Bagdad

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Bagdad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325</id>
    <revision>
      <id>157370</id>
      <parentid>142504</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1373" sha1="2mjtsnh9ftmvimv0r4u3zwlrovavdi3" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto
|nazwa=Bagdad
|widok= Bagdad collage.jpg
|herb= Seal of Baghdad.svg
|mapa=Iraq-CIA WFB Map.png
|państwo=[[Irak]]
|powierzchnia=204,2
|prefiks=
|www=
}}
[[Plik:Baghdad nima 2003.jpg|mały|skala=2.5]]
'''Bagdad''' - stolica i największe miasto [[Irak]]u. Położone jest w centrum kraju, na zachodnim brzegu [[Tygrys]]u. Jedno z największych miast [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]]. Liczy prawie 6 mln mieszkańców. Obecnie w wyniku trudnej sytuacji politycznej w Iraku i w Bagdadzie odradza się podróży do tego miasta.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
Port lotniczy Bagdad jest największym lotniskiem w Iraku.

===Koleją===
Bagdad jest największym węzłem kolejowym Iraku.

===Samochodem=== 

===Autobusem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Imprezy==

'''Hotel BIAP''' (Baghdad International Airport Hotel)  [http://www.iaibcpoland.pl]. Jest to nowy, stu pokojowy obiekt  położony o krok od terminalu Międzynarodowego Lotniska w Baghdadzie a  także w bezpośredniej bliskości biurowca IAIBC.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==
Bagdad jest bardzo niebezpiecznym miastem.W Bagdadzie występują często zamachy bombowe.

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Irak}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Irak]]</text>
      <sha1>2mjtsnh9ftmvimv0r4u3zwlrovavdi3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tarnów</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2527</id>
    <revision>
      <id>157369</id>
      <parentid>149908</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:32:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DentArt</username>
        <id>6911</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Historia */ dr. red.</comment>
      <origin>157369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49639" sha1="o4vqti2j0osrhggnnc137skxdd0e5e2" xml:space="preserve">{{Top-banner|Tarnow_City_Hall_Tower_view.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tarnów
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage of views of Tarnow.png
 |opis             = 
 |herb             = POL Tarnów COA.svg
 |mapa             = POL Tarnów map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo małopolskie]]
 |powierzchnia     = 72,38
 |wysokość         = 
 |lud              = 110 110
 |prefiks          = (+48) 14
 |kod pocztowy     = od 33-100&lt;br&gt;do 33-110
 |www              = www.tarnow.pl
}}
'''Tarnów''' – miasto w południowej [[Polska|Polsce]] w [[Województwo małopolskie|województwie małopolskim]], leżące nad rzeką Białą, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 roku stał się ważnym ośrodkiem w regionie.
{{na wikipedii|Tarnów}}

== Charakterystyka ==
Tarnów leży przy ujściu Białej do Dunajca, na styku dwóch krain geograficznych: Pogórza Ciężkowicko-Rożnowskiego i Kotliny Sandomierskiej. Liczy ok. 100 tysięcy mieszkańców, jest drugim pod względem liczby ludności miastem w województwie małopolskim. Uchodzi za jedno z najcieplejszych miast w Polsce, bywa nazywany polskim biegunem ciepła.
=== Historia ===
[[Plik:Fragment przedmurza z basteją w Tarnowie.jpg|mały|[[w:Basteja_w_Tarnowie|Basteja w Tarnowie]]]]
Tarnów został lokowany na prawie magdeburskim na mocy dokumentu kancelarii królewskiej Władysława Łokietka z 7 marca 1330. Inicjatorem utworzenia miasta i zarazem pierwszym właścicielem był [[w:Spycimir_Leliwita|Spycimir Leliwita]] herbu Leliwa, wojewoda krakowski. W latach 1328–1331 na wzgórzu w sąsiedztwie miasta wybudował zamek, siedzibę rodu Tarnowskich. Tarnów był miastem prywatnym, jego właścicielami byli przedstawiciele m. in. rodów Tarnowskich, Ostrogskich, a na samym końcu Sanguszków. Podstawą rozwoju Tarnowa było korzystne położenie na skrzyżowaniu szlaku handlowego biegnącego z zachodu na wschód ze szlakiem prowadzącym z południa na północ. Rozkwit miasta miał miejsce w XVI wieku, zwłaszcza za czasów [[w:Jan_Amor_Tarnowski|Jana Tarnowskiego]], hetmana wielkiego koronnego. W tym okresie m.in. przebudowano zamek, rozbudowano [[w:Mury_miejskie_w_Tarnowie|fortyfikacje miejskie]], przebudowano ratusz na tarnowskim rynku, a w [[w:Bazylika_katedralna_Narodzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tarnowie|kolegiacie tarnowskiej]] wzniesiono monumentalne pomniki nagrobne. W 1585 Tarnów uzyskał prawo składu, co znacznie ułatwiło rozwój gospodarczy miasta.

W 1603 [[w:Konstanty_Wasyl_Ostrogski|Konstanty Ostrowski]] dokonał podziału majątku, w tym miasta, miedzy dwóch synów. W wyniku dziedziczenia w połowie XVII wieku północną stroną miasta zarządzali już Zasławscy, a południową Zamoyscy. Brak zainteresowania dobrem miasta ze strony oligarchów, nie związanych bezpośrednio z Tarnowem, szybko doprowadził do kryzysu, który trwał przez ponad dwa stulecia. Potop szwedzki, a następnie III wojna północna, liczne pożary, epidemie oraz kryzys w całym państwie doprowadziły miasto do ruiny. Dopiero w drugiej połowie XVIII wieku, kiedy Sanguszkowie przejęli prawa do całego miasta, Tarnów zaczął podnosić się z kryzysu.

Po I rozbiorze Polski Tarnów znalazł się w granicach Królestwa Galicji i Lodomerii. Miasto liczyło wtedy około 1500 mieszkańców w obrębie murów miejskich. W 1782 Tarnów stał się siedzibą cyrkułu, w 1786 siedzibą biskupstwa. W 1787 nastąpiła fundamentalna zmiana w ustroju i sposobie funkcjonowania miasta. Cesarz odebrał księciu Hieronimowi Sanguszce władzę sądową i administracyjną nad miastem. Utworzone w tym czasie instytucje państwowe i kościelne podniosły znaczenie miasta i przesądziły o jego późniejszym rozwoju. W XIX wieku Tarnów przeżywał okres szybkiego rozwoju dzięki budowie linii kolejowej. W tym czasie powstały pierwsze zakłady przemysłowe m.in. browar Sanguszków, [[w:Młyn_Szancera|młyn Szancera]]. W 1870 Tarnów był już trzecim pod względem ludności, po Lwowie i Krakowie, miastem w Galicji. Żyło w nim ponad 20 tys. ludzi. Z biegiem lat rosła w siłę mniejszość żydowska. W czasie I wojny światowej 10 listopada 1914 oddziały carskiej armii rosyjskiej zdobyły miasto i pozostały w nim do 6 maja 1915.
[[Plik:Zespół zabudowy Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie - 1.jpg|mały|[[w:Scholasteria_w_Tarnowie|Scholasteria]], [[w:Akademiola_w_Tarnowie|Akademiola]] i [[w:Dom_Mikołajowski_w_Tarnowie|Dom Mikołajowski]]]]
30 października 1918 o godz. 18, z inicjatywy burmistrza [[w:Tadeusz_Tertil|Tadeusza Tertila]], ogłoszono uchwałę Rady Miasta o współpracy z rządem polskim. W nocy doszło do bezkrwawego przewrotu wojskowego. Dzięki tym działaniom Tarnów uchodzi za pierwsze niepodległe miasto odradzającej się po zaborach Polski. W II Rzeczypospolitej miasto dalej się rozwijało, demograficznie, przemysłowo jak i kulturalnie. Do znacznego rozwoju przemysłowego przyczyniła się jedna z największych inwestycji II Rzeczypospolitej – Państwowa Fabryka Związków Azotowych w [[w:Mościce|Mościcach]], uroczyście otwarta w 1930 . Zamach bombowy na dworcu kolejowym w Tarnowie, dokonany przez niemieckiego dywersanta dokonany 28 sierpnia 1939, był zapowiedzią II wojny światowej. W wyniku wybuchu zginęło 20 osób.

7 września 1939 niemieckie oddziały wkroczyły do Tarnowa. Podczas okupacji niemieckiej Tarnów został włączony do terytorium Generalnego Gubernatorstwa. Działania represyjne wobec ludności, zwłaszcza narodowości żydowskiej rozpoczęły się niedługo potem. 14 czerwca 1940 z Tarnowa wyruszył [[w:Pierwszy_masowy_transport_do_Auschwitz|pierwszy masowy transport do obozu zagłady KL Auschwitz]]. Podczas [[w:Zagłada_Żydów|Zagłady Żydów]] okupanci zamknęli w [[w:Getto_tarnowskie|tarnowskim getcie]] około 40 tys.  Żydów, większość z nich później zostało zamordowanych w obozach zagłady, pobliskich lasach i tarnowskich placach i ulicach oraz cmentarzu żydowskim. Okupacja niemiecka zakończyła się 18 stycznia 1945.

Po zakończeniu wojny Tarnów zamieszkiwało ok. 30 tys. osób, czyli ok. 25 tys. mniej niż przed rozpoczęciem wojny. W 1951 do miasta przyłączono m.in. Chyszów, Klikową, Mościce, Gumniska, Rzędzin, a w 1958 Krzyż, a rok później część Koszyc Wielkich i Zbylitowskiej Góry. Powierzchnia Tarnowa powiększyła się z 17,6  do 72 km². W roku 1975, w wyniku reformy administracyjnej kraju, Tarnów został siedzibą województwa. W 1989 liczba ludności przekroczyła 120 tysięcy. Miasto stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym, gospodarczym i kulturalnym regionu. 1 stycznia 1999 zlikwidowano woj. tarnowskie, od tego czasu Tarnów ma statut miasta na prawach powiatu… i do dzisiaj nie może otrząsnąć się z marazmu.
== Warto zobaczyć ==

=== Starówka ===
[[Plik:Dom Tarnów, Rynek 19.JPG|mały|240x240px|Renesansowe kamieniczki w północnej pierzei Rynku]]
'''Tarnowska starówka''' – zwana „perłą polskiego renesansu”, jest jednym z najpiękniejszych przykładów renesansowego układu architektonicznego polskich miast.

{{Znacznik|Rynek |50.0124|20.9879|typ=zabytek|treść=[[w:Rynek_w_Tarnowie|'''Rynek''']]}} – plac wytyczony w chwili lokacji miasta w 1330 roku otaczają kamienice, wzniesione w większości w XVI – XVIII w. Do najcenniejszych należą, znajdujące się w północnej pierzei, dwa renesansowe budynki z podcieniami, oznaczone numerami 20 i 21. Obecnie mieści się w nich siedziba [https://muzeum.tarnow.pl/index.php/pl/node/3 '''Muzeum Historii Tarnowa i Regionu''']. We wschodniej pierzei siedzibę ma [https://pasazodkryc.pl/ '''Pasaż Odkryć'''], centrum nauki i techniki oraz '''[https://tck.pl/wydarzenia Tarnowskie Centrum Kultury.]''' 

[https://tarnow.webcamera.pl/ ''Kamera na tarnowski rynek'']
[[Plik:Tarnow ratusz kolb31149.JPG|mały|240x240px|Ratusz na [[w:Rynek_w_Tarnowie|tarnowskim Rynku]]]]
{{Znacznik|Ratusz |50.0125|20.988333|typ=zabytek|treść='''[[w:Ratusz_w_Tarnowie|Ratusz]]'''}} – pierwotnie gotycki, wybudowany w połowie XIV w. w centrum rynku. Budowlę wielokrotnie przebudowywano, nadając jej cechy stylu renesansowego. Bryłę budynku wieńczy ceglana, nietynkowana attyka z dwudziestoma ośmioma blendami. Grzebień attyki zdobią kamienne woluty, sterczyny i 14 maszkaronów. Obecnie to oddział [https://muzeum.tarnow.pl/index.php/pl/node/4 '''Muzeum Ziemi Tarnowskiej'''] z galerią sztuki dawnej.

[[Plik:Tarnów - Bazylika katedralna 01.jpg|thumb|240px|[[w:Bazylika_katedralna_Narodzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tarnowie|Bazylika katedralna pod wezwaniem  Narodzenia Najświętszej Maryi Panny]]]]
{{Znacznik|Bazylika katedralna |50.013056 |20.987222|typ=zabytek|treść='''[[w:Bazylika_katedralna_Narodzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tarnowie|Bazylika Katedralna]]''' – najbardziej reprezentatywny zabytek Tarnowa, powstała w XIV w. w duchu gotyku. Dzisiejszy wygląd neogotycki, otrzymała po gruntownej renowacji i częściowej przebudowie w latach 1889–1900. Świątynia słynie z monumentalnych renesansowych nagrobków przedstawicieli rodu Tarnowskich oraz manierystycznego Ostrogskich, które uchodzą za jedne z najwybitniejszych polskich dzieł sztuki takich mistrzów jak: Bartłomiej Berecci, Jan Maria Padovano i Jan Pfister. Pomnik nagrobny Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej jest uważany za najpiękniejszą rzeźbę doby renesansu przedstawiającą kobietę w całej Europie. W 2006 roku w katedrze zostało ustanowione Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej.}}

{{Znacznik|Dom Mikołajowskich|50.01312|20.98664|typ=zabytek|treść='''[[w:Dom Mikołajowski w Tarnowie|Dom Mikołajowskich]]'''}} – znajdująca się w zaułku za katedrą jedna z najpiękniejszych i najstarszych kamieniczek w Tarnowie, wzniesiona w 1524 roku. Mające tutaj swoją siedzibę [http://muzeum.diecezja.tarnow.pl/ '''Muzeum Diecezjalne'''], posiada w swoich zbiorach wyjątkowy eksponat – oryginał ołtarza pochodzący z wpisanego na listę UNESCO kościółka w Lipnicy Murowanej.

[[Plik:Bima Starej Synagogi Tarnów 03.jpg|mały|240x240px|Bima [[w:Stara_Synagoga_w_Tarnowie|Starej Synagogi]]]]
{{Znacznik|Bima Synagogi Starej|50.013333|20.989722|typ=zabytek|treść='''Bima'''}} – jedyny zachowany fragment zniszczonej przez Niemców najstarszej, XVII-wiecznej, [[w:Stara_Synagoga_w_Tarnowie|'''tarnowskiej synagogi''']]. Bima to podwyższenie, z którego odczytywana jest Tora. Od 1996 roku, w ramach obchodów Dni Pamięci Żydów Galicyjskich, odbywają się tu koncerty i występy artystyczne, organizowane przez Komitet Opieki Nad Zabytkami Kultury Żydowskiej.

{{Znacznik|Dom Florencki |50.013096|20.990290|typ=zabytek|treść='''[[w:Dom Florencki w Tarnowie|Dom Florencki]]'''}} przy ul. Żydowskiej – kolejny przykład budownictwa renesansowego. Budynek z II poł. XVI w. z elewacją frontową podwieszoną na poziomie piętra na charakterystycznych kamiennych kroksztynach. Obecnie to siedziba [http://tarnow.pttk.pl/index.html tarnowskiego oddziału PTTK].

=== Architektura drewniana ===
[[Plik:Kościół Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej w Tarnowie - 2.jpg|mały|240x240px|Wnętrze drewnianego [[w:Kościół_Najświętszej_Marii_Panny_Wniebowziętej_w_Tarnowie|kościoła na Burku]]]]
{{Znacznik|Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej|50.008889|20.988333|typ=zabytek|treść= '''[[w:Kościół_Najświętszej_Marii_Panny_Wniebowziętej_w_Tarnowie|Kościół Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej ]]'''}} – sanktuarium znajdujące się na Burku, w pobliżu zabytkowego '''[[w:Stary_Cmentarz_w_Tarnowie|Starego Cmentarza]].''' Kościół został poświęcony w 1440 roku. Ołtarz główny pochodzi z epoki rokoka z II poł. XVIII w., ma charakter architektoniczny z rzeźbami św. Jana Chrzciciela i nieznanego z nazwiska biskupa. W ołtarzu znajduje się słynący łaskami obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVI w. malowany na desce, przemalowany w barokowej manierze, zapewne w XVIII w., pokryty częściowo sukienkami haftowanymi oraz koronami i blachami z XVIII i XIX w.

{{Znacznik|Kościół Trójcy Przenajświętszej|50.004444|20.988889|typ=zabytek|treść='''[[w:Kościół_św._Trójcy_w_Tarnowie|Kościół pw. Trójcy Przenajświętszej]]'''}} – zbudowany w latach 1595–1597 . Ołtarz główny pochodzi z I poł. XVII w. i ma charakter wczesnobarokowy z bogatą dekoracją snycerską, z obrazem Św. Trójcy w otoczeniu aniołów w centrum architektonicznej konstrukcji. Renesansowy obraz Św. Trójcy namalowany w typie „Tronu Łaski”, pochodzi z I poł. XVII w. Oba kościoły znajdują się na '''[[w:Szlak_Architektury_Drewnianej_(województwo_małopolskie)|Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej]]''' (trasa Tarnów i okolice). 

=== Park Strzelecki ===
[[Plik:Mauzoleum Bema w Tarnowie (po odrestaurowaniu).jpg|mały|240x240px|[[w:Mauzoleum_generała_Józefa_Bema|Mauzoleum gen. Józefa Bema]]]]
{{Znacznik|Park Strzelecki|50.019156|20.985281|typ=natura|treść='''[[w:Park_Strzelecki_w_Tarnowie|Park Strzelecki]]'''}} – dawny Ogród Strzelecki Bractwa Kurkowego, założony w 1866 roku. Na środku stawu w parku, wznosi się {{Znacznik|Mauzoleum gen. Józefa Bema|50.020790 |20.986387|typ=zabytek|treść='''[[w:Mauzoleum_generała_Józefa_Bema|Mauzoleum gen. Józefa Bema]]'''}}, bohatera walk o niepodległość narodu polskiego i węgierskiego, podczas powstania listopadowego i Wiosny Ludów  w latach 1848–1849. [[w:Józef_Bem|Józef Bem]] urodził się w Tarnowie w 1794 roku, a zmarł w Aleppo (obecnie w Syrii) w 1850 roku i tam pierwotnie spoczął na muzułmańskim cmentarzu. Jego zwłoki przeniesiono do Tarnowa w roku 1929. Mauzoleum jest sarkofagiem, spoczywającym na 6. kolumnach o korynckich kapitelach. Na ścianach sarkofagu znajdują się napisy w języku polskim, węgierskim i arabskim. W znajdującym się w parku neogotyckim pałacyku Strzeleckim mieści się miejska {{Znacznik|Miejska Galeria BWA|50.018178|20.984026 |typ=zabytek|treść='''[http://www.bwa.tarnow.pl/ galeria BWA]'''}}.

=== Zabytkowe cmentarze ===
[[Plik:Na cmentarzu żydowskim.JPG|mały|240x240px|Macewy na [[w:Cmentarz_żydowski_w_Tarnowie|cmentarzu żydowskim]]]]
{{Znacznik|Cmentarz Żydowski | 50.018683|20.994847 |typ=zabytek|treść='''[[w:Cmentarz_żydowski_w_Tarnowie|Cmentarz żydowski]]'''}} – jeden z najstarszych i najciekawszych cmentarzy w południowej Polsce, został założony w XVI wieku. Znajduje się na nim ponad cztery tysiące nagrobków. Klucze do cmentarnej bramy można wypożyczyć, za kaucja zwrotną, w Tarnowskim Centrum Informacji (Rynek 7) lub w siedzibie tarnowskiego muzeum.

{{Znacznik|Stary Cmentarz |50.008611|20.988611|typ=zabytek|treść='''[[w:Stary_Cmentarz_w_Tarnowie|Stary Cmentarz]]'''}} – Cmentarz otwarty w końcu XVIII wieku. Na nekropolii zachowały się nagrobki w stylu barokowym, klasycystycznym i neogotyckim. Najstarszy nagrobek należy do Anny Karoliny z Lubomirskich, żony księcia Karola Radziwiłła &quot;Panie Kochanku&quot;. Na cmentarzu znajdują się m.in. neoromańska kaplica książąt Sanguszków (ostatnich właścicieli Tarnowa), barokowo klasycystyczna kaplica św. Józefa, kwatera zasłużonych z Kopcem Powstańców. Przed cmentarzem w 1966 roku odsłonięto [[w:Pomnik_Ofiar_Wojny_i_Faszyzmu_w_Tarnowie|'''Pomnik Ofiar Wojny i Faszyzmu''']].

==== Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej: ====
[[Plik:Cmentarz wojenny nr 202 w Tarnowie (2).jpg|mały|240x240px|[[w:Cmentarz_wojenny_nr_202_–_Tarnów|Cmentarz wojenny nr 202]]]]
{{Znacznik|Cmentarz wojenny nr 200 |50.016944|20.960833|typ=zabytek|treść='''[[w:Cmentarz_wojenny_nr_200_–_Tarnów-Chyszów|Cmentarz wojenny nr 200]]''' }} – został otwarty w 1915 roku. Na tym dużym cmentarzu pochowano łącznie 1358 żołnierzy z armii austro-węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej, w 129 grobach zbiorowych i 310 pojedynczych.

{{Znacznik|Cmentarz wojenny nr 202 |50.02533|20.99658|typ=zabytek|treść='''[[w:Cmentarz wojenny nr 202 – Tarnów|Cmentarz wojenny nr 202]]''' }} –  dawny cmentarz garnizonowy armii austriackiej, na którym podczas I wojny światowej chowano poległych żołnierzy.  Spoczywa na nim 1485 żołnierzy: 680 armii austro-węgierskiej, 9 armii niemieckiej oraz 796 armii rosyjskiej. W 2022 roku poddany gruntownej renowacji.

{{Znacznik|Cmentarz wojenny nr 199 |49.989722|20.930278|typ=zabytek|treść='''[[w: Cmentarz_wojenny_nr_199_–_Zbylitowska_Góra|Cmentarz wojenny nr 199]]'''}} – nieduży cmentarz, na którym pochowano wyłącznie żołnierzy armii rosyjskiej, w większości  w mogiłach zbiorowych.

=== Plac dworcowy ===
[[Plik:Tarnow Station.jpg|mały|240px|[[w:Tarnów_(stacja_kolejowa)|Dworzec kolejowy]] nocą]]
{{Znacznik|Dworzec kolejowy|50.005681|20.974587|typ=zabytek|treść='''[[w:Tarnów_(stacja_kolejowa)|Dworzec kolejowy]]'''}} – secesyjny, monumentalny gmach wybudowany został na wzór dworca lwowskiego w latach 1906–1910, a gruntownie zmodernizowany w 2010 roku. Wnętrza tarnowskiego dworca po remoncie przypominają wnętrza w eleganckich hotelach z epoki. O pietyzmie, z jaką wykonano ten remont, może świadczyć fakt, że inwestor z Anglii sprowadzał płyty na posadzki, a z Włoch kostkę brukową, która najbardziej przypomina tę z czasów Franciszka Józefa. W gmachu dworca znajduje się Galeria Panorama, gdzie prezentowane są fragmenty [[w:Panorama_siedmiogrodzka|'''Panoramy Siedmiogrodzkiej''']] namalowanej pod kierownictwem Jana Styki.

=== Góra św. Marcina ===
[[Plik:20080708 Tarnow ruiny zamku 4102.jpg|mały|240x240px|Ruiny [[w:Zamek_w_Tarnowie|zamku Tarnowskich]] na Górze św. Marcina]]
{{Znacznik|Góra św. Marcina|49.989722|21.005556|typ=natura|treść='''[[w:Góra_Świętego_Marcina|Góra św. Marcina]]'''}} – wzniesienie przez tubylców nazywana Marcinką, z ruinami średniowiecznego {{Znacznik|Ruiny zamku|49.989167|20.9975|typ=zabytek|treść='''[[w:Zamek_w_Tarnowie|zamku Tarnowskich]]'''}}. Rezydencję właścicieli Tarnowa zbudowano w latach 1328–31. W czasach średniowiecza zamek był jednym z większych w Małopolsce. Na szczycie wzniesienia (1,3 km od ruin zamku) znajduje się drewniany gotycki {{Znacznik|Kościół św.Marcina|49.984572|21.012222|typ=zabytek|treść='''[[w:Kościół_św._Marcina_w_Zawadzie|kościół św. Marcina Biskupa w Zawadzie]]'''.}}

Porośnięty lasem stok Marcinki (z trasami biegowymi, z 8 rowerowymi trasami zjazdowymi o różnym stopniu trudności, z tężnią solankową i placem zabaw) jest dobrym miejscem do odpoczynku i rekreacji.

=== Inne atrakcje ===
'''[https://maszkarony.tarnow.pl/maszkarony Szlak Maszkaronów]''' – kilkanaście niewielkich figurek o groteskowych twarzach, wykonanych przez lokalnych artystów, rozrzuconych w różnych miejscach miasta. Pomysł wzorowany na [[Śladem wrocławskich krasnoludków|wrocławskich krasnalach]].
[[Plik:Poland Tarnow Szekler gate.jpg|mały|240x240px|Brama Seklerska]]
{{Znacznik|Fontanna z Układem Słonecznym|50.0083174|20.9753959|typ=atrakcja|treść='''Fontanna}} – układ słoneczny''' ''(pl. ks. Popiełuszki)'' – atrakcja dla najmłodszych, fontanna z modelem Układu Słonecznego. Napędzane strumieniem wody granitowe planety, niczym prawdziwe ciała niebieskie wirują wokół własnej osi. Wyremontowana w 2018 roku. Znajduje się w pobliżu neogotyckiego {{Znacznik|Kościół św. Rodziny|50.008889 |20.976111|typ=zabytek|treść='''[[w:Kościół_Świętej_Rodziny_w_Tarnowie|kościoła św. Rodziny]]'''}}.  

{{Znacznik|Brama Seklerska|50.010578|20.981055|typ=atrakcja|treść='''Brama Seklerska'''}} im. Józefa Bema i Sandora Petöfiego ''(skwer Petőfiego)'' – dar węgierskiej Fundacji Irott Szó i miasta Sepsiszentgyőrgy dla miasta Tarnowa. Odsłonięta 26 maja 2001 roku, dzień jej przekazania wiąże się ze 170 rocznicą bitwy pod Ostrołęką – jednej z bitew powstania listopadowego, w której walczył Józef Bem. Jest drugą taką bramą w Polsce (pierwsza w Starym Sączu).
[[Plik:A memento of the tram tracks on Krakowska Street in Tarnów 05.jpg|mały|240x240px|Tarnowski tramwaj]]
{{Znacznik|Muzeum Etnograficzne|50.010840|20.983291 |typ=atrakcja|treść='''Muzeum Etnograficzne'''}} ''(ul. Krakowska 10)'' – [https://muzeum.tarnow.pl/pl/node/6 oddział Muzeum Ziemi Tarnowskiej] mający siedzibę w XVIII-wiecznym dworku, wyremontowanym w 2019 roku. 

{{Znacznik|Tramwaj|50.011986|20.985328|typ=atrakcja|treść='''Tarnowski tramwaj'''}} ''(pl. Sobieskiego)'' – kiedyś Tarnów był jedynym prowincjonalnym miastem w Galicji, który zafundował sobie linię tramwajową. [[w:Tramwaje_w_Tarnowie|Tramwaje w Tarnowie]] kursowały w latach 1911–1942. Odrestaurowany wagon nr 7, w którym urządzono kawiarnię, to jedna z pamiątek przypominająca tę fanaberię włodarzy miasta sprzed ponad stu lat.

{{Znacznik|Fontanna multimedialna|50.0118088|20.989877|typ=atrakcja|treść='''Fontanna multimedialna'''}} ''(skwer ks. Gajdy)'' – kolejna atrakcja dla dzieci, fontanna umożliwia prezentacje multimedialne, usytuowana w sąsiedztwie murów miejskich. Dodatkowo na skwerze umieszczono metalową makietę tarnowskiej starówki.

== Dojazd ==
{{Mapa|50.0124|20.9879|zoom=12|wysokość=550|szerokość=600}}
===Samolotem===

'''[https://www.krakowairport.pl/pl Kraków Airport]''' – najbliższy pasażerski port lotniczy. Odległość z Tarnowa: 90 km. 

Dojazd z Kraków Airport do Tarnowa:

*Z Lotniska do Dworca Głównego PKP w Krakowie: pociągiem [https://malopolskiekoleje.pl/index.php Kolei Małopolskich] (odjazdy co 30 minut, czas jazdy ok. 20 minut) lub autobusem MPK nr 208 oraz 902 (nocny), odjazdy co około 20 minut, czas jazdy ok. 35 minut [http://rozklady.mpk.krakow.pl/ (''aktualny rozkład MPK)'']

*a następnie pociągiem, odjazdy co około 20-40 minut, czas podróży: pociągiem osobowym ok. 80 minut, pośpiesznym i expresem ok. 60 minut [http://rozklad-pkp.pl/ (''rozkład jazdy PKP''])

'''[https://www.rzeszowairport.pl/ Rzeszów Airport]''' – drugi pasażerski port lotniczy obsługujący loty międzynarodowe. Odległość z Tarnowa: 90 km 

Dojazd z Lotniska Jasionka do Tarnowa:

* Z Lotniska do dworca kolejowego w Rzeszowie specjalną linią autobusową nr 51 lub 53, czas jazdy około 25 minut ([https://einfo.erzeszow.pl/?tab=2 ''rozkład jazdy RTM'']), następnie pociągiem do Tarnowa, odjazdy co około 60 minut, czas podróży pociągiem osobowym 80 minut, pośpiesznym i express - ok. 60 minut [http://rozklad-pkp.pl/ (''rozkład jazdy PKP)'']

=== Koleją ===
''[http://rozklad-pkp.pl/ Wyszukaj połączenie]''[[Plik:Połączenia PKP - Tarnów.jpg|mały|240px|''Najszybsze połączenia Tarnowa z Krakowem, Warszawą i Trójmiastem'']]
W mieście są dwie stacje, na których zatrzymują się pociągi pasażerskie:

* {{Znacznik|Stacja kolejowa Tarnów|50.005278|20.975278|typ=transport|treść='''Tarnów'''}} – dworzec główny
* {{Znacznik|Stacja kolejowa Tarnów Mościce|50.006743|20.925351|typ=transport|treść='''Tarnów Mościce'''}} – przystanek w pobliżu stadionu miejscowej Unii

Do Tarnowa bez przesiadki można dojechać wszystkimi pociągami dalekobieżnymi jadącymi m.in. z [[Wrocław|Wrocławia]], [[Szczecin|Szczecina]], [[Kołobrzeg|Kołobrzegu]], [[Gdynia|Gdyni]] i [[Warszawa|Warszawy]] przez Kraków do [[Przemyśl|Przemyśla]], [[Rzeszów|Rzeszowa]] lub [[Krynica-Zdrój|Krynicy-Zdroju]] oraz pociągami regionalnymi z Krakowa, Rzeszowa i [[Nowy Sącz|Nowego Sącza]]. Wszelkie informacje o rozkładach jazdy pociągów, połączeniach i dworcach znajdziemy na [https://www.pkp.pl/pl/home stronie internetowej PKP]. Czas trwania podróży do Tarnowa z:

* Warszawy – 3 godz. 8 min. (EIP &quot;Pendolino&quot;), 4 godz. (TLK, IC)
* Krakowa – 48-55 min (EIP, IC, TLK), oraz 55-75 min. (REGIO, OS, SKA3)
* Gdańska - 6 godz. 4 min. (EIP &quot;Pendolino&quot;)
* Nowego Sącza – 1 godz. 40 min - 2 godz. (TLK, REGIO, SKA3)
* Krynicy – 3 godz. 10 min. (TLK, SKA3)

=== Autobusem ===
Część autobusów Małopolskich Linii Dowozowych zatrzymuje się na dworcu, pozostałe autobusy zatrzymują się na wybranych przystankach komunikacji miejskiej. 

[https://tarnowska-komunikacja.pl/komunikacja/malopolskie-linie-dowozowe/ ''Linie i rozkłady Małopolskich Linii Dowozowych (oferta tarnowska)'']

=== Samochodem ===
Tarnów jest ważnym węzłem drogowym położonym przy autostradzie A4. W okolicy miasta znajdują się dwa węzły autostradowe: Tarnów Mościce od strony zachodniej i Tarnów Centrum od strony wschodniej. [https://www.it.tarnow.pl/komunikacja/samochodowa/strefa-platnego-parkowania/ ''Informacje o strefie płatnego parkowania''].
{{trasy|biernik=Tarnów|
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-A|4}}
| kierunekl       = W
| dużel           = Jędrzychowice ← [[Wrocław]] ← [[Katowice]] ← [[Kraków]]
| małel           = [[Bochnia]] ← [[Brzesko]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Rzeszów]] → [[Jarosław]] → Korczowa
|małep            = [[Dębica]]
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|73}}
| kierunekl       = N
| dużel           = [[Kielce]]
| małel           = [[Busko-Zdrój]] ← [[Szczucin]] ← [[Dąbrowa Tarnowska]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Jasło]]
| małep           = [[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]] 
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|94}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Kraków]]
| małel           = [[Bochnia]] ← [[Brzesko]]  ← [[Wojnicz]]
|kierunekp        = E
| dużep           = [[Rzeszów]]
|małep            = [[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]] → [[Dębica]] → [[Ropczyce]] → [[Sędziszów Małopolski]]
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|973}}
| kierunekl       = N
| dużel           = [[Busko-Zdrój]]
| małel           = [[Żabno]]
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|977}}
| kierunekp       = S
| dużep           = [[Gorlice]] → Konieczna
| małep           = [[Tuchów]] → [[Ciężkowice]]
}}
}}

== Komunikacja miejska ==
===Rowery===
[https://rower.tarnow.pl/ Tarnowski Rower Miejski] to w sumie 190 rowerów i 18 samoobsługowych stacji. Przed wypożyczeniem roweru wymagana jest rejestracja w systemie i zasilenie konta kwotą co najmniej 10 zł. Pierwsze 20 minut każdego wypożyczenia jest bezpłatne.

'''Stacje roweru miejskiego:''' {{Znacznik|Stacja rowerowa Dworzec PKP|50.0069667|20.9742039|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Dworzec PKP,}} {{Znacznik|Stacja rowerowa Plac Kazimierza Wielkiego |50.011964|20.986858|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Plac Kazimierza Wielkiego}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Plac Szczepanika |50.015361|20.98884|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Plac Jana Szczepanika}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Park Strzelecki|50.021515|20.985441|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Park Strzelecki}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Góra Św. Marcina|49.992456|21.00106|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Góra Św. Marcina}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa - os. Zielone|50.022558|21.01271|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Zielone}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Krzyska - Szkoła|50.04431|20.992433|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Krzyska – Szkoła}},  {{Znacznik|Stacja rowerowa Mościce -Kwiatkowskiego|50.0149|20.923703|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Mościce – Kwiatkowskiego}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Centrum Sztuki Mościce|50.009739|20.925607|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Centrum Sztuki Mościce}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Osiedle Koszyckie|49.994859|20.947723|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Koszyckie}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Osiedle Legionów|50.02666|21.00299|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Legionów}},
{{Znacznik|Stacja rowerowa Osiedle Westerplatte|50.03047|21.00667|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Westerplatte}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Mościckiego - Osiedle|50.01176| 20.96884|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Mościckiego - Osiedle}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Lwowska - Kowalska|50.01442|21.00469|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Lwowska - Kowalska}},
{{Znacznik|Stacja rowerowa Klikowska - Pułaskiego|50.01906|20.97496|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Klikowska - Pułaskiego}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Słoneczna|50.01759|21.0041|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Słoneczna}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Piaskowa – Park|50.032008|20.981917|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Piaskowa – Park}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Konarskiego – Sąd|50.009151| 20.99291|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Konarskiego – Sąd}}.

Przydatne [https://www.it.tarnow.pl/atrakcje/turystyka-aktywna/rowerowa/ ''informacje dla rowerzystów'']

===Autobusy===
{{na wikipedii|Komunikacja miejska w Tarnowie}}
Lokalnym transportem zbiorowym na terenie miasta Tarnowa zajmuje się [http://komunikacja.tarnow.pl/ Zarząd Dróg i Komunikacji w Tarnowie]
* ''[http://rozklad.komunikacja.tarnow.pl/ Rozkłady jazdy]''

== Wydarzenia, imprezy ==
Najbliższe wydarzenia kulturalne w Tarnowie: [https://kultura.tarnow.pl/# ''Kalendarium'']

=== Muzyka ===
'''Ogólnopolski Festiwal Tydzień Talentów''' Centrum Paderewskiego organizuje już od ćwierćwiecza. Jego celem jest promocja młodych artystów, laureatów konkursów krajowych i zagranicznych. Dla wielu młodych muzyków występ w Tarnowie jest pierwszym krokiem w karierze artystycznej. Festiwal był początkiem karier wielu artystów, jak Waldemar Malicki, Tomasz Strahl czy Rafał Kwiatkowski. Komisja Opiniująca wydając rekomendacje dla najciekawszych osobowości festiwalu zobowiązuje się do całorocznej promocji wybranych muzyków.

'''Międzynarodowy Festiwal Muzyki Odnalezionej''' w Tarnowie jest jedynym festiwalem w świecie, prezentującym zapomniane utwory kompozytorów polskich i obcych. Odbywa się on pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz Komisji Kultury przy Wspólnocie Europejskiej w Brukseli. Założeniem Festiwalu jest prezentacja utworów kameralnych i symfonicznych, które zapomniane przeleżały w rękopisach dziesiątki, a czasem setki lat.

'''Festiwal Paschalny Musica Poetica''' –  festiwal organizowany od 2011 roku, w okresie przedwielkanocnym. Bazylika Katedralnej w Tarnowie jest miejscem, w którym prezentowane są dzieła wielkopostne polskich i zagranicznych artystów.

'''Jazzowy Rynek''' – letni festiwal jazzu tradycyjnego organizowany od 2008 roku. Cykl koncertów jazzowych odbywa się na scenie plenerowej ustawionej na tarnowskim Rynku. Koncerty kończy parada nowoorleańska wokół rynku.

=== Teatr i film ===
'''[[w:Ogólnopolski_Festiwal_Komedii_Talia|Festiwal Komedii Teatralnej Talia]]''' – przegląd sztuk komediowych komediowych kraju i zagranicy, który rozprzestrzenił się i z desek tarnowskiego teatru wdarł się do pubów, kawiarenek, pozostawiając na ulicach liczne grono osób roześmianych. Konkursowi towarzyszą warsztaty, przeglądy filmów, spotkania z aktorami. Festiwal odbywa się w [http://www.teatr.tarnow.pl/ Teatrze im. Ludwika Solskiego].

'''[http://www.tarnowskanagrodafilmowa.pl/ Tarnowska Nagroda Filmowa]''' to przegląd najlepszych polskich filmów zaprezentowanych na ekranach w roku poprzedzającym edycję. Ideą powołania przeglądu była chęć zwrócenia uwagi na dokonania polskiej kinematografii i przybliżenie jej szerokiemu odbiorcy. Nagroda pierwszą swoją edycję miała w 1987 r.

'''Festiwal Filmowy „Vitae Valor”''' („Wartość Życia”) prezentuje i upowszechnianie te dzieła filmowe, których treścią i przesłaniem jest podkreślanie znaczenia ludzkiej egzystencji jako wartości opartej na fundamentach moralnych, etycznych, duchowych i metafizycznych. „Vitae Valor” jest nie tylko okazją do przypominania i promowania tego rodzaju dzieł, ale także upowszechniania treści w owych dziełach zawartych.

=== Szczególne wydarzenia ===
'''Dni Tarnowa – Zdearzenia''' to obchodzone co rok święto Tarnowa. Jest to największa impreza kulturalna w mieście. Kilkudniowy przegląd różnych form artystycznych – od przedstawień teatrów ulicznych, przez koncerty gwiazd aż po prezentacje folkloru zaprzyjaźnionych z Tarnowem regionów.

'''Dni Pamięci Żydów Galicyjskich „Galicjaner Sztetl”''' – organizowane są dla uczczenia pamięci 10 tysięcy mieszkańców miasta narodowości żydowskiej, wymordowanych przez hitlerowców w czerwcu 1942 roku w lesie Buczyna. Program Dni Pamięci, odbywających się w czerwcu, obejmuje koncerty pod bimą, okolicznościowe spektakle, koncerty muzyki klezmerskiej. Można również zwiedzić z przewodnikiem cmentarz żydowski.

'''Tabor Pamięci Romów''' – kilkudniowe spotkanie z kulturą i tradycjami społeczności romskiej, konferencje, imprezy okolicznościowe, ogniska.

'''Zamkomania''' – dwudniowa impreza dla miłośników historii, organizowana corocznie (w drugi weekend czerwca) na zamkowym wzgórzu, u stóp ruin tarnowskiego zamku. Uczestniczą w niej bractwa rycerskie, łucznicy i przedstawiciele ginących zawodów. Wśród atrakcji m.in. turniej łuczniczy i rycerski o Grzywnę Władyki z Marcińskiej Góry, bitwa o zamek oraz zwiedzanie ruin zamku Tarnowskich z przewodnikiem.

'''Konkurs Wielkanocny''' – regionalny konkurs na pisankę ludową i plastykę obrzędową związaną z okresem Wielkanocy. Finał konkursu, organizowanego corocznie od 1989 roku, odbywa się w Muzeum Etnograficznym.

'''Pisankowy desant''' – w okresie wielkanocnym kilkanaście drzew na Starówce strojonych jest pisankami własnoręcznie ozdobionymi przez przedszkolaków i seniorów.

=== Wydarzenia w regionie ===
'''Muzyczne Spotkania u Paderewskiego''' w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej]] to cykl koncertów letnich w kompleksie dworsko-parkowym. Odbywa się co roku, a od kilku lat zyskał zasięg ogólnopolski. Impreza upowszechnia muzykę poważną w najlepszym wykonaniu. Koncerty odbywają się w jedynej zachowanej w świecie posiadłości kompozytora.

'''Festiwal Muzyki Kameralnej Bravo Maestro''' w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej]] skupia w gronie wykonawców najwybitniejszych polskich artystów. Odbywający się co dwa lata Festiwal należy do najbardziej prestiżowych imprez muzycznych w kraju. W programie Festiwalu, znajdują się najwybitniejsze dzieła muzyki kameralnej.

'''Malowana Chata''' w [[Zalipie (województwo małopolskie)|Zalipiu]] to konkurs dla malarek ludowych z Powiśla Dąbrowskiego, którego celem jest podtrzymanie tradycji zdobienia domów oryginalnymi wzorami kwiatowymi. Każdego roku kilkudziesięciu uczestników staje do walki o nagrody. Najliczniejszą reprezentację stanowią oczywiście malarki z „malowanej wsi”.

'''Turniej rycerski o złoty warkocz Tarłówny''' na zamku w [[Dębno (powiat brzeski)|Dębnie]] jest jedną z największych imprez plenerowych w Małopolsce. Każdego roku gromadzi kilkunastotysięczną widownię z całej Polski. Główną areną pokazów jest fosa zamkowa, gdzie dzięki doskonałej widoczności i rozległemu terenowi mogą zaprezentować się różne formacje zbrojnych i jazdy.

'''Konkurs Palm i Rękodzieła Artystycznego''' w [[Lipnica Murowana|Lipnicy Murowanej]] pielęgnuje dawny zwyczaj sporządzania na Niedzielę Palmową kolorowych palm. Wówczas ich wysokość zależna była od wielkości i zamożności gospodarstwa. Dziś najwyższe z palm sięgają 30 m. Konkurs połączony jest z licznymi imprezami towarzyszącymi, prezentującymi folklor okolic Lipnicy, w tym występy zespołów, pokazy i degustacje potraw regionalnych, wystawy prac twórców ludowych.

== Noclegi ==
Szczegółowy, stale aktualizowany opis obiektów noclegowych Tarnowa i regionu tarnowskiego dostępny jest na stronie Tarnowskiego Centrum Informacji: [https://www.it.tarnow.pl/object_type/noclegi/ ''Informacje o noclegach'']

== Gastronomia ==
Pełna baza obiektów gastronomicznych Tarnowa i regionu tarnowskiego dostępna jest na stronie Tarnowskiego Centrum Informacji: [https://www.it.tarnow.pl/object_type/gastronomia/ ''Informacje o gastronomii'']
== Informacje turystyczne ==
Szczegółowych informacji udziela:&lt;br&gt;
{{Znacznik|Tarnowskie Centrum Informacji|50.012062|20.988252|typ=atrakcja|treść='''[http://www.it.tarnow.pl/index.php/pol/ Tarnowskie Centrum Informacji]'''&lt;br&gt;
Rynek 7, 33-100 Tarnów, tel. +48 14 688 90 90, kom. +48 698 633 421, fax +48 14 688 90 92, email: centrum@tarnow.travel&lt;br&gt;
Godziny pracy: maj - wrzesień: pn-pt 8-20, sb-nd 9-17, październik - kwiecień: pn-pt 8-18, sb-nd 9-17}}

== Gdzie dalej ==

=== W okolicy ===
[[Plik:Las Buczyna. Zbylitowska Góra. Miejsce pamięci narodowej (1).jpg|mały|240x240px|Zbylitowska Góra. [[w:Egzekucje_w_lesie_Buczyna_w_Zbylitowskiej_Górze|Cmentarz w lesie Buczyna]]]]
'''[[w:Zbylitowska_Góra|Zbylitowska Góra]]''' – podmiejska wieś w zachodniej części [[w:Tarnów_(gmina_wiejska)|gminy Tarnów]], sąsiadująca z tarnowskimi [[w:Mościce|Mościcami]]. We wsi warto zobaczyć zobaczyć {{Znacznik|Cmentarz w lesie Buczyna |49.985083|20.899761|typ=zabytek|treść= '''cmentarz w lesie Buczyna'''}}, miejsce pamięci narodowej. [[w:Egzekucje_w_lesie_Buczyna_w_Zbylitowskiej_Górze|Egzekucje w lesie Buczyna]] miały miejsce w latach 1939-1943. W masowych mogiłach spoczywają tu obok Żydów, ofiar Holokaustu także Polacy, więźniowie polityczni. Do rejestru zabytków wpisano również {{Znacznik|Dwór Żabów|49.991714|20.900616|typ=zabytek|treść= '''dwór Żabów'''}} oraz {{Znacznik|Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego |49.992442|20.898035 |typ=zabytek|treść= [http://www.tarnowskiekoscioly.net/index.php/koscioly/156-zbylitowska-gora-kosciol-podwyzszenia-krzyza-swietego '''kościół Podwyższenia Krzyża Świętego''']}}. Ciekawie prezentuje się też kamienna {{Znacznik|Figura św. Floriana|49.989434|20.901490|typ=atrakcja|treść= '''figura św. Floriana'''}} datowana na 1767 rok.
[[Plik:Stary dom w Wierzchosławicach.jpg|mały|240x240px|Wierzchosławice. [[w:Stary_Dom_w_Wierzchosławicach|Stary dom]], miejsce urodzenia Wincentego Witosa]]
'''[[w:Wierzchosławice_(województwo_małopolskie)|Wierzchosławice]]''' – wieś , w której urodził się, mieszkał i został pochowany trzykrotny premier II Rzeczypospolitej. W {{Znacznik|Muzeum Wincentego Witosa|50.039878|20.855753|typ=zabytek|treść=[[w:Zagroda_Wincentego_Witosa|zagrodzie Wincentego Witosa]]}} mieści się teraz muzeum. Zachował się też {{Znacznik|Stary dom|50.037755|20.843966|typ=zabytek|treść=[[w:Stary_Dom_w_Wierzchosławicach|stary dom]]}} kryty strzechą, miejsce jego urodzenia. Wierzchosławice to nie tylko pamiątki po Witosie i inne zabytki, ale też dobre miejsce do aktywnego wypoczynku w lesie i nad wodą.

'''[[w:Skrzyszów_(województwo_małopolskie)|Skrzyszów]]''' – podtarnowska miejscowość leżąca nad potokiem Wątok. We wsi warto zobaczyć późnogotycki drewniany {{Znacznik|Kościół św. Stanisława |49.994806|21.058806|typ=zabytek|treść=[[w:Kościół_św._Stanisława_w_Skrzyszowie|kościół św. Stanisława]]}}, zbudowany w 1517 roku. W 1941 roku, w lesie Kruk niemieccy naziści zamordowali ok. 400 osób. Ofiary upamiętnia {{Znacznik|Pomnik w lesie Kruk|49.988707|21.052963|typ=atrakcja|treść=[http://www.miejscapamiecinarodowej.pl/index.php/malopolskie/567-skrzyszow-pomnik-rozstrzelanych-w-lesie-kruk pomnik]}} zbudowany na zboczu wąwozu, zrealizowany według projektu Bogdany i Anatola Drwalów.

=== Najbliższe miasta ===

==== [[Tuchów]] ====
[[Plik:Ratusz na tuchowskim Rynku.jpg|mały|240x240px|Tuchów. [[w:Ratusz_w_Tuchowie|Ratusz]]]]
Niespełna 7-tysięczne miasto położone 16 km na południe od Tarnowa, położone na obszarze Pogórza Ciężkowickiego. Miejscowość za sprawą cudownego [[w:Obraz_Matki_Boskiej_Tuchowskiej|obrazu Matki Bożej Tuchowskiej,]] znajdującego się w barokowej {{Znacznik|Sanktuarium w Tuchowie |49.900833|21.059722|typ=zabytek}} [[w:Bazylika_Nawiedzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tuchowie|'''bazylice Nawiedzenia NMP''']] przy klasztorze redemptorystów, stała się największym ośrodkiem pielgrzymkowym w regionie. {{na wikipedii|Tuchów}}

==== [[Wojnicz]] ====
[[Plik:Church in Radlow.JPG|alt=|mały|320x320px|Radłów. [[w:Kościół_św._Jana_Chrzciciela_w_Radłowie|Kościół św. Jana Chrzciciela]]]]
Jeden z najstarszych grodów w Małopolsce, niewielkie miasto położone 13 km na zachód od Tarnowa. W południowej części miasta znajdują się pozostałości [https://www.wojnicz.pl/turysta/zabytki-wojnicza/grod-i-podgrodzie '''wałów wojnickiego grodziska'''], kilka zabytków sakralnych ({{Znacznik|Kolegiata w Wojniczu |49.956111|20.836944|typ=zabytek}}[[w:Kościół_św._Wawrzyńca_w_Wojniczu|'''kolegiata św. Wawrzyńca''']] wraz z drewnianą dzwonnicą, odnowiony drewniany {{Znacznik|Kościół św. Leonarda w Wojniczu|49.958111|20.841639|typ=zabytek}} [[w:Kościół_św._Leonarda_w_Wojniczu|'''kościół św. Leonarda''']], {{Znacznik|Kaplica Matki Bożej Loretańskiej w Wojniczu |49.957252|20.827681 |typ=zabytek}} kaplica Matki Bożej Loretańskiej), a także otoczony parkiem, popadający w ruinę, neogotycki {{Znacznik|Pałac Dąmbskich w Wojniczu|49.953611|20.833333|typ=zabytek}} [[w:Pałac_Dąmbskich_w_Wojniczu|'''pałac Dąmbskich''']] dawniej słynący z [https://www.wojnicz.pl/turysta/atrakcje/wydarzenia '''zegarów słonecznych'''] oraz cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej.{{na wikipedii|Wojnicz}}

==== Radłów ====
Miasto położone na północ od Wierzchosławic, 18 km od Tarnowa. W Radłowie i okolicy rozegrała się największa bitwa podczas kampanii wrześniowej na terytorium Małopolski (7-8 września 1939), również w czasie I wojny światowej o przeprawę na Dunajcu toczyły się tu ciężkie boje. O krwawych walkach przypominają pomniki i mogiły poległych żołnierzy na radłowskim cmentarzu. Najstarszym zachowanym zabytkiem w mieście jest {{Znacznik|Kościół św. Jana Chrzciciela w Radłowie|50.085|20.850556|typ=zabytek}}[[w:Kościół_św._Jana_Chrzciciela_w_Radłowie|'''kościół św. Jana Chrzciciela''']]. W sąsiednich [[w:Biskupice_Radłowskie|Biskupicach Radłowskich]] zachował się {{Znacznik|Słup graniczny w Biskupicach Radłowskich |50.116939|20.840390|typ=zabytek}} [[w:Słup_graniczny_w_Biskupicach_Radłowskich|'''słup graniczny z 1450 roku''']], ufundowany przez kardynała Zbigniewa Oleśnickiego, najstarszy tego typu obiekt w Polsce.{{na wikipedii|Radłów}}

==== [[Żabno]] ====
Miejscowość leżąca nad Dunajcem, 18 km na północny-zachód od Tarnowa. W mieście można zobaczyć m.in. rynek z okazałym ratuszem z końca XIX wieku, {{Znacznik|Kościół Ducha Świętego w Żabnie |50.133778|20.885333|typ=zabytek}}[[w:Kościół_Ducha_Świętego_w_Żabnie|'''kościół Ducha Świętego''']] oraz {{Znacznik|Cmentarz Żydowski w Żabnie |50.141111|20.891111|typ=zabytek}}[[w:Cmentarz_żydowski_w_Żabnie|'''cmentarz żydowski''']], a w sąsiednim [[Odporyszów|Odporyszowie]] (3 km dalej) {{Znacznik|Sanktuarium w Odporyszowie |50.151639|20.914606|typ=zabytek}}[[w:Kościół_Oczyszczenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Odporyszowie|'''regionalne sanktuarium maryjne''']] wraz z [[w:Muzeum_Jana_Wnęka_w_Odporyszowie|'''tutejszym muzeum''']], w którym prezentowane są drewniane rzeźby [[w:Jan_Wnęk|'''Ikara z Powiśla''']] (zwiedzanie możliwe po wcześniejszym uzgodnieniu).{{na wikipedii|Żabno}}

==== [[Dąbrowa Tarnowska]] ====
[[Plik:PL-Dąbrowa Tarnowska, synagoga 2013-05-31--10-46-59-006.jpg|mały|240x240px|Dąbrowa Tarnowska. Fragment polichromii w [[w:Synagoga_w_Dąbrowie_Tarnowskiej|dawnej synagodze]]]]
Miasto położone 20 km na północ od Tarnowa, leżące nad rzeką Breń, siedziba [[Powiat dąbrowski|powiatu dąbrowskiego]]. Wizytówką miasta jest {{Znacznik|Ośrodek Spotkań Kultur w Dąbrowie Tarnowskiej |50.175833|20.988333|typ=zabytek}}[http://www.oskdabrowa.pl/wystawy '''Ośrodek Spotkań Kultur'''] mający siedzibę w dawnej [[w:Synagoga_w_Dąbrowie_Tarnowskiej|'''dąbrowskiej synagodze''']] chasydzkiej, największej tego typu budowli w Małopolsce.
{{na wikipedii|Dąbrowa Tarnowska}}

==== [[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]] ====
Pięciotysięczne miasto znajdujące się 25 km na wschód od Tarnowa. Kiedyś królewskie miasto, które po upadku Polski straciło na znaczeniu, ponieważ zaborca postawił na sąsiedni Tarnów. Miasteczko znane z {{Znacznik|Muzeum Lalek w Pilźnie |49.976802|21.291659|typ=atrakcja|}}'''[[w:Muzeum_Lalek_w_Pilźnie|Muzeum Lalek]]''', można w nim zobaczyć lalki nawet z Japonii.{{na wikipedii|Pilzno (Polska)}}

=== Nieco dalej ===

==== [[Dębno (powiat brzeski)|Dębno]] ====
[[Plik:Debno t 04 walka2.jpg|mały|240x240px|Dębno. Międzynarodowy Turniej Rycerski o Złoty Warkocz Tarłówny w 2004 roku]]
Miejscowość oddalona 23 km od Tarnowa, położona przy drodze krajowej 94. Największą atrakcją wsi jest późnogotycki {{Znacznik|Zamek w Dębne|49.964239|20.715581|typ=zabytek}} [[w:Zamek_w_Dębnie|'''dębiński zamek''']]  wybudowany w latach 1470-1480, w którym mieści się oddział tarnowskiego Muzeum Okręgowego. Co roku w Dębnie organizowany jest '''turniej rycerski „O Złoty Warkocz Tarłówny&quot;,''' przyciągający na zamek kilkanaście tysięcy widzów.{{na wikipedii|Dębno (powiat brzeski)}}

==== [[Zalipie (województwo małopolskie)|Zalipie]] ====
[[Plik:Zalipie museum - kitchen of the Felicja Curyłowa's farm 2.JPG|mały|240x240px|Zalipie. Izba kuchenna w domu Felicji Curyłowej]]
Wieś na Powiślu Dąbrowskim, 30 km od Tarnowa. Wioska słynąca z ozdabiania kolorowymi wzorami roślinnymi budynków, zarówno w środku, jak i na zewnątrz. Zwyczaj ozdabiania wiejskich izb i zabudowań kwiecistymi malunkami kultywowany jest w niektórych zagrodach do dziś. Najsłynniejszą miejscową malarką była [[w:Felicja_Curyłowa|Felicja Curyłowa]], w jej {{Znacznik|Zagroda Felicji Curyłowej |50.234934|20.849221|typ=zabytek}}zabytkowej zagrodzie mieści się obecnie oddział tarnowskiego Muzeum Okręgowego − skansen architektury i sztuki ludowej.
{{na wikipedii|Zalipie (województwo małopolskie)}}

==== [[Ciężkowice]] ====
Niewielkie miasto leżące w dolinie Białej, oddalone 32 km od Tarnowa. Największa atrakcją Ciężkowic jest {{Znacznik|Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach|49.776389|20.966667|typ=natura}}[[w:Rezerwat_przyrody_Skamieniałe_Miasto|'''rezerwat przyrody ''Skamieniałe Miasto''''']] wraz z pomnikiem przyrody – {{Znacznik|Wąwóz Czarownic w Ciężkowicach |49.778611|20.978333|typ=natura}}'''''[[w:Wąwóz_Ciężkowicki|Wąwozem Czarownic]]'''''. W centrum miasta na uwagę zasługuje {{Znacznik|Rynek w Ciężkowicach |49.785876|20.973939|typ=atrakcja}}'''ciężkowicki rynek''' z [[w:Ratusz_w_Ciężkowicach|ratuszem]], kapliczką św. Floriana z 1895 roku i pomnikiem jej fundatora Ignacego Jana Paderewskiego oraz zabudowa podcieniowa z przełomu XVIII/XIX wieku, znajdująca się na małopolskim szlaku architektury drewnianej. W neogotyckim {{Znacznik| Kościół św. Andrzeja Apostoła w Ciężkowicach |49.787028|20.972|typ=zabytek}}'''[[w:Kościół_św._Andrzeja_Apostoła_w_Ciężkowicach|kościele św. Andrzeja Apostoła]]''' znajduje się obraz ''„Ecce Homo”'' z wizerunkiem Jezusa Miłosiernego, podarowany miastu przez papieża Innocentego XI w 1662 roku. W mieście warto zobaczyć również {{Znacznik| Muzeum Przyrodnicze w Ciężkowicach |49.790506|20.973242|typ=atrakcja}}'''[[w:Muzeum_Przyrodnicze_im._Krystyny_i_Włodzimierza_Tomków_w_Ciężkowicach|Muzeum Przyrodnicze]]''', a w okolicy {{Znacznik| Dworek Paderewskiego w Kąśnej Dolnej |49.77902|20.951795|typ=zabytek}} '''[[w:Dworek_Ignacego_Paderewskiego_w_Kąśnej_Dolnej|dworek Ignacego Jana Paderewskiego]]''' w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej.]]{{na wikipedii|Ciężkowice}}

==== [[Lipnica Murowana]] ====
[[Plik:Kosciol sw Leonarda w Lipnicy(pischmak).JPG|mały|240x240px|Lipnica Dolna. [[w:Kościół_św._Leonarda_w_Lipnicy_Murowanej|Kościół św. Leonarda]]]]
Wieś leżąca nad Uszwicą w środkowej części Pogórza Wiśnickiego, 50 km od Tarnowa. W Lipnicy znajduje się, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, {{Znacznik| Kościół św. Leonarda|49.860461|20.530373|typ=zabytek}}[[w:Kościół_św._Leonarda_w_Lipnicy_Murowanej|'''kościół św. Leonarda''',]] perła architektury drewnianej. W Niedzielę Palmową na {{Znacznik|Rynek w Lipnicy Murowanej |49.858979|20.527344|typ=atrakcja}}'''lipnickim rynku''' organizowany jest, przyciągający do wsi rzeszę turystów, '''konkurs palm wielkanocnych'''. Najwyższe palmy prezentowane w konkursie osiągają ponad 35 m wysokości. W latach 1636–1648 zbudowano {{Znacznik|Kościół św. Szymona z Lipnicy|49.85925|20.528417|typ=zabytek}} '''[[w:Kościół_św._Szymona_z_Lipnicy_w_Lipnicy_Murowanej|kościół św. Szymona z Lipnicy]]''' jako wotum wdzięczności za zwycięstwo w bitwie pod Chocimiem. Kościół stoi na miejscu, gdzie znajdował się dom rodzinny [[w:Szymon_z_Lipnicy|św. Szymona]]. Najstarszą lipnicką świątynią jest gotycki {{Znacznik|Kościół św.Andrzeja Apostoła|49.859889|20.5275|typ=zabytek}} '''[[w:Kościół_św._Andrzeja_Apostoła_w_Lipnicy_Murowanej|kościół św. Andrzeja Apostoła]]''', wzniesiony z fundacji Kazimierza Wielkiego. {{na wikipedii|Lipnica Murowana}}
'''{{użyteczny}} 
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Województwo małopolskie}}

[[Kategoria:Powiat tarnowski]]
{{Geomap|50.029167|20.971667}}</text>
      <sha1>o4vqti2j0osrhggnnc137skxdd0e5e2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trydent</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2613</id>
    <revision>
      <id>157371</id>
      <parentid>157333</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>157371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24815" sha1="10monxaqr79299y7mmyma3znuae9xoz" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Trydent
 |nazwa oryginalna = Trento
 |widok            = Trento visione d'insieme 6.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coat_of_arms_of_Trento.svg
 |mapa             = Map of comune of Trento (province of Trento, region Trentino-South Tyrol, Italy) 2023.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Trentino-South_Tyrol.svg|20px]] [[Trydent-Górna Adyga]]
 |powierzchnia     = 157,88
 |wysokość         = 194
 |ludność          = 119 500
 |prefiks          = +34 943
 |kod pocztowy     = 38121-38122-38123
 |www              = https://www.comune.trento.it/
}}
'''Trydent''' ([[Rozmówki włoskie|wł]]: ''Trento'', [[Rozmówki niemeickie|niem]]. ''Trient'') to miasto położone w alpejskiej dolinie, pomiędzy wysokimi pasmami górskimi, będące stolicą autonomicznej prowincji [[Trentino]] w [[Alpy|Alpach]], na północnym wschodzie [[Włochy|Włoch]]. Z ponad 120 000 mieszkańców (dane z 2020), Trydent jest trzecim co do wielkości miastem w Alpach i może poszczycić się bogatą historią sięgającą czasów sprzed starożytnego Rzymu, a także dziedzictwem architektonicznym, które to potwierdza.

[[Plik:Panorama di trento.jpg|thumb|right|Trydent widziany z Sardagna na górze Bondone]]
== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Trydent położony jest w Dolinie Adygi pomiędzy [[Werona|Weroną]] a [[Bolzano]], przecina go rzeka Adyga – wypływająca z Górnej Adygi – oraz potok Fersina – z doliny Mocheni. Miasto jest małym węzłem łączącym szlaki kolejowe i drogowe: w przypadku tego pierwszego Trydent jest skrzyżowaniem linii kolejowych Brennero, Valsugana i Trento-Malé-Mezzana; w przypadku tej ostatniej – droga krajowa Brennero ([[Plik:Strada_Statale_12_Italia.svg|25px]]), droga krajowa Valsugana ([[Plik:Strada_Statale_47_Italia.svg|25px]]), droga zachodnia Gardesana (SS45 bis) i droga krajowa Asiago 349. Trydent przyłącza się do sieci Sojuszu Klimatycznego.

=== Historia ===
[[Plik:Frans Hogenberg – Tridentum Trient.tiff|thumb|right|Mapa Trydentu z XVI wieku]]
Trydent został założony w połowie I wieku p.n.e. w latach wypraw wojskowych Cezara w Galii. Jego położenie było dogodne, gdyż z jednej strony kwadratowego obwodu miasta broniła w sposób naturalny Adyga, a z przeciwnej strony prawe ramię Fersiny. W 15 rpne wytyczono Via Claudia Augusta, która również przecinała Trydent, aby ułatwić natarcie legionów rzymskich dowodzonych przez generałów Druzusa i Tyberiusza na kampanie odpowiednio w Recji i Noricum. Okres największej świetności przypadł na okres księstwa biskupiego (1100-1797), zależnego od rodu Habsburgów. W połowie XVI wieku miasto było siedzibą Soboru Trydenckiego, wybranego ze względu na fakt, że stanowiło geograficzny i kulturowy „pomost” pomiędzy obszarami włoskimi i niemieckimi. Podczas 1. kampanii włoskiej Napoleon również wkroczył do Trydentu, atakując nawet Trydent, strzelając z armat z Dos Trento na zamek Buonconsiglio, co spowodowało wypędzenie księcia biskupa. To, co było księstwem biskupim, stało się częścią [[Tyrol]]u w monarchii austro-węgierskiej. Za panowania Franciszka Józefa Tyrolowi przyznano silną autonomię, a burmistrzowie Trydentu podjęli politykę modernizacji, wciąż średniowiecznego, miasta i włoskiej itanizacji. Prawie nie dotknięty pierwszą wojną światową, Trydent został przyłączony do Włoch na mocy traktatów wersalskich. Wraz z faszyzmem region utracił wszelkie formy autonomii i przeszedł masową urbanizację w faszystowskim stylu. Począwszy od 1946 roku, dzięki pracy Degasperiego i Grubera, region odzyskał tradycyjną autonomię, co pozwoliło mu przenieść się z regionu o rolnictwie na własne potrzeby i kraju emigracji do regionu o kwitnącej gospodarce i kraju badaczy.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Port lotniczy Bolzano-Dolomiti|46.460278|11.326389|typ=transport}}'''Port lotniczy Bolzano-Dolomiti''' ({{IATA|BZO}}), 6 km od centrum [[Bolzano]] i 60 km od centrum Trydentu – Niewielkie lotnisko regionalne z regularnymi połączeniami do i z [[Lugano]] i [[Rzym]]u liniami Etihad Regional (Darwin Air). W niektórych okresach roku Lauda Air oferuje połączenia z [[Wiedeń|Wiedniem]] raz w tygodniu. Loty czarterowe są częstsze.
* {{Znacznik|Port lotniczy Werona-Villafranca|45.396389|10.888056|typ=transport}}'''Port lotniczy Werona-Villafranca''' ({{IATA|VRN}})
* {{Znacznik|Port lotniczy Brescia-Montichiari|45.428889|10.330556|typ=transport}}'''Port lotniczy Brescia-Montichiari''' ({{IATA|VBS}}) – Połączenia z lotniskiem w Brescii są realizowane transportem publicznym, autobusem wahadłowym. Przystanek autobusowy w [[Brescia|Brescii]] znajduje się na dworcu autobusowym (linia 23), a przystanek autobusu lotniskowego znajduje się przed terminalem. Połączenia z Weroną są również dostępne autobusem wahadłowym linii 1.

=== Koleją ===
Przez Trydent przebiegają dwie linie kolejowe:

* Linia kolejowa Trento-Malé-Mezzana, z przystankami na stacji {{Znacznik|Trento FTM|46.0736 |11.1203 |typ=transport}}'''Trento FTM''', {{Znacznik|Trento Nord-Commercial Area|46.09 |11.1128 |typ=transport}}'''Trento Nord-Commercial Area''', Gardolo, Spini-Industrial Area i Lamar.
* Linia kolejowa Brenner, z przystankami na stacji {{Znacznik|Trento Centrale|46.072606 |11.119086 |typ=transport}}'''Trento Centrale''', Trento Santa Chiara, Trento San Bartolameo, Trento Roncafort, Villazzano, Povo-Mesiano i Mattarello. Główne pociągi, takie jak Frecciargento i Deutsche Bahn, przejeżdżają tą trasą, umożliwiając bezpośredni dojazd z całych Włoch i północno-wschodniej Europy.

=== Samochodem === 
* Autostradą [[Plik:Autostrada_A22_Italia.svg|25px]] Brennero można dojechać do Trydentu poprzez zjazdy ''Trento Sud'' i ''Trento Nord''
* z [[Plik:Strada_Statale_47_Italia.svg|25px]] della Valsugana dla osób przybywających z [[Wenecja|Wenecji]]
* z główną drogą zachodniej części Gardesany ([[Plik:Strada_Statale_45_Italia.svg|25px]]) dla osób przyjeżdżających z [[Brescia|Brescii]].

=== Autobusem ===
Autobusy Flixbus docierają do Trydentu, {{Znacznik|Przystanek|46.0691315171683|11.115374458137694|typ=transport}}'''przystanek''' znajduje się blisko centrum (5 minut pieszo) i dworca kolejowego (10 minut pieszo), z którego można dojechać autobusami miejskimi i podmiejskimi do całego miasta i sąsiednich miejscowości.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.0685|11.1187|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Najlepszym sposobem na zwiedzanie miasta jest spacer lub jazda rowerem. Centrum miasta jest zamknięte dla ruchu ulicznego, niewielkie i przyjemne do spacerów.

=== Transportem publicznym ===
W Trydencie regularnie kursują 22 miejskie linie autobusowe. Kolejka linowa łączy centrum Trydentu z miejscowością Sardagna. TrentinoTrasporti oferuje kilka linii podmiejskich, które docierają do każdego zakątka Trydentu. Dostępna jest prywatna usługa taksówkowa. Ceny biletów autobusowych są następujące:

* Bilet 70-minutowy 1,20 €
* Bilet 120-minutowy 1,50 € (ważny również na trasie Trento-Lavis)
* Bilet całodniowy 3,00 €
Bilety te są również ważne na trasach wewnątrzmiejskich linii kolejowych Trento-Malé i Valsugana (po 4 przystanki) oraz na kolejce linowej Trento-Sardagna.

=== Rowerem ===
Wypożyczalnie rowerów oferują łatwe trasy rowerowe po regionie Trydentu.

Mira z siedzibą w [[Wenecja|Wenecji]] (g.deconcilio@gmail.com) oferuje łatwe wycieczki rowerowe po Trydencie z przewodnikiem po drogach o małym natężeniu ruchu i spokojnej scenerii. Za niewielką opłatą dostarczają rowery do pensjonatów, hoteli i dworców kolejowych.

* {{Znacznik|'''Wypożyczalnia rowerów'''|46.07040 |11.12139 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Wypożyczalnia rowerów'''. Rowery można wypożyczyć po wcześniejszej rejestracji za 15 euro. Pierwsza godzina każdej jazdy jest bezpłatna. W mieście znajduje się kilka stacji – jedna z nich znajduje się naprzeciwko informacji turystycznej na Piazza Dante.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=Katedra w Trydencie | alt= | url= | adres= | lat=46.0669| long=11.1215| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Piazza Duomo. | alt= | url= | adres= | lat=46.06738 | long=11.12143 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
[[Plik:Castello Buonconsiglio Back Trento Italy.JPG|thumb|Zamek Buonconsiglio]]
* {{zobacz
| name=[https://www.buonconsiglio.it/ Zamek Buonconsiglio], | alt= | url= | adres=Via Bernardo Clesio 5 | lat=46.071571| long=11.127037| wskazówki=
| tollfree=+39 0461 233770, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@buonconsiglio.it. Zamknięte w poniedziałki, 1 stycznia i 25 grudnia. Budowę rozpoczęto w XIII wieku, a od XV wieku stał się siedzibą książąt-biskupów. W latach 1528–36 do oryginalnych fortyfikacji dodano pałac i porywająco renesansowy dziedziniec. Zawiera słynną Torre Aquila. Policjanci, osoby niepełnosprawne i osoby poniżej 15 roku życia mają wstęp bezpłatny, pozostali płacą 4-12 euro.
}}
* {{zobacz
| name=Mauzoleum Cesare Battistiego | alt= | url= | adres= | lat=46.07325 | long=11.11312 | wskazówki=po dotarciu na stację kolejową skręć w prawo i przejdź przez rzekę przez Ponte di San Lorenzo, następnie jedź do Via Brescia i idź schodami po prawej stronie
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Biała okrągła konstrukcja, która jest widoczna z centrum miasta na szczycie wzgórza (zwanego '''Doss Trento''' i ma około 300 m wysokości).
}}
* {{zobacz
| name=Torre Vanga | alt= | url= | adres= | lat=46.06976 | long=11.11849 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Przestrzeń wystawiennicza. W piwnicy widać małe strumyki wody wydobywające się ze ścian. ''Nie'' ma możliwości zwiedzania szczytu wieży. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.muse.it/en/ MUSE – Muzeum Nauki] | alt= | url= | adres=Corso del Lavoro e della Scienza 3, | lat=46.06253 | long=11.11508 | wskazówki=
| tollfree=+39 0461 270311 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Pt 10:00-18:00, Sob. Niedziele w święta: 10:00-19:00, M nieczynne. 9 € normalnie, 7 € ulgowe, dzieci do 14 lat bezpłatnie z płacącymi dorosłymi.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museostorico.it/location/museo-dellaeronautica-gianni-caproni/ Muzeum Lotnictwa] | alt= | url= | adres=Via Lidorno 3, | lat=46.0209 | long=11.1269 | wskazówki=
| tollfree=+39 0461-944 888. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Pt 10:00-18:00, Sob. Niedziele w święta: 10:00-19:00, M nieczynne. 9 € normalnie, 7 € ulgowe, dzieci do 14 lat bezpłatnie z płacącymi dorosłymi.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mart.tn.it/ MART - Galeria Obywatelska] | alt= | url= | adres=Via Belenzani 44, | lat=46.06846 | long=11.12123 | wskazówki=
| tollfree=+39 0461 985511, +39 0445 230315 (połączenia z zagranicy), bezpłatny numer: 800 397760, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=civica@mart.tn.it. wt-nie 10:00-13:00 i 14:00-18:00, pon. nieczynne. Muzeum sztuki współczesnej i nowoczesnej. Jego główna lokalizacja znajduje się w [[Rovereto]], ale ''Galleria Civica'' znajduje się w Trydencie. 2 €.
}}
* Liczne '''Palazzi''' zlokalizowane w całym centrum miasta.
* {{zobacz
| name=Palazzo Salvadori. | alt= | url= | adres= | lat=46.0701| long=11.1237| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W 1475 roku zmarł chłopiec o imieniu Simon. Winą za to wydarzenie obarczeni zostali Żydzi, którzy odprawiali w nim pogańskie rytuały. Fikcyjne sceny przedstawiono na dwóch tablicach przy ''Via Roma''. W ramach kary za domniemaną zbrodnię wszyscy żydowscy mężczyźni w Trydencie zostali zamordowani, a kobiety i dzieci wypędzone. Żydzi w zamian za to nałożyli zakaz wstępu do Trydentu. W latach 90. XX wieku relacje między Trydentem a społecznością żydowską poprawiły się, gdy Trydent przestał (oficjalnie) czcić Simione jako męczennika, a zakaz został zniesiony. Tablica pamiątkowa w małej uliczce przy Via Roma upamiętnia to wydarzenie.
}}
* {{zobacz
| name=Sass. | alt= | url= | adres=Piazza Cesare Battisti. | lat=46.06944| long=11.12364| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pozostałości rzymskiego Trydentu
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.museodiocesanotridentino.it/ Muzeum Diecezjalne Trydentu] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=46.06744| long=11.12191| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museodiocesanotridentino.it.
}}
* {{zobacz
| name=Bazylika Santa Maria Maggiore, | alt= | url= | adres=Piazza Santa Maria Maggiore. | lat=46.068633| long=11.119384| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Sant’Apollinare, | alt= | url= | adres=Lungadige Marco Apuleio. | lat=46.071231| long=11.114708| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.museonazionalealpini.it/ Narodowe Muzeum Historyczne Alpini]. | alt= | url= | adres= | lat=46.071231| long=11.114708| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Wczesnochrześcijańska bazylika. | alt= | url= | adres= | lat=46.072585| long=11.112013| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://museostorico.it/ Gallerie di Piedicastello]. | alt= | url= | adres= | lat=46.071721| long=11.113631| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Sardagna-cabin of cableway.jpg|thumb|right|Kolejka linowa na Sardagnę]]
Trydent oferuje szereg atrakcji przez cały rok:

* '''Sezon prozatorski i koncertowy''', Via Santa Croce, 67. Zorganizowane przez Centrum Kultury Santa Chiara.
* Wypożycz rower i wybierz się na wycieczkę po mieście, przemierzając historyczne centrum i skorzystaj z okazji, aby odwiedzić Castello di Buonconsiglio lub katedrę, a także różne pałace w całym mieście. Nie przegap fresków.
* Odwiedź małe sąsiednie gminy na regionalnych liniach kolejowych Trento-[[Malè]] i Trento-[[Bassano di Grappa]]. Wizyta w Mezzocorona prowadzi jeszcze dalej od utartych ścieżek.
* W pobliżu Trydentu znajdują się Lago di Caldonazzo i Lago di Levico. Do obu można dojechać autobusem i pociągiem (np. na stacjach Calceranica, Caldonazzo czy Levico Terme). Istnieje możliwość kąpieli w obu jeziorach.
* W miesiącach zimowych warto skorzystać z gór i pojeździć na nartach na jednej z kilku skoczni narciarskich znajdujących się w okolicy Trydentu. Dwie opcje, do których można dojechać autobusem, to Paganella i Monte Bondone.
* Usiądź w kawiarni na Piazza Duomo i ciesz się dobrą rozmową i ''la dolce vitae''.
* {{Znacznik|Kolejka linowa na Sardanię|46.06964 |11.11571 |typ=atrakcja}}'''Kolejka linowa na Sardanię'''. Kolejka linowa zabierze Cię do wioski Sardagna, skąd roztaczają się wspaniałe widoki na Trydent. Nie zawsze kursuje, więc jeśli chcesz zobaczyć wioskę, być może będziesz musiał wsiąść do autobusu.
* Odwiedź sąsiedni region Südtirol. Na stacji w Trydencie można kupić „mobilcard Südtirol”, która jest biletem dziennym na wszystkie środki transportu publicznego w Południowym Tyrolu. Koszt: 15 € za 1 dzień.

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* Antyki, lokalne, tradycyjne rękodzieło.
* Wina, grappa i inne alkohole.

== Gastronomia ==
W regionie, gdzie przenikają się wpływy kulturowe Włoch i Austrii, Trydent ma miejsca, które zadowolą zarówno miłośników pizzy, jak i amatorów wieprzowiny z kiszoną kapustą. Jeśli zatrzymasz się na kawę i ciastko, koniecznie spróbuj lokalnej wersji strudla z jabłkami Melinda.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Trattoria Piedicastello'''|46.071|11.1127|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Trattoria Piedicastello''' (''przejdź przez most nad linią kolejową obok hostelu, idź do ronda, przejdź przez rzekę, zejdź na mały plac po prawej stronie''). Niedrogie lokalne potrawy, po drugiej stronie rzeki. 
* {{Znacznik|'''Alla Grotta'''|46.06975|11.1254|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Alla Grotta''', Vicolo San Marco, 6. Świetny wybór i jakość makaronów, ogromne porcje do dzielenia się. Jeden talerz wystarczy dla dwóch przeciętnych zjadaczy, dwa talerze wystarczą dla trzech osób z niemal każdym apetytem. Jeśli jednak masz ochotę na pizzę, lepiej wybierz jakąś pizzerię.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Patelli'''|46.06542|11.1231685|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante Patelli''', Via dietro le Mura A, 1. 
* {{Znacznik|'''Pizzeria Chistè'''|46.0688418|11.1215699|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Chistè''', Via delle Orne, 4. 
* {{Znacznik|'''Rosa d'Oro'''|46.0683452|11.1198902|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rosa d'Oro''', piazza Santa Maria Maggiore 21. Jeśli masz ochotę na tyrolskie jedzenie, to jest to dobry wybór. 
* '''Golden Eagle Street Bar''', Via Rodolfo Belenzani 74
* {{Znacznik|'''Birreria Pedavena'''|46.06479 |11.12348 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.birreriapedavena.com/ Birreria Pedavena]''', Via Santa Croce, 15 (''w pobliżu Piazza di Fiera''), ☏ +39 0461 986255. Otwarte przez cały dzień. Bardzo dobra pizza i piwo. Dobry wybór lokalnych potraw. 6-12 €.
* {{Znacznik|'''Pizzeria OroStube'''|46.06475 |11.1505 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://orostube.it/ Pizzeria OroStube]''', Via Sommarive 10, Povo, ☏ +39 0461 816073. Jeśli znajdziesz się na przedmieściach Povo, odwiedź tę przytulną pizzerię o tyrolskim smaku, gdzie pizza z kurkami i speckiem serwowana jest obok bardziej tradycyjnych wariantów. To miejsce jest ulubionym miejscem studentów pobliskiego wydziału, dlatego często tworzą się tam kolejki. 
* {{Znacznik|'''Korallo'''|46.069728|11.1363013|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.korallo-pizzaedrink.it/ Korallo]''', Via Venezia 123, ☏ +39 0461 239143. Jedna z najlepszych pizzerii w mieście, specjalizująca się w ciastach na zakwasie, lekkich i lekkostrawnych. Pizze z mąki pełnoziarnistej i wieloziarnistej. Odpowiednia dla osób z celiakią.

=== Gelato ===
* {{Znacznik|'''Grom'''|46.0672582|11.1209727|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Grom''', Piazza del Duomo 27
* {{Znacznik|'''Fior di Gusto'''|46.067015|11.1282302|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.fiordigusto.it/gelato-naturale/ Fior di Gusto]''', Via Giuseppe Grazioli 8, ☏ +39 0461 191 9948, fiordigusto@gmail.com. Lody naturalne i rzemieślnicze. Możliwość wyboru dla osób z nietolerancją mleka lub glutenu, alergią na produkty jajeczne lub chorobami związanymi ze spożyciem cukru. Cena 2-5 €.

== Życie nocne ==
Trydent słynie z lokalnych win, stosunkowo mało znanych poza Włochami, w tym z czerwonego wina Teroldego i białego Nosiola. Liczne winiarnie oferują wino i małe talerze serów lub szynki. Jednym z dobrych winiarni był „La Sgeva” przy Via Brennero, na północ od centrum miasta (obecnie jest tam kwiaciarnia).

* '''[http://ilsimposio.net/ Il simposio]''' (''blisko centrum''), ☏ +39 0461 261848, ilsimposiotrento@gmail.com. Bardzo popularny bar, zwłaszcza wśród młodzieży. W wybrane dni tygodnia organizowany jest „wieczór gier planszowych”. Cena: 3-6 €. 
* '''L'angolo dei 33''' (33) (''w historycznej części miasta''), ☏ +39 3920454593, paolo.cereghini@gmail.com. Lokal głównie serwujący piwo. Jeden z najchętniej odwiedzanych barów w mieście, zwłaszcza przez mieszkańców. W każdy wtorek w godzinach 19:00-21:00 obowiązuje „happy hour”, więc spotkania mieszkańców stały się już niemal tradycją. 3-6 € 
* {{Znacznik|'''Bar Funivia 2.0'''|46.0697032|11.115753|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar Funivia 2.0''' (''tuż pod budynkiem kolejki linowej i przystankiem autobusowym Lungadige Monte Grappa''), ☏ +39 347 796 3397. Bar z pięknym widokiem na Adygę. Latem w każdą sobotę wieczorem odbywają się tam koncerty muzyczne. 3-6 €.
* '''[https://www.uvaementa.it/ Uva e Menta]''' (Winogrono i Mięta), ☏ +39 0461 1903162, info@uvaementa.it. Jeden z najbardziej ruchliwych barów/browarów w mieście, oferujący szeroki wybór piw rzemieślniczych, win i aperitifów. Bar serwuje również kanapki i szybkie posiłki.

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://festevigiliane.it/ Feste vigiliane]'''. Od trzeciego tygodnia czerwca do 26. Obchody czuwania
* '''Jesienny Trydent'''. W październiku. Wydarzenie gastronomiczne. 
* '''Festiwal filmów górskich'''. Początek maja. 
* '''Itinerari Folk''', Via Santa Croce 67 (''Centro Servizi Culturali Santa Chiara''), ☎ +39 0461 213811, ☎ +39 800 013952, faks: +39 0461-231044, info@itinerarifolk.it. bezpłatny. Początek maja. Festiwal muzyki akustycznej, etnicznej i współczesnej. 
* {{Znacznik|Jarmarki Bożonarodzeniowe|46.0651 |11.12346 |typ=atrakcja}}'''[https://natale.visittrento.it/ Jarmarki Bożonarodzeniowe]''', Piazza Fiera.

== Nocleg ==
* '''Ostello Giovenni di Europa''' (Schronisko Młodzieżowe), Via Torre Vanga, 11 (''tuż obok Piazza Dante, blisko dworca kolejowego''). 
* {{Znacznik|'''Hotel Venezia'''|46.0677859|11.1212687|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Venezia''' (Hotel Garni), Piazza Duomo. 
* {{Znacznik|'''America'''|46.0711429|11.1241736|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''America'''
* {{Znacznik|'''Accademia'''|46.0686822|11.1202489|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Accademia'''
* {{Znacznik|'''Grand Hotel Trento'''|46.0710386|11.1220013|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Grand Hotel Trento'''.

== Kontakt ==
=== Poczta ===
Główne dzielnice mają swoje urzędy pocztowe. „Centralne” biura znajdują się przy Via Trener w północnej części Trydentu, w pobliżu centrum handlowego Bren Center, przy Via Gazzoletti (główny przystanek autobusowy) oraz przy Via Mantova.

=== Telefon ===
Jeśli chodzi o telefony komórkowe, można powiedzieć, że zasięg obejmuje niemal cały obszar gminy. 

=== Internet ===
* Kafejki internetowe
* Sieć Wi-Fi poprzez bezpłatną rejestrację na niektórych ulicach/dzielnicach miasta oraz w bibliotece

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
=== Apteki ===
* '''Apteka miejska Piedicastello''', Via Brescia, 19/A, ☎ +39 0461 983255. Pon.-pt. 8:30-12:00 i 15:00-19:00, sobota 8:30-12:00. 
* '''Farmacia Comunale Madonna Bianca''', Piazzale Europa, 8, ☎ +39 0461 924329. Pon.-pt. 8:30-12:00 i 15:00-19:00, sobota 8:30-12:00. 
* '''Apteka miejska San Donà''', Località S. Donà, 3, ☎ +39 0461 238706. Poniedziałek–piątek 8:30–12:00 i 15:30–19:00, sobota 8:30–12:00. 
* '''Farmacia Comunale Clarina''', Via Alcide Degasperi, 112, ☎ +39 0461 921034. Pon.-sob. 8:00-19:30.

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.comune.trento.it/ Biuro Turystyczne]''', Via Belenzani 19 (''w Palazzo Thun''). Tel.: +39 0461 884594, e-mail: ufficio_turismo@comune.trento.it. Otwarte: pon.-pt. 8:30-12:00.
* '''Biuro Turystyczne w Trydencie''', Via Manci, 2 - 38122 Trento. Tel.: +39 0461 216000, e-mail: informazioni@apt.trento.it. Biuro Turystyczne dla Trydentu, Monte Bondone i Valle dei Laghi. Otwarte: codziennie 9:00-19:00.
* '''Trento-Card'''. Karta jest dostępna za 10 € za 24 godziny lub 15 € za 48 godzin. W zamian otrzymasz pakiet informacyjny, bezpłatne przejazdy komunikacją miejską, w tym kolejką linową Trento-Sardagna, wstęp do niektórych muzeów oraz 10% zniżki w niektórych restauracjach i ośrodkach sportowych.

== Gdzie dalej ==
* '''Jezioro Lavarone'''
* '''Jezioro Caldonazzo''' — około 20 km od Trydentu. Można wsiąść do pociągu z głównego dworca kolejowego w Trydencie i wysiąść na jednym z następujących przystanków: ''San Cristoforo al Lago-Ischia'', ''Calceranica'' lub ''Caldonazzo''. Podróż trwa około 30 minut i kosztuje 2,70 € (w jedną stronę).
* '''[[Jezioro Garda]]''' — należy udać się do północnej części jeziora, około 45 km od Trydentu. Z Trydentu kursują bezpośrednie autobusy np. do '''[[Riva del Garda]]''' lub '''[[Torbole]]'''. Alternatywnie można wsiąść do pociągu regionalnego z Trydentu do '''[[Rovereto]]''' i stamtąd dojechać autobusem nad jezioro.

{{Jest w|Trydent-Górna Adyga}}
{{użyteczny}}
{{Geo|46.066667|11.116667}}
[[Kategoria:Trydent-Górna Adyga]]</text>
      <sha1>10monxaqr79299y7mmyma3znuae9xoz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orvieto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7435</id>
    <revision>
      <id>157372</id>
      <parentid>137655</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>157372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10866" sha1="rle6dotfml15a30hzjd0ojzjcd3xd8f" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

==Charakterystyka==

==Dojazd==
===Samolotem===
* '''Port lotniczy Rzym-Fiumicino''' – największy port lotniczy Włoch, obsługuje głównie &quot;tradycyjne&quot; linie lotnicze. Linie lotnicze obsługujące loty do Polski: Wizz Air do Warszawy.

* '''Port lotniczy Rzym-Ciampino''' obsługujący wyłącznie tanie linie lotnicze. Linie Ryanair oferują loty z Krakowa, Poznania, Warszawy-Modlina i z Wrocławia, natomiast Wizz Air lata z Katowic.

===Koleją===
Stacja kolejowa Orvieto znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do Florencji, Chiusi i Rzymu. Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

===Samochodem===
Orvieto jest na autostradzie A1, która biegnie z [[Mediolan]]u do [[Rzym]]u przez [[Florencja|Florencję]]. Po zjechaniu z autostrady, do miasta wiedzie stroma droga. Podejście do miasta jest jedną z najwspanialszych rzeczy podczas wizyty w Orvieto. Bezpłatny parking jest dostępny na dworcu kolejowym (kolejką linową do miasta) i na Via Roma, jeśli jesz w restauracji w centro storico (poproś o kupon w restauracji).

===Autobusem===
Dworzec autobusowy znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{Mapframe|42.7201 |12.1145|zoom=15}}
Kolejka linowa biegnie od dworca kolejowego do Piazza Cahen i jest łatwym i spektakularnym sposobem na dostanie się do miasta. Samo miasto jest małe, a spacer po całej jego długości jest łatwy. Przez miasto kursują częste autobusy publiczne oraz taksówki.

Przydatne trasy autobusowe:
* Autobus 1: Dworzec kolejowy do Piazza della Repubblica.
* Autobus A: Piazza Cahen do Piazza del Duomo.
* Autobus B: Piazza Cahen do Piazza della Repubblica.

Rowery można wypożyczyć w Testa Renato na Via Montmarte oraz w Ciclo e Trekking Natura e Avventura na via Montenibbio w pobliżu stacji.

==Warto zobaczyć==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
* '''Duomo''' Cudowna Duomo z Orvieto jest głównym „obowiązkowym” zabytkiem tego miasta. Zbudowana w XIII i XIV wieku czarno-biały budynek w paski ma mieszany styl romański i gotycki. Ustawienie, na wzgórzu Orvieto i widoczne z daleka na umbryjskiej wsi, również nie szkodzi. Ale imponująca, jak katedra, fragment oporu jest w środku, freski Luca Signorelli na temat Sądu Ostatecznego w Capella di San Brizio.
* '''Pozzo di San Patrizio'''
* '''Pozzo della Cava'''
* '''Średniowieczna dzielnica'''
* '''Palazzo Buzi'''
* '''San Giacomo Maggiore'''
* '''Madonna della Cava'''
* '''Musei Archeologici Claudio Faina e Civico'''
* '''Museo dell'Opera del Duomo i Museo Emilio Greco'''
* '''Museo Archeologico'''
* '''Podziemia Orvieto'''
* '''Piazza del Popolo i Corso Cavour'''
* '''Palazzo del Popolo'''
* '''Museo delle Ceramiche Medioevale'''
* '''San Giovanni'''
* '''San Giovenale'''
* '''Sant'Agostino'''
* '''Sant'Andrea'''
* '''Porta Maggiore'''
* '''San Lorenzo de Arari'''
* '''San Francesco'''
* '''Cytadela'''
* '''Tempio del Belvedere (świątynia etruska)'''
Miasto otoczone murami jest również piękne do spacerów. Do zobaczenia: Piazza del Popolo, studnia Świętego Patryka, studnia La Cava (Etruscan), Corso Cavour (ze sklepem i restauracjami), średniowieczna dzielnica, kościoły Saint Giovenale, Saint Giovanni i Saint Francesco, skała Albornoz i otaczająca promenada śródmieście.

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
* '''[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava]''', Via della Cava, 28 (codziennie od 9:00 do 20:00), ☏ +39 0763-342-373. Od 2 lutego do 22 grudnia: od 9:00 do 20:00 - nieczynne w poniedziałki. Od 23 grudnia do niedzieli po Objawieniu Pańskim: codziennie od 9:00 do 20:00. 3,00 € 
* '''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==
Orvieto od dawna jest i nadal jest centrum ceramiki rzemieślniczej. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często w konkurencyjnych cenach. Miasto pełne jest również enoteków z Orvieto Classico - białym winem nazwanym na cześć miasta. Możesz dostać butelkę dobrego Classico za 3 €.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>rle6dotfml15a30hzjd0ojzjcd3xd8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157373</id>
      <parentid>157372</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>157373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12126" sha1="6k7zjael5apnm3p8pjgqg8i2st30nf3" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

==Dojazd==
===Samolotem===
* '''Port lotniczy Rzym-Fiumicino''' – największy port lotniczy Włoch, obsługuje głównie &quot;tradycyjne&quot; linie lotnicze. Linie lotnicze obsługujące loty do Polski: Wizz Air do Warszawy.

* '''Port lotniczy Rzym-Ciampino''' obsługujący wyłącznie tanie linie lotnicze. Linie Ryanair oferują loty z Krakowa, Poznania, Warszawy-Modlina i z Wrocławia, natomiast Wizz Air lata z Katowic.

===Koleją===
Stacja kolejowa Orvieto znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do Florencji, Chiusi i Rzymu. Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

===Samochodem===
Orvieto jest na autostradzie A1, która biegnie z [[Mediolan]]u do [[Rzym]]u przez [[Florencja|Florencję]]. Po zjechaniu z autostrady, do miasta wiedzie stroma droga. Podejście do miasta jest jedną z najwspanialszych rzeczy podczas wizyty w Orvieto. Bezpłatny parking jest dostępny na dworcu kolejowym (kolejką linową do miasta) i na Via Roma, jeśli jesz w restauracji w centro storico (poproś o kupon w restauracji).

===Autobusem===
Dworzec autobusowy znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{Mapframe|42.7201 |12.1145|zoom=15}}
Kolejka linowa biegnie od dworca kolejowego do Piazza Cahen i jest łatwym i spektakularnym sposobem na dostanie się do miasta. Samo miasto jest małe, a spacer po całej jego długości jest łatwy. Przez miasto kursują częste autobusy publiczne oraz taksówki.

Przydatne trasy autobusowe:
* Autobus 1: Dworzec kolejowy do Piazza della Repubblica.
* Autobus A: Piazza Cahen do Piazza del Duomo.
* Autobus B: Piazza Cahen do Piazza della Repubblica.

Rowery można wypożyczyć w Testa Renato na Via Montmarte oraz w Ciclo e Trekking Natura e Avventura na via Montenibbio w pobliżu stacji.

==Warto zobaczyć==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
* '''Duomo''' Cudowna Duomo z Orvieto jest głównym „obowiązkowym” zabytkiem tego miasta. Zbudowana w XIII i XIV wieku czarno-biały budynek w paski ma mieszany styl romański i gotycki. Ustawienie, na wzgórzu Orvieto i widoczne z daleka na umbryjskiej wsi, również nie szkodzi. Ale imponująca, jak katedra, fragment oporu jest w środku, freski Luca Signorelli na temat Sądu Ostatecznego w Capella di San Brizio.
* '''Pozzo di San Patrizio'''
* '''Pozzo della Cava'''
* '''Średniowieczna dzielnica'''
* '''Palazzo Buzi'''
* '''San Giacomo Maggiore'''
* '''Madonna della Cava'''
* '''Musei Archeologici Claudio Faina e Civico'''
* '''Museo dell'Opera del Duomo i Museo Emilio Greco'''
* '''Museo Archeologico'''
* '''Podziemia Orvieto'''
* '''Piazza del Popolo i Corso Cavour'''
* '''Palazzo del Popolo'''
* '''Museo delle Ceramiche Medioevale'''
* '''San Giovanni'''
* '''San Giovenale'''
* '''Sant'Agostino'''
* '''Sant'Andrea'''
* '''Porta Maggiore'''
* '''San Lorenzo de Arari'''
* '''San Francesco'''
* '''Cytadela'''
* '''Tempio del Belvedere (świątynia etruska)'''
Miasto otoczone murami jest również piękne do spacerów. Do zobaczenia: Piazza del Popolo, studnia Świętego Patryka, studnia La Cava (Etruscan), Corso Cavour (ze sklepem i restauracjami), średniowieczna dzielnica, kościoły Saint Giovenale, Saint Giovanni i Saint Francesco, skała Albornoz i otaczająca promenada śródmieście.

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
* '''[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava]''', Via della Cava, 28 (codziennie od 9:00 do 20:00), ☏ +39 0763-342-373. Od 2 lutego do 22 grudnia: od 9:00 do 20:00 - nieczynne w poniedziałki. Od 23 grudnia do niedzieli po Objawieniu Pańskim: codziennie od 9:00 do 20:00. 3,00 € 
* '''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==
Orvieto od dawna jest i nadal jest centrum ceramiki rzemieślniczej. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często w konkurencyjnych cenach. Miasto pełne jest również enoteków z Orvieto Classico - białym winem nazwanym na cześć miasta. Możesz dostać butelkę dobrego Classico za 3 €.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>6k7zjael5apnm3p8pjgqg8i2st30nf3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157374</id>
      <parentid>157373</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>157374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13237" sha1="7ocdfy9bsercy8eavp0zmhu5fg1sjel" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{Mapframe|42.7201 |12.1145|zoom=15}}
Kolejka linowa biegnie od dworca kolejowego do Piazza Cahen i jest łatwym i spektakularnym sposobem na dostanie się do miasta. Samo miasto jest małe, a spacer po całej jego długości jest łatwy. Przez miasto kursują częste autobusy publiczne oraz taksówki.

Przydatne trasy autobusowe:
* Autobus 1: Dworzec kolejowy do Piazza della Repubblica.
* Autobus A: Piazza Cahen do Piazza del Duomo.
* Autobus B: Piazza Cahen do Piazza della Repubblica.

Rowery można wypożyczyć w Testa Renato na Via Montmarte oraz w Ciclo e Trekking Natura e Avventura na via Montenibbio w pobliżu stacji.

==Warto zobaczyć==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
* '''Duomo''' Cudowna Duomo z Orvieto jest głównym „obowiązkowym” zabytkiem tego miasta. Zbudowana w XIII i XIV wieku czarno-biały budynek w paski ma mieszany styl romański i gotycki. Ustawienie, na wzgórzu Orvieto i widoczne z daleka na umbryjskiej wsi, również nie szkodzi. Ale imponująca, jak katedra, fragment oporu jest w środku, freski Luca Signorelli na temat Sądu Ostatecznego w Capella di San Brizio.
* '''Pozzo di San Patrizio'''
* '''Pozzo della Cava'''
* '''Średniowieczna dzielnica'''
* '''Palazzo Buzi'''
* '''San Giacomo Maggiore'''
* '''Madonna della Cava'''
* '''Musei Archeologici Claudio Faina e Civico'''
* '''Museo dell'Opera del Duomo i Museo Emilio Greco'''
* '''Museo Archeologico'''
* '''Podziemia Orvieto'''
* '''Piazza del Popolo i Corso Cavour'''
* '''Palazzo del Popolo'''
* '''Museo delle Ceramiche Medioevale'''
* '''San Giovanni'''
* '''San Giovenale'''
* '''Sant'Agostino'''
* '''Sant'Andrea'''
* '''Porta Maggiore'''
* '''San Lorenzo de Arari'''
* '''San Francesco'''
* '''Cytadela'''
* '''Tempio del Belvedere (świątynia etruska)'''
Miasto otoczone murami jest również piękne do spacerów. Do zobaczenia: Piazza del Popolo, studnia Świętego Patryka, studnia La Cava (Etruscan), Corso Cavour (ze sklepem i restauracjami), średniowieczna dzielnica, kościoły Saint Giovenale, Saint Giovanni i Saint Francesco, skała Albornoz i otaczająca promenada śródmieście.

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
* '''[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava]''', Via della Cava, 28 (codziennie od 9:00 do 20:00), ☏ +39 0763-342-373. Od 2 lutego do 22 grudnia: od 9:00 do 20:00 - nieczynne w poniedziałki. Od 23 grudnia do niedzieli po Objawieniu Pańskim: codziennie od 9:00 do 20:00. 3,00 € 
* '''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==
Orvieto od dawna jest i nadal jest centrum ceramiki rzemieślniczej. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często w konkurencyjnych cenach. Miasto pełne jest również enoteków z Orvieto Classico - białym winem nazwanym na cześć miasta. Możesz dostać butelkę dobrego Classico za 3 €.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>7ocdfy9bsercy8eavp0zmhu5fg1sjel</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157375</id>
      <parentid>157374</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>157375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15367" sha1="hwcl3aa7ypa3uutru170xttdq91vk79" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

==Warto zobaczyć==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
* '''Duomo''' Cudowna Duomo z Orvieto jest głównym „obowiązkowym” zabytkiem tego miasta. Zbudowana w XIII i XIV wieku czarno-biały budynek w paski ma mieszany styl romański i gotycki. Ustawienie, na wzgórzu Orvieto i widoczne z daleka na umbryjskiej wsi, również nie szkodzi. Ale imponująca, jak katedra, fragment oporu jest w środku, freski Luca Signorelli na temat Sądu Ostatecznego w Capella di San Brizio.
* '''Pozzo di San Patrizio'''
* '''Pozzo della Cava'''
* '''Średniowieczna dzielnica'''
* '''Palazzo Buzi'''
* '''San Giacomo Maggiore'''
* '''Madonna della Cava'''
* '''Musei Archeologici Claudio Faina e Civico'''
* '''Museo dell'Opera del Duomo i Museo Emilio Greco'''
* '''Museo Archeologico'''
* '''Podziemia Orvieto'''
* '''Piazza del Popolo i Corso Cavour'''
* '''Palazzo del Popolo'''
* '''Museo delle Ceramiche Medioevale'''
* '''San Giovanni'''
* '''San Giovenale'''
* '''Sant'Agostino'''
* '''Sant'Andrea'''
* '''Porta Maggiore'''
* '''San Lorenzo de Arari'''
* '''San Francesco'''
* '''Cytadela'''
* '''Tempio del Belvedere (świątynia etruska)'''
Miasto otoczone murami jest również piękne do spacerów. Do zobaczenia: Piazza del Popolo, studnia Świętego Patryka, studnia La Cava (Etruscan), Corso Cavour (ze sklepem i restauracjami), średniowieczna dzielnica, kościoły Saint Giovenale, Saint Giovanni i Saint Francesco, skała Albornoz i otaczająca promenada śródmieście.

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
* '''[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava]''', Via della Cava, 28 (codziennie od 9:00 do 20:00), ☏ +39 0763-342-373. Od 2 lutego do 22 grudnia: od 9:00 do 20:00 - nieczynne w poniedziałki. Od 23 grudnia do niedzieli po Objawieniu Pańskim: codziennie od 9:00 do 20:00. 3,00 € 
* '''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==
Orvieto od dawna jest i nadal jest centrum ceramiki rzemieślniczej. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często w konkurencyjnych cenach. Miasto pełne jest również enoteków z Orvieto Classico - białym winem nazwanym na cześć miasta. Możesz dostać butelkę dobrego Classico za 3 €.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>hwcl3aa7ypa3uutru170xttdq91vk79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157376</id>
      <parentid>157375</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>157376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19653" sha1="gj477ialofejxaraey2e74cjjixoai2" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
* '''[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava]''', Via della Cava, 28 (codziennie od 9:00 do 20:00), ☏ +39 0763-342-373. Od 2 lutego do 22 grudnia: od 9:00 do 20:00 - nieczynne w poniedziałki. Od 23 grudnia do niedzieli po Objawieniu Pańskim: codziennie od 9:00 do 20:00. 3,00 € 
* '''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==
Orvieto od dawna jest i nadal jest centrum ceramiki rzemieślniczej. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często w konkurencyjnych cenach. Miasto pełne jest również enoteków z Orvieto Classico - białym winem nazwanym na cześć miasta. Możesz dostać butelkę dobrego Classico za 3 €.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>gj477ialofejxaraey2e74cjjixoai2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157377</id>
      <parentid>157376</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>157377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26398" sha1="sis78zciup8ia6n89ghi3hn5syuy9j5" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
* '''[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava]''', Via della Cava, 28 (codziennie od 9:00 do 20:00), ☏ +39 0763-342-373. Od 2 lutego do 22 grudnia: od 9:00 do 20:00 - nieczynne w poniedziałki. Od 23 grudnia do niedzieli po Objawieniu Pańskim: codziennie od 9:00 do 20:00. 3,00 € 
* '''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==
Orvieto od dawna jest i nadal jest centrum ceramiki rzemieślniczej. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często w konkurencyjnych cenach. Miasto pełne jest również enoteków z Orvieto Classico - białym winem nazwanym na cześć miasta. Możesz dostać butelkę dobrego Classico za 3 €.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>sis78zciup8ia6n89ghi3hn5syuy9j5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157378</id>
      <parentid>157377</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:29:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kościoły */</comment>
      <origin>157378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28159" sha1="si53fegcnjkdgnfhxm03v3uk1xdvdur" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Venus de Cannicella (Faina-Orvieto).jpg|left|90px|thumb|Wenus z Cannicella, zachowana w muzeum Faina]]
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt= | url= | adres=Piazza Duomo - Palazzo Papale | lat=42.716927| long=12.113956| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341039| fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pm-umb@beniculturali.it. 4,00 €. 8.30-19.30. Mieści się w ''Pałacu Papieskim'' i gromadzi znaleziska pochodzenia etruskiego znalezione podczas wykopalisk na nekropoliach ''Crocifisso del Tufo'' i ''Cannicella'' w Orvieto oraz przedmioty nagrobne z nekropolii w Porano. Zachowały się także malowidła ścienne dwóch grobowców Golini, odkryte w XIX wieku, a obecnie prezentowane w formie wiernej rekonstrukcji pierwotnego otoczenia.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museofaina.it/ Muzeum Claudio Fainy i Muzeum Obywatelskie] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo 29 | lat=42.716806 | long=12.1125 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341511| fax=+39 0763 341250
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museofaina.it. 4,50 €. kwiecień-wrzesień: 9.30-18.00; Październik-marzec: 10:00-17:00. Zamknięte w poniedziałki (listopad-marzec). Założony jako kolekcja prywatna w 1864 roku, od drugiej połowy XX wieku należy do gminy Orvieto. W muzeum znajdują się etruskie przedmioty nagrobne i znaleziska pochodzenia greckiego, w tym kolekcja czarno-czerwonych waz attyckich z VI-V wieku p.n.e. Na parterze zachowały się frontony świątyni Belweder, natomiast na ostatnim piętrze znajduje się kolekcja numizmatyczna. Godne uwagi są ''Wenus z Cannicella'', posąg znaleziony w etruskim sanktuarium na terenie ''Nekropolii w Cannicella'' oraz kamień głowy wojownika z ''Nekropolii w Crocifisso del Tufo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
* '''[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava]''', Via della Cava, 28 (codziennie od 9:00 do 20:00), ☏ +39 0763-342-373. Od 2 lutego do 22 grudnia: od 9:00 do 20:00 - nieczynne w poniedziałki. Od 23 grudnia do niedzieli po Objawieniu Pańskim: codziennie od 9:00 do 20:00. 3,00 € 
* '''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==
Orvieto od dawna jest i nadal jest centrum ceramiki rzemieślniczej. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często w konkurencyjnych cenach. Miasto pełne jest również enoteków z Orvieto Classico - białym winem nazwanym na cześć miasta. Możesz dostać butelkę dobrego Classico za 3 €.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>si53fegcnjkdgnfhxm03v3uk1xdvdur</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157379</id>
      <parentid>157378</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Festiwale, imprezy */</comment>
      <origin>157379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28366" sha1="ec5ou9t4ucz64x6ofixmasvh687lgbz" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Venus de Cannicella (Faina-Orvieto).jpg|left|90px|thumb|Wenus z Cannicella, zachowana w muzeum Faina]]
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt= | url= | adres=Piazza Duomo - Palazzo Papale | lat=42.716927| long=12.113956| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341039| fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pm-umb@beniculturali.it. 4,00 €. 8.30-19.30. Mieści się w ''Pałacu Papieskim'' i gromadzi znaleziska pochodzenia etruskiego znalezione podczas wykopalisk na nekropoliach ''Crocifisso del Tufo'' i ''Cannicella'' w Orvieto oraz przedmioty nagrobne z nekropolii w Porano. Zachowały się także malowidła ścienne dwóch grobowców Golini, odkryte w XIX wieku, a obecnie prezentowane w formie wiernej rekonstrukcji pierwotnego otoczenia.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museofaina.it/ Muzeum Claudio Fainy i Muzeum Obywatelskie] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo 29 | lat=42.716806 | long=12.1125 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341511| fax=+39 0763 341250
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museofaina.it. 4,50 €. kwiecień-wrzesień: 9.30-18.00; Październik-marzec: 10:00-17:00. Zamknięte w poniedziałki (listopad-marzec). Założony jako kolekcja prywatna w 1864 roku, od drugiej połowy XX wieku należy do gminy Orvieto. W muzeum znajdują się etruskie przedmioty nagrobne i znaleziska pochodzenia greckiego, w tym kolekcja czarno-czerwonych waz attyckich z VI-V wieku p.n.e. Na parterze zachowały się frontony świątyni Belweder, natomiast na ostatnim piętrze znajduje się kolekcja numizmatyczna. Godne uwagi są ''Wenus z Cannicella'', posąg znaleziony w etruskim sanktuarium na terenie ''Nekropolii w Cannicella'' oraz kamień głowy wojownika z ''Nekropolii w Crocifisso del Tufo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
* '''[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava]''', Via della Cava, 28 (codziennie od 9:00 do 20:00), ☏ +39 0763-342-373. Od 2 lutego do 22 grudnia: od 9:00 do 20:00 - nieczynne w poniedziałki. Od 23 grudnia do niedzieli po Objawieniu Pańskim: codziennie od 9:00 do 20:00. 3,00 € 
* '''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==
Orvieto od dawna jest i nadal jest centrum ceramiki rzemieślniczej. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często w konkurencyjnych cenach. Miasto pełne jest również enoteków z Orvieto Classico - białym winem nazwanym na cześć miasta. Możesz dostać butelkę dobrego Classico za 3 €.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.umbriajazz.it/ Umbria Jazz Winter]'''. Od 30 grudnia do 3 stycznia. 
* '''Boże Ciało'''. od końca maja do początku czerwca. 
* '''Palombella'''. Niedziela Zesłania Ducha Świętego.

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>ec5ou9t4ucz64x6ofixmasvh687lgbz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157380</id>
      <parentid>157379</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zrobić */</comment>
      <origin>157380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28314" sha1="mwlwvrzl4y69iz1uqisxicy8r1mhhz1" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Venus de Cannicella (Faina-Orvieto).jpg|left|90px|thumb|Wenus z Cannicella, zachowana w muzeum Faina]]
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt= | url= | adres=Piazza Duomo - Palazzo Papale | lat=42.716927| long=12.113956| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341039| fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pm-umb@beniculturali.it. 4,00 €. 8.30-19.30. Mieści się w ''Pałacu Papieskim'' i gromadzi znaleziska pochodzenia etruskiego znalezione podczas wykopalisk na nekropoliach ''Crocifisso del Tufo'' i ''Cannicella'' w Orvieto oraz przedmioty nagrobne z nekropolii w Porano. Zachowały się także malowidła ścienne dwóch grobowców Golini, odkryte w XIX wieku, a obecnie prezentowane w formie wiernej rekonstrukcji pierwotnego otoczenia.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museofaina.it/ Muzeum Claudio Fainy i Muzeum Obywatelskie] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo 29 | lat=42.716806 | long=12.1125 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341511| fax=+39 0763 341250
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museofaina.it. 4,50 €. kwiecień-wrzesień: 9.30-18.00; Październik-marzec: 10:00-17:00. Zamknięte w poniedziałki (listopad-marzec). Założony jako kolekcja prywatna w 1864 roku, od drugiej połowy XX wieku należy do gminy Orvieto. W muzeum znajdują się etruskie przedmioty nagrobne i znaleziska pochodzenia greckiego, w tym kolekcja czarno-czerwonych waz attyckich z VI-V wieku p.n.e. Na parterze zachowały się frontony świątyni Belweder, natomiast na ostatnim piętrze znajduje się kolekcja numizmatyczna. Godne uwagi są ''Wenus z Cannicella'', posąg znaleziony w etruskim sanktuarium na terenie ''Nekropolii w Cannicella'' oraz kamień głowy wojownika z ''Nekropolii w Crocifisso del Tufo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
Miasto jest przyjemnym miejscem na spacer i odkrywanie ukrytych zakątków wśród głównych ulic i placów miasta Orvieto, aż po uroczą i malowniczą średniowieczną dzielnicę.
* {{Znacznik|Podziemia Orvieto|42.7167|12.1129|typ=atrakcja}}'''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==
Orvieto od dawna jest i nadal jest centrum ceramiki rzemieślniczej. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często w konkurencyjnych cenach. Miasto pełne jest również enoteków z Orvieto Classico - białym winem nazwanym na cześć miasta. Możesz dostać butelkę dobrego Classico za 3 €.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.umbriajazz.it/ Umbria Jazz Winter]'''. Od 30 grudnia do 3 stycznia. 
* '''Boże Ciało'''. od końca maja do początku czerwca. 
* '''Palombella'''. Niedziela Zesłania Ducha Świętego.

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>mwlwvrzl4y69iz1uqisxicy8r1mhhz1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157381</id>
      <parentid>157380</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:35:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>157381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28718" sha1="mmtyhl77p85t9i0jx1xt25r6x82ohdd" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Venus de Cannicella (Faina-Orvieto).jpg|left|90px|thumb|Wenus z Cannicella, zachowana w muzeum Faina]]
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt= | url= | adres=Piazza Duomo - Palazzo Papale | lat=42.716927| long=12.113956| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341039| fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pm-umb@beniculturali.it. 4,00 €. 8.30-19.30. Mieści się w ''Pałacu Papieskim'' i gromadzi znaleziska pochodzenia etruskiego znalezione podczas wykopalisk na nekropoliach ''Crocifisso del Tufo'' i ''Cannicella'' w Orvieto oraz przedmioty nagrobne z nekropolii w Porano. Zachowały się także malowidła ścienne dwóch grobowców Golini, odkryte w XIX wieku, a obecnie prezentowane w formie wiernej rekonstrukcji pierwotnego otoczenia.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museofaina.it/ Muzeum Claudio Fainy i Muzeum Obywatelskie] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo 29 | lat=42.716806 | long=12.1125 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341511| fax=+39 0763 341250
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museofaina.it. 4,50 €. kwiecień-wrzesień: 9.30-18.00; Październik-marzec: 10:00-17:00. Zamknięte w poniedziałki (listopad-marzec). Założony jako kolekcja prywatna w 1864 roku, od drugiej połowy XX wieku należy do gminy Orvieto. W muzeum znajdują się etruskie przedmioty nagrobne i znaleziska pochodzenia greckiego, w tym kolekcja czarno-czerwonych waz attyckich z VI-V wieku p.n.e. Na parterze zachowały się frontony świątyni Belweder, natomiast na ostatnim piętrze znajduje się kolekcja numizmatyczna. Godne uwagi są ''Wenus z Cannicella'', posąg znaleziony w etruskim sanktuarium na terenie ''Nekropolii w Cannicella'' oraz kamień głowy wojownika z ''Nekropolii w Crocifisso del Tufo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
Miasto jest przyjemnym miejscem na spacer i odkrywanie ukrytych zakątków wśród głównych ulic i placów miasta Orvieto, aż po uroczą i malowniczą średniowieczną dzielnicę.
* {{Znacznik|Podziemia Orvieto|42.7167|12.1129|typ=atrakcja}}'''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
Orvieto od dawna było i nadal jest znanym ośrodkiem rzemieślniczej ceramiki. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często po konkurencyjnych cenach. Ponadto w mieście znajduje się kilka winiarni oferujących ''Orvieto Classico'', białe wino nazwane na cześć miasta.

* {{Znacznik|'''Cantina Foresi'''|42.71738 |12.11227 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.cantinaforesi.it/ Cantina Foresi]''', Piazza del Duomo, 2, ☎ +39 0763 341611. Miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny i sery z regionu Umbrii. Jednak tym, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, jest możliwość zwiedzenia wykopanych w tufie piwnic, których początki sięgają XIII wieku.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.umbriajazz.it/ Umbria Jazz Winter]'''. Od 30 grudnia do 3 stycznia. 
* '''Boże Ciało'''. od końca maja do początku czerwca. 
* '''Palombella'''. Niedziela Zesłania Ducha Świętego.

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>mmtyhl77p85t9i0jx1xt25r6x82ohdd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157382</id>
      <parentid>157381</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zrobić */</comment>
      <origin>157382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28910" sha1="i86n3hy7cz9gotkj1mxrix7avd91ild" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Venus de Cannicella (Faina-Orvieto).jpg|left|90px|thumb|Wenus z Cannicella, zachowana w muzeum Faina]]
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt= | url= | adres=Piazza Duomo - Palazzo Papale | lat=42.716927| long=12.113956| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341039| fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pm-umb@beniculturali.it. 4,00 €. 8.30-19.30. Mieści się w ''Pałacu Papieskim'' i gromadzi znaleziska pochodzenia etruskiego znalezione podczas wykopalisk na nekropoliach ''Crocifisso del Tufo'' i ''Cannicella'' w Orvieto oraz przedmioty nagrobne z nekropolii w Porano. Zachowały się także malowidła ścienne dwóch grobowców Golini, odkryte w XIX wieku, a obecnie prezentowane w formie wiernej rekonstrukcji pierwotnego otoczenia.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museofaina.it/ Muzeum Claudio Fainy i Muzeum Obywatelskie] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo 29 | lat=42.716806 | long=12.1125 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341511| fax=+39 0763 341250
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museofaina.it. 4,50 €. kwiecień-wrzesień: 9.30-18.00; Październik-marzec: 10:00-17:00. Zamknięte w poniedziałki (listopad-marzec). Założony jako kolekcja prywatna w 1864 roku, od drugiej połowy XX wieku należy do gminy Orvieto. W muzeum znajdują się etruskie przedmioty nagrobne i znaleziska pochodzenia greckiego, w tym kolekcja czarno-czerwonych waz attyckich z VI-V wieku p.n.e. Na parterze zachowały się frontony świątyni Belweder, natomiast na ostatnim piętrze znajduje się kolekcja numizmatyczna. Godne uwagi są ''Wenus z Cannicella'', posąg znaleziony w etruskim sanktuarium na terenie ''Nekropolii w Cannicella'' oraz kamień głowy wojownika z ''Nekropolii w Crocifisso del Tufo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
Miasto jest przyjemnym miejscem na spacer i odkrywanie ukrytych zakątków wśród głównych ulic i placów miasta Orvieto, aż po uroczą i malowniczą średniowieczną dzielnicę.
* {{Znacznik|Podziemia Orvieto|42.7167|12.1129|typ=atrakcja}}'''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €
* {{Znacznik|Teatro Mancinelli|42.718586 |12.112852 |typ=atrakcja}}'''Teatro Mancinelli''', Corso Cavour, 122, 05018, Orvieto, ☎ +39 0763 3061, +39 0763 340422,culture@comune.orvieto.tr.it.

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
Orvieto od dawna było i nadal jest znanym ośrodkiem rzemieślniczej ceramiki. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często po konkurencyjnych cenach. Ponadto w mieście znajduje się kilka winiarni oferujących ''Orvieto Classico'', białe wino nazwane na cześć miasta.

* {{Znacznik|'''Cantina Foresi'''|42.71738 |12.11227 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.cantinaforesi.it/ Cantina Foresi]''', Piazza del Duomo, 2, ☎ +39 0763 341611. Miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny i sery z regionu Umbrii. Jednak tym, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, jest możliwość zwiedzenia wykopanych w tufie piwnic, których początki sięgają XIII wieku.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Tanio ===
* '''Pizzeria Charlie's''' - Corso Cavour. Najlepsza pizza, którą zjesz we Włoszech. Zróżnicowane menu, wina, piwa z beczki itp. Otwarte na kolację o 19.00. Ceny pizzy wynoszą od 5-7 euro. Pyszne.
* '''Pasqueletti's-Gelateria''' (obok Duomo i na rogu Corso Cavour i Via Duomo) świeże lody, otwarte od południa do 12:30. 2-3,5 euro za stożek / filiżankę. Pozwolą Ci umieścić do trzech smaków na jednym zamówieniu. (Jest to sieć - jest też inna Pasqueletti na Via Corso Cavour w pobliżu Via Duomo, ale znacznie mniejszego sklepu.)

=== Umiarkowanie ===
* '''L'Asino d'Oro''', Vicolo del Popolo (na wąskim pasie od Piazza del Popolo). Jedyna restauracja Orvieto inspirowana kuchnią z menu, które zmienia się codziennie, ale podkreśla dzika i trufle, z których słynie ta okolica. Szef kuchni, Lucio Sforza, robi obchód, a w otoczeniu panuje cisza, a większość stolików na patio. Zamknięte w zimie. 
* '''Maurizio''', Via Duomo (tuż przy Duomo), ☏ +39 0763-341114. Umbryjskie jedzenie. Typowe świetne dania, świetne wina w rozsądnych cenach. edytować
* '''Ristorante dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo 5-11. Właściciel jest lokalny, a nazywa się Carlo, jego żona Silvna prowadzi również sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo smaczne. Zjedz na zewnętrznym, oświetlonym świecami tarasie otoczonym bujnymi zielonymi winoroślami, aby uzyskać bardziej romantyczne wrażenia

=== Drogo ===
* '''Etrusca''', Via Lorenzo Maitani 10 (koło Duomo). Tradycyjne potrawy w budynku z XV wieku. 
* '''Locanda Del Lupo''', Corso Cavour, 231. Środa wieczorem

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.umbriajazz.it/ Umbria Jazz Winter]'''. Od 30 grudnia do 3 stycznia. 
* '''Boże Ciało'''. od końca maja do początku czerwca. 
* '''Palombella'''. Niedziela Zesłania Ducha Świętego.

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>i86n3hy7cz9gotkj1mxrix7avd91ild</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157383</id>
      <parentid>157382</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:43:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>157383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29679" sha1="skakybzxkc41dmn6nlgo3mhcaak6d4f" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Venus de Cannicella (Faina-Orvieto).jpg|left|90px|thumb|Wenus z Cannicella, zachowana w muzeum Faina]]
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt= | url= | adres=Piazza Duomo - Palazzo Papale | lat=42.716927| long=12.113956| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341039| fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pm-umb@beniculturali.it. 4,00 €. 8.30-19.30. Mieści się w ''Pałacu Papieskim'' i gromadzi znaleziska pochodzenia etruskiego znalezione podczas wykopalisk na nekropoliach ''Crocifisso del Tufo'' i ''Cannicella'' w Orvieto oraz przedmioty nagrobne z nekropolii w Porano. Zachowały się także malowidła ścienne dwóch grobowców Golini, odkryte w XIX wieku, a obecnie prezentowane w formie wiernej rekonstrukcji pierwotnego otoczenia.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museofaina.it/ Muzeum Claudio Fainy i Muzeum Obywatelskie] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo 29 | lat=42.716806 | long=12.1125 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341511| fax=+39 0763 341250
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museofaina.it. 4,50 €. kwiecień-wrzesień: 9.30-18.00; Październik-marzec: 10:00-17:00. Zamknięte w poniedziałki (listopad-marzec). Założony jako kolekcja prywatna w 1864 roku, od drugiej połowy XX wieku należy do gminy Orvieto. W muzeum znajdują się etruskie przedmioty nagrobne i znaleziska pochodzenia greckiego, w tym kolekcja czarno-czerwonych waz attyckich z VI-V wieku p.n.e. Na parterze zachowały się frontony świątyni Belweder, natomiast na ostatnim piętrze znajduje się kolekcja numizmatyczna. Godne uwagi są ''Wenus z Cannicella'', posąg znaleziony w etruskim sanktuarium na terenie ''Nekropolii w Cannicella'' oraz kamień głowy wojownika z ''Nekropolii w Crocifisso del Tufo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
Miasto jest przyjemnym miejscem na spacer i odkrywanie ukrytych zakątków wśród głównych ulic i placów miasta Orvieto, aż po uroczą i malowniczą średniowieczną dzielnicę.
* {{Znacznik|Podziemia Orvieto|42.7167|12.1129|typ=atrakcja}}'''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €
* {{Znacznik|Teatro Mancinelli|42.718586 |12.112852 |typ=atrakcja}}'''Teatro Mancinelli''', Corso Cavour, 122, 05018, Orvieto, ☎ +39 0763 3061, +39 0763 340422,culture@comune.orvieto.tr.it.

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
Orvieto od dawna było i nadal jest znanym ośrodkiem rzemieślniczej ceramiki. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często po konkurencyjnych cenach. Ponadto w mieście znajduje się kilka winiarni oferujących ''Orvieto Classico'', białe wino nazwane na cześć miasta.

* {{Znacznik|'''Cantina Foresi'''|42.71738 |12.11227 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.cantinaforesi.it/ Cantina Foresi]''', Piazza del Duomo, 2, ☎ +39 0763 341611. Miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny i sery z regionu Umbrii. Jednak tym, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, jest możliwość zwiedzenia wykopanych w tufie piwnic, których początki sięgają XIII wieku.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Gelateria Pasqualetti'''|42.7183 |12.1108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Gelateria Pasqualetti''', Via del Duomo, 10, ☎ +39 329 837 6959. 2/3,5 € (maj 2018). 11:00-24:00. Na Corso Cavour znajduje się także kolejna lodziarnia Pasqualetti. edytować
* {{Znacznik|'''Caffè del Corso'''|42.71869 |12.11442 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè del Corso''', Corso Cavour.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Ristorante Maurizio'''|42.71731 |12.11216 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.ristorante-maurizio.com/ Ristorante Maurizio]''', Via del Duomo, 78, ☎ +39 0763 341114. Kuchnia umbryjska i rozsądne ceny.
* {{Znacznik|'''Ristorante Dell'Ancora'''|42.71853 |12.10976 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante Dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo, 9, ☎ +39 0763 342766. Właścicielem jest Carlo, mieszkaniec miasta; jego żona Silvia również prowadzi sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo pyszne. Jedzenie na oświetlonym świecami tarasie, otoczonym bujną zielenią, to romantyczne przeżycie.
* {{Znacznik|'''Charlie Pizzeria Ristorante'''|42.71815 |12.10714 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/charliepizzeriaristorante Charlie Pizzeria Ristorante]''', Via Loggia dei Mercanti, 14, ☎ +39 0763 344766. 5-7 €. 19:00-23:00. Doskonała pizza i rozsądne ceny. 
* {{Znacznik|'''Ristorante Pizzeria L'Antica Rupe'''|42.720430 |12.115082 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristoranteanticarupe/ Ristorante Pizzeria L'Antica Rupe]''', Vicolo Sant'Antonio, 2/A, ☎ +39 0763 343063. Doskonała jakość i możliwość zjedzenia posiłku na tarasie z pięknym widokiem na miasto. 
* '''Trattoria Mezzaluna''', Via Ripa Serancia 3, ☎ +39 0763 341234. Historyczna restauracja w sercu średniowiecznego Orvieto.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Tipica Trattoria Etrusca'''|42.7165 |12.1117 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipica Trattoria Etrusca''', Via Lorenzo Maitani, 10, ☎ +39 0763 344016. Restauracja mieszcząca się w XV-wiecznym budynku. 
* {{Znacznik|'''Restauracja La Locanda del Lupo'''|42.7189 |12.1150 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lalocandadellupo.it/ Restauracja La Locanda del Lupo]''', Corso Cavour, 231, ☎ +39 0763 344103.

== Picie ==
Białe wino Orvieto Classico Amabile. Jest mały sklep z żółtymi markizami, który sprzedaje mięso, sery i wina na Via Duomo, która ma niezły wybór win z Orvieto. Pracuje tam stare małżeństwo, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Ci wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z jakim jedzeniem jesz.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo, 2 (w rogu głównego wejścia na plac Katedralny). To miłe miejsce na lampkę wina oraz tradycyjne przetworzone mięso i sery z regionu Umbrii. Ale to, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, to możliwość odwiedzenia piwnic pociętych w skale tufo i pochodzących z XIII wieku. Ściany (i butelki!) Są pokryte białą pleśnią. 
* '''Blu Bar''' (Poprzez łuki na Piazza Della Reppublica, po lewej stronie dalej w dół ulicy). Lokalne spotkanie, polubowni barmani i bezprzewodowy dostęp do Internetu. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, miłe, małe miejsce do siedzenia i korzystania z Internetu, bardzo przyjazny personel, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zwykle do północy

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.umbriajazz.it/ Umbria Jazz Winter]'''. Od 30 grudnia do 3 stycznia. 
* '''Boże Ciało'''. od końca maja do początku czerwca. 
* '''Palombella'''. Niedziela Zesłania Ducha Świętego.

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>skakybzxkc41dmn6nlgo3mhcaak6d4f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157384</id>
      <parentid>157383</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:45:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Picie */</comment>
      <origin>157384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29665" sha1="m7lz3zlvcf7wtphw3laodpqaegerxeb" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Venus de Cannicella (Faina-Orvieto).jpg|left|90px|thumb|Wenus z Cannicella, zachowana w muzeum Faina]]
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt= | url= | adres=Piazza Duomo - Palazzo Papale | lat=42.716927| long=12.113956| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341039| fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pm-umb@beniculturali.it. 4,00 €. 8.30-19.30. Mieści się w ''Pałacu Papieskim'' i gromadzi znaleziska pochodzenia etruskiego znalezione podczas wykopalisk na nekropoliach ''Crocifisso del Tufo'' i ''Cannicella'' w Orvieto oraz przedmioty nagrobne z nekropolii w Porano. Zachowały się także malowidła ścienne dwóch grobowców Golini, odkryte w XIX wieku, a obecnie prezentowane w formie wiernej rekonstrukcji pierwotnego otoczenia.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museofaina.it/ Muzeum Claudio Fainy i Muzeum Obywatelskie] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo 29 | lat=42.716806 | long=12.1125 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341511| fax=+39 0763 341250
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museofaina.it. 4,50 €. kwiecień-wrzesień: 9.30-18.00; Październik-marzec: 10:00-17:00. Zamknięte w poniedziałki (listopad-marzec). Założony jako kolekcja prywatna w 1864 roku, od drugiej połowy XX wieku należy do gminy Orvieto. W muzeum znajdują się etruskie przedmioty nagrobne i znaleziska pochodzenia greckiego, w tym kolekcja czarno-czerwonych waz attyckich z VI-V wieku p.n.e. Na parterze zachowały się frontony świątyni Belweder, natomiast na ostatnim piętrze znajduje się kolekcja numizmatyczna. Godne uwagi są ''Wenus z Cannicella'', posąg znaleziony w etruskim sanktuarium na terenie ''Nekropolii w Cannicella'' oraz kamień głowy wojownika z ''Nekropolii w Crocifisso del Tufo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
Miasto jest przyjemnym miejscem na spacer i odkrywanie ukrytych zakątków wśród głównych ulic i placów miasta Orvieto, aż po uroczą i malowniczą średniowieczną dzielnicę.
* {{Znacznik|Podziemia Orvieto|42.7167|12.1129|typ=atrakcja}}'''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €
* {{Znacznik|Teatro Mancinelli|42.718586 |12.112852 |typ=atrakcja}}'''Teatro Mancinelli''', Corso Cavour, 122, 05018, Orvieto, ☎ +39 0763 3061, +39 0763 340422,culture@comune.orvieto.tr.it.

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
Orvieto od dawna było i nadal jest znanym ośrodkiem rzemieślniczej ceramiki. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często po konkurencyjnych cenach. Ponadto w mieście znajduje się kilka winiarni oferujących ''Orvieto Classico'', białe wino nazwane na cześć miasta.

* {{Znacznik|'''Cantina Foresi'''|42.71738 |12.11227 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.cantinaforesi.it/ Cantina Foresi]''', Piazza del Duomo, 2, ☎ +39 0763 341611. Miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny i sery z regionu Umbrii. Jednak tym, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, jest możliwość zwiedzenia wykopanych w tufie piwnic, których początki sięgają XIII wieku.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Gelateria Pasqualetti'''|42.7183 |12.1108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Gelateria Pasqualetti''', Via del Duomo, 10, ☎ +39 329 837 6959. 2/3,5 € (maj 2018). 11:00-24:00. Na Corso Cavour znajduje się także kolejna lodziarnia Pasqualetti. edytować
* {{Znacznik|'''Caffè del Corso'''|42.71869 |12.11442 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè del Corso''', Corso Cavour.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Ristorante Maurizio'''|42.71731 |12.11216 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.ristorante-maurizio.com/ Ristorante Maurizio]''', Via del Duomo, 78, ☎ +39 0763 341114. Kuchnia umbryjska i rozsądne ceny.
* {{Znacznik|'''Ristorante Dell'Ancora'''|42.71853 |12.10976 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante Dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo, 9, ☎ +39 0763 342766. Właścicielem jest Carlo, mieszkaniec miasta; jego żona Silvia również prowadzi sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo pyszne. Jedzenie na oświetlonym świecami tarasie, otoczonym bujną zielenią, to romantyczne przeżycie.
* {{Znacznik|'''Charlie Pizzeria Ristorante'''|42.71815 |12.10714 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/charliepizzeriaristorante Charlie Pizzeria Ristorante]''', Via Loggia dei Mercanti, 14, ☎ +39 0763 344766. 5-7 €. 19:00-23:00. Doskonała pizza i rozsądne ceny. 
* {{Znacznik|'''Ristorante Pizzeria L'Antica Rupe'''|42.720430 |12.115082 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristoranteanticarupe/ Ristorante Pizzeria L'Antica Rupe]''', Vicolo Sant'Antonio, 2/A, ☎ +39 0763 343063. Doskonała jakość i możliwość zjedzenia posiłku na tarasie z pięknym widokiem na miasto. 
* '''Trattoria Mezzaluna''', Via Ripa Serancia 3, ☎ +39 0763 341234. Historyczna restauracja w sercu średniowiecznego Orvieto.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Tipica Trattoria Etrusca'''|42.7165 |12.1117 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipica Trattoria Etrusca''', Via Lorenzo Maitani, 10, ☎ +39 0763 344016. Restauracja mieszcząca się w XV-wiecznym budynku. 
* {{Znacznik|'''Restauracja La Locanda del Lupo'''|42.7189 |12.1150 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lalocandadellupo.it/ Restauracja La Locanda del Lupo]''', Corso Cavour, 231, ☎ +39 0763 344103.

== Picie ==
Białe wino ''Orvieto Classico Amabile''. Przy Via Duomo znajduje się mały sklepik z żółtymi markizami, w którym można kupić wędliny, sery i wina. Oferuje on szeroki wybór win z Orvieto. Pracuje tam małżeństwo z długim stażem, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Państwu wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z czym będziecie je pić.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo 2 (''na rogu głównego wejścia na Plac Katedralny''). To miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny oraz sery z regionu Umbrii. To miejsce jest jednak naprawdę interesujące, ponieważ można odwiedzić piwnice wykute w tufie, pochodzące z XIII wieku. Ściany (i butelki!) pokryte są białą pleśnią.
* '''Blu Bar''' (''przez arkady wychodzące z Piazza Della Reppublica, po lewej stronie, dalej ulicą''). Lokalny lokal, sympatyczni barmani i dostęp do Wi-Fi. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny dostęp do Wi-Fi, miłe miejsce do siedzenia i korzystania z internetu, bardzo miła obsługa, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zazwyczaj do północy.

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.umbriajazz.it/ Umbria Jazz Winter]'''. Od 30 grudnia do 3 stycznia. 
* '''Boże Ciało'''. od końca maja do początku czerwca. 
* '''Palombella'''. Niedziela Zesłania Ducha Świętego.

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.

=== Drogo ===
* '''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* '''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>m7lz3zlvcf7wtphw3laodpqaegerxeb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157385</id>
      <parentid>157384</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nocleg */</comment>
      <origin>157385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30607" sha1="kd661r0uhulzbe82qbg6ei2xg9it25n" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Venus de Cannicella (Faina-Orvieto).jpg|left|90px|thumb|Wenus z Cannicella, zachowana w muzeum Faina]]
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt= | url= | adres=Piazza Duomo - Palazzo Papale | lat=42.716927| long=12.113956| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341039| fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pm-umb@beniculturali.it. 4,00 €. 8.30-19.30. Mieści się w ''Pałacu Papieskim'' i gromadzi znaleziska pochodzenia etruskiego znalezione podczas wykopalisk na nekropoliach ''Crocifisso del Tufo'' i ''Cannicella'' w Orvieto oraz przedmioty nagrobne z nekropolii w Porano. Zachowały się także malowidła ścienne dwóch grobowców Golini, odkryte w XIX wieku, a obecnie prezentowane w formie wiernej rekonstrukcji pierwotnego otoczenia.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museofaina.it/ Muzeum Claudio Fainy i Muzeum Obywatelskie] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo 29 | lat=42.716806 | long=12.1125 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341511| fax=+39 0763 341250
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museofaina.it. 4,50 €. kwiecień-wrzesień: 9.30-18.00; Październik-marzec: 10:00-17:00. Zamknięte w poniedziałki (listopad-marzec). Założony jako kolekcja prywatna w 1864 roku, od drugiej połowy XX wieku należy do gminy Orvieto. W muzeum znajdują się etruskie przedmioty nagrobne i znaleziska pochodzenia greckiego, w tym kolekcja czarno-czerwonych waz attyckich z VI-V wieku p.n.e. Na parterze zachowały się frontony świątyni Belweder, natomiast na ostatnim piętrze znajduje się kolekcja numizmatyczna. Godne uwagi są ''Wenus z Cannicella'', posąg znaleziony w etruskim sanktuarium na terenie ''Nekropolii w Cannicella'' oraz kamień głowy wojownika z ''Nekropolii w Crocifisso del Tufo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
Miasto jest przyjemnym miejscem na spacer i odkrywanie ukrytych zakątków wśród głównych ulic i placów miasta Orvieto, aż po uroczą i malowniczą średniowieczną dzielnicę.
* {{Znacznik|Podziemia Orvieto|42.7167|12.1129|typ=atrakcja}}'''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €
* {{Znacznik|Teatro Mancinelli|42.718586 |12.112852 |typ=atrakcja}}'''Teatro Mancinelli''', Corso Cavour, 122, 05018, Orvieto, ☎ +39 0763 3061, +39 0763 340422,culture@comune.orvieto.tr.it.

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
Orvieto od dawna było i nadal jest znanym ośrodkiem rzemieślniczej ceramiki. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często po konkurencyjnych cenach. Ponadto w mieście znajduje się kilka winiarni oferujących ''Orvieto Classico'', białe wino nazwane na cześć miasta.

* {{Znacznik|'''Cantina Foresi'''|42.71738 |12.11227 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.cantinaforesi.it/ Cantina Foresi]''', Piazza del Duomo, 2, ☎ +39 0763 341611. Miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny i sery z regionu Umbrii. Jednak tym, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, jest możliwość zwiedzenia wykopanych w tufie piwnic, których początki sięgają XIII wieku.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Gelateria Pasqualetti'''|42.7183 |12.1108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Gelateria Pasqualetti''', Via del Duomo, 10, ☎ +39 329 837 6959. 2/3,5 € (maj 2018). 11:00-24:00. Na Corso Cavour znajduje się także kolejna lodziarnia Pasqualetti. edytować
* {{Znacznik|'''Caffè del Corso'''|42.71869 |12.11442 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè del Corso''', Corso Cavour.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Ristorante Maurizio'''|42.71731 |12.11216 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.ristorante-maurizio.com/ Ristorante Maurizio]''', Via del Duomo, 78, ☎ +39 0763 341114. Kuchnia umbryjska i rozsądne ceny.
* {{Znacznik|'''Ristorante Dell'Ancora'''|42.71853 |12.10976 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante Dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo, 9, ☎ +39 0763 342766. Właścicielem jest Carlo, mieszkaniec miasta; jego żona Silvia również prowadzi sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo pyszne. Jedzenie na oświetlonym świecami tarasie, otoczonym bujną zielenią, to romantyczne przeżycie.
* {{Znacznik|'''Charlie Pizzeria Ristorante'''|42.71815 |12.10714 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/charliepizzeriaristorante Charlie Pizzeria Ristorante]''', Via Loggia dei Mercanti, 14, ☎ +39 0763 344766. 5-7 €. 19:00-23:00. Doskonała pizza i rozsądne ceny. 
* {{Znacznik|'''Ristorante Pizzeria L'Antica Rupe'''|42.720430 |12.115082 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristoranteanticarupe/ Ristorante Pizzeria L'Antica Rupe]''', Vicolo Sant'Antonio, 2/A, ☎ +39 0763 343063. Doskonała jakość i możliwość zjedzenia posiłku na tarasie z pięknym widokiem na miasto. 
* '''Trattoria Mezzaluna''', Via Ripa Serancia 3, ☎ +39 0763 341234. Historyczna restauracja w sercu średniowiecznego Orvieto.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Tipica Trattoria Etrusca'''|42.7165 |12.1117 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipica Trattoria Etrusca''', Via Lorenzo Maitani, 10, ☎ +39 0763 344016. Restauracja mieszcząca się w XV-wiecznym budynku. 
* {{Znacznik|'''Restauracja La Locanda del Lupo'''|42.7189 |12.1150 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lalocandadellupo.it/ Restauracja La Locanda del Lupo]''', Corso Cavour, 231, ☎ +39 0763 344103.

== Picie ==
Białe wino ''Orvieto Classico Amabile''. Przy Via Duomo znajduje się mały sklepik z żółtymi markizami, w którym można kupić wędliny, sery i wina. Oferuje on szeroki wybór win z Orvieto. Pracuje tam małżeństwo z długim stażem, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Państwu wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z czym będziecie je pić.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo 2 (''na rogu głównego wejścia na Plac Katedralny''). To miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny oraz sery z regionu Umbrii. To miejsce jest jednak naprawdę interesujące, ponieważ można odwiedzić piwnice wykute w tufie, pochodzące z XIII wieku. Ściany (i butelki!) pokryte są białą pleśnią.
* '''Blu Bar''' (''przez arkady wychodzące z Piazza Della Reppublica, po lewej stronie, dalej ulicą''). Lokalny lokal, sympatyczni barmani i dostęp do Wi-Fi. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny dostęp do Wi-Fi, miłe miejsce do siedzenia i korzystania z internetu, bardzo miła obsługa, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zazwyczaj do północy.

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.umbriajazz.it/ Umbria Jazz Winter]'''. Od 30 grudnia do 3 stycznia. 
* '''Boże Ciało'''. od końca maja do początku czerwca. 
* '''Palombella'''. Niedziela Zesłania Ducha Świętego.

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Duomo'''|42.7176974|12.1130284|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.
* {{Znacznik|'''Hotel Orvieto'''|42.7177 |12.1421 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelorvieto.it/ Hotel Orvieto]''', Orvieto Scalo. 60 €. Położony poza centrum miasta, przy ruchliwej ulicy, dogodny dla osób podróżujących samochodem, ponieważ znajduje się blisko zjazdu z autostrady.
* {{Znacznik|'''Hotel Kristall'''|42.71731 |12.14287 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelkristallorvieto.it/ Hotel Kristall]''', Via Angelo Costanzi.  
* {{Znacznik|'''Hotel Gialetti'''|42.71712 |12.14334 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelgialletti.it/ Hotel Gialetti]''', Via Angelo Costanzi.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Ośrodek Griffin's'''|42.8012 |12.1597 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* {{Znacznik|'''Casa Flavia'''|42.71913|12.1146026|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>kd661r0uhulzbe82qbg6ei2xg9it25n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157386</id>
      <parentid>157385</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bezpieczeństwo */</comment>
      <origin>157386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30864" sha1="ob5e9ratjirvpmd9nl6qf3t5e0a3jc8" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Venus de Cannicella (Faina-Orvieto).jpg|left|90px|thumb|Wenus z Cannicella, zachowana w muzeum Faina]]
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt= | url= | adres=Piazza Duomo - Palazzo Papale | lat=42.716927| long=12.113956| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341039| fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pm-umb@beniculturali.it. 4,00 €. 8.30-19.30. Mieści się w ''Pałacu Papieskim'' i gromadzi znaleziska pochodzenia etruskiego znalezione podczas wykopalisk na nekropoliach ''Crocifisso del Tufo'' i ''Cannicella'' w Orvieto oraz przedmioty nagrobne z nekropolii w Porano. Zachowały się także malowidła ścienne dwóch grobowców Golini, odkryte w XIX wieku, a obecnie prezentowane w formie wiernej rekonstrukcji pierwotnego otoczenia.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museofaina.it/ Muzeum Claudio Fainy i Muzeum Obywatelskie] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo 29 | lat=42.716806 | long=12.1125 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341511| fax=+39 0763 341250
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museofaina.it. 4,50 €. kwiecień-wrzesień: 9.30-18.00; Październik-marzec: 10:00-17:00. Zamknięte w poniedziałki (listopad-marzec). Założony jako kolekcja prywatna w 1864 roku, od drugiej połowy XX wieku należy do gminy Orvieto. W muzeum znajdują się etruskie przedmioty nagrobne i znaleziska pochodzenia greckiego, w tym kolekcja czarno-czerwonych waz attyckich z VI-V wieku p.n.e. Na parterze zachowały się frontony świątyni Belweder, natomiast na ostatnim piętrze znajduje się kolekcja numizmatyczna. Godne uwagi są ''Wenus z Cannicella'', posąg znaleziony w etruskim sanktuarium na terenie ''Nekropolii w Cannicella'' oraz kamień głowy wojownika z ''Nekropolii w Crocifisso del Tufo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
Miasto jest przyjemnym miejscem na spacer i odkrywanie ukrytych zakątków wśród głównych ulic i placów miasta Orvieto, aż po uroczą i malowniczą średniowieczną dzielnicę.
* {{Znacznik|Podziemia Orvieto|42.7167|12.1129|typ=atrakcja}}'''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €
* {{Znacznik|Teatro Mancinelli|42.718586 |12.112852 |typ=atrakcja}}'''Teatro Mancinelli''', Corso Cavour, 122, 05018, Orvieto, ☎ +39 0763 3061, +39 0763 340422,culture@comune.orvieto.tr.it.

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
Orvieto od dawna było i nadal jest znanym ośrodkiem rzemieślniczej ceramiki. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często po konkurencyjnych cenach. Ponadto w mieście znajduje się kilka winiarni oferujących ''Orvieto Classico'', białe wino nazwane na cześć miasta.

* {{Znacznik|'''Cantina Foresi'''|42.71738 |12.11227 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.cantinaforesi.it/ Cantina Foresi]''', Piazza del Duomo, 2, ☎ +39 0763 341611. Miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny i sery z regionu Umbrii. Jednak tym, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, jest możliwość zwiedzenia wykopanych w tufie piwnic, których początki sięgają XIII wieku.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Gelateria Pasqualetti'''|42.7183 |12.1108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Gelateria Pasqualetti''', Via del Duomo, 10, ☎ +39 329 837 6959. 2/3,5 € (maj 2018). 11:00-24:00. Na Corso Cavour znajduje się także kolejna lodziarnia Pasqualetti. edytować
* {{Znacznik|'''Caffè del Corso'''|42.71869 |12.11442 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè del Corso''', Corso Cavour.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Ristorante Maurizio'''|42.71731 |12.11216 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.ristorante-maurizio.com/ Ristorante Maurizio]''', Via del Duomo, 78, ☎ +39 0763 341114. Kuchnia umbryjska i rozsądne ceny.
* {{Znacznik|'''Ristorante Dell'Ancora'''|42.71853 |12.10976 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante Dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo, 9, ☎ +39 0763 342766. Właścicielem jest Carlo, mieszkaniec miasta; jego żona Silvia również prowadzi sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo pyszne. Jedzenie na oświetlonym świecami tarasie, otoczonym bujną zielenią, to romantyczne przeżycie.
* {{Znacznik|'''Charlie Pizzeria Ristorante'''|42.71815 |12.10714 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/charliepizzeriaristorante Charlie Pizzeria Ristorante]''', Via Loggia dei Mercanti, 14, ☎ +39 0763 344766. 5-7 €. 19:00-23:00. Doskonała pizza i rozsądne ceny. 
* {{Znacznik|'''Ristorante Pizzeria L'Antica Rupe'''|42.720430 |12.115082 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristoranteanticarupe/ Ristorante Pizzeria L'Antica Rupe]''', Vicolo Sant'Antonio, 2/A, ☎ +39 0763 343063. Doskonała jakość i możliwość zjedzenia posiłku na tarasie z pięknym widokiem na miasto. 
* '''Trattoria Mezzaluna''', Via Ripa Serancia 3, ☎ +39 0763 341234. Historyczna restauracja w sercu średniowiecznego Orvieto.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Tipica Trattoria Etrusca'''|42.7165 |12.1117 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipica Trattoria Etrusca''', Via Lorenzo Maitani, 10, ☎ +39 0763 344016. Restauracja mieszcząca się w XV-wiecznym budynku. 
* {{Znacznik|'''Restauracja La Locanda del Lupo'''|42.7189 |12.1150 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lalocandadellupo.it/ Restauracja La Locanda del Lupo]''', Corso Cavour, 231, ☎ +39 0763 344103.

== Picie ==
Białe wino ''Orvieto Classico Amabile''. Przy Via Duomo znajduje się mały sklepik z żółtymi markizami, w którym można kupić wędliny, sery i wina. Oferuje on szeroki wybór win z Orvieto. Pracuje tam małżeństwo z długim stażem, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Państwu wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z czym będziecie je pić.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo 2 (''na rogu głównego wejścia na Plac Katedralny''). To miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny oraz sery z regionu Umbrii. To miejsce jest jednak naprawdę interesujące, ponieważ można odwiedzić piwnice wykute w tufie, pochodzące z XIII wieku. Ściany (i butelki!) pokryte są białą pleśnią.
* '''Blu Bar''' (''przez arkady wychodzące z Piazza Della Reppublica, po lewej stronie, dalej ulicą''). Lokalny lokal, sympatyczni barmani i dostęp do Wi-Fi. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny dostęp do Wi-Fi, miłe miejsce do siedzenia i korzystania z internetu, bardzo miła obsługa, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zazwyczaj do północy.

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.umbriajazz.it/ Umbria Jazz Winter]'''. Od 30 grudnia do 3 stycznia. 
* '''Boże Ciało'''. od końca maja do początku czerwca. 
* '''Palombella'''. Niedziela Zesłania Ducha Świętego.

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Duomo'''|42.7176974|12.1130284|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.
* {{Znacznik|'''Hotel Orvieto'''|42.7177 |12.1421 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelorvieto.it/ Hotel Orvieto]''', Orvieto Scalo. 60 €. Położony poza centrum miasta, przy ruchliwej ulicy, dogodny dla osób podróżujących samochodem, ponieważ znajduje się blisko zjazdu z autostrady.
* {{Znacznik|'''Hotel Kristall'''|42.71731 |12.14287 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelkristallorvieto.it/ Hotel Kristall]''', Via Angelo Costanzi.  
* {{Znacznik|'''Hotel Gialetti'''|42.71712 |12.14334 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelgialletti.it/ Hotel Gialetti]''', Via Angelo Costanzi.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Ośrodek Griffin's'''|42.8012 |12.1597 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* {{Znacznik|'''Casa Flavia'''|42.71913|12.1146026|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Szpital Santa Maria della Stella'''|42.7322 |12.1452 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.uslumbria2.it/ Szpital Santa Maria della Stella]''', Ciconia (''położony poza miastem, w kierunku wschodnim'').

==Informacje turystyczne==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>ob5e9ratjirvpmd9nl6qf3t5e0a3jc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157387</id>
      <parentid>157386</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:54:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Informacje turystyczne */</comment>
      <origin>157387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30866" sha1="bej8435ah25s8ko51366pq2krs11uwi" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Orvieto
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Panorama_di_Orvieto.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Orvieto-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Orvieto (province of Terni, region Umbria, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Umbria.svg|20px]] [[Umbria]]
 |powierzchnia     = 281,27
 |wysokość         = 325
 |ludność          = 19 000
 |prefiks          = 0763
 |kod pocztowy     = 05018
 |www              = https://www.comune.orvieto.tr.it/it
}}
'''Orvieto''' to miasto w [[Umbria|Umbrii]]. Zaprojektowane jako nie do zdobycia, zostało założone przez Etrusków na szczycie stromego wzgórza z tufu, popiołu wulkanicznego.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Orvieto położone jest w południowo-zachodniej części [[Umbria|Umbrii]], w [[Prowincja Terni|prowincji Terni]], na klifie tufowym, który wznosi się na wysokość 20–50 metrów nad dnem doliny rzeki Paglia, prawego dopływu Tybru.

=== Kiedy jechać ===
Dzięki łagodnemu klimatowi Orvieto można zwiedzać przez cały rok. Jesienią często panuje mgła, ze względu na wpływ jeziora Corbara na klimat. W takich momentach dno doliny może spowijać morze mgły, oferując malowniczy widok z klifu. Najlepszą porą na wizytę w Orvieto jest wiosna, kiedy koncentruje się większość wydarzeń kulturalnych, oraz jesień, która jest polecana na kulinarno-winiarskie zwiedzanie miasta.

=== Historia ===
Jego powstanie wynika z czwartorzędowej aktywności systemu wulkanicznego Volsini, w pobliżu dzisiejszej [[Bolsena|Bolseny]]. W czasach starożytnych Orvieto było znaczącym ośrodkiem etruskim, prawdopodobnie ''Volsinii'', domem dla sanktuarium ''Fanum Voltumnae'', a później ważną średniowieczną gminą, kiedy jego posiadłości dotarły do ​​[[Orbetello]] i [[Talamone]] nad Morzem Tyrreńskim. W XIII wieku był siedzibą pięciu papieży: Urbana IV, Grzegorza X, Marcina IV, Mikołaja IV i Bonifacego VIII.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Lotnisko Sant'Egidio|43.095833|12.513056|typ=transport}}'''[https://www.airport.umbria.it/ Lotnisko Sant'Egidio]''' (''lotnisko w Perugii {{IATA|PEG}}''), ☎ +39075592141.
* {{Znacznik|Port lotniczy Rzym-Fiumicino|41.800278|12.238889|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Rzym-Fiumicino|Międzynarodowy port lotniczy Leonardo Da Vinci]]''' (''lotnisko Fiumicino {{IATA|FCO}}''), Via dell' Aeroporto di Fiumicino, Fiumicino, ☎ +39 06 65951. Główne lotnisko w Rzymie. 
* {{Znacznik|Lotnisko Giovan Battista Pastine|41.799444|12.597222|typ=transport}}'''[http://adr.it/ciampino Lotnisko Giovan Battista Pastine]''' (''Lotnisko Ciampino {{IATA|CIA}}''), ☎ +39 06 65951. Przy mniejszym natężeniu ruchu jest ono zarezerwowane dla tanich linii lotniczych. 

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Orvieto|42.7239 |12.1265 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Orvieto''' znajduje się u podnóża wzgórza w Orvieto Scalo i codziennie kursuje kilka pociągów do [[Flornejca|Florencji]], [[Chiusi]] i [[Rzym]]u. Często kursują połączenia z [[Rzym]]em i [[Florencja|Florencją]] (pociągi regionalne, co około 2 godziny). [[Perugia]] (2 godziny i 30 minut). Stacja jest niewielka i łatwo jest znaleźć taksówkę lub autobus publiczny do miasta. Końcówka kolei linowej znajduje się tuż obok stacji, jeśli chcesz spektakularnego podjazdu!

=== Samochodem ===
[[plik:Autostrada A1 - uscita Orvieto.jpg|thumb|right|Zjazd Orvieto z autostrady A1, jadąc od północy.]]
Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|25px]], przez punkt poboru opłat w Orvieto, znajdujący się na 451. kilometrze, około 150 km od punktu poboru opłat [[Florencja]] Południe i 80 km od zjazdu [[Rzym]] Północ. Zjazd znajduje się w wiosce Orvieto Scalo przy [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, kilka kilometrów od centrum miasta.

Do Orvieto można dojechać autostradą [[Plik:Tabliczka_E45.svg|25px]], korzystając ze zjazdu [[Todi]]/Orvieto, około 25 km od miasta, kierując się drogami krajowymi Strada Statale [[Plik:Strada_Statale_448_Italia.svg|30px]] di Baschi i [[Plik:Strada_Statale_205_Italia.svg|30px]] Amerina, mijając jezioro Corbara.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.7212737162222|12.119821007796768|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy Piazza Cahen na wschodnim krańcu miasta. Publiczne autobusy, taksówki lub szybki spacer zabiorą Cię do samego miasta. Częste autobusy kursują do i z Rzymu (2 godziny), [[Viterbo]], [[Bolsena]], [[Perugia|Perugii]] (1 godzina) i [[Todi]] (2 godziny). Autobus A łączy Piazza Cahen z Piazza del Duomo, a autobus B z Piazza della Repubblica.

==Komunikacja==
{{mapa|42.7201 |12.1145|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
{{Infobox|La carta unica|'''[https://cartaunica.it/en/carta-unica-orvieto-en-2/ Carta unica]''' to karta miejska, która umożliwia bezpłatne korzystanie z komunikacji miejskiej oraz wstęp do wszystkich muzeów i obiektów z nimi związanych. Karta kosztuje 20 € (ulgowa 17 €) i można z niej korzystać nawet przy kolejnych wizytach, ponieważ nie traci ona ważności.}}
=== Transportem publicznym ===
Autobusy umożliwiają połączenie z różnymi częściami miasta. Pod tym linkiem znajdziesz wszystkie informacje dotyczące biletów podróżnych. Najbardziej przydatne autobusy to:

* Circolare A i C: Piazza Cahen-duomo
* Linia 1: Stacja Piazza Duomo
* {{Znacznik|Kolejka linowa Orvieto|42.72356 |12.12603 |typ=transport}}'''[https://www.orvietoviva.com/funicolare-e-bus-orvieto/#funicolare-orvieto Kolejka linowa Orvieto]''', Piazza Matteotti – Orvieto Scalo. 1,30 EUR za osobę w jedną stronę (styczeń 2024). 07.15-20.30 - święta 08.00-20.30. Łączy stację kolejową z historycznym centrum (Piazza Cahen), kursuje z częstotliwością 10 minut w dni powszednie i 15 minut w święta.

=== Taksówką ===
* '''Orvieto Taxi''', ☎ +39 0763 301903. 7:00-20:00.

=== Samochodem ===
==== Parkingi ====
Będąc miastem mało dostępnym dla samochodów, najlepszym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu. Miasto ma kilka możliwości parkowania:

* {{Znacznik|'''Parking przy Piazza Cahen'''|42.7214 |12.1194 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy Piazza Cahen''', Piazza Cahen. 83 miejsca. 
* {{Znacznik|'''Parking na Piazza Marconi'''|42.7173 |12.1154 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking na Piazza Marconi'''. 
* {{Znacznik|'''Parking Roma'''|42.72122 |12.11744 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Roma''', Via Belisario (''w centrum''). 1,50 €/godz. Parking podziemny. 
* {{Znacznik|'''Parking Piazza della Pace'''|42.72453 |12.12813 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazza della Pace''' (''u podnóża miasta''). parking bezpłatny. Do historycznego centrum miasta: dojedź do Piazzale della Stazione i jedź w górę kolejką linową lub autobusem miejskim. 
* {{Znacznik|'''Parking Campo della Fiera'''|42.71667 |12.10519 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Campo della Fiera''' (''u podnóża miasta''). 1,50 €/godz. Parking wielopoziomowy. Do zabytkowego centrum można dostać się windą prowadzącą na via Ripa Medici (otwarte od 5.00 do 2.00) lub zmechanizowaną trasą ze schodami i ruchomymi chodnikami, docierającą do Piazza Ranieri (otwarte od 7.00 do 21.00).

== Warto zobaczyć ==
{{infobox|&quot;Luca Signorelli i Orvieto&quot;|„Kiedy Luca Signorelli otrzymał kontrakt na freski na Orvieto Duomo, dodał zastrzeżenie, że powinien otrzymać całe wino (z Orvieto), które mógłby wypić! Czy to wino, czy jego talent, jego Sąd Ostateczny w katedra jest arcydziełem. Uważana za jedną z pierwszych osób, które wprowadziły anatomicznie poprawne akty, uważa się, że seria ta stała się inspiracją dla bardziej znanego „Sądu Ostatecznego” Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej ”.}}
[[Plik:Orvieto Pozzo San Patrizio 6.JPG|left|180px|thumb|Studnia św. Patryka widziana od środka]]
* {{zobacz
| name=[https://liveorvieto.com/blog/monumenti/pozzo-di-san-patrizio/ Studnia św. Patryka] | alt= | url= | adres=Viale Sangallo | lat=42.722 | long=12.121 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343768, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=orvieto@sistemamuseo.it. pełne 5,00 EUR obniżone o 3,50 EUR (styczeń 2024). Od listopada do lutego: 10.00-16.30; marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 9.30-18.30; od maja do sierpnia: 9:00-19:30. Zbudowany przez Antonio da Sangallo Młodszego w latach 1527-1537, na polecenie papieża Klemensa VII, miał za zadanie dostarczać wodę do miasta na wypadek katastrofy lub oblężenia. Ma kształt cylindryczny, ma średnicę 13 m i głębokość 54 m. Dostęp zapewniają dwie jednokierunkowe spiralne rampy, całkowicie autonomiczne i obsługiwane przez dwoje różnych drzwi, które umożliwiały transport wody wydobywanej za pomocą mułów bez przeszkadzania sobie nawzajem. Jest tu 248 stopni o kształcie i nachyleniu odpowiednim dla mułów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pozzodellacava.it/ Pozzo della Cava] | alt= | url= | adres=Via della Cava 28 | lat=42.71848433 | long=12.10534572 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 342373 | fax=+39 0763 341029
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@pozzodellacava.it. pełne 4,00 EUR obniżone o 2,50 EUR (styczeń 2024). wtorek-niedziela 9:00-20:00. Studnia ma głębokość 36 metrów, a na dnie wciąż znajduje się woda. Pochodzi z Etrusków, był ponownie używany w XVI wieku, ale został zamknięty już w 1646 roku. Następnie został ponownie odkryty w 1984 roku. Jest częścią podziemnego kompleksu dziewięciu połączonych ze sobą pomieszczeń. Wnęki są bogate w znaleziska archeologiczne etruskie, średniowieczne i renesansowe.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/torre-del-moro/ Torre del Moro] | alt= | url= | adres=Corso Cavour 87 | lat=42.718514 | long=12.110667 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 344567 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pełna cena 3,80 € - bezpłatnie dla dzieci (styczeń 2024). marzec-kwiecień, wrzesień-październik: 10.00-19.00; maj-sierpień: 10:00-20:00; Listopad-luty: 10.30-16.30. Wieża ma 47 metrów wysokości i na każdej ze ścian znajduje się duża tarcza zegarowa z 1875 roku. Na szczycie znajdują się dwa dzwony, których kuranty wyznaczają godziny i kwadranse. Wieża zlokalizowana jest w centrum miasta, przy skrzyżowaniu Corso Cavour, Via del Duomo i Via della Costituente. Jest to miejsce spotkań czterech historycznych dzielnic: Serancia, Korsyka, Olmo i Stella. Ze szczytu można podziwiać wąskie uliczki miasta i okoliczne wzgórza, wśród których wyróżniają się góry Cetona i Amiata.
}}
[[Plik:Paolo Monti - Servizio fotografico (Orvieto, 1967) - BEIC 6329402.jpg|right|180px|thumb|Rząd grobowców etruskich na nekropolii Crocifisso del Tufo zdobyty przez Paolo Montiego]]
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/necropoli-etrusca-del-crocifisso-del-tufo/ Necropoli del Crocifisso del Tufo] | alt= | url= | adres=Località le Conce | lat=42.721| long=12.102555| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343611, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info.iat@comune.orvieto.tr.it. 4,00 € - ulgowe 2,50 € (18-25 lat) - bezpłatnie dla nieletnich (styczeń 2024). Środa i piątek 09:00-19:00, czwartek i sobota 09:00-15:00, niedziela (ostatni dzień miesiąca nieczynny) 09:00-18:00, poniedziałek i wtorek nieczynne. Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto osiągnęła swój maksymalny zasięg między połową VI a V wiekiem p.n.e. Nekropolia zbudowana jest jako skupisko małych grobowców w kształcie czworokąta, z których wszystkie są w przybliżeniu tej samej wielkości (3 x 2 m). Groby, których jest około siedemdziesiąt, wykonane z cegieł tufowych, są typu „komorowego” i są na ogół ułożone prostopadle, tak aby pozostawiały małe przejścia, które umożliwiają poruszanie się między nimi. Są to przeważnie małe grobowce jednorodzinne i część z nich można zwiedzać: do grobowców w większości przypadków schodzi się po kilku schodkach, a wewnątrz znajdują się podesty przy ścianach, na których składano zmarłych. Przed drzwiami lub na dachu umieszczano kamienie pamiątkowe jako tablice nagrobne, których kształt wskazywał płeć pochowanego: dla mężczyzn w kształcie szyszki, dla kobiet w kształcie walca. Podczas wykopalisk rozpoczętych w XIX wieku odnaleziono wiele obiektów należących do obiektów nagrobnych: strzałki, lustra, włócznie, biżuterię, wazony z brązu, terakoty i buccheri, z których większość zachowała się obecnie w ''muzeum Faina''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.orvietoviva.com/santuario-e-necropoli-della-cannicella/ Nekropolia Cannicella] | alt= | url= | adres= | lat=42.715037 | long=12.117467 | wskazówki=
| tollfree=+39 328 1911316 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zwiedzanie z przewodnikiem: 5 € (min. 15 osób), 8 € (min. 6 osób), 10 € (od 1 do 5 osób). Nekropolia etruska położona u podnóża klifu Orvieto, której początki sięgają VII wieku p.n.e. Wykopaliska archeologiczne wydobyły na światło dzienne pozostałości sanktuarium: ścianę wyznaczającą czworokątny obszar, baseny i inne konstrukcje, przedrostki, płyty z fryzami i zdobioną terakotą, będące świadkami różnych renowacji sanktuarium. Wśród znalezisk na uwagę zasługuje duży akroterion z matkobójcą Orestesa zachowany w Narodowym Muzeum Archeologicznym oraz Wenus z Cannicella, marmurowy posąg zachowany w ''Muzeum Faina''.
}}
=== Kościoły ===
[[Plik:Orvieto kathedrale 1.jpg|right|220px|thumb|Katedra, fasada]]
[[Plik:Cathedral of Orvieto - global view.jpg|left|220px|thumb|Katedra, widok ogólny]]
* {{zobacz
| name=[https://www.duomodiorvieto.it/ Katedra] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo | lat=42.71701| long=12.113274| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=opsm@opsm.it. 3 € Katedra i kaplica San Brizio; 5 €, jeśli chcesz także zobaczyć Museo dell'Opera del Duomo i kościół Sant'Agostino. listopad-luty: 9.30-13.00, 14.30-17.00; marzec i październik: 9.30-18.00; Kwiecień-wrzesień: 9:30-19:00. Duża gotycka bazylika budowana od końca XIII wieku. Trójdzielna fasada ma dużą rozetę z XIV wieku, złote mozaiki u góry i płaskorzeźby przedstawiające historie biblijne od stworzenia do Sądu Ostatecznego na dole. Drzwi z brązu to nowoczesne dzieło rzeźbiarza Emilio Greco. Wnętrze ma plan bazyliki z trzema nawami, przykrytymi drewnianym stropem kratowym. Transept, pierwotnie nie wystający ze ścian bocznych, składa się z trzech przęseł przykrytych sklepieniami krzyżowymi, a później został powiększony, tworząc na prawym i lewym końcu dwie kaplice, odpowiednio ''kaplicę San Brizio'' (XV w.) i kaprala (XIV w.). Pierwszą z nich były freski autorstwa Beato Angelico i Luca Signorelli przedstawiające Sąd Ostateczny. W drugiej znajduje się korporał przedstawiający cud w Bolsenie, który miał miejsce w 1263 r., kiedy płótno przykrywające ołtarz zostało poplamione krwią, która wypłynęła z hostii podczas mszy odprawianej w Bolsena przez czeskiego księdza wątpiącego w przeistoczenie. Wnętrze zostało ozdobione freskami autorstwa Ugolino di Prete Ilario z obrazami odnoszącymi się do Cudu w Bolsena i tajemnicy przeistoczenia. W kaplicy korporalnej znajduje się także relikwiarz kaprala, arcydzieło włoskiej i europejskiej sztuki gotyckiej, wykonane w latach 1337-1338 przez sieneńskiego złotnika Ugolino di Vieri. Relikwiarz przeznaczony do przechowywania kaprala odtwarza trójdzielny kształt fasady katedry ze scenami z życia Chrystusa i cudu Bolseny, wykonanymi ze srebra, złota i półprzezroczystej emalii. Prezbiterium na planie kwadratu wykracza poza centralne przęsło transeptu i od 1370 roku było ozdobione freskami autorstwa samego Ugolino di Prete Ilario, przedstawiającymi ''historie z życia Madonny''.
}}
[[Plik:Orvieto, san giovenale 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Giovenale]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Giovenale | alt= | url= | adres=Piazza San Giovenale | lat=42.7195| long=12.1035| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=bezpłatny. pon.-niedz. 9:00-12:00, 16:00-19:00. Jeden z najstarszych kościołów w Orvieto, położony na zachodnim krańcu klifu, z którego widać dolinę rzeki Paglia w dole. Został zbudowany w 1004 roku na pozostałościach wczesnochrześcijańskiego kościoła pod wezwaniem San Giovenale i prawdopodobnie na fundamentach etruskiej świątyni poświęconej Jowiszowi. Kościół został pierwotnie zbudowany w stylu romańskim, ale w XIV wieku został przebudowany zgodnie z nakazami gotyckimi. Plan ma budowę bazylikową na dwóch poziomach połączonych krótkim biegiem schodów, podzielonych na trzy nawy, większą centralną zakończoną kwadratową absydą i dwie mniejsze boczne zakończone sklepieniami krzyżowymi. We wnętrzu kościoła znajdują się freski ze średniowiecznej szkoły Orvieto z XII wieku, które zachowały się pomimo różnych renowacji, jakie kościół przechodził od XV wieku. Ołtarz jest marmurową rzeźbą w stylu bizantyjskim. W XX w. pod srebrną płytą odnaleziono XV-wieczną Królewską Mość, znaną pod imieniem ''Madonna del Soccorso'', której ślady zaginęły. Na przedniej ścianie wyrzeźbiona jest płaskorzeźba w stylu lombardzkim ze splecionymi węzłami; niektóre małe kolumny po bokach podtrzymują rzeźbione filary o różnej tematyce: (gołąb z gryfem, pełniący obowiązki opat, liście akantu, błogosławieństwo San Juvenal i wreszcie Archanioł Michał, który ma trójdzielną lilię na lewej ręce, symbol prawdopodobnie powiązany z herezją Patarine).
}}
[[Plik:Orvieto altstadt.jpg|right|180px|thumb|Kościół Sant'Andrea]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | adres=Piazza della Repubblica | lat=42.7182| long=12.1087| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Zbudowany obok ratusza kościół Sant'Andrea stoi w miejscu kultu, które jest aktywne od ponad 3000 lat. Obecny budynek, pochodzący z XII wieku, powstał na bazie wczesnochrześcijańskiego kościoła z VI wieku, który z kolei powstał na ruinach świątyni etruskiej. Kościół ma konstrukcję krzyża rzymskiego, podzieloną na trzy nawy z transeptem i półkolistą absydą. Dach naw przekryto drewnianymi więźbami, natomiast skrzyżowanie korpusu centralnego z transeptem przykrywają sklepienia krzyżowe wsparte na słupach belkowych. Ściany obwodowe wykonane są z tufu, podłoga z marmuru. Wewnątrz znajduje się kosmatyczna ambona, kapliczka grobowa, pozostałości korpusu fresków, na które składają się dzieła z XIV, XVII i końca XIX wieku. Na zewnątrz podczas renowacji w 1926 r. wstawiono wysokie płaskorzeźby w lunecie portalu, szkło rozety oraz majolikę i terakotę nowego portyku. W ''podziemiach'' nadal zachowały się pozostałości poprzednich budynków kultu.
}}
[[Plik:Orvieto, s. domenico 01.JPG|left|180px|thumb|Kościół San Domenico]]
[[Plik:Monumento sepolcrale del cardinale de braye, 02.JPG|right|180px|thumb|Mauzoleum kardynała De Braye]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/parrocchiasandomenicoorvieto/ Kościół San Domenico] | alt= | url= | adres=Piazza XXIX Marzo | lat=42.7211| long=12.1135| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 343592 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatny. Znajduje się na Piazza XXIX Marzo i stanowi pozostałość trójnawowej budowli, po tym jak reszta kościoła została zburzona w 1932 roku, aby zrobić miejsce dla Żeńskiej Akademii Wychowania Fizycznego. Budowę rozpoczęto w 1233 roku, kilka lat po śmierci św. Dominika. Z pierwotnego budynku zachowały się jedynie absyda i transept. Wewnątrz zachowało się ''mauzoleum kardynała De Braye'', zbudowane przez Arnolfo di Cambio około 1282 roku. Niedawne prace restauracyjne wykazały, że posąg Madonny jest w rzeczywistości rzymską rzeźbą z II wieku p.n.e. Piękny ''Poliptyk z Madonną'', ''Dzieciątkiem i Świętymi'' autorstwa Simone Martiniego (1323-1324) pochodzi z kościoła i obecnie znajduje się w ''Museo dell'Opera del Duomo''.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Venus de Cannicella (Faina-Orvieto).jpg|left|90px|thumb|Wenus z Cannicella, zachowana w muzeum Faina]]
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt= | url= | adres=Piazza Duomo - Palazzo Papale | lat=42.716927| long=12.113956| wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341039| fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pm-umb@beniculturali.it. 4,00 €. 8.30-19.30. Mieści się w ''Pałacu Papieskim'' i gromadzi znaleziska pochodzenia etruskiego znalezione podczas wykopalisk na nekropoliach ''Crocifisso del Tufo'' i ''Cannicella'' w Orvieto oraz przedmioty nagrobne z nekropolii w Porano. Zachowały się także malowidła ścienne dwóch grobowców Golini, odkryte w XIX wieku, a obecnie prezentowane w formie wiernej rekonstrukcji pierwotnego otoczenia.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museofaina.it/ Muzeum Claudio Fainy i Muzeum Obywatelskie] | alt= | url= | adres=Piazza Duomo 29 | lat=42.716806 | long=12.1125 | wskazówki=
| tollfree=+39 0763 341511| fax=+39 0763 341250
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@museofaina.it. 4,50 €. kwiecień-wrzesień: 9.30-18.00; Październik-marzec: 10:00-17:00. Zamknięte w poniedziałki (listopad-marzec). Założony jako kolekcja prywatna w 1864 roku, od drugiej połowy XX wieku należy do gminy Orvieto. W muzeum znajdują się etruskie przedmioty nagrobne i znaleziska pochodzenia greckiego, w tym kolekcja czarno-czerwonych waz attyckich z VI-V wieku p.n.e. Na parterze zachowały się frontony świątyni Belweder, natomiast na ostatnim piętrze znajduje się kolekcja numizmatyczna. Godne uwagi są ''Wenus z Cannicella'', posąg znaleziony w etruskim sanktuarium na terenie ''Nekropolii w Cannicella'' oraz kamień głowy wojownika z ''Nekropolii w Crocifisso del Tufo''.
}}

== Warto zrobić ==
[[File:Orvieto Underground.jpg|thumb|Podziemia Orvieto]]
Miasto jest przyjemnym miejscem na spacer i odkrywanie ukrytych zakątków wśród głównych ulic i placów miasta Orvieto, aż po uroczą i malowniczą średniowieczną dzielnicę.
* {{Znacznik|Podziemia Orvieto|42.7167|12.1129|typ=atrakcja}}'''[http://www.orvietounderground.it/index.php/en/?lang=en Podziemia Orvieto]''', Piazza Duomo, 23 (Wycieczki wyruszają z biura informacji turystycznej, można kupić bilety obok). Od 1 marca do 31 stycznia: codziennie o 11:00, 12:15, 16:00, 17:15. Luty: Te same czasy, ale tylko w soboty i niedziele. 5,50 €
* {{Znacznik|Teatro Mancinelli|42.718586 |12.112852 |typ=atrakcja}}'''Teatro Mancinelli''', Corso Cavour, 122, 05018, Orvieto, ☎ +39 0763 3061, +39 0763 340422,culture@comune.orvieto.tr.it.

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
Orvieto od dawna było i nadal jest znanym ośrodkiem rzemieślniczej ceramiki. W pobliżu Duomo znajdziesz wiele sklepów, często po konkurencyjnych cenach. Ponadto w mieście znajduje się kilka winiarni oferujących ''Orvieto Classico'', białe wino nazwane na cześć miasta.

* {{Znacznik|'''Cantina Foresi'''|42.71738 |12.11227 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.cantinaforesi.it/ Cantina Foresi]''', Piazza del Duomo, 2, ☎ +39 0763 341611. Miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny i sery z regionu Umbrii. Jednak tym, co czyni to miejsce naprawdę interesującym, jest możliwość zwiedzenia wykopanych w tufie piwnic, których początki sięgają XIII wieku.

==Gastronomia==
Gelato na Piazza del Duomo jest najlepsze.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Gelateria Pasqualetti'''|42.7183 |12.1108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Gelateria Pasqualetti''', Via del Duomo, 10, ☎ +39 329 837 6959. 2/3,5 € (maj 2018). 11:00-24:00. Na Corso Cavour znajduje się także kolejna lodziarnia Pasqualetti. edytować
* {{Znacznik|'''Caffè del Corso'''|42.71869 |12.11442 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caffè del Corso''', Corso Cavour.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Ristorante Maurizio'''|42.71731 |12.11216 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.ristorante-maurizio.com/ Ristorante Maurizio]''', Via del Duomo, 78, ☎ +39 0763 341114. Kuchnia umbryjska i rozsądne ceny.
* {{Znacznik|'''Ristorante Dell'Ancora'''|42.71853 |12.10976 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante Dell'Ancora''', Via di Piazza del Popolo, 9, ☎ +39 0763 342766. Właścicielem jest Carlo, mieszkaniec miasta; jego żona Silvia również prowadzi sklep w mieście. Tiramisu jest wyjątkowo pyszne. Jedzenie na oświetlonym świecami tarasie, otoczonym bujną zielenią, to romantyczne przeżycie.
* {{Znacznik|'''Charlie Pizzeria Ristorante'''|42.71815 |12.10714 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/charliepizzeriaristorante Charlie Pizzeria Ristorante]''', Via Loggia dei Mercanti, 14, ☎ +39 0763 344766. 5-7 €. 19:00-23:00. Doskonała pizza i rozsądne ceny. 
* {{Znacznik|'''Ristorante Pizzeria L'Antica Rupe'''|42.720430 |12.115082 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/ristoranteanticarupe/ Ristorante Pizzeria L'Antica Rupe]''', Vicolo Sant'Antonio, 2/A, ☎ +39 0763 343063. Doskonała jakość i możliwość zjedzenia posiłku na tarasie z pięknym widokiem na miasto. 
* '''Trattoria Mezzaluna''', Via Ripa Serancia 3, ☎ +39 0763 341234. Historyczna restauracja w sercu średniowiecznego Orvieto.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Tipica Trattoria Etrusca'''|42.7165 |12.1117 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tipica Trattoria Etrusca''', Via Lorenzo Maitani, 10, ☎ +39 0763 344016. Restauracja mieszcząca się w XV-wiecznym budynku. 
* {{Znacznik|'''Restauracja La Locanda del Lupo'''|42.7189 |12.1150 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lalocandadellupo.it/ Restauracja La Locanda del Lupo]''', Corso Cavour, 231, ☎ +39 0763 344103.

== Picie ==
Białe wino ''Orvieto Classico Amabile''. Przy Via Duomo znajduje się mały sklepik z żółtymi markizami, w którym można kupić wędliny, sery i wina. Oferuje on szeroki wybór win z Orvieto. Pracuje tam małżeństwo z długim stażem, Vera i Giovanni. Z przyjemnością pomogą Państwu wybrać idealne „vino”, w zależności od tego, z czym będziecie je pić.

* '''Cantina Foresi''', Piazza Duomo 2 (''na rogu głównego wejścia na Plac Katedralny''). To miłe miejsce na lampkę wina i tradycyjne wędliny oraz sery z regionu Umbrii. To miejsce jest jednak naprawdę interesujące, ponieważ można odwiedzić piwnice wykute w tufie, pochodzące z XIII wieku. Ściany (i butelki!) pokryte są białą pleśnią.
* '''Blu Bar''' (''przez arkady wychodzące z Piazza Della Reppublica, po lewej stronie, dalej ulicą''). Lokalny lokal, sympatyczni barmani i dostęp do Wi-Fi. 
* '''Caffe Corso''', przy głównej ulicy, Via Corso Cavour. Bezpłatny dostęp do Wi-Fi, miłe miejsce do siedzenia i korzystania z internetu, bardzo miła obsługa, szybkie przekąski i napoje. Otwarte do późna, zazwyczaj do północy.

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.umbriajazz.it/ Umbria Jazz Winter]'''. Od 30 grudnia do 3 stycznia. 
* '''Boże Ciało'''. od końca maja do początku czerwca. 
* '''Palombella'''. Niedziela Zesłania Ducha Świętego.

==Nocleg==
Orvieto każdego dnia jest zalewane przez turystów. Najlepszy czas, aby się nim cieszyć, to czas przed przyjazdem turystów, co oznacza, że musisz tam zostać. Piazza del Duomo (plac katedralny) warto odwiedzić, gdy nie ma nikogo innego.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Duomo'''|42.7176974|12.1130284|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.orvietohotelduomo.com/ Hotel Duomo]''', Vicolo di Maurizio (tuż przy placu katedralnym, 15 kroków w lewo, patrząc na fasadę katedry), 39 +39 0763 341887, +39 0763 393849, faks: +39 0763 394973. 18 pokoi w idealnym Lokalizacja. Podwójne 100-130 €.
* {{Znacznik|'''Hotel Orvieto'''|42.7177 |12.1421 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelorvieto.it/ Hotel Orvieto]''', Orvieto Scalo. 60 €. Położony poza centrum miasta, przy ruchliwej ulicy, dogodny dla osób podróżujących samochodem, ponieważ znajduje się blisko zjazdu z autostrady.
* {{Znacznik|'''Hotel Kristall'''|42.71731 |12.14287 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelkristallorvieto.it/ Hotel Kristall]''', Via Angelo Costanzi.  
* {{Znacznik|'''Hotel Gialetti'''|42.71712 |12.14334 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelgialletti.it/ Hotel Gialetti]''', Via Angelo Costanzi.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Ośrodek Griffin's'''|42.8012 |12.1597 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.griffinsresort.com/ Ośrodek Griffin's]''', Localita 'San Faustino, 24, ☏ +39 0763-616727, faks: +39 0763-616716. W Umbrii, zaledwie kilka kilometrów od Orvieto wśród uroczych wzgórz, Griffin's Resort to ekskluzywny, uroczy hotel z wykwintną restauracją. 
* '''Hotel Maitani''', Via Lorenzo Maitani, 5 (''tuż wąską uliczką, która prowadzi do placu katedralnego naprzeciwko głównego wejścia do katedry''), +39 0763-342011. Prawdopodobnie najlepszy hotel w Orvieto, w idealnej lokalizacji, aby cieszyć się miastem przed przybyciem tłumów.

=== Apartamenty ===
* {{Znacznik|'''Casa Flavia'''|42.71913|12.1146026|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Casa Flavia''', via Angelo da Orvieto. 12, ☏ +39 0763-341821, ✉ bb.flavia@alice.it. To jest 250m od Duomo. 65-90 € 2 osoby

=== Agroturystyka ===
* '''La Locanda della Quercia Calante''', Contrada della Torraccia, 3/9, ☏ +39 0763-627199, faks: +39 0763-628929, ✉ info@querciacalante.com. 18 km od Orvieto.

==Kontakt==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Szpital Santa Maria della Stella'''|42.7322 |12.1452 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.uslumbria2.it/ Szpital Santa Maria della Stella]''', Ciconia (''położony poza miastem, w kierunku wschodnim'').

== Informacje turystyczne ==
* '''Informacja turystyczna.''' Jest dostępny w biurze turystycznym na Piazza del Duomo (Pn-Pt 8:15-13:50, 16-19; sob. 10-13, 16-19; niedz. I święta 10-12, 16-18).

== Gdzie dalej ==
* [[Lago di Bolsena]] znajduje się na południowy wschód od Orvieto w prowincji Lacjum.
* [[Todi]]
* [[Perugia]]
* [[Asyż]]
* [[Civita di Bagnoregio]]

{{Jest w|Prowincja Terni}}
{{użyteczny}}

[[Kategoria:Umbria]]</text>
      <sha1>bej8435ah25s8ko51366pq2krs11uwi</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>