na wsi blisko domu dla sąsiadujących, bardzo gęsto zabudowanych obszarów mieszkalnych na południu i zachód. * {{Znacznik|Park Miejski|52.6187 |10.0879|typ=natura}}'''Park Miejski'''. Na miejscu dawnego Heidekaserne, na skraju starego miasta i bezpośrednio na południe od zabytkowego Ogrodu Francuskiego, powstał nowy ogród miejski. Ogród miejski o powierzchni 1,9 ha położony jest pośrodku tradycyjnego obszaru wojskowego, który w przyszłości będzie przeznaczony na mieszkania i koncentrację, zwłaszcza organów administracyjnych miasta. Wizytówką jest obszar wodny o powierzchni 2200 m², który kończy się okrągłym obszarem o średnicy dobrych 20 m. Ponad 70 nowych dużych drzew, 3000 krzewów i 1000 żywopłotów tworzy ogród i prowadzi gości nowo wybudowanymi ścieżkami do wybranego celu. . Ale zachęt jest wystarczająco dużo, aby zatrzymać się na dłużej: 1500 róż wszelkiego rodzaju, 25 000 bylin i 20 000 cebul kwiatowych z pewnością zachwycą nie tylko pszczoły i motyle swoim blaskiem i zapachem, ale także mieszkańców Celle i turystów jako nową atrakcję. [[Plik:Heilpflanzengarten Celle Übersichtsschild an der Wittinger Straße.jpg|thumb|links|hochkant=1|Przegląd ogrodu roślin leczniczych]] * {{Znacznik|Ogród roślin leczniczych Celle|52.6268 |10.095|typ=natura}}'''[https://www.celle-heilpflanzengarten.de/ Ogród roślin leczniczych Celle]'''. Pomiędzy Allerwiesen i Wittinger Straße znajduje się jeden z największych ogrodów roślin leczniczych w Europie, zajmujący powierzchnię około 7 000 m². Można spacerować wśród ziół leczniczych lub rozkoszować się bulgoczącą wiosenną doniczką. Zaprezentowano ponad 300 roślin pachnących i aromatycznych, trujących i magicznych, a także nawiązano do Sebastiana Kneippa i Hildegardy von Bingen. Oprócz własnych zwiedzania przy pomocy tablic informacyjnych można także skorzystać z wycieczek z przewodnikiem (1-godzinna wycieczka grupowa za 50 € lub zwiedzanie publiczne od czerwca do września w 1. i 3. sobotę miesiąca w cenie 2,50 €/os. ze spotkaniem). punkt przy głównym wejściu do Wittinger Straße, początek o godzinie 14:30). Otwarte: od marca do listopada codziennie od 10:00 do 18:00. Cena: Wstęp jest bezpłatny z wyjątkiem wydarzeń specjalnych. * Na terenie obiektu znajduje się Cafe KräuTher oraz sklep KräuTher (patrz strona internetowa). Kawiarnia i sklep czynne od środy do niedzieli od 14:00 do 18:00, poniedziałek/wtorek nieczynne, piątek o 12:00. Lunch dla seniorów. === Inne === [[Plik:Wasserkraftwerk Celle.jpg|thumb|Allerwehr z małym domkiem/w pobliżu elektrowni wodnej Celle|hochkant=1|Das Allerwehr mit Häuschen/ Nähe Wasserkraftwerk Celle]] * {{zobacz | name=Aqua Celle |alt= | url= | email= | adres= | lat=52.62366 | long=10.05710 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=w oczyszczalni ścieków, prezentuje zabawną wiedzę na temat wody. Na wystawie stałej multimedialne materiały informacyjne – od produkcji wody, przez jej zużycie, aż po oczyszczanie ścieków – są kompleksowo i przejrzyście zaprezentowane. Zwiedzający mogą zapoznać się z tą praktyką w ramach wycieczki z przewodnikiem po obiekcie, który jest jednym z najbardziej reprezentacyjnych obiektów w Niemczech pod względem technologii, krajobrazu i architektury. }} * {{zobacz | name=Elektrownia wodna w Celle |alt= | url= | email= | adres= | lat=52.62727 | long=10.07956 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Na północ od starego miasta znajduje się zabytkowa elektrownia wodna Celle. Jeśli pojedziesz na wschód od Neumarkt do Hafenstrasse, po prawej stronie znajdziesz bezpłatny parking. Już stąd widać elektrownię wodną. Niegdyś płynęły tu bystrza rzeki Aller, które utrudniały żeglugę do Brunszwiku. Cały ładunek musiał zostać przeładowany w porcie. Ostatecznie Aller został spiętrzony, ponieważ handel z Brunszwikiem nie odgrywał już żadnej roli. }} [[Plik:0006Hengstparade.JPG|thumb|Stadnina Koni Dolnej Saksonii Celle|180px]] * {{zobacz | name=[https://landgestuetcelle.de/ Stadnina Koni Dolnej Saksonii Celle] |alt= | url= | email=poststelle@lgst-celle.niedersachsen.de | adres=Spörckenstraße 10 | lat=52.61504 | long=10.07277 | wskazówki= | telefon=+49 51 41 92 940 | tollfree= | fax=+49 51 41 92 94 31 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stadnina państwowa została założona 27 lipca 1735 roku przez elektora hanowerskiego Jerzego II i jest ośrodkiem hodowli jednej z najważniejszych ras koni gorącokrwistych na świecie – hanowerskiego. Ogiery stacjonujące w stadninie państwowej są ojcami wielu koni sportowych o międzynarodowej sławie, stadnina państwowa wraz ze swoimi oddziałami m.in. B. stacja hodowli ogierów Hunnesrück niedaleko Dassel to cel podróży koneserów koni z całego świata. Niezwykłym przeżyciem są coroczne parady ogierów, które odbywają się w ostatni weekend września i pierwszy weekend października. Można zwiedzać Państwową Stadninę koni, gdzie można obejrzeć wiele zabytkowych stajni oraz obserwować trening ogierów na ujeżdżalniach. Otwarte: pon.-pt. 8:30 - 17:00, sob. 8:30 - 11:30 }} == Aktywny wypoczynek == === Sztuka i kultura === * {{Znacznik|CD-Kaserne|52.61683|10.07676|typ=atrakcja}}'''[https://cd-kaserne.de/startseite.html CD-Kaserne]''', Hannoversche Straße 30b, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 97 72 90, Faks: +49 51 41 97 72 929, E-mail: info@cd-kaserne.de. https://cd-kaserne.de/startseite.html, zarządzane przez spółkę non-profit GmbH o tej samej nazwie, z wieloma najemcami i użytkownikami, dwoma klubami młodzieżowymi i powierzchnią 33 000 metrów kwadratowych, to znacznie więcej niż jeden z największych ośrodków młodzieżowych w Dolnej Saksonii. Jako duże centrum eventowe jest partnerem organizatorów koncertów i wydarzeń kulturalnych z całych Niemiec. [[Plik:Celle Stadtpalais (01).JPG|thumb|right|300px|Stadtpalais]] * {{Znacznik|Stadtpalais Celle|52.61906473844747|10.082759806272202|typ=atrakcja}}'''[https://stadtpalais-celle.de/ Stadtpalais Celle]'''', Langensalzaplatz 1, 29221 Celle. Tel.: +49 5141 25 00 6, Faks: +49 5141 26 71 1, E-mail: info@stadtpalais-celle.de. Miejsce spotkań i wydarzeń dla młodych i starszych. Niezależnie od tego, czy świętujesz imprezy, czy odpoczywasz przy koktajlu, Stadtpalais oferuje taką możliwość. Na dwóch poziomach znajdują się różne pokoje. Wydarzenia i godziny otwarcia zostaną ogłoszone. Latem czeka na Ciebie duży ogródek piwny na około 1000 miejsc. * '''Kunst & Bühne''', Nordwall 46, 29221 Celle. Scena kabaretowa na skraju starego miasta Celle. Można tu spędzić wieczór pełen wrażeń w wyjątkowej atmosferze. Od komedii po chanson, jazz i kabaret po kino – wszystko jest w ofercie. nie dla osób niepełnosprawnych Toalety nie są przystosowane dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. * {{Znacznik|Teatr Zamkowy w Celle|52.62384|10.07798|typ=atrakcja}}'''[https://schlosstheater-celle.de/ Teatr Zamkowy w Celle]''', Zamek w Celle. Kasa teatru: Markt 18. Tel.: +49 51 41 90 508 75, +49 51 41 90 508 76 (kasy obu teatrów), e-mail: karten@schlosstheater-celle.de. Najstarszy, działający do dziś barokowy teatr ze stałym zespołem. Otwarte: Kasa Teatru pon., śr., czw., pt. od 9.00 do 15.00, sobota od 9.00 do 13.00. Zamknięte we wtorek. === Sport i czas wolny === * {{Znacznik|Celler Badeland|52.61795|10.08199|typ=atrakcja}}'''[https://celler-badeland.de/ Celler Badeland]''', 77er Straße, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 95 19 350, Faks: +49 51 41 95 19 359, E-mail: info@celler-badeland.de. * {{Znacznik|Odkryty basen Westercelle|52.59653|10.08028|typ=atrakcja}}'''[https://freibad-westercelle.de/ Odkryty basen Westercelle]''', Wilhelm-Hasselmann-Straße. Tel.: +49 51 41 97 73 69. Otwarte: Sezon letni: pon. - pt. 6:00 - 20:00, sob., niedziela i święta 8:00 - 19:00 * Kilka {{Znacznik|Wypożyczalnie łodzo|52.62724|10.08370|typ=atrakcja}}'''wypożyczalni łodzi''' na ulicy Fritzenwiese nad barierą Aller umożliwia wiosłowanie na rzece Aller. Łodziami wiosłowymi, wiosłowymi lub kajakami płyniesz w górę rzeki Aller przez rezerwat przyrody Obere Allerniederung, a następnie dryfujesz z powrotem. == Praca == == Nauka == [[Plik:Hustedt Jägerei Heimvolkshochschule 03.JPG|thumb|HVHS Jägerei Hustedt]] * {{Znacznik|'''Centrum edukacyjne Heimvolkshochschule Hustedt e.V.'''|52.703663 |10.066251 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hvhs-hustedt.de/ Centrum edukacyjne Heimvolkshochschule Hustedt e.V.]''', Zur Jägerei 81, 29229 Celle. Tel.: +49 50 86 98 970, Faks: +49 50 86 98 97 77, E-mail: info@hvhs-hustedt.de. Centrum edukacji dorosłych oferuje m.in. seminaria urlopowe z zakresu edukacji politycznej/związków zawodowych. == Zakupy == Jako ośrodek średniej wielkości, Celle ma wszystko, czego potrzeba do codziennego życia. Nawet jeśli centrum miasta zawsze zmaga się z pojedynczymi wakatami, warto wybrać się na zakupy po licznych małych sklepach na starym mieście. Cotygodniowy targ odbywa się w środy i soboty na starym mieście (na rynku i wzdłuż Stechbahn). Latem od 7:00 do 13:30, zimą tylko od 8:00. * {{Znacznik|'''Centrum Orchidei Celle'''|52.64804 |10.07721|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Orchidei Celle'''. Centrum Orchidei Wichmann z własnym centrum ogrodniczym znajduje się pomiędzy Celle a północną dzielnicą Groß Hehlen, przy drodze B3. == Gastronomia == [[Plik:Celle Bier-Akademie (01).jpg|thumb|right|200px|Bier-Akademie]] W Celle jest tylko jedno danie, które można dostać tylko tutaj, czyli '''Celler Roulade'''. Na pierwszy rzut oka brzmi to mało spektakularnie, ale cechą szczególną Celler Roulade jest to, że jest to surowa rolada. Z dobrze peklowanej wołowiny, sekretnej mieszanki przypraw, tajemniczej musztardy, boczku i cebuli. To, co na pierwszy rzut oka może wydawać się nieco dziwne, tak naprawdę jest daniem znanym obecnie poza granicami Celle. '''Alte Provisor''' to likier ziołowy o zawartości alkoholu 50%, wyprodukowany przez farmaceutę z Celle w ubiegłym wieku. Dziś apteka jest zamknięta, likier jest zastrzeżony, a ludzie nadal chętnie go piją. <gallery mode="packed" heights="150px"> Celler Rohe Roulade (1).jpg|Celler Rohe Roulade, Celler Rohe Roulade (3).jpg|wypełniona jak klasyczna rolada </gallery> * {{Znacznik|'''Bier-Akademie'''|52.62590 |10.08021|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://bier-akademie-celle.de/ Bier-Akademie]''', Weißer Wall 6, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 23 450, e-mail: Bierakademiecelle@t-online.de. Na północ od starego miasta Celle, w pięknym domu z muru pruskiego, bardzo blisko Neumarkt. Można tu zjeść obiad w stylu rustykalnym na dwóch piętrach. Oprócz Celler Rouladen jest tam dobra kuchnia niemiecka. * {{Znacznik|'''Zum Schwejk'''|52.62525 |10.08081|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Zum Schwejk''', Rechtsanwältestrasse 7, 29221 Celle. Tel.: +49 5141 23 353. * {{Znacznik|'''El sueno'''|52.62264 |10.08120|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://el-sueno-tapas.de/ El sueno]''', Südwall 5, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 36 03 044. * {{Znacznik|'''Mai Thai'''|52.63498 |10.05796|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mai Thai''', Bremer Weg 169, 29223 Celle. Tel.: +49 51 41 53 163. * {{Znacznik|'''La Brasserie'''|52.633755 |10.062664|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.hotelcelle.de/ La Brasserie]''', Bremer Weg 132A (''w hotelu Heidekönig Celle''). Tel.: +49 5141 52031, Faks: +49 5141 52689, E-mail: info@hotelcelle.de. Restauracja „La Brasserie” znajduje się w „Heidekönig Hotel Celle”. Temat: kuchnia niemiecka. Otwarte: od poniedziałku do soboty od 17:30 do 21:00, w niedziele zamknięte. Akceptowane metody płatności: gotówka, karta EC, Master, Visa, AMEX, Diners itp. (52° 38′ 2″ N 10° 3′ 46″ E) == Życie nocne == * {{Znacznik|'''Dyskoteka Inkognito'''|52.59166|10.06281 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.inkognito-celle.de/ Dyskoteka Inkognito]''', Zur Fuchsfarm 1, 29227 Celle. Tel.: +49 51 41 98 12 12, Faks: +49 51 41 98 12 11, E-mail: info@inkognito-celle.de. Młodzi i starsi przyjeżdżają z całej Dolnej Saksonii, aby świętować w tej dużej dyskotece. W weekendy, a czasami w tygodniu, w trzech salach odbywają się różnorodne imprezy tematyczne. Z wyjątkiem wydarzeń specjalnych (np. Hellfire of House) cena wstępu wynosi około trzech euro. Na „imprezach za 1 euro” wszystkie otwarte napoje mieszane oferowane są za jedyne euro. „I” lub „Inko”, jak nazywają je miejscowi, jest bardzo zatłoczone, szczególnie w weekendy. Inkognito znajduje się w pobliżu autostrady B3 w kierunku Hanoweru, w dzielnicy Westercelle. W nocy wystarczy podążać za dużym reflektorem, który można zobaczyć na niebie niemal wszędzie w Celle. * {{Znacznik|'''Schattauer'''|52.63401|10.09740 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Schattauer''', Lüneburger Straße 22, 29223 Celle. Tel.: +49 51 41 93 03 73, Faks: +49 51 41 93 03 10, E-mail: info@schattauer-celle.de. Możesz spędzić przytulny wieczór w ogródku piwnym/restauracji/pubie/kawiarni Schattauer, nazwanym na cześć rodziny, która go prowadzi. Łatwo jest do niego dotrzeć i znaleźć. To tylko kilka minut spacerem od starego miasta. Na północ od starego miasta należy jechać drogą B3 przez Aller, następnie skręcić w prawo w stronę szpitala. Następnie jedź Lüneburger Straße, obok szpitala. Otwarte: pon-czwartek 11:00 do 2:00, piątek i sobota 11:00 do 3:00, niedziela 10:00 do 2:00. * {{Znacznik|'''Thaers in der Congressunion'''|52.62191|10.07642 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.thaers.de/ Thaers in der Congressunion]''', Thaerplatz 1, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 91 94 23, Faks: +49 51 41 91 94 44, E-mail: info@thaers.de. Spotkanie z ludźmi/po pracy. Otwarte: codziennie 11:30 - 1:00 * {{Znacznik|'''Alte Bier- und Weinschänke'''|52.62396|10.08399 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Alte Bier- und Weinschänke''', Piltzergasse 9, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 28 381. Bardziej fajny pub niż wybór win. Otwarte: codziennie z wyjątkiem niedziel. * {{Znacznik|'''Herzog Ernst'''|52.62508|10.08425 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://herzog-ernst.de/ Herzog Ernst]''', Neue Str. 15, 29221 Celle. Bardzo przytulna osobowość gospodarza z Celle Urgestein. * {{Znacznik|'''Weinkeller Postmeister von Hinüber'''|52.62449|10.08502 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://weinkeller-celle.de/ Weinkeller Postmeister von Hinüber]''', Zöllnerstr. 25, 29221 Celle. Tel.: (0)5141 28444. Ciepła kuchnia. Otwarte: wt. – sob. od 18:00, sob. również 12:00 – 14:00, kuchnia do 22:00. == Festiwale, imprezy == * '''[https://celler-schifffahrt.de/ Wappen Von Celle (łódź rekreacyjna)]''', Brambusch 23, 29225 Celle (''przystanek wypłynięcia tej łodzi wycieczkowej po rzece to port Celle, w pobliżu centrum miasta Celle''), ☏ +49 5141 941212. około 2/3 godziny. Ta łódź pasażerska pływa po rzece Aller i wypływa z okolic centrum miasta Celle w niedziele, środy i czwartki od połowy kwietnia do połowy października. Każdy może wziąć udział w tych rejsach, zawracając w danym dniu w punkcie wyjścia. Zwykle trwa 2/3 godziny, a koszty różnią się w zależności od tego, czy w grę wchodzi jedzenie i napoje! Można go również wynająć na prywatne uroczystości, a przy rezerwacjach grupowych udzielana jest zniżka. Jest to piękny sposób na poznanie Dolnej Saksonii w spokojniejszym tempie, świetny sposób na uczczenie specjalnego wydarzenia lub po prostu miła atrakcja do spędzenia czasu z gośćmi. Ceny różnią się w zależności od wycieczki. * '''[https://www.schubotz-muehle.de/ Wagon Tours]''', centrum miasta Celle (''odjeżdża poza Karstadt w centrum miasta''), ☏ +49 5141 9879-0. około 35 minut Wybierz się na przejażdżkę bryczką po pięknym centrum Celle. Wagony zatrzymują się w punkcie odjazdu na rogu Grosser Plan/Bergstraße (naprzeciwko stosunkowo brzydkiego budynku, w którym mieści się dom towarowy Karstadt). Komentarz jest w języku niemieckim, ale nawet jeśli tego nie rozumiesz, jest to uroczy sposób na zobaczenie centrum miasta. Wycieczki te odbywają się codziennie przez cały sezon (zazwyczaj od kwietnia do października), w zależności od pogody. Wagony można wynająć również na wycieczki prywatne, z wyżywieniem i odbiorem z hotelu/dworca kolejowego. W przybliżeniu: dorośli 3 €, dzieci 2 €. * '''[https://www.celle.de/tourismus/veranstaltungen/celler-weihnachtsmarkt Jarmark Bożonarodzeniowy]''', centrum Celle. Su-F 11:00-20:00, Sob 10:30-21:00, zamknięte 24 i 25 grudnia. Jarmark bożonarodzeniowy w centrum Celle jest jednym z największych i najlepszych w Dolnej Saksonii. Co roku, zwykle od końca listopada do końca grudnia (zamknięta Wigilia i Boże Narodzenie), w pięknym historycznym mieście Celle gromadzi się ponad 100 straganów, aby sprzedawać swoje towary i świętować Boże Narodzenie w prawdziwie niemieckiej tradycji i stylu. Tutaj możesz kupić ręcznie robione prezenty świąteczne lub po prostu skosztować typowych niemieckich potraw i napojów. W Celle znajduje się najwyższa piramida bożonarodzeniowa w północnych Niemczech. Bezpłatny. * '''Targ Wina''', centrum Celle. Nie przegap tego krótkiego festiwalu wina (głównie niemieckiego), który odbywa się co roku w ostatnim tygodniu lipca. Centrum Celle jest pełne straganów sprzedających swoje towary, w tym wiele lokalnych win, Flammkuchen, sery i, oczywiście, w festiwalowej atmosferze tworzonej przez muzykę na żywo, w tym jazz, folk i fortepian. Darmowe wejście. * '''Wycieczki z przewodnikiem po Celle'''. Spotkanie na moście przed zamkiem w Celle. maj-październik: sob.-czw. 11:00, pt. 16:30; Weekendy od kwietnia do listopada oraz od 1 do 3 Adwentu: sob. niedziela o 11:00. 5 €. == Nocleg == === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Parking dla samochodów kempingowych Schützenplatz'''|52.62778 |10.07382 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Parking dla samochodów kempingowych Schützenplatz''', Schützenplatz, Hafenstrasse. Za darmo. Dostępne toalety publiczne.info edit * {{Znacznik|'''Miejsce parkingowe dla przyczep kempingowych przy 77er-Straße'''|52.61802 |10.08361 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Miejsce parkingowe dla przyczep kempingowych przy 77er-Straße''', Langensalzaplatz. Dostępne toalety publiczne. * {{Znacznik|'''Kemping Silbersee'''|52.65845 |10.10839 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://7springs-celle.de/ Kemping Silbersee]''', Zum Silbersee 19, 29229 Celle. Tel.: +49 51 41 31 223. Pomiędzy północno-wschodnimi dzielnicami Vorwerk i Garßen. * {{Znacznik|'''Rita's Bed and Breakfast'''|52.62337 |10.08573 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://bed-and-breakfast-celle.de/ Rita's Bed and Breakfast]''', Bergstr. 25, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 99 33 654, e-mail: reservierung@bed-and-breakfast-celle.de, anfrage@pension.de. Mały pensjonat prowadzony przez właściciela w domu z muru pruskiego na obrzeżach starego miasta. Funkcja: Pensjonat. Cena: Pokój dwuosobowy (dwie osoby) 58 €, pokój dwuosobowy (jedna osoba) 34 €, w tym śniadanie. * {{Znacznik|'''Heidekönig Hotel Celle'''|52.633755 |10.062664 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelcelle.de/ Heidekönig Hotel Celle]''' (Hotel Heidekönig), Bremer Weg 132A. Tel.: +49 5141 52031, Faks: +49 5141 52689, E-mail: info@hotelcelle.de. Rodzinny Heidekönig Hotel Celle to nowoczesny hotel położony w pobliżu starego miasta Celle. Cecha: ★★★. Otwarte: 6:30 - 22:00 (poniedziałek-piątek), 7:30 - 22:00 (soboty) i 7:30 - 22:00 (niedziele). Zameldowanie: 15:00 - 22:00 Wymeldowanie: Do godziny 11:00 Akceptowane metody płatności: gotówka, karta EC, Master, Visa, AMEX, Diners itp. (52° 38′ 2″ N 10° 3′ 46″ E) === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Hotel garni Am Landgestüt'''|52.61593 |10.07545 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel garni Am Landgestüt''', Landgestütstr. 1, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 21 72 19. Charakterystyka: Garni. === Ekskluzywnie === * {{Znacznik|'''Hotel Celler Hof'''|52.62365 |10.08017 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://cellerhof.de/ Hotel Celler Hof]''', Stechbahn 11, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 91 19 60, Faks: +49 51 41 91 19 644, E-mail: info@cellerhof.de. Cecha: ★★★. Cena: Pokój jednoosobowy od 75 €, pokój dwuosobowy od 115 €. * {{Znacznik|'''Ringhotel Celler Tor'''|52.65565 |10.06517 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://celler-tor.de/ Ringhotel Celler Tor]''', Scheuener Straße 2, 29229 Celle/ Groß Hehlen. Tel.: +49 51 41 59 00, Faks: +49 51 41 59 04 90, E-mail: Info@celler-tor.de. Zadbany hotel bezpośrednio przy B3 w północnej dzielnicy Groß Hehlen. * {{Znacznik|'''Althoff Hotel Fürstenhof Celle'''|52.62142 |10.07602 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.althoffcollection.com/de/althoff-hotel-fuerstenhof-celle Althoff Hotel Fürstenhof Celle]''', Hannoversche Straße 55/56, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 20 10, e-mail: info@fuerstenhof-celle.com. Cena: Pokój jednoosobowy od 115 €, pokój dwuosobowy od 160 €. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Zdrowie == * {{Znacznik|'''Szpital Ogólny (AKH) Celle'''|52.62874 |10.08481 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.akh-celle.de/ Szpital Ogólny (AKH) Celle]''', Siemensplatz 4, 29223 Celle. Tel.: +49 51 41 720, +49 51 41 72 29 50 (pogotowie), e-mail: info@akh-celle.de. * Aktualną ofertę pogotowia ratunkowego można znaleźć na stronie internetowej tej [https://www.mohrenapotheke-celle.de/apotheken-notdienst.html apteki]. * O pogotowiu weterynaryjnym w przypadku ewentualnych problemów zdrowotnych podróżujących z Tobą zwierząt domowych możesz dowiedzieć się na stronie internetowej tej praktyki weterynaryjnej. == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|Informacja turystyczna|52.62461|10.08148|typ=atrakcja}}'''[https://www.celle.de/tourismus/ Informacja turystyczna]''', Markt 14-16, 29221 Celle. Tel.: +49 51 41 12 12, Faks: +49 51 41 12 459, E-mail: info@celle-tourismus.de. Na stronach usług można również pobrać różne broszury, w tym katalogi gospodarzy i restauracji, a także plan centrum miasta i plan miasta dla osób niepełnosprawnych. Otwarte: maj-wrzesień pon.-pt. 9:00 - 18:00, sob. 10:00 - 16:00, niedziela 11:00 - 14:00 Październik-kwiecień Pon-Piątek 9:00 - 17:00, Sobota 10:00 - 13:00, Niedziela zamknięte (z wyjątkiem jarmarku bożonarodzeniowego w Celle). * {{Znacznik|Poczta na starym mieście|52.62345|10.08039|typ=atrakcja}}'''Poczta na starym mieście''', Rundestr. 7, 29221 Celle. Otwarte: pon. - pt. 8:30 - 18:00, sob. 8:30 - 13:00 == Gdzie dalej == * '''[[Pustać Lüneburska]]''' – Celle to południowa brama wrzosowisk i doskonała baza wypadowa do odkrywania tego wyjątkowego krajobrazu naturalnego. W szczególności Park Przyrody Południowych Wrzosowisk (''Naturpark Südheide'') na północ od Celle jest popularnym celem turystów pieszych i rowerzystów ze względu na sieć ścieżek rowerowych i szlaków turystycznych, lasów i otwartych wrzosowisk. Można także pływać kajakiem po lokalnych wrzosowiskach, takich jak Örtze. * '''[[Uelzen]]''' – odwiedź zamek Holdenstedt i jego angielski ogród krajobrazowy * '''[[Hanower]]''' – oddalony o około pół godziny jazdy samochodem lub koleją od stolicy Dolnej Saksonii. Odwiedź Ogrody Herrenhausen, Ratusz Staromiejski lub Zoo w Hanowerze. Podążaj szlakiem turystycznym „czerwonej linii” i odwiedź wiele zabytków. * '''[[Brunszwik]]''' – „Miasto Lwa” z historycznym Placem Zamkowym, zamkiem Dankwarderode, Starym Miastem, Pomnikiem Lwa i innymi atrakcjami historycznymi. * '''[[Harz|Góry Harz]]''' – w tym mistyczny [[Brocken]], najwyższa góra w Harz z ogrodem alpejskim. Przeglądaj góry pociągiem parowym sieci kolei wąskotorowej Harz. Przejdź się spektakularnym wąwozem Bode z [[Thale]]. Odwiedź historyczne [[Goslar]] i [[Blankenburg]], jeździj na nartach w [[Braunlage]] lub odwiedź liczne kopalnie pokazowe i inne atrakcje turystyczne. * '''[[Wolfsburg]]''' – oddalony jest o około 1 godzinę jazdy samochodem. Słynie z Muzeum VW Autostadt, wspaniałego dnia dla całej rodziny. Zaledwie spacer od centrum miasta, które posiada również własne centrum outletowe i 5 minut jazdy samochodem od jeziora miejskiego ze wspaniałym kompleksem basenów oraz licznymi atrakcjami żeglarskimi i rowerowymi wokół jeziora. {{Jest w|Dolna Saksonia}} {{przewodnik}} {{geo|52.625556|10.082500}} [[Kategoria:Dolna Saksonia]] 0zamwq75lafe4opqjguimx5gcp56pip 0 12347 157234 144673 2026-06-08T16:33:06Z Moromar 2451 /* Samolotem */ 157234 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Nienburg (Weser) |nazwa oryginalna = |widok = Weser Nienburg Martinskirche.jpg |opis = |herb = DEU Nienburg (Weser) COA.svg |mapa = Nienburg-Weser in NI.svg |państwo = [[Niemcy]] |region = [[Dolna Saksonia]] |powierzchnia = 64,53 |wysokość = 25 |lud = 32 100 |prefiks = 05021 |kod pocztowy = 31582 |www = https://www.nienburg.de/ }} [[Plik:Nienburg-rathaus.jpg|thumb|225px|Ratusz ''(Rathaus)'' i ''kościół św. Marcina'']] '''Nienburg''' to miasto liczące 31 000 mieszkańców (2020) w [[Dolna Saksonia|Dolnej Saksonii]]. Nienburg to urocze miasteczko nad malowniczą rzeką Wezerą, z kilkoma dobrymi miejscami na nocleg i bogatą ofertą tradycyjnej [[Niemcy|niemieckiej kuchni]]. == Charakterystyka == Nienburg to duże miasto położone pomiędzy [[Hanower]]em na południu a [[Brema|Bremą]] na północy, w kraju związkowym [[Dolna Saksonia]]. Leży nad rzeką Wezerą, ważnym elementem geograficznym, który na przestrzeni wieków wpływał na jej rozwój kulturowy i historyczny, ponieważ był jednym z najważniejszych przejść przez rzekę między [[Porta Westfalica]] a [[Brema|Bremą]]. Nienburg z licznymi sklepami, starymi i nowymi oraz supermarketami, jest popularnym centrum handlowym. Wizerunek miasta kształtuje szczęśliwe współistnienie starego i nowego. Bogactwo i różnorodność charakteryzują zarówno życie kulturalne, jak i sportowe. Rzeka i przyległe wody są dostępne do uprawiania sportów wodnych (w szczególności wioślarstwa) i wędkarstwa. Mieszkańcy Nienburga lubią dobrze zjeść i napić się dobrego, mocnego napoju, grając w Skat lub Doppelkopf (lokalne gry karciane) lub po ciężkim dniu pracy, grając w kręgle w spokojnej atmosferze! Jeszcze kilka lat temu ciastka „Baerentatzen” (niedźwiedzie łapy) były w mieście przysmakiem. Emigrancka rodzina Facompré przywiozła ze sobą tajny przepis, kiedy przybyli tu w 1791 (i dziś jest on przedstawiony w herbie miasta). Do ulubionych dań zaliczają się tu szparagi Nienburg z szynką ze świń hodowanych w Hoya; jarmuż z Braegenwurst (dosłownie „kiełbasa mózgowa”, choć procent jest stosunkowo niski) i kapusta kiszona z Kasselerem (wędlona wieprzowina). Wszystko to odzwierciedla podstawowe cechy gustów panujących w Dolnej Saksonii. === Historia === Pierwsza wzmianka o jego nazwie pojawiła się w roku 1025 jako część biskupstwa [[Minden]]. Znaczenie nazwy Nienburg można dosłownie przetłumaczyć jako „Neue Burg” lub „Nowa Fortyfikacja”, co mogło odnosić się do sąsiednich warowni (np. Wölpe czy Drakenburg). W 1215 Nienburg należał do grafów von Hoya, a prawa miejskie otrzymał w 1225. Po podziale Grafschaft (okręgu lub ziemi należącej do hrabiego) w 1345 [[Minden]] uzyskało status „Residenz” aż do nowej linii, graf Otto VIII zmarł bezpotomnie, a ziemia przeszła w ręce księcia [[Brunszwik]]u-[[Lüneburg]]a, który przekształcił Nienburg w fortyfikację. Podczas wojny trzydziestoletniej Nienburg był wielokrotnie zdobywany. W 1623 książę Georg z Calenberg zebrał w mieście wojska. W 1625 Nienburg został częściowo zajęty przez siły Grafa von Tilly, jednego z najbardziej skutecznych i bezwzględnych generałów cesarza. Pewnej nocy grupa mieszkańców wkradła się do obozu Tilly i ukradła namiot oraz flagę. Grupa ta nazywała się „Dat Wählige Rott” i ta eskapada jest tradycją odtwarzaną dzisiaj w ramach corocznych zawodów strzeleckich. W kolejnych latach Nienburg cierpiał pod okupacją, zniszczeniami, przejęciami, okupacją wojskową i kwaterowaniem, a w końcu chorobą w postaci zarazy. W 1627 Nienburg został ponownie zajęty przez wojska cesarza. Po pokoju praskim w 1635, który ostatecznie położył kres aspektowi 30-letniej wojny domowej, Minden zostało zajęte przez wojska szwedzkie i pomimo traktatu pokojowego z Westfalią dopiero w 1650 Minden było w stanie odbudować swoje fortyfikacje. W 1757 roku, podczas wojny siedmioletniej, Nienburg został zajęty przez wojska francuskie, aż rok później został wyparty przez Herzoga Ferdynanda. Podczas wojen napoleońskich Nienburg został ponownie zajęty przez Francuzów, stając się dzielnicą w „Departamencie Wesermündung”, części Cesarstwa Francuskiego. Okupacja trwała aż do gorzkiego odwrotu Napoleona z [[Rosja|Rosji]] w 1813 roku. Podczas rewolucji przemysłowej w 1847 Nienburg został podłączony do systemu Królewskiej Kolei Państwowej w [[Hanower]]ze, usprawniając komunikację z południem i północą. Nienburg został włączony do III Rzeszy w 1933, po tym, jak jego większościowa rada Specjalnej Partii Demokratycznej została zdelegalizowana przez partię nazistowską. 9 kwietnia 1945 roku wojska brytyjskie wkroczyły do Nienburga, a miasto stało się bazą dla brytyjskiego 30. Korpusu, trzygwiazdkowego dowództwa obejmującego ówczesny stan Hanower. W pierwszych miesiącach powojennych do Nienburga przybyła duża liczba uchodźców, głównie ze [[Śląsk]]a, i zostali zakwaterowani w obozach w Langendamm. Armia brytyjska była nadal obecna w Nienburgu w latach zimnej wojny, a główną jednostką stacjonującą tam przez ponad 40 lat był Pułk Inżynierów Dywizji (21 Pułk Inżynierów od 1973) aż do 1996 Królewscy Inżynierowie zostali nagrodzeni Wolność Nienburga w dniu 7 czerwca 1980 w uznaniu bliskich więzi między mieszkańcami miasta a żołnierzami i rodzinami tego brytyjskiego pułku. W ramach reform obszarowych z 1974 Nienburg przejął sąsiednie obszary Erichshagen-Wölpe, Holtorf, Langendamm i Schäferhof/Kattriede. Nienburg, którego mieszkańcy utrzymywali się z uprawy produktów rolnych, w tym cykorii jako substytutu kawy oraz produkcji mydła, octu, dekstryny i musztardy, stał się miastem przemysłowym. Jej produkty, do których zaliczają się butelki, chemikalia, części samochodowe i kleje, cieszą się wysoką oceną, a jej katalizatory perłowe, niezwykłe perły o twardości i kolorze bursztynu, cieszą się światową renomą, ponieważ są eksportowane do rafinerii ropy naftowej na całym świecie. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższe lotniska znajdują się w {{Znacznik|Port lotniczy Brema|53.0475|8.786667|typ=transport}}'''Bremie''' ({{IATA|BRE}}) i {{Znacznik|Port lotniczy Hanower|52.460214|9.683522|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hanower|Hanowerze]]''' ({{IATA|HAJ}}). Lotnisko Nienburg/Holzbalge (EDXI) znajduje się około 13 km od miasta. === Koleją === Linia InterCity 56 [[Emden]] – [[Oldenburg]] – [[Brema]] – [[Hanower]] – [[Brunszwik]] – [[Magdeburg]] – [[Lipsk]] zatrzymuje się na {{Znacznik|Stacja Nienburg|52.64503|9.21658|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/nienburg-weser stacji Nienburg]''' (Bahnhofstr. 11, 31582 Nienburg/Weser). Istnieją również regionalne połączenia ekspresowe do [[Verden (Aller)|Verden]], [[Rotenburg (Wümme)]] (tylko z przesiadką w Verden) i [[Minden]], a S2 kolei S-Bahn w Hanowerze kursuje co godzinę do [[Hanower]]u. W okolicy znajduje się garaż na 479 miejsc parkingowych oraz 2 miejsca parkingowe na łącznie 150 miejsc. Stacja kolejowa jest przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych; należy wcześniej poprosić o pomoc przy wsiadaniu i wysiadaniu, dzwoniąc pod numer 01806 512512. Na stacji kolejowej znajdują się toalety i małe sklepy. Biuro podróży czynne jest od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:30 do 13:00 i od 14:00 do 18:30 oraz w sobotę od 8:30 do 13:30. === Samochodem === Przez Nienburg przebiegają drogi federalne [[Plik:Bundesstraße_6_number.svg|22px]] (z [[Brema|Bremy]] i [[Hanower]]u), droga federalna [[Plik:Bundesstraße_214_number.svg|22px]] (z [[Celle]] i [[Diepholz]]) oraz drogi federalne [[Plik:Bundesstraße_215_number.svg|22px]] (z [[Verden (Aller)|Verden]]). Nienburg to stacja na [https://www.reiseland-niedersachsen.de/interessen/essen-trinken/kulinarische-genusserlebnisse/niedersaechsische-spargelstrasse Niedersächsischen Spargelstraße] i Deutschen Fachwerkstraße. === Autobusem === {{Znacznik|Centralny dworzec autobusowy ZOB|52.6443498|9.2170207|typ=transport}}'''Centralny dworzec autobusowy ZOB''' (Bahnhofstr. 11, 31582 Nienburg/Weser) znajduje się tuż obok dworca kolejowego. * '''[https://www.vln-nienburg.de/startseite.html Verkehrsgesellschaft Landkreis Nienburg mbH]''', Wilhelmstr. 30, 31582 Nienburg/Wezera. Tel.: +49 (0)5021 66011, Faks: +49 (0)5021 63480, E-mail: service@vln-nienburg.de. Wycieczki autokarowe po dzielnicy Nienburg. === Statkiem === [[Plik:Nienburg-weser-view.jpg|thumb|300px|Wezera (widok od północy)]] * Wędrowcy wodni docierają do Nienburga podczas wiosłowania przez Mittelweser. * {{Znacznik|Kanu-Club Nienburg/Weser e.V.|52.6441421|9.2072676|typ=transport}}'''[https://www.kc-nienburg.de/index.php Kanu-Club Nienburg/Weser e.V.]''', Am Hafen, 31582 Nienburg/Weser. Tel.: +49 (0)5021 4171 (klub), +49 (0)171 5217653 (kapitan portu). Cumowania dla łodzi rekreacyjnych w porcie. === Rowerem === * [[Ścieżka rowerowa Wezery]] z wieloma alternatywami == Komunikacja == {{mapa|52.64|9.21|zoom=14|height =300|width =300|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking}} * '''Autobus''' Jeśli chcesz, w centrum miasta kursuje autobus. http://vln-nienburg.de/index.php/Aktuell-Presse-_2_2 * '''Pociąg''' Istnieje lokalna stacja kolejowa, z której można dojechać do pobliskich obszarów, a także do niektórych większych miast. * '''Spacer''' Do wszystkiego w mieście można dotrzeć pieszo. * '''Taksówka''' Jeśli znudzi Ci się chodzenie, możesz skorzystać z wielu usług taksówkowych. http://www.stadtbranchenbuch.com/nienburg-weser/T/422.html == Warto zobaczyć == [[Plik:Nienburg Fresenhof Museum.jpg|thumb|Fresenhof]] [[Plik:Museumsgebäude Das Quaet-Faslem-Haus.jpg|thumb|Dom Quaeta Faslema]] [[Plik:Stockturm Nienburg von der Weser.jpg|thumb|Stockturm]] * {{zobacz | name=Ratusz |alt= | url= | email=stadtverwaltung@nienburg.de | adres=Marktplatz 1 | lat=52.638249 | long=9.205715 | wskazówki= | telefon=+49 (0)5021 870 | tollfree= | fax=+49 (0)5021 87301 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Jeden z najstarszych i najbardziej imponujących budynków w mieście. Powstał prawdopodobnie w XIV wieku jako wielokondygnacyjna budowla kamienna. Portal ratuszowy na rynku powstał w 1585 roku. Widnieje na nim herb urzędujących wówczas burmistrzów. W tym samym czasie powstał schodkowy szczyt z typowymi elementami renesansu wezerskiego. 1614 Budowa pierwszej wieży ratuszowej z dzwonem. Obecny kształt wieża otrzymała w latach 1778/79, a w 2012 roku została odnowiona. W 1903 roku dobudowano historyczną dobudówkę ratusza, dopasowując szczyt ratusza do elewacji frontowej Langen Strasse. }} * {{zobacz | name=Kościół parafialny św. Marcina |alt= | url= | email= | adres= | lat=52.638483 | long=9.206652 | wskazówki= | telefon=+49 (0)5021 912701 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to główny kościół i wizytówka miasta z wieżą o wysokości 72 metrów. Kościół Św. Marcina zbudowano na początku XV wieku w stylu północnoniemieckiego gotyku ceglanego. Wieża uległa zniszczeniom w czasie wojny trzydziestoletniej, po wojnie zastąpiono ją wieżą awaryjną, a w 1896 odbudowano ją w stylu neogotyckim. Po wcześniejszym umówieniu możliwe jest zwiedzanie wnętrza i wejście na wieżę. }} * {{zobacz | name=Poczta |alt= | url= | email= | adres=Georgstr. 22 | lat=52.6390507 | long=9.2077427 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Poczta była niegdyś siedzibą elektoratu, a później królewską pocztą hanowerską. Obecnie jest to siedziba biblioteki miejskiej. }} * {{zobacz | name=Fresenhof |alt= | url= | email= | adres=Georgstr. 22 | lat=52.63911444504918 | long=9.210562749935677 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=nazwany na cześć Arnolda Frese, który nabył folwark w 1485 roku. Obecny wygląd folwark otrzymał po remoncie w 1610 roku. Mieści się w nim część Muzeum Nienburg. }} * {{zobacz | name=[https://www.museum-nienburg.de/ Muzeum w Nienburgu] |alt= | url= | email=info@museum-nienburg.de | adres=Leinstraße 48 | lat=52.63775 | long=9.209243 | wskazówki= | telefon=+49 (0)5021 124 61 | tollfree= | fax=+49 (0)5021 623 77 | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Funkcja: bez statywu. Otwarte: wt.–czwartek 10:00–17:00; piątek 10:00 - 13:00; sobota–niedziela, święta 14:00–17:00 }} * {{zobacz | name=Stockturm |alt= | url= | email= | adres= | lat=52.6415 | long=9.2042 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wieża jest pozostałością zamku na wodzie hrabiów Hoya. Budynek służył m.in. jako więzienie, a więźniowie przebywali tu „w dybach”. }} * {{zobacz | name=Dom Quaeta Faslema |alt= | url= | email= | adres=Leinstr. 3 | lat=52.63770595777839 | long=9.208477854644466 | wskazówki= | telefon=+49 (0)5021 12461 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=w budynku znajduje się Muzeum Nienburg. W ogrodzie muzealnym znajduje się wędzarnia, w której mieści się Muzeum Szparagów Regionu Środkowej Wezery. }} * {{zobacz | name=Muzeum Policji Dolnej Saksonii |alt= | url= | email=polizeimuseum@akademie.polizei.niedersachsen.de | adres=Lange Straße 20-22 | lat=52.63770595777839 | long=9.208477854644466 | wskazówki= | telefon=+49 (0)5021 844 18 44 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Otwarte: wt.–czwartek 10:00–17:00; niedziela 14:00 - 17:00; piątek 10:00 – 13:00 (maj – wrzesień); Sobota 11:00 – 14:00 (maj – wrzesień). Cena: bezpłatna. }} * {{zobacz | name=[https://www.nienburger-kulturwerk.de/ Nienburger Kulturwerk] |alt= | url= | email= | adres=Mindener Landstraße 20 | lat=52.63517100766684 | long=9.20779468361388 | wskazówki= | telefon=+49 (0)5021 - 922580 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''[https://www.flotte-weser.de/ Flotte Weser GmbH & Co. KG]''', Forstweg 5, 31582 Nienburg/Weser. Tel.: +49 (0)5021 919314, Faks: +49 (0)5021 919310, E-mail: nienburg@ Flotte-weser.de. Rejsy statkiem po Wezerze. Regularna kawa lub specjalne wyjazdy np: Wyprawy na grilla do [[Minden]], wycieczki dla smakoszy do [[Verden (Aller)|Verden]], wycieczki muzyczne i śniadaniowe, wycieczki czarterowe, zabranie ze sobą rowerów. * {{Znacznik|Molo|52.6445835|9.2033814|typ=transport}}'''Molo''', Am Haaken Werder, znajduje się przy moście na Wezerze. Ponieważ nie ma miejsc parkingowych, zaleca się zaparkowanie pojazdu na parkingu na starym mieście i przejście wzdłuż Brückenstraße. * {{Znacznik|Filmpalast Nienburg|52.6427803|9.2077459|typ=atrakcja}}'''[https://kino-nienburg.de/ Filmpalast Nienburg]''', Brückenstr. 2. Tel.: +49 (0)5021 3800, e-mail: info@kino-nienburg.de. Kino z technologią 2D. * {{Znacznik|Theatre auf dem Hornwerk|52.6359505|9.205704|typ=atrakcja}}'''[https://theater.nienburg.de/ Theatre auf dem Hornwerk]''', Mühlentorsweg 2. Tel.: +49 (0)5021 62051, Faks: +49 (0)5021 923689. * {{Znacznik|Kasa teatru w Stadtkontor|52.6382504|9.2060927|typ=atrakcja}}'''Kasa teatru w Stadtkontor''', Kirchplatz 4. Tel.: +49 (0)5021 87 356, +49 (0)5021 87 264, Faks: +49 (0)5021 87 58 356, E-mail: teatrkasse@nienburg. de. Wcześniejsza rezerwacja office. * {{Znacznik|Wesavi|52.6350714|9.2064975|typ=atrakcja}}'''[https://www.wesavi-nienburg.de/ Wesavi]''', Mindener Landstr. 22 a. Tel.: +49 (0)5021 87500, e-mail: info@wesavi-nienburg.de. Wesavi oferuje basen sportowy o głębokości 2,00 m, basen dla osób nie umiejących pływać ze zjeżdżalnią o głębokości 1,35 m, basen do pływania, basen zdrowotny z jacuzzi i dyszami masującymi oraz odkryty basen letni. W sumie dostępnych jest sześć różnych saun z pokojami relaksacyjnymi i leżakami, a także restauracja, którą można odwiedzić również bez wchodzenia do Wesavi. Otwarte: Basen sportowy: od poniedziałku do środy i czwartku od 6:30 do 21:00, sobota i niedziela od 8:00 do 21:00, basen zdrowotny i sauna: niedziela i poniedziałek do piątku od 10:00. do 22:00, w piątki i soboty od 10:00 do 23:00. == Praca == == Nauka == == Zakupy == Na starym mieście, przy deptaku Lange Straße, Georgstraße i Friedrich-Ludwig-Jahn-Straße, znajduje się wiele sklepów z modą, sprzętem AGD i elektroniką. * {{Znacznik|'''Cotygodniowy targ w Nienburgu'''|52.6382321 |9.2047269|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.nienburg.de/portal/seiten/wochenmarkt-nienburg-902000115-21501.html Cotygodniowy targ w Nienburgu]''', Lange Straße. Tel.: +49 (0)5021 87-280. został uznany za najpiękniejszy cotygodniowy targ w Europie w 2008 roku przez fundację „Lebendige Stadt”, zainicjowaną przez dużego dewelopera, ze względu na różnorodność oferty, jakość i prezentację towarów. Otwarte: przez cały rok, w środy i soboty w godzinach 8.00 – 13.00. == Gastronomia == * {{Znacznik|'''Restauracja am Bürgerpark'''|52.6291 |9.2213|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.restaurant-am-buergerpark.de/ Restauracja am Bürgerpark]''', Hannoversche Str. 73. Tel.: +49(0)5021-910622. Kuchnia azjatycka, włoska i niemiecka w cenach do 18 €. Temat: kuchnia niemiecka. * {{Znacznik|'''Hasbergscher Hof'''|52.6385666 |9.2034685|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://hasbergscher-hof.de/ Hasbergscher Hof]''', Wallstr. 5. Tel.: +49 (0)05021-6000555. Kuchnia regionalna, szparagi, sznycel. Restauracja posiada taras z widokiem na Wezerę. Temat: kuchnia niemiecka. * '''Das Esszimmer''', Poststraße 1. Tel.: +49 (0)151-40341845 . Temat: kuchnia niemiecka. * '''Historyczny Ratskeller''', Marktplatz 1. Tel.: +49 (0)5021-4688. Temat: kuchnia niemiecka. * {{Znacznik|'''Hotel Weserschlößchen'''|52.636339 |9.205218|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.weserschloesschen.de/ Hotel Weserschlößchen]''', Mühlenstraße 20. Tel.: +49 (0)5021-62081. Temat: kuchnia niemiecka. * '''[http://www.kartoffelhaus-nienburg.de/ Nienburger Kartoffelhaus]''', Weserstraße 15. Tel.: +49 (0)5021-64445. Temat: kuchnia niemiecka. * '''Gasthaus am Hafen''', W porcie. Tel.: +49 (0)152-05391704. Temat: kuchnia niemiecka. * '''[https://platon-hotel.de/ Hotel-Restauracja Platon]''', Celler Straße 2. Tel.: +49 (0)5021-88990. Temat: kuchnia grecka. * '''Restauracja Ariston''', Leinstraße 34. Tel.: +49 (0)5021-8030951. Temat: kuchnia grecka. * '''[https://jamas-nienburg.de/ Restauracja Jamas]''', Hannoversche Straße 124. Tel.: +49 (0)5021-4909. Temat: kuchnia grecka. * '''Ristorante Rossini da Enzo''', Leinstraße 42. Tel.: +49 (0)5021-916065. Temat: kuchnia włoska. * '''Ristorante La Matta''', Hafenstraße 1. Tel.: +49 (0)5021-9217917. Funkcja: kuchnia włoska * '''China-Palast''', Hannoversche Straße 54a. Tel.: +49 (0)5021-63888. Funkcja: kuchnia chińska. * '''[http://www.jadehaus-nienburg.de/ Chińska restauracja Jadehaus]''', Verdener Landstraße 114. Tel.: +49 (0)5021-600618. Funkcja: kuchnia chińska. * '''[https://shanghai-nienburg.de/ Restauracja Chińska Shanghai]''', Leinstraße 3. Tel.: +49 (0)5021-4911. Temat: kuchnia chińska * '''[https://www.mexicana-nienburg.de/ Casa Mexicana]''', Fr.-Ludwig-Jahn-Str. 12. Tel.: +49 (0)5021-926425. Temat: Kuchnia meksykańska * '''Restauracja Sarajevo''', Fr.-Ludwig-Jahn-Str. 37. Tel.: +49 (0)5021-911057. * {{Znacznik|'''Cup & Cino Coffee House'''|52.6388105 |9.2053764|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://coffee-house.cupcino.com/coffee-house-nienburg/ Cup & Cino Coffee House]''', Lange Str. 28. Tel.: +49 (0)5021 916996. Makarony, pizza, panini, tarte flambée nachos. * '''Mister Q''', Lange Straße 12, 31582 Nienburg, ☏ +49 5021 911815. Pn-Cz 09:00-01:00, Pt Sob 09:00-02:30, Su 09:30-01:00; Happy Hour codziennie od 17:00 do 19:00 i w soboty od 22:00 do 1:00 Serwuje różnorodne dania kuchni europejskiej, tex-mex i azjatyckiej. Możesz także zjeść przekąskę lub spróbować jednego z burgerów XXL w przytulnej i relaksującej restauracji. Miłośnicy słońca mogą delektować się posiłkiem na letnim tarasie. * '''Potpourri am wall''', Nordertorstriftweg 4, 31582 Nienburg, ☏ +49 5021 3307. Pn.-sob. 17:30–22:00 Restauracja znajduje się na łące nad rzeką Wezerą. Serwuje szeroką gamę potraw opartych na daniach klasycznych i nowoczesnych, wykorzystujących produkty sezonowe. Do dyspozycji Gości jest odkryty taras, na którym przy drinku można cieszyć się ostatnimi promieniami słońca dnia. * '''[https://zumschwarzenkeiler.wpcomstaging.com/ Zum Schwarzen Keiler]''', Weser Straße 9, 31582 Nienburg, ☏ +49 5021 922872. Wtorek-niedziela 18:00 za późno. Ciesz się średniowieczną atmosferą w tej restauracji, w której możesz delektować się staroświeckim piwem i jedzeniem, jedząc bez rąk z drewnianych talerzy. Przyjemne dla wszystkich grup wiekowych! == Życie nocne == * '''[https://maximilian-nienburg.de/ Maximilian]''', Mayor Stahn Wall 15, 31582 Nienburg, ☏ +49 5021 604444. Kwiecień-wrzesień: poniedziałek-sobota 9:30, niedziela 14:00; Październik-marzec: od poniedziałku do soboty 11:00, nieczynne. Ten nowoczesny bar znajduje się w samym sercu Nienburga i oferuje szeroki wybór koktajli; jeśli nie masz czasu, aby usiąść i zrelaksować się przy drinku, istnieje również możliwość zamówienia dania na wynos. Jeśli poczujesz głód, jest też małe bistro, w którym możesz zjeść przekąskę. * '''Casa Mexicana''', Burgmanns hof 15, 31582 Nienburg, ☏ +49 5021 926425. Codziennie 12:00-14:00, 17:00 do późna; Happy hour 21:00–23:00 Bar i restauracja w stylu meksykańskim z tarasem na świeżym powietrzu, na którym można delektować się drinkiem. * '''Mister Q''', Lange Straße 12, 31582 Nienburg, ☏ +49 5021 911815. Pn-Cz 09:00-01:00, Pt Sob 09:00-02:30, Su 09:30-01:00; Happy Hour codziennie od 17:00 do 19:00, sobota od 22:00 do 1:00 Sprzedawane są różne napoje, więc warto delektować się nimi na letnim tarasie. == Festiwale, imprezy == * W weekend w drugiej połowie roku odbywa się '''targ szparagowy''' z jedzeniem szparagów na placu kościelnym i w centrum miasta, bieg szparagowy i freestyle królów szparagów == Noclegi == === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Naturfreundehaus Luise Wyneken'''|52.6328338 |9.2054184 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.naturfreundehaus-nienburg.de/ Naturfreundehaus Luise Wyneken]''', Luise-Wyneken-Straße 4, 31582 Nienburg/Weser. Tel.: +49 5021 2812, Faks: +49 5021 889251, E-mail: nfh@naturfreunde-nienburg.de. Popularny jako zakwaterowanie dla wycieczek szkolnych i drużyn młodzieżowych, dom posiada łącznie 40 łóżek w pokojach o różnym obłożeniu. Od Wezery dzieli go zaledwie 50 metrów. Cena: nocleg 22,50 €, taniej dla osób poniżej 27 roku życia === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Hotel zur Sonne'''|52.64340 |9.21444 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotel-zur-sonne-nienburg.de/?page_id=1335&lang=en Hotel zur Sonne]''', Parkstraße 3, 31582 Nienburg/Weser. Tel.: +49 5021 3676, Faks: +49 5021 3680, E-mail: service@hotel-zur-sonne-nienburg.de. Wnętrza hotelu utrzymane są w śródziemnomorskim stylu wiejskim. Cena: Nocleg w pokoju dwuosobowym: 79 €; Nocleg w pokoju jednoosobowym: 59 €. === Ekskluzywnie === * {{Znacznik|'''Weserschlößchen'''|52.636302 |9.2054616 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.weserschloesschen.de/ Weserschlößchen]''', Mühlenstraße 20, 31582 Nienburg/Weser. Tel.: +49 5021 62081, Faks: +49 5021 63257, E-mail: info@weserschloesschen.de . 3-gwiazdkowy hotel o podwyższonym standardzie z 36 pokojami, niektóre z balkonami i widokiem na Wezerę. Sauna jest dostępna w domu za opłatą. Cena: Nocleg w pokoju dwuosobowym: od 91 do 105 euro. === Miejsca parkingowe dla kamperów === * {{Znacznik|'''Parking dla kamperów Nienburg/Weser'''|52.6419542 |9.2013195 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.mittelweser-tourismus.de/poi/wohnmobilstellplatz-nienburgweser-1/ Parking dla kamperów Nienburg/Weser]''', Oyler Straße. Tel.: +49 (0)5021 917630, Faks: +49 (0)5021 9176340, E-mail: info@mittelweser-tourismus.de. Widok na Wezerę. Otwarte: przez cały rok. * {{Znacznik|'''Parking dla przyczep kempingowych na łące festiwalowej'''|52.632470 |9.205260 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Parking dla przyczep kempingowych na łące festiwalowej'''. Przestronny, cichy parking i część sypialna w odległości spaceru od centrum miasta. Za darmo. Na czas wydarzeń lokal może być zamknięty. Cena: za darmo. === Kempingi === * {{Znacznik|'''Campingplatz Wassersport-Weser'''|52.6948078 |9.201087 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://campingplatz-drakenburg.de/ Campingplatz Wassersport-Weser]''', Zum Camping 1, 31623 Drakenburg. Tel.: +49 5024 401, e-mail: info@wassersport-weser.de. Położone bezpośrednio nad Wezerą, około 9 kilometrów na północ od Nienburga. Obiekt, skierowany głównie do długoterminowych wczasowiczów, oferuje 35 stanowisk dla namiotów i kamperów. * {{Znacznik|'''Kemping Rittergut Hämelsee'''|52.7581048 |9.308547 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.xn--hmelsee-5wa.de/ Kemping Rittergut Hämelsee]''', Gut Hämelsee 31, 31622 Heemsen. Tel.: +49 4254 92123, Faks: +49 4254 92125, E-mail: mail@haemelsee.de. Znajduje się około 12 kilometrów na północny wschód od Hämelsee. Na terenie znajdują się trzy pralnie i toalety oraz dom z pralką i suszarką. Na terenie obiektu znajduje się mały targ z artykułami spożywczymi i codziennego użytku oraz bar z przekąskami. * {{Znacznik|'''Kemping Stolzenau'''|52.5115126 |9.0801963 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.campingplatz-stolzenau.de/ Kemping Stolzenau]''', Weserstraße 11a, 31592 Stolzenau. Telefon komórkowy: +49 171 6216398, e-mail: verwaltung@campingplatz-stolzenau.de. Położone około 18 kilometrów na południowy zachód, bezpośrednio nad Wezerą. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == * W {{Znacznik|Biuro Informacji Turystycznej|52.6386473|9.2051759|typ=atrakcja}}'''biurze informacji turystycznej''', Lange Straße 18, w ścianie widnieje brązowa łapa z objaśnieniem symbolu. * {{Znacznik|Publiczna wycieczka po mieście|52.6386473|9.2051759|typ=atrakcja}}'''[https://www.mittelweser-tourismus.de/ Publiczna wycieczka po mieście]''', Lange Straße 18, 31582 Nienburg. Tel.: +49 (0)5021 91763-0, e-mail: info@mittelweser-tourismus.de. Dlaczego na zabytkowym ratuszu wisi żeliwny kosz? Kim był duch w kościele? Gdzie są przejścia podziemne? Wykwalifikowani przewodnicy miejscy w Nienburgu udzielają odpowiedzi na te pytania i pokazują piękno historycznego miasta nad rzeką w ramach szerokiego wyboru wycieczek po mieście i wycieczek tematycznych. W każdą drugą i czwartą sobotę miesiąca (od maja do sierpnia) start: 10:30, czas trwania 1,5 godziny. Wycieczki po mieście w innych terminach, a także wycieczki tematyczne można zarezerwować od 50 €. Cena: dorośli 5 €, dzieci w wieku od 6 do 12 lat 3 €. * {{Znacznik|Wycieczka nocnego stróża|52.6386473|9.2051759|typ=atrakcja}}'''[https://www.mittelweser-tourismus.de/live-vor-ort/gaestefuehrungen/ Wycieczka nocnego stróża]''', róg ratusza/Ratskeller. Tel.: +49 (0) 50 21-91 76 30, e-mail: info@mittelweser-tourismus.de. Nocny stróż Nienburga „Stephan van Hausen” relacjonuje dialekt, palenie czarownic i oblężenie miasta. Publiczne wycieczki nocnego stróża w wybrane dni w piątkowe wieczory o 18:03. Dla grup możliwe są specjalne spotkania za opłatą. Cena: 100,00 € dla grup do 20 osób. * {{Znacznik|Wycieczka nocnego stróża|52.6413101|9.2079235|typ=atrakcja}}'''Toaleta publiczna''', Bürgermeister-Stahn-Wall. * {{Znacznik|Wycieczka nocnego stróża|52.6375723|9.2053743|typ=atrakcja}}'''Toaleta publiczna''', Neu Straße. == Gdzie dalej == * '''[[Brema]]''' * '''[[Hamburg]]''' * '''[[Hanower]]''' * '''[[Verden (Aller)|Verden nad Aller]]''' {{użyteczny}} {{Jest w|Dolna Saksonia}} {{geo|52.641111|9.206944}} [[Kategoria:Dolna Saksonia]] mbnmwoau8cwc741kmyz1e1jvp5y1gzz 0 19255 157230 2026-06-08T16:29:41Z Moromar 2451 Utworzono nową stronę "{{Top-banner}} '''Port lotniczy Hanower''' ({{IATA|HAJ}}) to międzynarodowy port lotniczy obsługujący [[Hanower]] i [[Dolna Saksonia|Dolną Saksonię]]. Znajduje się w [[Langenhagen]], na północ od stolicy Dolnej Saksonii. Hanower-Langenhagen jest ósmym co do wielkości lotniskiem w [[Niemcy|Niemczech]]. == Charakterystyka == Lotnisko zostało otwarte w 1952 roku na terenie dawnego lotniska wojskowego na północ od [[Hanower]]u. Obecny budynek cargo pełni…" 157230 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Port lotniczy Hanower''' ({{IATA|HAJ}}) to międzynarodowy port lotniczy obsługujący [[Hanower]] i [[Dolna Saksonia|Dolną Saksonię]]. Znajduje się w [[Langenhagen]], na północ od stolicy Dolnej Saksonii. Hanower-Langenhagen jest ósmym co do wielkości lotniskiem w [[Niemcy|Niemczech]]. == Charakterystyka == Lotnisko zostało otwarte w 1952 roku na terenie dawnego lotniska wojskowego na północ od [[Hanower]]u. Obecny budynek cargo pełnił wówczas funkcję terminala. Oryginalna wieża kontroli lotów jest nadal widoczna na budynku cargo. Na początku lat 70. XX wieku rozpoczęto prace nad rozbudową lotniska w Hanowerze, przekształcając je w lotnisko komercyjne. Wybudowano nową wieżę kontroli lotów, która obecnie służy jako przestrzeń reklamowa, wraz z terminalami A i B, wyposażonymi w zdecentralizowaną odprawę (jedna poczekalnia na bramkę) oraz parkingi 1 i 2. Lotnisko zostało otwarte w 1973 roku. Wówczas było to najnowocześniejsze lotnisko na świecie i do dziś wyznacza standardy (np. jedna poczekalnia na bramkę!) dzięki niewielkim odległościom. [[Moskwa|Moskiewskie]] [[Port lotniczy Moskwa-Szeremietiewo|lotnisko Szeremietiewo-2]] zostało zbudowane na wzór lotniska w Hanowerze na Letnie Igrzyska Olimpijskie w 1980 roku. Terminale A i B mają po sześć bramek. Terminal B został od tego czasu przebudowany i obecnie posiada dwa centralne punkty kontroli bezpieczeństwa, każdy z poczekalnią i trzema bramkami. [[Plik:Das Wahrzeichen des Flughafens Hannover.jpg|thumb|Symbol lotniska w Hanowerze – stara wieża (od maja 2009 r. była szara, a od kwietnia 2010 jest w barwach Germanwings)]] W związku z rosnącą liczbą podróży wakacyjnych, a także w celu wsparcia EXPO 2000 w Hanowerze, wybudowano trzeci terminal, Terminal C. Posiada on osiem bramek i centralną strefę odpraw. Strefę oczekiwania można w razie potrzeby podzielić na dwie sekcje (jedną z kontrolą paszportową i jedną bez). Składa się on również z czterech sektorów, każdy z dwoma bramkami. Dodatkowo, poza terenem lotniska, wybudowano nową wieżę kontroli lotów. Terminal D jest obecnie zamknięty dla prywatnego ruchu lotniczego. Jest wykorzystywany wyłącznie do celów wojskowych i transportu cargo. Pierwotnie miał być bazą wypadową dla linii Condor. Przez dwa lata pasażerowie z różnych miast Niemiec latali stąd do Hanoweru, zanim zostali przeniesieni do zagranicznych linii lotniczych obsługujących loty wakacyjne. Rozważano go również jako terminal dla tanich linii lotniczych. Pasażerowie linii Hapag-Lloyd Express, która później połączyła się z TUIfly, mieli stąd dotrzeć pieszo do swoich samolotów. Koszty przebudowy okazały się zbyt wysokie. Lotnisko posiada trzy pasy startowe. Wszystkie zorientowane są w kierunku wschód-zachód. Pas północny ma 3800 metrów długości i 45 metrów szerokości. Posiada dopuszczenie do lotów w trudnych warunkach pogodowych. Pas południowy ma 2340 metrów długości i 45 metrów szerokości. Te dwa pasy startowe są przeznaczone dla międzynarodowego ruchu lotniczego i odpowiednio wyposażone. Pas centralny jest przeznaczony dla małych samolotów. Są one obsługiwane przez terminale General Aviation (GAT) I i II. Pas środkowy jest przeznaczony wyłącznie do lotów z widocznością (VFR). Na lotnisku może być obsługiwanych jednocześnie do 47 samolotów, z czego do 20 można dostać się bezpośrednio przez rękawy w terminalach A, B i C. Kluczowym filarem działalności lotniska w Hanowerze jest ruch lotniczy do krajów byłego Związku Radzieckiego (WNP). Jest to drugie co do ważności lotnisko dla tych lotów po [[Port lotniczy Frankfurt|Frankfurcie]] (FRA). Codziennie odbywają się tam loty do [[Moskwa|Moskwy]], a także dostępnych jest wiele lotów bezpośrednich. Obecnie rozwijana jest działalność w zakresie przewozów towarowych z Hanoweru. Do [[Paryż]]a lata mniejszy samolot FedEx. W 2014 roku TNT Airways również otworzyło bramę lotniczą w Hanowerze, oferując dwa codzienne loty do [[Liège]], [[Billund]] i [[Oslo]]. {{zarys}} {{Jest w|Dolna Saksonia}} [[Kategoria:Porty lotnicze|Hanower]] [[kategoria:Dolna Saksonia]] nwq5x2j5uoz4b1z1wtm93fwyylzlho1