Houston

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Houston</title>
    <ns>0</ns>
    <id>792</id>
    <revision>
      <id>157430</id>
      <parentid>154884</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <comment>w dotychczasowej formie kontraproduktywne</comment>
      <origin>157430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61883" sha1="qel6kwy0k6vwua88twcuq9c51r40h7s" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto
|nazwa=Houston
|widok=Houston montage.jpg
|herb=Seal_of_Houston,_Texas.svg
|mapa=Houston-map.jpg
|region=[[Teksas]]
|powierzchnia=1739,62
|prefiks=713, 281, 832, 346
|www=http://www.houstontx.gov/
}}
'''[https://www.visithoustontexas.com/ Houston]''' to rozległe miasto portowe w południowo-wschodnim [[Teksas]]ie. Boom naftowy i ciągła międzynarodowa imigracja przyniosły miastu gwałtowny wzrost i obecnie jest to piąty co do wielkości obszar metropolitalny w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]]. Choć na pierwszy rzut oka miasto wydaje się być centralną dzielnicą biznesową od 9 do 5, otoczoną morzem przedmieść i pasaży handlowych, istnieje wiele ukrytych klejnotów do odkrycia.

== Dzielnice ==
Do 1915 miasto było podzielone na „okręgi” i miały one zwykle odrębne populacje; nazwy przetrwały w dzielnicach skupionych wokół podobnych obszarów. Od 1915 nieustanny rozrost stworzył nowe dzielnice i obszary, niektóre o odrębnych charakterach.

{{Lista regionów
| mapa regionów =Wikivoyage_Houston_district_map_PNG.png
| rozmiar mapy =400px
| opis mapy =Dzielnice Houston

| nazwa regionu 1 = [[Houston/Śródmieście|Śródmieście]] (Skyline District, Theater District, Historic District, EaDo)
| kolor regionu 1 = #d56d76
| opis regionu 1 = Centrum miasta, wciąż siedziba wielkich finansów i wielkiego biznesu. Houston zajmuje drugie miejsce po Nowym Jorku w siedzibach firm z listy Fortune 500. Wiele z nich znajduje się w centrum miasta, w tym niektóre z największych światowych firm energetycznych. Downtown Houston szczyci się również drugą co do wielkości dzielnicą teatralną w Stanach Zjednoczonych, a miasto ma światowej klasy stałe organizacje, takie jak Houston Symphony i Houston Ballet. Rockets, Astros i Dynamo grają w śródmieściu.

| nazwa regionu 2 = [[Houston/Neartown|Neartown]] (Midtown, Montrose, 4th Ward)
| kolor regionu 2 = #d09440
| opis regionu 2 = Neartown obejmuje Midtown, starszą dzielnicę przemysłu lekkiego z modnym archipelagiem apartamentów; Montrose, przyjemne przedmieście tramwajowe, które zostało opuszczone i wskrzeszone przez społeczność LGBT w Houston; i historyczny 4th Ward, miasto Freedman, które zostało zbudowane rękami uwolnionych niewolników Afroamerykanów, a teraz stoi w obliczu gentryfikacji przez firmę deweloperską.

| nazwa regionu 3 = [[Houston/Greater Heights|North Inner Loop]] (The Heights, Washington Corridor)
| kolor regionu 3 = #d5dc76
| opis regionu 3 = Duża dzielnica wiktoriańskich domów z piernika, a także bungalowy z początku XX wieku. Podobnie jak jego siostrzana dzielnica Montrose, Heights jest domem dla zróżnicowanej populacji, od artystów i muzyków po bogatych profesjonalistów. Niektóre części Wzgórz są nadal suche, co sprzyja dużej liczbie restauracji BYOB, idealnych dla tych, którzy lubią własne wyselekcjonowane wino.

| nazwa regionu 4 = [[Houston/Greater Heights|South Inner Loop]] (Museum District, Med Center, University Place)
| kolor regionu 4 = #71b37b
| opis regionu 4 = Na południe i wschód od centrum miasta znajduje się Rice University, wiele atrakcji Hermann Park, stadion Reliant i Texas Medical Center (lub po prostu „centrum medyczne”), w tym jedne z najlepszych szpitali na świecie. Rice Village to silnie skoncentrowany obszar restauracji, barów i sklepów. Dzielnica Muzeów to centrum sztuk wizualnych i muzeów w Houston.

| nazwa regionu 5 = [[Houston/West Inner Loop|West Inner Loop]] (River Oaks, Upper Kirby &amp; Greenway, West Inner Loop)
| kolor regionu 5 = #4f93c0
| opis regionu 5 = River Oaks jest domem dla najbardziej ekskluzywnych i zamożnych dzielnic i firm w Houston, domu dla przyciągających wzrok rezydencji i centrum handlowego River Oaks, jednej z pierwszych podmiejskich dzielnic handlowych w Ameryce i wspaniałego pokazu architektury Art Deco. W tej okolicy znajduje się wiele wspaniałych restauracji, tętniące życiem nocne życie i niesławne korki w godzinach szczytu.

| nazwa regionu 6 = [[Houston/Uptown|Uptown]] 
| kolor regionu 6 = #875dff
| opis regionu 6 = Uptown lub '''The Galleria Area''' słynie ze swojego imiennika, ogromnego, luksusowego kompleksu handlowego i ma najwyższy budynek w Stanach Zjednoczonych poza głównym centrum miasta, wieżą Williams.

| nazwa regionu 7 = Poza 610 (West Houston, East Houston, North Houston, Clear Lake) 
| kolor regionu 7 = #808080
| opis regionu 7 = Dzielnice te znajdują się poza pętlą autostrady I-610 (z wyjątkiem części East Houston). Na uboczu obszary te mają wiele do zaoferowania cierpliwym podróżnikom.
}}

== Charakterystyka ==
[[Plik:METRORail 7.jpg|thumb|right|Main Street w Houston]]
Houston ma charakter, który choć jest bardzo „teksański”, to jednocześnie jest to wielki tygiel wielu kultur i grup społeczno-ekonomicznych. Znajdziesz tu zamożne podmiejskie rezydencje, pasaże handlowe w stylu LA, dzielnice latynoamerykańskie, wysokie drapacze chmur, zabytkowe dzielnice afroamerykańskie walczące z gentryfikacją, ogromne kompleksy rafinerii, duże społeczności azjatyckie i grupy społeczności artystów. Od października do maja pogoda jest stosunkowo przyjemna, a wiele restauracji i barów korzysta z niej z dużą ilością miejsc na zewnątrz i pięknym oświetleniem. Bliskość Houston do Zatoki Meksykańskiej sprawia, że ​​jest to bujny, tropikalny raj w porównaniu z resztą [[Teksas]]u.

W pewnym sensie Houston jest ostrym kuzynem bogatego [[Dallas]] i hipisa z klasy średniej [[Austin]]. Nie zobaczysz wielu kowbojów ani gigantycznych fryzur w centrum Houston (poza sezonem Rodeo), ale zobaczysz dość zróżnicowaną mieszankę ludzi obsługujących nafciarzy, inżynierów naftowych i wysokiej klasy lekarzy.

Houston to największe miasto w Stanach Zjednoczonych bez znaczącego podziału na strefy. Chociaż istnieje pewna niewielka ilość podziału na strefy w postaci rozporządzeń, ograniczeń czynów i przepisów dotyczących użytkowania gruntów, rozwój nieruchomości w Houston jest ograniczony jedynie wolą i portfelem deweloperów. Tradycyjnie na politykę i prawo w Houston duży wpływ mają deweloperzy; czasami większość mandatów w radach miejskich była przez nich zajmowana. Ten układ sprawił, że Houston jest bardzo rozległym i bardzo zależnym od samochodów miastem. Zaletą tego braku podziału na strefy jest to, że niektóre dzielnice, takie jak Montrose, zawierają mnóstwo ukrytych barów i galerii sztuki położonych pośród historycznych dzielnic - układ niemożliwy w strefach miast w całym kraju.

Dla kogoś, kto pragnie pieszej wizyty, obszary w pobliżu centrum miasta stopniowo stają się gęstsze i można je chodzić, ponieważ pojawiają się wyspy modnych budynków o mieszanym przeznaczeniu. Wiele obszarów może być wręcz nieprzyjaznych dla pieszych i rowerzystów, ponieważ chodniki są budowane prywatnie (jeśli w ogóle), a drogi są zaśmiecone ogromnymi dziurami. Miasto jest zbudowane głównie na przemyśle energetycznym i prawie każdy posiada samochód i jeździ wszędzie, nawet do miejsca oddalonego o mniej niż milę.

Z kilkoma wyjątkami, prawie wszystko, co można zobaczyć lub zrobić, znajduje się w centrum Houston w pętli 610, a dokładniej pomiędzy centrum miasta, Galerią i Texas Medical Center.

=== Klimat ===
Klimat Houston waha się od gorącego wilgotnego lata do łagodnej zimy. Miesiące od października do kwietnia to fantastyczne czasy na wizytę, aby uniknąć upałów. Odwiedzający z obszarów o łagodnym lecie lub suchym klimacie powinni zachować szczególną ostrożność, planując podróż w miesiącach letnich, zwłaszcza w okolicach sierpnia. Połączenie wysokiej temperatury i dużej wilgotności może skutkować duszną i uciążliwą pogodą. To wcale nie jest „suchy upał”! Nawet niektórzy mieszkańcy Houston narzekają na sierpniową pogodę. Jeśli odwiedzasz latem, bądź nawodniony i staraj się ograniczyć ekspozycję na zewnątrz w godzinach od 10 do 19. Noce też są bardzo gorące, ale nie tak niebezpiecznie jak w ciągu dnia. Odwiedzający z chłodniejszych i suchszych miejsc będą zachwyceni poziomem tolerancji niektórych mieszkańców. Możesz zobaczyć ludzi noszących koszule z długim rękawem, buty i dżinsy, gdy temperatura przekracza 100°F (38°C) i punkt rosy powyżej 70°F. Ale nie można tego wystarczająco podkreślić: to miejsce jest bardzo gorące i jeśli nie jesteś przygotowany lub przyzwyczajony do tego rodzaju upału, czeka cię jedno niegrzeczne przebudzenie. Ale baw się dobrze!

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Houston jest obsługiwany przez dwa główne lotniska komercyjne i dwa mniejsze lotniska regionalne ({{IATA|QHO}}) (kod IATA dla wszystkich lotnisk w obszarze Houston).

Duże porty lotnicze obsługujące ruch komercyjny to:

* {{Znacznik|Międzykontynentalny port lotniczy im. George'a Busha|29.984444|-95.341389|typ=transport}}'''Międzykontynentalny port lotniczy im. George'a Busha''' ({{IATA|IAH}}). Większe z dwóch lotnisk i znajduje się 37 km na północ od centrum miasta, w pobliżu obwodnicy nr 8, między IH-45 North a US-59 North. Jest drugim co do wielkości hubem [https://www.united.com/ United Airlines] i obsługuje 24 krajowe i międzynarodowe linie lotnicze.
** Autobus linii 102 [https://ridemetro.org/Pages/index.aspx METRO] odjeżdżający z Terminalu C kursuje do centrum miasta, do którego dojeżdża w 1 godz. 10 min za 1,25 USD. Z centrum najłatwiej dojechać autobusem do stacji Downtown Transit Center linii METRORail. W ciągu dnia autobus kursuje mniej więcej co 30 minut. Pamiętaj, że przystanek autobusowy znajdujący się na terminalu C jest wystawiony na działanie żywiołów i ekstremalnych upałów, słońca i deszczu. Przystanek znajduje się na wysepce drogowej trzy pasy od drzwi. Sprawdź rozkład, a następnie poczekaj w środku przy oknie na swój autobus. Wyjdź na zewnątrz 5-7 min przed planowanym czasem odjazdu.
* {{Znacznik|Lotnisko im. Williama P. Hobby'ego|29.6542|-95.2767|typ=transport}}'''[https://www.fly2houston.com/hou/overview Lotnisko im. Williama P. Hobby'ego]''' ({{IATA|HOU}}) (''7 mil (11 km) na południe od centrum miasta, przy autostradzie I-45 South''). Jest to wygodne, jeśli podróżujesz do centrum lub na południe miasta, na przykład do [[Galveston]]. Jego głównym przewoźnikiem są [https://www.southwest.com/ Southwest Airlines], obsługiwane są również przez Delta Air Lines, American Airlines i Via Air.

==== Lotnictwo prywatne ====
Houston oferuje 27 lotnisk w promieniu 50 mil i chociaż William Hobby jest najpopularniejszym wyborem dla prywatnych lotów czarterowych, istnieje kilka lotnisk, które koncentrują się na obsłudze biznesowej i luksusowej społeczności lotniczej. Firmy czarterowe, w tym [https://www.tavaero.com/ Tavaero], [https://houstonprivatejetrental.com/ Houston Private Jet Rental], [https://www.houstonjetcharter.com/ Houston Jet Charter], oferują dostęp do samolotów na lotniskach w całym Houston, od samolotów dwusilnikowych i lekkich odrzutowców po luksusowe Gulfstreamy i samoloty pasażerskie.

* {{Znacznik|Regionalny Port Lotniczy Sugar Land|29.62716|-95.65279|typ=transport}}'''[https://www.sugarlandtx.gov/1073/Airport Regionalny Port Lotniczy Sugar Land]''' ({{IATA|SGR}}). To 25 mil (40 km) na południowy zachód od centrum na TX 6, na północ od US 59. Jest to popularny wybór wśród dobrze wyposażonych samolotów korporacyjnych.
* {{Znacznik|Lotnisko Ellington|29.6030|-95.1691|typ=transport}}'''[https://www.fly2houston.com/ellington-airport Lotnisko Ellington]''', ({{IATA|EFD}}). To 19 mil (31 km) na południowy wschód od centrum miasta, tuż przy I-45. Ta dawna baza sił powietrznych jest obecnie wykorzystywana dla lotnictwa ogólnego, komercyjnego ruchu niepasażerskiego i lotnictwa rządowego (NASA, Texas Air National Guard, US Coast Guard).
* '''[https://www.houstonexecutiveairport.com/ Port lotniczy Houston Executive]''' (FAA LID: '''TME'''). To około 28 mil bezpośrednio na zachód od centrum Houston w Brookshire w Teksasie. Głównie przeznaczony dla kadry kierowniczej odrzutowców w obszarze Energy Corridor w Houston.
* '''[https://www.gillaviationfbo.com/ Lotnisko pamięci Davida Wayne'a Hooksa]''' (FAA LID: '''DWH'''). Znajduje się w północnej części Houston, tuż przy Grand Parkway w Spring w Teksasie. Jest to najbardziej ruchliwy obiekt lotnictwa ogólnego w stanie i niezmiennie plasuje się jako jedno z najbardziej ruchliwych lotnisk lotnictwa ogólnego w Stanach Zjednoczonych.
* '''[http://www.flypearland.com/ Port lotniczy Pearland]''' (FAA LID: '''LVJ''') Znajduje się 17 mil (27 km) na południe od centrum Houston, na południe od drogi Sam Houston Tollway i na wschód od US 35 w Pearland w Teksasie. Lotnisko, wcześniej znane jako Clover Field, zarządzane jest przez Texas Aviation Partners, LLC.
* '''[http://lonestarairport.org/ Regionalny port lotniczy Conroe-North Houston]''' (LID FAA: '''CXO'''). To około 37 mil na północ od centrum Houston, w pobliżu I-45 i US 105 w Conroe w Teksasie. CXO, wcześniej znany jako Lone Star Executive, jest popularny wśród międzynarodowych odrzutowców biznesowych. Na miejscu znajduje się Federalna Stacja Kontroli Celnej i Ochrony Granic, która obsługuje międzynarodowych podróżnych biznesowych.
* '''[http://houstonairport.com/ Port lotniczy Houston-Southwest]''' (FAA LID: '''AXH'''). To 15 mil (24 km) na południowy zachód od centrum Houston w Arcola w Teksasie, w pobliżu State Highway 6 (SH 6), South Freeway (SH 288) i Fort Bend Parkway.

=== Pociągiem ===
{{Znacznik|Stacja Amtrak|29.76727|-95.36754|typ=transport}}'''[[Amtrak]]''', 902 Washington Ave. ''[https://www.amtrak.com/sunset-limited-train Linia Amtrak Sunset Limited]'' to jedyna linia pociągów pasażerskich z przystankiem w Houston na trasie między [[Nowy Orlean|Nowym Orleanem]] a [[Los Angeles]] (przez [[San Antonio]]) trzy razy w tygodniu. Codziennie kursuje [http://texaseagle.com/thruway.php autobus Thruway] (obsługiwany przez Lone Star Coach), który zapewnia bezpośrednie połączenie ze stacji Houston Amtrak do ''[http://www.texaseagle.com/ Texas Eagle]'' w [[Longview (Teksas)|Longview]].

=== Samochodem === 
Główne autostrady w Houston to:

* '''IH-45 North''' („North Freeway”): z [[Dallas]]
* '''IH-45 South''' ( „Gulf Freeway”): z [[Galveston]]
* '''IH-10 West''' (&quot;Katy Freeway&quot;): z [[San Antonio]]
* '''IH-10 East''': („Baytown/East Freeway”, nie mylić z „Eastex freeway”) z [[Beaumont (Teksas)|Beaumont
* '''IH-69 South''' (&quot;Southwest Freeway&quot;): z Victoria; podpisane jako US 59 na południe od Rosenberg
* '''IH-69 North''' („Eastex Freeway”): z Lufkin; podpisana jako US 59 na północ od Cleveland
* '''IH-610''' („Pętla”): pętla wokół centrum
* '''US-290 West''' („Northwest Freeway”): z [[Austin]]
* '''SH-249 North''' (&quot;Tomball Parkway&quot;): z Tomball
* '''SH-288 South''' (&quot;South Freeway&quot;): z Freeport
* '''SH-225 East''' (&quot;Pasadena Freeway&quot;): z La Porte
* '''BW-8''' („The Beltway/Sam Houston Tollway”): pętla około dwa razy dalej niż IH-610.
Przybliżona odległość od pobliskich miast (w milach):

* [[Austin]]: 160
* [[Baton Rouge]], LA: 270
* [[Beaumont (Teksas)|Beaumont]]: 90
* [[Dallas]]: 240
* [[El Paso]]: 745
* [[Galveston]]: 50
* [[Lake Charles]], LA: 140
* [[Nowy Orlean]], LA: 350
* [[San Antonio]]: 200
* [[Waco]]: 180 

=== Autobusem ===
Autobusy łączą Houston z [[Dallas]], [[Austin]], [[San Antonio]], [[Baton Rouge]] i innymi miastami w południowo-wschodnich Stanach Zjednoczonych aż do [[Karolina Północna|Karoliny Północnej]], [[Chicago]] i [[Floryda|Florydy]] w USA. Autobusy w kierunku północnym z [[Meksyk]]u zazwyczaj przejeżdżają przez [[Brownsville]]/[[Matamoros]], [[Laredo]]/[[Nuevo Laredo]] lub [[McAllen]]/[[Reynosa]]. Firmy autobusowe mają wiele terminali i przystanków w różnych częściach miasta. Kilka firm ma terminale, jeden obok drugiego, wzdłuż Harrisburg Blvd między 65th St i 75th St w sąsiedztwie Magnolia Park, we wschodniej części miasta, oprócz innych lokalizacji. Niektóre firmy mają wiele przystanków/stacji w różnych częściach miasta. Sprawdź dokładnie swoje bilety i rezerwacje dotyczące Twojego przystanku, ponieważ ich autobusy nie zatrzymują się na wszystkich przystanku lub stacjach firmy w mieście:

* '''Arrow Trailways of Texas''' (''Southwestern Stagelines''), (Greyhound Bus Terminal) 2121 Main St (''Main &amp; Webster St w centrum''), ☏ +1 254 634-3843. Od Killeen po Temple, [[Waco]], Round Rock, [[Austin]] i Houston w Teksasie. 
* '''[https://autobusesloschavez.com/ Autobus Los Chavez]''', 915 Collingsworth St, ☏ +1 713 222-7543, +1 713 237-8227. Autobusy z [[Morelia]] w stanie Michoacan przez San Felipe w Teksasie; San Luis Potosi, SLP; oraz [[Celaya]], GTO w Meksyku. 
* '''El Expreso &amp; Tornado''', (''biuro i terminal'') 2201 Main St (''Main i Webster w centrum''), ☏ +1 713 650-6565. Autobusy z różnych miast w Teksasie, Illinois, Florydzie, Georgii, Arkansas, Tennessee, Północnej i Południowej Karolinie oraz Alabamie do Houston i dalej do różnych meksykańskich miast na południe od granicy. Połączenia z innymi meksykańskimi liniami autobusowymi do podróży z dalszego południa. Mają dodatkowe terminale pod adresem: 
** '''Harrisburg (południowy wschód)''', 7100 Harrisburg Blvd, Houston Tx 77011, ☏ +1 713 670-3263. 
** '''Siedziba firmy i terminal''', 800 Lockwood Dr, ☏ +1 713 928-5500. 
* '''[https://www.flixbus.com/bus/houston-tx Flixbus]''', (przystanek autobusowy) 605 Gray St (''Autobus wjedzie na parking przy 605 Gray St. Poczekaj na autobus po wschodniej stronie parkingu, najbliżej skrzyżowania Smith St. i Gray St.''). Łączy Houston z [[San Antonio]], Lafayette, [[Baton Rouge]] wzdłuż korytarza I-10; do [[Dallas]] i Ft Worth przez I-45 i do [[Austin]] na amerykańskiej autostradzie 287. 
* '''[https://www.greyhound.com/en Greyhound, Autobus Americanos i Valley Transit Co. (VTC)]''', (terminal autobusowy) 2121 Main St (''Main &amp; Webster w centrum''), ☏ +1 713 759-6565, numer bezpłatny: +1 800 231-2222. Dodatkowe stacje i przystanki na: 
** '''Baytown Travel Centre (Wschód)''', 1901 I-10 Wschód, Baytown
** '''Handi Plus 42 Chevron (południowy wschód)''', 17230 Hwy 6, Manvel
** '''Katy Food Mart (Zachód)''', 653 Pin Oak, Katy
** '''Southeast Bus Terminal''', 7000 Harrisburg Blvd, Houston
** '''Agencia de Autobuses (Southwest)''', 6590 Southwest Freeway, Houston
* '''[https://us.megabus.com/ Megabus &amp; Kerrville'''' (''CoachUSA''), (dworzec autobusowy) 815 Pierce St (na północ od Travis St). Tania linia autobusowa z usługami z Dallas, Austin, San Antonio, Baton Rouge i Nowego Orleanu. Taryfy 1 USD i więcej. Dodatkowe przystanki w: 
** '''Katy Mills Mall Wejście nr 8 (Katy)''', 5000 Katy Mills Circle, Katy, przystanek autobusowy przy południowym wejściu (nr 8) do centrum handlowego przy kinie AMC 20.
* '''Select Shell Station (Northwest)''', 13250 FM 1960 W (poza US Hwy 280)
Autobusy nie zatrzymują się na wszystkich trzech przystankach wymienionych powyżej. Sprawdź dokładnie rezerwacje i bilety, na którym przystanku zatrzyma się Twój autobus.

* '''[https://www.turimex.com/en/ Turimex Internacional]''', (dworzec autobusowy) 7011 Harrisburg Blvd, numer bezpłatny: +1 800 733-7330 (USA), +52 81 8151-5253 (Meksyk). Turimex Internacional obsługuje miejsca docelowe w południowo-wschodnich Stanach Zjednoczonych. Połączenia z '''[https://ticket.gruposenda.com/es/ Grupo Senda]''' umożliwiające dalszą podróż na południe od granicy. 
** '''Southwest''', 5800 Bellaire Blvd
* '''[https://www.omnibusexpress.com/ Omnibus i Autobuses Adame]''', (dworzec autobusowy) 3200 Telephone Rd (''Telephone Rd &amp; Wayside Dr na trzecim oddziale''), numer bezpłatny: +1 800 923-1799. 
** '''Terminal Hillcroft (Southwest)''', 6580 Southwest Freeway, ☏ +1 713 785-0035. 
* '''Pegasso Tours''', 6614 Harrisburg, ☏ +1 713 923-7383. Autobusy z [[Monterrey]] przez Rosenberg, El Campo, Teksas; Victoria,Tx; [[McAllen]], [[Reynosa]] i [[Cadereyta]] 
* '''[https://www.facebook.com/zimarealbus/ Zima Real]''', 6949 Harrisburg Ave, ☏ +1 713 923-9116. Autobusy z Matehuali, San Luis Potosi, Rio Verde i Celaya w Meksyku do Houston, San Antonio, Dallas i Austin w Teksasie. 
** '''Greater Heights (Północ)''', 1829 Airline Dr

== Komunikacja ==
{{Mapframe|29.7585|-95.364|zoom=13}}
=== Samochodem ===
Główne autostrady w Houston sprawiają, że poruszanie się po mieście jest dość łatwe. (Zobacz listę autostrad w sekcji „Dojazd”.) Przeszkody mogą jednak sprawić, że jazda w Houston będzie mniej niż przyjemnym doświadczeniem. Jedna to budowa, która wydaje się być wszechobecna, a druga to ruch uliczny. Wieczorne godziny szczytu w Houston zaczynają się już o 16:00 i mogą trwać ponad 2 godziny. Poranny szczyt trwa od 7 do 9 rano. W godzinach szczytu ruch na autostradach może się zatrzymać. Pas West Loop w pobliżu Galerii, między IH-69 a IH-10, to obszar, którego zdecydowanie powinieneś unikać w godzinach szczytu, jeśli to możliwe.

* [http://traffic.houstontranstar.org/layers/ Mapa drogowa Houston]
* Znakomity [http://www.houstonfreeways.com/ system autostrad]
Niektóre autostrady mają '''H.O.V. (High Occupancy Vehicle)''', czyli pasy o ograniczonym dostępie na pasie środkowym autostrady. Pasy HOV są czynne od poniedziałku do piątku w godzinach porannych (od 5:00 do 11:00) w kierunku przyjazdu oraz w kierunku wyjazdu po południu i wieczorem (20:00). Pasy HOV są ograniczone do samochodów z 2 lub więcej pasażerami, jednak niektóre pasy HOV wymagają 3 lub więcej pasażerów w okresach szczytu podróży (6:45-8 i 17-18, dla IH-10 zachód; 6:45-8AM tylko dla USA-290). Pasy HOV są oznaczone znakami z białym rombem na czarnym tle. Autostrady z pasami HOV to: IH-45 North, IH-45 South, IH-69 North, IH-69 South, IH-10 West (Katy Freeway) i US-290. Pasy Katy Freeway HOV zostały rozszerzone na Katy Toll Road, 24-godzinny wielopasmowy HOV z płatnym dostępem dla pojazdu jednoosobowego, dostosowanym do kosztów korzystania z pojazdów HOV.

=== Transportem publicznym ===
[[File:Houston CAF LRV on Harrisburg Blvd at Wayside Drive, Feb 2017.jpg|thumb|Metro Rail]]
Transport publiczny w Houston jest obsługiwany przez '''[https://www.ridemetro.org/Pages/index.aspx METRO]''', który obsługuje lekkie linie kolejowe zwane METRORail, a także linie autobusowe. Koszt przejazdu to 1,25 USD w jedną stronę.

Jeśli płacisz kartą METRO Q Fare Card, METRO Day Pass lub METRO Money, otrzymujesz bezpłatne przelewy w dowolnym kierunku do trzech godzin. METRORail zapewnia 23 mile (37 km) lekkich usług kolejowych do niektórych z najpopularniejszych miejsc w regionie:

* Red Line (North Line) - kursuje z NRG Park do Texas Medical Center, Museum District, Downtown, Northline i wielu przystanków pomiędzy nimi.
* Green Line (East End Line) - Podróżuje wzdłuż Harrisburga od Magnolia Transit Center przez historyczny East End do różnych śródmieścia, miejsc rozrywki i biznesu.
* Purple Line (południowy wschód) — podróżuje z centrum miasta wzdłuż Kapitolu i Rusk do popularnych miejsc, takich jak Texas Southern University i University of Houston.
W latach 2010-tych miało miejsce kilka rozszerzeń sieci kolejowej, a kolejne są planowane w nadchodzących latach.

=== Taksówką ===
* Taksówki można łatwo znaleźć w Downtown, Uptown, Midtown, Medical Center, na przedmieściach Galveston i na obu lotniskach. Taksówki w Houston są zazwyczaj wysyłane przez różne firmy, z których największa to [https://www.ztrip.com/houston/ Yellow Cab], ☏ +1-713-236-1111 lub z ich strony internetowej.

=== Limuzyną ===
Wiele firm limuzynowych w Houston oferuje pełne opcje transportu naziemnego, takie jak samochody miejskie, klasyczne samochody, limuzyny stretch i luksusowe pojazdy, które można wykorzystać na specjalne okazje, takie jak transport na lotnisko, imprezy, tańce szkolne, funkcje biznesowe i wesela. Rozważ wynajęcie usługi limuzyny, która zaspokoi Twoje potrzeby związane z podróżą.

=== Rowerem ===
Houston jest tak rozległe i (przez większość czasu) gorące i wilgotne, że rowery są często najlepiej używane do ćwiczeń lub dotarcia do miejsca, które jest blisko. Z drugiej strony, jeśli masz trochę wytrzymałości i wytrwałości, Śródmieście, Midtown, Rice, Uptown i obszar Medical Center/Hermann Park/Muzeum District znajdują się w odległości 30 minut jazdy. Możliwy jest również transport multimodalny, ponieważ większość autobusów miejskich ma z przodu łatwe w użyciu stojaki, dzięki którym podróżny i rower mogą dotrzeć do miejsca docelowego.

Houston ma 290 mil (460 km) oznakowanych tras rowerowych oraz kolejne 80 mil (130 km) tras pieszych i rowerowych w parkach miejskich, z konkretnymi planami jeszcze większej ekspansji. Aby uzyskać więcej informacji na temat programu Houston Bikeway, w tym pełną mapę wszystkich oznaczonych ścieżek rowerowych, odwiedź stronę internetową programu City of Houston Bikeway Program.

== Język ==
Houston jest domem dla ponad 100 języków. Znaki można znaleźć między innymi w języku hiszpańskim, wietnamskim i chińskim, ale język angielski jest lingua franca. Znajomość hiszpańskiego może pomóc w niektórych dzielnicach, ale większość ludzi będzie mówić po angielsku.

==Warto zobaczyć==
[[Plik:Houston printable tourist attractions map.jpg|thumb|upright=2.2|Atrakcje turystyczne]]
[[Plik:Discovery Green Park.jpg|thumb|right|Park Discovery Green]]
Podróżni planujący odwiedzić wiele atrakcji mogą skorzystać z '''[https://www.citypass.com/houston Houston CityPASS]''', która umożliwia wstęp do 6 atrakcji w Houston w ciągu 9 dni od pierwszego użycia po znacznie obniżonej stawce i w niektórych przypadkach obejmuje przyspieszony wstęp. Uwzględnione atrakcje to: Centrum Kosmiczne Houston; Akwarium Śródmieście; Muzeum Nauk Przyrodniczych w Houston; zoo w Houston; Option Ticket Jeden z możliwością wyboru Muzeum Sztuk Pięknych lub Muzeum Dziecięce w Houston oraz Option Ticket Two z wyborem George Ranch Historical Park lub Health Museum.

* '''Astrodome'''. Nazywany „ósmą osobliwością świata”, był jednym z pierwszych na świecie w pełni krytych stadionów i miejscem narodzin astroturfu (odkurzanego przez ludzi w kombinezonach astronautów między rundami). Został opuszczony, gdy Astros zagroził przeprowadzką, chyba że zostanie zbudowany Minute Maid Park (dawniej Enron Field). Stadion nie jest już otwarty dla zwiedzających, ale nadal jest widowiskiem.

== Aktywny wypoczynek ==
=== Golf ===
* '''Wildcat Golf Club'''.
* '''Houston Country club'''.
* '''River Oaks Country Club'''.
* '''Redstone'''. 

=== Parki ===
* '''Buffalo Bayou'''
** Eleanor Tinsley Park - Piękna panorama miasta w tej malowniczej części parku. Pozostaje jedną z najpopularniejszych przestrzeni zewnętrznych do rekreacji i wypoczynku.
** Lost Lake - W tym miejscu goście mogą wypożyczyć kajaki i odkrywać szlaki wodne.
* '''Discovery Green'''
* '''Arboretum w Houston'''
* '''Hermann Park'''
** McGovern Centennial Gardens - dom dla różnorodnej kolekcji ogrodów, w tym suchego ogrodu, ogrodu różanego, ogrodu leśnego, interaktywnego ogrodu rodzinnego i innych. Odwiedzający mogą również wybrać się na spacer spiralną ścieżką na szczyt 9-metrowej góry.
* '''Memorial Park''' - Duży park w pobliżu Uptown i autostrady I-10. Wiele tras biegowych i spacerowych, pól i nie tylko. W parku znajduje się również restauracja Becks Prime.

=== Sport ===
==== Sporty profesjonalne ====
* '''Houston Astros''' - miejska drużyna Major League Baseball, grająca w Minute Maid Park w Downtown.
* '''Houston Texans''' – miejska drużyna National Football League (NFL), grająca na stadionie NRG w rejonie South Inner Loop, obok nieczynnego już Astrodome.
* '''Houston Rockets''' - miejska drużyna NBA (koszykówki) gra w Toyota Center w Downtown.
* '''Houston SaberCats''' - miejska drużyna Major League Rugby (rugby union) gra na stadionie Aveva w Houston Sports Park na zachód od South Freeway (SH-288) między 610 a obwodnicą.
* '''Houston Dynamo''' (Major League Soccer/MLS) i Houston Dash (National Women's Soccer League/NWSL) grają na stadionie PNC, w Downtown, naprzeciwko Minute Maid Park.
* '''Houston Motocross''', zależny. 22 maja. Fabryczne wyścigi motocrossowe z całego świata. Ścigają się raz w roku. Bezpłatny.

==== Sporty studenckie ====
Houston ma cztery uniwersytety, których drużyny sportowe grają w najwyższej lidze NCAA Division I:

* {{Znacznik|Houston Cougars|29.72149|-95.34935|typ=atrakcja}}'''[https://uhcougars.com/ Houston Cougars]'''. Drużyny reprezentujące największą szkołę w mieście, University of Houston, rywalizują w American Athletic Conference, ale mają dołączyć do konferencji Big 12 w 2023 roku. Większość obiektów sportowych znajduje się na terenie kampusu, a najbardziej znanym jest stadion TDECU, który został otwarty w 2014 na terenie dawnego stadionu piłkarskiego Robertson Stadium i Fertitta Center (koszykówka). 
* {{Znacznik|Rice Owls|29.71523|-95.40875|typ=atrakcja}}'''[https://riceowls.com/ Rice Owls]'''. Rice University, najważniejsza prywatna szkoła w mieście, pozostała w Conference USA podczas niemal ciągłych zmian konferencyjnych na początku 2010 roku, ale przeniesie się na American Athletic Conference w 2023 roku. Podobnie jak w przypadku UH, główne miejsca Rice znajdują się na terenie kampusu, m.in. im Rice Stadium (piłka nożna), Tudor Fieldhouse (koszykówka) i Reckling Park (baseball). 
* {{Znacznik|Texas Southern Tigers|29.72093|-95.36249|typ=atrakcja}}'''[https://tsusports.com/ Texas Southern Tigers]'''. Szczególnie interesujące dla odwiedzających Afroamerykanów lub osób zainteresowanych kulturą afroamerykańską są zespoły reprezentujące Texas Southern University, historycznie czarny uniwersytet w mieście. Tygrysy konkurują z innymi HBCU na konferencji południowo-zachodniej lekkoatletyki. W przeciwieństwie do Houston i Rice, których drużyny piłkarskie grają w FBS najwyższego poziomu, futbol Texas Southern jest na drugim poziomie FCS. Większość miejsc znajduje się również na terenie kampusu; drużyna piłkarska ma stadion na terenie kampusu, ale od czasu do czasu korzysta ze stadionu NRG. edytować
* '''[https://hcuhuskies.com/ Houston Christian Huskies]'''. Houston Christian University (przemianowany z Houston Baptist University we wrześniu 2022), stosunkowo nowy dodatek do Division I, znajduje się w okolicy Sharpstown wzdłuż autostrady Southwest. Husky dołączyły do ​​Konferencji Southland na poziomie FCS w 2013 roku i rozpoczęły wtedy program piłkarski.

=== Teatry ===
Mieszkańcy Houston lubią teatr, a społeczność wspiera wiele rodzajów zespołów artystycznych. Większość teatrów zawodowych skupia się w Dzielnicy Teatralnej, ale inne teatry znajdują się w różnych dzielnicach miasta. Żywa kultura Houston obejmuje również liczne organizacje teatralne i kilka dobrze cenionych programów uniwersyteckich.

Główne śródmiejskie miejsca sztuki widowiskowej to The Wortham Center, [https://www.thehobbycenter.org/ Hobby Center], Jones Hall i [https://www.alleytheatre.org/alley/Default_EN.asp Alley Theatre].

==Praca==

== Nauka ==
Houston jest siedzibą jednego z najlepszych uniwersytetów w kraju, '''[https://www.rice.edu/ Rice University]'''. Jego pięknie zalesiony kampus jest idealnym miejscem na popołudniowy spacer lub jogging z bliskimi. '''[https://www.bcm.edu/ Baylor College of Medicine]''' jest jedną z najlepszych szkół medycznych w kraju, choć nie przyjmuje studentów. Jest także domem dla University of Houston, St. Thomas University, Texas Southern University i Houston Christian University.

== Zakupy ==
Wiele centrów handlowych koncentruje się na zachód od centrum miasta, w Uptown.

Ogólnie ceny w Houston są niższe niż w innych dużych miastach USA.

Bardzo popularnym miejscem na zakupy w Houston jest Houston Galleria. Galleria jest największym centrum handlowym w Teksasie i dziewiątym co do wielkości w Stanach Zjednoczonych. W Galerii można znaleźć ludzi robiących zakupy w ekskluzywnych sklepach, takich jak Bebe, Coach, Neiman Marcus, Cartier, Gucci, Macy's, Tiffany &amp; Co., Saks Fifth Avenue, The Sharper Image, Ralph Lauren Collection, Louis Vuitton i jedyny w Houston Nordstrom. Można również spotkać ludzi jeżdżących na łyżwach na lodowisku na dolnym piętrze. Znajdziesz tu również salony paznokci, 375 sklepów, restauracje i dwa hotele Westin.

=== Artykuły spożywcze i inne podstawowe ===
Główne sieci supermarketów w Houston to Kroger, Randall's (należący do Albertsons), H-E-B i Fiesta Mart. Ponadto największa w kraju sieć sklepów dyskontowych, Walmart, ma kilka sklepów w Houston, z których większość jest również otwarta przez całą dobę, a większość sklepów Kroger w Houston jest również otwarta przez całą dobę. Ponadto w okolicy można znaleźć wiele specjalistycznych i ekologicznych supermarketów, takich jak Whole Foods Market, Central Market, Sprouts Farmers Market i Trader Joe's.

Ze względu na ogromną populację emigrantów i imigrantów, Houston oferuje również wiele etnicznych sklepów spożywczych, w tym indyjskich, filipińskich, pakistańskich, chińskich, wietnamskich, japońskich i oczywiście meksykańskich.

== Gastronomia ==
Houston ma znakomite lokale gastronomiczne i jest powszechnie uważane za najbardziej zorientowane na restauracje miasto w Stanach Zjednoczonych, z kwitnącą społecznością etnicznych restauracji, wspaniałymi restauracjami Tex-Mex, klasycznymi teksaskimi stekami i owocami morza z Zatoki Meksykańskiej, a także restauracjami sieciowymi. Świetna scena kulinarna w Houston eksplodowała, a Downtown, Montrose, Midtown i Heights (w tym Washington Corridor) stały się epicentrum tego, co jest teraz na czasie i dziejowe.

Chociaż wysokiej jakości, autentyczne meksykańskie jedzenie można znaleźć w dowolnym miejscu w mieście (aby uzyskać najlepsze niespodzianki, wstąp do jakiejkolwiek nieokreślonej taquerii i zamów prawie wszystko na chybił trafił), najlepsze etniczne restauracje można znaleźć w West Houston - w szczególności obszar na zachód od autostrady 59 i na południe od I-10, ze wszystkim, od Bliskiego Wschodu, przez Etiopę, po Bośnię. Tętniąca życiem dzielnica Mahatma Gandhi wokół Hillcroft Street to miejsce, w którym można skosztować najwyższej klasy kuchni indyjskiej i pakistańskiej. W minionych latach szedłeś na wschód od centrum lub do Midtown, aby uzyskać chińską lub wietnamską kuchnię (odpowiednio); obecnie nowe Chinatown (lub czasami „Asiatown”) to nowy punkt kompleksowej obsługi dla twoich zachcianek. Leżące na północ od I-10 Long Point Drive i North Gessner oferują zatłoczone koreańskie knajpy, fantastyczne ciężarówki taco i ukryte tajskie perełki.

Gwiazdy z rodzinnego miasta, takie jak Monica Pope (T'afia) i Bryan Caswell (Reef, Little Big's, El Real), debiutują w programach telewizyjnych, takich jak Top Chef i Food Network, a coraz więcej szefów kuchni i restauracji otrzymuje nazwiska- sprawdzono w mediach (takich jak magazyn GQ, listy Best Of lub ogłoszenie przez Bon Appetit z Houston jako najlepsze miasto kulinarne w Teksasie) i zdobywając nominacje do nagród (Randy Rucker's Bootsie's Heritage Cafe otrzymał nagrodę James Beard Award dla najlepszej nowej Restauracji - &quot;Oscary restauracyjnego świata&quot;), kulinarna scena Houston wydaje się powoli, ale pewnie zajmować miejsce na scenie narodowej.

=== Jedzenie lokalne ===
Jak każde miasto z szanowaną, modną sceną kulinarną, najlepsze restauracje w Houston wydają się obecnie skupiać się na tym, co sezonowe i lokalne (och, a Houston właśnie wchodzi do wykwintnych food trucków), a także stają się coraz bardziej widoczne w sklepach. Świeże produkty do wyszukania to pomidory, słodka cebula „1015” (nie tak słodka jak odmiana hawajska, ale całkiem imponująca), arbuz, truskawki, brzoskwinie, kukurydza, marchew i kwiaty dyni. Poszukaj lokalnego sera z Houston Dairymaids – które wytwarzają niemal każdą odmianę, jaką możesz wymyślić – oraz chleba wypiekanego codziennie i wysyłanego do restauracji z piekarni Slow Dough Bakery. Mieszkańcy Houston są tak samo szaleni na punkcie raków (nie ma tu „raków”, Yankee), jak w Luizjanie, podobnie jak sumy i owoce morza z Zatoki Meksykańskiej, takie jak lucjan, krab niebieski i krewetki; zyskują na popularności gatunki lokalne, które wcześniej były pomijane, takie jak tuńczyk czarnopłetwy, płytecznik, granik, almaco jack i chroma. Houston zawsze miał stały dostęp do ostryg z Galveston Bay, ale program „apelacji” ostryg został ożywiony, co oznacza, że ​​wysokiej jakości okazy są oznakowane ich rafą, podobnie jak znane odmiany ze wschodu i zachodu wybrzeża - szukaj odmian, takich jak Ladies Pass i Pepper Grove.

== Picie ==
=== Lokalne piwo ===
* {{Znacznik|'''The Saint Arnold Brewery'''|29.77116|-95.34854 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.saintarnold.com/ The Saint Arnold Brewery]'''. Zapowiadany jako najstarszy minibrowar w Teksasie. Ich napary są często sprzedawane w lokalnych barach. Bardzo popularne piwa to Texas Wheat, Oktoberfest (od sierpnia do października) i Christmas Ale (od listopada do grudnia). Zwiedzanie browaru jest otwarte od poniedziałku do piątku od 15:00 do 16:15 oraz w soboty od 11:00 do 14:00. 
* '''[https://www.karbachbrewing.com/ Karbach Brewing Co]''', 2032 Karbach St. Ogródek piwny/patio czynne od poniedziałku do piątku 14:30-21:00, sobota - 21:00, niedziela - 17:30. Buduje rozbudowę browaru i restauracji/browaru. 
* '''[https://www.buffbrew.com/ Buffalo Bayou Brewing Company]''', 5301 Nolda St. W korytarzu w Waszyngtonie. Skupili się na recepturze Witbier i jej ciekawej odmianie. Zwiedzanie/godziny degustacji sobota w południe do 15:00. 
* '''[https://8thwonder.com/ 8th Wonder Brewing Company]''', 2202 Dallas St (''w EaDo w pobliżu BBVA Stadium''). Karczma otwarta Czw Pt 5-22:00, Sob.20:00, Nd.20:00. Świetne na kilka piw przed meczem w Dynamo z dala od zgiełku w Lucky's i Little Woodrow's.

=== Lokalna kawa ===
* '''Palarnia kawy Xela''', 4409 Canal St, ☏ +1-713-640-5189. 8.00-14.00 (nieczynne we wtorek). Palarnia kawy serwująca świeżo paloną kawę za pomocą naparu wsadowego i przelewowego (pojedynczego pochodzenia), a także napoje espresso. Ganek z przodu i patio z tyłu sprawiają, że jest to doskonałe miejsce na wypicie świeżego drinka, gdy pozwala na to pogoda. Czarna kawa: 2,00 USD; jedno pochodzenie dla 2 osób: 5,00 $; tacos na śniadanie 2,50 USD. 
* '''[https://www.blacksmithhouston.com/ Blacksmith]''', 1018 Westheimer Rd, ☏ +1-832-360-7470. Codziennie 7-17. Kawiarnia serwująca świeżo paloną kawę (napar partiami i przelewy), napoje espresso oraz mieszankę opcji śniadaniowych i lunchowych. Ceny napojów kawowych wahają się od 3,00 USD (codzienny napar wsadowy) do ~5,00 USD za latte. Wszystkie opcje jedzenia kosztują 15 USD lub mniej.

== Imprezy ==
* '''Houston CaribFest'''. Celebracja kultur karaibskich/zachodnioindyjskich. 
* '''[https://www.thehoustonartcarparade.com/ Art Car Parade]''', biegnie wzdłuż Allen Parkway. Maj. Parada, którą trzeba zobaczyć, żeby uwierzyć. Na przykład w 2010 roku pojawiły się motocykle typu cupcake, ziejące ogniem samochody z kurczakami i wiele innych spektakularnych samochodów. W pobliżu są sprzedawcy sprzedający wodę, kapelusze i jedzenie. Może być bardzo gorąco! Bezpłatny. 
* '''[https://www.rodeohouston.com/ Houston Livestock Show &amp; Rodeo]''', Reliant Park. Marzec. HLSR to jedna z największych wystaw rozrywkowych i hodowlanych w Teksasie. Działa przez 20 dni i obejmuje zajęcia dla wszystkich. Rodeo w Houston jest uważane za „podpisowe wydarzenie” miasta, podobnie jak „Mardi Gras” w Nowym Orleanie, Texas State Fair w Dallas, Comic-Con w San Diego i „Ball Drop” w Nowym Jorku.
* '''McDonald's Houston Children's Festival''', kwiecień. Prawdopodobnie największy festiwal dziecięcy w Stanach Zjednoczonych. Działa przez 2 dni i obejmuje zajęcia dla dzieci w każdym wieku, w tym malowanie twarzy, pokazy sceniczne i wiele więcej. Festiwal odbywa się zwykle w pierwszy weekend kwietnia.
* '''Houston Gay Pride Parade''', Śródmieście. Czerwiec. Houston Gay Pride Parade and Festival to coroczna impreza upamiętniająca społeczność LGBT w mieście. Parada to barwna i kampowa impreza. Widzisz ludzi w każdym wieku i narodowości, w tym rodziny, drag queens i ludzi ubranych w kampy, kitch lub kostiumy. Bezpłatny
* '''[https://www.texrenfest.com/ Texas Renaissance Festival]''', Todd Mission, październik i listopad. Położony godzinę poza centrum Houston, Texas Renaissance Festival („Ren Fest”) odbywa się w weekendy od października do listopada. Goście mogą uczestniczyć w strojach. Bilety kosztują od 20-40 $.

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
Polecany na tanie noclegi na lotnisku Intercontinental na międzylądowania:

* {{Znacznik|'''Super 8 Intercontinental Houston TX'''|29.981796 |-95.28265|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Super 8 Intercontinental Houston TX''', 7010 Will Clayton Parkway, Humble, TX, 77338. Dom jest bardzo prosty, ale czysty i wygodny. Śniadanie od 6:00 do 9:00 w cenie, bezpłatny transfer na lotnisko iz powrotem, klimatyzacja. Cena: od 40 USD do 75 USD za noc

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Super 8 Intercontinental Houston TX'''|29.7589 |-95.3614|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Magnolia Hotel Houston''', 1100 Texas St, Houston, TX 77002 wikipediawikidata. Hotel średniej klasy w 22-piętrowym budynku z lat 20. XX wieku. Kiedy został zbudowany, był najwyższym budynkiem w Houston.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''The Houstonian Hotel'''|29.7681 |-95.4587|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''The Houstonian Hotel, Club &amp; Spa'''. Luksusowy hotel na wsi, 10 km na zachód od centrum.
* {{Znacznik|'''Marriott Marquis Houston'''|29.7543 |-95.3579|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Marriott Marquis Houston'''. Czterogwiazdkowy hotel biznesowy z 1000 pokojami, tuż obok Centrum Kongresowego (połączonego kładką dla pieszych), 400 metrów od stadionu baseballowego. Funkcja: ★★★★.
* {{Znacznik|'''JW Marriott Downtown Houston'''|29.7584 |-95.3641|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''JW Marriott Downtown Houston''', 806 Main Street wikipediawikidane. 5-gwiazdkowa nieruchomość w centrum miasta. Zajmuje 22-piętrowy budynek Carter Building, który został zbudowany jako budynek biurowy w latach 1909-10 i był kiedyś najwyższym budynkiem w Houston.

== Kontakt ==
=== Telefon ===
Houston ma kilka numerów kierunkowych i '''obowiązkowy numer 10-cyfrowy'''. W przypadku dowolnego numeru, nawet w ramach własnego numeru kierunkowego, musisz wybrać numer kierunkowy + ''numer''. W przypadku połączeń lokalnych nie należy wybierać cyfry 1+ ani 0+ przed numerem. Niektóre połączenia w Houston są uważane za połączenia zamiejscowe, a dla tych należy wybrać ''1 + numer kierunkowy + numer''.

Numery kierunkowe Houston to: 713, 281, 346 i 832.

=== Internet ===
Na Międzynarodowym Lotnisku George'a Busha połączenie bezprzewodowe jest płatne i organizowane przez Boingo (sieć bezprzewodowa Boingo Hotspot). Ze strony powitalnej Boingo można również wybrać (wolne) sponsorowane bezpłatne łącze internetowe, które wystarczy na godzinę. Czasami po godzinie można było otworzyć kolejne połączenie sponsorowane.

== Bezpieczeństwo ==
=== Przestępczość ===
Choć nie tak niesławne jak [[Detroit]], [[Baltimore]] czy [[Memphis]], wskaźnik przestępczości w Houston jest wysoki, a miasto ma wśród Teksańczyków opinię niebezpiecznego miasta. Houston jest największym ośrodkiem handlu ludźmi do Stanów Zjednoczonych, a także głównym ośrodkiem handlu narkotykami i bronią. Niektóre obszary Houston są bardziej niebezpieczne niż inne, w tym obszar w obrębie pętli 610 po wschodniej stronie i niektóre obszary w południowo-zachodnim Houston w pobliżu obwodnicy 8 (Sam Houston Tollway).

Zgodnie z ogólną zasadą, w nocy należy unikać obszarów lub części Spring Branch, Alief, Fondren Southwest, Sharpstown, Hiram Clarke i Gulfton. Nawet w ciągu dnia najlepiej jest zachować szczególną ostrożność na tych obszarach, ponieważ są tam stosunkowo duże populacje bezdomnych i umiarkowany poziom aktywności gangów. Obszary Trzecia i Piąta dzielnica oraz południowo-wschodnia/południowo-środkowa (South Park, Sunnyside, South Acres, Yellowstone) powinny być unikane w dzień iw nocy, ponieważ na tych obszarach powszechne są przestępstwa z użyciem przemocy. Wiadomo, że elementy przestępcze w Houston biorą na cel przypadkowych ludzi. Centrum miasta jest stosunkowo bezpieczne w ciągu dnia, ale szczególną ostrożność należy zachować we wczesnych godzinach porannych i wieczornych, a najlepiej unikać centrum miasta w nocy, zwłaszcza jeśli jesteś sam.

Podróżujący do Houston powinni przestrzegać powszechnych procedur bezpieczeństwa: trzymać się z dala od opuszczonych obszarów w środku nocy, przechowywać kosztowności poza zasięgiem wzroku, trzymać torebki i portfele w bezpiecznym miejscu i zawsze wkładać kosztowności do bagażnika samochodu. Zadzwoń pod numer 911, aby uzyskać pomoc w nagłych wypadkach lub zgłoś przestępstwo w toku. Aby uzyskać pomoc niezwiązaną z nagłymi wypadkami i przestępstwa, które nie są w toku, takie jak drobny napad, kradzież samochodu, wtargnięcie do domu, zniszczenie mienia i kradzież, zadzwoń pod numer 713-884-3131 i poproś o pomoc policji. Departament Policji w Houston pozwala również obywatelom na składanie raportów online dotyczących drobnych uszkodzeń mienia i kradzieży, jeśli ich straty nie przekraczają 5000 USD. Mieszkańcy Teksasu mogą nosić ukrytą broń palną po ukończeniu szkolenia i dokładnym sprawdzeniu przeszłości.

=== Klęski żywiołowe ===
Podobnie jak większość wybrzeża Zatoki Meksykańskiej, Houston jest bardzo podatne na huragany. Jeśli prognozuje się, że huragan spadnie na ląd w dowolnym miejscu w pobliżu Houston, posłuchaj urzędników i postępuj zgodnie z obowiązkowymi nakazami ewakuacji, jeśli ma to zastosowanie. Nawet jeśli nie ma obowiązkowego nakazu ewakuacji, rozważ unikanie miasta, jeśli nadchodzi huragan – urzędnicy mogą wahać się przed nakazem ewakuacji, nawet w trudnych sytuacjach, ponieważ miasto jest tak ogromne. Ostatnim dużym huraganem, który uderzył w Houston, był huragan Harvey w 2017 roku, który spowodował historyczne powodzie i rozległe zniszczenia. Nawet tropikalne depresje i burze mogą stanowić realne zagrożenie, ponieważ burza tropikalna Imelda uderzyła we wrześniu 2019 i przyniosła powodzie, które na niektórych obszarach dorównywały, a nawet przewyższały Harvey. Sezon huraganów trwa od czerwca do listopada, osiągając szczyt we wrześniu.

Houston jest bardzo gorące i wilgotne latem, z temperaturami około 31-38°C (87-100°F), podobnymi do tropikalnych miast, takich jak [[Manila]] czy [[Panama (miasto)|Panama City]] latem. Jednak zimą Houston może być łagodne, a temperatury wahają się od -1 - 18 ° C (30-64 ° F), a klimat zimowy jest zwykle podobny do zim w pozostałej części południowych Stanów Zjednoczonych lub w południowej Kalifornii.

=== METRO Rail ===
Zachowaj ostrożność zbliżając się do torów METRO Rail, zwłaszcza na skrzyżowaniach.

'''Kieruj się znakami''', ponieważ pociągi poruszają się bardzo szybko i jeżdżą prawie o każdej porze dnia i nocy. Działa prawie bezgłośnie. Na wielu ulicach skręcanie w lewo nie jest dozwolone. Uważaj także na znaki i sygnalizatory, ponieważ niektóre zmienią się w miarę zbliżania się pociągów. Nie jeździj po torach, ponieważ istnieją duże, wzniesione białe kopuły, które oddzielają jezdnię od linii kolejowej. W niektórych obszarach znaki mogą wskazywać, że jazda (lub chodzenie) po torach jest dozwolona (tylko w Texas Medical Center), ale upewnij się, że jest to bezpieczne.

Przejeżdżaj przez tory '''tylko''' wtedy, gdy masz pewność, że jest to bezpieczne, zwłaszcza '''w nocy''', ponieważ nadjeżdżający pociąg może nie być słyszalny przez kierowcę w samochodzie.

== Informacje turystyczne ==
'''Centrum Kongresowe i Turystyczne Greater Houston''' prowadzi [https://www.visithoustontexas.com/ Centrum Odwiedzających Houston]. Centrum znajduje się w samym sercu Houston przy 901 Bagby (róg ulic Bagby i Walker), na pierwszym piętrze zabytkowego ratusza. Znajdź informacje o historii, atrakcjach, restauracjach, hotelach, kierunkach, mapach, zakupach Houston i obejrzyj 11-minutowy film o Houston. Znajdziesz ponad 10 000 broszur i czasopism, które pomogą Ci zaplanować wizytę w rejonie Houston. Centrum czynne jest od poniedziałku do soboty w godzinach od 9:00 do 16:00

* '''[https://meditationinhouston.org/ Lekcje medytacji dla początkujących]'''. Medytacje relaksacyjne i zajęcia medytacyjne w celu zwiększenia wewnętrznego spokoju.
Jeśli to nie twoja sprawa. Wypróbuj prostą rzecz, jaką większość mieszkańców Houston robi, gdy muszą uwolnić się od napięć związanych z szaleństwem wielkiego miasta: wybierz się na spacer po pięknych parkach lub idź na spacer i na zakupy w centrum miasta. Jeśli znasz kogoś, kto mieszka w Houston, możesz zjeść lunch w piękny wiosenny dzień na zewnątrz. Czasami najbardziej relaksujące i spokojne rzeczy nie zawsze wiążą się z pieniędzmi.

=== Konsulaty ===
Houston jest domem dla wielu ludzi różnych narodowości i środowisk językowych. Dlatego wiele krajów utworzyło konsulaty świadczące pełen zakres usług (Konsulat Generalny) w Houston, aby świadczyć usługi konsularne swoim obywatelom mieszkającym w Teksasie i sąsiednich stanach w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, a także usługi wizowe dla innych, którzy chcą odwiedzić ich odpowiednich krajach (jeśli jest to wymagane). Konsulaty honorowe służą celom handlowym i biznesowym i oferują ograniczone usługi konsularne lub nie oferują ich wcale, z wyjątkiem sytuacji awaryjnych. Większość konsulatów znajduje się w okolicach Galerii/Uptown i dzielnicach West Inner Loop, na zachód od centrum. Mogą również znajdować się w innych częściach miasta:

* [[Plik:Flag of Angola.svg|20px]] '''Angola''', 3040 Post Oak Blvd # 780, ☏ +1-713-212-3840. Pn-Pt 9:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Argentina.svg|20px]] '''Argentyna''', 2200 West Loop S, Ste 1025 (''zachodnia strona I-610 między San Felipe i Westheimer''), ☏ +1 713 871-8935, faks: +1 713 871-0639. Pn-Pt 9:00-13:00. Tel: 832-279-5096 tylko w nagłych wypadkach. edytować
* [[Plik:Flag of Australia.svg|20px]] '''Australia''' (Honorowy), 3009 Post Oak Blvd, Ste #1310, ☏ +1 832 962-8420, faks: +1 832 831-2022. 
* [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] '''Belgia''' (Honorowy), 2009 Lubbock St, ☏ +1 713 426-3933, faks: +1 713 224-1120, Houston@diplobel.org. 
* [[Plik:Flag of Bolivia.svg|20px]] '''Boliwia''', 2401 z widokiem na fontannę Dr Suite 110, ☏ +1-832-916-4200. Pn-Pt 9:00-15:00. 
* [[Plik:Flag of Brazil.svg|20px]] '''Brazylia''', Park Tower North, 1233 West Loop S, Ste 1150, ☏ +1 713 961-3063, faks: +1 713 961-3070, consbras@brazilhouston.org. Pn-Pt 9AM-południe, tylko po wcześniejszym umówieniu. NE od skrzyżowania I-610 i Post Oak Blvd. Dostęp z wyjścia nr 9 (San Felipe Rd Post Oak Blvd) z pasów w kierunku północnym i nr 9B (Post Oak Blvd) z pasów w kierunku południowym
* [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] '''Kanada''' (Honorowy), San Felipe Plaza, 5847 San Felipe St Ste 1700 (SE od skrzyżowania San Felipe St i Augusta Dr, 2,7 km na zachód od I-610), ☏ +1 713 821-1440, faks: + 1 713 821-1611, hston-td@international.gc.ca. NE od skrzyżowania I-610 i Post Oak Blvd. Dostęp od zjazdu nr 9 (San Felipe Rd Post Oak Blvd) z pasów w kierunku północnym i nr 9B (Post Oak Blvd) z pasów w kierunku południowym i idź na zachód wzdłuż San Felipe St do Augusta Dr.
* [[Plik:Flag of Chile.svg|20px]] '''Chile''', 1300 Post Oak Blvd, Suite 1130, ☏ +1 713 621-5853, faks: +1 713 621-8672. edytować
* [[Plik:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|20px]] '''Chiny''', 3417 Montrose Blvd, ☏ +1 713 520-1462, faks: +1 713 521-3064. W związku z napięciami między USA a Chinami rząd USA nakazał zamknięcie konsulatu w Houston. Wszystkimi sprawami konsularnymi zajmuje się teraz chińska ambasada w Waszyngtonie
* [[Plik:Flag of Colombia.svg|20px]] '''Kolumbia''', 2400 Augusta Dr #400, ☏ +1-713-527-8919, chouston@cancilleria.gov.co. Pn-Pt 8:30-13:30. 
* [[Plik:Flag of Costa Rica.svg|20px]] '''Kostaryka''', 3100 Wilcrest Dr #260, ☏ +1-713-266-0484. Pn-Pt 9:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Ecuador.svg|20px]] '''Ekwador''', 2603 Augusta Dr Ste #810, ☏ +1 713 572-8731, cecuhouston@mmrree.gov.ec. Pn-Pt 9:00-13:00.
* [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] '''Egipt''', 5718 Westheimer Rd Suite #1350, ☏ +1-713-961-4915. Pn-Pt 9:30-13:30. =
* [[Plik:Flag of El Salvador.svg|20px]] '''Salwador''', 8300 Bissonet St, Suite 400 (''duży biurowiec NE od skrzyżowania Bissonet i Gessner Rd, po drugiej stronie ulicy od cmentarza Emanuel Memorial Pk''), ☏ +1 346 571-5198. Pn-Pt 9:00-16:00. 
* [[Plik:Flag of Equatorial Guinea.svg|20px]] '''Gwinea Równikowa''', 6401 Southwest Fwy, ☏ +1-713-776-9900. 
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja''', 777 Post Oak Blvd Ste 600. edytuj
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', 1330 Post Oak Blvd Ste 1850, ☏ +1 713 627-7770, faks: +1 713 627-0506. Pn-Pt 9AM-południe. 
* [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Grecja'', 520 Post Oak Blvd., Suite 450, ☏ +1 713 840-7522, +1 713 840-7523, faks: +1 713 840-0614, grcon.hou@mfa.gr. Pn-Pt 9:00-16:00. 
* [[Plik:Flag of Guatemala.svg|20px]] '''Gwatemala''', 6300 Richmond Ave Suite nr 103, Houston 77057, ☏ +1 713 953-9531. Pn-Pt 8:00-15:00. Mają też „mobilne konsulaty” na kilka dni raz w miesiącu lub co drugi miesiąc dla swoich obywateli mieszkających w innych miastach w Teksasie, Oklahomie, Kansas i Arkansas. Sprawdź ich stronę internetową pod kątem dat, godzin i lokalizacji. 
* '''Honduras''', 3731 Briarpark Dr Suite nr 155, tel. +1 346 201-6711. Pn-Pt 9:00-15:30. 
* [[Plik:Flag of India.svg|20px]] '''Indie''', 4300 Scotland St, ☏ +1 713 626-2148, +1 713 626-2149, faks: +1 713 626-2450. Sam konsulat zajmuje się sprawami w nagłych wypadkach, paszportami TATKAAL i innymi usługami, które nie są zlecane firmie Cox &amp; King (patrz poniżej) 
** '''Cox &amp; King Global Services LLC (CKGS)''', 1001 Texas Ave, Suite #550, ☏ +1 917 444-7911, +1 917 444-7752. Pon.–Pt. 9:00-17:00 Tylko po wcześniejszym umówieniu. Przyjmują i przetwarzają wnioski o indyjskie paszporty, wizy, karty OCI, karty PIO oraz wnioski o zrzeczenie się indyjskiego obywatelstwa. 
* [[Plik:Flag of Indonesia.svg|20px]] '''Indonezja''', 10900 Richmond Ave, ☏ +1 713 785-1691. od poniedziałku do piątku 9:00-17:00; Konsularne i wizowe od poniedziałku do piątku od 9:00 do 13:00, od 9:00 do 12:00.
* [[Plik:Flag of Ireland.svg|20px]] '''Irlandia''' (Honorowy), 2630 Sutton Ct, ☏ +1 713 961-5263, faks: +1 970-925-7900. 
* [[Plik:Flag of Israel.svg|20px]] '''Izrael''', 24 Greenway Plaza, Suite 1500 (Greenway Plaza), ☏ +1 832 301-3500, consular.dep@houston.mfa.gov.il. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''', 1300 Post Oak Blvd Ste 660, ☏ +1 713 850-7520, faks: +1 713 850-9113, italcons.houston@esteri.it. Pn Wt Cz Pt 9:00-12:30. 
* [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] '''Japonia''', 2 Houston Center Bldg 909 Fannin St Ste 3000, ☏ +1 713 652-2977, faks: +1 713 651-7822, info@cgjhouston.org.
* [[Plik:Flag of Mexico.svg|20px]] '''Meksyk''', 4507 San Jacinto St, ☏ +1713271-6800, faks: +1713779-0701. Meksyk posiada dodatkowe konsulaty w Austin, Brownsville, Dallas, Del Rio, Eagle Pass, El Paso, Laredo, McAllen i San Antonio
* [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''Holandia''' (Wyróżnienie), houston@nlconsulate.com. edytować
* [[Plik:Flag of New Zealand.svg|20px]] '''Nowa Zelandia''' (Honorowy), St. Philip ('''45 mil na zachód od Houston'''), ☏ +1713973-8680, faks: +1713481-8320, kkelly@nzhouston.com. 
* [[Plik:Flag of Nicaragua.svg|20px]] '''Nikaragua''', 6009 Richmond Ave # 100, ☏ +1-713-789-2762. Pn-Pt 9:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Norway.svg|20px]] '''Norwegia''', 3410 West Dallas St, Suite nr 100, ☏ +1 281 620-4200, faks: +1 713 620-4290, cq-houston@mfa.no. Pn-Pt 9:00-16:00. 
* [[Plik:Flag of Pakistan.svg|20px]] '''Pakistan''', 11850 Jones Rd, ☏ +1281890-2223. 
* [[Plik:Flag of Panama.svg|20px]] '''Panama''', 24 Greenway Square Ste 710, ☏ +1-713-622-4 Pn-Pt 9:00-15:00. 
* [[Plik:Flag of Peru.svg|20px]] '''Peru''', 5177 Richmond Ave #695, ☏ +1-713-355-9 
* [[Plik:Flag of the Philippines.svg|20px]] '''Filipiny''', 9990 Richmond Ave #100N, ☏ +1-346-293-8773, houston.pcg@dfa.gov.ph. Pn-Pt 9:00-15:00. 
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''Polska''', 3040 Post Oak Blvd 8th Floor, ☏ +1-713-993-9685, fax: +1 713 993 9685, houston.kg.secretariat@msz.gov.pl. 
* [[Plik:Flag of Portugal.svg|20px]] '''Portugalia''' (Honorowy), 721 Buckingham Drive, ☏ +1 713 515-5272. 
* [[Plik:Flag of Qatar.svg|20px]] '''Katar''', 1990 Post Oak Blvd #900, ☏ +1-713-355-8221, houston@mofa.gov.qa. Linia alarmowa to +1-844-355-8221 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''' (Honorowy), 19927 Parsons Green Ct., Katy TX, ☏ +1-713-629-1551, faks: +1-713-629-1553, nick@cubisinteractive.com. pisanie@popovici.com
* [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] '''Rosja''', 1333 West Loop S, apartament nr 1300, ☏ +1 713 337-3300. Pn-Pt 9AM-południe. NE od skrzyżowania I-610 i Post Oak Blvd. Dostęp od zjazdu nr 9 (San Felipe Rd Post Oak Blvd) z pasów w kierunku północnym i nr 9B (Post Oak Blvd) z pasów w kierunku południowym 
* [[Plik:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] '''Arabia Saudyjska''', 5718 Westheimer Rd, Suite #1500, ☏ +1-713-785-5577. Pn-Pt 9:00-16:00. 
* [[Plik:Flag of South Korea.svg|20px]] '''Korea Południowa''', Republika 1990 Post Oak Blvd #1250, ☏ +1-713-961-0186. 
* [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] '''Hiszpania''', 1800 Bering Dr Ste 660 (''Wraz z Bering Dr na południe od''), ☏ +1 713 783-6200, faks: +1 713 783-6166, cog.houston@maec.es. 
* [[Plik:Flag of Sweden.svg|20px]] '''Szwecja''', 3730 Kirby Drive, Suite 805, ☏ +1 713 953 1417, faks: +1 713 953 7776, houston@consulateofsweden.org. Obsługuje południowy Teksas, Oklahoma i Arkansas. 
* [[Plik:Flag_of_the_Republic_of_China.svg|20px]] '''Tajwan''' (Taipei Economic &amp; Cultural Office (TECO)), 11 Greenway Plaza, Suite #2006, ☏ +1 713 626-7445, faks: +1 713 626-0990. Na północny zachód od skrzyżowania Greenway Plaza Blvd i Edloe St, na północ od zjazdu Edloe St z autostrady I-69/US Hwy 59. 
* [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] '''Turcja''', 1990 Post Oak Blvd, Suite #1300, ☏ +1 713 622-5849, numer bezpłatny: +1 888 566-7656, consulate.houston@mfa.gov.tr. Pn-Pt 9:00-16:00; wejście tylko od 9 rano do południa. 
* [[Plik:Flag of Ukraine.svg|20px]] '''Ukraina''' (Honorowy), 123 N Post Oak, Suite #410, ☏ +1 281 242-6654. Pn-Pt 9:00-15:00. 
* [[Plik:Flag of United Arab Emirates.svg|20px]] '''Zjednoczone Emiraty Arabskie''', 7505 Main St #510, ☏ +1-832-956-6666. Pn-Pt 9:00-16:00. 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Wielka Brytania''', 1301 Fannin Street, Suite #2400, ☏ +1 713 210-4000, faks: +1 713 659-7094. 
* [[Plik:Flag of Uruguay.svg|20px]] '''Urugwaj''' (honorowy), 1220 Ripple Creek Dr, ☏ +1 713-974-7855, faks: +1 713-974-1413. 
* [[Plik:Flag of Venezuela.svg|20px]] '''Wenezuela''', 2401 z widokiem na fontannę Dr. Suite 220, ☏ +1 713 974-0028, faks: +1 713 974-1413. Pn-Pt 9:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Vietnam.svg|20px]] '''Wietnam''', 5251 Westheimer Rd, Suite 1100, ☏ +1 713 850-1233, faks: +1 713 810-0159. Pn-Pt 9.00-południe (po wcześniejszym umówieniu w godzinach popołudniowych).

== Gdzie dalej ==
* '''[[Galveston]]''' — tylko około godziny jazdy na południowy wschód od miasta, mieszkańcy Houston udają się na wyspę Galveston ze względu na jej plaże, Strand, park wodny Schlitterbahn Galveston i ogrody Moody Gardens.
* '''[[Surfside (Teksas)|Surfside]]''' — kolejna plaża, mniej zatłoczona niż Galveston. Około godziny od Houston.
* W '''[[Webster (Teksas)|Webster]]''', na południowy wschód od miasta, znajduje się Centrum Kosmiczne Houston, centrum dla odwiedzających NASA Centrum Kosmiczne im. Lyndona B. Johnsona.
* '''[https://www.schlitterbahn.com/ Schlitterbahn]''' w '''[[New Braunfels]]''' (około 174 mil na zachód od Houston). Ogromny park wodny, uznany przez Travel Channel za park wodny nr 1 w Ameryce.
* '''[[Kemah]]''' — ładna promenada ze świetnymi restauracjami i atrakcjami, która znajduje się na południe od Houston i w drodze na wyspę Galveston.
* '''[https://www.bluebell.com/ Blue Bell Creameries]''' — zobacz teksańską wieś w Brenham i zwiedź mleczarnię. Około jednej godziny (75 mil) na północny zachód od Houston wzdłuż USA 290.
* '''[[Smak wybrzeża Teksasu]]''' — trasa prowadząca przez zabytki wzdłuż wybrzeża Teksasu aż do '''[[Corpus Christi]]'''.

{{Jest w|Teksas}}

[[Kategoria:Teksas]]</text>
      <sha1>qel6kwy0k6vwua88twcuq9c51r40h7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Isfahan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>831</id>
    <revision>
      <id>157424</id>
      <parentid>129865</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="906" sha1="s19yxx92xdk74mp86lbbq66flbcyddf" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje podstawowe miasto
|nazwa=Isfahan
|widok=Naghshe jahan 01.jpg
|herb=
|mapa=Isfahan city map.svg
|region=[[Isfahan (ostan)|Isfahan]]
|powierzchnia=
|prefiks=
|www=www.isfahan.ir
}}
'''Isfahan''' – miasto w [[Iran]]ie, trzecie co do wielkości. Liczy blisko 2 mln mieszkańców. Znane ze swoich wspaniałych zabytków wpisanych na listę UNESCO.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Port lotniczy Isfahan jest jednym z największych w Iranie.

=== Koleją ===
Isfahan posiada połączenie kolejowe z [[Teheran]]em.

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==

{{Jest w|Isfahan (ostan)}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Iran]]</text>
      <sha1>s19yxx92xdk74mp86lbbq66flbcyddf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Monachium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1472</id>
    <revision>
      <id>157437</id>
      <parentid>143232</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84694" sha1="ej3gr06yb2jfiwpauoa0ko8eq63ofrc" xml:space="preserve">{{Top-banner|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Monachium
 |widok        = Munchen collage.jpg
 |herb         = DEU München COA.svg
 |mapa         = Locator map M (town) in Germany.svg
 |państwo      = [[Niemcy]]
 |region       = [[Bawaria]]
 |powierzchnia = 310,43
 |prefiks      = 89
 |www          = www.muenchen.de
}}
[[Plik:Rathaus and Marienplatz from Peterskirche - August 2006.zugeschnitten.jpg|thumb|Nowy Ratusz w Monachium]]
'''Monachium''' (niem. ''München'', bawarski: ''Minga'') to stolica [[Niemcy|niemieckiego]] kraju związkowego [[Bawaria]]. Miasto ma ponad 1,5 miliona mieszkańców, co czyni go trzecim najbardziej zaludnionym miastem w Niemczech. &lt;!-- Sens?Większy Monachium, w tym jego przedmieścia, ma 2,7 miliona mieszkańców. --&gt; Region metropolitalny Monachium, który rozciąga się na miasta takie jak [[Augsburg]] lub [[Ingolstadt]], liczy ponad 5,6 miliona mieszkańców.

Położony nad rzeką Isar w południowej Bawarii, słynie z pięknej architektury, znakomitej kultury, historii i corocznego festiwalu piwa ''Oktoberfest''. Monachium ma kwitnącą scenę kulturalną i wielu podróżników jest absolutnie oszołomionych jego architekturą. Chociaż został ciężko zniszczony przez alianckie bombardowania podczas II wojny światowej, wiele z jego historycznych budynków zostało odbudowanych, w tym największy kościół, katedra Frauenkirche i słynny ratusz. Liczne atrakcje architektoniczne, imprezy sportowe, zoo, wystawy i festiwal Oktoberfest przyciągają znaczną turystykę.

Monachium jest głównym światowym centrum inżynierii, nauki, innowacji i badań, czego przykładem jest obecność dwóch uniwersytetów badawczych, wielu instytucji naukowych w mieście i okolicy oraz światowej klasy muzeów technologicznych i naukowych, takich jak Deutsches Museum i BMW Muzeum. Monachium jest głównym ośrodkiem sztuki, finansów, wydawnictw, kultury i mediów, edukacji i biznesu na całym świecie, mieszczącym kilka międzynarodowych firm. Jego gospodarka opiera się również na zaawansowanych technologicznie samochodach, sektorze usług i branżach kreatywnych, a także informatyce i biotechnologii. Cieszy się bardzo wysokim standardem i jakością życia. Monachium jest jednym z najlepiej prosperujących i najszybciej rozwijających się miast w Niemczech.

== Dzielnice ==
Monachium jest podzielone na 25 okręgów administracyjnych, ale nie zawsze pasują one do „naturalnych” dzielnic lub mają sens dla podróżnych. Dlatego wygodnie jest podzielić go na „dzielnice podróży” określone poniżej. Większość kluczowych atrakcji znajduje się w ''Altstadt'' i ''Maxvorstadt''; dzielnice ''Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt'' i ''Haidhausen'' to główne ośrodki życia nocnego. Inne obszary, choć w większości mieszkalne, zawierają ukryte klejnoty, które warto odwiedzić.

{{Mapframe|48.15|11.54|width=530|zoom=11|show=go,mask}}
{{Lista regionów
| mapa regionów =
| rozmiar mapy =
| opis mapy =

| nazwa regionu 1 = [[Monachium/Altstadt|Altstadt (Stare Miasto)]] 
| kolor regionu 1 = #D5DC76
| opis regionu 1 = Centrum miasta ze strefą dla pieszych, która jest jedną wielką ulicą handlową, oraz większość najsłynniejszych atrakcji turystycznych Monachium wokół ''Marienplatz''.

| nazwa regionu 2 = [[Monachium/Maxvorstadt|Maxvorstadt]] 
| kolor regionu 2 = #D56D76
| opis regionu 2 = ''Mózg Monachium'' ze swobodną i studencką atmosferą, w którym znajduje się większość atrakcji, których nie ma w centrum miasta, w tym słynne na całym świecie galerie ''Pinakotheken'', przytulne kawiarnie i bary oraz kilka uniwersytetów.

| nazwa regionu 3 = [[Monachium/Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt|Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt]] 
| kolor regionu 3 = #B383B3
| opis regionu 3 = Obszar życia nocnego położony bezpośrednio na południe od centrum, z licznymi kawiarniami, restauracjami, barami, klubami i teatrami, hotelami i hostelami oraz centralnym punktem monachijskiej sceny gejowskiej. Tutaj znajdziesz ''główny dworzec kolejowy w Monachium'', tereny ''Oktoberfest'' i wreszcie ''Deutsches Museum'', największe na świecie muzeum nauki i inżynierii

| nazwa regionu 4 = [[Monachium/Haidhausen|Haidhausen]] 
| kolor regionu 4 = #4F93C0
| opis regionu 4 = Wokół dworca Monachium Wschód, do którego największy w Europie przylegający obszar imprezowy ''Kultfabrik &amp; Optimolwerke'' przyciąga w każdy weekend dziesiątki tysięcy ludzi.

| nazwa regionu 5 = [[Monachium/Północ|Północ]] 
| kolor regionu 5 = #B5D29F
| opis regionu 5 = Północna część Monachium jest pełna parków, ogrodów i stref relaksu. Obejmuje dzielnicę ''Schwabing'', zdominowaną przez XIX-wieczną architekturę i słynny rozległy Ogród Angielski, park i pałac ''Nymphenburg'', ''Olympiagelände'' (miejsce igrzysk olimpijskich w 1972) z ''BMW Welt'' i ''Allianz Arena'' na dalekim północnym krańcu.

| nazwa regionu 6 = [[Monachium/Wschód|Wschód]] 
| kolor regionu 6 = #8A84A3
| opis regionu 6 = Obszar głównie mieszkalny z ekskluzywną dzielnicą na północy, dzielnicą robotniczą i ''Bavaria Film Studios'' na południu, terenami targowymi w Monachium na wschodzie i plażami ''Flaucher'' wzdłuż wschodniego brzegu rzeki Izary na zachodzie.

| nazwa regionu 7 = [[Monachium/Południowy-zachód|Południowy-zachód]] 
| kolor regionu 7 = #578E86
| opis regionu 7 = Słabo zaludniony obszar na zachodzie i głównie mieszkalny na południu, z głównymi atrakcjami ''monachijskiego zoo'' i wyspami rzeki ''Flaucher'' leżącymi we wschodniej części obszaru wzdłuż rzeki Izary. „Westpark” oferuje miejsce do wypoczynku z kilkoma azjatyckimi ogrodami i alternatywną kawiarnią na świeżym powietrzu nad małym jeziorem z częstymi występami muzycznymi na żywo.
}}

== Charakterystyka ==
[[Plik:DEU München COA.svg|thumb|upright=0.7|Herb miasta Monachium to mnich]]

=== Historia ===
[[Plik:München - Isar (24542516635).jpg|thumb|Jedno z ramion rzeki Izary w dzielnicy Altstadt]]
Rok 1158 jest najwcześniejszą datą, w której miasto zostało wymienione w dokumencie podpisanym w Augsburgu. W tym czasie Henryk Lew zbudował most nad rzeką Isar obok osady benedyktynów. Prawie dwie dekady później, w 1175 r. Monachium oficjalnie otrzymało status miasta i otrzymało fortyfikacje. W 1180 r., podczas procesu Henryka Lwa, Otto I Wittelsbach został księciem Bawarii, a Monachium przekazano biskupowi Freising. Dynastia Wittelsbach rządziłaby Bawarią do 1918 r. W 1255 r., kiedy Księstwo Bawarskie zostało podzielone na dwie części, Monachium stało się rezydencją książęcą Górnej Bawarii. Pod koniec XV wieku Monachium przeżyło odrodzenie sztuki gotyckiej: powiększono Ratusz Staromiejski (''Altes Rathaus''), a największy gotycki kościół monachijski, katedrę Frauenkirche, zbudowano w zaledwie 20 lat, poczynając od 1468 roku.

Kiedy w 1506 r. ponownie zjednoczono Bawarię, Monachium stało się jej stolicą. &lt;!-- sens? Sztuka i polityka ulegały coraz większemu wpływowi sądu, a Monachium stało się centrum niemieckiej kontrreformacji oraz sztuki renesansowej. --&gt; Liga Katolicka została założona w Monachium w 1609 roku. Podczas wojny trzydziestoletniej Monachium stało się rezydencją wyborczą. W 1632 r. miasto zostało zajęte przez szwedzkiego króla Gustawa II Adolfa.

Po I wojnie światowej miasto było w centrum niepokojów politycznych. W listopadzie 1918 r., w przededniu rewolucji, rodzina królewska uciekła z miasta. Po zamordowaniu pierwszego republikańskiego premiera Bawarii w lutym 1919 r. proklamowano Bawarską Republikę Rad, ale została ona zniesiona 3 maja 1919 r. przez wojska konserwatywne. &lt;!-- sens? W wyniku tego zamieszania w Bambergu opracowano pierwszą republikańską konstytucję uchwaloną dla Bawarii - o ile można dostać się z Monachium i nadal pozostawać pod administracją Bawarii. --&gt; Podczas gdy rząd republikański został przywrócony, Monachium stało się siedliskiem ekstremistycznej polityki, wśród której Adolf Hitler i narodowy socjalizm wyrósł na znaczeniu. W 1923 r. Hitler i jego zwolennicy, którzy skoncentrowali się w Monachium, dokonali próby obalenia Republiki Weimarskiej i przejęcia władzy. Bunt się nie powiódł, co doprowadziło do aresztowania Hitlera i tymczasowego osłabienia partii nazistowskiej, która w tamtym czasie była praktycznie nieznana poza Monachium.

Miasto ponownie stało się nazistowską twierdzą, gdy narodowi socjaliści przejęli władzę w Niemczech w 1933 roku. Narodowo-Socjalistyczna Partia Robotnicza utworzyła pierwszy obóz koncentracyjny w Dachau, 15 km na północny zachód od miasta. Ze względu na swoje znaczenie dla powstania narodowego socjalizmu, Monachium określano mianem „stolicy ruchu” („Hauptstadt der Bewegung”). Monachium było także bazą Białej Róży (''Weiße Rose''), studenckiego ruchu oporu od czerwca 1942 r. do lutego 1943 r. Jednak główni członkowie - w tym Hans i Sophie Scholl - zostali aresztowani i straceni po rozesłaniu ulotek na Uniwersytecie w Monachium. Miasto zostało poważnie uszkodzone przez alianckie bombardowania podczas II wojny światowej. 90% historycznego centrum miasta i 50% ogółem zostało zniszczone.

Po okupacji Stanów Zjednoczonych w 1945 r. Monachium zostało całkowicie przebudowane. Monachium było miejscem Igrzysk Olimpijskich w 1972 r., podczas których izraelscy sportowcy zostali zamordowani przez palestyńskich terrorystów. Nieudana próba ratowania (Niemcy nie miały nic poza zwykłą policją, aby poradzić sobie z taką sytuacją) doprowadziła do powstania GSG 9, jednej z najlepiej ocenianych grup sił specjalnych, która przetrwała chrzest bojowy zaledwie pięć lat później w udanym uwolnieniu samolotu „Landshut”, który został porwany do Mogadiszu przez palestyńskich terrorystów współpracujących z niemieckimi lewicowcami z RAF.

=== Gospodarka ===
[[File:Bmw-hochhaus 1.jpg|thumb|Siedziba BMW]]
Monachium jest niemiecką potęgą gospodarczą, a sześć z 30 spółek jest notowanych w niemieckim indeksie giełdowym DAX. Należą do nich producent luksusowych samochodów BMW, gigant elektrotechniczny Siemens i największa na świecie firma ubezpieczeniowa Allianz.

Region Monachium to centrum przemysłu lotniczego, biotechnologicznego, oprogramowania i usług. Jako największe miasto wydawnicze w Europie, w Monachium znajduje się ''Süddeutsche Zeitung'', jedna z największych i najbardziej wpływowych gazet codziennych w Niemczech. Największa w Niemczech sieć mediowa Pro7-Sat1 Media AG znajduje się we wschodnim Monachium.

Kwitnąca lokalna gospodarka Monachium znajduje swoje odzwierciedlenie w rankingach jakości życia miast na świecie. Magazyn Monocle nazwał go nawet najbardziej znanym miastem na świecie w 2010 roku. Ludzie wciąż przybywają do miasta ze względu na bliskość Alp i jedne z najpiękniejszych krajobrazów w Europie, zwłaszcza barokową i rokokową architekturę oraz zieloną okolicę, która zaczyna się zaledwie w godzinę drogi S-Bahn. Istnieje jednak cena do zapłacenia za mieszkanie: Monachium jest najdroższym miastem w Niemczech. Rozwój nieruchomości i budowa hotelu to regularny widok, ale do tej pory popyt zdecydowanie przewyższa podaż.

=== Kultura ===
Mieszkańcy Monachium nie lubią, aby ich miasto kojarzyło się tylko jako miasto piwa i Oktoberfest, a bawarscy królowie w XIX wieku przekształcili Monachium w miasto sztuki i nauki, a także dość znaczącą architekturę. Wiele najwspanialszych budynków w mieście należy do tego okresu i zostało zbudowanych pod rządami pierwszych trzech królów bawarskich w pierwszej połowie XIX wieku. Znakomita pozycja Monachium wśród innych niemieckich miast mogła nieco osłabnąć, ponieważ Berlin stał się ponownie stolicą Niemiec w latach 90., ale nadal jest tętniącym życiem i ważnym miastem kultury.

[[Plik:München Nationaltheater Interior.jpg|thumb|Wnętrze Nationaltheater]]

Teatr Narodowy, w którym kilka oper Richarda Wagnera miało swoje premiery pod patronatem króla Ludwika II, jest domem światowej sławy Bawarskiej Opery Państwowej i Bawarskiej Orkiestry Państwowej. Obok budynku wzniesiono nowoczesny teatr Residenz w budynku, w którym przed II wojną światową mieścił się Teatr Cuvilliés. Odbyło się tam wiele oper, w tym premiera „Idomeneo” Mozarta w 1781 roku. Teatr Gärtnerplatz to teatr baletowy i muzyczny, a kolejna opera, Prinzregententheater, stała się siedzibą Bawarskiej Akademii Teatralnej. W nowoczesnym Gasteig Center mieści się Orkiestra Filharmonii Monachijskiej.

Wielu wybitnych pisarzy pracowało w Monachium. W okresie tuż przed I wojną światową miasto stało się znaczące gospodarczo i kulturowo. Monachium, a zwłaszcza jego przedmieścia Schwabing i Maxvorstadt, stały się siedzibą wielu artystów i pisarzy. Laureat Nagrody Nobla Thomas Mann, który również tam mieszkał, napisał ironicznie w swojej powieści Gladius Dei o tym okresie „Monachium świeciło”. Pozostał centrum życia kulturalnego w okresie Weimaru z postaciami takimi jak Bertolt Brecht i Lion Feuchtwanger.

[[Plik:Biergarten at Night 2.JPG|thumb|Ogródek piwny w Monachium]]

Bawaria była od dawna antypodiem Berlina: podczas gdy protestanccy królowie pruscy skupiali się na budowaniu siły militarnej, katoliccy królowie Wittelsbach w Bawarii byli bardziej zainteresowani stworzeniem centrum sztuki i nauki na wzór miast w północnych Włoszech. Bawaria zajmuje pozycję wśród państw niemieckich z silnym naciskiem na swoją niezależność i ma własną partię konserwatywną, Chrześcijańską Unię Społeczną (CSU), która zdecydowanie popiera bawarskie interesy w Berlinie. W przeciwieństwie do Berlina, który ze względów historycznych został odcięty od otaczającej Brandenburgii wsi lub Hamburga, który szczyci się tym, że jest wolnym miastem hanzeatyckim, Monachium może liczyć na lokalną elitę chętną do przerzucania funduszy państwowych na niekończące się rozczarowanie ludzi na innych obszarach zarządzanych przez Monachium, takich jak Frankonia. Jeśli część rezydencji królewskiej od początku XIX wieku, a następnie stolica najbardziej niezależnego państwa niemieckiego wygląda tak, to w dużej mierze wynika to z monachijskiej polityki bawarskiej i szczególnej roli CSU od 1949 roku. CSU ma 3 ministrów w rządzie federalnym zainaugurowanych w 2018 r., podczas gdy NRD nie ma żadnego.

''Münchner'' ma wiele cech charakterystycznych dla reszty Bawarii, a wśród starszych i młodszych ludzi popularne stało się noszenie tradycyjnych bawarskich ubrań, przynajmniej podczas Oktoberfest i podobnych tradycyjnych festiwali piwa. Jedną z istotnych różnic jest polityka: podczas gdy reszta Bawarii jest ostoją konserwatywnego katolicyzmu, Monachium rządzi liberalna koalicja socjaldemokratów, Zielonych i Rosa-Liste (partia praw gejów). Tylko 36,2% jego mieszkańców jest członkami Kościoła katolickiego, a 13,3% to protestanci, 0,3% Żydzi i 50,3% są członkami innej religii lub nie wyznają żadnej religii.

=== Język ===
Oficjalnym językiem w Monachium jest oczywiście język niemiecki. Dla wielu mieszkańców Monachium pochodzących z innych regionów Niemiec lub z zagranicy, „standardowy niemiecki” dominuje jako język mówiony w Monachium. Niemniej jednak niektórzy mieszkańcy mówią z mniej lub bardziej silnym bawarskim dialektem, który może znacznie odbiegać od języka niemieckiego nauczanego w szkołach.

Czy twoje umiejętności niemieckie są ograniczone? Nie martw się. Język angielski jest powszechnie używany i rozumiany w całym mieście w restauracjach, kawiarniach, atrakcjach turystycznych i sklepach. W rzeczywistości większość mieszkańców Monachium rzeczywiście mówi naprawdę dobrze po angielsku, często z poziomem płynności, który konkuruje z poziomami krajów nordyckich. Ponadto Monachium było celem fal imigrantów, zwłaszcza z Turcji, byłej Jugosławii, Włoch, Grecji, Bliskiego Wschodu i Francji. Jednakże potomkowie imigrantów drugiego lub trzeciego pokolenia niekoniecznie dobrze lub wcale nie mówią „starym językiem”.

=== Klimat ===
Monachium ma klimat kontynentalny, silnie zmodyfikowany przez wysokość miasta i bliskość północnego krańca Alp. Oznacza to, że opady są wysokie, a ulewy mogą nadejść gwałtownie i niespodziewanie.

Zimy trwają od grudnia do marca. Monachium przeżywa mroźne zimy, ale ciężkie opady deszczu lub opadów śniegu rzadko występują zimą. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń ze średnią temperaturą -2,2 ° C. Zimą pokrywa śnieżna jest widoczna przez co najmniej kilka tygodni. Lata w Monachium są ciepłe i przyjemne, ze średnim maksimum 23,8 ° C w najgorętszych miesiącach. Lata trwają od maja do września.

Osobliwością Monachium jest wiatr ''Föhn'', ciepły i suchy wiatr w dół zbocza z Alp, który może gwałtownie podnieść temperaturę w ciągu kilku godzin, nawet w zimie, i zwiększa zasięg widzenia do ponad 100 km . Wiatry te są czasami związane z chorobami, od migreny po psychozę. Pierwszy przegląd kliniczny tych efektów opublikował austriacki lekarz Anton Czermak w XIX wieku. Mieszkańcy Monachium czasami używają Föhn jako pretekstu do złego nastroju, którego nie należy traktować zbyt poważnie.

== Dojazd ==
[[Plik:2297 - München - St Peterskirche and Heiliggeistkirche viewed from Frauenkirche.JPG|thumb|St. Peterskirche]]

=== Samolotem ===
==== [[Port lotniczy Monachium]] ====
[[Plik:Flughafen_turm.png|thumb|Port lotniczy Monachium]]
Główne lotnisko w Monachium to {{Znacznik|Port lotniczy Monachium|48.353889 |11.786111 |typ=transport}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy im. Franza Josefa Straußa''' ({{IATA|MUC}}) (30 km na północny wschód, w pobliżu miasta [[Freising]]). To drugie najbardziej ruchliwe lotnisko w Niemczech i drugie centrum Lufthansy. Zbudowany w latach 90. XX wieku jest dość nowoczesny i przestronny. Najprostszym sposobem dotarcia do centrum miasta jest S-bahn (pociąg podmiejski) - kieruj się znakami na stację pod terminalem. Linie S1 i S8 kierują się bezpośrednio do centrum miasta, jadąc 45 minut, za jedną cenę 11,60 €. Pociągi kursują co 10 minut w ciągu dnia i przez całą noc kursują ze zmniejszoną częstotliwością. Istnieją również połączenia międzymiastowe odjeżdżające bezpośrednio z lotniska. Jeśli zamierzasz podróżować do innego miasta, warto sprawdzić autobus bezpośrednio z lotniska.
Do miasta można bezpośrednio polecieć z [[Warszawa|Warszawy]], [[Rzeszów|Rzeszowa]], [[Lublin]]a, [[Gdańsk]]a, [[Kraków|Krakowa]], [[Poznań|Poznania]] i [[Wrocław]]ia.

==== Port lotniczy Allgäu Memmingen ====
'''Allgäu Airport Memmingen''' ('''FMM''') znajduje się około 110 km na zachód od Monachium w pobliżu [[Memmingen]]. Jest raczej mylnie sprzedawany przez Ryanair jako „Monachium Zachód”. Inne nazwy to „Lotnisko Memmingen” lub „Flughafen Allgäu”. Istnieją autobusy wahadłowe do Monachium z rozkładem jazdy dostosowanym do harmonogramu Ryanair. Bilety w jedną stronę wynoszą 19,50 € lub 15 € w przypadku rezerwacji przez Internet. Autobusy przyjeżdżają (i wyjeżdżają) w pobliżu głównego dworca kolejowego w Monachium.

=== Pociągiem ===
[[Plik:Morning Munich HB June 2014 - 2 (14181545380).jpg|thumb|München Hauptbahnhof]]
* {{Znacznik|München Hauptbahnhof|48.140833 |11.555 |typ=transport}}'''Główny dworzec kolejowy w Monachium''' (''Hauptbahnhof'' lub dworzec główny) (5 minut pieszo od zabytkowego centrum Monachium w dzielnicy Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt). Do samego serca Monachium na ''Marienplatz'' jest tylko dwa przystanki pociągiem podmiejskim (S-Bahn). München Hauptbahnhof jest dobrze połączone z gęstą siecią transportu publicznego w mieście. Stacja posiada infrastrukturę przyjazną dla podróżnych, w tym kilka restauracji, sklepów, informacji turystycznej oraz kasy i biuro podróży Deutsche Bahn. Są szafki na bagaż, z opłatą zryczałtowaną (tylko monety) do 24 godzin za 4 € za małą szafkę lub 6 € za dużą.

[[Plik:MUC Westend DBAreal.jpg|thumb|Tory kolejowe prowadzące do Hauptbahnhof]]
[https://www.bahn.de/p/view/index.shtml Deutsche Bahn] wykorzystuje Monachium jako jeden z głównych węzłów niemieckich i obsługuje bezpośrednie połączenia regionalne i dalekobieżne z wielu niemieckich miast. Obejmuje kilka połączeń z szybkimi pociągami ICE, TGV i railjet:

* '''ICE 11''' z Augsburga, Ulm, Stuttgartu, Mannheim, Frankfurtu, Fuldy, Kassel, Getyngi, Brunszwiku, Berlina
* '''ICE 25''' z (Norymberga) Würzburg, Fulda, Kassel, Getynga, Hanower, Hamburg
* '''ICE 28''' z Norymbergi, Jeny, Lipska, Berlina, Hamburga
* '''ICE 31''' z Norymbergi, Würzburga, Frankfurtu, Moguncji, Koblencji, Bonn, Kolonii, Duisburga, Essen, Dortmundu, Osnabrück, Bremy, Hamburga, Kilonii
* '''ICE 41''' z Norymbergi, Würzburga, Frankfurtu, Kolonii, Duisburga, Essen
* '''ICE 42''' z Augsburga, Ulm, Stuttgartu, Mannheim, Frankfurtu, Kolonii, Duisburga, Essen, Dortmundu
* '''ICE 1004''' z Nürnberg Hbf, Erfurt Hbf, Halle (Saale) Hbf, Berlin Südkreuz, Berlin Hbf (Tief)
* '''RJ 61''' do Salzburga, Linzu, Wiednia, Budapesztu
* '''TGV 9575/9576''' do Augsburga, Stuttgartu, Karlsruhe, Strasburga, Paryża

Międzynarodowe bezpośrednie pociągi do Monachium kursują z [[Austria|Austrii]] ([[Salzburg]], [[Innsbruck]], [[Wiedeń]] i [[Graz]]), [[Czechy|Czech]] ([[Praga]]), [[Francja|Francji]] ([[Strasburg]] i [[Paryż]]), [[Węgry|Węgier]] ([[Budapeszt]]), [[Włochy|Włoch]] ([[Werona]], [[Wenecja]], [[Bolonia]], [[Mediolan]] i [[Rzym]], i ze [[Szwajcaria|Szwajcarii]] ([[Zurych]] i [[Bazylea]]) Pasażerowie z [[Holandia|Holandii]], [[Belgia|Belgii]] powinni przesiąść się w Kolonii, z [[Polska|Polski]], [[Kraje nadbałtyckie|krajów nadbałtyckich]] i [[Rosja|Rosji]] w [[Berlin]]ie.

Rozległa niegdyś sieć pociągów sypialnych obsługujących Monachium została znacznie skrócona i żaden z nich nie jest już obsługiwany przez DB. Jednak [https://www.nightjet.com/ Nightjet]] obsługiwany przez ÖBB (Austriackie Koleje Federalne) nadal obsługuje Monachium, podobnie jak niektóre sezonowe pociągi innych operatorów.

Dwie inne stacje kolejowe znajdują się na zachodzie (Monachium Pasing) i na wschodzie (Monachium Ostbahnhof) w Monachium. Obie stacje są połączone z systemem transportu publicznego i służą jako węzły komunikacyjne dla pociągów regionalnych i dalekobieżnych Deutsche Bahn.

=== Samochodem ===
[[Plik:Karte Fernstraßen München.png|thumb|upright=1.5|System autostrad wokół Monachium]]
Monachium jest dobrze połączone z innymi miastami w Niemczech i Austrii przez niemiecką sieć autostrad:

* A 8 łączy Monachium z [[Augsburg]]iem, [[Ulm]], [[Stuttgart]]em i [[Karlsruhe]] na zachodzie oraz [[Rosenheim]] i Salzburg na wschodzie
* A 9 prowadzi do [[Ingolstadt]], [[Norymberga|Norymbergi]], [[Lipsk]]a i [[Poczdam]]u / [[Berlin]]a na północy
* A 92 łączy Monachium z [[Landshut]] i [[Deggendorf]] na północnym wschodzie
* A 94 został tylko częściowo ukończony i doprowadzi do [[Pasawa|Pasawy]
* A 95 łączy Monachium z [[Garmisch-Partenkirchen]] na południu
* A 96 łączy Monachium z [[Lindau]] nad Jeziorem Bodeńskim na południowym zachodzie
Autobahn '''A 99''' to pierścień autostradowy wokół miasta, który łączy różne autostrady. Monachium ma dwie wewnętrzne obwodnice oprócz A 99: ''Mittlerer Ring (B 2R)'' i ''Altstadtring''. Podczas gdy dwa ostatnie tworzą kompletny okrąg, A99 nie robi tego i prawdopodobnie nigdy nie będzie.

Ruch w Monachium może być wyzwaniem w godzinach szczytu. Dlatego też, a zwłaszcza z powodu braku parkingu w większym centrum miasta, możesz zostawić samochód na parkingu P&amp;R (patrz sekcja „Komunikacja”) na jednym z przedmieść Monachium w pobliżu stacji kolei miejskiej i skorzystać z transportu publicznego w mieście.

=== Autobusem ===
[[File:ZOB München 2017.jpg|thumb|Centralny dworzec autobusowy]]
Autobusy dalekobieżne mogą być niedrogim sposobem podróżowania do Monachium z kilku sąsiednich krajów, zwłaszcza ze wschodniej i południowej Europy i Bałkanów. Autobusy przybywają do {{Znacznik|Monachium ZOB|48.1424 |11.5499 |typ=transport}}'''[https://www.muenchen-zob.de/en monachijskiego głównego dworca autobusowego]''' ('''ZOB''') (w pobliżu stacji kolei podmiejskiej ''Hackerbrücke''). Witryna informuje o wszystkich dojazdach i przyjazdach, a także wymienia firmę obsługującą daną linię. Chociaż historycznie krajowe autobusy były nieliczne i dalekie, obecnie istnieje również szereg krajowych linii autobusowych. Pomimo znaków, tras i map, które sugerują, że ZOB jest tuż obok głównego dworca kolejowego, w rzeczywistości jest to 10-15 minut spacerem od jednego do drugiego ze względu na tory kolejowe w okolicy. Monachium ZOB to jedna z niewielu stacji w Niemczech, która jest w stanie poradzić sobie ze wzrostem na rynku od 2012 r. i jednym z niewielu, w którym istnieją znaczące sklepy i restauracje.

Ze względu na stale zmieniający się rynek autobusów, głupim zadaniem byłoby wymienianie wszystkich połączeń autobusowych odjeżdżających z Monachium ZOB, jednak głównym graczem na rynku jest zdecydowanie [https://www.flixbus.com/ Flixbus] z kilkoma innymi niemieckimi i międzynarodowymi firmami również obsługujący Monachium, w tym [https://www.deinbus.de/ Deinbus], [https://www.eurolines.de/en/home/ Eurolines], [https://www.sindbad.pl/en/home Sindbad] i spółkę zależną Deutsche Bahn IC Bus (możliwość rezerwacji jak w pociągu IC / ICE).

== Komunikacja ==
Z trzech największych miast w Niemczech, Monachium jest zdecydowanie najbardziej monocentryczny, co prowadzi do ogólnie bardziej logicznego - jeśli niekiedy przeciążonego - systemu transportu niż Berlin czy Hamburg. U-Bahn został zbudowany na Igrzyska Olimpijskie w 1972 i rozwijał się nieprzerwanie przez kolejne 3½ dekady. Po długich dyskusjach S-Bahn dostaje drugą linię metra pod ziemią, aby odciążyć mocno zatłoczoną linię miejską z lat siedemdziesiątych.

=== Publiczny transport zbiorowy ===
[[Plik:Schnellbahnnetz_MVV_12.13.PNG|thumb|upright=1.8|Mapa miejskiej sieci kolejowej]]
[[Plik:Metropolitana_monaco.png|thumb|Metro w Monachium (U-Bahn)]]
[[Plik:S-bahn-muenchen.jpg|thumb|S-Bahn]]
Najlepszym sposobem podróżowania po Monachium - oprócz korzystania z własnych stóp - jest system transportu publicznego składający się z kolei miejskiej ('''S-Bahn'''), metra ('''U-Bahn'''), '''tramwaju''' i '''autobusów'''. Istnieje jeden system biletowy związku komunikacyjnego MVV, co oznacza, że ​​możesz używać wszystkich środków transportu publicznego z tym samym biletem. Możesz uzyskać bilety indywidualne, grupowe, dzienne i tygodniowe. Stacje U-Bahn są oznaczone białą literą „U” na niebieskim tle. Stacje S-Bahn są oznaczone białym „S” na zielonym tle. Wszystkie linie S-Bahn łączą się w jednym tunelu (''Stammstrecke'') między stacjami ''Donnersbergerbrücke'' i ''Ostbahnhof'' w centrum Monachium.

[https://www.mvv-muenchen.de/en/index.html Strona internetowa MVV w Monachium] zawiera mapy sieci U-Bahn, S-Bahn, sieci tramwajowej i autobusowej, mapy parkingów P&amp;R, informacje o cenach, a także rozkłady jazdy i planowanie podróży. [https://www.mvv-muenchen.de/en/maps-stations/maps/index.html Oficjalna mapa] miejskiej sieci kolejowej jest niezbędna.

Pojedyncze przejazdy w pojedynczej strefie, takiej jak centrum miasta, kosztują 2,90 €, ale czterostrefowa podróż z lotniska to aż 11,60 € (grudzień 2018). Tak więc, jeśli przyjedziesz na lotnisko i zamierzasz zwiedzić Monachium systemem transportu publicznego, najlepszym rozwiązaniem jest zakup karnetu dziennego '''Gesamtnetz''' (cała sieć) za 13 euro (karnet dzienny w dzielnicy wewnętrznej wynosi 6,70 euro). Jeśli nie podróżujesz sam, możesz kupić karnet grupowy („Partner”) za 24,30 € (strefa wewnętrzna tylko 12,80 €), co pozwala na podróż do pięciu osób dorosłych na wszystkich liniach systemu MVV. Dostępny jest również „Airport-City-Day-Ticket” dla osób indywidualnych (13 EUR) i grup (24,30 EUR), który jest zasadniczo taki sam jak bilet dzienny.

Bilet dzienny jest wart kupienia, jeśli planujesz więcej niż dwie wycieczki tego samego dnia. Jest dostępny dla pojedynczych osób i grup. Grupy oznaczają od dwóch do pięciu dorosłych podróżujących razem (dwoje dzieci liczy się jako osoba dorosła), a jeśli dwie osoby dorosłe podróżują, jest to już oszczędność. Jest ważny do 06:00 następnego ranka. Bilet dzienny jest dostępny dla czterech obszarów:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Obszar !! Strefa !! Pojedynczy przejazd !! Bilet dzienny dla 1 osoby !! Bilet dzienny dla grupy od 2 do 5 osób !! Uwagi
|-
| Strefa wewnętrzna (''Innenraum'') || Biała || €2,90 || €6,70 || €13,00 || Wystarczy zwiedzić miasto
|-
| Strefa wewnętrzna (''Innenraum'') 3 dniowa karta || Biała|| – || €16,80 || €29,60 ||
|-
| Strefa zewnętrzna (''Außenraum'') || zielona, żółta, czerwona || €2,90, €5,80 or €8,70*  || €6,70 || €12,80 || Nie obejmuje centrum miasta.&lt;br&gt;*w zależności od liczby stref (1, 2 or 3)
|-
| Monachium XXL (''München XXL'') || biała i zielona || €5.80 || €8.90 || €16.10 || Dobre na wycieczki do jezior i miejsc podmiejskich
|-
| Cała sieć (''Gesamtnetz'') || wszystkie || €11,60* || €13,00 || €24,30 || Umożliwia podróż do / z lotniska. &lt;br&gt; * Tańsza opcja na pojedynczą podróż w dowolnym kierunku: połączenie jednej strefy ('' Innenraum '') pojedynczej jazdy (2,90 EUR) i dnia z zewnętrznej strefy ('' Außenraum '') pass (6,70 €). Skasuj oba bilety podczas rozpoczynania podróży.
|}

Jeśli przebywasz dłużej niż trzy dni w Monachium, dobrym rozwiązaniem jest zakup biletu tygodniowego. Bilet tygodniowy jest ważny przez 7 kolejnych dni. Cena biletu tygodniowego zależy od liczby „pierścieni”, które chcesz podróżować w ciągu tygodnia (zaczynając od centrum miasta). „Pierścienie” dla biletów tygodniowych i miesięcznych różnią się od stref używanych dla pojedynczych przejazdów i biletów dziennych. Łącznie jest 16 pierścieni. Prawie wszystkie stacje metra znajdują się w pierścieniach 1–4. Od grudnia 2018 r. bilet tygodniowy („IsarCard”) na pierścienie 1-2 kosztuje 15,40 EUR, na pierścienie 1-4 kosztuj 22,10 €.

W przypadku kilku podróży w różne dni karta z niebieskim paskiem (''Streifenkarte'') z 10 pasami jest lepszym rozwiązaniem niż kupowanie wielu pojedynczych biletów. Koszt wynosi 14 € i można go kupić w automatach biletowych na każdej stacji. Musisz użyć dwóch pasków dla każdej kolorowej strefy na mapie. Osoby w wieku 20 lat lub młodsze muszą używać tylko jednego paska dla każdej strefy. Dzieci w wieku 6-14 lat potrzebują tylko jednego paska, niezależnie od stref. Jeśli robisz kilka wycieczek dziennie, lepszym rozwiązaniem jest bilet dzienny.

Jeśli planujesz zwiedzić Monachium i zobaczyć wszystkie zabytki i atrakcje turystyczne, kup ''[https://www.easycitypass.com/en/city/muenchen-en/muenchen-stadttouren-en/ Monachium CityTourCard]''; jest to ważne dla wszystkich usług transportu publicznego w Monachium i karta rabatowa dla wielu atrakcji turystycznych, takich jak muzea, zabytki, sklepy lub gastronomia. Jest on dostępny w dziesięciu wersjach (bilety pojedyncze i grupowe) z ważnością od jednego do sześciu dni. Niektóre przykłady cen (grudzień 2018 r.):

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Obszar !! Strefa !! Okres !! Pojedynczy !! Grupa
|-
| Strefa wewnętrzna (''Innenraum'') || Biała || 1 dzień|| €12.90 || €19.90
|-
| Strefa wewnętrzna (''Innenraum'') || Biała || 2 dni || €18.90 || €29.90
|-
| Strefa wewnętrzna (''Innenraum'') || Biała || 4 dni || €26.90 || €41.90
|-
| Cały system (''Gesamtnetz'') || biała, zielona, żółta, czerwona || 1 dzień || €22.90 || €35.90
|-
| Cały system (''Gesamtnetz'') || biała, zielona, żółta, czerwona || 2 dni || €33.90 || €54.90
|-
| Cały system (''Gesamtnetz'') || biała, zielona, żółta, czerwona || 4 dni || €46.90 || €75.90
|}

Uwzględniono ulotkę zawierającą informacje o ofertach rabatowych partnerów oraz mapę centrum miasta i plan sieci transportu publicznego. Bilet jest dostępny w automatach biletowych na wszystkich stacjach S-Bahn i U-Bahn oraz na niektórych przystankach tramwajowych i autobusowych. Ponadto można go kupić w centrum obsługi klienta MVG, a także w wybranych hotelach i [https://www.easycitypass.com/city/muenchen-de/?lang=en Internecie].

Wszystkie bilety, z wyjątkiem biletów okresowych (tygodniowych lub dłuższych) i biletów zakupionych na pokładzie autobusów i tramwajów, muszą być opatrzone pieczęcią, aby były ważne; bez pieczątki bilet jest nieważny i mogą nałożyć karę w wysokości 60 euro. Kasowniki (''Entwerter'') znajdują się przy wejściu na perony S-Bahn lub U-Bahn oraz wewnątrz autobusów i tramwajów (poszukaj małej niebieskiej maszyny z czarnym „E” na żółtym podłożu). W większości innych niemieckich miast pasażerowie mogą kasować bilety w pociągu; jednak nie ma to miejsca w Monachium, więc upewnij się, że bilet został zatwierdzony przed wejściem na pokład kolejki U-Bahn lub S-Bahn.

Transport publiczny działa w ograniczonym zakresie od 02:00 do 05:00. W tym czasie U-Bahn w ogóle nie działa, a tramwaje i niektóre autobusy kursują tylko w odstępach godzinnych od poniedziałku do piątku oraz w 30-minutowych odstępach w weekendy. W piątek, sobotę i noce przed świętami państwowymi na każdej linii jest jedna kolej S-Bahn między 02:30 a 03:00. Jeśli więc spóźnisz się, staraj się z wyprzedzeniem uzyskać harmonogram tak zwanego '''Nachttram''' (nocny tramwaj) lub nie opuszczaj miejsca przed 05:00, chyba że chcesz wziąć taksówkę.

Agencja transportu publicznego ma aplikację do planowania podróży o nazwie '''[https://www.mvv-muenchen.de/en/journey-planner/mobile-services/mvv-app/index.html MVV-Companion]''' Planowanie podróży dla transportu publicznego w Monachium. Dostępne są również '''[https://www.s-bahn-muenchen.de/s_muenchen/view/angebot/handyticket.shtml München Navigator'''] i '''[https://www.mvg.de/services/mobile-services/fahrinfo.html MVG Fahrinfo München'''], które umożliwiają bezpośredni zakup praktycznie wszystkich biletów. Wszystkie aplikacje są dostępne na Androida i iOS za darmo.

Jeśli planujesz zwiedzać Monachium i Bawarię pociągami regionalnymi, rozważ skorzystanie z ''[https://www.bahn.com/en/view/offers/regional/regional-day-ticket-for-bavaria.shtml?dbkanal_007=L04_S02_D002_KIN0060_REGIO-LAENDERTICKETS-BUTTON-BAYERN_LZ03 Bayern Ticket]'', który jest ważny we wszystkich pociągach regionalnych i większości środków transportu publicznego w Bawarii oraz w pociągach do Salzburga, począwszy od 25 € dla pierwszej osoby plus 6 € za każdą dodatkową osobę do pięciu osób. (grudzień 2018). Ten bilet jest ważny w dni powszednie od 09:00 do 03:00 następnego dnia i od północy do 03:00 następnego dnia w weekendy.

Jeśli podróżujesz w weekend, zwiedzasz Monachium i wyjeżdzasz pociągiem regionalnej Deutsche Bahn do innego miasta w dowolnym miejscu w Niemczech tego samego dnia, rozważ skorzystanie z biletu ''[https://www.bahn.de/en/view/offers/regional/index.shtml Deutsche Bahn Schönes–Wochenende]''. Ten bilet obejmuje wszystkie regionalne przejazdy pociągów DB i kilka systemów transportu publicznego w kraju dla maksymalnie pięciu osób w jeden dzień weekendowy do 03:00 następnego dnia. Kosztuje 44 euro za pierwszą osobę plus 6 euro za każdą dodatkową osobę do pięciu osób.

Oba te bilety są ważne tylko dla regionalnych pociągów (czerwony), a nie dla pociągów ICE i Inter / Eurocity (biały). Dodatkowo oba bilety są ważne w pociągach obsługiwanych przez ''Bayerische Oberlandbahn (BOB)'' i ''Arriva – Länderbahn Express (ALEX)''.

Podobnie jak w Hamburgu, w Monachium funkcjonują dawne bilety peronowe (''Bahnsteigkarten''). Bahnsteigkarte to bilet dla tych, którzy chcą wejść na peron (na który zwykle potrzebujesz biletu), ale nie chcesz jechać pociągiem. Może to być na przykład konieczne, jeśli chcesz odebrać kogoś z U-Bahn. Podczas gdy hamburska Bahnsteigkarte kosztuje 30 centów, w Monachium cena wynosi 40 centów. Bahnsteigkarten są ważne przez godzinę od ostemplowania.

=== Rowerem ===
[[Plik:Munich - Bicycles for rental - 9524.jpg|thumb|right|Rowery Call-A-Bike]]
Z ponad 200 km tras rowerowych, jednym z najlepszych sposobów na zwiedzanie miasta jest rower. Zwiedzanie z przewodnikiem jest dostępne lub dla niezależnych, wypożyczalnie i mapy są dostępne w Hauptbahnhof i innych częściach miasta.

Rowery można również wypożyczyć w systemie ''[https://www.callabike-interaktiv.de/de Call a Bike]'', który jest prowadzony przez Deutsche Bahn. Musisz się zarejestrować, aby móc korzystać z usługi. Aby wypożyczyć rower, zadzwoń pod numer podany na telefonie komórkowym. Usługa jest wygodna, ponieważ po prostu dostrzegasz dostępny rower w całym mieście i po prostu zostawiasz go w miejscu docelowym. Nie jest to jednak ekonomiczna alternatywa, jeśli planujesz wiele podróży w ciągu jednego dnia. W takim przypadku lepiej jest wynająć rower na jeden dzień lub kilka dni w jednej z wypożyczalni zlokalizowanych w centrum Monachium.

Oprócz stałych wypożyczalni rowerów dostępne są trzy usługi pływające: '''O-bike''', '''Donkey Republic''' i '''nextbike'''. Zaletą jest to, że możesz zostawić rower gdziekolwiek chcesz, pod warunkiem, że jest on w domenie publicznej, a nie w czyjejś drodze, więc nie musisz cały czas szukać stacji. Do korzystania z tych usług wymagany jest jednak smartfon z dostępem do Internetu i kamera do skanowania kodów QR.

Możesz także wypożyczyć rower z '''[https://www.mikesbiketours.com/ Mike's Bike Tours]''' w ich sklepie w pobliżu Marienplatz. Oferują także wycieczki rowerowe z przewodnikiem.

Monachium jest ogólnie miastem przyjaznym rowerom, z wieloma wyznaczonymi ścieżkami rowerowymi (zwłaszcza wzdłuż rzeki Isar, w parkach, a nawet w centrum miasta). Ogród angielski to bardzo duży park, który najlepiej zwiedzać na rowerze. Wskaźniki wypadków z udziałem rowerów rosną w Monachium, stąd policja egzekwuje przepisy ruchu drogowego dla rowerzystów bardziej rygorystycznie, zwłaszcza na początku sezonu rowerowego na wiosnę. Grzywny wahają się od 10 € za jazdę bez światła w nocy do 100 € za ignorowanie czerwonych świateł. Pijana jazda na rowerze może skutkować wysokimi grzywnami, a nawet zatrzymaniem. Kaski nie są wymagane dla rowerzystów, ale są zalecane.

=== Taksówki ===
Tak jak wszędzie w Niemczech, taksówki monachijskie można łatwo rozpoznać po ich beżowym kolorze i żółto-czarnym znaku na dachu. Taksówki można znaleźć na postojach taksówek w całym mieście, na dworcach kolejowych i na lotnisku. Można również oznaczyć taksówkę (jeśli nie jest zajęta) lub zadzwonić do jednej z wielu firm taksówkowych w Monachium. Ceny są regulowane przez władze miasta. Taryfa podstawowa wynosi 3,30 € z dodatkowym 1,70 € za kilometr do 5 kilometrów, 1,50 € za kilometr dla 5–10 km i 1,40 € za km za każdy dodatkowy kilometr powyżej 10. Czas oczekiwania na godzinę wynosi 24 € i są dodatkowe opłaty za zwierzęta (0,60 € za zwierzę) i bagaż (0,60 € za sztukę).

=== Samochodem ===
[[Plik:Daybreak Rush Hour Munich.jpg|thumb|Godziny szczytu w Monachium]]
Zwykle złym pomysłem jest zwiedzanie Monachium samochodem. Ruch jest ciężki, zwłaszcza w godzinach szczytu, a parkowanie jest prawie niemożliwe. Ponadto wiele obiektów i atrakcji turystycznych znajduje się w centrum miasta, a w pobliżu zabytkowego centrum miasta z deptakiem, a tam parking jest rzadki i drogi.

Jazda samochodem może być opcją na zwiedzanie niektórych atrakcji na przedmieściach Monachium, takich jak Bavaria Film Studios lub na wycieczki do miast i jezior poza Monachium. Ale Monachium jest znane jako niemiecka „stolica podmiejska”, a w godzinach szczytu można utknąć w długotrwałych korkach na drogach podmiejskich.

Monachium ma trzy obwodnice: autostradową A 99, Mittlerer Ring (B 2R) i Altstadtring, które można wykorzystać, aby uniknąć utknięcia w ruchu miejskim. Jednak w godzinach szczytu pierścienie te są często zatłoczone. W lipcu i sierpniu, kiedy ludzie z reszty Niemiec, północnej Europy i krajów Beneluksu podróżują na plaże Morza Adriatyckiego i z powrotem do domu (połowa z nich holuje przyczepę kempingową) prawie na pewno dostaniesz się do korków wokół Monachium.

==== Parkingi ====
Ceny za parkowanie na ulicach wahają się od 1 € do 2,50 € za godzinę, zwykle od 08:00 do 23:00. Mogą istnieć dodatkowe ograniczenia, np. na maksymalny czas trwania. W całym centrum miasta znajdują się „niebieskie strefy”. Gdziekolwiek znajdziesz niebieskie linie na ziemi, możesz zaparkować samochód na maksymalny czas 2 godzin (stawka godzinowa 2,50 €). Znaczenie innych kolorów jest następujące:

* przerywana niebieska linia - miejsce dla niepełnosprawnych kierowców. Będziesz potrzebował specjalnego pozwolenia na samochód, który wskazuje, że możesz parkować na tych obszarach.
* żółta linia - zarezerwowana dla taksówek, nie parkuj tutaj.
* czerwona linia - nigdy nie parkuj tutaj, nawet przez krótki czas, ponieważ jest to surowo zabronione i może spowodować natychmiastowe holowanie.
* pomarańczowa linia - zarezerwowana dla dostaw, nie parkuj tutaj.

Najlepszymi opcjami są publiczne pokłady parkingowe, które są powszechnie dostępne w centrum. Jednak znalezienie wolnego miejsca parkingowego może zająć trochę czasu. Parkingi garażowe oznaczone są niebieskimi prostokątnymi znakami z dużym białym „P”. Zwykle zielony znak oznacza, że ​​są wolne miejsca, a czerwony znak oznacza, że ​​parking jest pełny. Miasto posiada system wyznaczania parkingów, który pokazuje, gdzie można znaleźć miejsce parkingowe. Stawki są:

* od 2–6 EUR za godzinę (większość pobierze około 3 EUR za godzinę)
* od 8–30 EUR dziennie (większość będzie pobierać 15–20 EUR dziennie)
* niektórzy mogą nawet oferować miesięczne stawki, co najmniej 100 EUR miesięcznie

Poza zabytkowym centrum miasta (gdzie nie stosuje się kolorystyki), parkowanie wzdłuż ulic jest dozwolone tylko dla mieszkańców ze specjalnym pozwoleniem na parkowanie.

==== Holowanie ====
Policja może odholować samochód, jeśli przeszkadza to w ruchu lub zagraża innym osobom. Uważaj na drogi dojazdowe straży pożarnej, które są oznaczone małymi znakami „Feuerwehrzufahrt”. Nie ma postoju i, parkowanie spowoduje natychmiastowe holowanie.

Jeśli samochód został odholowany, skontaktuj się z następnym dostępnym posterunkiem policji. Jest tam centralne miejsce, do którego sprowadzane będą wszystkie holowane samochody (Thomas-Hauser Straße 19; otwarte 24/7; S2 / S4 do stacji Berg am Laim, Bus 146 na Iltisstraße, aż do przystanku Thomas-Hauser Straße, 5 min na piechotę) tam). Musisz okazać paszport / dowód osobisty, prawo jazdy i dokument rejestracyjny, a będziesz musiał zapłacić karę - oczekuj około 150 EUR.

Stałym nękaniem są prywatne firmy holownicze, które strzegą prywatnych miejsc parkingowych, takich jak te w supermarketach. Ich grzywny mogą się łatwo podwoić lub potroić wartość grzywny policji.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:München - Stadtbezirke (Karte).png|thumb|upright=1.8|Dzielnice]]
[[Plik:Bbb München Marienkirche.JPG|thumb|Katedra w Monachium (''Frauenkirche'') i Nowy Ratusz (''Neues Rathaus'')]]
Monachium oferuje odwiedzającym wiele zabytków i atrakcji. Każdy znajdzie coś dla siebie, bez względu na to, czy szukasz sztuki i kultury, zakupów, doskonałej kuchni, nocnego życia, wydarzeń sportowych czy atmosfery bawarskiej piwiarni. Lista w tej sekcji to tylko niektóre z rzeczy, których nie powinieneś przegapić, jeśli odwiedzasz Monachium. Pełne wykazy znajdują się na poszczególnych stronach okręgów.

=== Królewskie aleje i place ===
[[Plik:Munich - The Alter Peter tower - 7411.jpg|thumb|upright||Wieża Alter Peter]]
Cztery wielkie królewskie aleje z XIX wieku ze wspaniałą architekturą przebiegają przez śródmieście Monachium.

'''Briennerstraße''' zaczyna się przy wspaniałym ''Odeonsplatz'' (gdzie można znaleźć ''Feldherrnhalle'', ''Theatinerkirche'' i ''Rezydencję'') na północnym skraju ''Altstadt'' i biegnie ze wschodu na zachód obok ''Wittelsbacherplatz'' z figurą Maksymiliana I i ''Karolinenplatz'', z czarnym obeliskiem zbudowanym w 1833 roku przez Leo von Klenze na cześć armii bawarskiej, na ''Königsplatz'', zaprojektowany z Doryckim Propylejem, Jońską Glyptotheką i Korynckim Państwowym Muzeum Sztuki Klasycznej. We wschodniej części Briennerstraße znajdują się ekskluzywne sklepy, galerie, kawiarnie i restauracje. Dominują w nim neoklasycystyczne budynki, takie jak ''Alfons-Palais'' przy Wittelsbacherplatz, który dziś pełni rolę globalnej siedziby Siemens AG.

'''Ludwigstraße''' zaczyna się również w ''Odeonsplatz'', ale biegnie z południa na północ, przez dzielnicę Maxvorstadt, łącząc śródmieście z Schwabing. Wykładają go budynki włoskiego renesansu zaprojektowane przez Leo von Klenze i włoską neoromańską architekturę zaprojektowane przez Friedricha von Gärtnera, np. ''Kościół św. Ludwika'' i główne budynki Uniwersytetu w Monachium (LMU). Ludwigstraße kończy się na ''Siegestor'', triumfalnym łuku zwieńczonym posągiem Bawarii z kwadrygą lwów, na północy której nosi nazwę ''Leopoldstraße''.

'''Maximilianstraße''' zaczyna się przy ''Max-Joseph-Platz'', gdzie znajduje się Rezydencja i Teatr Narodowy, i biegnie z zachodu na wschód przez rzekę Izarę, a następnie kończy się w ''Maximilianeum'', bawarskim parlamencie stanowym. Aleja jest otoczona głównie neogotyckimi budynkami pod wpływem stylu prostopadłościanu angielskiego. Zachodnia część Maximilianstraße tworzy najbardziej ekskluzywną dzielnicę handlową ''Residenzstraße'' w Monachium i jest domem dla flagowych sklepów luksusowych marek, ekskluzywnych detalistów i jednego z najbardziej luksusowych hoteli w Monachium, Vier Jahreszeiten.

'''Prinzregentenstraße''' biegnie równolegle do ''Maximilianstraße'' zaczynającej się od ''Prinz-Carl-Palais''. Wzdłuż alei znajduje się kilka muzeów, takich jak ''Haus der Kunst'', ''Bawarskie Muzeum Narodowe'' i ''Schackgalerie''. Aleja przecina Isar i okrąża pomnik ''Friedensengel'', mijając '''Villa Stuck''. Prinzregentenstraße tworzy również południową granicę ''Ogrodu Angielskiego'', gdzie można obserwować surferów jadących na fali w zatoce ''Eisbach''.

=== Budynki i zabytki ===
[[Plik:Munich - Bavaria statue on the Theresienwiese - 5575.jpg|thumb|right|Posąg Bawarii w [[Monachium/Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt|Schwanthalerhöhe]]]]
Ogromna większość zabytków kojarzonych z Monachium znajduje się w granicach Altstadt i obejmuje imponujący Neues Rathaus (nowy ratusz) z animowanymi figurkami, a także stary ratuszz, katedrę Frauenkirche, której bliźniacze wieże „młynki soli  i pieprzu„to niepowtarzalny symbol Monachium, pałac królewski Residenz i wiele innych zabytkowych budynków. Maxvorstadt dodaje więcej wspaniałych budynków mieszczących wiele muzeów, z których słynie miasto. Dla bardziej wystawnych pałaców i ogrodów wybierz się na wycieczkę do Nymphenburg lub Schleissheim.

Ponieważ Monachium od wieków było bogatym i dużym miastem, a po II wojnie światowej zostało prawie całkowicie przebudowane, w całym mieście znajdują się zabytkowe budynki, także w dzielnicach takich jak Haidhausen i Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt. Biorąc pod uwagę, że przepisy miasta przewidują, że żaden budynek nie może być wyższy niż wieże Frauenkirche, a ilość gruntów dostępnych dla każdej dodatkowej konstrukcji jest ograniczona, nie znajdzie się wiele współczesnej architektury w mieście i większości powojennych budynki są dość nietypowymi budynkami mieszkalnymi i biurowymi. Jedynym wyjątkiem byłby kompleks BMW w północnej części miasta, znany z wyjątkowego kształtu.

=== Muzea i galerie ===
[[Plik:Munich - Two young women drawing - 5814.jpg|thumb|right|Rzeźba w Glyptothek w[[Monachium/Maxvorstadt|Maxvorstadt]]]]
W XIX wieku królowie Bawarii przekształcili Monachium w niemiecką stolicę sztuki, a nadal są domem dla światowej klasy kolekcji i muzeów. Kunstareal w Maxvorstadt obejmuje 16 muzeów, 40 galerii i 7 szkół artystycznych. Równie imponująca kolekcja muzeów znajduje się w samym centrum miasta. Słynne Deutsches Museum znajduje się dalej na południe w Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt, a na drugim brzegu Isar w Haidhausen znajdują się interesujące muzea. Innym muzeum o światowej renomie jest imponujące Muzeum BMW, dokumentujące historię słynnego monachijskiego producenta samochodów, w północnej części miasta, gdzie znajduje się również pałac Nymphenburg.

Większość muzeów w Monachium jest zamknięta w poniedziałki, z wyjątkiem Muzeum Nyphemburg i Deutsches - a także Neue Pinakothek i Pinakothek der Moderne, które zamykają we wtorki. Muzeum BMW jest również zamknięte, ale sąsiedni BMW Welt, nowoczesny salon samochodowy BMW jest otwarty na publiczną wizytę w poniedziałek. Dlatego najlepszym sposobem na zaplanowanie trasy jest odwiedzenie muzeów w dni inne niż poniedziałek i wykorzystanie poniedziałku do zwiedzania miasta. Dla wielu muzeów niedziela będzie najlepszym dniem na zwiedzanie, ponieważ wstęp wynosi tylko 1 €. Obejmuje to Pinakotheken, Museum Brandhorst, Bawarskie Muzeum Narodowe i Glyptothek oraz Staatliche Antikensammlungen.

=== Parki ===
[[Plik:Englischer Garten from Monopteros.JPG|thumb|Englischer Garten]]
Pomimo, że jest to jedno z najgęściej zaludnionych miast w Niemczech, można podziwiać kilka dużych parków miejskich w Monachium, zwłaszcza w cieplejszych miesiącach. Najbardziej znanym jest Angielski Ogród w północnej części miasta. Warto również zwrócić uwagę na Olympiapark w miejscu Igrzysk Olimpijskich w 1972 r., Dalej na północny zachód i do Zoo w Monachium, na południowy wschód od centrum.

== Imprezy, festiwale ==
=== Oktoberfest ===
[[Plik:München_2012_(252).jpg|thumbnail|Oktoberfest 2012]]
''[https://www.oktoberfest.de/en/ Oktoberfest]'' to największy na świecie festiwal piwa, trwający od 16 do 17 dni i zazwyczaj kończący się w pierwszą niedzielę października. W 2019 potrwa od 21 września do niedzieli 6 października.

Oktoberfest, znany lokalnie jako ''Wies'n'', znajduje się na Theresienwiese, ogromnej łące 1,5 km na zachód od Altstadt w dzielnicy Ludwigsvorstadt - patrz strona tej dzielnicy po szczegóły.

=== Inne festiwale ===
[[Plik:Maibaum_München.JPG|thumb|right|Słup majowy w Monachium]]
* '''Maibaum aufstellen'''. W dniu 1 maja (który jest świętem państwowym w Niemczech) dziwne rzeczy dzieją się w niektórych wioskach w Górnej Bawarii, a nawet w Monachium. Mężczyźni na ''Lederhosnie'' i dziewczęta w ''Dirndln'' niosący długie słupy spotykają się na centralnym placu. Z tymi biegunami wznosi się jeszcze dłuższy biało-niebieski biegun. Zazwyczaj gra się w zespole Oompah, stoiska sprzedają jedzenie i napoje oraz stoły, na których można usiąść i cieszyć się tym nie turystycznym spektaklem. Duży biało-niebieski biegun, który można znaleźć w prawie każdej wiosce i dziesiątkach w Monachium (np. Na Viktualienmarkt), nazywa się Maibaum (co może oznaczać drzewo - znane w języku angielskim jako maypole), a wioski rywalizują o najwyższe i najprostsze. Jest wycinany co trzy do pięciu lat i wznawiany w następnym roku. Zapytaj lokalnego, która wioska lub dzielnica Monachium zrobi to w tym roku i bądź tam nie później niż o 10:00. Istnieje kilka tradycji obracania się wokół słupa majowego, jak taniec niezamężnych mężczyzn i kobiet. W tygodniach przed 1 maja każda wioska musi strzec swojego słupa majowego, ponieważ jeśli innej wiosce uda się ją ukraść, będą musieli ją odkupić. Zwykle z piwem.
[[Plik:Sommer_Tollwood_2013_-_Panoramabilder_2_001.jpg|thumb|right|Letni Tollwood 2013]]
* '''[https://www.tollwood.de/en/ Tollwood]''' (lato: park olimpijski, zima: Theresienwiese). Ten trzytygodniowy festiwal łączy w sobie etniczne jedzenie, sklepy z pamiątkami, koncerty i teatr i jest bardzo popularny wśród mieszkańców. 
* '''[https://www.streetlife-festival.de/ Streetlife Festival]''' (Odeonsplatz, Ludwigstraße, Leopoldstrasse). Ten dwudniowy festiwal uliczny odbywa się dwa razy w roku, prezentuje muzykę na żywo, rękodzieło i inne sztuki na monachijskich ulicach bez samochodu i przyciąga kilkaset tysięcy odwiedzających. 
* '''Corso Leopold''' (Leopoldstrasse). Ten festiwal sztuki i muzyki odbywa się jednocześnie z Festiwalem Streetlife. 
* '''[http://www.isarinselfest.de/ Isarinselfest]'''. Festiwal Isarinselfest (Wyspy Isar) odbywa się we wrześniu i oferuje muzykę, kulturę i zajęcia dla dzieci. 
* '''[https://www.muenchner.de/musiknacht/ Lange Nacht der Musik]'''. Lange Nacht der Musik (długa noc muzyki) odbywa się na początku lata i obejmuje ponad 100 koncertów i klubów muzycznych w całym mieście. 
* '''[https://www.sommernachtstraum-muenchen.de/ Münchner Sommernachtstraum]''' (Olympiapark). Sen nocy letniej w Monachium to festiwal muzyczny z fajerwerkami, który odbywa się w lipcu. 
* '''[http://www.theatron.de/ Festiwale Theatron]''' (Olympiapark). Dwa inne festiwale muzyczne w Monachium, Theatron Pfingstfestival podczas Whitsun i Musiksommer w sierpniu. 
* '''[https://www.stpatricksday.de/ Dzień Świętego Patryka w Monachium]''' (Münchner Freiheit, Odeonsplatz)). Parada związków irlandzkich i szkockich przyciąga 30 000 gości i uważana jest za największą irlandzką imprezę na wschód od Dublina. 
* '''[https://www.stpatricksday.de/ Impark]''' (Olympiapark). Letni festiwal Impark, który obejmuje plażę. 
* '''[https://www.csdmuenchen.de/ Christopher-Street-Day]'''. CSD Monachium odbywa się w połowie lipca. 
[[Plik:Utopia_Island_2015_Umgebung_Crowd_(9_von_11).jpg|thumb|right|Utopia Island 2015]]
* '''Festiwale muzyki elektronicznej'''. Monachium jest także hotspotem dla rave i elektronicznej muzyki tanecznej w Niemczech. Musi oferować więcej festiwali muzyki elektronicznej niż Berlin. Popularne festiwale muzyki elektronicznej w Monachium i okolicach obejmują Isle of Summer, Utopia Island, Greenfields, Traumfänger, Back to the Woods, Schall im Schilf, FNY Festival, Wannda Circus Open Air, Contact Festival, EOS Festival i Echelon Festival, który odbywa się 32 km na południe od Monachium.

=== Teatr, opera i muzyka ===
Monachium jest miastem bardzo aktywnym kulturowo, a znajdziesz wiele teatrów pokazujących różnorodne występy. Większość z nich znajdziesz w Altstadt, Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt i Maxvorstadt. Chociaż nie można znaleźć wielu sztuk w językach innych niż niemiecki, wiele przedstawień operowych, baletowych i muzycznych można podziwiać niezależnie od znajomości języka.

Jeśli chcesz zobaczyć film, pamiętaj, że zagraniczne filmy są zwykle nazywane niemieckimi głosami. Reklamy będą generalnie wskazywać, czy film będzie wyświetlany w oryginalnej wersji (tj. Bez overdubbingu) ze skrótami OF (wersja oryginalna), OmU (oryginał z niemieckimi napisami) i OmeU (oryginał z angielskimi napisami). W kinie tuż obok stacji metra Stiglmaierplatz o nazwie „Cinema” odtwarzają wszystkie filmy w oryginalnym języku. Inne opcje to „Museums Lichtspiele” lub duże kino Multiplex „Mathäser” w Stachus, które zazwyczaj pokazują 1 lub 2 filmy w ich oryginalnej wersji.

=== Sport ===
[[Plik:Eisbach die Welle Surfer.JPG|thumb|Urban surfing na rzece Eisbach]]
* '''[https://www.muenchen.de/freizeit/sport/surfen.html Surfowanie po rzece]''' (''Eisbach''). Przez cały rok dołącz do mieszkańców surfujących po rzece Eisbach na skraju Englischer Garten, na moście w pobliżu stacji Lehel U-Bahn. 
* '''Pływanie'''. Pływanie w granicach Monachium jest możliwe zarówno w rzece Isar, jak i w kilku sztucznych jeziorach, takich jak np. Riemer See lub pojezierze Langwieder. Ponadto firma komunalna SWM w Monachium zapewnia dziesięć publicznych krytych basenów i osiem basenów zewnętrznych. W weekend wielu ludzi z Monachium szuka odpoczynku w jednym z licznych jezior w przedgórzu alpejskim. 
* '''Sporty zimowe'''. Monachium jest jednym z nielicznych miast na świecie, gdzie w komunikacji miejskiej widzisz ludzi w stroju narciarskim Narciarstwo jest popularne w [[Garmisch-Partenkirchen]]. Kilka firm oferuje dobrej jakości wycieczki do austriackich ośrodków narciarskich, takich jak Kaltenbach (Zillertal), St. Johann i Matrei. 
* '''Oglądaj piłkę nożną''' w [https://fcbayern.com/en FC Bayern Monachium], Säbener Straße 51-57, 81547 München, ☏ +49 89 699 31-0. Grają w Bundeslidze, najwyższej klasie niemieckiej piłki nożnej: często wygrywają i kwalifikują się do europejskich rozgrywek. Ich ojczyzną jest Allianz Arena, pojemność 75 000. Jest 8 km na północ od centrum miasta, jedź U-bahn do Fröttmaning. 
Druga drużyna Monachium, TSV 1860 Munich, teraz marnieje w 3. Lidze, trzecim poziomie. Grają na Grünwalder Stadion 3 km na południe od centrum, jedź U-bahn do Candidplatz.
* '''Hokej na lodzie'''. Miejscowy profesjonalny klub hokejowy to EHC Red Bull München. Grają na olimpijskiej arenie lodowej w Olympic Park. W latach 2018-1919 zespół był finalistą zarówno w lidze niemieckiej, jak i europejskiej lidze hokejowej. 
* '''[https://fcb-basketball.de/en Koszykówka]'''. Miejscowy profesjonalny klub koszykówki to FC Bayern Monachium. Grają w Audi Dome w Sendling-Westpark. W latach 2018-1919 drużyna wygrała ligę niemiecką i zagrała w Eurolidze.

== Nauka ==
Monachium jest miastem uniwersyteckim. Znajduje się tu z LUM powstały w XV wieku, na którym można studiować przedmioty humanistyczne oraz TUM, czyli uniwersytet techniczny. Oba uniwersytety położone są w niedalekiej od siebie odległości niedaleko centrum miasta w dzielnicy uniwersyteckiej. Pierwszy z nich jest szczególnie wart zobaczenia w nocy ze względu na przepięknie podświetlone stare budynki i fontanny.

* '''Centrum Kontroli Columbus Europejskiej Agencji Kosmicznej''', Münchener Straße 20,82234 Weßling (20 km poza Monachium w Oberpfaffenhofen), +49 8153 28-2711, ✉ education@esa.int. codziennie od 15:00-16:00 (wymagana rejestracja, grupy ograniczone do 30 osób) do czasu, gdy misja kosmiczna „Niebieska kropka” będzie w kosmosie, a następnie w zależności od misji kosmicznych. Służył do kontroli laboratorium badawczego Columbus Międzynarodowej Stacji Kosmicznej oraz jako centrum kontroli naziemnej systemu nawigacji satelitarnej Galileo. Znajduje się w dużym ośrodku badawczym Niemieckiego Centrum Kosmicznego. (DLR). [http://www.col-cc.de/fuehrungen.html strona]. bezpłatnie

== Praca ==

== Zakupy ==
[[Plik:Maximilianstraße München 2006.jpg|thumb|Maximilianstraße]]
Monachium jest jednym z najlepszych miejsc na zakupy w Niemczech. Mieszanka bogatych mieszkańców i turystów prowadzi do ogromnej różnorodności sklepów i stylów. Godziny otwarcia w Niemczech są regulowane przez prawo federalne. więc większość sklepów zamyka się o 20:00, niektóre już o 18:00, a większość jest zamknięta przez cały dzień w niedziele (wyjątki przed Bożym Narodzeniem i podczas dużych targów). Zapoznaj się z artykułami z okręgów dla rzeczywistych nazw sklepów, tutaj znajduje się lista najwyższych koncentracji sklepowych:

* '''Maximilianstraße''' / '''Residenzstraße''' / '''Theatinerstraße''' (U-Bhf Odeonsplatz lub Marienplatz). Te ulice wokół Opery (Nationaltheater) w centrum miasta to miejsce, do którego należy się udać, jeśli szukasz luksusowych towarów najwyższej klasy. Obecni są wszyscy zwykli międzynarodowi projektanci oraz niektórzy lokalni projektanci i sukiennicy. 
* '''Kaufingerstraße''' / '''Neuhauser Straße''' (U / S-Bhf Karlsplatz (Stachus) lub Marienplatz). Ta strefa dla pieszych rozciąga się od Karlsplatz (Stachus) do Marienplatz i jest główną strefą handlową dla towarów o średniej cenie. Liczne domy towarowe, sieci i kilka niezależnych butików znajdują się w korytarzu. Boczne ulice są mniej zatłoczone i oferują mniej homogeniczne zakupy. Liczne restauracje, kawiarnie na świeżym powietrzu i hale piwne / ogrody oferują odpoczynek. Latem, w soboty w okolicach świąt Bożego Narodzenia i podczas Oktoberfest, obszar ten będzie pełen dżemów i turystów i może być nieprzyjemnie zatłoczony. 
* '''Hohenzollernstraße''' (U-Bahn U2: Hohenzollernstraße w kierunku Münchner Freiheit). Ta ulica w północnym Monachium ma kolekcję sklepów odzieżowych, takich jak Mazel, Vero Moda, a zwłaszcza latem w miesiącach zbliżających się do Oktoberfest - liczne sklepy sprzedające stosunkowo tanie tradycyjne niemieckie ubrania (Lederhosn i Dirndl). Możesz zajść tam w około 15 minut. Na wschodnim krańcu Hohenzollernstraße znajduje się Leopoldstraße, która jest również głównie dzielnicą handlową. 
* '''Leopoldstraße''' (U-Bahn U3, U6: Münchner Freiheit, Giselastraße lub Universität). Ten ruchliwy bulwar w północnej części Monachium ma sklepy sieciowe, takie jak Body Shop, fast foody, tanie restauracje, kina, kawiarnie, takie jak Starbucks. W bocznych uliczkach można znaleźć szeroki wybór butików i mniej znanych lokalnych projektantów. W ciepłe letnie wieczory wzdłuż chodników dziesiątki lokalnych artystów będą pokazywać i sprzedawać swoje prace. 
* '''Gärtnerplatzviertel''' (U-Bahn U2: Fraunhoferstraße). Obszar wokół pięknego placu Gärtnerplatz jest przeznaczony dla miłośników zabytków. Możesz znaleźć lokalnych projektantów i inne dziwaczne sklepy. 
* '''Schellingstraße''' (U-Bahn U3, U6: Universität). Okolica na zachód od głównego kampusu uniwersyteckiego oferuje ładne sklepy z odzieżą dla studentów, małe księgarnie, modne kawiarnie i lokale gastronomiczne (np. Pommes Boutique przy Amalienstraße z fantastycznymi frytkami belgijskimi).

=== Rynki ===
Na targach ze świeżą żywnością odwiedź Viktualienmarkt w Altstadt lub Elisabethmarkt w Schwabing.

=== Jarmarki bożonarodzeniowe ===
[[Plik:MUC EnglischerGartenWeihnachtsmarktKines.jpg|thumb|Jarmark bożonarodzeniowy Chinesischer Turm]]
Istnieje wiele takich jarmarków Christkindlmärkte lub świątecznych, w tym duże Tollwood, ale także mniejsze targowiska, na których można kupić świąteczne ciastka (Lebkuchen), pamiątki i typowe Glühwein (grzane wino).

* '''Marienplatz''' (U- / S-Bhf. Marienplatz). Duży i komercyjny rynek, rozciąga się na całej ulicy handlowej, dzięki czemu można mieszać świąteczne zakupy (i jedzenie) z „normalnymi” zakupami. Jeśli pójdziesz na południe w kierunku Sendlinger Tor, dotrzesz do bardziej tradycyjnych stoisk snycerzy. 
* '''Chinesischer Turm''', Englischer Garten 3, 80538 München (U / Bus Münchner Freiheit lub Bus 54, który ma przystanek Chinesischer Turm), ☏ +49 89-38 38 73 20. od końca listopada do stycznia: Pn-Pt 12:00- 20:30, Sb Nd 11:20:30. miły jarmark bożonarodzeniowy w pięknym parku. Gorąco polecam, jeśli jest śnieg! 
* '''Christkindltram'''. Świąteczny tramwaj, który kursuje tylko podczas Adwentu przez centrum miasta co pół godziny (wyjazd z Sendlinger Tor). Tramwaj jest ładnie urządzony, gdzie ludzie mogą podziwiać świąteczne piosenki i grzane wino (Glühwein). Bilet w jedną stronę kosztuje 1,50 €.

=== Sezonowe i pchle targi ===
W całym mieście regularne targi są warte odwiedzenia, gdy się odbywają, a sobotni poranek musi, kiedy świeci słońce! Pchle targi w Monachium mogą być wyjątkowe, ponieważ są na ogół prawdziwymi prywatnymi obywatelami sprzedającymi swoje niechciane rzeczy przy minimalnym interesie handlowym. Oprócz cotygodniowych ofert, w miesiącach letnich znajdziesz kilka wydarzeń związanych z „podwórzowymi targami”.

* '''[https://www.muenchen.de/int/en/shopping/markets/auer-dult.html Auer Dult]'''. Tygodniowy targ i święto, które odbywa się trzy razy w roku (wiosna, lato i jesień) w Haidhausen, głównie w zakresie artykułów gospodarstwa domowego i antyków, ale także oferuje piwo i przejażdżki rozrywkowe. Zdecydowanie spróbuj to zobaczyć, jeśli nie widziałeś Oktoberfest! 
* '''Theresienwiese'''. Jest to prawdopodobnie największy pchli targ w Europie, odbywający się w pierwszą sobotę Frühlingsfest (Święto Wiosny - odbywa się w połowie kwietnia) w tym samym miejscu, co Oktoberfest w Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt. Zwykle jest kilka tysięcy obywateli oferujących swoje towary używane, podczas gdy handlowanie nowymi towarami jest zabronione. Coroczna atrakcja dla miłośników pchlego targu i antyków, jeśli pogoda jest odpowiednia. 
* '''[https://www.hofflohmaerkte.de/ Hofflohmärkte]'''. To właśnie tutaj poszczególne dzielnice Monachium zachęcają swoich mieszkańców do otwierania swoich dziedzińców, dzięki czemu całe części miasta stają się połączonym pchlim targiem i prywatnym placem widokowym - bardzo interesującym miejscem do oglądania zakątków miasta, którego zazwyczaj nie można zobaczyć. Terminy wydarzeń są koordynowane przez miasto. Zapytaj w lokalnych centrach informacyjnych o konkretne terminy.

== Gastronomia ==
[[Plik:Bavarian food.jpg|thumb|Tradycyjne bawarskie jedzenie]]
Goście mogą liczyć na szczęście, ponieważ Monachium jest domem dla wszystkiego, co typowo bawarskie. Monachium jest szczególnie dobrze znane z Weißwurst, kiełbasy śniadaniowej, którą tradycyjnie spożywa się jako późne śniadanie wraz z Weissbier („białe piwo”, które poza Bawarią zazwyczaj ma bardziej opisową nazwę Weizenbier, „piwo pszeniczne”) i dostępne w restauracjach do południa (a nie sekundę później!) Weißwurst są przygotowywane w gorącej, ale nie wrzącej wodzie przez około dziesięć minut i podawane z brązową, ziarnistą i słodką musztardą. Jeśli jesteś w stanie po prostu zjeść jeden posiłek w Monachium, powinieneś spróbować ''Schweinsbraten'' (pieczona wieprzowina) lub ''Schweinshaxe'' (pieczona golonka).

Ogródki piwne zazwyczaj serwują bawarskie jedzenie. Kolacja w ogródku piwnym to świetna okazja, aby od razu dostać się do ogródka piwnego i kulinarnego doświadczenia. Jeśli masz ochotę na przekąskę, prawie każdy rzeźnik sprzedaje ''Leberkässemmeln'', białą bułeczkę wypełnioną grubym ciepłym plasterkiem „Leberkäse” - która mimo swojej nazwy nie zawiera absolutnie żadnej wątroby ani sera, ale składa się z mieszanki cielęciny, wieprzowiny, przyprawy i nuty skórki cytryny zapiekanej na otwartej patelni i tradycyjnie podawanej ze słodką i ziarnistą musztardą. To jest bardzo tanie (około 2 euro), dość smaczne i sycące.

Nie przegap wspaniałych ciast i tortów w stylu bawarskim / austriackim w kawałkach w niezliczonych piekarniach i kawiarniach. Niezależnie od tego, gdzie je lubisz, wszystkie są tradycyjnie wytwarzane z najwyższej jakości naturalnych składników. To samo dotyczy niesamowitego asortymentu chleba, który można kupić w każdej piekarni. Nie można przegapić jako przekąski miękkich precli („Brezn”).

Ze względu na duży napływ międzynarodowych biznesmenów i turystów dostępne są wszystkie dania kuchni międzynarodowej (od sushi po pizzę). Istnieje silna obecność włoskich restauracji, ponieważ wielu Włochów odwiedza Monachium.

Pomimo wszystkich lokalnych potraw, które są oparte na mięsie, możliwe jest zdobycie wegetariańskich potraw w niektórych głównych restauracjach, aw Monachium jest kilka restauracji wegetariańskich i wegańskich.

Podobnie jak w wielu innych niemieckich miastach, ciekawą opcją na szybką przekąskę jest wizyta w jednej z lokalnych piekarni, które serwują zarówno pieczywo, jak i ciastka, a także kanapki, sałatki, a czasem nawet szerszą ofertę, w tym zupy lub desery bez ciast. Jedną monachijską siecią piekarni jest [https://www.rischart.de/index.php Rischart].

Monachium ma również wiele świeżych rynków, które mogą być smaczne, dogodne i niedrogie alternatywy dla restauracji (patrz dział Zakupy dla aukcji rynkowych). W strefie dla pieszych znajdują się liczne małe stoiska ze świeżymi owocami, przekąskami, lodami wiosną i latem oraz kasztanami jesienią i zimą.


== Życie nocne ==
[[Plik:Muenchen Hofbraeuhaus 665-v2.jpg|thumb|Hofbräuhaus jest płynnym symbolem Monachium]]
Jeśli przegapisz Oktoberfest, możesz przeżyć odkażoną, bezpieczniejszą wersję w jednym z wielu ogrodów piwnych w Monachium. ''Hofbräuhaus'' może być najsłynniejszą salą piwną. W całym mieście są niezliczone ogrody piwne. Dla tych, którzy piją piwo, spróbuj ''Starkbierfest'' po Wielkim Poście trwającym do Wielkanocy. Piwo jest ciemniejsze i mocniejsze niż normalnie (nawet niż piwo Oktoberfest).

Kultura kawy jest również bardzo silna, zwłaszcza w miesiącach letnich, ale często jest ignorowana przez większość odwiedzających.

=== Ogródki piwne i hale piwne ===
Zwykle znajdują się pod dużymi kasztanowcami (''Kastanienbäume'') w celu uzyskania cienia. Często są rzędy rozkładanych stołów i samoobsługowe. Jeśli widzisz obrusy na niektórych stołach, zazwyczaj jest tam tylko obsługa. W tradycyjnym bawarskim ogródku piwnym możesz zabrać ze sobą jedzenie. Tylko napoje (zwykle 1 litrowe kubki lokalnego piwa lub Radlera, który stanowi połowę piwa  i połowę mieszanki lemoniady) można kupić w ogródku piwnym. Wielu mieszkańców wciąż trzyma się tego zwyczaju, choć jedzenie jest również dostępne. Spróbuj ''Riesenbrezn'' (duże precle) i ''Steckerlfisch'' (peklowane ryby). Ogródki piwne są zwykle odwiedzane przez mieszany tłum ludzi (mieszkańców, turystów, rodziny, młodszych, starszych, prostych, homoseksualnych itp.), Z którego pochodzi szczególna atmosfera ogródka piwnego; choć ludzie zwykle nie chodzą tam sami. Jeśli nie uda Ci się znaleźć bezpłatnego stolika, nie wahaj się zapytać, czy możesz dołączyć do kogoś. Żaden lokalny nie odrzuciłby tej prośby. Ogródki piwne są przyjazne dla rodzin z placami zabaw dla dzieci na miejscu. Dobrze wychowane psy są mile widziane na smyczy.

=== Kluby i dyskoteki ===
[[Plik:Mixed Munich Arts.jpg|thumb|MMA Club]]
[[Plik:Bahnwärter Thiel Nightclub Munich Subway Floor 1.jpg|thumb|Bahnwärter Thiel]]
Monachium jest znanym miejscem nocnych klubów od lat 70., kiedy muzycy tacy jak Mick Jagger, Giorgio Moroder, Donna Summer i Freddie Mercury pomalowali miasto na czerwono. W połowie lat 90. stał się centrum kultury rave i techno wraz z Berlinem i Frankfurtem. Musisz mieć ukończone 18 lat, aby dostać się do większości klubów i dyskotek w Monachium. Zawsze miej przy sobie paszport lub dowód osobisty, a prawo jazdy może być również w porządku. Niektóre kluby mają „Ü30-Party”, w których powinieneś mieć ponad 30 lat, ale zazwyczaj nie masz problemów, jeśli masz więcej niż 25 lat. W większości miejsc można nosić dżinsy i trampki. Popularne dzielnice nocne to centrum miasta (Altstadt-Lehel z tzw. ''Party Banana''), Maxvorstadt, Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt, Haidhausen, Berg am Laim (w „Werksviertel”, dawnym klubie „Kultfabrik” i klubie, który jest przekształcony), podczas gdy niegdyś słynny Schwabing stracił wiele ze swojego nocnego życia dzięki gentryfikacji w ostatnich dziesięcioleciach. Najnowszym dodatkiem na monachijskiej mapie życia nocnego jest północna część Sendling wokół Viehhof z kilkoma subkulturowymi klubami nocnymi. Lokalizacje klubów zmieniają się szybko, więc najlepiej sprawdzić w Internecie nadchodzące wydarzenia (na przykład ''[https://www.in-muenchen.de/ inmuenchen.de]'' jest jednym z przewodników nocnego życia).
* '''Kluby techno'''. Najpopularniejsze kluby techno w Monachium to [http://www.mixedmunicharts.de/ MMA Club] (zwany także Mixed Munich Arts, opisany przez The Guardian jako „wysoka świątynia techno, która rywalizuje z każdym w Berlinie”), [http://www.blitz.club/ klub Blitz], długoletnie kluby techno [https://harrykleinclub.de/ Harry Klein] i [https://www.rote-sonne.com/ Rote Sonne], as oraz [https://www.facebook.com/GrinsekatzeClub/ Grinsekatze], [http://www.bahnwaerterthiel.de/ Bahnwärter Thiel], [https://www.instagram.com/bobbeamanclub/ Bob Beaman], [https://www.pimpernel.de/ Pimpernel], [http://bar.charl.ie/ Charlie] i klub po godzinach Palais. Monachium jest także hotspotem w Niemczech dla imprez plenerowych i festiwali muzyki elektronicznej, zobacz szczegóły w sekcji Festiwale muzyki elektronicznej. 
* '''Kluby z mieszanym programem muzycznym'''. Popularne kluby z mieszanym programem muzycznym (Electro, House, Indie, Rock, Hip-Hop) to [https://www.drella.de/ Call Me Drella], [https://www.cord-muenchen.de/ Cord], [https://wannda.de/ Wannda Circus], [https://www.facebook.com/MinnaThielMuenchen/ Minna Thiel], [https://www.backstage.info/ Backstage] (znany z muzyki alternatywnej i rockowej), [https://www.8below.de/ 8 below], [https://www.freiheiz.com/ Freiheizhalle], [http://www.tonhalle-muenchen.de/de/ Tonhalle], [http://www.pathosmuenchen.de/cms/cms.php Pathos], [https://www.muffatwerk.de/de/ Muffatwerk], [https://www.muffatwerk.de/de/pages/ampere Ampere] i imprezowy statek [https://www.facebook.com/Alte-Utting-126669451302121/ Alte Utting]. 
* '''Ekskluzywne kluby nocne'''. Znane ekskluzywne kluby nocne w Monachium to klub domowy [https://pacha-muenchen.de/en/ Pacha Munich] i [https://p1-club.de/ P1], domniemane miejsce spotkań wyższego społeczeństwa.

=== Bary ===
Monachium ma tysiące barów, pubów i restauracji w granicach miasta. Liczne bary i kawiarnie można znaleźć w dzielnicach Maxvorstadt, Schwabing i Haidhausen, a także w Ludwigvorstadt-Isarvorstadt, gdzie znajduje się również większość gejowskich barów i klubów w Monachium.

== Noclegi ==
[[Plik:Portier mit Zylinder.JPG|thumb|upright=0.6|Portier przed hotelem Bayerischer Hof]]
Monachium obfituje w zakwaterowanie dla każdego rodzaju podróżnika. W okolicy bezpośrednio przy Hauptbahnhof (dworzec centralny) znajdują się liczne schroniska młodzieżowe i ekskluzywne hotele, takie jak Le Meridien i Sofitel. Schillerstraße, zaledwie sto metrów dalej, ma wiele małych hoteli; ulica wygląda dobrze w ciągu dnia, ale bary nocne i kabarety stają się bardziej widoczne w nocy.

Istnieje również wiele hoteli i schronisk młodzieżowych w innych dzielnicach Monachium, szczególnie Schwabing i obszar Ostbahnhof. Pamiętaj, że ceny mogą się znacznie różnić. Zazwyczaj musisz płacić wyższe ceny w miesiącach letnich. Znalezienie niedrogiego zakwaterowania może być trudne, gdy odbywają się targi, a zwłaszcza podczas 2 tygodni Oktoberfest.

Jeśli szukasz czegoś wyjątkowego, luksusowe hotele w centrum miasta to prawdziwa uczta.

Transport publiczny jest bardzo szybki i dobry, więc rozważ także pobyt w okolicach zamiast w centrum miasta. W Monachium znajdują się cztery kempingi, z których wiele jest poza miastem. Zobacz artykuły dzielnic.

== Najbliższe okolice ==
* [[Norymberga]]
* [[Ulm]]
* [[Ratyzbona]]
* [[Stuttgart]]
* [[Augsburg]]
* [[Oberstdorf]]
* [[Garmisch-Partenkirchen]]
* [[Salzburg]]
* [[Füssen]]

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==
Monachium, z jednym z najniższych wskaźników przestępczości w jakimkolwiek dużym europejskim, jeśli nie globalnym mieście, jest bardzo bezpiecznym miastem zarówno dla mieszkańców, jak i podróżnych, a brutalne przestępstwa są niezwykle rzadkie. Chodzenie w dzień, w nocy, nie jest problemem, a najprawdopodobniej nie spotka cię żadne przestępstwo, chociaż powinieneś nadal stosować zwykłe środki ostrożności (takie jak nie pozostawianie aparatu bez nadzoru).

Monachium jest otwartym, międzynarodowym miastem z dużą liczbą imigrantów i emigrantów mieszkających w mieście (prawie 40% mieszkańców ma pochodzenie migracyjne, głównie z Turcji, Bałkanów i Polski), więc jest mało prawdopodobne, abyś spotkał jakieś problemy, ponieważ jesteś obcokrajowcem. Turyści geje i lesbijki nie powinni doświadczać żadnych problemów: Monachium ma dużą społeczność gejowską i lesbijską, a Rosa Liste, partia praw gejów, była częścią władz miasta od 1996 do 2014 roku.

Jedynym prawdziwym zagrożeniem bezpieczeństwa w Monachium jest lokalna kultura picia piwa w połączeniu z wysoką dostępnością alkoholu. Pomyśl dwa razy, zanim spróbujesz nadążyć za lokalnymi mieszkańcami lub szukać maksymalnego poziomu zatrucia alkoholem - picie znacznie zwiększy twoje szanse na zranienie. Inną kwestią dla osób, które nie są przyzwyczajone do jazdy samochodem lub chodzenia po lodzie lub śniegu, są warunki zimowe na drodze i chodniku. Oczywiście, Oktoberfest nieuchronnie sprawi, że ludzie uwolnią swoją ciemną stronę, więc bądź zmęczony jakimkolwiek podłym zachowaniem.

Niemniej jednak Monachium nie jest całkowicie odporne na drobne incydenty, a niektóre obszary wymagają nieco większej ostrożności.

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.muenchen.de/int/en/contact.html Biuro informacji turystycznej]''', Marienplatz (w ratuszu), +49 89 233 96 500, ✉ tourismus@muenchen.de. Pn-Pt 10:00-20:00, Sb 10:00-17:00, Nd 10:00-16:00, zamknięte w święta. Oficjalne biuro turystyczne znajduje się w ratuszu i oferuje rezerwacje na wycieczki, hotele itp. Wszelkiego rodzaju usługi
* [http://www.monachium-heute.de/ Zwiedzanie Monachium i Bawarii z licencjonowaną przewodnik]
* [http://www.monachium.info/ Informacje o Monachium i Bawarii w języku polskim]

== Porady ==
Podczas korzystania z ruchomych schodów, ludzie w Monachium zwykle stoją po prawej stronie i używają lewej strony, aby wejść na górę. Czekając na pociąg metra, najpierw pozwól ludziom wysiąść z pociągu, a następnie wejdź. Picie alkoholu w transporcie publicznym zostało zakazane, chociaż ta nowa zasada nie była dotąd egzekwowana. Zaśmiecanie i inne formy zanieczyszczenia środowiska są niezgodne z prawem i bardzo niechętne.

== Gdzie dalej ==
=== Bayern Ticket ===
'''[https://bahnland-bayern.de/de/tickets/bayern-ticket Bayern-Ticket]''' to niezwykle tani sposób na jednodniowe wycieczki z Monachium. Dzięki temu biletowi możesz podróżować wszędzie w Bawarii pociągami regionalnymi, jak również wszystkimi autobusami regionalnymi, metrem, tramwajem i koleją miejską. Bilet jest ważny przez cały dzień w weekendy i święta oraz od 09:00 w dni powszednie. Obowiązuje do [[Salzburg]]a i obejmuje również austriacki odcinek łączący ][Kempten]], [[Reutte]] i [[Garmisch-Partenkirchen]]. Kosztuje 25 euro za jedną osobę i 6 euro za każdą dodatkową osobę do max pięciu osób na jednym bilecie. (grudzień 2018). Upewnij się, że kupujesz je w maszynach, ponieważ za zakupiony bilet w kasie pobierana jest dodatkowa opłata w wysokości 2 €.

Inną opcją jest '''[https://www.bahn.com/en/view/offers/regional/index.shtml bilet Schönes-Wochenende]''', który obowiązuje wszędzie w Niemczech, ale obowiązuje tylko w weekendy. Kosztuje 44 euro za jedną osobę i 6 euro za dodatkową osobę do pięciu osób. Jest ograniczony do pociągów regionalnych. (Grudzień 2018)

Istnieje również '''[https://www.bahn.de/p/view/angebot/regio/regionale-tickets/bayern/bayern-boehmen-ticket.shtml bilet Bayern-Böhmen]'''. Bilet jest ważny wszędzie w Bawarii i w sąsiednich Czechach. Kosztuje 28 euro za pierwszego podróżnego, każda dodatkowa osoba płaci 6,60 euro (do pięciu osób łącznie). Ogranicza się również do pociągów regionalnych. (Grudzień 2018)
[[Plik:Neuschwanstein wts.jpg|thumb|Zamek Neuschwanstein położony dwie godziny na południe od Monachium.]]

* '''[[Andechs|Klasztor Andechs]]''' (S8 do Herrsching + dojście). Jeśli przegapisz Oktoberfest, warto udać się do świętego miejsca Andechs. To klasztor na wzgórzu od Ammersee. Kiedy tam będziesz, spójrz na stary kościół klasztorny i ogrody, zanim skupisz się na doskonałym piwie i Schweinshaxen w ogródku piwnym lub w dużej sali piwnej. Świetnie nadaje się na jednodniową wycieczkę, którą można połączyć z kąpielą w '''Ammersee'''. Szlak turystyczny nie jest oświetlony, a spacer trwa 30-45 min. Po zmroku latarka jest obowiązkowa. 
* '''[[Chiemsee]]''' (Autobahn A8 w kierunku Salzburga lub Deutsche Bahn). Największe jezioro Bawarii (z zamkiem na wyspie Herreninsel zbudowanym przez króla Ludwika II i klasztor zbudowany na wyspie Fraueninsel) znajduje się zaledwie godzinę drogi od miasta. 
* '''[[Dachau]]''' (pociągi S-Bahn / regionalne lub Autobahn do Augsburga). Dachau to przedmieście Monachium i przypomnienie ciemnych godzin niemieckiej historii. Przygotujcie się na wstrząsy z powodu okrucieństw popełnionych przez nazistów w czasach Trzeciej Rzeszy w Miejscu Pamięci Obozu Koncentracyjnego w Dachau.
* '''[[Füssen]]''' leży w Alpach południowej Bawarii. Pociąg z Dworca Centralnego w Monachium jedzie około dwóch godzin przy jednym transferze w [[Buchloe]] (zakup wyżej wymienionej opcji Bayern-Ticket, która obowiązuje we wszystkich pociągach i podróży autobusem do zamku). Miasto słynie z „bajkowego zamku” króla Ludwika II '''Neuschwanstein'''. Mieści się w nim także zamek, w którym dorastał Ludwig II. Jeśli tam pojedziesz, kup bilet łączony dla obu zamków. Neuschwanstein to trzeba zobaczyć, ale Hohenschwangau jest historycznie bardziej interesujący, a trasa jest znacznie lepsza. Nie tylko dlatego, że jest mniej turystów i więcej czasu, ale także przewodnicy są bardziej kompetentni i mówią lepiej po angielsku. [https://mikesbiketours.com/munich/ Mike's Bike Tours] oferuje jednodniową wycieczkę z Monachium, która obejmuje opcjonalną (ale bardzo zalecaną) krótką wycieczkę rowerową po bawarskiej okolicy wokół Neuschwanstein.
* '''[[Garmisch-Partenkirchen]]''' (Około 1,5 godziny pociągiem regionalnym lub samochodem na autostradzie A 95). Punkt dostępu do najwyższej góry Niemiec, '''Zugspitze''' i lokalizacji Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 1936 roku. Z dworca kolejowego Garmisch-Partenkirchen regularnie odjeżdża pociąg kolei zębatej na szczyt Zugspitze. 
* '''[[Norymberga]]''' (pociągiem ICE w godzinę / pociąg regionalny w ciągu 2 godzin). Norymberga oferuje turystom wiele historii i urocze stare miasto. Nazistowskie wiece były w Norymberdze, a procesy norymberskie odbyły się tutaj, aby ścigać niektórych przywódców reżimu nazistowskiego.
* '''[[Ratyzbona]]'''. Piękne średniowieczne miasto nad brzegiem Dunaju. Historyczne centrum miasta jest w całości wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
* '''[[Salzburg]]''' ([[Austria]]) to prosta wycieczka z Monachium. Pociągi kursują z głównego dworca kolejowego w Monachium mniej więcej co godzinę i jadą około 1,5 godziny. Bilet Bayern obowiązuje do Salzburga. Z Hauptbahnhof codziennie odjeżdżają autobusy wycieczkowe, które kursują również do Salzburga.
* '''[[Ulm]]'''. Ulm to łatwa wycieczka z Monachium. Do Ulm można dojechać pociągiem z głównego dworca kolejowego w Monachium w około 2 godziny, korzystając z biletu Bayern. Znajdziecie tam najwyższą wieżę kościelną na świecie, rzekę Dunaj, a także najbardziej krzywy hotel na świecie. 
* '''[[Schliersee]]''': małe górskie jezioro i popularny letni i zimowy wypoczynek mieszkańców Monachium. Posiada również ośrodek narciarski przy sąsiednim jeziorze ''Spitzingsee''.
* '''[[Tegernsee]]''': Będąc większym i spokojniejszym sąsiadem jeziora Schliersee, Tegernsee jest popularnym miejscem dla bogatych i sławnych Monachium. 

{{Jest w|Górna Bawaria}}

[[Kategoria:Bawaria]]</text>
      <sha1>ej3gr06yb2jfiwpauoa0ko8eq63ofrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oviedo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1944</id>
    <revision>
      <id>157453</id>
      <parentid>155372</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20857" sha1="idld1um9tyfqu6ooboqpjuimwu1zwk6" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Oviedo
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Catedral_de_Oviedo_03.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Escudo_de_Oviedo.svg
 |mapa             = Oviedo, Spain location.png
 |państwo          = [[Hiszpania]]
 |region           = [[Asturia]]
 |powierzchnia     = 186,65
 |wysokość         = 231
 |prefiks          = (+34) 98
 |kod pocztowy     = 33001-33013
 |www              = https://www.oviedo.es/
}}
'''[https://www.oviedo.es/ Oviedo]''' lub '''Uviéu''' (w języku asturyjskim) to miasto katedralne, stolica Księstwa [[Asturia|Asturii]], w północnej [[Hiszpania|Hiszpanii]]. Posiada ciekawą starówkę z różnymi zabytkami wpisanymi na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
Do VIII wieku Maurowie podbili prawie cały Półwysep Iberyjski. Nie mogli jednak podporządkować sobie regionu na północ od Gór Kantabryjskich. Z tego obszaru wyłoniło się Królestwo Asturii ze stolicą w Oviedo. W IX i X wieku rozwinął się tu styl architektoniczny określany jako przedromański. Niektóre z tych budynków są częścią światowego dziedzictwa UNESCO.

== Dojazd ==
[[Plik:Oviedo-Catedral.JPG|thumb|Katedra w Oviedo]]
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Asturia|43.563611 |-6.034722|typ=transport}}'''[https://www.aena.es/en/asturias.html Port lotniczy Asturia]''' ({{IATA|OVD}}) znajduje się 40 km na północ od Oviedo, w pobliżu [[Avilés]]. Ma loty z [[Madryt]]u, [[Barcelona|Barcelony]], [[Sewilla|Sewilli]] i [[Palma de Mallorca]], ale brakuje lotów międzynarodowych.

Bezpośredni autobus ALSA kursuje między dworcem autobusowym w Oviedo a lotniskiem, co godzinę od 06:00 do północy, w czasie 45 minut; opłata wynosi 9 € (czerwiec 2023). Taksówka kosztuje 50 € i zajmuje 20 minut.

Inne opcje lotu to skorzystanie z [[Santander]], który ma tanie loty (np. Ryanair z [[Londyn]]u Stansted), 3 godziny jazdy autobusem lub lot do Madrytu i dotarcie do Oviedo autobusem lub pociągiem.

=== Koleją ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Oviedo|43.366 |-5.855|typ=transport}}'''Stacja kolejowa Oviedo''' Na stacji kursują pociągi Renfe (iberyjski rozstaw torów) i Feve (szerokość torów metrycznych). Główne szybkie pociągi Renfe kursują do Oviedo z [[Alicante]] i [[Madryt]]u przez [[Segowia|Segowię]], [[Valladolid]] i [[León (Hiszpania)|León]], a kilka z nich biegnie dalej na północ do [[Gijón]]. Usługi Renfe cercanias (metro) kursują do Gijón i innych pobliskich wiosek. Kolej wąskotorowa Feve, obecnie należąca do Renfe, kursuje do Gijón inną trasą, a także powolną malowniczą trasą przybrzeżną na zachód do [[Avilés]], [[Ribadeo]] i [[Ferrol]] oraz na wschód do [[Llanes]], [[Santander]], [[San Sebastián]] i [[Irun]]/[[Hendaye]] na granicę francuską. Te dwa systemy nie są zintegrowane: kasy biletowe i automaty przy głównym (południowo-wschodnim) wejściu są przeznaczone tylko dla Renfe, te na zapleczu przez kładkę tylko dla Feve. I mniej niż pomocne, oba systemy mają platformy o numerach 1-4/5. Stacja znajduje się na północno-zachodnim krańcu Calle Uría, prowadzącej do centrum miasta. Główna ulica przelotowa Calle Pepe Cosmen przechodzi tutaj przez przejście podziemne z rampami prowadzącymi do stacji. Istnieje również podwyższona ulica prowadząca do innego miejsca wysiadania, ale postój taksówek znajduje się przy głównym wejściu. Brak przechowalni bagażu, skorzystaj z dworca autobusowego 300 m na północny wschód. Wiele kawiarni w pobliżu. Ze stacji można również wyjść po stronie Feve wąskimi schodami i korytarzem na Calle Monte Gamonal.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Stacja kolejowa Oviedo|43.36907 |-5.85090|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Oviedo''' to długi, niski budynek przy Calle de Pepe Cosmen na północnym krańcu centrum, 300 m na północny wschód od dworca kolejowego. ALSA jest głównym operatorem, z autobusami w głąb lądu do [[Madryt]]u, [[Barcelona|Barcelony]] i [[Sewilla|Sewilli]], na zachód do [[Avilés]] i lotniska w Asturii oraz na wschód do [[Llanes]], [[Santander]], [[Bilbao]] i [[Irun]]. Obecnie autobusy międzynarodowe rzadko tu przyjeżdżają, przesiadają się w Madrycie. Są kawiarnie, kasy biletowe i schowki na bagaż (obsługa od poniedziałku do piątku 09:00-19:30), a także Biuro Informacji Turystycznej (☏ + 34 985117050).

=== Samochodem ===
Istnieje dogodna obwodnica z różnymi zjazdami do Oviedo. Są miejsca do ładowania, ale nie są one w pobliżu, sprawdź wskazówki przed wjazdem na A6. '''Lugones''' będzie łatwym sposobem na powrót. Do Oviedo autostradą można dojechać samochodem w mniej niż 20 minut do [[Gijón]] lub [[Avilés]].

Odległości do/z Oviedo: [[Madryt]] 450 km, [[Bilbao]] 305 km, [[A Coruña]] 325 km, [[Gijón]] 30 km.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.360 |-5.845 |zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt, rower}}
Najlepszym sposobem poruszania się jest spacer.

Większość centrum miasta można zwiedzać tylko w ten sposób, ponieważ dozwolony jest niewielki ruch samochodowy. Tam, gdzie ruch jest możliwy, należy przygotować się na korki i wąskie przejścia, ponieważ czasami dozwolone jest parkowanie po obu stronach drogi.

Lokalne autobusy (''Autobuses Urbanos de Oviedo'', ☏ +34 985222422) są dość niezawodne, a na każdym przystanku znajduje się ekran z czasem przyjazdu następnego autobusu. Prawie wszystkie lokalne autobusy kursują ulicą Calle Uria. Bilet jednorazowy wynosi 1,20 € (dzieci do lat 4 bezpłatnie).

Istnieje wiele taksówek, chociaż nie są one tanie. Minimalna opłata poza godzinami szczytu wynosi 4 €. Chociaż można je znaleźć na postojach taksówek i na ulicach, możesz skontaktować się bezpośrednio z jedną z dwóch firm: Radio Taxi Ciudad de Oviedo (☏ +34 985250000) lub Radio Taxi Principado (☏ +34 985252500); jeśli chcesz jechać z Oviedo na lotnisko i z lotniska do Oviedo, a Ty wolisz taksówkarzy mówiących po angielsku; możesz zarezerwować przez e-mail: contacta@taxioviedo.com lub ☏ +34 615980000. Ostateczne ceny z podatkami w 2016 wynoszą 40 EUR. Jeśli wolisz inne firmy, ceny zaczynają się od 53 €.

== Warto zobaczyć ==
* Stara część Oviedo nazywana jest „'''Casco Antiguo'''”. Wędruj brukowanymi uliczkami, podziwiając pięknie odrestaurowane budynki i place. Niektóre z najwybitniejszych są
** {{zobacz
| name=Pałac Velarde | alt= | url= | email=
| adres= | lat=43.36169 | long=-5.84358 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=w którym mieści się część Muzeum Sztuki
}}
:* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | email=
| adres= | lat=43.36053 | long=-5.84472 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
:* {{zobacz
| name=Plaza del Fontán | alt= | url= | email=
| adres= | lat=43.35974 | long=-5.84586 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
:* {{zobacz
| name=Pałac Toreno | alt= | url= | email=
| adres= | lat=43.36216 | long=-5.84556 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
:* {{zobacz
| name=Pałac Camposagrado | alt= | url= | email=
| adres= | lat=43.36255 | long=-5.84524 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://catedraldeoviedo.com/ Katedra San Salvador] | alt= | url= | email=
| adres=Plaza Alfonso II El Casto | lat=43.363 | long=-5.843 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wchodzisz do standardowego gotyckiego wnętrza i zastanawiasz się, dlaczego zapłaciłeś 7 €, ale otwiera się ono na imponującą serię przestrzeni. Budowano ją od 1388, a wieżę dobudowano w 1528 r. Znajduje się tu wspaniały krużganek, kapitularz i Cámara Santa, w których przechowywane są relikwie religijne. 7 €.
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.museobbaa.com/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt= | url= | email=
| adres=Calle Santa Ana | lat=43.362 | long=-5.84435 | wskazówki=zachodnia flanka katedry
| telefon=+34 9852130619 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Pt 10:30-14:00 i 16:30-20:30, Sob 11:30-14:00 i 17:00-20:00, Nd 11:20-14:30. Głównie średniowieczne dzieła religijne, ale z niektórymi pracami z XIX i XX wieku. Bezpłatny
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Kościoła | alt= | url= | email=
| adres=Corrada del Obispo | lat=43.36222 | long=-5.84279 | wskazówki=
| telefon=+34 985203117 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=otwarte od poniedziałku do soboty, bezpłatne w czwartkowe popołudnia.
}}
* {{zobacz
| name=Monte Naranco | alt= | url= | email=
| adres= | lat=43.384 | long=-5.867 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=to wzgórze 3 km na północ od Oviedo, wsiądź do autobusu (lub zaparkuj za darmo) u podnóża Av. de los Monumentos
}}
* {{zobacz
| name=San Miguel de Lillo | alt= | url= | email=
| adres= | lat=43.38032 | long=-5.86835 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kościół przedromański
}}
* {{zobacz
| name=Santa Maria del Naranco | alt= | url= | email=
| adres= | lat=43.37908 | long=-5.86597 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kościół przedromański
}}
* {{zobacz
| name=Pomnik Najświętszego Serca Pana Jezusa | alt= | url= | email=
| adres= | lat=43.38478 | long=-5.86394 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Warto zrobić ==
* {{Znacznik|Estadio Carlos Tartiere|43.36081|-5.87015|typ=atrakcja}}'''Oglądać piłkę nożną'''. w Real Oviedo, którzy grają w ''Segunda División'', drugiej lidze hiszpańskiej piłki nożnej. Ich domem jest Estadio Carlos Tartiere z 30 500 miejscami siedzącymi, 1 km na zachód od centrum miasta. Bilety kosztują 15 euro.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
'''Stare miasto''' jest pełne małych tradycyjnych sklepów. Przez większość dni na głównym placu odbywa się targ pod gołym niebem, na który warto zajrzeć. Tradycyjny zadaszony rynek znajduje się w pobliżu Plaza de la Constitución. W pobliżu zadaszonego rynku znajdują się różne sklepy sprzedające tradycyjne produkty spożywcze i cydr. W Oviedo znajdują się również różne duże centra handlowe. '''Centra handlowe''' oferują nieprzerwane godziny zakupów, od 10:00 do około 21:00. Inne sklepy i firmy w Hiszpanii są zwykle zamykane w godzinach 14:00-17:00:

* {{Znacznik|'''Intu Asturia'''|43.38997 |-5.80188 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.parqueprincipado.com/ Intu Asturia]'''. (''ludzie znają go jako Parque Principado''), który znajduje się na obrzeżach Oviedo. Autobusy D1 i H1 kursują odpowiednio z ulic El Cristo i Serrano, a dojazd zajmuje około 30 minut, z przystankami po drodze. Tam masz około 110 sklepów, z flagowym hipermarketem Familia na jednym końcu i eklektyczną gamą restauracji, 11-salowym kinem, kręgielnią, kasynem, rozrywkami dla dzieci na drugim końcu. Parque Principado znajduje się na rozległym terenie przemysłowym, w którym znajdują się również takie sklepy jak MediaMarkt, AKI (supermarket budowlany), Conforama z meblami i IKEA. 
* {{Znacznik|'''Los Prados'''|43.37095 |-5.8344 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://los-prados.klepierre.es/?utm_campaign=presence_management&amp;utm_medium=organic&amp;utm_source=partoo Los Prados]'''. Do centrum handlowego można dojechać autobusem nr. 2, 4, 7 i 11. Autobusy te można złapać z centrum Oviedo. W tym centrum handlowym znajduje się jedyne w Asturii kino IMAX oferujące filmy w 3D oraz tradycyjne kino z 14 salami. Oferta sklepów nie jest jednak tak imponująca jak w El Parque Principado. 
* Główne centrum handlowe w centrum Oviedo to {{Znacznik|'''Salesas'''|43.36588 |-5.84990 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://salesas-cc.com/www/ Salesas]''', w którym znajduje się główny dom towarowy w Hiszpanii El Corte Inglés, ogromny supermarket Hipercor, a także różne sklepy odzieżowe i Burger King.
* Na Calle Uría znajduje się {{Znacznik|'''Corte Inglés'''|43.36405 |-5.85162 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.elcorteingles.es/centroscomerciales/es/eci/centros/centro-comercial-uria Corte Inglés]'''. Ten jest największy i najlepszy w Oviedo.

== Gastronomia ==
Na Starym Mieście jest wiele miejsc, w których można zjeść, zarówno w pomieszczeniach, jak i na małych odosobnionych placykach, takich jak El Fontán lub Gascona, by wymienić tylko dwa. W dół calle Gascona będziesz mógł dostać ogromne menu za około 10 €. Ustawione menu (''menú del día'') może nie znajdować się w menu, które otrzymałeś, więc być może będziesz musiał zapytać.

Typowe dania z Oviedo to te wspólne dla całej Asturii. '''Fabada Asturiana''' to gulasz z fasoli cieszący się renomą w całej Hiszpanii, którego warto spróbować (może nie wieczorem!). Bardzo dobrze znanym daniem z Asturii jest '''Cachopo''', to mięso z szynką i serem, wszystko panierowane. Cachopo zasługuje na spróbowanie. '''Ryby i skorupiaki''' są świetnej jakości. Lokalny '''ser''', ''cabrales'', również cieszy się znakomitą renomą, zwłaszcza jeśli lubisz mocne smaki. Mniej znane są sery ''gamoneu'' i ''afuega'l pitu''. Asturia ma również tradycję puddingu ryżowego ('''arroz con leche''').

Istnieje wiele popularnych miejsc, w których można coś zjeść, bardziej znane to: '''[https://tierra-astur.com/ Tierra Astur]''' (w Gasconie są dwa na końcu ulicy, jest grill z lokalnymi produktami, a na górze jest restauracja z każdym produktem wymienionym powyżej. Również w Fontán są dwa: {{Znacznik|'''Casa Ramón'''|43.35960 |-5.84554 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.casaramonoviedo.com/ Casa Ramón]''' z rybami z brzegu i {{Znacznik|'''Casa Amparo'''|43.35993 |-5.84644 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.restaurantecasamparo.com/ Casa Amparo]'''. W pobliżu katedry znajduje się wiele miejsc do picia i jedzenia tapas, jak {{Znacznik|'''Plaza del Riego'''|43.36136 |-5.84571 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Plaza del Riego''' z restauracjami z szynką i {{Znacznik|'''El Reloj de Porlier'''|43.36214 |-5.84586 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://elrelojdeporlier.com/en/ El Reloj de Porlier]''' ze wspaniałymi asturyjskimi i międzynarodowymi żywność.

== Picie ==
'''Cydr''' (''sidra'') to coś, czego nie można przegapić. Cydr, który znajdziesz w Asturii, jest cydrem naturalnym i cieszy się renomą w całej Hiszpanii. Picie cydru w Asturii jest rytuałem samym w sobie: nalewa się go z góry, aby wprowadzić powietrze do cydru spadającego z butelki do szklanki. Kiedy dostaniesz szklankę cydru, będzie on naturalnie musujący. Masz wypić jednym łykiem to, co proponuje kelner, zostawiając odrobinę na dnie szklanki. Następnie wylewasz to, co zostało ze szklanki i zostawiasz szklankę na stole, aż kelner zaoferuje ci więcej. Nalewanie cydru to brudna sprawa, a podłoga będzie bardzo, bardzo mokra i lepka (dlatego podłogi sidrerías są pokryte trocinami).

W wielu innych barach i restauracjach dostępny jest cydr. Uważaj na znaki z napisem „Sidrería” lub „Chigre”. Zdecydowanie najlepszym miejscem do znalezienia wielu Sidrerías jest La Calle Gascona (100 m od katedry). W pobliżu ulicy Gascona, na Calle Jovellanos, znajduje się również wiele winiarni. Nie przegap El Patio de los Naranjos z przyjazną obsługą, dobrym winem i tapas.

Od niedzieli do czwartku bary zamykane są o 03:00, a dyskoteki o 05:00. W piątek i sobotę bary są zamykane o 05:30, a dyskoteki o 07:00.

Są to głównie 3 obszary:

* {{Znacznik|'''El Cristo'''|43.35367|-5.86795 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Cristo'''. W tej okolicy można znaleźć głównie bary i puby, a niektóre po godzinach. Głównie ludzie w średnim wieku, między 30 a 40 rokiem życia. 
* '''El Rosal'''. To tam w piątkowe, sobotnie i niedzielne popołudnia i wieczory (od 19:00 do 03:00) udaje się duża liczba młodzieży. Gdy nastolatki odejdą, ich miejsce zajmą dwudziestoparolatkowie. 
* '''La Calle Mon'''. Zdecydowana większość ludzi kończy noc na tej wąskiej i hałaśliwej uliczce. Ludzie tutaj są zazwyczaj w wieku 20 i 30 lat. Studentów Erasmusa można regularnie znaleźć w „El Escondite” oraz we wtorki w „Asturiano”, gdzie odbywają się quizy dotyczące Erasmusa.

== Imprezy ==
Nie brakuje '''lokalnych festynów''', na których główną atrakcją są lokalne potrawy, zespoły folklorystyczne i lokalne stroje:

* Targi ''La Ascensión'' (zmienna data w maju). Jest to jarmark poświęcony wsi z targiem rękodzieła artystycznego, lokalnymi wyrobami i grającymi na ulicach zespołami folklorystycznymi.
* ''La Balesquida'' lub Wiejski wtorek (pierwszy wtorek Zielonych Świątek). Głównym wydarzeniem jest procesja, która odbywa się na placu przed katedrą, po której następuje rozdanie ''bollu preñau'' (czyt. boyo preniau), czyli bułki wypełnionej chorizo.
* ''La Hoguera de San Juan''. W nocy 23 czerwca (św. Jana) w całym mieście i na placu katedralnym rozpalane są ogniska. Jest też konkurs na dekorację fontanny.
* ''Fiestas de San Mateo'' to głównie impreza kulturalna ze spektaklami i koncertami zaplanowanymi na tydzień poprzedzający dzień św. Mateusza. ''Dzień Ameryki'' w Asturii odbywa się 19 września na cześć emigrantów z Asturii. Głównymi ulicami odbywa się procesja. W dzień św. Mateusza (21 września) odbywa się rozdawanie ''bollu preñau'' i wina, a na koniec dnia fajerwerki w Parque de Invierno.

== Noclegi ==
* {{Znacznik|'''Ramón Menéndez Pidal Hostel'''|43.354 |-5.869|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://reaj.com/albergues/residencia-juvenil-ramon-menendez-pidal/ Ramón Menéndez Pidal Hostel]''', Av Julián Clavería 14 (''Dzielnica uniwersytecka 1 km na zachód od centrum''), ☏ +34 986 96 65 70. Zakwaterowanie dla studentów, ale często z wolnymi miejscami dla gości. 
* {{Znacznik|'''Hotel Carreño'''|43.36817 |-5.85403|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelcarreno.com/en/ Hotel Carreño]'''. Czysty, wydajny hotel biznesowy przy Calle Monte Gamonal za stacją kolejową. 
* {{Znacznik|'''Ibis'''|43.374 |-5.850|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/6818/index.pl.shtml Ibis]''', Calle Ernesto Winter Blanco 6 (''skrzyżowanie z Calle Quevedo 1 km na północny wschód od dworca kolejowego''), ☏ +34 985 11 43 75. Niezawodna sieć budżetowa. 50 €. 
* {{Znacznik|'''Eurostars Hotel de la Reconquista]'''|43.363  |-5.854|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.eurostarshotels.com/eurostars-hotel-de-la-reconquista.html Eurostars Hotel de la Reconquista]''', Calle Gil de Jaz 16, ☏ +34 985 241 100, fax: +34 985 23 78 09. To tutaj, za imponującą barokową fasadą, zatrzymują się celebryci. Jednak standardowe pokoje to tylko średni przedział cenowy. Dwuosobowy pensjonat od 100 €. 
* {{Znacznik|'''Ayre Hotel Oviedo'''|43.358 |-5.861|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ayrehoteles.com/ Ayre Hotel Oviedo]''', Calle Policarpo Herrero (''1 km na zachód od centrum, tył centrum handlowego Modoo (aka Calatrava)''), ☏ +34 985 96 47 77, fax: +34 985 22 15 54. Średniej klasy hotel z nowoczesnymi pokojami, salą konferencyjną i innymi udogodnieniami. Dwuosobowy pensjonat od 100 €. 
* {{Znacznik|'''NH Principado'''|43.362 |-5.847|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.nh-hotels.com/hotel/nh-oviedo-principado?action=search?action=search NH Principado]''', Calle San Francisco 6, ☏ +34 98 5217792. Hotel typu biznesowego, bardzo blisko atrakcji miasta. Dwuosobowy pensjonat od 100 €.
* Jeśli podróżujesz samochodem, możesz zatrzymać się w kwaterach agroturystycznych lub ''casas de aldea'' w niektórych odległych wioskach.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
Asturia jest pełna nadmorskich i górskich wiosek, które warto odwiedzić i spędzić trochę czasu ('''[[Luanco]]''', '''[[Cudillero]]''', '''[[Villaviciosa]]''', ...). Inne duże miasta w okolicy to '''[[Gijón]]''', tętniące życiem nadmorskie miasto z plażą, którą warto odwiedzić, oraz '''[[Avilés]]'''. Z drugiej strony Park Narodowy ''Picos de Europa'' jest doskonałym miejscem do uprawiania turystyki pieszej i wspinaczki.

{{Jest w|Asturia}}
{{geo|43.3600|-5.8450}}

[[Kategoria:Asturia]]</text>
      <sha1>idld1um9tyfqu6ooboqpjuimwu1zwk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Praga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2085</id>
    <revision>
      <id>157431</id>
      <parentid>155075</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <comment>w dotychczasowej formie kontraproduktywne</comment>
      <origin>157431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120238" sha1="nqwkkhdqlb1yhox09oyf7rrjl8yiiq9" xml:space="preserve">{{Top-banner||caption=|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Praga
 |nazwa oryginalna = Praha
 |widok            = Prague_collage_2018.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coat_of_arms_of_Prague.svg
 |mapa             = 2004 Praha.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]]
 |region           = [[Plik:Flag of Prague.svg|20px]] Praga
 |powierzchnia     = 496,21
 |wysokość         = 192
 |prefiks          = 312, 773, 872
 |kod pocztowy     = 100 00 – 199 00
 |www              = https://praha.eu/
}}
'''Praga''' ([[Rozmówki czeskie|czes]]. ''Praha'') to stolica i największe miasto [[Czechy|Republiki Czeskiej]]. Zabytkowa zabudowa i wąskie, kręte uliczki świadczą o wielowiekowej roli stolicy historycznego regionu Czech. Praga leży nad brzegiem pięknej, meandrującej Wełtawy, w której odbijają się złote iglice miasta i dominujący nad panoramą zamek z IX wieku.

Ten historyczny klimat łączy się z pewną osobliwością, która ogarnia całe miasto. Od Muzeum Czeskiego Kubizmu po wielobarwną Synagogę Jubileuszową; od zamku po rzekę – Praga jest stolicą Czech w każdym calu.

== Dzielnice ==
W Pradze w sposób mylący wykorzystuje się kilka niezgodnych systemów okręgowych. Częściowo różne systemy pochodzą z różnych okresów historycznych, ale przynajmniej trzy różne systemy są używane do różnych celów. Co gorsza, we wszystkich systemach można używać jednej nazwy okręgu, ale z różnymi znaczeniami.

Dla celów tego przewodnika używany jest „stary” system okręgowy. W tym „starym” systemie Praga jest podzielona na dziesięć ponumerowanych dzielnic (Praha 1 do Praha 10). Jeśli napotkasz wyższy numer dzielnicy, używany jest inny system. Na przykład Praha 13 jest częścią „starej” dzielnicy Praha 5. Zaletą „starego” systemu dziesięciu okręgów jest to, że jest on używany na ulicach i numerach domów w całym mieście, więc zawsze można łatwo określić „starą” dzielnicę systemu, w której się znajdujesz.

Praha 1 to najstarsza część miasta, pierwotne „Miasto Praga” i ma zdecydowanie najwięcej atrakcji. Praha 2 zawiera również ważne obszary historyczne. W tym centralnym obszarze „stary” system okręgowy (lub dowolny z nowszych systemów) jest zbyt prymitywny, aby mógł być praktyczny, potrzebny jest lepszy podział. Tradycyjne „kwartały” miasta zapewniają taki podział. Ich wadą jest to, że są w pewnym stopniu niezgodne z nowoczesnymi systemami dzielnicowymi - chociaż „kwartały” są mniejsze niż „stare” dzielnice systemowe, jedna dzielnica może należeć do dwóch lub nawet większej liczby dzielnic. Zaletą jest to, że te centralne kwartały są dobrze znane i szeroko stosowane i identyczne z homonimicznymi obszarami katastralnymi pokazanymi na znakach ulic i numerów domów wzdłuż „starej” nazwy dzielnicy, umożliwiając łatwą orientację.

Budynki w dużych miastach w Czechach mają dwie liczby: jedną niebieską i jedną czerwoną. Niebieskie to numery orientacyjne - to numer porządkowy budynku na jego ulicy. Historycznie te liczby zawsze zaczynały się od końca ulicy, która jest bliżej rzeki. Podobnie jak w innych częściach Europy, liczby nieparzyste należą po jednej stronie ulicy, a numery parzyste po drugiej. Czerwone cyfry są powiązane z rejestrem domowym całego kwartału (na przykład Staré Město), a zatem zazwyczaj odpowiadają kolejności, w której budynki w tej dzielnicy zostały zbudowane. Większość ludzi ich nie pamięta; jeśli ktoś powie, np. dom znajduje się przy ulicy Dlouha. numer 8, zazwyczaj oznaczają niebieską liczbę. Czerwone liczby mają zwykle 3 lub więcej cyfr.

{{Lista regionów
| mapa regionów =
| rozmiar mapy =
| opis mapy =

| nazwa regionu 1 = [[Praga/Stare Miasto i Josefov|Stare Miasto i Josefov]] 
| kolor regionu 1 = #d9613e
| elementy regionu 1 = ''Staré Město, Josefov''
| opis regionu 1 = ''Stare Miasto (Staré Město)'' – centrum prawego brzegu, najstarsza część Pragi. ''Dzielnica Żydowska (Josefov)'' – mała enklawa na Starym Mieście, dawne getto żydowskie.

| nazwa regionu 2 = [[Praga/Hradczany i Malá Strana|Hradczany i Malá Strana]] 
| kolor regionu 2 = #8888dc
| elementy regionu 2 = ''Hradčany, Malá Strana''
| opis regionu 2 = ''Zamek (Hradczany)'' – bezpośrednie otoczenie Zamku Praskiego i katedry św. Wita. ''Mała Strana (Malá strana)'' – część historycznego centrum między zamkiem a rzeką, siedziba większości urzędów państwowych, w tym czeskiego parlamentu.

| nazwa regionu 3 = [[Praga/Nowe Miasto i Wyszehrad|Nowe Miasto i Wyszehrad]] 
| kolor regionu 3 = #d5dc76
| elementy regionu 3 = ''Nové Město, Vyšehrad''
| opis regionu 3 = ''Nové Město'' – Dzielnica przylegająca do Starego Miasta, założona w XIV wieku. ''Wyszehrad (Vyšehrad)'' - Miejsce starego zamku Wyszehradzkiego na południe od średniowiecznej Pragi.

| nazwa regionu 4 = [[Praga/Wschodni brzeg Wełtawy|Wschodni brzeg Wełtawy]] 
| kolor regionu 4 = #75bb75
| elementy regionu 4 = ''Karlín, Žižkov, Vinohrady, Vršovice, Nusle, Podolí i wiele innych''
| opis regionu 4 = Wschodnia część Pragi leży po wschodniej stronie Wełtawy, obok dzielnic Stare Miasto i Nowe Miasto. Większość wymienionych tam miejsc znajduje się w obszarze katastralnym Žižkov, który z grubsza odpowiada Pradze 3.

| nazwa regionu 5 = [[Praga/Zachodni brzeg Wełtawy|Zachodni brzeg Wełtawy]] 
| kolor regionu 5 = #d09440
| elementy regionu 5 = ''Holešovice, Střešovice, Břevnov, Smíchov i wiele innych''
| opis regionu 5 = Zachodnia Praga leży na zachód od Wełtawy.
}}
[[Plik:Prague_districts_en_wv.jpg|thumb|upright=1.8|Mapa dzielnic Pragi]]
Budynki w większych miastach w Czechach są oznaczone dwiema cyframi, jedną niebieską i jedną czerwoną. Niebieskie to numery orientacyjne – to numer porządkowy budynku przy jego ulicy. Historycznie numery te zawsze zaczynały się od końca ulicy, który jest bliżej rzeki. Czerwone cyfry odnoszą się do rejestru domów całego kwartału (np. Staré Město), a zatem zwykle odpowiadają kolejności, w jakiej powstawały budynki w tej dzielnicy. Większość ludzi ich nie pamięta; jeśli ktoś powie np., że dom jest na ul. numer 8, będą one zazwyczaj oznaczać niebieski numer. Czerwone liczby mają zwykle 3 lub więcej cyfr.

== Charakterystyka ==
{{infobox|Chaty|Wielu Prażan posiada niewielki domek (od szałasu ledwo mieszczącego sprzęty ogrodowe po okazały, wielopiętrowy budynek) poza miastem. Mogą tam uciec na świeże powietrze i oddać się wiejskim zajęciom, takim jak grzybobranie czy ogrodnictwo. Te domki, zwane ''chatami'', są cenione zarówno jako miejsca ucieczki, jak i jako projekty w toku. Każdy z nich odzwierciedla charakter właściciela, ponieważ większość z nich została zbudowana niekonwencjonalnymi metodami. Właściciele chat wykorzystywali typowo czeski system dostaw „to się zna”, aby pozyskać materiały i usługi. Ten system barterowy sprawdził się doskonale i nadal działa. Chaty są również czasami wykorzystywane jako główne miejsca zamieszkania przez Czechów, którzy wynajmują swoje mieszkania w centrum miasta z ogromnym zyskiem obcokrajowcom, którzy mogą sobie pozwolić na płacenie zawyżonego czynszu.}}
To miasto mostów, katedr, pozłacanych wież i kopuł kościelnych odbija się w tafli Wełtawy, pełnej łabędzi, od ponad dziesięciu wieków. Niemal nietknięte przez II wojnę światową, zwarte średniowieczne centrum Pragi pozostaje wspaniałą mieszanką brukowanych uliczek, otoczonych murami dziedzińców, katedr i niezliczonych wież kościelnych, a wszystko to w cieniu majestatycznego zamku z IX wieku, który spogląda na wschód, gdy słońce zachodzi za nim. Praga to również nowoczesne i tętniące życiem miasto pełne energii, muzyki, sztuki, wykwintnej kuchni i wydarzeń specjalnych, zaspokajających pragnienie przygód niezależnych podróżników.

[[Plik:Prague skyline view.jpg|thumb|left|Widok wzdłuż rzeki Wełtawy]]
Uważana za jedno z najpiękniejszych i najbardziej urokliwych miast [[Europa|Europy]], Praga stała się najpopularniejszym celem podróży w [[Europa Środkowa|Europie Środkowej]], obok [[Budapeszt]]u i [[Kraków|Krakowa]]. Miliony turystów odwiedzają miasto każdego roku.

=== Historia ===
[[Plik:Prague_Castle_defenestration_site.jpg|thumb|Okno, przez które w 1618 roku wyrzucono katolickich regentów cesarskich]]
[[Plik:Museum of Communism Poster Prague 2009.JPG|thumb|Reklama Muzeum Komunizmu na ulicach Pragi]]
Najstarszą częścią miasta jest Zamek Praski, położony na lewym brzegu Wełtawy. Pierwsze osady na jego terenie pochodzą z VIII wieku. W X wieku na prawym brzegu Wełtawy zbudowano kolejną twierdzę, Wyszehrad, wyznaczając tym samym obszar powstania miasta. Poniżej, pomiędzy dwiema „twierdzami” i bliżej rzeki, zaczęły rozwijać się osady handlowe: Stare Miasto (''Staré Město'') w X wieku, ''Malá Strana'' (odosobniona osada niemieckich kupców) w XII wieku i Nowe Miasto (''Nové Město'') w XIV wieku. Do XVIII wieku nie istniała zjednoczona Praga; każda z tych osad miała status niezależnego miasta. Niemniej jednak współistniały one ze sobą, ponieważ były całkowicie zależne od handlu, który z kolei historycznie przepływał przez przeprawę w miejscu dzisiejszego Mostu Karola.

Od X wieku Praga była miastem wasalnym Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W połowie XIV wieku cesarz Karol IV postanowił przenieść tu stolicę i rozpoczął odpowiednią odbudowę miasta, zaskakująco bez naruszania niezależności poszczególnych jego części. Średniowieczna Praga zawdzięcza Karolowi IV praktycznie wszystko: most o tej samej nazwie, zamek, pierwszą wersję katedry św. Wita i oczywiście najstarszy uniwersytet w [[Europa Środkowa|Europie Środkowej]], który jednak stał się tykającą bombą zegarową nie tylko dla miasta, ale i dla całego regionu. W 1402 roku teolog i ksiądz Jan Hus, który pracował na uniwersytecie, zaczął głosić kazania o potrzebie odnowy Kościoła katolickiego. Do 1415 roku, kiedy Hus został ogłoszony heretykiem i spalony na stosie, jego nauki stały się tak popularne w Czechach, że wywołały 15-letnie wojny husyckie między zwolennikami Husa a zwolennikami papieża. Radykalni husyci zostali pokonani, a reformacja nigdy nie nastąpiła, ale Czechy uzyskały pewne swobody religijne na 200 lat. To właśnie wtedy miało miejsce pierwsze wydarzenie, które stało się praską tradycją: ''defenestracja'', czyli egzekucja przeciwników poprzez wyrzucenie ich przez okno. W 1419 roku ucierpiał burmistrz, który nie poparł husytów, a 200 lat później, w 1618 roku, protestanci w podobny sposób rozstrzygnęli spory z regentami cesarskimi promującymi katolicyzm, co zapoczątkowało wojnę trzydziestoletnią, która była druzgocąca dla Czech. Wreszcie, w 1948 roku, Jan Masaryk, jedyny bezpartyjny minister w powojennym rządzie czechosłowackim, wyskoczył z okna lub został wyrzucony. W tym przypadku jednak widać raczej rękę sowieckich służb specjalnych, a nie związków wyznaniowych.

XVI wiek był dla Pragi okresem rozkwitu. Wraz z nadejściem Marcina Lutra idee husyckie przybrały formę niezależnej religii protestanckiej, czemu sprzyjał cesarz Rudolf II, który osiadł w Pradze na prawie 40 lat. Po jego śmierci wybuchł nowy rozłam między protestantami a katolikami, którego kulminacją była wojna trzydziestoletnia, którą protestanci przegrali. Stolica Świętego Cesarstwa Rzymskiego, stopniowo przekształcającego się w Cesarstwo Austriackie, ostatecznie przeniosła się do [[Wiedeń|Wiednia]], podczas gdy Praga weszła w okres upadku, po którym nastąpił jednak wzrost gospodarczy i przemysłowy od XVIII wieku. W 1784 roku Praga po raz pierwszy pojawiła się na mapie jako jedno miasto, obejmujące Hradczany, Malą Stranę, Stare Miasto i Nowe Miasto. W międzyczasie w pobliżu rozwijały się nowe miasta, takie jak Vinohrady i Žižkov, które zachowały niezależność do pierwszej połowy XX wieku, ale następnie zostały wchłonięte przez rozrastającą się metropolię.

Jako część Austro-Węgier, Praga była, do początku I wojny światowej, trzecim co do wielkości miastem w imperium, po [[Wiedeń|Wiedniu]] i [[Budapeszt|Budapeszcie]]. W 1919 roku Praga stała się stolicą nowo powstałej Czechosłowacji. Na początku 1939 roku Czechosłowacja została zajęta przez [[Niemcy]], a wyzwolenie Pragi na początku maja 1945 roku oznaczało ostatni epizod na froncie zachodnim II wojny światowej. Próba ustanowienia względnie demokratycznej republiki w Czechosłowacji zakończyła się niepowodzeniem, a po zamachu stanu w 1948 roku w Czechosłowacji na 40 lat ustanowiono reżim komunistyczny, przerwany jedynie na krótko w 1968 roku, gdy radzieckie czołgi wkroczyły do ​​Czechosłowacji, kończąc Praską Wiosnę – próbę demokratyzacji społeczeństwa czechosłowackiego. W 1989 roku reżim komunistyczny upadł w wyniku aksamitnej rewolucji, a w 1993 roku Czechosłowacja została podzielona, ​​a Praga stała się tym, czym jest dzisiaj – stolicą Republiki Czeskiej.

=== Nowoczesność ===
[[Plik:Prague Praha 2014 Holmstad Folksomt på Karlsbrua.JPG|thumb|Tłumy na Moście Karola]]
Po upadku Żelaznej Kurtyny Praga okazała się idealnym miejscem dla turystów. Wąskie uliczki, piękne budynki, bogata historia, czeskie piwo, Franz Kafka i „Dobry wojak Szwejk” – wszystko to przyciągnęło do Pragi tysiące turystów. Miasto szybko wykorzystało tę szansę, a w niektórych miejscach zarówno sama turystyka, jak i towarzysząca jej infrastruktura przybrały wręcz przerośnięte formy. Most Karola jest zatłoczony artystami i sprzedawcami pamiątek, Stare Miasto jest praktycznie zatłoczone przez większość dnia, a okoliczne restauracje tak przyzwyczaiły się do turystów, że kelnerzy witają klientów od razu po angielsku i serwują jedzenie, które tylko obcokrajowcy uznaliby za tradycyjnie czeskie. Mimo to miasto nie zostało przesycone turystyką; coraz więcej osób odwiedza Pragę, a ci, którzy raz byli, zazwyczaj marzą o powrocie. Sezonowość Pragi oznacza, że ​​zawsze jest tu mnóstwo turystów, ale latem, a także w okresie Wielkanocy i Bożego Narodzenia, jest ich tak dużo, że samo miasto jest ledwo widoczne. Wystarczy jednak opuścić Stare Miasto lub zejść z utartych szlaków w inne dzielnice, a znajdziesz się w zwyczajnej, czasem zaniedbanej, ale zawsze eleganckiej i romantycznej Pradze – o to właśnie chodziło.

W Pradze każdy z łatwością znajdzie coś dla siebie, niezależnie od tego, czy planujesz spędzić tam trzy dni, czy tydzień. Miłośnicy historii i architektury nie będą zawiedzeni, zwłaszcza po odkryciu wspaniałych dzielnic, których turyści zazwyczaj nie odwiedzają. Miłośnicy jedzenia i napojów docenią tematyczne restauracje i browary, które oferują wycieczki i degustacje. Miłośnicy rozrywki nie przegapią okazji, by uciec od rzeczywistości w barze z absyntem lub, przeciwnie, zanurzyć się w tętniącym życiem nocnym. Standardowy program turystyczny zakłada jednak spróbowanie po trochu każdego z tych miejsc.

=== Klimat ===
Praga ma wilgotny klimat kontynentalny, z stosunkowo chłodnymi zimami (w okolicach punktu zamarzania). Pokrywa śnieżna występuje od połowy listopada do końca marca. Rzadko utrzymuje się ona dłużej niż tydzień lub dwa. Lata zazwyczaj przynoszą dużo słońca i średnią temperaturę maksymalną 24°C (75°F). Opady w Pradze są raczej niskie, a najsuchszą porą roku jest zazwyczaj zima. Późną wiosną i latem mogą wystąpić ulewne deszcze, często w postaci burz. Inwersje temperatury są dość częste w okresie zimowym, przynosząc mgliste, chłodne dni i czasami umiarkowane zanieczyszczenie powietrza. Praga jest wietrznym miastem z silnymi wiatrami zachodnimi i średnią prędkością wiatru 16 km/h (9,9 mph).

== Język ==
{{infobox|Jan Palach|Jan Palach, student uniwersytetu, stał się czechosłowackim męczennikiem, gdy podpalił się w proteście przeciwko interwencji Układu Warszawskiego przeciwko reformom „Praskiej Wiosny”, które zliberalizowały politykę rządu i ograniczenia praw człowieka. Zmarł trzy dni później. Pogrzeb Palacha wywołał masowe protesty antyrządowe. Wielu Czechosłowaków opłakiwało Palacha i sympatyzowało z jego ideałami, w tym Jan Zajíc, który popełnił samobójstwo w podobny sposób jak Palach, aby zachęcić swoich rodaków do walki z okupacją Układu Warszawskiego. Nieco ponad dwa miesiące później, w Wielki Piątek, Evžen Plocek również podpalił się w [[Igława|Igławie]], ale wydarzenie to przeszło bez echa, ponieważ jego śmierć nie została podana do wiadomości publicznej. W 1989 roku, dwadzieścia lat po śmierci Palacha, odbyły się masowe protesty, które przeszły do ​​historii jako ''Tydzień Palacha'', poprzedzający aksamitną rewolucję z tego samego roku.}}
'''[[Rozmówki czeskie|Język czeski]]''' jest językiem urzędowym Pragi i Republiki Czeskiej. Proste słowa i zwroty w innych językach słowiańskich (na przykład [[Rozmówki serbskie|serbskim]]/[[Rozmówki chorwackie|chorwackim]]/[[Rozmówki bośniackie|bośniackim]], [[Rozmówki bułgarskie|bułgarskim]] i polskim) są również powszechnie rozumiane. [[Rozmówki słowackie|Słowacki]] i czeski są bardzo podobne i wzajemnie zrozumiałe.

Większość młodych ludzi mówi po [[Rozmówki angielskie|angielsku]], bez problemu można się porozumieć również w restauracjach i barach. Wiele restauracji oferuje menu w języku angielskim. [[Rozmówki rosyjskie|Język rosyjski]] jest powszechnie rozumiany przez osoby, które uczęszczały do ​​szkół przed aksamitną rewolucją w 1989 roku, ale jest on zbyt różny od czeskiego, aby można go było zrozumieć bez nauki. Ponadto niektórzy mogą nie lubić używać rosyjskiego, nawet jeśli go znają, ze względu na sowiecką okupację Czechosłowacji w 1968 roku i ogólnie historię komunistyczną. Wielu Czechów zna również [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]. Osoby uczące się po 1989 roku, a nawet niektóre osoby starsze, potrafią mówić po angielsku. Jednak nauka języka czeskiego z pewnością zjedna Ci sympatię miejscowych.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Entrance to Prague airport.jpg|thumb|Terminal 1 i 2 na lotnisku w Pradze]]
{{Znacznik|Port lotniczy Praga|50.10773 |14.26756 |typ=transport|treść=}}'''[[Port lotniczy Praga|Lotnisko im. Václava Havla w Pradze]]''' ({{IATA|PRG}}) (''20 km (12 mil) na północny zachód od centrum miasta. Dojazd samochodem do centrum zajmuje zazwyczaj około 30 minut''). ☏ +420 220 111 111, +420 296 661 111. Lotnisko jest stosunkowo bezpieczne, jednak zgłaszano przypadki kradzieży drobnych przedmiotów podczas kontroli bezpieczeństwa. Można w znacznym stopniu złagodzić te obawy, umieszczając cenne przedmioty w większej torbie.

==== Dojazd z/do lotniska ====
* '''Autobusem''' – Autobusy i trolejbusy oferują połączenia z kilkoma stacjami '''metra''', z których można dojechać do centrum miasta w łącznym czasie podróży 35-45 minut. Bilety komunikacji miejskiej, ważne w autobusach, metrze i tramwajach, można kupić w kioskach ''Metro • Tram • Bus'' w halach przylotów (07:00–21:00, akceptowane karty kredytowe) lub szybciej w żółtym automacie obok przystanku autobusowego przed obydwoma terminalami (akceptowane karty). Do podróży do centrum miasta wymagany jest bilet ważny 90 minut (50 CZK od stycznia 2026); inną opcją jest bilet 24-godzinny za 150 CZK. Dzieci poniżej 15. roku życia i seniorzy (65 lat i starsi) podróżują bezpłatnie. Przesiadki między autobusami, trolejbusami, metrem i tramwajami są bezpłatne, o ile bilet jest ważny. Informacje o rozkładach jazdy i trasach można uzyskać na stronach [https://www.dpp.cz/en dpp.cz] lub [https://pid.cz/en/lines/urban-buses/ pid.cz]. Pomiędzy lotniskiem a stacjami metra kursują następujące ważne autobusy (przystanki autobusowe na lotnisku noszą nazwy „Terminál 1” lub „Terminál 2”):
[[Plik:T-Bus stop in front of the Terminal 1, Prague Airport 2024b.jpg|thumb|Przystanek trolejbusu nr 59 w kierunku centrum przed Terminalem 1]]
** Trolejbus nr 59 do stacji metra Nádraží Veleslavín [[Plik:Linka A (Praha).svg|20px]] (17 min). Odjazdy co 3-5 minut, w niedziele rano i codziennie wieczorem co 10 minut; 04:23–23:32. Główne i zazwyczaj najszybsze połączenie.
** Autobus nr 100 do stacji metra Zličín [[Plik:Linka B (Praha).svg|20px]] (18 min). Odjazdy co 15 minut, w niedziele rano i codziennie wieczorem co 20 minut; 05:40–23:16.
** Autobus nr 191 do dworca autobusowego Na Knížecí (Anděl [[Plik:Linka B (Praha).svg|20px]) – wolniejszy i rzadziej kursujący autobus, choć może być przydatny w przypadku podróży do zachodniej części miasta, w tym do dzielnicy Anděl. Łączy się również z metrem A na stacji Petřiny [[Plik:Linka A (Praha).svg|20px]].
** Autobusy nocne 910 i 907 – jedyne dostępne w nocy. Linia 910 jedzie bezpośrednio do centrum, zatrzymując się na Jiráskovo náměstí, Karlovo náměstí i I.P. Pavlova.
* '''[https://idos.cz/pid/spojeni/?f=Terminal+1&amp;t=Hlavni+nadrazi&amp;direct=True&amp;lng=E Airport Express AE]''' – Te autobusy odjeżdżają z lotniska z przystanku autobusowego „Terminál 1” (patrz wyżej) co pół godziny; 05:30–23:30. Bilety kosztują 200 CZK (nowa cena od stycznia 2026) i nie można ich przeznaczyć na inne połączenia ani korzystać z innych linii. Dostępne u kierowcy (akceptowane płatności zbliżeniowe). Przystankiem końcowym będzie główny dworzec kolejowy w Pradze, Hlavní nádraží [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]], który po czesku nazywa się potocznie „Praha hl.n.” Wysoka cena i niska częstotliwość kursowania Airport Expressu sprawiają, że jest on mało atrakcyjny w porównaniu z autobusem linii 59, choć oferuje dodatkową wygodę w postaci bezpośredniego, bezprzesiadkowego połączenia z dworcem kolejowym i okolicą.
* '''Taksówką''' – [https://www.uber.com/pl/pl/rider-home/ Uber Airport Taxi] to najwygodniejszy sposób dotarcia do centrum miasta. Firma ma wyłączną umowę z lotniskiem w Pradze, a taksówki – czarne lub białe limuzyny – czekają przed halami przylotów obu terminali. Można je zamówić za pośrednictwem aplikacji Uber lub korzystając z samoobsługowych kiosków przy odbiorze bagażu i przy wyjściach z lotniska. Uważaj na naganiaczy stojących przed lotniskiem w strojach „Official Airport Taxi” lub „Info”, którzy mogą skierować Cię do taksówki z taksometrem. Opłata za przejazd z lotniska do centrum miasta powinna zazwyczaj wynosić około 700 koron czeskich.
* '''Wypożyczonym samochodem''' – Jeśli planujesz zwiedzić Czechy poza Pragą, możesz rozważyć wypożyczenie samochodu na lotnisku. Liczne wypożyczalnie samochodów mają swoje stanowiska na lotnisku (na parterze parkingu C) i umożliwiają odbiór i zwrot bezpośrednio tam.
* '''Autobusem międzymiastowym''' – [https://regiojet.com/ Regiojet] zatrzymuje się przed Terminalem 1 na trasie do [[Karlowe Wary|Karlowych Warów]].

==== Odbieranie pieniędzy na lotnisku ====
Karty kredytowe są powszechnie akceptowane w Pradze i w całym kraju – prawdopodobnie nie będziesz potrzebować gotówki podczas pobytu. Warto jednak mieć przy sobie niewielką ilość kieszonkowego.

Jeśli nie jest to absolutnie konieczne, nie wymieniaj pieniędzy na lotnisku, zwłaszcza w hali odbioru bagażu. Działa tylko jedna firma kantorowa, ''Interchange'', która obsługuje wszystkie kioski na całym lotnisku. Ich kursy są wyjątkowo niskie.

Wypłata z bankomatu jest prawie zawsze lepszym rozwiązaniem. Korzystaj z dowolnego bankomatu z wyjątkiem bankomatów Euronet, ponieważ pobierają one dodatkową opłatę i wydają tylko banknoty 1000 koron, które są zbyt duże. Możesz również zapłacić za bilety komunikacji miejskiej lub taksówkę kartą (w tym Google Pay i Apple Pay).

=== Pociągiem ===
[[Plik:Praha Hlavni nadrazi.jpg|thumb|Główny dworzec kolejowy w Pradze]]
==== Bezpośrednie połączenia ====
[[Plik:Praha Hlavni nadrazi.jpg|thumb|Główny dworzec kolejowy w Pradze]]
{{Znacznik|Praha hlavní nádraží|50.083056|14.435833|typ=transport|treść=}}'''Praha hlavní nádraží''' (Praha hl.n.). Dworzec główny, obsługujący wszystkie pociągi dalekobieżne, z własną stacją metra – Hlavní nádraží [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]]. '''Uważaj''' na taksówkarzy kursujących z (oficjalnego) postoju taksówek przy Praha hl.n. – będą próbowali naliczyć stałą opłatę w wysokości 1760 koron za przejazd w obrębie centrum miasta lub wyższą, jeśli chcesz podróżować dalej. Uważaj również na kantory wymiany walut; większość z nich oferuje fatalne kursy wymiany lub pobiera wysoką opłatę. Czeskie Koleje prowadzą własny kantor wymiany walut w jednej z kas biletowych z rozsądnymi kursami, ale wypłata pieniędzy z bankomatu jest zazwyczaj najlepszym pomysłem, chyba że Twój bank pobiera wysoką opłatę. Unikaj bankomatów Euronet, ponieważ pobierają one opłatę i obsługują tylko banknoty 1000 koron, co jest niespotykane w przypadku innych bankomatów. Park przed dworcem był kiedyś rajem dla niechcianych elementów. Teraz sytuacja jest lepsza, ale po zmroku lepiej go ominąć i opuścić stację metrem. Jeśli musisz iść pieszo, idź prosto ze stacji na ulicę Opletalova. 

{{Znacznik|Praha-Holešovice|50.109667|14.439919|typ=transport|treść=}}'''Praha-Holešovice''' (''Nádraží Holešovice [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]], 3 km na północ od centrum miasta''). Wszystkie pociągi międzynarodowe z [[Drezno|Drezna]] i [[Berlin]]a zatrzymują się na stacji Praha-Holešovice, a większość z nich kontynuuje później podróż do Praha hl.n. Czasami, ze względów technicznych, pociągi przelotowe omijają Pragę hlavní i zatrzymują się tylko w Holešovicach. Jeśli musisz tu wysiąść i dostać się do centrum, skorzystaj z metra linii [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]].

{{Znacznik|Masarykovo nádraží|50.0875|14.435|typ=transport|treść=}}'''Masarykovo nádraží''' (''Náměstí republiky [[Plik:Linka B (Praha).svg|20px]]''). Z pobliskiej stacji kolejowej odjeżdża wiele innych pociągów lokalnych.

{{Znacznik|Praha-Smíchov|50.061389|14.408889|typ=transport|treść=}}'''Praha-Smíchov''' (''Smíchovské nádraží [[Plik:Linka B (Praha).svg|20px]]''). Stacja ta jest obsługiwana przez niektóre pociągi międzynarodowe, ale wszystkie te pociągi kontynuują podróż do Pragi hl.n. następnie. 

[[Plik:Prague charles-bridge.jpg|thumb|Most Karola]]
Praga jest dobrze skomunikowana z europejską siecią pociągów EC. Nie ma jednak czeskiej kolei dużych prędkości. Zazwyczaj średnia prędkość wynosi około 70 kilometrów na godzinę (43 mile/h), a maksymalna 120–160 kilometrów na godzinę (75–99 mil/h). Chociaż połączenia międzynarodowe i międzymiastowe są generalnie niezawodne, należy liczyć się z opóźnieniami dłuższymi niż kilka minut w przypadku korzystania z pociągów lokalnych.

* [[Berlin]] – 4,5 godziny, pociągi EC kursują co 2 godziny, od 14 euro przy zakupie z wyprzedzeniem (3–90 dni) na stronie internetowej [https://www.cd.cz/ Czeskich Kolei] lub [https://www.bahn.de/ Deutsche Bahn] (sprawdź obie strony, aby uzyskać najlepszą cenę). Ta linia kolejowa przecina [[Szwajcaria Saksońska|Saksońską Szwajcarię]], a pasażerowie przez kilka godzin mogą podziwiać piękne alpejskie doliny rzeczne, otoczone skalistymi zboczami i górami. Jadąc z [[Berlin]]a, najlepsze widoki są z lewej strony pociągu.
* [[Monachium]] – 6 godz., 3 EC dziennie z każdego miasta, 14 EUR przy zakupie z wyprzedzeniem (3–90 dni) na [https://www.cd.cz/ stronie internetowej Czeskich Kolei]
* [[Norymberga]] – 5 godz., co godzinę, z przesiadką w [[Schwandorf]]ie lub [[Cheb]]ie.
* [[Wiedeń]] – 4 godz., pociąg Railjet co 2 godziny, 15 EUR przy zakupie z wyprzedzeniem (3–90 dni) na [https://www.cd.cz/ stronie internetowej Czeskich Kolei], nieco mniej przy podzieleniu biletów w [[Brno|Brnie]]. Obsługiwane również przez pociągi Regiojet.
* [[Bratysława]] – 4 godz., pociąg EC co 2 godziny; jeden pociąg nocny ''Metropol'', 17 EUR przy zakupie z wyprzedzeniem (3–90 dni) na [https://www.cd.cz/ stronie internetowej Czeskich Kolei], nieco mniej przy podzieleniu biletów w [[Brno|Brnie]]. Obsługiwane również przez pociągi Regiojet.
* [[Budapeszt]] – 7 godz., 5 pociągów EC dziennie; Nocny pociąg ''Metropol'', 20 euro przy zakupie z wyprzedzeniem (3–90 dni) na [https://www.cd.cz/ stronie internetowej Czeskich Kolei], niewiele mniej przy podziale biletów w [[Brno|Brnie]]; pociągi Regiojet również obsługują tę trasę.
* [[Warszawa]] – 8,5 godz., dwa codzienne pociągi ''EC Praha'' i ''Porta Moravica''; 11 godz., nocny pociąg na [[Słowacja|Słowację]], 19 euro, bilet należy kupić z wyprzedzeniem w polskiej kasie, aby uzyskać najlepszą cenę. Nowe pociągi Regiojet i Leo Express zostaną uruchomione w 2026 roku.
* [[Kraków]] – 6–6,5 godz., codzienny pociąg ekspresowy Cracovia latem i nocny pociąg Bohemia, 19 euro.
* [[Zurych]] – 14,5 godz., pociąg nocny codziennie, bilety od 78 euro w wagonie z miejscami do leżenia i 100 euro w wagonie sypialnym. Do kupienia na [https://www.cd.cz/ stronie internetowej Czeskich Kolei].
* [[Bruksela]] – European Sleeper, pociąg nocny, trzy razy w tygodniu.

=== Autobusem ===
* {{Znacznik|Praha-Smíchov|50.089722|14.440833|typ=transport|treść=}}'''ÚAN Praha-Florenc''' (''Florenc [[Plik:Linka B (Praha).svg|20px]][[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]], na wschód od centrum miasta''). Jest to główny dworzec autobusowy dla autobusów międzynarodowych w Pradze. 
* {{Znacznik|Praha-Smíchov|50.0686|14.4044|typ=transport|treść=}}'''Na Knížecí''' (''Anděl [[Plik:Linka B (Praha).svg|20px]], nad Wełtawą na zachodnim brzegu, na południe od centrum miasta''). Drugi co do wielkości dworzec autobusowy, z którego kursują głównie autobusy regionalne i autobusy do [[Český Krumlov|Czeskiego Krumlowa]]. 

Inne, rzadziej używane dworce autobusowe to Dejvická [[Plik:Linka A (Praha).svg|20px]], Černý most [[Plik:Linka B (Praha).svg|20px]], Zličín [[Plik:Linka B (Praha).svg|20px]], Nádraží Holešovice [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]] i Roztyly [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]].

[https://global.flixbus.com/ Eurolines], [https://ecolines.net/ Ecolines], [https://www.studentagency.cz/ RegioJet] i Orange Ways łączą Pragę z głównymi miastami europejskimi. Od czasu liberalizacji niemieckiego rynku autobusów dalekobieżnych prawie wszyscy główni operatorzy oferują połączenia do Pragi. [https://www.flixbus.com/ Flixbus] kursuje z [[Berlin]]a (przez [[Drezno]]) oraz [[Linz]]u, [[Monachium]] i [[Ratyzbona|Ratyzbony]] do Pragi. Bilety na Flixbus można kupić online lub zapłacić w euro w autobusie (obowiązują wyższe ceny, możliwe tylko w przypadku wolnych miejsc).

Regiojet obsługuje regularne połączenia autobusowe między wieloma dużymi miastami Czech (w tym słynnym [[Český Krumlov]]) a Pragą w cenach od 80 do 200 koron za osobę dorosłą (wymagana rezerwacja). Podobno oferuje lepszą obsługę (stewarda, bezpłatną kawę i herbatę, darmowe Wi-Fi, osobisty system multimedialny na każdym miejscu) niż jego główny konkurent, Flixbus.

=== Samochodem ===
Praga ma połączenia autostradowe z pięciu głównych kierunków. Niestety, sieć autostrad w Czechach jest dość niekompletna, a niektóre niewykorzystane autostrady są w złym stanie. W związku z tym połączenie autostradowe z Pragi do granicy z Czechami jest dostępne tylko w trzech kierunkach: południowo-wschodnim, południowo-zachodnim i północno-zachodnim.

Autostrada południowo-zachodnia ([[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D5.svg|25px]]; międzynarodowa [[Plik:Tabliczka_E50.svg|25px]]) prowadzi z autostrady [[Plik:Bundesautobahn_6_number.svg|25px]] w [[Niemcy|Niemczech]] przez [[Pilzno]]. Podróż samochodem z granicy do Pragi zajmuje około półtorej godziny (160 km).

Autostrada południowo-wschodnia ([[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D1.svg|25px]]) jest najstarszą i najczęściej uczęszczaną autostradą w Czechach, a jej przebudowa została ukończona w 2021 roku. Prowadzi ona z Pragi do [[Brno|Brna]], a następnie do [[Ostrawa|Ostrawy]]. Ma długość 250 km i zazwyczaj zajmuje ponad dwie godziny. W [[Brno|Brnie]] łączy się z autostradą [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D2.svg|25px]] prowadzącą do [[Bratysława|Bratysławy]] ([[Słowacja]]). Oferuje dobre połączenie z [[Wiedeń|Wiedniem]], [[Budapeszt]]em i całym ruchem ze wschodu.

Z północnego zachodu można dojechać drogą [[Plik:Tabliczka_E50.svg|25px]] aż ze [[Szwecja|Szwecji]]. W [[Niemcy|Niemczech]] biegnie ona z [[Rostock]]u przez [[Drezno]], ostatni odcinek znany jest jako [[Plik:Bundesautobahn_17_number.svg|25px]]. Za granicą kontynuuje jako [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D8.svg|25px]] ([[Plik:Tabliczka_E50.svg|25px]]). Przebiega przez [[Lovosice]] i [[Uście nad Łabą]].

Z północnego wschodu można dojechać autostradą [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D10.svg|25px]] ([[Plik:Tabliczka_E65.svg|25px]]). Prowadzi ona z [[Liberec|Liberca]] do [[Turnov]]a. Nie jest uważana za ważny szlak dojazdowy, ponieważ w tym kierunku nie ma dużych miast ([[Żytawa]] w [[Niemcy|Niemczech]], kilka miast w [[Polska|Polsce]]), ale oferuje dobre połączenie z czeskimi [[Góry Izerskie|Górami Izerskimi]] i [[Karkonosze|Karkonoszami]], gdzie znajdują się najlepsze czeskie ośrodki narciarskie.

Na wschód można dojechać drogą [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D11.svg|25px]] ([[Plik:Tabliczka_E67.svg|25px]]), która prowadzi do [[Hradec Králové|Hradca Králové]]. Prowadzi ona z [[Polska|Polski]].

O ile nie trwają roboty drogowe, na czeskich autostradach korki zdarzają się rzadko, z wyjątkiem autostrady [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D1.svg|25px]] w pobliżu Pragi (oraz w pobliżu miejscowości [[Mirosovice]] (kierunek do [[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowic]], [[Linz]]u i [[Brno|Brna]])).

Praga zmaga się z dużym natężeniem ruchu, a w dni powszednie główne ulice tworzą jeden wielki korek. Co więcej, Praga nie ma jeszcze pełnej obwodnicy autostradowej. Bardzo dobrym pomysłem jest korzystanie z parkingów P+R (parkuj i jedź), gdzie można zaparkować samochód za niewielką opłatą i skorzystać z komunikacji miejskiej.

P+R znajdują się w pobliżu wszystkich autostrad i są dobrze oznakowane. Strażnicy miejsc parkingowych są liczni, a parkowanie na większości ulic osiedlowych w centrum Pragi i okolicach (nawet po zmroku) bez ważnego pozwolenia skutkuje mandatem. W szczególności należy unikać niebieskich stref z ograniczeniami parkowania, jeśli nie chcesz, aby Twój samochód został odholowany w ciągu godziny.

== Komunikacja ==
{{mapa|50.078|14.4180|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
Transport publiczny jest bardzo wygodny w większości miejsc, które odwiedzają turyści. Autobusy komunikacji miejskiej nie wjeżdżają do dzielnic historycznych (Stare Miasto, Nowe Miasto, Dolne Miasto itp.), aby zapobiec zanieczyszczeniu powietrza i hałasowi. Aby dotrzeć do dzielnic historycznych, należy przesiąść się na czystszy i cichszy tramwaj elektryczny lub metro.

=== Pieszo ===
Praga słynie z tego, że jest miastem idealnym do spacerów. Osoby lubiące zwiedzać stare i nowe miasto pieszo mogą z łatwością przejść z Placu Wacława na Rynek Staromiejski lub ze Starego Miasta na Most Karola i Dzielnicę Zamkową. Jednak prawie wszystkie ulice są brukowane, co znacznie utrudnia poruszanie się osobom niepełnosprawnym i starszym. Piesi powinni również ostrożnie wchodzić na przejścia dla pieszych w Pradze, ponieważ kierowcy nie ustępują im pierwszeństwa tak chętnie, jak w innych miastach europejskich.

Piesi są zobowiązani do korzystania z pobliskiego przejścia dla pieszych, a przechodzenie przez jezdnię w niedozwolonym miejscu jest karane grzywną w wysokości 1000 koron – obejmuje to również przechodzenie przez ulicę na czerwonym świetle (tzw. „zakaz przechodzenia”), nawet gdy w pobliżu nie ma ani jednego samochodu.

Historyczne centrum składa się w dużej mierze z brukowanych uliczek, dlatego zdecydowanie zaleca się noszenie wygodnych butów do chodzenia.

=== Transport zbiorowy ===
[[Plik:Esko-schema-2023-12-10.svg|thumb|upright=1.8|Tramwaje (2023)]]
[[Plik:Prague metro plan 2015.svg|thumb|upright=1.8|Plan metra w Pradze]]
Transport publiczny w Pradze obejmuje trzy linie metra ([[Plik:Linka A (Praha).svg|20px]], [[Plik:Linka B (Praha).svg|20px]], [[Plik:Linka C (Praha).svg|20px]]), ponad dwadzieścia linii tramwajowych (o numerach 1–31 i 91–99 dla tramwajów nocnych), trolejbusy (o numerach 58–59), autobusy (o numerach trzycyfrowych), promy, kilka linii kolejowych (o numerach S1, S2, S49 itd.) oraz jedną kolejkę linowo-terenową, wszystkie z biletami czasowymi. Rozkłady jazdy i ceny biletów komunikacji miejskiej są zintegrowane przez '''[https://pid.cz/en/ Pražská Integrovaná Doprava]''' (w skrócie PID).

Rozkłady jazdy tramwajów i autobusów są wywieszone na przystankach, a metro (jego rozkład jazdy jest wywieszony na stacji) kursuje od wczesnego rana (około 5:00) do około północy. Autobusy (linie nr 100–299) i tramwaje (linie nr 1–31) kursują wcześniej i później, aby przesiąść się na metro. Około północy niektóre tramwaje przewożące pasażerów wybierają inne trasy, aby dotrzeć do zajezdni. Podróżując nocą, zawsze sprawdzaj rozkłady jazdy online z wyprzedzeniem, a możesz nawet znaleźć krótszą trasę do celu niż zazwyczaj dostępna.

Planując podróż, jeśli znasz nazwy przystanków, możesz skorzystać z [https://spojeni.dpp.cz/ConnForm.aspx?tt=PID&amp;cl=E5 oficjalnego planera podróży], oficjalnej aplikacji na smartfony [https://app.pidlitacka.cz/ PID Lítačka] ([https://apps.apple.com/us/app/pid-l%C3%ADta%C4%8Dka/id983071129 iOS], [https://play.google.com/store/apps/details?id=cz.dpp.praguepublictransport Android]), która również sprzedaje bilety, lub alternatywnej aplikacji na smartfony (dwie dobre aplikacje na Androida to Jízdní řády/[https://play.google.com/store/apps/details?id=cz.fhejl.pubtran&amp;hl=en Pubtran], która jest darmowa, ale korzysta z Twojego pakietu danych, aby znaleźć połączenia, lub [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.circlegate.tt.transit.android CG Transit], która pozwala pobrać rozkłady jazdy na telefon za niewielką opłatą i korzystać z nich offline). Wydłuż czas podróży o kilka minut, korzystając z metra – jest ono bardzo głębokie, ponieważ zostało zbudowane jako schron atomowy w czasach komunizmu, więc dotarcie na peron zajmuje trochę czasu. Z tego powodu tramwaj jest wygodniejszą opcją, jeśli przejedziesz tylko kilka przystanków.

Jeśli nie znasz nazwy przystanku, możesz zaplanować podróż za pomocą Map Google lub lokalnej strony [https://fr.mappy.com/ mapy.cz]. Możesz również skorzystać z [https://www.dpp.cz/en/timetables?modal=zastavky-v-praze map] [https://pid.cz/en/downloads/?type=maps transportu publicznego], ale pamiętaj, że w danym momencie kilka linii jest zamkniętych z powodu remontów. Informacja ta jest widoczna w planerach online, ale nie zawsze jest uwzględniona na mapach statycznych. [https://spojeni.dpp.cz/ Oficjalny planer tras] może okazać się pomocny, jeśli znasz lokalne nazwy miejsc.

Praski transport publiczny jest szybki i sprawny, jeśli wiesz, jak z niego korzystać. Czasami trzeba się kilka razy przesiadać – najlepszym sposobem na zaplanowanie podróży jest skorzystanie ze [https://pid.idos.cz/spojeni/?lng=e strony internetowej z rozkładem jazdy] lub oficjalnej aplikacji na smartfony. Jeśli się zgubisz, możesz wsiąść w dowolny autobus lub tramwaj – wszystkie linie przejeżdżają przez stację metra, gdzie łatwo się zorientować.

Te bilety mogą zainteresować turystów (nowe ceny od stycznia 2026 r.):
* '''39 (36 w aplikacji) Kč''' – bilet normalny: 30 minut (z możliwością przesiadki), nieważny na kolejkę linową na Petřín
* '''50 (46) Kč''' – bilet normalny: 90 minut (z możliwością przesiadki), nieważny na kolejkę linową na Petřín
* '''150 (140) Kč''' – bilet 24-godzinny,
* '''350 (340) Kč''' – bilet 3-dniowy (72-godzinny)
* '''315 (288) Kč''' – bilet 24-godzinny na wszystkie strefy PID (Praskiego Zintegrowanego Systemu Transportowego) – obejmujący wszystkie środki transportu miejskiego i podmiejskiego w Pradze i [[Kraj środkowoczeski|kraju środkowoczeskim]]
Wszystkie bilety są o ok. 10% tańsze, jeśli kupisz je online w [https://pid.cz/en/travel-information/pid-mobile-app/ aplikacji PID Lítačka] – ceny w nawiasach. Pamiętaj, że bilety papierowe należy skasować (podstemplować) po wejściu na pokład!

W przypadku dłuższych pobytów warto rozważyć zakup 30-dniowego karnetu w cenie '''550 CZK''', który można również uzyskać za pośrednictwem aplikacji PID Lítačka (do zakupu karnetu wymagana jest rejestracja, przesłanie zdjęcia i wstępna konfiguracja aplikacji). Umożliwi on również korzystanie z miejskich systemów wypożyczania rowerów (Rekola i Nextbike) do 2 bezpłatnych przejazdów dziennie, każdy po 15 minut (należy połączyć konto Lítačka z aplikacją na smartfony odpowiedniego operatora). Do tych karnetów można otrzymać [http://pidlitacka.cz/en fizyczną kartę Lítačka] od przewoźnika, co ułatwi kontrolę biletów.

'''Dzieci poniżej 15. roku życia i seniorzy (65 lat i starsi) podróżują bezpłatnie'''. Dzieci w wieku 10-14 lat i seniorzy muszą okazać dowód wieku. Seniorzy w wieku 60-64 lat mogą skorzystać ze zniżek. W przypadku biletów 30-minutowych, 90-minutowych i 24-godzinnych wiek można potwierdzić, okazując dowód osobisty lub paszport wydany przez kraj UE. Bilet miesięczny w tym wieku kosztuje 130 CZK. Osoby w wieku 15-17 lat nie mogą kupić biletów jednorazowych ani całodniowych ze zniżką, ale mogą kupić bardzo tanie bilety miesięczne (130 CZK).

'''Studenci nie mogą korzystać z biletów ulgowych'''; jeśli jednak uczą się w czeskiej szkole i posiadają kartę ISIC, mogą kupić bilet miesięczny ze zniżką (który kosztuje o 10 CZK więcej niż zwykły bilet jednodniowy).

W razie wątpliwości można udać się do jednego z [https://pid.cz/en/contacts/points-of-sale/ oficjalnych punktów sprzedaży], najlepiej do jednego z „Centrów Informacji”, gdzie personel prawdopodobnie dobrze mówi po angielsku.

Jak widać, bilety 24-godzinne lub 3-dniowe nie są ekonomiczne, chyba że planujesz podróżować więcej niż 4 razy dziennie przez 90 minut (6 godzin). Aplikacja PID Lítačka ma jednak limit dzienny, więc nie naliczy Ci więcej niż cena biletu 24-godzinnego, nawet przy zakupie pojedynczych biletów.

Bilety można kupić w różnych miejscach:
* '''Oficjalna aplikacja na smartfony [https://app.pidlitacka.cz/ PID Lítačka]''' ([https://apps.apple.com/us/app/pid-l%C3%ADta%C4%8Dka/id983071129 iOS], [https://play.google.com/store/apps/details?id=cz.dpp.praguepublictransport Android]) – Polecana opcja. Pozwala kupić odpowiedni bilet na planowaną podróż, zarówno 24-godzinny, jak i 72-godzinny, i ogranicza wydatki do ceny biletu 24-godzinnego. Należy pamiętać, że '''bilet staje się ważny minutę po aktywacji'''. Nieprzestrzeganie tej zasady, tj. kupienie biletu i natychmiastowe wejście do pojazdu lub metra (poza kasownikami), może skutkować mandatem. Aplikacja działa w języku czeskim, angielskim i ukraińskim i oferuje również bilety na komunikację miejską w [[Kraj środkowoczeski|kraju środkowoczeskim]]. Podczas kontroli biletów (lub wsiadania do niektórych autobusów podmiejskich) należy okazać kod QR na telefonie komórkowym.
* '''Automaty biletowe na ulicy''' – ​​Większość automatów biletowych akceptuje karty (niektóre tylko zbliżeniowo), ale choć mało prawdopodobne, można spotkać starsze automaty biletowe akceptujące tylko monety (ale zwracające resztę). W większości centralnych lokalizacji, takich jak dworzec kolejowy, znajdują się nowe biletomaty z ekranem dotykowym, które akceptują monety, banknoty 100 i 200 koron, karty kredytowe Visa i MasterCard (zarówno klasyczne, jak i zbliżeniowe) oraz ich wersje debetowe. Mogą wystąpić problemy z zagranicznymi kartami debetowymi.
* '''[https://www.dpp.cz/en/fares/cashless-payment-of-fare Automaty biletowe w tramwajach/autobusach]''' – jeśli posiadasz kartę '''zbliżeniową''', możesz kupić bilet również w tramwaju bezpośrednio po wejściu – upewnij się, że wsiadasz środkowymi drzwiami, podając znak biletomatu (system ten jest rozszerzany na wszystkie tramwaje) i '''kup bilet natychmiast po wejściu''', w przeciwnym razie ryzykujesz mandat. Od 2025 roku automaty biletowe są dostępne we wszystkich tramwajach i autobusach, a bilety są ważne od razu po wydrukowaniu (nie trzeba ich kasować w kasowniku).
* '''Sklepy tytoniowe, sklepy spożywcze''' – zazwyczaj tylko bilety za 30 i 40 CZK.
* '''Biura transportu publicznego w Pradze''' – zazwyczaj na stacjach metra (i na lotnisku), sprzedają wszystkie rodzaje biletów.
* '''Wszystkie kasy biletowe Kolei Czeskich''' – sprzedają bilety za 120 CZK (ważność jest wydrukowana na bilecie, więc poproś o ustawienie jej na potrzebną datę i godzinę).
* '''SMS''' – usługa dostępna tylko dla klientów czeskiego operatora GSM. Bilety są droższe i nie obowiązują w pociągach S.
[[Plik:PID oznacevac.jpg|thumb|upright|Kasownik biletów tego typu można znaleźć we wszystkich autobusach, trolejbusach, tramwajach, promach, dworcach kolejowych, kolejkach linowo-terenowych oraz przy wejściu do praskiego metra]]
'''Skasuj swój bilet papierowy''', wsuwając go do jednego z kasowników (żółte kasy biletowe w tramwaju, autobusie, trolejbusie, na promie lub w metrze) zaraz po wejściu. W metrze, pociągach linii S i kolejce linowo-terenowej kasowniki znajdują się na stacjach, a nie w pojazdach. Po zmianie tramwaju/autobusu '''nie''' kasuj go ponownie, ponieważ spowoduje to utratę ważności biletu. Zachowaj go do momentu upływu terminu ważności. Jeśli korzystasz z biletu PID Lítačka, upewnij się, że jest on aktywny przed wejściem do pojazdu lub na stację metra. Bilety obu rodzajów muszą być ważne przez cały czas podróży.

Bilety nie są sprawdzane przy wejściu, ale kontrolerzy w mundurach lub po cywilnemu często krążą, prosząc o okazanie biletu. Jednym z problemów są fałszywi kontrolerzy, którzy najczęściej jeżdżą tramwajami między „Malostranské Náměstí” a Zamkiem Praskim – oszustów tych można wykryć, prosząc o dowód osobisty i identyfikator, które posiada każdy kontroler. Bilet nieskasowany lub skasowany więcej niż raz będzie karany grzywną w wysokości 1200 koron. Chociaż „jazda na czarno” w Pradze wydaje się łatwa, warto zainwestować w tani bilet z prostego powodu – transport publiczny w Pradze działa doskonale i działa w systemie honorowym – niech tak pozostanie.

Niektóre autobusy (od 300 do 499) i wszystkie pociągi linii S wyjeżdżają z miasta, więc działają nieco inaczej, ponieważ zwykłe bilety są ważne tylko w granicach administracyjnych miasta. Należy okazać bilet kierowcy autobusu lub konduktorowi i ewentualnie kupić u nich nowy bilet, jeśli planujesz wyjechać poza miasto. Najpopularniejszym miejscem, do którego można dotrzeć tą drogą, jest zamek Karlštejn (pociąg S7, odjeżdżający z dworca głównego co 30 minut). Z ważnym biletem/karnetem 24-godzinnym, 72-godzinnym lub 30-dniowym wystarczy kupić dodatkowe strefy (od 1 do 11, 12 itd.), ponieważ Twój praski odcinek podróży (strefy P, 0, B) jest już objęty biletem.

Transport publiczny działa również w nocy i jest dość rozbudowany. Nocne tramwaje lub autobusy (od 00:00 do 05:00; linie zaczynające się od numeru 9) kursują zazwyczaj co 30 minut (a w piątki i soboty co 20 minut). W tym czasie tramwaje odjeżdżają z centralnego przystanku przesiadkowego Lazarská w centrum Pragi co 15 (10) minut. Przez ten przystanek przejeżdżają wszystkie tramwaje nocne. Można tu łatwo przesiąść się na linię tramwajową, jeśli nie ma innej opcji. Na nocnych przystankach przesiadkowych tramwaje i autobusy czekają na tramwaj/autobus.

Nie lekceważ odległości, jaką tramwaje będą miały po dotarciu na przystanek. Bezpieczniej jest cofnąć się o kilka kroków przed przyjazdem tramwaju, ponieważ lusterka boczne mogą spowodować obrażenia u osób o wyższym wzroście. W metrze należy stać za przerywaną linią bezpieczeństwa na podłodze, około pół metra od krawędzi peronu. Na schodach ruchomych zwyczajowo stoi się po prawej stronie i wchodzi po lewej. Zgodnie z dobrymi obyczajami, osoby starsze, kobiety w ciąży i osoby niepełnosprawne powinny usiąść w środkach komunikacji miejskiej.

=== Kolejką linowo-terenową ===
Kolejka linowo-terenowa kursuje co 15 minut na szczyt wzgórza Petřín. Kolejka ma trzy przystanki: jeden u podnóża wzgórza, jeden w połowie drogi i jeden na szczycie. Cała podróż trwa około 5 minut i zapewnia piękne widoki na miasto. Bilety można kupić na przystankach w cenie 60 CZK. Należy upewnić się, że bilet jest poprawnie skasowany. Bilety papierowe należy poprawnie skasować w kasowniku. Biletów zbliżeniowych nie trzeba kasować w kasowniku, wystarczy je od razu użyć. Zwykłe (wielodniowe) bilety komunikacji miejskiej są również ważne. Nie trzeba ponownie kasować biletu wielodniowego na przystanku kolejki (w przeciwnym razie cały bilet traci ważność). Kontrolerzy biletów często stoją na przystanku na szczycie i są gotowi złapać każdego posiadacza nieważnego biletu, aby nałożyć mandat w wysokości 1200 CZK. Obowiązują tu również zasady bezpłatnego korzystania z komunikacji miejskiej w Pradze. Możesz podróżować bezpłatnie, jeśli masz mniej niż 15 lat i więcej niż 65 lat.

=== Taksówką ===
Nie ma powodu, aby korzystać z taksówek podczas zwiedzania – transport publiczny jest często lepszym rozwiązaniem. Ale jeśli z jakiegokolwiek powodu chcesz skorzystać z taksówki, najlepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z jednej z aplikacji taksówkarskich lub usług dużych firm taksówkarskich – i nie próbowanie ich zatrzymywać na drodze.

Zaletą korzystania z aplikacji taksówkarskiej jest to, że otrzymujesz przyzwoitą cenę, wszystkie płatności są realizowane kartą, nie musisz do nikogo dzwonić i możesz złapać taksówkę o dowolnej porze w mniej niż 10 minut. W tym przypadku ryzyko oszustwa jest niewielkie. Jednak zarówno Uber, jak i Taxify mogą być dość drogie w piątkowe wieczory. Popularne opcje to:

* [https://www.liftago.cz/en Liftago], lokalny odpowiednik Ubera, który korzysta z oficjalnych taksówek, a zatem nie ryzykuje konfliktów z policją. Nowi klienci otrzymują bonus w wysokości 300 koron za rejestrację. Aplikacja jest dostępna na Androida i iOS.
* [https://www.uber.com/pl/pl/rider-home/ Uber], globalny gigant taksówkarski. Jeśli masz już konto w innym kraju, możesz z niego korzystać również w Pradze. Aplikacja jest dostępna na Androida i iOS. Uber pobiera dodatkową opłatę za przejazd z lotniska; w godzinach szczytu może również naliczyć opłatę wyższą niż maksymalna dozwolona stawka dla Pragi (28 CZK/km). Ponieważ Uber nie jest oficjalną taksówką, może być wolniejszy w godzinach szczytu, ponieważ nie może korzystać z wydzielonych pasów ruchu na drogach.
* [https://bolt.eu/pl-pl/ Bolt], kolejny duży gracz. Często oferują kody rabatowe i są nieco tańsi niż Uber. Aplikacja jest dostępna na Androida i iOS. Oficjalnie nielegalni, podobnie jak Uber, ale bez ryzyka dla pasażerów.
Najwięksi operatorzy taksówkowi przestrzegają przepisów, więc możesz oczekiwać (choć nalegają) włączenia taksometru i wydania wydrukowanego paragonu po wyjściu z taksówki. Paragon powinien zawierać imię i nazwisko kierowcy, adres oraz numer identyfikacji podatkowej. Możesz również spróbować wynegocjować cenę z wyprzedzeniem, chociaż oficjalna '''maksymalna stawka''' ustalona przez radę miasta wynosi '''28 CZK/km''' (ok. 1,30 EUR). Stawka jest niższa, jeśli zamówisz przejazd online lub telefonicznie. Oto niepełna lista zalecanych usług:

* '''[https://www.aaataxi.cz/en/home/ AAA Radiotaxi]''', ☏ +420 222 333 222. 20-28 Kč/km.
* '''[https://www.liftago.cz/taxi Green Prague]''', ☏ +420 721 111 112. Samochody Škoda Octavia G-Tec, darmowe Wi-Fi, karty zawsze akceptowane; podstawowy 28 Kč/km, internetowy 20 Kč/km. 
* '''Halo Taxi''', ☏ +420 244 114 411. 24 Kč/km.
* '''[https://www.modryandel.cz/en/for-clients Modrý anděl]''', ☏ +420 737 222 333. 21-23 Kč/km.
* '''[https://www.prague-airport-transfers.co.uk/ Prague Airport Transfers]''', ☏ +420 800 870 888.
* '''[https://www.taxipremier.com/en/ Taxi Premier]''', ☏ +420 777 092 045. 17 Kč/km.
* '''[https://www.liftago.cz/taxi TICK TACK]''', ☏ +420 721 300 300. Samochody Audi A6 i Škoda Kodiaq, darmowe Wi-Fi, bezpłatna woda, karty zawsze akceptowane; podstawowy 28 Kč/km, internetowy 26 Kč/km.

=== Łodzią ===
[[Plik:Vltava2.jpg|thumb|Łodzie na Wełtawie]]
Możesz popłynąć słynną Wełtawą, która była inspiracją dla pisarzy i kompozytorów, takich jak Smetana i Dvořák.

'''[https://www.praguesteamboats.com/ Prague Steamboat Company]''' oferuje rejsy widokowe oraz wycieczki do praskiego zoo lub na Zaporę Slapy.

Przez rzekę kursuje również kilka małych [https://pid.cz/en/lines/ferries/ promów pasażerskich], zintegrowanych z taryfą komunikacji miejskiej w Pradze. Niektóre z nich są nawet bezpłatne.

Możesz również wybrać się w rejs statkiem po historycznym centrum Pragi. W okolicy znajduje się Pražské Benátky. Spróbuj podróżować z [https://www.prazskebenatky.cz/en Pražské Benátky] i ciesz się historycznymi rejsami, a także wizytą w Muzeum Mostu Karola (Muzeum Karlova Mostu). Unikaj naganiaczy oferujących wycieczki statkiem turystom w okolicy Mostu Karola i sprawdź wszystko online.

=== Rowerem ===
Praga nie jest miastem przyjaznym rowerzystom, ale infrastruktura rowerowa powoli się poprawia. Chociaż na ulicach i ścieżkach rowerowych jest kilka ścieżek rowerowych, zazwyczaj pojawiają się one nagle i kończą się w losowych miejscach. Ponadto Praga jest dość pagórkowata, więc jazda na rowerze bywa trudna. Jeśli jednak nadal chcesz korzystać z roweru, możesz skorzystać z aplikacji [https://www.rekola.cz/en/ Rekola] lub [https://www.nextbikeczech.com/en/mesto/prague/ Nextbike]. Obaj dostawcy oferują modele pre-paid, a także abonamentowe. Z ważnym 30-dniowym lub dłuższym biletem na komunikację miejską możesz skorzystać z darmowych przejazdów do 2 razy dziennie, każdy po 15 minut. Na dłuższą trasę skorzystaj z [https://fr.mappy.com/ mapy.cz], aby znaleźć dobrą trasę. Jazda rowerem w centrum jest uciążliwa, głównie ze względu na tłumy i tory tramwajowe. Zawsze szanuj pieszych i innych użytkowników dróg. Jest jednak kilka przyjemnych ścieżek rowerowych, takich jak ta łącząca główny dworzec kolejowy z Krejcárkiem, przez dolną część dzielnicy Žižkov lub wzdłuż rzek.

== Warto zobaczyć ==
'''[[Praga/Hradczany i Malá Strana|Malá Strana]]''' oferuje piękne uliczki prowadzące do {{Znacznik|Zamek Praski|50.09|14.4|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Zamku''' i kościołów (z których najbardziej znany jest kościół św. Mikołaja). Zamek Praski to największy starożytny zamek na świecie, z którego roztaczają się piękne widoki na okolicę. Na miejscu znajduje się również {{Znacznik|Katedra św. Wita|50.090833|14.400833|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Katedra św. Wita''' z wieżą widokową, Galeria Obrazów Zamkowych, kilka pałaców i muzeów oraz piękny Ogród Królewski, między innymi. Wieża widokowa na Petřínie posiada platformę widokową. Dwie z najważniejszych kolekcji Czeskiej Galerii Narodowej znajdują się w Pałacu Sternbergów (do baroku) i klasztorze św. Jerzego (czeski barok i manieryzm) – odpowiednio w pobliżu i w zamku. Trzecia kolekcja mieści się w Pałacu Targowym na zachodnim brzegu, gdzie eksponowana jest sztuka XIX wieku i nowożytna.
[[Plik:Astronomical Clock.JPG|thumb|right|Zegar Astronomiczny]]
[[Plik:Case danzanti.jpg|thumb|right|Tańczący Dom o zmierzchu]]
[[Plik:Petřín Lookout Tower at night.jpg|thumb|Wieża widokowa Petřín nocą]]
{{Znacznik|Most Karola|50.086389|14.411667|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Most Karola''' łączy Stare Miasto z Malą Straną. Jest to jedna z najpiękniejszych budowli Pragi. W ciągu dnia tętni życiem – muzycy grają na ulicach, a artyści sprzedają swoje obrazy i biżuterię.

'''[[Praga/Stare Miasto i Josefov|Stare Miasto]]''' to historyczne centrum Pragi, pełne licznych zabytkowych budynków i pomników, z których najbardziej znane to słynny Zegar Astronomiczny, gotycki {{Znacznik|Kościół Tyński|50.087722|14.422644|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Kościół Tyński''', pokryty freskami budynek Storcha i pomnik Jana Husa. W pobliżu znajduje się neoklasycystyczny Teatr Stanowy, w którym po raz pierwszy wystawiono operę Mozarta „Don Giovanni”. Na Starym Mieście znajduje się wiele zabytkowych kościołów (m.in. kościół św. Jakuba, kościół Matki Boskiej przed Tynem) oraz kilka innych interesujących zabytków, takich jak {{Znacznik|Stary Ratusz|50.086944|14.420833|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Stary Ratusz''' i klasztor św. Agnieszki Czeskiej. Na Starym Mieście znajduje się również Muzeum Czeskiego Kubizmu, a Galeria Miejska w Pradze jest podzielona między Stare Miasto a wschodni brzeg.

'''[[Praga/Stare Miasto i Josefov|Josefov]]''', historyczne getto żydowskie, jest interesujące ze względu na dobrze zachowane synagogi. {{Znacznik|Staronowa Synagoga|50.090047|14.418619|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Staronowa Synagoga''' (cz. ''Staronová synagoga'') jest najstarszą czynną synagogą w Europie. {{Znacznik|Synagoga Hiszpańska|50.090278|14.420833|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Synagoga Hiszpańska''' to niezwykle ozdobna budowla w stylu mauretańskim. Do innych atrakcji należą {{Znacznik|Stary Cmentarz Żydowski|50.089333|14.417472|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Stary Cmentarz Żydowski''', najstarszy w Europie, oraz Dom Kafki.

{{Znacznik|Praskie Zoo|50.117293|14.406042|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''[[Praga/Wschodni brzeg Wełtawy|Praskie Zoo]]''' i pobliski {{Znacznik|Zamek Troja|50.11615|14.415|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Zamek Troja''' (''Trojský Zámek'') z dużym ogrodem, w którym można podziwiać różnorodne rzeźby, oraz {{Znacznik|Ogród Botaniczny|50.1187|14.4154|typ=natura}}'''Ogród Botaniczny''' (''Botanická zahrada Troja'') z tropikalną szklarnią.

'''Centrum Sztuki Współczesnej DOX''' na [[Praga/Zachodni brzeg Wełtawy|Zachodnim Brzegu]] to galeria sztuki nowoczesnej w stylu nowoczesnej galerii UE.

Jest tu wiele mniejszych muzeów. Wśród nich znajdują się [https://muzeumminiatur.cz/english Muzeum Miniatur] w Klasztorze Stahnov, Muzeum Zabawek i Muzeum Automatów Muzycznych na Zamku Praskim, Muzeum Poczty, a także bardziej turystyczne Muzeum Figur Woskowych, [https://www.museumtortury.cz/ Muzeum Tortur] i Muzeum Piwa na Starym Mieście.

'''[[Praga/Nowe Miasto i Wyszehrad|Nowe Miasto]]''' powstało jako przedłużenie Starego Miasta w XIV wieku, choć znaczna jego część została już zrekonstruowana. Główną atrakcją jest tu Plac Wacława, prostokątny plac handlowy z licznymi straganami, sklepami i restauracjami. Na szczycie placu znajduje się {{Znacznik|Czeskie Muzeum Narodowe|50.078831|14.430797|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Czeskie Muzeum Narodowe''', które zdecydowanie warto zobaczyć (patrz poniżej). W połowie tego historycznego bulwaru znajdują się modne dyskoteki i secesyjne hotele, a także urokliwe parki i pasaże, a tuż z dala od utartych szlaków rozciągają się wspaniałe panoramy (Wieża Henryka), romantyczne restauracje i olśniewająca, utrzymana w kolorach Disneya {{Znacznik|Synagoga Jubileuszowa|50.08472|14.43167|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Synagoga Jubileuszowa'''. {{Znacznik|Tańczące Domy|50.075556|14.414167|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Praskie Tańczące Domy''' to jeden z najbardziej fascynujących przykładów architektury Pragi. '''Muzeum Miejskie w Pradze''' ma kilka oddziałów w całym mieście. Absolutnie obowiązkowy punkt zwiedzania ze względu na niezwykle szczegółowy kartonowy model XIX-wiecznej Pragi autorstwa Antona Langweila. Detale są niesamowite, nawet kolor drzwi i wzór parapetów.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:PragueCathedral03.jpg|thumb|Katedra św. Wita]]
=== Spacery ===
Wybierz się na spacer [[Droga królewska w Pradze|Drogą Królewską w Pradze]].

=== Kultura ===
Opera i balet mają w mieście długą tradycję, choć często pomijane przez młodych mieszkańców, a chętnie odwiedzane przez turystów. Główne sale operowe i baletowe są prowadzone przez Teatr Narodowy, będący własnością państwa. Bilety można kupić na stronie internetowej teatru, ale najlepsze miejsca są zazwyczaj wyprzedane, dlatego lepiej zrobić zakupy z wyprzedzeniem. Na scenie Teatru Narodowego obowiązuje przyzwoity ubiór (czarny garnitur), ale nie jest to obowiązkowe.

Opera Narodowa wystawia głównie opery i balety. Teatr Stanowy to najstarszy zachowany budynek teatralny w mieście. W repertuarze często znajduje się opera Mozarta „Don Giovanni”, podobnie jak inne opery, sztuki teatralne i balety.

W Pradze działa wiele innych teatrów, ale zazwyczaj oferują one sztuki wyłącznie w języku czeskim. Koncerty muzyki klasycznej odbywają się często w licznych kościołach, zwłaszcza w centrum miasta.

=== Rejsy rzeczne ===
[[Plik:Boat in Prague.jpg|thumb|Praska łódź]]
Rejsy rzeczne są popularne i różnorodne, od jednogodzinnych rejsów po długie wieczorne rejsy z kolacją lub muzyką. Aby uzyskać odpowiednią cenę, wybierz sam statek i nie kupuj niczego od naganiaczy w pobliżu Mostu Karola. Jeśli chcesz popłynąć rzeką za najniższą możliwą cenę, możesz skorzystać z promu komunikacji miejskiej.

* '''[https://www.wineboat.cz/ Wine Boat]''', ☏ +420 777 221 514, info@wineboat.cz. Godzinny rejs obejmuje zwiedzanie kanału rzecznego Praska Wenecja oraz degustację lokalnych win.
* '''[https://www.praguesteamboats.com/ Prague Steam Boats]''' (''Pražská paroplavba''), ☏ +420 605295111, pps@paroplavba.cz. Oferują rejsy jednogodzinne, a także rejsy do zoo i całodniowe rejsy do zapory wodnej Slapy. Jeśli masz czas na trzygodzinny rejs z kolacją, z pewnością będziesz cieszyć się widokiem miasta z rzeki, delektując się wyśmienitą kolacją. 
* '''[https://www.cruise-prague.cz/ Cruise Prague]'''. Oferuje szeroki wybór rejsów regularnych i prywatnych.
* '''[https://www.evd.cz/en EVD]'''.
* '''[https://jazzboat.cz/en/ JazzBoat]'''. Łączy rejsy i koncerty jazzowe.

=== Sport ===
* '''Piłka nożna'''. Najważniejszą drużyną piłkarską miasta jest [https://en.slavia.cz/ SK Slavia Praha]. Grają w I lidze, najwyższej klasie rozgrywkowej, i często kwalifikują się do turniejów europejskich. Grają na 21-tysięcznej {{Znacznik|Fortuna Arena|50.0675|14.471667|typ=atrakcja}}'''Fortunie Arenie''', która jest również standardowym miejscem rozgrywania meczów międzynarodowych; znajduje się 5 km na południowy wschód od starówki. Inne drużyny z I ligi to [https://sparta.cz/cs AC Sparta Praga] (na {{Znacznik|Generali Arena|50.099722|14.415833|typ=atrakcja}}'''Generali Arenie''', 1 km na północ od centrum) i [https://bohemians.cz/ Bohemians] na stadionie Ďolíček w dzielnicy Vršovice. FK Dukla Praga (na Stadionie Juliska w północnej dzielnicy Dejvice) gra w Lidze Narodowej, drugiej klasie rozgrywkowej. (aktualizacja lipiec 2023)
* '''We Bike Praga''', ul. Konviktska 7, 11000 (''Praga 1''), ☏ +420 773912010, info@webikeprague.com. 09:00-19:30. Z zespołem We Bike Prague z łatwością odkryjesz Pragę i okolice. Oferujemy wynajem wysokiej jakości rowerów na samodzielną wycieczkę po mieście i wielodniowe wyprawy po okolicy. We Bike Prague specjalizuje się również w długodystansowych wyprawach rowerowych. Na rowerowe wakacje w Czechach można wypożyczyć dobre rowery, sakwy i mapy.
* '''[https://bikoadventures.com/ BIKO Adventures Prague]''', Vratislavova 58/3, Wyszehrad (Praha 2), ☏ +420 733750990, info@bikoadventures.com. 09:00-13:00, 15:00-19:00. BIKO oferuje rowery górskie, szosowe i zajęcia na świeżym powietrzu poza utartymi szlakami w Pradze i Czechach. Od łatwych do zaawansowanych. Wypożyczalnia rowerów wysokiej klasy: rowery turystyczne, rowery górskie MTB z pełnym zawieszeniem i hardtail, rowery szosowe, e-MTB.
* {{Znacznik|Prague Tours Center|50.08533 |14.41994 |typ=atrakcja}}'''Prague Tours Center''', ul. Michalska 12, Praga 1 (''Malé náměstí, mniej niż 200 metrów''), ☏ +420 602277060, backoffice1@discoverprague.com. Bezpłatna oferta dla zwiedzających Pragę: Prague Tours Center oferuje bezpłatne podłączenie i ładowanie rowerów elektrycznych i Segway PT. Podczas podłączenia urządzenia są one strzeżone przez opiekuna, a w tym czasie można spacerować po Pradze, odwiedzić muzeum lub ulubioną restaurację. W Prague Tours Centre turyści mają możliwość pozostawienia rowerów wraz z bagażem, którego nie chcą nosić ani zostawiać na ulicy. Prague Tours Centre oferuje również możliwość umycia roweru lub bezpłatnego wypożyczenia kompletnego zestawu naprawczego.
* '''[https://www.runningtoursprague.com/ Running Tours Prague]'''. dostępne 24/7. Aktywność dla miłośników '''biegania''', którzy chcą zwiedzać miasto i dbać o formę. Pokazuje biegaczom o różnych umiejętnościach, co jest nieodzownym elementem miejskiego życia. Biegacz-podróżnik poznaje to, co najlepsze w Pradze, w butach do biegania i czuje się jak lokalny biegacz. Zazwyczaj trwa to 50–120 minut i ma dystans 7–13 km (4,3–8,1 mili). Twój bieg w Pradze jest w 100% spersonalizowany pod względem daty, czasu, tempa i dystansu. Cena od 15 USD.

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Kutná Hora]]''' – miasto ze starówką wpisaną na Światową Listę Dziedzictwa UNESCO, 1h – 1h10m pociągiem, czasem konieczna przesiadka w Kolinie.
* '''Zamek Karlštejn''' – jeden z najpiękniejszych (i najczęściej zwiedzanych) zamków w Czechach. Dojazd około 45 minut pociągiem plus spacer do zamku, pociągi kursują co 30 minut. Można też dojechać rowerem (32 km), jest wyznakowana trasa turystyczna. Uwaga: w poniedziałki zamek jest zamknięty dla zwiedzających.

== Praca ==
Praga jest prawdopodobnie najlepszym miejscem dla cudzoziemców do poszukiwania pracy, ponieważ istnieje wiele firm międzynarodowych i anglojęzycznych. Łatwo jest również dostać pracę uczącą języka angielskiego z powodu dużego popytu.

== Zakupy ==
[[Plik:Prague christmas market 9949a.jpg|thumb|upright=1.2|Jarmark bożonarodzeniowy nocą]]
Ulice wokół Starego Miasta pełne są sklepów z pamiątkami nastawionych na turystów, sprzedających czeski kryształ, koszulki piłkarskie i inne masowo produkowane pamiątki. Droga między Mostem Karola i Starym Miastem jest szczególnie zła, skręcając w jedną z dróg można znaleźć dokładnie ten sam towar za połowę ceny. Jeśli szukasz godnych pamiątek, spróbuj zejść z utartej ścieżki. Sprzedawcy uliczni mogą mieć nieoczekiwane skarby, a na obszarze Mostu Karola jest ich mnóstwo. Wydruki obrazów i dobrej jakości zdjęcia są bardzo popularne i naprawdę dobrym sposobem na zapamiętanie Pragi. Nie zawracaj sobie głowy kupowaniem drogich futrzanych czapek i lalek Matrioszki, ponieważ nie mają nic wspólnego z Pragą - są pochodzenia rosyjskiego, a ich sprzedawcy próbują wykorzystać niewiedzę turystów.

W grudniu na placach odbywają się jarmarki bożonarodzeniowe sprzedające mieszankę sztuki, rzemiosła, jedzenia, napojów i pamiątek po Pradze. Rynki są atrakcją samą w sobie i doskonałym miejscem do zdobycia wyjątkowej pamiątki z miasta.

W Pradze jest kilka dużych centrów handlowych, należy wziąć ulicę „Na Prikope” - 18. najdroższą ulicę na świecie (mierzoną ceną nieruchomości), ze słynnymi pasażami handlowymi „Cerna ruze” (Czarna róża) i „Palac Myslbek ”i wiele sklepów. Jeśli szukasz sklepów z pamiątkami, znajdziesz je w historycznym centrum miasta - głównie wokół Rynku Starego Miasta, Placu Wacława i Zamku Praskiego. Istnieje wiele innych sklepów oferujących czeski kryształ - szczególnie w centrum w pobliżu dolnego końca Placu Wacława.

Innym typowym (jeśli raczej drogim) czeskim towarem jest biżuteria z granatu - typowe czeskie kamienie granatu (zebrane w pobliżu miasta Turnov) są ciemnoczerwone i obecnie produkowane są przez jedną firmę - Granat Turnov - a jeśli kupisz prawdziwy czeski tradycyjny granat , powinieneś otrzymać certyfikat autentyczności. Ulica „Pařížská” prowadzi od Rynku Starego Miasta w kierunku rzeki - i obejmuje jedne z najbardziej luksusowych (i drogich) butików w Pradze.

=== Popularne centra handlowe ===
* '''Arkády Pankrác'''. Niewielkie centrum handlowe z głównie sklepami wyższej klasy, hipermarketem i food courtem - tuż przy stacji metra. 
* '''Atrium Flora''' (Palác Flora), Vinohradská 2828/151. Średniej wielkości centrum handlowe z kinem IMAX na najwyższym piętrze. Tramwaj / stacja metra Flora A. 
* '''Centrum Černý Most''', Chlumecká 765/6. Ogromne centrum handlowe z hipermarketem i kinami, położone nieco dalej od centrum przy stacji metra Černý Most B. IKEA i inne duże sklepy w pobliżu. 
* '''Centrum Chodov''', Roztylská 2321/19, ☎ + 420 272 173 600. Największe centrum handlowe w kraju, z hipermarketem. Znajduje się nieco dalej od centrum przy stacji metra Chodov C. 
* '''Letňany'''. Stosunkowo odległe centrum handlowe, wykorzystywane głównie przez mieszkańców okolicy. Mimo to jest dość duże, a kolejne duże centra handlowe znajdują się w pobliżu.
* '''Metropole Zličín''', Řevnická 1. Średniej wielkości centrum handlowe z kinem, hipermarketem Interspar, fast foodami, ogromnym parkingiem oraz w pobliżu stacji metra / autobusu Zličín B. IKEA w pobliżu. Jeśli jesteś głodny po locie, jedź autobusem 100 z lotniska do Zličína, a następnie idź kilka metrów do tego centrum i kup coś do jedzenia. 
* '''Nový Smíchov''', Plzeňská 8. Duże centrum handlowe z 2-piętrowym hipermarketem Tesco, kinem, wieloma restauracjami typu fast food na najwyższym piętrze i bardzo blisko stacji metra / tramwaju Anděl B. 
* '''Palladium''', nám. Republiky 1 (Tramwaj / stacja metra Namesti Republiky B), ☎ +420 225 770 250. W centrum miasta, obok głównych ulic miasta (sklepów). To jedno z najnowszych - i chyba najbardziej luksusowych centrów handlowych. Jest złożony w środku, więc będziesz potrzebował trochę czasu, aby go przejść. Brak tanich opcji do jedzenia, chyba że kupisz jedzenie w supermarkecie Albert na najniższym piętrze (-2). Na najwyższym poziomie (+2) są umiarkowane do drogich restauracji. 
* '''Šestka''', Fajtlova 1. Centrum handlowe 1 stacja od lotniska w Pradze, ale poza tym bardzo daleko od centrum. Idealny na zakupy w ostatniej chwili przed wyjazdem, również dlatego, że jest znacznie mniej zajęty niż inne centra handlowe. Weź autobus 191 ze stacji metra Petřiny A. 

=== Pieniądze ===
Oficjalną walutą Republiki Czeskiej jest korona czeska (koruna), w skrócie Kč, z międzynarodowym skrótem CZK.

==== Bankomaty ====
Te bankomaty w całej Pradze nie pobierają opłat za wypłatę pieniędzy: '''Fio banka''' i '''KB (Komerční banka)'''. Wszystkie inne banki i sieci bankomatów pobierają opłatę w wysokości 99–150 Kč i/lub 6–15% za przewalutowanie wypłaty.

Ponadto, każdy bankomat może Cię oszukać i nakłonić do dynamicznego przewalutowania (patrz DCC) — ''Euronet'' jest z tego znany. Zawsze odmawiaj korzystania z DCC, ponieważ oferowany kurs wymiany zawiera wysoką marżę, która nigdy nie zrekompensuje wahań kursu walutowego. Zgodnie z prawem UE, bankomaty muszą zawsze informować Cię o naliczeniu opłaty lub marży przed potwierdzeniem transakcji lub wymiany, abyś mógł zawsze wcześniej anulować transakcję.

==== Waluta zagraniczna ====
Czasami można płacić również w euro (hotele w centrum Pragi, McDonald's, KFC, Marks &amp; Spencer – akceptuje również funty brytyjskie, supermarkety Albert i Billa itp.), ale kurs wymiany może być nieco niekorzystny, a reszta jest prawie zawsze wydawana tylko w koronach czeskich. Sklepy Dm-drogerie markt (kosmetyki i zdrowa żywność) oraz New Yorker (odzież) akceptują euro po korzystnych kursach, podczas gdy sklepy z pamiątkami przyjmują euro i dolary amerykańskie po niekorzystnych kursach.

==== Kantory wymiany walut ====
W Pradze, zwłaszcza w pobliżu atrakcji turystycznych, znajduje się wiele kantorów z bardzo niekorzystnymi kursami i wprowadzającymi w błąd reklamami (często reklamującymi 0% prowizji, ale oferującymi tylko prawie połowę oficjalnego kursu wymiany). Dobre kursy można znaleźć na przykład:

* [https://www.exchange.cz/ eXchange sro] to główny kantor wymiany walut, z którego korzystają ekspaci w Pradze. Kursy VIP reklamowane na zewnątrz kantorów prawdopodobnie nie są dostępne dla turystów, ale kursy nie-VIP w kantorach mają zazwyczaj spread wynoszący tylko 1%. Główny kantor z najlepszymi kursami znajduje się przy ul. ''Štefánikovej 203/23'', a drugi kantor z gorszymi, ale również uczciwymi kursami znajduje się w pobliżu Rynku Staromiejskiego (ul. ''Kaprova 14/13'').
* Banki takie jak Česká spořitelna oferują akceptowalne kursy, ale pobierają prowizję.
* W pobliżu Dworca Głównego (Hlavní nádraží): wyjdź ze stacji, skręć w lewo przez park do ulicy „Politických vězňů”. Jest około 5 kantorów, głównie prowadzonych przez Arabów, oferujących bardzo dobre kursy nawet przy mniejszych kwotach, a nawet lepsze lub negocjowalne przy większych (powyżej 1000 euro, 1000 dolarów amerykańskich itp.). Unikaj kantorów na terenie dworca głównego: kursy wymiany są tam fatalne.
Zgodnie z prawem, jeśli zachowasz paragon z wymiany, masz 3 godziny na powrót do kantoru i anulowanie transakcji, gdybyś padł ofiarą złego kursu.

Upewnij się, że nie wymieniasz pieniędzy u nieznajomych oferujących dobre kursy na ulicy. Prawdopodobnie skończysz z bezwartościową walutą, taką jak przeterminowane ruble białoruskie lub lewa bułgarska, bez możliwości odzyskania pieniędzy. Chociaż nie jest to już tak powszechne, niektóre mniejsze kantory mogą próbować oszukać Cię, wydając jako resztę podobnie wyglądające ruble białoruskie.

== Gastronomia ==
[[Plik:Svícková na smetane, houskový knedlík, citron, brusinky.jpg|thumb|Tradycyjne czeskie danie ''svíčková na smetaně'']]
{{infobox|Menu obiadowe na dni powszednie|W każdy dzień roboczy między 11:00 a 14:00 w niemal każdej restauracji w Pradze można skorzystać z menu lunchowego w obniżonej cenie. Jako turysta napotkasz kilka barier: menu jest tylko po czesku, a kelnerzy niechętnie podadzą Ci jego kopię, chyba że wyraźnie o nią poprosisz: „denni menu, prosim” (poproszę menu dnia). Później wybór należy do Ciebie, ale będzie to dobrze ugotowany, typowy posiłek, którego cena nie przekroczy 150 CZK (styczeń 2019), a czasem będzie to również zupa.}}
Obiad jest tradycyjnie głównym posiłkiem w Pradze. Kuchnia czeska zazwyczaj opiera się na wieprzowinie lub wołowinie z dodatkami skrobiowymi, takimi jak knedle, ziemniaki czy frytki. Ryby nie są tak popularne, choć obecnie są powszechnie dostępne. Popularne czeskie desery to knedle owocowe (''ovocné knedlíky''), naleśniki i lody. ''Trdelník'' zyskał popularność w Pradze wśród turystów, a wiele małych piekarni sprzedaje ten słodki chleb panierowany cukrem i posiekanymi orzechami włoskimi. Nie jest to jednak tradycyjne czeskie danie i pojawiło się dopiero w latach 90. XX wieku; większość mieszkańców go unika. Większość restauracji jest bardzo zatłoczona w porze lunchu i kolacji, więc warto zarezerwować stolik lub zjeść wcześniej niż miejscowi.

Napiwki zazwyczaj nie są oczekiwane i służą głównie jako wyraz wdzięczności za dobre jedzenie i obsługę. Często zaokrągla się rachunek o kilka koron, aby go wyrównać (na przykład od 289 do 300 koron).

Zgodnie z prawem podatki są zawsze wliczone w cenę. Wiele restauracji w miejscach o dużym natężeniu ruchu turystycznego (nad rzeką lub z widokiem w pobliżu zamku) dolicza do rachunku opłatę za nakrycie, czyli tzw. „kovert”. Jeśli jest ona podana w menu, nie ma możliwości odwołania. Restauracja często dolicza jednak tę opłatę do rachunku w sposób mniej bezpośredni, czasami po zaznaczeniu w menu, że nie ma nakrycia. Wszystko, co zostanie podane do stolika, będzie obciążone opłatą (chleb, keczup itp.). Jeśli na koniec posiłku otrzymasz rachunek napisany odręcznie, zaleca się poświęcenie chwili na wyjaśnienie opłat kelnerowi. Takie pytania zazwyczaj zawstydzają kelnera i zmuszają go do usunięcia nieprawidłowo dodanych potraw. Niektórzy kelnerzy mogą być nieuprzejmi, zwłaszcza wobec osób z Europy Wschodniej. Nie zwracaj na to uwagi i po prostu znajdź inną restaurację.

Jeśli szukasz '''fast foodu''', nie będziesz w stanie się ruszyć, nie potykając się o ulicznych sprzedawców serwujących czeskie '''hot dogi''' i '''grzane wino''' na Rynku Staromiejskim i Placu Wacława w Nowym Mieście. Jeśli masz ochotę na fast food w stylu zachodnim, duże sieci również mają dużą obecność na Placu Wacława i w jego bezpośredniej okolicy. Większość piwiarni serwuje również lekkie przekąski lub posiłki. Koniecznie spróbuj hot dogów (''párek v rohlíku'') – bardzo różnią się od wersji, którą dostaniesz na Zachodzie. Do chleba używa się małych, wydrążonych francuskich bagietek, nadziewanych musztardą i keczupem, a następnie wkłada się parówkę. Dzięki temu chleb zamienia się w wygodną torbę i nie ubrudzisz sobie rąk keczupem. Upewnij się, że masz musztardę, nawet jeśli zazwyczaj jej nie lubisz – niestety hot dogi są dość bez smaku i potrzebują tej dodatkowej pikanterii. Ceny wahają się od około 15 Kč za małego hot doga do 45 Kč za przerażająco wyglądającego „giganta” (stan na 2010 rok). Należy pamiętać, że rozmiar hot doga zależy od obwodu, a nie długości. Inną lokalną przekąską, na którą warto zwrócić uwagę, jest '''chlebíček''', mała kanapka z szerokim wyborem dodatków. Można ją znaleźć w supermarketach i sklepach specjalistycznych.

Zachowaj ostrożność, zamawiając jedzenie bez sprawdzenia cen. W centrum miasta jest wiele miejsc, które słyną z pobierania zawyżonych cen od osób, które nie zajrzały do ​​menu. Pobieranie ponad 250 Kč (lipiec 2022) za podstawowy lokalny lunch to zbyt wygórowana cena, nawet w miejscach nastawionych na turystów. Szczególnie restauracje z dużymi ogródkami na Starym Mieście słyną z horrendalnych cen za prosty posiłek. Jeśli restauracja reklamuje się jako „czeska” i „tradycyjna”, może to być kolejny sygnał potencjalnego oszustwa – prawdziwie tradycyjne restauracje nigdy nie reklamują się jako tradycyjne. Poza obszarami turystycznymi posiłki można znaleźć za 175 Kč lub mniej (lipiec 2022).

Innym częstym oszustwem związanym z jedzeniem jest naliczanie opłat za jedzenie na wagę. Na przykład, podają cenę 100 Kč, ale nie wspominają, że chodzi o 100 gramów, przez co za podstawowy posiłek trzeba zapłacić 400 Kč. Jest to szczególnie powszechne na Rynku Starego Miasta, przy straganach z „szynką praską”. Prośby o mniejsze porcje zazwyczaj są odrzucane, chyba że poprosisz o nie kogoś z okolicy.

Aby poznać konkretne propozycje restauracji w popularnej dzielnicy Starego Miasta, zajrzyj do dedykowanego artykułu.

== Życie nocne ==
[[Plik:Prague Café Franz Kafka.jpg|thumb|Café Franz Kafka]]
W całej Pradze mnóstwo jest '''pubów''' (po czesku „hospoda”), które stanowią ważną część lokalnej kultury. Dokładna marka piwa zazwyczaj różni się w zależności od pubu, a rekomendacje są trudne, ponieważ mieszkańcy Pragi chętnie dyskutują o swoich preferencjach. Najbardziej rozpoznawalne na świecie piwa to Pilsner Urquell (''Plzeňský Prazdroj'') i Budweiser Budvar (''Budějovický Budvar''). Wśród Czechów znane są również inne marki, takie jak ''Svijany''. Jeśli szukasz piwa warzonego w Pradze, wybierz ''Staropramen''. Standardowe ceny za półlitrową szklankę piwa wahają się od 25 do 40 koron, w zależności od marki i lokalizacji, podczas gdy niektóre restauracje w dzielnicach turystycznych, takich jak Rynek Starego Miasta, pobierają ponad 100 koron za szklankę o pojemności ok. 200–250 ml. W mieście rozwija się również scena browarów rzemieślniczych z wieloma pubami-browarami.

W Pradze, zwłaszcza w piwiarniach, panuje zwyczaj siedzenia w grupie, jeśli nie ma wolnych stolików, więc śmiało zapytaj, czy możesz dołączyć.

W Pradze jest też wiele '''klubów nocnych'''. Nie wszystkie są dobre, często nawet miejscowym trudno jest znaleźć odpowiedni, ponieważ niektóre są często za drogie, puste lub po prostu kiepskie. Miejscowi zazwyczaj chodzą do klubów około północy, głównie w piątki i soboty, ale środy i czwartki również są w porządku. Latem każdy dzień tygodnia powinien być odpowiedni, ponieważ jest tam wielu obcokrajowców. Większość klubów nocnych znajduje się w centrum Pragi, choć niektóre są nieco dalej, głównie skierowane do lokalnych studentów. Kluby nocne są zazwyczaj znacznie droższe niż puby, a piwo kosztuje od 50 do 100 koron. Opłaty za wstęp powinny być niewielkie, nie płać więcej niż 100 koron za wejście, chyba że gra naprawdę dobry DJ.

Bardzo często można zobaczyć ludzi pijących na zewnątrz. W wielu miejscach publicznych picie alkoholu jest zabronione. Istnieje jednak wiele parków publicznych, w których nie jest to zabronione, a gdzie picie jest bardzo popularne. Młodzi ludzie często piją przed imprezą w parkach lub nad rzekami, a następnie udają się do klubów w centrum. Nawet jeśli pijesz w miejscach, gdzie jest to zabronione, policja prawdopodobnie nie będzie cię aresztować, ale może to wykorzystać przeciwko tobie, jeśli będziesz zbyt przeszkadzać otoczeniu.

Praga ma również wiele doskonałych '''herbaciarni''' (po czesku ''čajovna''), które serwują różne rodzaje herbat z całego świata. W tych herbaciarniach często pali się szisze (fajki wodne) (zakaz palenia nie dotyczy sziszy).

=== Pubcrawls ===
Zaoszczędź pieniądze i znajdź bary samodzielnie – możesz być zaskoczony odkryciami, jakie dokonasz z dala od turystycznego cyrku.

== Imprezy, festiwale ==
* {{Znacznik|Praska Wiosna|50.09|14.416111|typ=atrakcja}}'''[https://festival.cz/ Praska Wiosna]'''. Najsłynniejszy festiwal muzyki klasycznej w Czechach. 
* '''[http://www.pragueadvent.cz/ Praskie Adwentowe Spotkanie Chóralne]'''.
* '''[https://www.signalfestival.com/en/ Signal Festival]'''. Październikowy weekend, podczas którego wiele zabytkowych budynków rozświetlają spektakularne wideomappingi, a w różnych miejscach w centrum miasta, na Vinohradach i Karlínie, rozstawiane są liczne instalacje świetlno-dźwiękowe.

== Noclegi ==
Praga oferuje mnóstwo opcji noclegowych, z których wiele znajduje się w odległości spaceru od centrum miasta. Szczyt sezonu trwa zazwyczaj od kwietnia do października, a w okresie Nowego Roku można spodziewać się dużego napływu turystów. Ceny noclegów w szczycie sezonu mogą być nawet dwukrotnie wyższe, dlatego zaleca się wcześniejszą rezerwację. W przeciwnym razie, na głównym dworcu kolejowym Hlavní nádraží można zarezerwować nocleg w hotelach i hostelach na piętrze. Zazwyczaj podatek i śniadanie są wliczone w cenę pokoju.

W okolicy głównego dworca kolejowego Hlavní Nadrazí znajduje się wielu naganiaczy oferujących tanie noclegi. Wielu z nich to Czesi wynajmujący część swojego mieszkania, aby dorobić. Ceny nie różnią się zbytnio między nimi, ale niektóre mogą być niewiarygodne, więc należy zachować ostrożność.

Nawet w szczycie sezonu pokoje wieloosobowe w '''hostelach''' blisko centrum miasta można wynająć za około 350 koron (14 euro) za osobę za noc. W Pradze nie brakuje młodzieżowych hosteli z imprezową atmosferą, ale wiele z nich oferuje bardziej swobodną atmosferę, a niektóre mieszczą się w pięknie odrestaurowanych budynkach, równie eleganckich jak hotele. Wiele hosteli oferuje również pokoje prywatne, ze wspólną łazienką lub bez, znacznie tańsze niż w pensjonacie czy pokoju hotelowym. Istnieje trend butikowych hosteli, a wiele hosteli rywalizuje z hotelami.

Dla tych, którzy szukają czegoś innego, '''botel''' (hotel na wodzie) może być kuszącą opcją. Zazwyczaj jest stosunkowo dobrze położony i oferuje piękne widoki. Większość z nich cumuje na południe od rzeki w Pradze 4 i 5, ale najlepiej zatrzymać się w Pradze 1, w pobliżu zabytków do zwiedzania pieszo, w dzielnicy Mala Strana lub na Starym Mieście (Stare Mesto). Ceny wahają się od 20 do 120 euro za osobę (stan na 2010 rok).

Aby uzyskać szczegółowe sugestie dotyczące noclegu w popularnej dzielnicy Starego Miasta, zapoznaj się z dedykowanym artykułem.

== Kontakt ==
Praga ma dostęp do sieci 5G wszystkich czeskich operatorów (O2, Vodafone, T-Mobile). Wi-Fi jest powszechnie dostępne w miejscach publicznych.

Wiele hosteli i hoteli oferuje bezpłatny dostęp do Internetu na wspólnych komputerach lub w sieci bezprzewodowej, więc zapytaj przed wydaniem dodatkowych pieniędzy w jednej z wielu praskich kawiarni internetowych.

Prawie wszystkie restauracje szybkiej obsługi McDonald's i KFC oferują klientom sieci niezabezpieczonej, bezpłatnej sieci WiFi. Większość innych restauracji i kawiarni oferuje również bezpłatne WiFi, często bez reklam - sprawdź sieć z nazwą zakładu i poproś personel o hasło.

* '''Club Net Cafe''', Americká 39, Vinohrady, Praga 2 (stacja metra Náměstí Míru A). 10-24. Napoje i przekąski sprzedawane 55 Kč / godzinę. 
* '''Internet Cafe Interlogic''', ☎ +420 241 734 617, e-mail: info@interlogic.cz. Budějovická 13, Praha 4. 10:00-22:00 codziennie. Połączenia internetowe 12 Mb / s, kanapy i napoje. 1 Kč / min. 
* '''Blue Mail''', + 420 222 521 279, e-mail: info@bluemail.cz. Konviktská 8, Praha 1, (Stare miasto). Pn-Pt 10:00-22:00, Sb Nd 10:00-23:00. Pierwsze pięć minut jest bezpłatne, a godzina dostępu to 81 Kč. 
* '''Jazz Republic''', 4 +420 224 282 235, e-mail: info@jazzrepublic.cz. 28 října 1, Praga 1 (Stare Miasto). Najbliższa stacja metra to Můstek na liniach A i B. Codziennie 15:00-0:00. Jazz Republic oferuje dwa MacBooki i dostęp do Internetu do bezpłatnego korzystania przez gości. Koncerty rozpoczynają się o 21:00, a MacBooki są zazwyczaj odbierane do godziny 20:00. Wi-Fi pozostaje włączone do czasu zamknięcia miejsca około godziny 1:00.

== Bezpieczeństwo ==
Praga to bardzo bezpieczne miasto. W Pradze ryzyko stania się ofiarą poważnego przestępstwa jest mniejsze niż w większości miast Europy Zachodniej czy USA. Nie ma tu stref zakazanych, a kobiety mogą bezpiecznie wychodzić z domu same, nawet w środku nocy.

Do najczęstszych przestępstw w Pradze należą zdecydowanie kradzieże samochodów i kieszonkowcy; w szczególności częste kradzieże samochodów i akty wandalizmu podnoszą statystyki przestępczości w Pradze. Jako miejsce imprez, Praga często spotyka pijanych imprezowiczów, ale najczęściej hałaśliwymi osobami są inni turyści; należy zachować taką samą ostrożność, jak w przypadku kontaktu z pijaną osobą. Jedynym obszarem o dużej koncentracji bezdomnych jest obszar przed dworcem kolejowym.

=== Kradzież i kradzież kieszonkowa ===
'''Żebractwo''' występuje w głównych atrakcjach turystycznych miasta oraz w niektórych głównych węzłach komunikacji miejskiej. Nie noś portfela ani torebki w tylnej kieszeni spodni, zawsze pilnuj swoich rzeczy, nie trzymaj wszystkich pieniędzy w jednym miejscu, nie pokazuj nikomu swoich pieniędzy ani wartościowych przedmiotów. Pamiętaj, że liczba „nie do końca bezdomnych”, zawodowych żebraków, jest wysoka.

Uważaj na '''grupy kieszonkowców''', które czają się przed stacjami metra, przepełnionymi tramwajami, Mostem Karola, Placem Wacława i Rynkiem Staromiejskim. Zazwyczaj pracują w grupach 3-5-osobowych i szukają zagubionych lub rozproszonych turystów. Plecaki są dla nich szczególnie interesujące. Wiele z tych grup wykorzystuje nieletnich jako kieszonkowców, ponieważ zgodnie z czeskim prawem karnym nie podlegają oni odpowiedzialności.

Ze względu na niską liczbę przestępstw z użyciem przemocy, zagrożenie ze strony kieszonkowców jest postrzegane jako poważny problem. Jednak zdrowy rozsądek i podstawowe środki ostrożności mogą uchronić większość ludzi przed kieszonkowcami. Jeśli masz aparat fotograficzny, staraj się nie nosić go otwarcie. Zawsze zamykaj i zabezpieczaj plecak i staraj się go pilnować. Uważaj szczególnie, aby nie zasnąć w tramwaju lub metrze. Noś portfel w bezpiecznym miejscu (np. w wewnętrznej kieszeni płaszcza), nigdy nie wkładaj go do tylnej kieszeni ani w żadne inne miejsce, z którego można go łatwo ukraść.

Bądź czujny w '''pociągach sypialnych''', ponieważ kradzieże toreb między głównymi stacjami są coraz częstsze. Proś o okazanie dokumentu tożsamości każdego, kto prosi o okazanie biletu lub paszportu, i zamykaj plecaki na półkach bagażowych. Miej przy sobie cenne rzeczy i zachowaj zdrowy rozsądek.

Jeśli wejdziesz do '''metra''' (zwykle w nocy), możesz natknąć się na grupę oszustów na stacjach, którzy będą podawać się za kasjerów metra i po dokładnym sprawdzeniu biletu stwierdzą, że jest on nieważny, więc będziesz musiał zapłacić grzywnę w wysokości 1200/2000 koron (płatność natychmiastowa/odroczona). Jeśli więc spotkasz oszustów i będziesz pewien, że bilet jest ważny, powiedz im, żeby zadzwonili na policję lub sam się z nimi skontaktuj. Pamiętaj, że kontrolerzy biletów w metrze praskim muszą okazać identyfikator (wzory identyfikatorów i legitymacji znajdziesz [https://web.archive.org/web/20191108163042/http://www.dpp.cz:80/en/transit-inspection/ tutaj]), aby sprawdzić Twój bilet i wystawić mandat. Jeśli kontrolerzy nie zrobią tego od razu po przybyciu do Ciebie, są oni niemal na pewno fałszywy.

=== Narkotyki ===
Posiadanie narkotyków historycznie pozostawało szarą strefą w czeskiej jurysdykcji. Jednak od początku 2010 roku wątpliwe określenie „ilość większa niż niewielka” zostało ostatecznie przekształcone w wartości bezwzględne, oparte na faktycznej praktyce sądowej, i posiadanie przy sobie mniej niż 15 g marihuany, 5 plastrów LSD, 1 g kokainy itp. nie jest już przestępstwem. Posiadanie większej ilości narkotyków niż dozwolona nadal jest przestępstwem. Należy pamiętać, że za posiadanie mniejszej ilości nadal można zostać ukaranym grzywną przez organy publiczne, ponieważ jest to przestępstwo (choć niekaralne).

Możesz spotkać się z osobami spożywającymi narkotyki w miejscach publicznych, takimi jak osoby palące marihuanę na rogach ulic lub w parkach. Nie traktuj tego jako przyzwolenia na samodzielne robienie tego samego. Mieszkańcy wiedzą i rozumieją, jak wiele policja miejska jest skłonna tolerować, a nękanie przez policję z powodu nieznajomości „etykiety” to niezawodny sposób na zepsucie sobie wakacji.

Liczne sklepy z logo przedstawiającymi liście konopi stwarzają (fałszywe) wrażenie, że marihuana jest legalna w Czechach – to zdecydowanie nieprawda. W takich sklepach można kupić wyłącznie produkty CBD – chociaż „prawdziwa” marihuana jest powszechna, a posiadanie niewielkich ilości jest legalne, legalny zakup nie jest możliwy. HHC jest nielegalne (stan na czerwiec 2025).

Posiadanie 25 gramów konopi jest legalne od 2026. Nawiasem mówiąc, dotyczy to osób od 21. roku życia. Jednak nadal '''nie ma legalnej sprzedaży''' konopi.

=== Wymiana pieniędzy ===
Zachowaj ostrożność przy wymianie walut. Wymieniaj pieniądze w bankach lub oficjalnych centrach informacji turystycznej i unikaj kantorów. Nigdy nie korzystaj z usług ulicznych kantorów; oferują one lepsze kursy, ale często próbują oszukać Cię, dając pieniądze z innego kraju, takie jak przeterminowane ruble białoruskie lub stare lewy bułgarskie.

Większość kantorów jest uczciwa, ale niektóre, zwłaszcza w najbardziej uczęszczanych miejscach turystycznych, mogą próbować oszukiwać klientów różnymi sztuczkami:

* zwłaszcza w pobliżu Starego Miasta, niektóre z nich oferują nawet kursy o połowę niższe niż normalne;
* oferują korzystne kursy wymiany, ale z drobnym drukiem pod spodem, np. jeśli wymieniasz ponad 1000 euro;
* umieszczają w witrynie sklepowej ogromną tablicę z napisem sprzedajemy kursy walut, co sprawia wrażenie korzystnych kursów, podczas gdy rzeczywisty kurs '''zakupu''' koron jest znacznie bardziej niekorzystny;
Gdy klient dowiaduje się o tym przy kasie i chce anulować transakcję, kantor odmawia, tłumacząc się: „Już wydrukowałem banknot”, sugerując, że jest za późno. To kłamstwo.

Zawsze pytaj o dokładną kwotę, którą otrzymasz, zanim przyjmiesz wymianę lub przekażesz pieniądze. Jeśli po fakcie uznasz, że transakcja była nieuczciwa, masz 3 godziny na złożenie wniosku o zwrot pieniędzy (bez konieczności podawania przyczyny), który kantor jest prawnie zobowiązany wydać. Niektóre kantory udają, że nie znają tego prawa, ale na paragonie, który otrzymują, zazwyczaj jest on podany w języku czeskim i angielskim. Jeśli zwrot pieniędzy nadal jest odrzucany, prawnie przewidzianą drogą jest złożenie skargi w Czeskim Banku Narodowym, ale w praktyce często najlepiej jest znaleźć pobliskiego funkcjonariusza policji miejskiej (městská policie) i uprzejmie poprosić go o towarzyszenie Ci w dotarciu do kantoru i pomoc w uzyskaniu zwrotu.

Karty kredytowe są powszechnie akceptowane we wszystkich supermarketach, hotelach, a także w większości miejsc turystycznych. Jak w większości krajów, można znaleźć karty do wypłat z bankomatów z niską lub zerową prowizją, a często również do płatności kartami Visa lub MasterCard, po kursie wymiany walut (który jest taki sam jak w najlepszych kantorach); nie ma potrzeby korzystania z kantorów.

=== Bankomaty ===
Chociaż wszystkie bankomaty są bezpieczne w użyciu, jedna firma wyróżnia się podejrzanymi taktykami i moralnie nieczystymi praktykami biznesowymi. Niebieskie i żółte bankomaty Euronetu oferują fatalne kursy wymiany, nie przyjmują małych banknotów poniżej 1000 Kč, a jeśli nie wybierzesz własnej kwoty, będą Cię namawiać do wypłacania absurdalnie wysokich kwot, takich jak 10 000 Kč. Niestety, jest ich zdecydowanie najwięcej, więc czasami nie da się uniknąć korzystania z nich. Jeśli musisz z nich skorzystać, zazwyczaj najlepiej:

* odmówić proponowanego kursu wymiany; zamiast niego zostanie zastosowany kurs Twojego banku, co prawie zawsze jest znacznie lepszym rozwiązaniem
* wpisać żądaną kwotę i zignorować sugerowane kwoty
* zrozumieć, że jeśli potrzebujesz kwot poniżej 1000 lub 2000 Kč, bankomat innej marki zazwyczaj wyda banknoty 200 Kč
Lub jeszcze lepiej, unikać gotówki i najlepiej płacić kartą.

=== Oszustwa taksówkowe ===
Prascy taksówkarze stanowią poważny problem wizerunkowy. Chociaż ryzyko zawyżania cen jest zazwyczaj wyolbrzymiane, klienci nieznający języka czeskiego nadal często padają ofiarą oszustw na różne sposoby. Można uniknąć takiej sytuacji, stosując się do poniższych zasad:

* Staraj się unikać podejrzanych taksówek, a w razie wątpliwości odejdź i złap inną.
* Najczęstsze oszustwa mają miejsce na odcinku między dworcem kolejowym lub lotniskiem a hotelem oraz w okolicach Rynku Starego Miasta.
* Jeśli płacisz znacznie więcej niż 500 CZK za przejazd z lotniska do centrum miasta, jesteś oszukiwany. Przejazdy w centrum rzadko przekraczają 200 CZK.
* Taksówkarz nie może w Pradze odmówić wydania paragonu.
* Nawet jeśli poprosisz o paragon, taksometr może zostać zmanipulowany za pomocą tzw. przycisku „turbo”, co spowoduje, że cena taksometru wzrośnie znacznie szybciej niż normalnie.
* Jeśli taksówkarz wystawi Ci błędny rachunek, zadzwoń na policję z telefonu komórkowego – kierowca szybko zmieni zdanie.
* Taksówkarze na dworcu kolejowym mogą pokazać Ci wydrukowaną kartę z wyszczególnionymi „stałymi taryfami” za przejazdy w obrębie miasta. To całkowita nieprawda.
* Niektóre hotele oferują usługi taksówkarskie. Porównaj ceny z cenami w innych firmach – niektóre taksówki hotelowe mogą być ponad dwukrotnie droższe, a pojazd nie jest nawet oznaczony jako taksówka.
Na niektórych postojach taksówek w mieście może znajdować się punkt informacyjny, z którego można dowiedzieć się cen orientacyjnych do najpopularniejszych miejsc. Jednak luka w lokalnym prawie pozwala niektórym firmom taksówkarskim wynajmującym postoje taksówek (zwłaszcza w okolicach Starego Miasta) pobierać bardzo wysokie opłaty (około 99 koron/km). Najbardziej niesławną firmą w tym zakresie jest ''AAA Taxi s.r.o.'', która celowo naśladuje znaną i regulowaną firmę ''AAA Radiotaxi Praha''. Pobierają jednak czterokrotnie wyższe opłaty za przejazd i nie świadczą usług czeskim klientom.

Jeśli jesteś przekonany, że taksówkarz naliczył Ci za dużo, zanotuj numery identyfikacyjne samochodu (numer rejestracyjny, numer licencji taksówki na drzwiach, imię i nazwisko kierowcy itp.) i skontaktuj się z firmą, dla której taksówkarz pracuje (jeśli istnieje) lub z policją. Oszuści często działają pod przykrywką metra, więc trudno się z nimi rozprawić, gdy zapłacisz, a taksówkarz zniknie. Problemem jest również konieczność zeznawania przeciwko kierowcy – co jest dość trudne, gdy jesteś już na drugim końcu świata.

Mimo to wiele aplikacji oferuje tańsze, łatwiejsze i bardziej niezawodne usługi niż tradycyjne taksówki, bez możliwości naliczenia przez kierowcę dowolnej kwoty. Rozważ skorzystanie z [https://bolt.eu/pl-pl/cities/prague/ Bolta], https://www.liftago.cz/en Liftago] lub [https://www.uber.com/global/en/r/cities/prague-prague-cz/ Ubera].

=== Tramwaje ===
W Pradze '''tramwaje zawsze mają pierwszeństwo, nawet przed pieszymi korzystającymi z przejść dla pieszych (zebrami)'''. Tramwaj nigdy nie zatrzyma się na przejściu dla pieszych. Nie przestrzegają też standardowej sygnalizacji świetlnej (mają własny, specjalny system). Tramwaje, poruszając się po szynach, mają również bardzo długą drogę hamowania, nawet w porównaniu z innymi pojazdami o podobnej wielkości, takimi jak ciężarówki. Tramwaje oczywiście nie mogą też wykonać gwałtownego skrętu, aby uniknąć zderzenia.

Poważne incydenty zdarzają się rzadko, ale należy zachować ostrożność podczas przechodzenia przez tory tramwajowe, szczególnie na dużych skrzyżowaniach tramwajowych.

=== Sytuacje awaryjne ===
W '''nagłym wypadku''' należy zadzwonić pod numer 112. Osoba udzielająca pomocy powinna być w stanie udzielić odpowiedzi w języku angielskim, niemieckim, polskim, rosyjskim i francuskim, a także po czesku. Można również zadzwonić pod numer 158 (policja), 155 (pogotowie ratunkowe) lub 150 (straż pożarna), ale odpowiedź może być udzielona tylko w języku czeskim.

Jeśli potrzebujesz '''leków w weekendy lub wieczorami''', możesz udać się do '''Lékárny Palackého''' (tel. +420 224 946 982), całodobowej apteki przy ul. Palackého 5 w Nowym Mieście lub do '''Lékárny U Svaté Ludmily''' (tel. +420 222 513 396) przy ul. Belgická 37 (stacja metra Náměstí Míru [[Plik:Linka A (Praha).svg|20px]]).

Jeśli potrzebujesz '''pomocy medycznej w nagłych przypadkach (ale nadal pilnej) poza standardowymi godzinami pracy''', udaj się do '''Szpitala Uniwersyteckiego w Motolu''' (Fakultní nemocnice v Motole), który jest największym i najnowocześniejszym szpitalem w Czechach. Numer główny to ☏ +420 224 431 111. Szpital znajduje się przy ulicy V Úvalu 84, Praha 5 (stacja metra Nemocnice Motol [[Plik:Linka A (Praha).svg|20px]]).

== Szacunek ==
Ze względu na liberalne podejście i niskie ceny, Praga jest często uważana za „stolicę alkoholu Europy”. Rodzi to wiele problemów, ponieważ głośni turyści sprawiają, że centrum Pragi generalnie nie nadaje się do życia. Problem ten przeniósł się na lokalną politykę i prawdopodobnie doprowadzi do wprowadzenia wielu regulacji, które będą miały ogromny wpływ zarówno na turystów, jak i imprezowiczów. Niektóre regulacje zostały już wprowadzone. Można jednak imprezować w Pradze, nie drażniąc zbytnio mieszkańców. Aby to zrobić, często wystarczy zdrowy rozsądek, ale należy pamiętać o następujących kwestiach:

* Zatrzymując się w budynku mieszkalnym, na przykład w ramach wynajmu krótkoterminowego, należy pamiętać o sąsiadach. Jeśli zachowujesz się głośno, sąsiedzi mogą wezwać policję – będzie to stanowić problem nie tylko dla Ciebie, ale także dla tego typu działalności noclegowej w ogóle. Jeśli wybierasz się do Pragi na imprezę, warto rozważyć nocleg w hostelu imprezowym (jest ich wiele) i pozostawić wynajem krótkoterminowy parom i rodzinom.
* Jeśli wybierasz się do pubu lub klubu, skorzystaj z palarni (w klubach są) lub po prostu nie pal. Jeśli naprawdę musisz zapalić na zewnątrz, zachowaj ciszę (zwłaszcza po 22:00). Tłumy hałaśliwych ludzi przed klubem lub pubem mogą skutkować nałożeniem grzywny, a nawet jego zamknięciem.
* Wypożyczając hulajnogę elektryczną lub podobny pojazd, korzystaj z wyznaczonych tras dla rowerzystów lub ulic. Nierozważne lub nielegalne korzystanie z hulajnóg, takie jak jazda po chodniku lub w strefach dla pieszych, może skutkować ich zakazem, tak jak stało się z Segwayami, gdy stały się popularne. Użytkownik może również zostać ukarany grzywną w wysokości 2000 koron.
Jeśli będziesz cichy i uprzejmy, policja prawdopodobnie nie będzie miała nic przeciwko piciu alkoholu na ulicy lub otwartemu paleniu marihuany, mimo że jest to zabronione. W przeciwnym razie nie tylko narazisz się na spór z policją, ale możesz również przyczynić się do utraty liberalnego nastawienia Pragi.

== Informacje turystyczne ==
Informacje turystyczne dostępne są w Internecie na stronie [https://prague.eu/en/ Prague.eu].

Miasto posiada 3 centra informacji turystycznej (TIC) w mieście i kolejne 2 na obu terminalach lotniskowych:

* {{Znacznik|'''TIC – Ratusz Staromiejski'''|50.08693 |14.42035 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://prague.eu/en/objevujte/prague-visitor-centre-staromestska-radnice-old-town-hall/ TIC – Ratusz Staromiejski]''' (''Staroměstská radnice''), Staroměstské náměstí 1, tourinfo@prague.eu. styczeń luty 09:00-18:00; marzec–grudzień 09:00–19:00. Główna informacja turystyczna w samym centrum miasta. 
* {{Znacznik|'''TIC – Na Můstku'''|50.08468 |14.42237 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://prague.eu/en/objevujte/prague-visitor-centre-na-mustku/ TIC – Na Můstku]''', Rytířská 12, tourinfo@prague.eu. 09:00 – 19:00. 
* {{Znacznik|'''TIC – Plac Wacława'''|50.08124 |14.42723 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://prague.eu/cs/objevujte/vaclavske-namesti/ TIC – Plac Wacława]''', Plac Wacława. 10:00-18:00. Punkt informacyjny tuż na Placu Wacława. 

=== Karnety turystyczne ===
Jeśli odwiedzasz kilka atrakcji, możesz zaoszczędzić pieniądze, kupując kartę turystyczną. Bądź wymagający, ponieważ przepustki często wymieniają miejsca docelowe, które i tak mogą odwiedzić, i zawierają mniej atrakcji. Upewnij się, że zaoszczędzisz pieniądze w miejscach, które chcesz odwiedzić.

* '''[https://www.praguecard.com/ Prague Card]'''. Dostępna przez 2, 3 lub 4 dni. Obejmuje bezpłatny transport publiczny, transfer na lotnisko i wycieczkę po mieście. Bezpłatny wstęp na Zamek Praski - Katedra Św. Wita, Pałac Królewski, Złota Uliczka, Bazylika św. Jerzego; Bezpłatny wstęp do Muzeum Żydowskiego - synagogi i słynny Stary Cmentarz Żydowski (6 miejsc). W sumie bezpłatny wstęp do 50 atrakcji i zniżki na ponad 30 atrakcji. Bezpłatny przewodnik z informacjami o atrakcjach w 7 językach 1.550 Kč, 1.810Kč, 2.080 Kč. 
* '''Welcome Card TVCzechia'''. Zapewnia wstęp na wszystkie krótkie wycieczki po Zamku Praskim, który zwykle kosztuje 250 Kč. Wiele muzeów i galerii w mieście - w tym wszystkie oddziały Galerii Narodowej i Muzeum Narodowego - jest również uwzględnione, a w ciągu czterech dni można łatwo zobaczyć 3-krotność wartości karty. Jest to doskonały wybór, jeśli planujesz odwiedzić wiele muzeów. Jedyną główną atrakcją, która nie jest uwzględniona, jest Stara Nowa Synagoga i Muzeum Żydowskie. 990 Kč.
* '''[http://www.praguecitypass.com/en/ Praga City Pass]'''. Bezpłatny wstęp do różnych atrakcji Pragi w ciągu 30 dni, różne 25% zniżki, wycieczki. Zamek Praski - Stary Pałac Królewski z Salą Władysława, Bazylika św. Jerzego, Złota Uliczka z Wieżą Daliborka, Katedra św. Wita. Bilet jest ważny przez 2 dni od pierwszego wjazdu. Muzeum Żydowskie w Pradze - Synagoga Maisela, Synagoga Hiszpańska, Synagoga Pinkas, Stary Cmentarz Żydowski, Synagoga Klausen, Sala Ceremonialna. Bilet jest ważny przez 7 dni od pierwszego zgłoszenia. 1390 Kč.
* '''Bilet upominkowy Galerii Narodowej'''. Jeśli jesteś miłośnikiem sztuki i przebywasz w Pradze przez dłuższy czas, '''dárková vstupenka''' (bilet na prezent) do Galerii Narodowej może zaoszczędzić pieniądze. Bilet jest ważny przez rok i obowiązuje na wszystkich wystawach (stałych i tymczasowe) Galerii Narodowej. Liczba wizyt nie jest ograniczona. Bilet na prezent dla jednej osoby kosztuje 650 Kč, dla dwóch osób 1000 Kč. Za 240 Kč możesz mieć bilet jednoosobowy ważny przez dwa dni na wszystkie wystawach „Old Art” Galerii Narodowej (Pałac Šternberka, Pałac Schwarzenbergów, Klasztor św. Agnieszki), podstawowy zakup tych trzech galerii kupionych osobno będzie Cię kosztował 450 Kč. 

* [http://www.pragueairport.co.uk/lotnisko-praga.htm Informacje Lotnisko]
* [http://www.letniskopraga.pl/ Taxi z lotniska Praga]
* [http://www.praga.infoczechy.pl Informacje o Pradze]

=== Lokalne media obcojęzyczne ===
* '''[https://praguemonitor.com/ Prague Daily Monitor]'''. Strona internetowa w języku angielskim.
* '''[https://english.radio.cz/ Radio Prague]'''. Wielojęzyczna stacja radiowa.

=== Ambasady ===
* [[Plik:Flag of Austria.svg|20px]] '''Austria''', Viktora Huga 10, CZ-15115 Prag 5, ☏ +420 257 09 05-11, faks: +420 257 31 60 45, prag-ob@bmeia.gv.at. Pn.-Pt. 09:00-12:00.
* [[Plik:Flag of Brazil.svg|20px]] '''Brazylia''', Panská 5, 110 00 Praga 1, ☏ +420 224 321 910, faks: +420 224 312 901, consular.praga@itamaraty.gov.br. Pn.-Pt. 09:30-14:00.
* [[Plik:Flag of Finland.svg|20px]] '''Finlandia''', Hellichova 1, 11800 Praga 1, ☏ +420 2511 77251, faks: +420 2511 77241, sanomat.pra@formin.fi. Pn.-Pt. 09:00-12:00.
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', Vlašská 19, 118 00 Praga 1, ☏ +420 2571 13111, faks: +420 2571 13318, zreg@prag.diplo.de. Pn.-Pt. 08:30-12:00.
* [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''Holandia''', Gotthardska 6/27, 160 00 Praga 6 - Bubenec, ☏ +420 233 01 52 00, faks: +42 2 33 01 52 56, pra@minbuza.nl. Pn.-Pt. 09:00-12:00.
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''Polska''', Valdštejnská 8, 118 01 Praga 1, +420 257 099 523, praga.amb.sekretariat@msz.gov.pl
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''', St. Nerudova 5, Mala Strana, ☏ +420 257 531 019, praga@mae.ro. 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Wielka Brytania''', Thunovská 180/14, 118 00 Praga 1, ☏ +420 2574 02111, ukinczechrepublic@fco.gov.uk. Pn.-Pt. 09:00-17:00.
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]]''' Stany Zjednoczone, Tržiště 365/15, 118 00 Praga 1, ☏ +420 257 022 000, faks: +420 257 022 809, acsprg@state.gov. tylko spotkanie.

== Gdzie dalej ==
Autobusy i pociągi kursują często i są stosunkowo niedrogie, dzięki czemu można dotrzeć nawet do najmniejszej wioski.

'''Miejsca wpisane na listę UNESCO:'''
* '''[[Český Krumlov]]''' to drugie najczęściej odwiedzane miejsce w Czechach przez zagranicznych turystów. Piękne zabytkowe miasto z zamkiem na skale nad Wełtawą w południowych Czechach. Najłatwiejszy dojazd częstymi autobusami [https://regiojet.com/ Regiojet] (2 godz. 50 min, od 179 CZK) lub [https://www.flixbus.cz/ Flixbusem] (2 godz. 35 min - 3 godz. 15 min, od 199 CZK). Pociąg wymaga jednej przesiadki w '''[[Czeskie Budziejowice|Czeskich Budziejowicach]]'''. Zalecany nocleg.
* '''[[Kutná Hora]]''' – niegdyś prosperujące miasto górnictwa srebra w XIV i XV wieku, z fantastycznym kościołem św. Barbary i Ossuarium w Sedlcu na przedmieściach, ozdobionym szczątkami 40 000 ludzkich szkieletów, w dużej mierze ofiar dżumy. Można do niego dojechać pociągiem (0:50 do dworca głównego w dzielnicy Sedlec lub 1 godz. 6 min z przesiadką na Kutná Hora město do centrum miasta) lub autobusem podmiejskim linii 381 ze stacji metra Háje (1 godz. 42 min).
* '''[[Karlowe Wary]]''' w zachodnich Czechach to największe uzdrowisko w Europie Środkowej. Ciesz się piękną architekturą uzdrowiskową z licznymi kolumnadami, źródłami wód mineralnych i spacerami po okolicznych zalesionych wzgórzach. Miasto tętni życiem i jest zatłoczone podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego na początku lipca. Łatwo do niego dojechać regularnie kursującymi autobusami [https://regiojet.com/ Regiojet] (2 godz. 15 min z dworca autobusowego Florenc lub 1 godz. 45 min z lotniska w Pradze, od 149 CZK) lub [https://www.flixbus.cz/ Flixbusem] (2 godz., od 139 CZK).
* '''[[Mariańskie Łaźnie]]''' to kolejne uzdrowisko wchodzące w skład zachodnioczeskiego trójkąta uzdrowiskowego. Dojazd bezpośrednimi pociągami Czeskich Kolei przez '''[[Pilzno]]''' (2 godz. 20 min).
* '''[[Žatec]]''' to światowa stolica uprawy chmielu, kluczowego składnika piwa. Łatwy dojazd autobusem podmiejskim 405 ze stacji metra Zličín (1 godz. 32 min).
* '''[[Ołomuniec]]''' to dawna stolica [[Morawy|Moraw]], piękne stare miasto ze słynnym średniowiecznym zegarem astronomicznym. Dojazd częstymi pociągami Czeskich Kolei, Regiojet i Leo Express (2 godz. 20 min).
* '''[[Kromieryż]]''' – ładne miasto z zamkiem i ogrodami na Morawach, do którego można dojechać pociągiem tylko z przesiadką.
Do innych miejsc wpisanych na listę UNESCO trudniej dotrzeć z Pragi.

'''Ciekawe miejsca w okolicy Pragi (wycieczki półdniowe):'''
* '''[[Karlštejn]]''' to słynny zamek założony w XIV wieku, w którym w przeszłości przechowywano królewskie klejnoty. Łatwo do niego dotrzeć częstymi pociągami między Pragą a '''[[Beroun]]em'''. Okolica jest również idealna do pieszych wędrówek – można wędrować wzdłuż rzeki Berounki, do klasztoru jaskiniowego w Svatým Janie pod Skalou lub pięknej dawnej kopalni Velká Amerika.
* '''[[Lidice]]''' to wieś niedaleko lotniska w Pradze, która została spalona przez nazistów podczas II wojny światowej. Dziś znajduje się tam miejsce pamięci z ogrodem różanym i muzeum. Można do niej dojechać autobusem podmiejskim linii 322 ze stacji metra Nádraží Veleslavín, jadąc przez Terminal 1 lotniska w Pradze.
* '''Ruiny zamku Okoř''' – jedne z wielu ruin zamku w Czechach, znajdują się w pobliżu lotniska w Pradze. Można do nich dojechać autobusem podmiejskim linii 323 i 350.

'''Inne miejsca w Czechach:'''
* '''[[Brno]]''' – drugie co do wielkości miasto w Czechach, stolica Moraw. Najłatwiejszy dojazd częstymi pociągami České dráhy lub Regiojet (2 godz. 30 min).
* '''[[Pilzno]]''' – czwarte co do wielkości miasto w Czechach i drugie w Czechach. Światowa stolica piwa, gdzie w 1842 roku narodził się lager. Odwiedź browar Pilsner Urquell, drugą co do wielkości żydowską synagogę w Europie, najwyższą wieżę kościelną w Czechach, zabytkowe podziemia pod starówką. Dojazd częstymi pociągami (1 godz. 20 min).
* '''[[Terezin]]''' – ufortyfikowane miasto w północno-zachodnich Czechach. Imponująca Mała Twierdza była wykorzystywana przez nazistów jako obóz koncentracyjny podczas II wojny światowej. Dojazd autobusem podmiejskim linii 413 ze stacji metra Letňany (1 godz.).
* '''[[Liberec]]''' – centrum sportów zimowych w północnych Czechach, punkt wejścia w '''[[Góry Izerskie]]'''. Nie zapomnij wspiąć się na wzgórze Ještěd z wieżą telewizyjną nad miastem. Można tam dojechać regularnie kursującymi autobusami Regiojet i Filixbus ze stacji metra Černý Most (1 godz. 15 min).
* '''[[Tabor]]''' – urokliwe, zabytkowe miasto w południowych Czechach, do którego można dojechać regularnie kursującymi pociągami (1 godz.)
* '''[[Czeskie Budziejowice]]''' – stolica południowych Czech, do którego można dojechać regularnie kursującymi pociągami (1 godz. 40 min) i autobusami (2 godz. 15 min)
* '''[[Ostrawa]]''' – trzecie co do wielkości miasto w Czechach, stolica Moraw Północnych, do którego można dojechać regularnie kursującymi pociągami (3 godz. 15 min)
* '''[[Písek]]''' – piękne miasto w południowych Czechach z najstarszym mostem w kraju, do którego można dojechać autobusem (1 godz. 20 min) lub pociągiem (2 godz. 20 min)
* '''[[Zlin]]''' – miasto we wschodnich Morawach, słynące z butów Baty i pięknych domów z czerwonej cegły

'''Ucieczka w naturę:'''
* '''[[Karkonosze|Karkonoski]] Park Narodowy''' - najwyższe góry w Czechach, w północno-wschodnich Czechach, do którego można dojechać autobusami do '''[[Pec pod Sněžkou|Peca pod Sněžkou]]''' (część wschodnia, punkt wyjścia na Śnieżkę - najwyższy punkt Czech), '''[[Szpindlerowy Młyn|Szpindlerowego Młyna]]''' (część środkowa) lub '''[[Harrachov]]a''' (część zachodnia)
* '''Park Narodowy [[Szumawa|Szumawy]]''' – w południowo-zachodnich Czechach, do którego można dojechać pociągiem do '''[[Železná Ruda|Železnej Rudy]]''' (część zachodnia) lub kilkoma bezpośrednimi autobusami do '''[[Modrava|Modravy]]''' lub Kvildy (głównie w weekendy)
* '''[[Park Narodowy Czeska Szwajcaria]]''' – w północno-zachodnich Czechach na trasie do Drezna, odwiedź kamienną bramę Pravčická brána i przełomy rzek w pobliżu pięknej wsi Hřensko, wsiądź do lokalnego autobusu z '''[[Děčín]]a''' (miasto przy głównej linii kolejowej do Berlina) do '''[[Hřensko]]'''
* '''[[Czeski Raj]]''' (Český ráj) obszar chronionego krajobrazu - 60 km Na północny wschód od Pragi, na wschód od '''[[Mnichovo Hradiště]]''' i na południe od '''[[Turnov]]a''', wspaniałe możliwości uprawiania turystyki pieszej z wieloma skalnymi wieżami i zamkami skalnymi, odwiedź zamek Trosky, zamek Kost w pobliżu Sobotki lub zamek Valdštejn w pobliżu Turnova. Do Turnova i Sobotki można łatwo dojechać autobusami i pociągami, do okolicznych wiosek można dojechać jedynie ograniczoną liczbą lokalnych autobusów
* Obszar Chronionego Krajobrazu '''[[Kokořínsko]]''' – na północ od Pragi i na północ od '''[[Mielnik (Czechy)|Mělníka]]''', wybierz się na wycieczkę wśród pięknej przyrody z wieloma skałami, sztucznymi jaskiniami lub zamkiem Kokořín, do którego najlepiej dojechać sezonowymi pociągami do '''[[Mšeno]]''' lub autobusem podmiejskim do Liběchova
* '''[[Prachovské skály]]''' – skalne miasto niedaleko Jiczyna jest południowo-wschodnią częścią Czeskiego Raju, do którego najlepiej dojechać samochodem, ewentualnie także autobusem podmiejskim 412 do przystanku „Dolní Lochov, hlavní silnice”
* '''Dolina Sázavy''' – jedź pociągiem do dowolnego miejsca w pobliżu rzeki Sázavy na południe od Pragi (np. Petrov u Prahy lub Týnec nad Sázavou) i spaceruj. Można również dojechać pociągiem do miejscowości położonych dalej na wschód, takich jak Sázava z klasztorem, '''[[Český Šternberk]]''' z zamkiem, Kácov z lokalnym browarem, '''[[Zruč nad Sázavou]]''' z zamkiem lub '''[[Rataje nad Sázavou]]''', gdzie rozgrywa się akcja gry komputerowej Kingdom Come. Wszystkie te miejsca oferują dobre warunki do pieszych wędrówek.
* '''Góry Brdy''' – zalesiony obszar na południowy zachód od Pragi to idealne miejsce na piesze wędrówki i jazdę na rowerze. Jego centralna część na zachód od '''[[Przybram|Příbramu]]''' była kiedyś terenem wojskowym, ale teraz jest dostępna dla zwiedzających. Aby tam dotrzeć, należy wsiąść w pociąg do miejscowości Jince, a do północnej części można dojechać autobusami podmiejskimi do miejscowości '''[[Dobříš]]''' lub '''[[Mníšek pod Brdy]]'''.

'''Wyjazd za granicę:'''
* '''[[Berlin]]''', Niemcy – stolica Niemiec, do której można dojechać częstymi pociągami Czeskich Kolei (4 godz. 30 min) lub autobusami Regiojet i Flixbus
* '''[[Drezno]]''', Niemcy – stolica Saksonii w połowie drogi do Berlina, do której można dojechać pociągiem (2 godz. 27 min) lub autobusem (1 godz. 55 min)
* '''[[Monachium]]''', Niemcy – stolica Bawarii, do której można dojechać kilkoma pociągami Czeskich Kolei (5 godz. 30 min) lub autobusem (5 godz.)
* '''[[Wiedeń]]''', Austria – stolica Austrii, do której można dojechać częstymi pociągami Czeskich Kolei i Regiojet (4 godz.)
* '''[[Linz]]''', Austria – ładne miasto w Austrii, do którego można dojechać częstymi pociągami Czeskich Kolei (3 godz. 45 min)
* '''[[Bratysława]]''', Słowacja – stolica Słowacji, do której można dojechać częstymi pociągami Czeskich Kolei i Regiojet (4 godz.)
* '''[[Poprad]]''', Słowacja – punkt wejścia w Tatry w północnej Słowacji, do którego można dojechać kilkoma pociągami Regiojet, České dráhy i Leo Express (7 godz.)
* '''[[Wrocław]]''', Polska – piękne historyczne miasto w Polsce, do którego można dojechać autobusem (5 godz.), bezpośrednie pociągi planowane od 2024 r.
* '''[[Kraków]]''', Polska – najpiękniejsze miasto w Polsce, do którego można dojechać pociągiem (7 godz., jeden dziennie), autobusem (8 godz.) lub Ryanairem

{{Jest w|Czechy}}
{{geo|50.0664|14.473|zoom=11}}

[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>nqwkkhdqlb1yhox09oyf7rrjl8yiiq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bośnia i Hercegowina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2299</id>
    <revision>
      <id>157454</id>
      <parentid>117347</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T23:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36728-39</username>
        <id>17519</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zwyczaje */</comment>
      <origin>157454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12514" sha1="jo2ljce4mcjyhi1vrxzjnvxj4ic5vfx" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Państwo infobox
 |nazwa państwa        = Bośnia i Hercegowina
 |nazwa oryginalna     = 
 |flaga                = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg
 |lokalizacja          = Europe location BHG.png
 |stolica              = [[Sarajewo]]
 |ustrój               = federacja
 |waluta               = marka transferowa/zamienna (BAM)
 |strefa czasowa       = +1:00
 |powierzchnia         = 51 129
 |język urzędowy       = bośniacki, chorwacki, serbski (ustandaryzowane formy języka serbsko-chorwackiego)
 |religia              = islam, prawosławie, katolicyzm
 |kod telefoniczny     = +387
 |napięcie elektryczne = 220V/50Hz
 |typ gniazdka         = europejskie
 |kod samochodowy      = BIH
 |ruch samochodowy     = prawostronny
 |domena internetowa   = .ba
}}
[[Plik:Bosnia and Herzegovina CIA map PL.png|mały|upright=1.8]]
'''Bośnia i Hercegowina''' (bośniacki i chorwacki: ''Bosna i Hercegovina'', serbski: ''Bosna i Hercegovina'' / Босна и Херцеговина) – państwo federacyjne w południowo-wschodniej Europie, na Półwyspie Bałkańskim, powstałe po rozpadzie Jugosławii.

== Charakterystyka ==
Graniczy od północy i południowego zachodu z [[Chorwacja|Chorwacją]], a z [[Serbia|Serbią]] i [[Czarnogóra|Czarnogórą]] od wschodu. Składa się z dwóch jednostek administracyjnych: Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.

=== Geografia ===
Generalnie Bośnia i Hercegowina jest krajem górzystym. Napotkać tu można liczne jeziora, pieczary i przełomy rzeczne.

Federacja ma dostęp do kilkunastokilometrowego skrawka Morza Adriatyckiego, który rozdziela przy okazji Chorwację na dwie części. Miastem położonym w tym paśmie jest [[Neum]].

=== Fauna i flora ===

=== Klimat ===

=== Historia ===

=== Kultura i sztuka ===

=== Polityka ===
Sytuacja polityczna kraju jest skomplikowana. Na północy i południu są terytoria Republiki Serbskiej, a przez część środkową ciągnie się „właściwa” Federacja Bośni i Hercegowiny. Państwo rządzone jest kolektywnie przez premierów i prezydentów obu bytów, a nad nimi czuwa jeszcze niezależny Wysoki Przedstawiciel reprezentujący ONZ.

=== Gospodarka ===

=== Społeczeństwo ===
Społeczeństwo dzieli się na trzy główne grupy narodowościowo-religijne: Bośniaków (wyznających przeważnie islam), Serbów (prawosławie) oraz Chorwatów (katolicyzm). Stosunki między poszczególnymi grupami nadal są napięte.

=== Zwyczaje ===
Na ulicach rzadko, ale możemy spotkać dużo muzułmanów którzy modlą się w sklepach czy w metrze.

== Przygotowania ==
=== Wybór czasu podróży ===
Wydaje się, że nie ma złego terminu, by wybrać się do Bośni. Owszem, latem jest raczej upalnie i jest z pewnością więcej turystów (głównie wokół [[Mostar]]u i [[Medjugorie]]), więc kto nie lubi takich doznań, niech decyduje się na niski sezon. Zimą można wybrać się tutaj na narty.

=== Wizy ===
Obywatele RP zwolnieni są z obowiązku wizowego przy przekraczaniu granicy oraz pobycie do 90 dni. Istnieje formalny wymóg okazania na granicy środków finansowych w wysokości 50 EUR na każdy dzień pobytu, jednakże często obowiązek ten nie jest egzekwowany przez władze graniczne.

Obywatele RP mogą przekraczać granice Bośni i Hercegowiny na podstawie paszportu lub dowodu osobistego.

=== Przepisy celne ===
* [http://web.archive.org/web/20100225101206/http://www.msz.gov.pl/index.php?page=14384&amp;lang_id=pl&amp;bulletin_id=36&amp;document=25696 Strona MSZ. Polak za granicą]

=== Wymiana waluty ===
Oficjalną walutą Bośni i Hercegowiny jest marka (''konvertibilna marka'', KM), której kurs jest ustalony względem euro na stałym poziomie (1 EUR = 1,95 BAM).

=== Ubezpieczenia ===

=== Ekwipunek ===

=== Rozmówki ===
[[Rozmówki bośniackie]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Pociągiem ===

=== Samochodem ===
Bośniackie krajobrazy sprawiają, że wspaniale jeździ się po tym kraju. Kręte górskie drogi dostarczają wielu wrażeń. Ubywa też pól minowych i coraz bezpieczniejsze jest przystawanie na poboczu, by zrobić zdjęcie.

Ruch uliczny nie odstaje jakoś szczególnie od naszych realiów – kierowcy są może bardziej emocjonalni. W kraju praktycznie brak autostrad (poza krótkim odcinku w okolicach Sarajewa), ale jakość głównych dróg jest dobra i ciągle się poprawia – wiele odcinków jest w remoncie. Wyprzedzanie może niejednokrotnie przyprawić o szybsze bicie serca. Policja często czai się w takich miejscach, gdzie ograniczenie spada do 20-30 km/h, więc trzeba się bardzo pilnować.

Limity prędkości:
* 50 km/h w obszarze zabudowanym
* 80 km/h poza obszarem zabudowanym
* 130 km/h na autostradach

Wymagane jest posiadanie „zielonej karty”. Międzynarodowe prawo jazdy nie jest konieczne.

Ceny paliw kształtują się mniej więcej w tych granicach, co w Polsce (0,83 EUR za litr diesla).

Krótki odcinek autostrady między Bosanskim Brodem a Sarajewem jest płatny na bramkach – 1 EUR. Jednak budowa trwa.

Uwaga co do map elektronicznych, obecnie ani Automapa Europa, ani Google Maps nie zawiera szczegółowych map drogowych tego kraju, wypada więc sprawdzić czy aby Twoja mapa jest wystarczająco szczegółowa, warto mieć jakąś mapę tradycyjną.

=== Autobusem ===
Dojazd Warszawa – Sarajewo

=== Statkiem ===

== Przejścia graniczne ==
Z Chorwacją:
* Bosanska Gradiška
* Bosanski Brod
* Brčko
* Gorića
* Kamensko
* Ličko Petrovo Selo

Z Czarnogórą:
* Metaljka
* Šula – Vitina
* Meštrovac
* Šćepan Polje – Hum
* Krstac
* Bituljica
* Vraćenovići – Deleuša
* Ilijino Brdo – Klobuk
* Nudo – Aranđelovo
* Sitnica – Zupci

Z Serbią:
* Zvornik
* Sremska Rača – Rača
* Badovinci – Popovi
* Trbušnica – Šepak
* Ljubovija – Bratunac
* Bajina Bašta – Skelani
* Kotroman – Vardište
* Uvac

== Podział administracyjny ==
[[Plik:Bosnia and Herzegovina division 2005.png|thumb|upright=1.8|Podział administracyjny Bośni i Hercegowiny]]
{{W Wikipedii|Podział administracyjny Bośni i Hercegowiny}}
Bośnia i Hercegowina składa się z dwóch głównych części składowych, którymi są [[Federacja Bośni i Hercegowiny]] – ze stolicą w Sarajewie i [[Republika Serbska]] (''Republika Srpska'') – ze stolicą w Banja Luce. Na wspólnym terenie obydwu tych części leży [[Dystrykt Brczko]], pozostający pod kontrolą międzynarodową.

Poza tym, kraj podzielony jest administracyjnie na 10 kantonów.
Podział administracyjny Bośni i Hercegowiny jest stosunkowo skomplikowany, a ukształtował się pod koniec wojny domowej (trwającej w latach 1992–1995) oraz po jej zakończeniu (od roku 1995 do 2000).

Na mocy Porozumienia waszyngtońskiego, a także Układu w Dayton, Bośnia i Hercegowina składa się z trzech części składowych:

    Federacji Bośni i Hercegowiny (kolor niebieski)
    Republiki Serbskiej (kolor czerwony)
    Dystryktu Brczko (kolor żółty)


Federacja Bośni i Hercegowiny została podzielona na 10 kantonów (serb. кантони, bośn. kantoni, chorw. županije), jako jednostkę najwyższego szczebla. Kantony podzielone są natomiast na 79 gmin (bośn. općine), stanowiącą jednostkę najniższego stopnia podziału terytorialnego.&lt;!-- 
Herb 	Numer 	Nazwa 	Siedziba
władz 	Powierzchnia
w km² 	Ludność
(2013) 	Boszniacy 	Chorwaci 	Serbowie
Coat of arms of Una-Sana.png 	1 	Kanton uńsko-sański
Unsko-sanski kanton
Unsko-sanska županija 	Bihać 	4.125,0 	287.998 	94,3 	1,8 	3,4
Coat of arms of Posavina.svg 	2 	Kanton posawski
Posavski kanton
Županija Posavska 	Orašje 	324,6 	40.513 	14,6 	82,8 	1,8
Coat of arms of Tuzla Canton.svg 	3 	Kanton tuzlański
Tuzlanski kanton
Tuzlanska županija 	Tuzla 	2.649,0 	497.813 	ok. 90 	ok. 5 	?
Coat of arms of Zenica-Doboj.png 	4 	Kanton zenicko-dobojski
Zeničko-dobojski kanton
Zeničko-dobojska županija 	Zenica 	3.334,3 	400.848 	83,6 	13,0 	2,5
Coat of arms of Bosnian Podrinje.png 	5 	Kanton bośniacko-podriński
Bosansko-podrinjski kanton Goražde
Bosansko-podrinjska županija 	Goražde 	504,6 	33.662 	98,6 	0,1 	1,2
Coat of arms of Central Bosnia.png 	6 	Kanton środkowobośniacki
Srednjobosanski kanton
Županija Središnja Bosna 	Travnik 	3.189,0 	255.648 	43,2 	38,8 	12,0
Coat of arms of Herzegovina-Neretva.png 	7 	Kanton hercegowińsko-neretwiański
Hercegovačko-neretvanski kanton
Hercegovačko-neretvanska županija 	Mostar 	4.401,0 	226.632 	46,5 	50,5 	2,5
	8 	Kanton zachodniohercegowiński
Zapadnohercegovački kanton
Županija Zapadnohercegovačka 	Široki Brijeg 	1.362,2 	81.833 	? 	ponad 95 	?
Coat of arms of Sarajevo Canton.png 	9 	Kanton sarajewski
Kanton Sarajevo
Sarajevska županija 	Sarajewo 	1.276,9 	421.289 	79,6 	6,7 	11,2
	10 	Kanton dziesiąty
Kanton 10
Županija br. 10 	Livno 	4.934,1 	81.396 	8,2 	79,0 	12,4
		Federacja Bośni i Hercegowiny
Federacija Bosne i Hercegovine 	Sarajewo 	26.109,7 	2.327.195 	72,9 	21,8 	4,4
Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg 		Bośnia i Hercegowina
Bosna i Hercegovina
Босна и Херцеговина 	Sarajewo 	51.129,0 	4.590.310 	48 	16 	37
Podział administracyjny Republiki Serbskiej --&gt;
Republika Serbska jest państwem unitarnym, podzielonym na 7 regionów i 63 gminy. 

== Miasta ==
Według danych za rok 2008 w Bośni i Hercegowinie było ponad 40 miast. Stolica kraju Sarajewo oraz miasto Banja Luka liczyło od 100 do 500 tys. mieszkańców, 4 miasta z ludnością 50–100 tys., 3 miasta z ludnością 25–50 tys., 12 miast z ludnością 10–25 tys. oraz reszta miast poniżej 10 tys. mieszkańców.
* [[Sarajewo]] – stolica
* [[Banja Luka]] – tam znajduje się większość budynków rządowych.
* [[Mostar]]
* [[Tuzla]]
* [[Zenica]]
* [[Neum]]

== Ciekawe miejsca ==
* Park Narodowy Sutjeska
* Wąwóz Rakitnicy
* wodospady [[Kravica]]
* górskie wioski [[Bjelasnica]]
* [[Jajce]]
* [[Maglic]]
* [[Medjugorje]]
* [[Blagaj]]

== Transport ==

== Wyjazd ==
Jadąc od północy, naturalne wydaje się podążanie w następujących dwóch kierunkach:
* [[Czarnogóra]] – [[Nikszić]]
* [[Chorwacja]] – [[Dubrownik]], wyspy

== Język ==
Statusem języka urzędowego objęte są trzy ustandaryzowane odmiany języka serbsko-chorwackiego: bośniacka, chorwacka i serbska. Można porozumieć się po rosyjsku.

== Zakupy ==
Jak wszędzie na Bałkanach, naturalnym wyborem wydaje się być wino i rakija. Poza tym, można się zainteresować słodyczami ''lokum''.

== Gastronomia ==
Warto spróbować:
* burek – faszerowane ciasto, wypełnione mięsem, serem, warzywami, lub owocami.
* ćevapcici (czewapi) – lokalny kebab

== Noclegi ==
Są tańsze niż w okolicznych krajach. W Sarajewie i Mostarze łatwo o hostel. Jeśli szuka się kwatery prywatnej, trzeba rozglądać się za napisem '''Sobe/Apartmani''', co świadczy o tym, że właściciel wynajmuje pokoje. Nie zaleca się nocowania na dziko ze względu na miny i niewypały.

== Jak płacić ==
Walutą Bośni i hercegowiny jest marka transferowa.

== Praca ==

== Bezpieczeństwo ==
Bośnia jest państwem bezpiecznym, jeśli chodzi o przestępczość. Do innych kwestii w Bośni należy po prostu podchodzić z rozsądkiem, to znaczy unikać angażowania się w rozmowy dotyczące waśni etnicznych i nie udawać się w obszary (przeważnie przygraniczne), gdzie występuje duże ryzyko natknięcia się na niewypały albo miny.

== Zdrowie ==

== Kontakt ==
=== Telefon ===
Numer kierunkowy to '''+387'''.

Polskie sieci komórkowe łapią zasięg lokalnych operatorów. Można także zaopatrzyć się w miejscową kartę SIM.

=== Internet ===
Kafejki internetowe są dostępne w miastach – wystarczy się uważnie rozejrzeć. Domena krajowa to '''.ba'''.

=== Poczta ===
W miejscach turystycznych (np. [[Mostar]], [[Neum]]) pracownicy poczty mówią po angielsku i można wymienić tam pieniądze. Zwyczajne przesyłki idą zazwyczaj do Polski ponad 2 tygodnie.

== Informacje turystyczne ==

== Przedstawicielstwa dyplomatyczne ==
'''Ambasada RP w Sarajewie'''

ul. Višnjik 20, 71 000 Sarajewo 

Telefon: +387 33 290 500

Faks: +387 33 290 519

Strona www: https://sarajewo.msz.gov.pl/pl/

Sekretariat: [Mailto:sarajewo.amb.sekretariat@msz.gov.pl sarajewo.amb.sekretariat@msz.gov.pl]

'''Ambasada Bośni i Hercegowiny w Warszawie'''

ul. Humańska 10

00-789 Warszawa

Telefon: +48 22 856 99 35

Faks: +48 22 848 15 21

E-mail: [Mailto:sekretariat@ambasadabih.pl sekretariat@ambasadabih.pl]

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Bałkany}}

[[Kategoria:Bośnia i Hercegowina| ]]</text>
      <sha1>jo2ljce4mcjyhi1vrxzjnvxj4ic5vfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruksela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2465</id>
    <revision>
      <id>157452</id>
      <parentid>153027</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T16:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99645" sha1="5zn59jja8gaidnxsiq8gm958wz1tk5u" xml:space="preserve">{{Top-banner||unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Bruksela
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Brussels view from Mont des Arts, Brussels, Belgium (cropped).jpg
 |opis             = 
 |herb             = Greater coat of arms of the City of Brussels.svg
 |flaga            =
 |mapa             = 
 |państwo          = 
 |region           = 
 |powierzchnia     = 
 |wysokość         = 
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = 
}}
[[Plik:Brussels skyline gp.jpg|thumb|right|Panorama Brukseli]]
'''Bruksela''' (po francusku: ''Bruxelles'', po holendersku: ''Brussel'') jest stolicą [[Belgia|Belgii]] i jednym z trzech regionów administracyjnych w kraju, obok [[Flandria|Flandrii]] i [[Walonia|Walonii]]. Oprócz swojej roli w swoim kraju, jest także miastem o znaczeniu międzynarodowym, goszczącym liczne instytucje międzynarodowe, w szczególności główne instytucje [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]]. Z tego powodu bywa nazywana nieformalnie stolicą UE, a nawet używana jako metonimia instytucji unijnych.

Bruksela łączy dziedzictwo średniowiecznego miasta flamandzkiego z imponującymi projektami zainicjowanymi po tym, jak stała się stolicą ówczesnego kraju francuskojęzycznego, a także imponującą nowoczesną architekturą, wzniesioną w dużej części z myślą o siedzibach instytucji międzynarodowych. Bruksela jest obecnie dwujęzyczna, gości i oficjalnie uznaje niderlandzko- i francuskojęzyczną społeczność Belgii, a dzięki napływowi ludzi różnego pochodzenia, którzy przybyli tam pracować, wielu z nich dla Unii Europejskiej, staje się coraz bardziej międzynarodowa. To wszystko sprawia, że ​​Bruksela jest dość wyjątkową mieszanką, usianą licznymi belgijskimi osobliwościami, a dla dociekliwego turysty wielką skrzynią skarbów do odkrycia.

== Dzielnica ==
{{Lista regionów
| mapa regionów =
| rozmiar mapy =
| opis mapy =

| nazwa regionu 1 = [[Bruksela/Centrum|Centrum]]
| kolor regionu 1 = #00ff00
| opis regionu 1 = Małe średniowieczne centrum Brukseli, którego sercem jest Grand Place, najpiękniejszy plac na świecie i [[Plik:WV-Unesco-icon-small.svg|20px]] wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Centrum to strefa dla pieszych z małymi uliczkami i usiana atrakcjami. Znajdziesz tu wiele okazji do spróbowania gofrów, belgijskiego piwa czy frytek.

| nazwa regionu 2 = [[Bruksela/Pentagon|Pentagon]]
| kolor regionu 2 = #96531c
| opis regionu 2 = Podążając za zarysem drugich murów miejskich, Pentagon otacza rdzeń miasta z licznymi restauracjami, barami, muzeami i innymi fascynującymi tajemnicami do odkrycia. Pentagon jest na tyle mały, że można go zwiedzać pieszo, więc jest to wysoce zalecane.

| nazwa regionu 3 = [[Bruksela/Dzielnica Europejska|Dzielnica Europejska]]
| kolor regionu 3 = #ffff00
| opis regionu 3 = Serce polityki flamandzkiej, belgijskiej i europejskiej. Dzielnica Europejska jest siedzibą Parlamentu Europejskiego, Komisji Europejskiej i wszystkich innych instytucji europejskich. Park Jubileuszowy po jego wschodniej stronie jest tłem dla muzeów, które warto odwiedzić.

| nazwa regionu 4 = [[Bruksela/Heysel|Heysel]]
| kolor regionu 4 = #800080
| opis regionu 4 = Wzgórza na północ od miasta z rozsianymi pozostałościami po Światowych Targach z 1935 i 1958 roku, z których najsłynniejszym jest Atomium. W cieniu Atomium, Mini Europe i kompleksu kinowego Kinepolis Heysel zyskał reputację brukselskiej dzielnicy rozrywki.

| nazwa regionu 5 = [[Bruksela/Dzielnica Biznesowa|Dzielnica Biznesowa]]
| kolor regionu 5 = #0000ff
| opis regionu 5 = Wznosząca się dzielnica Brukseli na północ od Pentagonu, z nowoczesnymi drapaczami chmur, ogólnymi sklepami, restauracjami etnicznymi i drogimi barami wegetariańskimi. Dzielnica ma niewielką wartość turystyczną poza Dworcem Północnym, z imponującą architekturą Art Déco.

| nazwa regionu 6 = [[Bruksela/Woluwe|Woluwe]]
| kolor regionu 6 = #808080
| opis regionu 6 = Spokojna dzielnica mieszkaniowa po wschodniej stronie miasta, granicząca od wschodu z Kraainem i od południa Tervuren. Oferuje różnorodne style architektoniczne do zwiedzania, w szczególności domy słynnego secesyjnego architekta Victora Horty, które są wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO [[Plik:WV-Unesco-icon-small.svg|20px]].

| nazwa regionu 7 = [[Bruksela/Matongé|Matongé]]
| kolor regionu 7 = #ff8888
| opis regionu 7 = Dom dla większości mieszkańców Konga w Brukseli. Warto odwiedzić ze względu na wyrazistą afrykańską atmosferę, kolorowe stroje, które do niej pasują i wiele afrykańskich specjałów, które można kupić w tej okolicy.

| nazwa regionu 8 = [[Bruksela/Północny wschód|Północny wschód]]
| kolor regionu 8 = #8080FF
| opis regionu 8 = Dzielnica mieszkaniowo-handlowa, będąca jednocześnie siedzibą dowództwa NATO. W przeciwnym razie stosunkowo mało interesujące dla przeciętnego podróżnika, z wyjątkiem kilku ładnych parków.

| nazwa regionu 9 = [[Bruksela/Południe|Południe]]
| kolor regionu 9 = #228279
| opis regionu 9 = Ekskluzywna dzielnica mieszkaniowa granicząca od południa z lasem Sonian. Dom Avenue Louise, powszechnie uważana za najbardziej wymyślną brukselską aleję.

| nazwa regionu 10 = [[Bruksela/Zachód|Zachód]]
| kolor regionu 10 = #FF8200
| opis regionu 10 = Głównie dzielnica mieszkaniowo-handlowa. W kierunku granicy z Flandrią dość wiejsko, z lasami, miejscami dla rolnictwa i odrestaurowanym wiatrakiem Luizen. Bazylika Koekelberg, piąty co do wielkości kościół na świecie, jest widoczny z każdego miejsca i jest absolutnie warta odwiedzenia.

| nazwa regionu 11 = [[Bruksela/Las Sonian|Las Sonian]]
| kolor regionu 11 = #54ff9f
| opis regionu 11 = Las Sonian jest największym naturalnym obszarem w Brukseli, chociaż tylko niewielka jego część znajduje się geograficznie w granicach Regionu Stołecznego Brukseli. Niekończące się buki pokrywające wzgórza oferują możliwości do biegania i jazdy na rowerze. Jeśli wstaniesz odpowiednio wcześnie, masz duże szanse na wypatrzenie dzikich jeleni i innych dzikich zwierząt! '''Park Ter Kameren''' na północy jest popularnym miejscem wypoczynku dla mieszkańców. Las Sonian jest wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO [[Plik:WV-Unesco-icon-small.svg|20px]] od 2017 roku.

| nazwa regionu 12 = [[Bruksela/Molenbeek i okolice|Molenbeek i okolice]]
| kolor regionu 12 = #250057
| opis regionu 12 = Dzielnica mieszkalna na południu Brukseli z dużą liczbą imigrantów. Dzielnica pełniła w przeszłości ważną rolę handlową w mieście.

| nazwa regionu 13 = [[Bruksela/Schaarbeek|Schaarbeek]]
| kolor regionu 13 = #7c187c
| opis regionu 13 = Niegdyś dobrze prosperujące centrum handlowe, Schaarbeek i okoliczne przedmieścia stały się ogniskiem przestępczości. Chociaż sytuacja powoli zaczęła się poprawiać, nadal należy ją odwiedzać ostrożnie. Przedmieście St.-Joost to najbiedniejsza dzielnica w Belgii, a jej jedyną atrakcją jest — co nie dziwi — brukselska dzielnica czerwonych latarni.

| nazwa regionu 14 = [[Bruksela/Dzielnica Przemysłowa|Dzielnica Przemysłowa]]
| kolor regionu 14 = #251f56
| opis regionu 14 = Cienki pas stref handlowych i przemysłowych biegnący wzdłuż portu od Dzielnicy Biznesowej do [[Vilvoorde]] na północ od Brukseli, gdzie znajduje się największy węzeł kolejowy w Belgii. Mając niewiele do zobaczenia i zrobienia, opustoszałe w nocy i nieprzyjemną atmosferę przemysłowego upadku po zachodzie słońca, zaleca się omijanie tej dzielnicy.
}}

== Charakterystyka ==
[[Plik:Historic Center.JPG|thumb|right|Grand Place-Grote Markt]]
{{infobox|Autonomia Brukseli|W ramach federacji [[Belgia|belgijskiej]] Bruksela cieszy się dużą autonomią. Chociaż jest zależna od Belgii w kwestiach takich jak obrona i polityka zagraniczna, Bruksela ma własny rząd odpowiedzialny za sprawy wewnętrzne, politykę środowiskową, opiekę zdrowotną, gospodarkę, transport, turystykę i edukację oraz własne przepisy dotyczące tych spraw. Miasto sprawuje kontrolę nad własnym regionem administracyjnym (region stołeczny Brukseli), który znajduje się na tym samym poziomie co [[Flandria]] i [[Walonia]] w Belgii. Ten status państwa-miasta w kraju goszczącym jest nieco porównywalny do [[Watykan]]u i [[Hongkong]]u. Autonomia polityczna Brukseli wzbudziła międzynarodowe zainteresowanie jako gospodarza politycznie niezależnych podmiotów, takich jak instytucje europejskie (Komisja Europejska i Parlament Europejski) oraz kwatera główna NATO. Bruksela jest silnie zorientowaną na arenę międzynarodową metropolią i pomimo wspólnych języków mieszkańcy identyfikują się raczej jako Brukselczycy niż Flamandowie czy Walończycy.}}
Kiedy Bruksela stała się w XIX wieku stolicą nowego kraju, duże części starego miasta zostały zniszczone, aby zrobić miejsce dla zupełnie nowych ministerstw, pałaców, szkół, koszar wojskowych i biurowców zbudowanych w latach 1880-1980. Średniowieczne mury miejskie które niegdyś broniły i otaczały miasto, zostały zburzone. Zachowało się jedynie niewielkie historyczne centrum (jeden plac i cztery przylegające do niego ulice). Historyczne centra flamandzkich miast są lepiej zachowane w miastach takich jak [[Antwerpia]], [[Brugia]], [[Gandawa]], [[Leuven]] i [[Mechelen]]. To bezmyślne traktowanie historycznych budynków wzbudziło w dawnych urbanistach niemal powszechną pogardę, a nawet dało początek terminowi „brukselizacja” dla miast, które podobnie burzą stare budynki, zastępując je pozbawionymi twarzy betonowymi potwornościami.

=== Klimat ===
Bruksela ma klimat oceaniczny. Chociaż pogoda w Brukseli była historycznie słynna z okropnej i wilgotnej pogody, miasto stało się cieplejsze w ciągu ostatnich dziesięcioleci. Charakteryzuje się umiarkowanie zimnymi, mokrymi zimami i ciepłymi, zmiennymi latami. Opady deszczu są równomiernie rozłożone w ciągu roku, z lekkim szczytem w okresie od listopada do stycznia i od maja do czerwca.

Temperatury w dzień zimą oscylują wokół 6°C i zwykle nie przekraczają 10°C. Godziny nasłonecznienia są na ogół niskie, ale wyższe niż w wielu innych lokalizacjach w Europie Północnej. Możliwe są opady śniegu, chociaż obfite opady śniegu o znacznej akumulacji nie są częste i występują tylko okresowo. W marcu i kwietniu pogoda na ogół staje się łagodniejsza, na przemian czasami ciepłe, słoneczne dni z chłodniejszymi, pochmurnymi dniami. Maj jest często ulubionym miesiącem mieszkańców, ponieważ często występują w nim słoneczne dni, którym towarzyszą pierwsze okresy naprawdę ciepłej pogody. Czerwiec ma podobną charakterystykę, ale temperatury w ciągu dnia przekraczają wtedy 20°C prawie codziennie, z wyjątkiem okresów deszczowych, w których mogą one wahać się w granicach 17-19°C. Lipiec i sierpień są ciepłe, a fale upałów stają się coraz częstsze, a temperatury przekraczające 35°C są przekraczane praktycznie każdego roku. Wskazane jest, aby sprawdzić pogodę przed wizytą, ponieważ jest tak samo prawdopodobne, że napotkasz słoneczny tydzień z dziennymi temperaturami powyżej 30°C każdego dnia, jak i bardziej zmienny tydzień z częstymi deszczami i dziennymi temperaturami poniżej 24°C każdego dnia. Wrzesień może charakteryzować się indyjskimi warunkami letnimi z ciepłymi, słonecznymi dniami lub całymi okresami deszczowymi z umiarkowaną pogodą. Październik jest łagodny, choć temperatury dość szybko spadają, a słoneczne dni po październiku stają się rzadsze. W grudniu 2017 Bruksela pobiła europejski rekord pod względem najmniejszej ilości słońca w danym miesiącu.

==== Przygotowanie do wyjazdu ====
Bruksela ma do zaoferowania tyle samo zajęć w pomieszczeniach, co na świeżym powietrzu, więc nawet jeśli każdego dnia Twojej wizyty będzie padało, znajdziesz wystarczająco dużo do zrobienia, aby wizyta była warta zachodu. [https://www.buienradar.be/weer/brussels/be/2800866 Buienradar] (dosłownie ''Radar Prysznicowy'') pokazuje lokalizację chmur deszczowych w czasie rzeczywistym i oblicza przewidywania ich ruchów. Radar może określić, kiedy zacznie padać w Twojej pozycji z dokładnością do 10 minut i jest doskonałym narzędziem do planowania dnia.

Chociaż Brukselę najlepiej zwiedzać pieszo lub na rowerze, sieć transportu publicznego jest najlepszą opcją, gdy pada deszcz. Muzea i inne atrakcje rzadko znajdują się w odległości większej niż 10 minut spacerem od stacji metra, więc mapa sieci metra w połączeniu z ''Buienradarem'' może zapewnić suchość dzięki odpowiedniemu planowaniu. Jeśli Cię zaskoczy, stacje metra to doskonałe miejsca do szukania schronienia przed deszczem, a większe stacje mają udogodnienia, w których możesz kupić gorący napój podczas oczekiwania (De Brouckere, Centraal Station, Montgomery itd.). Sieci takie jak Starbucks, Panos, McDonalds i tym podobne nie dbają o to, czy zajmujesz stół bez dokonywania zakupu, więc są to dobre opcje na dłuższe przesiadywanie pod prysznicem.

=== Dzielnice ===
Bruksela jest podzielona na 19 gmin lub gemeenten (gminy/dzielnice):

* '''Bruxelles/Brussel''' - Bruksela oferuje wiele uroczych i pięknych atrakcji, z głęboko zdobionymi budynkami na Grand Place/Grote Markt i przedawkowaniem ryb i skorupiaków na Placu św. Katarzyny (Place St-Catherine/Sint-Katelijneplein). Spaceruj (i zatrzymaj się na drinka) w jednym z wielu barów na Place St-Géry/Sint-Goriksplein lub maksymalnie wykorzystaj swoją kartę kredytową na modnej Rue Antoine Dansaert/Antoine Dansaertstraat.
* '''Marolles/Marollen''' - dzielnica Brukseli blisko serca miasta, jedno z niewielu miejsc, gdzie wciąż można było usłyszeć brukselski dialekt języka niderlandzkiego (flamandzkiego). Obszar ten jest najbardziej znany z pchlego targu, który odbywa się codziennie na Place du Jeu de Balle/Vossenplein oraz z mnóstwa sklepów sprzedających wszystko, od starych radia i wygiętych wycieraczek po delikatną porcelanę i drogie bibeloty w stylu Art Nouveau. Wizyta w soboty lub niedziele.
* '''Bruksela/Ixelles-Elsene''' - Tętniąca życiem część miasta z dużą liczbą restauracji, barów i innych usług, które zadowolą przystojniaków lub osoby o wysokich wydatkach. Niektórzy spacerując po okolicy odkryją małe księgarnie, niedrogie restauracje etniczne lub niezależne sklepy z płytami schowane w bocznych uliczkach. Dzielnica Matongé tuż przy Chaussée d'Ixelles/Elsenesteenweg to główna afrykańska dzielnica miasta. Jest to duża dzielnica na południu Brukseli, rozciągająca się od nowo gentryfikowanych dzielnic imigrantów przy Chaussée d'Ixelles/Elsenesteenweg w pobliżu centrum miasta po zielone przedmieścia w pobliżu Bois de la Cambre/Ter Kamerenbos. Dzielnica jest podzielona na dwie części przez Avenue Louise/Louizalaan, która jest częścią dzielnicy Bruxelles/Brussel miasta.
* '''Molenbeek/Molenbeek''' – powszechnie znany jako Molenbeek-St-Jean lub Sint-Jans-Molenbeek. Ludność została opisana w mediach jako „głównie muzułmańska”; jednak rzeczywiste dane wahają się od 25% do 40%, w zależności od obszaru zlewni. Od 2016 roku w Molenbeek istnieje jedna główna grupa mniejszościowa, belgijscy Marokańczycy.
* '''Saint-Gilles/Sint-Gillis''' - artystyczne epicentrum miasta z kwitnącymi społecznościami francuskimi, portugalskimi, hiszpańskimi, Maghrebi i polskimi. Obszar wokół Parvis de St-Gilles/St-Gillisvoorplein jest częścią artystyczną, a obszar wokół Chatelain/Kastelein i kościoła Świętej Trójcy jest zdecydowanie bardziej upiększony. Podobnie jak Schaerbeek, Saint-Gilles szczyci się kilkoma budynkami w stylu secesyjnym i Haussmanna.
* '''St-Josse/Sint-Joost''' - najmniejsza i najbiedniejsza gmina nie tylko w Brukseli, ale w całej Belgii, gmina ta może nie zawsze jest zbyt przyjemna dla oka, ale ma kilka małych, przyjaznych ulic. Środkowa część Chaussée de Louvain/Leuvensesteenweg jest także domem dla stosunkowo niewielkiej społeczności indyjsko-pakistańskiej, więc jest to miejsce, do którego można udać się na tikka masalę. Społeczność turecka, która jeszcze kilka lat temu była największą społecznością, gwałtownie podupadła, ponieważ przeniosła się do stosunkowo zamożniejszych gmin według standardów St-Josse/Sint-Joost.
* '''Uccle/Ukkel''' - najbardziej ekskluzywna gmina Brukseli. Zielone, burżuazyjne i wykrochmalone, jak powinny być wszystkie eleganckie komuny. Uccle zachowało wiele uroczych, średniowiecznych zaułków, maleńkich placów i małych kamienic, podobnie jak pobliskie Watermael-Boitsfort/Watermaal-Bosvoorde.
* '''Woluwé-Saint-Pierre/Sint-Pieters-Woluwe''' i '''Woluwé-Saint-Lambert/Sint-Lambrechts-Woluwe''' to dwie gminy na wschodnim krańcu miasta. Głównie mieszkalne, z mieszanką bloków mieszkalnych, uroczych dzielnic i terenów zielonych, to miejsce jest uwielbiane przez eurokratów i innych profesjonalistów. Warto odwiedzić ogromny kompleks kulturowy Wolubilis.

== Język ==
Język w Brukseli może być mylący dla odwiedzających. Powszechnym językiem jest francuski, a około 90% populacji w Brukseli posługuje się nim w sposób zadowalający lub płynny. Po angielsku można łatwo się porozumieć, zwłaszcza w obszarach turystycznych. Holenderski jest również językiem urzędowym: w Brukseli populacja, która mówi po holendersku w stopniu zadowalającym i płynnym, jest ograniczona do około 20%, chociaż osoby mówiące po holendersku stanowią większość całej Belgii. Ponieważ Bruksela jest stolicą kraju, jeśli chodzi o sprawy urzędowe, Francuzi i Holendrzy mają w Brukseli równy status, z czasami skomplikowanymi zasadami zapewniającymi równowagę między nimi. Ulice, dworce, przystanki autobusowe i inne miejsca mają nazwy w dwóch językach. Te dwie nazwy nie zawsze brzmią ani nie wyglądają podobnie. Na przykład stacja kolejowa Bruksela-Południe to ''Bruxelles-Midi'' w języku francuskim i ''Brussel-Zuid'' w języku holenderskim. Uważaj na założenia oparte na języku angielskim: częstym błędem jest myślenie, że Bruxelles-Midi odnosi się do dworca kolejowego Bruksela-Centralna, ponieważ midi wydaje się być podobny do środka. Obszary poza Brukselą mają tylko jeden język urzędowy, ale nadal mogą mieć odrębne nazwy w drugim języku. Na przykład możesz otrzymać bilet kolejowy, na którym jako miejsce docelowe znajduje się ''Anvers'' (w języku francuskim), ale znaki na stacji mówią tylko o ''Antwerpen'' (w języku niderlandzkim). W Brukseli duża część populacji nie ma ani francuskiego, ani holenderskiego jako języka ojczystego, a wiele innych języków można usłyszeć na ulicy, przy czym arabski jest szczególnie powszechny.

Historycznie niderlandzkojęzyczna Bruksela stawała się coraz bardziej francuskojęzyczna w XIX i XX wieku. Obecnie większość mieszkańców na co dzień mówi po francusku. Dialekt brukselski, brabancki dialekt języka niderlandzkiego, można usłyszeć, zwłaszcza w zewnętrznych dzielnicach Regionu Stołecznego Brukseli. Mówiony po francusku to standardowy francuski. Osoby posługujące się językiem niderlandzkim mówią standardowym językiem niderlandzkim, ale wielu z nich mówi również w inny sposób, gdy rozmawia z ludźmi ze swojego regionu.

Angielski stał się powszechnym językiem mówionym dzięki międzynarodowym instytucjom z siedzibą w Brukseli, takim jak Komisja Europejska, Parlament Europejski i NATO. Nadal stosunkowo rzadko można znaleźć pisemne informacje turystyczne lub ogólne w języku angielskim, chociaż sytuacja się zmienia. Można się spodziewać, że ogłoszenia publiczne na dworcach będą wypowiadane przynajmniej po francusku i holendersku, podczas gdy na większych stacjach kolejowych (takich jak Zuidstation/Gare du Midi) zazwyczaj jest mowa po angielsku i niemiecku. Angielski jest również używany w metrze, tramwajach i autobusach, ogłaszany jako ostatni dla informacji, takich jak transfery linii i przystanki terminalowe. Nie wahaj się zapytać kogoś, jeśli nie rozumiesz, co zostało powiedziane.

Biorąc pod uwagę położenie miasta i to, że reklamuje się ono jako stolica Europy, mówiony angielski jest mniej rozpowszechniony w Belgii niż u jej holenderskiego sąsiada. Jednak nawet jeśli nie jest to tak powszechnie używane, jak można by się spodziewać, to jednak jest powszechnie rozumiane. Jak to często bywa w innych miejscach, sukces w znalezieniu kogoś, kto mówi po angielsku, zależy od kilku czynników, takich jak wiek (najczęściej osoby w wieku 14-35 lat mówią po angielsku), wykształcenie i wcześniejsze doświadczenia za granicą.

Niemiecki jest również językiem urzędowym w Belgii używanym jako język ojczysty przez około 70 000 osób na wschodzie kraju graniczącego z Niemcami, ale jedyny niemiecki, jaki możesz usłyszeć w Brukseli, zostałby podsłuchany na ulicach wokół instytucji europejskich lub przez Niemieckich turystów, nawet jeśli mieszka tam duża populacja niemiecka.

Inne języki, które są coraz częściej słyszane w Brukseli to arabski (co najmniej 25% populacji Brukseli jest pochodzenia arabskiego, głównie z Maroka), hiszpański, włoski, portugalski, polski i rosyjski.

== Historia ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:World War I at Brussels Airport (14843594408).jpg|thumb|right|Lotnisko w Brukseli znajduje się w Zaventem, gminie położonej na północ od Brukseli]]
==== Port lotniczy Bruksela ====
[[Plik:Winter Operations @ Brussels Airport January 2013 (8387465114).jpg|thumb|right|Lotnisko jest węzłem komunikacyjnym dla przewoźnika o trafnej nazwie Brussels Airlines, flagowego przewoźnika Belgii]]
{{Znacznik|Port lotniczy Bruksela|50.901389|4.484444|typ=transport}}'''Port lotniczy Bruksela''' ({{IATA|BRU}} ''określane również jako '''Brussels National''' lub '''Zaventem'' po gminie, w której się znajduje''). To jest główne lotnisko w Brukseli. Ma połączenia z wieloma europejskimi stolicami i innymi dużymi miastami, ale oferta międzykontynentalna, która gwałtownie rośnie od początku 2010 roku, jest bardzo ograniczona w porównaniu z innymi europejskimi hubami lotniczymi. 

Belgijski flagowy przewoźnik '''[https://www.brusselsairlines.com/pl/pl/homepage Brussels Airlines]''', który obsługuje rozległą sieć lotów w [[Europa|Europie]], oferuje również loty długodystansowe do [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]] i, co jest dość wyjątkowe dla europejskich linii lotniczych, do wielu afrykańskich miejsc docelowych - zwłaszcza w byłej belgijskiej kolonii [[Demokratyczna Republika Konga|DR Kongo]]. Loty do Brukseli oferują także najwięksi przewoźnicy z Ameryki Północnej, a także kilku azjatyckich. Bezpośrednie połączenia do [[Azja|Azji]] są przyzwoite, a te z i do Ameryki Łacińskiej prawie nie istnieją, więc najprawdopodobniej będziesz musiał przesiąść się na lotnisku pośrednim i możesz rozważyć skorzystanie z jednego z przewoźników z [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]] (Emirates, Etihad i Qatar wszystkie obsługują Brukselę) lub przesiadkę w jednym z głównych węzłów komunikacyjnych Europy, takich jak London Heathrow, Frankfurt, Paryż Charles de Gaulle lub Schiphol. Do dwóch ostatnich można również dojechać bezpośrednim pociągiem z Brukseli. Turkish Airways (przez [[Stambuł]]-Atatürk) i Finnair (przez [[Helsinki]]) również mają szczególnie rozwiniętą sieć połączeń na Daleki Wschód, a [[Madryt]] jest najlepszą opcją na loty do Ameryki Łacińskiej.

===== &lt;u&gt;Podróż między lotniskiem w Brukseli a miastem Bruksela::&lt;/u&gt; =====
[[Plik:Brussels Airport Railway Station.jpg|thumb|right|Stacja kolejowa w terminalu lotniska zapewnia bezpośrednie połączenia z Brukselą i wieloma innymi miastami w Belgii, Francji i Holandii]]
* '''[https://www.belgiantrain.be/en Koleje Belgijskie]''' obsługują pociągi (2. klasa: Pojedynczy: 9,30 EUR (kwiecień 2022); Weekendowy powrót: 18 EUR; 1. klasa: 10,90 EUR) co 15 minut z lotniska (poziom -1) do trzech głównych dworców kolejowych w Brukseli, z których większość pociągów kursuje dalej do innych części Belgii. Podróż do ''Dworca Centralnego'' trwa 15-20 minut. Bilety można kupić w automatach (tylko na monety lub karty PIN) lub w kasach kolejowych (banknoty akceptowane) na lotniskowej stacji kolejowej na poziomie -1. Pociągi są czyste i zadbane. Aby wejść lub wyjść z pociągu, naciśnij zielony przycisk na drzwiach, ponieważ drzwi nie są automatycznie otwierane na stacjach, jak w innych systemach.
* '''[https://www.stib-mivb.be/index.htm?l=en Autobusy MIVB/STIB 12 i 21]''' (linia 12 kursuje od poniedziałku do piątku przed godziną 20:00 i jest ekspresem, obsługującym tylko główne przystanki autobusowe (chociaż nie jest wcale szybszy); linia 21 kursuje po godzinie 20:00 oraz w weekendy , obsługujące wszystkie przystanki na trasie) kursują co 20-30 minut przez stację metra Schuman (gdzie można przesiąść się na linie metra 1 i 5) do dzielnicy europejskiej wokół ''Place du Luxembourg/Luxemburgplein'' (po drugiej stronie parku od Gare Central). Wsiadając do autobusu, upewnij się, że miejscem docelowym jest Luxembourg, ponieważ niektóre autobusy kończą się na stacji metra Schuman lub Gare de Bordet. Podróż trwa 30 minut. Ten sam bilet jest ważny łącznie przez 60 minut w pociągach (SNCB), metrze (STIB), autobusach (STIB, De Lijn i TEC) lub tramwajach (STIB) od momentu skasowania. Autobusy odjeżdżają z poziomu lotniska 0. Cena biletu to 4,50 € w automacie obok przystanku autobusowego lub 6 € na pokładzie. Osoby często podróżujące mogą kupić bilet na 10 przejazdów (32 euro). Automaty biletowe &quot;GO&quot; akceptują tylko monety lub karty oparte na PIN.
* '''[https://www.delijn.be/nl/ Autobusy De Lijn 272 i 471]''' kursują co 30-60 minut do północnego dworca kolejowego w Brukseli (zwanego ''Noordstation/Gare du Nord'' w mieście lub ''Brussel-Noord/Bruxelles-Nord'' w innych miejscach), 2 km (1,2 mil) na północ od Grand Place. Autobus nocny 620 kursuje do/z lotniska z przystankiem na stacji metra ''IJzer'' (45 minut jazdy), 1 km (0,62 mil) na północ od Grand Place. Autobusy odjeżdżają z poziomu 0 lotniska. Cena biletu wynosi 3 € na pokładzie, 2,50 € (kwiecień 2022) w automacie biletowym lub 2,15 €, jeśli otrzymasz „bilet SMS” wysyłając wiadomość tekstową (uwaga: może to wiązać się z dodatkowymi opłatami w zależności od operatora komórkowego). W przeciwieństwie do biletów sprzedawanych przez MIVB/STIB, bilety te (sprzedawane przez flamandzkiego regionalnego przewoźnika autobusowego De Lijn) nie są ważne w innych środkach transportu publicznego w Brukseli.
* Alternatywnie, do Brukseli można znacznie taniej dojechać pociągiem przez stację Zaventem (dorp), która znajduje się w odległości krótkiego spaceru od lotniska. Cena 3,10 euro (kwiecień 2022 r.) jest trzykrotnie tańsza niż bilet ze stacji Brussels Airport do miasta. Dzieje się tak, ponieważ dopłata Diabolo w pociągach lotniskowych nie ma tutaj zastosowania. W związku z tym możesz podróżować w ten sposób również do dalszego miejsca za pomocą Go Pass lub Rail Pass bez konieczności płacenia dopłaty Diabolo. Stacja Zaventem dorp jest obsługiwana przez częste pociągi lokalne do wszystkich stacji w Brukseli, co zajmuje mniej więcej tyle samo czasu, co pociągi na lotnisko (15-20 minut do Dworca Centralnego). Aby dotrzeć do stacji Zaventem dorp z lotniska należy udać się na parking autobusowy na poziomie 0 i iść w kierunku jego końca, gdzie zaczyna się lotniskowa ścieżka rowerowa. Jedź ścieżką rowerową lotniska (oznaczoną na czerwono) przez mały parking i wzdłuż autostrady przez około 700 metrów, aż do pierwszego przejścia dla pieszych na rondzie. Przejdź przez ulicę w lewo i wejdź w uliczkę prowadzącą do wsi (Vilvoordelaan). Idź cały czas prosto przez kolejne 800 metrów, aż dotrzesz do tylnego wejścia na stację kolejową.
:Jadąc z Brukseli, wyjdź ze stacji Zaventem tylnym wejściem od strony północnej (w lewo w kierunku jazdy od Brukseli). Idź prosto na północ przez Vilvoordelaan przez około 800 metrów, aż dotrzesz do wiaduktu na autostradzie lotniska, gdzie przejedziesz pod nim i skręcisz w prawo na pas rowerowy na lotnisku oznaczony „Terminal”. Podążaj ścieżką rowerową „Terminal” przez około 700 metrów wzdłuż autostrady, aż dotrzesz do parkingu autobusu lotniskowego na poziomie 0, gdzie możesz wjechać do Terminalu.
* '''Taksówki''' do centrum kosztują około 35 euro. Taxis bleus/blauw (niebieski): +32 2 268 0000, Taxis Autolux: +32 2 411 4142, Taxis verts/groen (zielony): +32 2 349 4949. Uważaj na opłaty „oczekujące”, jeśli Twój lot jest opóźniony, a Ty zamówione wcześniej taksówki, niektóre firmy pobierają opłaty parkingowe + 25-30 €/godz. Przed wejściem do samochodu zawsze potwierdź ostateczne naliczenie opłaty u kierowcy. Często zdarza się, że kierowcy oszukują Cię i pobierają 80 euro za przejazd do centrum, zwłaszcza jeśli zdają sobie sprawę, że to Twój pierwszy raz w Brukseli i nie znają się na swojej drodze.

=====&lt;u&gt;Przechowalnia bagażu:&lt;/u&gt;=====
Lotnisko w Brukseli '''posiada przechowalnię bagażu''' (poziom 0), w której można zostawić bagaż na określony czas. Szafki mówią, że będziesz musiał odzyskać swoje torby w ciągu 72 godzin, w przeciwnym razie zostaną one usunięte, ale w rzeczywistości są przenoszone do pokoju obok i przechowywane, dopóki ich nie odzyskasz. Jest to przydatne udogodnienie dla osób, które chcą schować duże walizki w bezpiecznym miejscu. Stawka wynosi 7,50 € za 24 godziny. Musisz zapłacić monetami, w pobliżu jest rozmieniarka.

[[Plik:BrusselsAirports.png|thumb|right|Chociaż lotnisko w [[Charleroi]] zostało przemianowane na „Brussels South”, znajduje się ono w znacznej odległości od miasta, zwłaszcza w porównaniu z lotniskiem krajowym w Brukseli]]

==== Port lotniczy Bruksela-Charleroi ====
[[Plik:Aéroport de Charleroi, B737 Ryanair - 2011.JPG|thumb|right|CRL jest obsługiwane tylko przez tanich przewoźników, takich jak Ryanair. Ryanair działa również z BRU.]]
{{Znacznik|Port lotniczy Bruksela-Charleroi|50.4693|4.4704|typ=transport}}'''Port lotniczy Bruksela-Charleroi''' ({{IATA|CRL}}) (''42 km (26 mil) na południe od Brukseli''). Kilka tanich linii lotniczych, w tym '''[https://www.ryanair.com/pl/pl Ryanair]''' i '''[https://wizzair.com/ Wizzair]''', obsługuje loty z tego lotniska do miast takich jak [[Barcelona]], [[Budapeszt]], [[Kopenhaga]], [[Dublin]], [[Edynburg]], [[Madryt]], [[Manchester]], [[Rzym]], [[Sofia]], [[Warszawa]] i prawie wszystko pomiędzy.

=====&lt;u&gt;Aby podróżować między lotniskiem a miastem:&lt;/u&gt;=====
* '''[https://www.flibco.com/en Brussels City Shuttle]''' obsługuje autobusy (15,50 EUR w jedną stronę, 31 EUR w obie strony w przypadku zakupu online; 19 EUR w jedną stronę w przypadku zakupu w automatach na lotnisku lub u kierowcy) co 30 minut do Bruksela Stacja Midi/Zuid, podróż trwa 1 godzinę (mniej w weekendy). Kupowanie online jest tańsze i szybsze. Autobus zatrzymuje się przy Stacja Midi/Zuid (mapa stacji Midi/Zuid w formacie PDF), na Rue de France/Frankrijkstraat na zachodzie. Metro i pociągi międzynarodowe Eurostar, Thalys) znajdują się po zachodniej stronie dworca, więc po wejściu na stację z przystanku autobusowego kieruj się w lewo, a nie prosto. Podróżując na lotnisko, lepiej przybyć na przystanek Brussels Midi/Zuid dużo wcześniej przed odjazdem autobusu, ponieważ kolejka do autobusu może być bardzo długa (nie ma automatów biletowych, a ludzie kupują bilety na pokładzie). Dlatego możesz spóźnić się na autobus i poczekać kolejne 30 minut. W godzinach szczytu ruch na drodze z Brukseli może być duży, więc podróż może potrwać dłużej niż planowano.
* '''TEC-bus A''' (6 euro w jedną stronę) kursuje z lotniska do stacji Charleroi Południe (''Charleroi-Sud''), skąd można połączyć się z pociągiem międzymiastowym ( 9,90 € w jedną stronę) do Brukseli. Łączony bilet na pociąg + autobus do lub z Brukseli można otrzymać za 15,90 € w automacie TEC na lotnisku. Podróż autobusem trwa 20 minut, a pociąg zajmuje dodatkową godzinę. Pociągi odjeżdżają co 30-60 minut.
* '''Taksówki''' z lotniska do centrum miasta kosztują stałą cenę 90 euro. Na podróż powrotną do Charleroi możesz zarezerwować z wyprzedzeniem taksówkę z [[Charleroi]] (90 €). Taksówki kursujące z Brukseli korzystają z wyższej taryfy i zawiozą Cię na lotnisko za stałą cenę 120 euro lub według licznika do 170 euro.

==== Inne lotniska ====
Szybka kolej i centralne położenie Brukseli pośród wielu dużych europejskich miast sprawiają, że można dolecieć do kilku innych lotnisk i stamtąd dojechać pociągiem. W zależności od planu podróży może to być zarówno szybsze, jak i tańsze, ponieważ połączenia mogą być lepiej dopasowane.

* '''Port lotniczy Paryż-Roissy-Charles de Gaulle''' ({{IATA|CDG}}) ma bezpośrednie połączenie koleją dużych prędkości (TGV) z Brukselą. Pociągi TGV odjeżdżające co trzy godziny z CDG docierają do Brukseli-Midi w ciągu ~1,5 godziny. Zarezerwuj bilety wcześnie, aby uzyskać najlepsze ceny. Alternatywnie możliwy jest dostęp do Brukseli z Paryża-CDG pociągami TGV z francuskich miast, takich jak [[Nicea]] i [[Lyon]]. Większość z tych pociągów zawija na lotnisko.
* '''Port lotniczy Amsterdam-Schiphol''' ({{IATA|AMS}}) ma również połączenie kolejowe dużych prędkości z Brukselą-Midi, zapewniane przez Thalys. Czas przejazdu również wynosi około 1,5 godziny, ale częstotliwość jest godzinowa, a koszty mogą być niższe (nawet do 30 euro) w zależności od czasu podróży i rezerwacji. Alternatywnie istnieją również wolniejsze (2,5 godziny) regularne pociągi Intercity, czasami bezpośrednie, czasami z przesiadką w [[Rotterdam]]ie. Bilety na te pociągi zaczynają się od 25 euro i mają tę zaletę, że są ważne na wszystkie regularne pociągi w zarezerwowanym dniu. Aby porównać ceny i godziny odjazdów wszystkich pociągów (w tym Thalys), zobacz NS International
* '''Lotnisko Kolonia-Bonn''' ({{IATA|CGN}}) to niecałe 2 godziny pociągiem bezpośrednim, odjeżdżającym 3 razy dziennie i kosztuje około 50 €
* '''Lotnisko w Antwerpii''' ({{IATA|ANR}}) znajduje się dość blisko Brukseli, stamtąd trzeba wsiąść do autobusu do Stacji ''Antwerpen-Berchem'' (zajmuje 10 minut, autobusy odjeżdżają co około 12 minut), skąd pociąg do Brukseli odjeżdża co 20 minut i jedzie mniej niż 40. Bilet autobusowy w Antwerpii kosztuje 3 euro, a bilet kolejowy do Brukseli można kupić już za 10 euro, dzięki czemu podróż jest prawie tak tania, jak dojazd do Brukseli z lotniska w Brukseli.
* '''Lotnisko Liège''' ({{IATA|LGG}}) można dojechać pociągami między Brukselą a Liege (kursują co 30 minut i trwają około 1 godziny), ale musisz wsiąść do autobusu lub taksówki między jedną ze stacji kolejowych w Liege a LGG, która wydłuża podróż do ponad 1,5 godziny.

=== Koleją ===
[[Plik:BréisselGareCentrale.jpg|thumb|right|Bruksela Centralna obsługuje głównie ruch krajowy]]
Bruksela ma pięć głównych stacji kolejowych:

* {{Znacznik|Bruxelles-Midi / Brussel-Zuid|50.836468|4.334724|typ=transport}}'''Bruxelles-Midi / Brussel-Zuid / Bruksela-Południe''' (''FBMZ'', {{IATA|ZYR}}). Na tej stacji zatrzymują się pociągi dużych prędkości. W Midi/Zuid znajduje się łazienka z prysznicem w toalecie przy peronach 19-20 (pomiędzy Origin'O i Quick).
* {{Znacznik|Bruxelles-Central / Brussel-Centraal|50.845548|4.357093|typ=transport}}'''Bruxelles-Central / Brussel-Centraal / Bruksela Centralna'''. 
* {{Znacznik|Bruxelles-Nord / Brussel-Noord|50.860496|4.361732|typ=transport}}'''Bruxelles-Nord / Brussel-Noord / Bruksela-Północ'''. 
* {{Znacznik|Bruxelles-Schuman / Brussel-Schuman|50.843213|4.381041|typ=transport}}'''Bruxelles-Schuman / Brussel-Schuman'''. 
* {{Znacznik|Bruxelles-Luxembourg / Brussel-Luxemburg|50.837996|4.373509|typ=transport}}'''Bruxelles-Luxembourg / Brussel-Luxemburg'''. Na przeciwległym końcu dzielnicy europejskiej, przy Esplanadzie Parlamentu Europejskiego, jest to kolejna stacja na tej samej linii co Schuman i zatrzymują się tam te same usługi. Nazwa wzięła się stąd, że jeżdżą tam wszystkie pociągi do Luksemburga, jak wspomniano powyżej. 
Oprócz tego istnieją również stacje Bruksela-Congress, Bruksela-Chapel and Bruksela-West, a także stacje w gminach regionu brukselskiego, które nie mają w nazwie „Bruksela” (np. Schaerbeek, Evere), które tylko zobacz ograniczone usługi lokalne przez pociągi RER.

[[Plik:Brussel station Zuid B.jpg|thumb|right|Szybkie pociągi, takie jak Thalys, zatrzymują się w Midi/Zuid]]
Międzynarodowe usługi kolejowe do Belgii obejmują:

* '''Thalys'''. Szybki pociąg Thalys łączy Brukselę z [[Kolonia|Kolonią]] (1 godz. 52 min), [[Paryż]]em (1 godz. 20 min) i [[Amsterdam]]em (2 godz.). Dużo taniej jest rezerwować z większym wyprzedzeniem. Z biletem Thalys możesz również skorzystać z lokalnego pociągu do lub ze stacji Central-Centraal, Nord-Noord, Schuman i Luksemburg/Luksemburg. 
* '''Intercity''' z [[Luksemburg]]a. Co godzinę pociąg Intercity z Luksemburga (3 godz. 07 min, przez [[Arlon]], [[Libramont]], [[Namur]]) łączy się ze stacjami Midi/Zuid, Central, Nord/Noord, Schuman i Luksemburg/Luksemburg. Nie potrzebujesz rezerwacji. Weekendowy bilet powrotny kosztuje 41,60 €. 
* '''Eurostar''', ☏ +32 2 528-28-28. Linia kolejowa Eurostar łączy [[Lille]] Europe (39 min, 22 €+), [[Ashford]] (1 godz. 38 min, 32 £+) i [[Londyn|London]] St. Pancras (1 godz. 51 min, 32 £+) z Midi/Zuid. Eurostar oferuje również dwa pociągi, które odjeżdżają z [[Amsterdam]] Centraal (1 godz. 50 min), a także zatrzymują się na [[Rotterdam]] Centraal (1 godz. 8 min) po drodze. Niektóre bilety Eurostar są również ważne na krajowe podróże pociągiem na terenie Belgii przez 24 godziny od chwili wystawienia biletu Eurostar. Sprawdź w lewym dolnym rogu biletu, aby to potwierdzić. W przypadku rezerwacji telefonicznych i osobistych zostanie doliczona opłata serwisowa w wysokości 7 € (ale nie obowiązuje ona w przypadku rezerwacji przez Internet). Podróżując do lub z Wielkiej Brytanii, należy przeznaczyć 90 minut na oczyszczenie dodatkowych kontroli granicznych spowodowanych przez COVID i Brexit. 
* '''ICE'''. Niemiecki ICE łączy siedem razy dziennie do [[Kolonia|Kolonii]] (2h) i [[Frankfurt nad Menem|Frankfurtu]] (3h) (39 euro w jedną stronę, oferta „Europa Spezial Belgien” od 29 euro). 
* '''TGV'''. Łączy [[Lyon]], [[Marsylia|Marsylię]], [[Awinion]], [[Bordeaux]], [[Montpellier]], [[Nicea|Niceę]] i wiele innych francuskich destynacji z Midi/Zuid. 
* '''Izy'''. Izy jest spółką zależną Thalys, sprzedawaną jako tania. Pociągi są dostępne tylko na trasie [[Paryż]]-Bruksela i jest mniej odjazdów niż w przypadku innych operatorów, ale ceny mogą być najtańsze ze wszystkich opcji pociągów. od 19 € za zwykłe miejsce; 15 € za składane siedzenie, 10 € bez gwarancji miejsca. 
* '''Nightjet''', pociąg sypialny Kolei Austriackich, kursuje dwa razy w tygodniu z Brukseli Południowej do [[Wiedeń|Wiednia]], [[Monachium]] i [[Innsbruck]]a. Odjeżdża do Brukseli Północnej, [[Liège]], [[Akwizgran]]u, [[Kolonia|Kolonii]], [[Bonn]], lotniska we Frankfurcie i [[Norymberga|Norymbergi]], gdzie pociąg dzieli: jedna część jedzie przez [[Linz]] do Wiednia (14 godz.), druga przez Monachium (13 godz.) do Innsbrucka (15 godz.). W 2020 roku nie będzie kursował w lipcu i sierpniu, ale od 2021 roku ma działać przez cały rok.

[[Plik:4752brusselsNorth.jpg|thumb|right|Bruksela Północna ma imponujący budynek terminalu w stylu art deco z nowoczesną rozbudową]]
==== Pociągi z Belgii ====
Belgia posiada jedną z najbardziej gęstych i najlepiej rozwiniętych sieci kolejowych w Europie. Pociągi krajowe są obsługiwane przez krajowego operatora kolejowego [https://www.belgiantrain.be/en NMBS/SNCB] (gorąca linia: +32 2 528-2828). Oprócz prostych biletów w jedną stronę, dostępna jest oszałamiająca różnorodność biletów w zależności od dokładnej trasy (powroty są tańsze, dostępne są również bilety na „wszystkie Belgia”), częstotliwości, wieku i zawodu (studenci otrzymują zniżki) i godziny wyjazdu (podróż po godzinie 09:00 oraz w weekendy jest zwykle taniej).

Częstotliwości i przybliżone czasy podróży z dworca głównego w Brukseli do wybranych miast w Belgii:

* [[Antwerpia]] - 6x/godz., 40min-1godz. 15min
* [[Arlon]] - 1xgodzina, 2h 50min
* [[Brugia]] - 2x/godz., poniżej 1h 10min (do Kortrijk kursuje również do Brugii, ale zajmuje to dwa razy więcej czasu)
* [[Charleroi]] - 2x/godz., 1 godzina
* [[Dinant]] - 1x/godzinę z Brukseli-Schuman (nie Central), 1,5 godziny (można też jechać z Central do Namur i tam przesiąść się do Dinant, czas podróży jest dłuższy o 15 minut w ten sposób)
* [[Gandawa]] - 6x/godz., 40min-1godz. 10min
* [[Kortrijk]] - 3x/godz. 1h 20min-1h45min (plus jedno dodatkowe połączenie na godzinę z przesiadką Gent, 1h 20min)
* [[Leuven]] - 5x/godz., 25 min
* [[Liège]] - 2x/godz., 1godz. -1godz. 30min
* [[Mechelen]] - 7x/godz., 25-30 min
* [[Namur]] - 2x/godz., 1godz. 10min (+1/godz. z Brukseli-Schuman, ten sam czas podróży)
* [[Ostenda]] - 2x/h, 1h 20min (lub ze zmianą w Gandawie - 2x/h, 1h 40min)
* [[Waterloo]] - 2x/godz. bezpośredni pociąg lokalny, 30min (lub przez Braine-L'Alleud, z przesiadką z Intercity na lokalny pociąg - 2x/godz., łączny czas podróży poniżej 40min)
Istnieje również całkiem nowy system kolei podmiejskiej (Brussels Regional Express Network, we francuskim Réseau express régional (RER) oraz w holenderskim Gewestelijk ExpresNet (GEN) lub po prostu S-Bahn, który obsługuje pobliskie społeczności. W zależności od stacji może być szybszy lub wolniejszy niż pociąg Intercity (IC), ale ponieważ jest obsługiwany przez krajowego operatora kolejowego, cena będzie taka sama (opłaty są naliczane w większości na podstawie odległości). Pojawi się wraz z innymi pociągami podczas szukania biletów na stronie internetowej, dzięki czemu możesz zobaczyć, czy pasuje do Twojej podróży, czy nie.

Wszystkie trzy główne stacje w Brukseli są bardzo zajęte, a pociągi odjeżdżają w wielu kierunkach prawie co minutę. Jeśli jesteś na peronie, sprawdź, czy pociąg, do którego wsiadasz, jest tym, który chcesz, ponieważ może to być ten, który odjeżdża kilka minut wcześniej. Bądź czujny na zmiany peronów w ostatniej chwili. Ponieważ ogłoszenia dla wielu pociągów (z wyjątkiem głównych połączeń międzynarodowych i pociągów na lotnisko w Brukseli) są podawane tylko w języku francuskim i holenderskim, warto zwrócić uwagę na wyświetlacze odjazdów. Zawsze zapamiętuj nazwę miejsca docelowego zarówno po francusku, jak i po holendersku, aby łatwo ją rozpoznać - nazwa, jaką znasz w języku angielskim, może w ogóle nie być używana. Pamiętaj również, że niektóre pociągi są krótkie, więc na stacjach z długimi zakrzywionymi peronami, takimi jak Brussel-Centraal (Bruxelles-Central), możesz nie być w stanie zobaczyć pociągu, jeśli stoisz na przeciwległym końcu peronu.

=== Samochodem ===

=== Autokary i busy ===
Kilku przewoźników autobusowych oferuje połączenia dalekobieżne do Brukseli. Dworzec autobusów dalekobieżnych to {{Znacznik|Bruksela Północ CCN|50.85998|4.35963|typ=transport}}'''Bruksela Północ CCN''' w wąskiej uliczce na północny zachód od dworca kolejowego o tej samej nazwie. Czekając na autobus łączący, '''Starbucks''' na stacji może zaoferować ciepło i gniazdka elektryczne bez konieczności kupowania za drogich napojów.

* {{Znacznik|Eurolinies|50.86061|4.35949|typ=transport}}'''Eurolinies''', ☏ +32 2 274-1350, faks: +32 2 201-1140. Oferuje podróż autobusem z wielu krajów do Brukseli, na przykład 8 godzin ze stacji London Victoria za 39 €. W Brukseli zatrzymują się przed stacjami kolejowymi Gare du Nord-Noordstation i Gare du Midi-Zuidstation. Posiadają biuro z toaletami, ogrzewaniem oraz zapasowe gniazdko elektryczne pod klatką schodową dworca kolejowego lewe wejście. 
* '''OUIBUS''', ☏ +32 70 300-042. Prowadzi przewóz kanapowy między [[Paryż]]em, [[Lille]] i Brukselą. Autobusy przyjeżdżają na dworzec Gare du Midi/Zuid. 
* '''[https://www.delijn.be/nl/ De Lijn]''', ☏ +32 70 220-200. Publiczne autobusy w regionie flamandzkim (język holenderski). 
* '''TEC''', ☏ +32 10 23-5353. Publiczna firma autobusowa w regionie Walonii (francuskojęzyczna). 
* '''[https://www.flixbus.com/ Flixbus]]'''. Niemiecka firma z siecią w całej Europie. Oferuje usługi do wielu niemieckich destynacji, [[Paryż]]a, [[Rotterdam]]u, [[Amsterdam]]u, [[Bratysława|Bratysławy]] i [[Londyn]]u. W przeciwieństwie do Eurolines nie mają biura na stacji, ale rutynowo ustawiają mobilne stanowisko informacyjne obsługiwane przez personel w łatwo rozpoznawalnych jasnozielonych strojach, gdzieś wzdłuż strefy wejścia na pokład. 
* '''[https://regiojet.com/ RegioJet]''' (''Student Agency''). Czeska firma oferująca usługi autokarowe z [[Czechy|Czech]] i [[Słowacja|Słowacji]] do wielu destynacji w Europie. Ich usługa z [[Praga|Pragi]] do [[Londyn]]u zatrzymuje się każdego ranka na '''Gare du Midi''' i każdego wieczoru w drodze powrotnej. Firma oferuje również łączone bilety autobusowe + kolejowe do/z miejsc, które nie są obsługiwane bezpośrednio przez autobusy, co może być tańsze niż zakup biletu dzielonego.

=== Tramwajem ===
Bruksela jest połączona z [[Tervuren]] tramwajem 44 , podążając trajektorią Tervuren Avenue (''Tervurenlaan'') między {{Znacznik|Stacja Tervuren|50.8297|4.5131|typ=transport}}'''stacją Tervuren''' 44 a stacją metra {{Znacznik|Stacja Montgomery|50.83783|4.40754|typ=transport}}'''Montgomery''' 1 7 25 27 39 44 61 80 81. Malownicza podróż o długości 10 km przez Las Sonian trwa około 20 minut, z częstotliwością 5 tramwajów na godzinę. Bilet jednorazowy kosztuje 2,10 € i pozwala wysiąść po drodze na dowolnej stacji i wrócić następnym tramwajem w ciągu godziny ważności biletu. Bilety można kupić na stacji Tervuren lub u motorniczego za dodatkową opłatą.

Do Brukseli można również dojechać z [[Kraainem]] tramwajem 39 , który łączy stację metra Montgomery ze stacją {{Znacznik|Ban-Eik|50.8422|4.5025|typ=transport}}'''Ban-Eik''' 39 i przecina Kraainem w połowie drogi. Wysiądź na przystanku {{Znacznik|Wilderozenweg|50.8447|4.4668|typ=transport}}'''Wilderozenweg''' 39 , w odległości spaceru od atrakcji turystycznych Kraainem, i wsiądź do tramwaju 39 w kierunku Montgomery. Czas podróży to ok. 1 godz. 15 minut. Podobnie jak w przypadku tramwaju 44 , bilet kosztuje 2,10 euro, można go kupić z góry lub u motorniczego za dodatkową opłatą i jest ważny przez godzinę.

=== Metrem ===
Linia 1 metra w Brukseli biegnie do stacji metra {{Znacznik|Kraainem|50.8488|4.5025|typ=transport}}'''Kraainem''' 1 76 77 79 N05 oraz do stacji metra {{Znacznik|Stokkel|50.8420|4.4641|typ=transport}}'''Stokkel''' 1 39. Czas podróży do Wielkiego Placu w Brukseli ze stacji Kraainem wynosi około 25 minut. Pojedynczy bilet Jump kosztuje 2,10 €. Bilety należy kupić w automacie GO na stacji metra Kraainem lub Stokkel i można je płacić tylko monetami euro lub kartami kompatybilnymi z Maestro. Rachunki nie są akceptowane.

=== Rowerem ===
Bruksela jest trzecią stolicą na trasie Eurovelo Trasy 5, która zaczyna się w [[Londyn]]ie, przez Brukselę i [[Szwajcaria|Szwajcarię]], a kończy w południowych [[Włochy|Włoszech]]. W Brukseli zbiega się wiele innych międzynarodowych i krajowych tras rowerowych.

== Komunikacja ==
{{Mapa|50.8457|4.3513|zoom=12|transport,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zobacz}}
=== Samochodem ===
Krótko mówiąc: staraj się jak najmniej korzystać ze swojego samochodu. Podobnie jak w przypadku większości europejskich stolic, Bruksela poczyniła wielkie postępy w eliminacji samochodów i to w większości za pomocą dobrych środków; jeszcze w połowie 2000 roku Bruksela miała jedne z najgorszych (jeśli nie najgorsze) korków w świecie zachodnim, rywalizując nawet z takimi miastami jak [[Los Angeles]] i [[Nowy Jork]]. Chociaż Bruksela wciąż pozostaje w tyle za miejscami takimi jak [[Amsterdam]], lewicowy rząd miasta zainstalował ścieżki rowerowe, deptaki i zainwestował w projekty transportu publicznego w tempie rzadko spotykanym w Europie. Chociaż miejscowi w większości aprobują te środki, mieszkańcy spoza miasta i ludzie pracujący w niektórych sektorach byli wobec nich bardziej krytyczni.

Ogólnie rzecz biorąc, zdecydowanie zaleca się, aby nie jeździć w pobliżu lub w obrębie R0. Większość ulic w pobliżu Gran Place została wyłączona z ruchu kołowego i tylko taksówkarze i kierowcy dostawczy mają dostęp do tego obszaru. Jednak obrzeża Brukseli nie zawsze są obsługiwane przez autobusy lub tramwaje, więc posiadanie samochodu może być tam przydatne.

=== Pieszo ===
Większość zabytków w Brukseli znajduje się dość blisko siebie, w rozsądnej odległości od siebie. Najstarsza część miasta może mieć nierówne brukowane drogi, ale pozostała część miasta jest dość łatwa do przejścia. Strefa 50 hektarów w centrum miasta zarezerwowana jest dla pieszych, druga co do wielkości w Europie po [[Wenecja|Wenecji]]. Bruksela ma wiele mokrych dni, a zimą niewielkie ilości śniegu mogą powodować błoto pośniegowe, więc wodoodporne obuwie jest koniecznością, jeśli będziesz spacerować przez cały dzień.

=== Rowerem ===
Rowery to doskonały sposób na dotarcie z centrum miasta do atrakcji poza „pięciokątem”. Chociaż pogoda w Brukseli nie zawsze sprzyja rowerom, rowery są często szybsze niż transport publiczny, zwłaszcza na krótkich dystansach. Infrastruktura rowerowa jest dość słabo rozwinięta w porównaniu do miast o podobnej wielkości, takich jak [[Amsterdam]] i [[Bristol]], a wzniesienie Brukseli może być wyzwaniem dla niedoświadczonych rowerzystów. Najcenniejszym atutem transportowym Brukseli jest prawdopodobnie system wypożyczania rowerów '''Villo'''.

[[Plik:Brussels_cyclist_privilege.jpg|thumb|right|Znak drogowy unikalny dla Brukseli: rowerzyści mogą zignorować czerwone światła, jeśli skręcą w prawo!]]
Aby zachęcić do jazdy na rowerze przez miasto, rowerzyści otrzymują pewne przywileje w ruchu brukselskim. Przede wszystkim rowerzyści mogą jeździć w obie strony ulicami jednokierunkowymi. Mogą przejeżdżać przez strefę wolną od samochodów w centrum miasta, największą w Europie po Wenecji. Na skrzyżowaniach oznaczonych trójkątnym znakiem z ikoną roweru i strzałką w prawo rowerzyści mogą w każdej chwili skręcić w prawo, ignorując czerwone światła.

==== Villo ====
[[Plik:VilloStationAlmostFull.jpg|thumb|right|Rowery czekające na wypożyczenie na stacji Villo]]
'''[https://www.villo.be/ Villo]''' (portmanteau francuskich słów ''ville'' – miasto – i ''vélo'' – rower) to publiczny system wypożyczania rowerów w Brukseli. Składa się z 5000 rowerów w regionie stołecznym Brukseli, co czyni go jednym z największych na świecie, z infrastrukturą 360 stacji. Rowery można wypożyczyć na dowolnej stacji i zwrócić na tej samej lub dowolnej innej stacji, co czyni go wygodnym rozwiązaniem do podróży z punktu do punktu (w przeciwieństwie do schematu ''BlueBike'', który wymaga powrotu na tę samą stację, dzięki czemu nadaje się tylko do podróży w obie strony).

Rowery Villo są dobrze wyposażone, by radzić sobie na biednych belgijskich drogach: mają odporne na przebicia opony i kryty napęd łańcuchowy, a dodatkowo są wyposażone w kosz do transportu ładunków i automatyczne światła. Każdy rower ma 7 biegów i podwójne hamulce tarczowe, aby pokonywać wzgórza wokół miasta i docierać do miejsc na wyższych wysokościach. Rama jest jednak dość ciężka, waży 22 kg. Zalecany jest przyzwoity poziom sprawności!

Aby wynająć Villo, bilet należy zakupić na stacji. Nie wszystkie stacje wydają bilety, co może być mylące. Bilety są dostępne na 1 lub 3 dni i pozwalają na nieograniczoną liczbę przejazdów. Przy koszcie 1,60 € za dzień, Villo jest najtańszym środkiem transportu po spacerze. Karnety tygodniowe są również dostępne w cenie 7,65 €. Ponieważ Villo jest przeznaczony na krótkie wycieczki, po pierwszej połowie godziny zostanie naliczona opłata w wysokości 0,50 € za pół godziny (pierwsze pół godziny jest bezpłatne). Można tego oczywiście łatwo uniknąć, zwracając rower na stację przed upływem pierwszych pół godziny i od razu wypożyczając kolejny rower z tej samej stacji, resetując licznik.
[[Plik:Villo_Day_Ticket.jpg|thumb|right|Przykład biletu dziennego Villo, pokazujący 6-cyfrowy numer abonamentu pogrubioną czcionką na górze]]
Zakup biletu przebiega w następujący sposób:

* Znajdź stację, która wystawia bilety, naciśnij przycisk 5, aby zmienić język na angielski.
* Rozpocznij procedurę zakupu biletu i naciśnij 0, aby przejść do końca tekstu umowy EULA. Czas odpowiedzi jest długi, więc daj mu kilka sekund pomiędzy każdym naciśnięciem przycisku.
* Wybierz 4-cyfrowy kod PIN i powtórz go. To będzie Twoje „hasło”.
* Opłatę depozytową w wysokości 150 € należy uiścić kartą. Możesz kupić tylko jeden bilet na kartę i tylko wtedy, gdy masz na koncie co najmniej 150 €.
* Bilet zostanie wydany, po którym można bezpośrednio wypożyczyć rower.
Wybierając rower, zwróć uwagę na orientację siodeł. Konwencja wśród użytkowników jest taka, że ​​jeśli rower jest uszkodzony, siodełko jest opuszczane, a jego kierunek odwracany. Nie próbuj więc wypożyczać rowerów z odwróconym siodełkiem. Podobnie, jeśli zauważysz, że Twój rower ma usterkę, zwróć go na stację i odwróć siodełko, aby powiadomić innych użytkowników. O ile nie ma oczywistych dowodów na wandalizm, drobne uszkodzenia (przebite opony, zerwane łańcuchy itp.) nie zostaną obciążone Twoim kontem.

Zwracając rower na stację, zawsze poczekaj na podwójny sygnał dźwiękowy i zielone światło na słupku, na który zwróciłeś rower. Długie sygnały dźwiękowe wskazują, że rower nie jest umieszczony nieprawidłowo. Po podwójnym sygnale dźwiękowym rower powinien zostać ponownie zablokowany. Jeśli nie zwrócisz go prawidłowo, a rower zostanie skradziony, z Twojego konta zostanie pobrane '''150 €'''!

Po zakupie biletu rowery można wypożyczyć z dowolnej stacji, wpisując w kiosku stacji 6-cyfrowy numer abonencki znajdujący się na bilecie, a następnie 4-cyfrowe „hasło”.

==== OBike ====
We wrześniu 2017 [[singapur]]ska bezpłatna wypożyczalnia rowerów pływających '''[https://o.bike/blog/ OBike]''' zaczęła oferować usługę alternatywną dla Villo. Jednak od 2018 roku na ulicach pozostało niewiele rowerów i wydaje się, że nie można ich już wypożyczyć, mimo że aplikacja nadal działa.

==== Uber JUMP ====
Od 2019 r. Uber udostępnia w Brukseli flotę swobodnie pływających rowerów elektrycznych. Obszar działania ogranicza się w większości do wschodniej części miasta. Stawki wynoszą 1 € na odblokowanie i 0,15 €/minutę.

=== Metrem, tramwajem lub autobusem ===
Transport publiczny w Brukseli może być mylący, ponieważ w mieście działają różne firmy transportowe. Dominującym operatorem jest brukselski regionalny operator transportu publicznego '''[https://www.stib-mivb.be/index.htm?l=en STIB-MIVB]''' (+32 70 232-000; 0,30 euro/min). Niektóre autobusy [[Flandria|flamandzkiego]] przewoźnika regionalnego ''De Lijn'' łączą Brukselę z okolicznymi miastami flamandzkimi, ale ich bilety nie są kompatybilne z biletami MIVB. Czasami nawet autobusy regionalnego operatora [[Walonia|walońskiego]] ''TEC'' jeżdżą do miasta i znowu ich bilety są niezgodne.

Dopóki pozostajesz w sieci MIVB — która obejmuje mniej więcej cały region stolicy Brukseli — jeden bilet zapewnia dostęp do wszystkich linii metra, tramwajów i autobusów przez 1 godzinę z tyloma przesiadkami, ile potrzeba, aby dotrzeć do miejsca docelowego. Ponieważ Bruksela jest dość małym miastem, w praktyce można dotrzeć wszędzie w mniej niż godzinę, więc limit czasu rzadko będzie problemem.

'''Bilety''' sprzedawane są za pomocą kart plastikowych wielokrotnego użytku ('''szare karty MoBIB''') lub '''jednorazowych papierowych kart RFID'''. Jeśli zostaniesz w Belgii dłużej niż kilka dni, być może warto zainwestować w kartę MoBIB za 5 €, którą można kupić na głównych stacjach metra i na 3-osiowych stacjach kolejowych NMBS (Bruksela Północ, Centralna, i południe) i może być również używany w innych belgijskich miastach. Kartę MoBIB można następnie załadować opłatami w automatach GO na wszystkich stacjach metra oraz na wielu przystankach tramwajowych i autobusowych. MoBIB jest wymagany do zakupu 5 biletów na przejazd (8 EUR), 10 biletów na przejazd (14 EUR), 2-dniowych karnetów (14 EUR) lub 3-dniowych karnetów (18 EUR). Alternatywnie papierowe bilety RFID można również kupić w automatach GO i są one dostępne na jedną podróż (2,10 EUR) lub karnet dzienny z nieograniczoną liczbą przejazdów (7,50 EUR). Można je również kupić bezpośrednio u kierowców tramwajów lub autobusów ('''nie''' w metrze), ale za 2,50 € za przejazd, co jest znacznie droższe niż kupowanie biletu z wyprzedzeniem w automacie GO. Maszyny GO akceptują tylko karty debetowe i kredytowe oraz monety, ale nie papierową walutę. Interfejs jest dostępny w języku angielskim, holenderskim, francuskim i niemieckim.

Aby '''potwierdzić''' bilet, MoBIB lub papierowy bilet RFID, dociśnij go do czytników czerwonych kart w białym kółku, aż usłyszysz sygnał dźwiękowy, a ekran zaświeci się na zielono. Musisz skasować swój bilet w pierwszym pojeździe, do którego wjeżdżasz, a następnie przy każdym przesiadce. W autobusach i tramwajach czytniki kart znajdują się w pojazdach, natomiast stacje metra i tramwaju podziemnego mają czytniki kart z bramkami elektronicznymi przy wejściach. Jeśli czytnik kart zaświeci się na czerwono, oznacza to, że na Twojej karcie nie ma ważnego biletu, prawdopodobnie dlatego, że minął 1-godzinny przedział czasowy. Na niektórych stacjach musisz ponownie walidować, aby opuścić stację. Grupy podróżnych mogą współdzielić jedną kartę MoBIB, jeśli jest na niej dostępnych wiele biletów, np. bilety na 5 lub 10 przejazdów. Jeśli jesteś z grupą 3 osób, na przykład, po prostu przyłóż kartę MoBIB do czytnika kart 3 razy, aby potwierdzić 3 przejazdy naraz. Przy każdym przelewie musisz go ponownie potwierdzić 3 razy. Grupy muszą przebywać razem podczas podróży, ponieważ kontrole biletów są przeprowadzane rutynowo i w każdej chwili musisz mieć możliwość okazania skasowanego biletu. Niespełnienie tego warunku spowoduje nałożenie grzywny w '''wysokości 100 euro'''.

Ponieważ autobusy i tramwaje często stoją w korkach, metro i tramwaje podziemne są najszybszą formą transportu publicznego. Do większości atrakcji można dojechać metrem i krótkim spacerem. Wejścia do metra są oznaczone dużymi znakami [[Plik:Brussels Metro Logo.svg|20px]] z nazwą stacji pod spodem. Wszystkie ogłoszenia ogłaszane są w języku niderlandzkim, francuskim i angielskim. Istnieją 4 linie metra, 1 i 5 biegnące mniej więcej ze wschodu na zachód, łączące centrum miasta z dzielnicą europejską Woluwe, a na końcu linii 1, Kraainem. Linia metra 6 łączy centrum miasta z Heizel i jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do Atomium. Ring linia 2 dzieli swoją trajektorię z linią 6 do stacji Simonis i można ją przejechać w obu kierunkach, z ewentualnym przesiadką w Simonis, która jest konieczna do ukończenia podróży.

Oprócz 4 linii metra istnieją również 2 podziemne linie tramwajowe 3 i 4 biegnące z grubsza z północy na południe i łączące północną i południową stację kolejową z Wielkim Placem i większością atrakcji w centrum miasta.

Metro i podziemne stacje tramwajowe są często ciepłym i suchym schronieniem przed deszczową i zimną pogodą w Brukseli i zazwyczaj oferują małe sklepy spożywcze lub kawiarnie, takie jak Starbucks i lubią siedzieć pod silnym prysznicem. Z drugiej strony, brukselskie metro w czystości i bezpieczeństwie jest dość chybione w porównaniu z większością systemów metra; niektóre stacje są wypucowane i nowoczesne, podczas gdy inne są brudne i wymagają naprawy.

Bruksela jest jednym z tych miast, które lubią ukrywać swoje stacje metra. Możesz je znaleźć w centrum handlowym (De Brouckère), za balustradą w parku (Parc) lub kilka ulic od miejsca, w którym mają służyć (Beurs). Nie zawracaj sobie głowy próbami dostrzeżenia znaków brukselskiego które mają ten sam kolor, co większe znaki dla ruchu jednokierunkowego i parkingów. Zamiast tego zapytaj miejscowych o drogę.

Oficjalny [https://www.stib-mivb.be/irj/go/km/docs/resource/Dynmaplan/index.html#en dynamiczny plan sieci STIB/MIVB] obejmuje place budowy i usługę wymiany (dostępnych jest również więcej planów sieci).

=== Pociągiem ===
Pociągiem S można również podróżować po mieście. Najlepiej jest podróżować z centrum lub głównego dworca kolejowego na zewnętrzne krawędzie lub na odwrót. Do niektórych obszarów, zwłaszcza na północnym wschodzie, łatwiej dotrzeć tą drogą.

=== Skuterem ===
Jeśli masz prawo jazdy, skutery mogą być mniej wyczerpującą fizycznie alternatywą dla rowerów do poruszania się po mieście. '''Scooty''' to sieć skuterów elektrycznych dostępnych do wypożyczenia w całym mieście. Zgodnie z modelem bezpłatnego roamingu, hulajnogi można znaleźć w miejscach publicznych w mieście i odblokowywać zdalnie przez abonentów. Po użyciu hulajnogę można pozostawić w dowolnym miejscu publicznym. Chociaż jest to wygodne, biorąc pod uwagę wysokość Brukseli, wypożyczenie skutera jest droższe niż Villo i kosztuje 0,26 €/min. Rejestracja kosztuje 2,99 €.

== Warto zobaczyć ==
Jej bogata historia pozostawiła Brukselę usianą niezliczonymi zabytkami, niektóre o pięknie architektonicznym, inne o monumentalnych proporcjach. W średniowiecznym centrum prawie każdy budynek ma swoją własną historię, którą warto poznać! Otaczający Pentagon, z grubsza odpowiadający zarysowi Brukseli w okresie renesansu, dodaje o wiele więcej atrakcji do listy atrakcji, które trzeba zobaczyć. Gdy pogoda staje się nieprzewidywalna, ponad 80 muzeów w regionie stołecznym Brukseli oferuje emocje w pomieszczeniach, gdy deszcz uniemożliwia zajęcia na świeżym powietrzu.

[[Plik:Bruxelles_Grande_PLace.jpg|thumb|right|Ratusz na Wielkim Placu, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, w nocy.]]
Najbardziej charakterystycznym zabytkiem Brukseli jest jej centralny plac, {{Znacznik|Grand Place|50.846667|4.3525|typ=zabytek|treść=}}'''Grand Place''' powszechnie uważany za najpiękniejszy plac na świecie, oraz najsłynniejszy brukselski zabytek wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wielki Plac i otaczające go ulice są ostatnimi pozostałościami średniowiecznej Brukseli i oferują wyjątkowy wgląd w wygląd miasta sprzed tysiąclecia. Ratusz i jego wieża, widoczne na wielu pocztówkach, to punkt orientacyjny i punkt orientacyjny z większości centrum. Manneken Pis, najsłynniejszy brukselski posąg, można spotkać w jednej z bocznych uliczek. Jako jedna z najbardziej przereklamowanych atrakcji w Belgii, ten nieistotny posąg można łatwo przeoczyć! Kaplica Marii Magdaleny i kościół św. Mikołaja należą do najstarszych kościołów w Belgii i stanowią atrakcję dla miłośników architektury sakralnej. Bezpłatna wycieczka rozpoczyna się przed ratuszem na Wielkim Placu codziennie o 10:00, 11:00, 13:30 i 14:00 i prowadzi zwiedzających po najważniejszych zabytkach w centrum.

[[Plik:Basilica_of_the_Sacred_Heart_from_outside_1.jpg|thumb|left|Bazylika Najświętszego Serca wśród największych kościołów na świecie]]
Z biegiem czasu poza pierwszymi murami miejskimi rozwinął się kwitnący handel, po którym Czarna Wieża jest jedną z ostatnich pozostałości. Dawne doki wokół kościoła św. Katarzyny zostały przekształcone w fontanny, ale zachowały swoją reputację najlepszych restauracji rybnych w mieście. Pobliski beginaż i znajdujący się w nim kościół opowiadają historię rozwoju miasta aż do okupacji francuskiej pod koniec XVIII wieku. {{Znacznik|Katedra św. Michała i św. Guduli|50.847778|4.360278|typ=zabytek|treść=}}'''Katedra św. Michała i św. Guduli''' pochodzi z tego samego okresu i jako prawie dokładna kopia paryskiej Notre Dame jest warta odwiedzenia, ponieważ w przeciwieństwie do jej bardziej znanego paryskiego odpowiednika, wejście tutaj jest bezpłatny i zazwyczaj nie ma kolejek! Muzeum Coudenberg i Bruxella 1238 zabierają zwiedzających pod ziemię, aby odkrywać pozostałości archeologiczne z historii Brukseli, dla tych, którzy są zafascynowani wczesną historią Brukseli. Brama Halle, obecnie muzeum, jest ostatnią zachowaną bramą drugich murów miejskich Brukseli.

[[Plik:Exterior_of_the_Law_Courts_of_Brussel.jpg|thumb|right|Sądy, monumentalna architektura autorstwa Josepha Poelaerta]]
Od uzyskania przez Belgię niepodległości w 1830 roku Bruksela szybko przekształciła się w nowoczesną stolicę, jaką miała być. Pod nadzorem królów Leopolda I i jego syna Leopolda II brukselski architekt Joseph Poelaert zainicjował kilka monumentalnych projektów budowlanych, z których większość stoi do dziś. Przykładem jest {{Znacznik|Pałac Królewski|50.841667|4.362222|typ=zabytek|treść=}}'''Pałac Królewski''' największy budynek na świecie w czasie budowy, z widokiem na stare miasto z placu Poelaert. Do jego najsłynniejszych dzieł należą także kościół Matki Bożej z Laeken na północ od Pentagonu i Kolumna Kongresowa. Pałac Królewski znajduje się w odległości krótkiego spaceru i również pochodzi z tego okresu świetności architektonicznej. {{Znacznik|Bazylika Najświętszego Serca|50.866667|4.317222|typ=zabytek|treść=}}'''Bazylika Najświętszego Serca''' jest piątym co do wielkości kościołem na świecie i kamieniem węgielnym architektury art deco.

[[Plik:Atomium_-_Bruxelles,_Belgium_-_October_31,_2010_01.jpg|thumb|left|Atomium, arcydzieło współczesnej architektury]]
{{Znacznik|Atomium|50.894722|4.341111|typ=zabytek|treść=}}'''Atomium''', wysoka na 102 m rzeźba z kryształu żelaza powiększonego 165 miliardów razy, dominuje nad panoramą północnej Brukseli. Wraz z Pałacem Stulecia jest najbardziej znanym zabytkiem Wystawy Światowej z 1958 roku. Chociaż tylko kilka sfer jest otwartych dla publiczności, restauracja na górze oferuje niesamowity widok na Brukselę. Jeśli masz szczęście, że {{Znacznik|Królewskie Szklarnie|50.888333|4.360278|typ=zabytek|treść=}}'''Królewskie Szklarnie''' są otwarte dla publiczności, nie wahaj się ich odwiedzić.
[[Plik:Laeken,_Brussels,_Belgium_-_panoramio_(38).jpg|thumb|right|Las tropikalny w Królewskich Szklarniach]]

[[Plik:Brussels_Cinquantenaire_R02.jpg|thumb|left|Łuk Cinquantenaire, a za nim woliera Muzeum Historii Wojskowości]]
Na wschód od Pentagonu znajduje się Dzielnica Europejska, centrum władzy politycznej w Unii Europejskiej. Pełniąc rolę nieoficjalnej stolicy Unii Europejskiej, drugiej co do wielkości demokracji na świecie (po Indiach), większość procesów legislacyjnych odbywa się w '''Parlamencie Europejskim''' i Komisji Europejskiej. Oba można zwiedzać, chociaż wycieczki są raczej formalne. Aby uzyskać lżejsze wrażenia, Parlamentarium lub Dom Historii Europejskiej są prawdopodobnie lepiej dostosowane do młodszych odbiorców. Pobliski {{Znacznik|Park Cinquantenaire|50.840556|4.392778|typ=zabytek|treść=}}'''Park Cinquantenaire''' jest warty obejrzenia ze względu na monumentalny łuk, ale także, gdy pogoda nie pozwala na zajęcia na świeżym powietrzu, dzielnica ma wiele do zaoferowania. Muzeum Nauk Przyrodniczych gości całe stado szkieletów iguanodonów i jest obowiązkowym punktem widokowym zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci, podczas gdy w wolierze Muzeum Historii Wojskowości w cieniu łuku Cinquantenaire można zobaczyć oryginalne samoloty, od od samolotów cywilnych do myśliwców odrzutowych.

Aby zachować równowagę z siłami politycznymi, w północno-wschodniej dzielnicy miasta Bruksela gości także kwaterę główną NATO, najpotężniejszego sojuszu wojskowego na świecie. Pobliski cmentarz jest domem dla wielu niemych świadków tzw. wojennych zwycięstw. Muzeum kolejnictwa Train World i pobliskie Muzeum Tramwajów w dzielnicy Woluwe to główne atrakcje dla miłośników kolei. Woluwe ma również wiele do zaoferowania miłośnikom architektury, na przykład {{Znacznik|Pałac Stoclete|50.835278|4.416111|typ=zabytek|treść=}}'''Pałac Stoclet''' i Solvay Residence wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Kiedy spacer po zabytkach architektury i gablotach muzealnych wydaje się przytłaczający, las Sonian na południe od miasta zaoferuje mile widzianą zmianę scenerii. Ten rozległy obszar przyrody, z jeziorami i stuletnimi bukami, jest chroniony jako obiket Światowego Dziedzictwa UNESCO i prawdziwy raj dla fanów aktywności na świeżym powietrzu.

Jeśli planujesz odwiedzić wiele atrakcji i muzeów, rozważ wcześniejszy zakup karty ''[https://www.visit.brussels/en/visitors/what-to-do/brussels-card Brussels Card]'', która oferuje zniżki na wiele atrakcji i bezpłatny wstęp do 40 najpopularniejszych muzeów. Jest dostępny w wersjach 24 godzinnej (24 euro), 48 godzinnej (36 euro) i 72 godzinnej (42 euro), obejmuje bezpłatny przewodnik, bezpłatne korzystanie z transportu publicznego (metro, autobus, tramwaj) oraz zniżki w różnych sklepach i restauracje. Może to nie być opłacalne dla tych, którzy już otrzymują zniżki (dzieci, studenci itp.). Kartę można nabyć on-line z wyprzedzeniem ze zniżką, w głównych biurach turystycznych oraz w niektórych muzeach. Pamiętaj jednak, że podczas planowania wizyty wiele atrakcji ma mocno ograniczone godziny otwarcia (zwykle od 09:00 do 17:00), chociaż z zabytków, takich jak Grand Place lub Atomium, można korzystać przez całą dobę.

== Warto zrobić ==
[[Plik:ForetDeSoignesSunset.jpg|thumb|right|Zachód słońca w Lesie Sonian, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]
Bruksela ma wiele do zaoferowania, niezależnie od pogody. Spacer po średniowiecznym centrum i delektowanie się goframi lub frytkami w podróży jest ulubionym zajęciem mieszkańców i turystów. Mijając {{Znacznik|Giełda Papierów Wartościowych|50.84795|4.35041|typ=atrakcja}}'''Giełdę Papierów Wartościowych''', usiądź na schodach wraz z mieszkańcami i porozmawiaj. Miej oko na fototapety z komiksami, z których można odkryć 43 różne w całym mieście! Osoby zafascynowane komiksem mogą rozważyć wizytę w Muzeum Figurek lub Muzeum Marca Sleena. Brukselę można również zwiedzać z podziemia przez {{Znacznik|Muzeum Kanalizacji|50.851957|4.34266|typ=atrakcja}}'''Muzeum Kanalizacji''', poznając historię miasta podczas spaceru pod ruchliwym ruchem ulicznym.

[[Plik:Brussels_Mini_Europe.jpg|thumb|left|Replika ratusza w skali Mini Europe]]
Jeśli pogoda na to pozwala, zdecydowanie zaleca się spacer po {{Znacznik|Park Ter Kameren|50.803056|4.381111|typ=natura}}'''parku Ter Kameren''' lub nawet po lesie Sonian, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa. {{Znacznik|Park Cinquantenaire|50.840556|4.392778|typ=natura}}'''Park Cinquantenaire''' znajduje się bliżej centrum miasta, a wspinanie się po niezliczonych schodach na szczyt jego łuku (wejście przez Muzeum Historii Wojskowości) jest warte wysiłku, aby uzyskać fantastyczny widok na europejską dzielnicę miasta. Mniej intensywną fizycznie alternatywą dla zwiedzania zabytków Brukseli jest wizyta w {{Znacznik|Mini Europe|50.894|4.339|typ=atrakcja}}'''Mini Europe''' na płaskowyżu Heysel na północy, parku z makietami wielu kultowych europejskich budynków i funkcji. Latem zjazd tyrolką ze szczytu Atomium to niezapomniane przeżycie dla zagorzałych poszukiwaczy mocnych wrażeń!

Konfrontacja z deszczem w wilgotnym klimacie Brukseli nie jest powodem do rozpaczy. Jeśli żadne z 80 muzeów nie byłoby interesujące, alternatywą dla wnętrza może być wizyta w {{Znacznik|Planetarium|50.893414|4.337314|typ=atrakcja}}'''Planetarium ''' lub obejrzenie filmu akcji w 4D w wielkim kompleksie kinowym {{Znacznik|Kinepolis|50.893942|4.342162|typ=atrakcja}}'''Kinepolis'''. Dla bardziej żądnych przygód fanów wody Nemo 33 oferuje wyzwanie nurkowe w drugim najgłębszym na świecie krytym basenie z podgrzewaną wodą na 34,5 metra (113 stóp) i 30°C (86°F).

Jeśli wolisz zanurzyć się w lokalnej kulturze, wypróbuj jedną z gier ucieczki do pokoju o tematyce brukselskiej {{Znacznik|Enygma|50.84447|4.35523|typ=atrakcja}}'''Enygma''' w pobliżu centrum miasta i zagadnij wyjście w ciągu godziny. Dla miłośników Brukseli wiele kulinarnych przysmaków, po warsztacie warzenia piwa czy pieczenia gofrów to smaczne zajęcia na popołudnie, w pojedynkę lub w grupie. Aby być na bieżąco z tym, co się dzieje, kup lokalną, bezpłatną gazetę miejską ''Zone 02''. Innym dobrym, bezpłatnym dziennikiem z ofertami jest ''Agenda'', który jest dystrybuowany wraz z niderlandzkojęzycznym tygodnikiem ''Brussel Deze Week'' i ma tę wyraźną zaletę, że jest opublikowane w trzech językach (angielskim, holenderskim, francuskim). Można je znaleźć w wielu kawiarniach i restauracjach w całym mieście.

'''Piłka nożna''': męska narodowa drużyna piłki nożnej gra na stadionie króla Baudouina w Heysel. W pierwszej lidze A, najwyższej ligi grają dwa brukselskie kluby: RSC Anderlecht w dzielnicy Anderlecht i Union SG w lesie.

== Zakupy ==
[[Plik:Galeries Saint Hubert.jpg|thumb|Galeries Saint Hubert]]
[[Plik:Chocolate Boutique.JPG|thumb|Czekolada!]]
Bardzo niewiele sklepów w Brukseli jest otwartych przed 10:00, a większość jest otwarta około 10:30-11:00. Wiele sklepów jest zamkniętych w niedzielę i poniedziałek.

=== Belgijskie specjały ===
==== Piwo ====
* '''[https://beermania.be/ Beer Mania]''', 174-176 Chausse de Wavre-Waversesteenweg, Ixelles/Elsene. Twierdzi, że ma zapas ponad 400 piw, ale został opanowany przez turystów piwnych. Asortyment jest obszerny, ale dość drogi w porównaniu do GB, Delhaize czy Carrefour. Piwna Mania to świetne miejsce, by poznać niecodzienne piwa. 
* '''GB/Carrefour'''. Oddziały w całym mieście oferują szeroką gamę piw, w tym prawie wszystkie piwa trapistów. Wybór zależy od sklepu. GB w Grand Place ma duży wybór i oferuje ceny, które stanowią około jednej trzeciej cen w sklepach turystycznych. 
* '''Delhaize'''. Podobny do GB/Carrefour, ale odrobinę droższy. 
* '''Match'''. Kolejny sklep podobny do GB/Carrefour, ale ma więcej niezwykłych belgijskich piw, w tym Delirium. 
* '''[https://www.cora.be/home Cora]'''. Dwa bardzo duże supermarkety na obrzeżach Brukseli. Mają znacznie większy wybór piw niż Carrefour / Delhaize / Match i kilka bardzo ładnych pudełek na prezenty, ale nadal z rozsądnymi cenami w supermarkecie

==== Czekolada ====
* '''[https://www.leonidas.com/gb_en Leonidas]''' (''oddziały w całym mieście''). bardzo popularny wśród mieszkańców. Niedrogi i dobrej jakości, w cenie 6,95 € za 250 g (8,8 uncji). 
* '''[https://www.neuhauschocolates.com/en_BE/home Neuhaus]''' (''oddziały w całym mieście''). Trochę droższy niż Leonidas i trochę wyższa jakość. Bardzo popularny również wśród mieszkańców. Można również uzyskać dobre rabaty, kupując bezpośrednio w sklepie poza fabryką (Postweg 2, 1602 Vlezenbeek, tel: +32 2 568-23-10), który znajduje się na obrzeżach Brukseli, w niewielkiej odległości odejść od stacji metra Erasme/Erasmus. Ceny mogą spaść nawet do 10 euro za kilogram, jednak tylko produkty, które są wyraźnie oznaczone jako mające obniżoną cenę, są warte podróży, inne produkty mają dokładnie taką samą cenę jak w lokalnych sklepach. 
* '''[https://www.mary.be/ Mary]''' (''oddziały w całym mieście''). Doskonałe ręcznie robione czekoladki, w tym sklepie pochodzącym z 1919 roku. 
* '''[https://www.passionchocolat.be/fr Passion Chocolat]''', 2/4 Rue Bodenbroek, także 20 Avenue Louis Gribaumont. Pyszne czekoladki i często oferują darmowe próbki 1-2 czekoladek ze swojej kolekcji. 
* '''[https://eu.marcolini.com/en/ Marcolini]''', 39 Place du Grand Sablon-Grote Zavel Plein. Prawdopodobnie najlepsze belgijskie czekoladki i odpowiednio wycenione. Produkty specyficzne dla danego kraju są trudne do znalezienia i warte swojej ceny. 
* '''Wittamer''', 6-12-13 Place du Grand Sablon-Grote Zavel Plein. Kolejny doskonały producent czekolady, z wyborem makaroników i ciast. Mogą jednak nalegać na zakup czekoladek o wadze co najmniej 100g. 
* '''Chocopolis''', 81 Rue du Marché aux Herbes-Grasmarkt (''między Grand Place a Dworcem Centralnym''). Weź i wybierz swój ulubiony rodzaj czekoladek, wszystko w rozsądnych cenach. 
* '''Maison Renardy''', 17 Rue de Dublinstraat, ☏ +32 2 514-30-17. Świetny butikowy sklep z pyszną czekoladą i miłą obsługą. Zatrzymaj się na filiżankę herbaty lub kawy i zdobądź jedną z ich czekoladek za darmo do herbaty. Nadal dziobać? Możesz zabrać do domu całe pudło. edytować
* '''Godiva''' (''oddziały w całym mieście''). Niezbyt popularny i dość drogi. 
* '''Tabliczki czekolady'''. Dla oszczędnych można kupić 100-200 gramowych tabliczek czekolady w sklepach spożywczych za około 1 euro za sztukę. Dobrymi markami do kupienia są Côte-d'Or i Jacques, oba są belgijskie.

==== Koronki ====
* '''Belgijska Koronka'''. Wśród najlepszych na świecie. Kilka sklepów znajduje się na Grand Place-Grote Markt. Uważaj na niektóre sklepy, które sprzedają belgijską koronkę, mimo że produkcja została zlecona za granicą. Zapytaj o kraj pochodzenia, jeśli kupujesz w okolicy Grand Place.

== Gastronomia ==
{{infobox|Czekolada do upadłego|Bruksela jest pełna czekoladek, ale największą przyjemnością dla czekoladoholików jest Place du Grand Sablon-Grote Zavel Plein, gdzie znajdziesz trzy sklepy sprzedające jedne z najlepszych czekolad na świecie: '''Neuhaus''', '''Pierre Marcolini''' i '''Wittamer'''. Każdy sklep ma swoją własną specjalność: ciasta i lody na wynos Pierre'a Marcoliniego to powody do pokusy, a Wittamer jako jedyny ma kawiarnię na miejscu i sprzedaje również najlepszą gorącą czekoladę. '''Passion Chocolat''' (20 Rue Vanderlindenstraat) jest nieco na uboczu, ale warto odwiedzić rzemieślniczą czekoladę, a przy wejściu można spróbować jej wielu za darmo.}}
W Brukseli jest mnóstwo dobrego jedzenia. Większość ludzi koncentruje się na trzech klasykach: '''małżach''' (''mule'' po francusku i ''mosselen'' po holendersku), '''frytkach''' (''frites'' po francusku i ''frieten'' po holendersku) i '''czekoladzie'''. Kilka bardziej ryzykownych dań brukselskich to ''anguilles au vert/paling in 't groen'' (węgorze rzeczne w zielonym sosie), klopsiki mięsne w sosie pomidorowym, ''stomp'' (tłuczone warzywa i ziemniaki) i ''turbot waterzooi'' (turbot rybny w sosie śmietanowo-jajecznym)). Na deser spróbuj belgijskiego '''gofra''' (''wafel'' po holendersku i ''gauffre'' po francusku), dostępny również w kwadratowej wersji brukselskiej posypanej cukrem pudrem oraz do wyboru banany, bita śmietana i wiele innych dodatków. Chociaż wielu preferuje okrągłą, karmelizowaną wersję z [[Liège]].

Kwestia, który zakład serwuje najlepsze '''frytki''' (znane lokalnie jako ''fritkots'' w języku niderlandzkim i „friterie” w języku francuskim) pozostaje przedmiotem gorącej debaty. Niektórzy twierdzą, że najlepsze frytki w Brukseli serwowane są we fritkot w pobliżu Barriere de Saint-Gilles, podczas gdy inni bronią St-Josse's Martin (Place Saint-Josse/Sint-Joostplein) jako głównego dostawcy autentycznej brukselskiej fryty, tak jak inni twierdzą, że Antoine (Place Jourdan/Jourdanplein) pozostaje królem lokalnego narybku francuskiego. Bez względu na to, w którym fritkot jesteś, staraj się być odważny i zjedz coś innego niż ketchup lub majonez na swoich frytkach. Z wyboru dziwacznych sosów, których nigdy wcześniej nie widziałeś, &quot;andalouse&quot; jest prawdopodobnie najbardziej popularny wśród mieszkańców.

'''Wegetarianie''' mogą znaleźć przynajmniej jedną pozycję w menu w wielu, choć nie we wszystkich, zwykłych restauracjach. '''Weganie''' będą mieli trudniej, podczas gdy inicjatywa Veganizer BXL chce poszerzyć swoje możliwości, najlepiej udać się do restauracji wegetariańsko-wegańskich.

Sprawdź ceny artykułów spożywczych przed złożeniem zamówienia, zwłaszcza gdy kelnerzy dokonują wyboru za Ciebie. Według doniesień turyści muszą zapłacić do 7 euro za litr wody gazowanej, która w lokalnych sklepach kosztuje mniej niż 0,70 euro.

Uważaj również na „włoskie ulice restauracyjne” w dzielnicach turystycznych i handlowych. Ulice te są usiane małymi włoskimi restauracjami, niektóre oferują „posiłki z 3 dań” za 12 lub 13 euro. Wszystkie są prowadzone przez zaledwie kilku właścicieli sklepów i serwują nieapetyczną żywność zakupioną w sklepie. Nie będą „obejmować usługi”, jak to robi większość restauracji w Brukseli, a wielu turystów zgłosiło, że zostali tu oszukani, zwłaszcza jeśli nie płacą dokładną zmianą. Częstą praktyką jest przedstawianie menu, w którym ceny nie są zbliżone do tych, które są reklamowane w oknach. Pamiętaj, aby przed złożeniem zamówienia zapytać, dlaczego istnieje taka różnica w cenie i nie wahaj się odejść, jeśli nie zgadzasz się z ceną. Jeśli zaoferowano ci napój i już popiłeś ze szklanki przed otrzymaniem menu (jak to często bywa), po prostu zapłać za niego i wyjdź.

[[Plik:RueDesBouchers.JPG|thumb|Rue des Bouchers-Beenhouwerstraat, tętniąca życiem w sobotni wieczór]]

Gauntlet restauracji turystycznej w Brukseli można znaleźć przy Rue des Bouchers-Beenhouwerstraat, na północ od Grand Place. Miejsce ma złą reputację, ponieważ kelnerzy narzucają się przechodniom, próbując zwabić klientów do swojej restauracji. Władze są tego świadome i starają się podjąć działania. Niektóre restauracje mogą również kusić tanimi cenami za menu, ale gdy siedzisz, pozycja w menu akurat jest niedostępna i jesteś zmuszony zaakceptować inne, zauważalnie droższe danie. Często zawyżona cena win zrekompensuje również atrakcyjne menu. Wiedząc o tym jednak, możesz być w stanie wynegocjować lepszą ofertę przed wejściem.

== Picie ==
[[Plik:Cantillon tasting.jpg|thumb|upright|Degustacja Gueuze w browarze Cantillon]]
Belgia jest dla piwa tym, czym Francja jest dla wina: jest domem dla jednej z największych tradycji piwnych na świecie, a Bruksela jest doskonałym miejscem do spróbowania szerokiej gamy oferowanych odmian. Typowe piwa brukselskie to ''gueuze'' (raczej kwaśne) i ''kriek'' (raczej słodkie, oparte na wiśniach).

We wszystkich barach obowiązuje zakaz palenia. Dozwolone jest palenie na częściach zewnętrznych, które wiele barów instaluje na ulicy w cieplejszych miesiącach.

Specjalnym napojem występującym tylko w Brukseli jest „half-en-half” („pół na pół”). To mieszanka białego wina i szampana.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ceny hoteli w Brukseli mogą się znacznie różnić (szczególnie na górnym końcu) w zależności od tego, ile grubiań z UE przebywa w mieście. Dobre oferty są często dostępne w weekendy i latem, kiedy biurokraci uciekają na wakacje.

Jeśli zatrzymujesz się w Brukseli na weekend (i nie boisz się 20-minutowego spaceru) to warto poszukać hotelu w Dzielnicy Europejskiej. Nastawione one są na gości biznesowych i w weekendy często obowiązują promocyjne ceny, również w 5-gwiazdkowych. Do zabytkowego centrum można dojść pieszo lub dojechać komunikacją miejską.

* [http://www.turez.pl/hotele-bruksela/ Rezerwacja Hoteli w Brukseli po polsku]

=== Oszczędnie ===
* {{Listing|type=sleep|name = Hostel Van Gogh|adres = Rue Traversière/Dwarsstraat, 8, 1210 Bruxelles/Brussel|telefon = (+32) 2 217 01 58|www = http://www.chab.be|price = 18-33 euro za pierwszą noc, oraz 14-29 euro za kolejne noce. W cenę wliczone jest śniadanie}} &lt;span&gt;(+32) 2 217 01 58. 18-33 euro za pierwszą noc, oraz 14-29 euro za kolejne noce. W cenę wliczone jest śniadanie. &lt;/span&gt;

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===
* '''Hotel Amigo''', Rue de l’Amigo/Amigostraat, Tel: +32 2 547 4747 [http://www.hotelamigo.com] – chyba najlepszy adres w mieście, minutę od Grand Place/Grote Markt i Manneken Pis, ceny od 800 PLN za noc

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==
[[Plik:Comic Mural Tintin, Hergé, Brussels.jpg|thumb|Szanse na udział w thrillerze szpiegowskim są niewielkie]]
Może to być szokiem dla niewtajemniczonych, ale Bruksela coraz częściej ma do czynienia z reputacją miasta raczej niebezpiecznego lub niespokojnego według standardów zachodnioeuropejskich. Jest to jednak coś, co niestety zostało nadęte przez media i „pocztę pantoflową”; w rzeczywistości bezpieczeństwo Brukseli jest na równi z większością głównych stolic europejskich, choć z rzadko spotykaną w Europie nierówną dystrybucją.

=== Obszary, na które należy uważać ===
Ogólnie rzecz biorąc, jest mało prawdopodobne, aby turyści napotkali wiele problemów związanych z bezpieczeństwem w centrum miasta oraz w znacznej części wschodniej, południowej i północno-zachodniej Brukseli (o ile zostaną podjęte podstawowe środki ostrożności). Z drugiej strony wiele dzielnic ma reputację przestępczości i upadku, choć większość podróżnych raczej ich nie odwiedzi. Pamiętaj, że (subiektywne) bezpieczeństwo obszaru może zmieniać się niezwykle szybko w Brukseli, więc wiedz, dokąd jedziesz, robiąc to w nocy i poza centrum miasta. Zapytaj miejscowego o radę, jeśli to możliwe. Jest to szczególnie istotne dla obszarów takich jak Saint-Gilles (zwłaszcza w pobliżu stacji Brussel-Zuid/Bruxelles-midi), Matongé, Anneessens (wokół Place Fontainas), Molenbeek (obok kanału), Schaerbeek i Marolles.

[https://www.eupedia.com/belgium/map_disadvantaged_neighbourhoods_brussels.shtml Ta mapa] wskazuje mniej atrakcyjne i zachęcające obszary (na czerwono), chociaż atrakcyjność i subiektywne bezpieczeństwo obszaru może szybko zmieniać się ulica po ulicy. Pozornie bezpieczna ulica może znajdować się tuż obok nierównego terenu i na odwrót.

=== Kradzież kieszonkowa ===
Kradzież kieszonkowa jest zdecydowanie najbardziej prawdopodobnym problemem, z jakim spotkasz się w Brukseli, a miasto często zajmuje wysokie miejsce w europejskich standardach. Kradzież kieszonkowa została zgłoszona w prawie każdej dzielnicy Brukseli. Aktywność ta jest najczęściej prowadzona przez zespoły w zatłoczonych obszarach turystycznych, na stacjach kolejowych i metra oraz w parkach (nawet w ciągu dnia). Ci, którzy popełniają te drobne przestępstwa, są naprawdę profesjonalistami. Dlatego jak zwykle lepiej nie pokazywać niepotrzebnie kosztowności w miejscach publicznych, zwłaszcza patrząc jako turysta.

=== Parki ===
W okolicach ''Parc de Bruxelles/Warandepark'', pomiędzy Pałacem Królewskim a belgijskim parlamentem, przestępcy są znani z tego, że grożą swoim ofiarom przemocą. Jeśli zostaniesz okradziony, tuż przy bramie przed belgijskim parlamentem znajduje się posterunek policji (po prawej stronie przy wychodzeniu z parku, ukryty w krzakach), gdzie pomogą ci doświadczeni policjanci. Większość z nich dobrze mówi po francusku, holendersku i angielsku.

Parc du Cinquantenaire zyskał reputację jako magnes przyciągający nocne napaści na kobiety.

Większość dużych parków nie ma żadnego (wystarczającego) oświetlenia. Przykładami są te wokół Atomium (parki Laeken i Osseghem) oraz Bois de La Cambre/Ter Kamerenbos. Chociaż w większości są po prostu opuszczone w nocy, zawsze lepiej być ostrożnym; Laeken i Osseghem znajdują się w pobliżu niepewnych obszarów, podczas gdy Bois de la Cambre ma historię ciężkich ataków.

Parc Maximilien/Maximiliaanpark (na zachód od Dworca Północnego) znajduje się w pobliżu Urzędu Imigracyjnego i jest często wykorzystywany przez migrantów do spędzenia nocy w oczekiwaniu na wniosek o azyl, przeprowadzce do innego kraju lub z różnych powodów. Jest mało prawdopodobne, żeby wędrował tam turysta, ale i tak lepiej tego unikać.

=== Stacje kolejowe ===
* Okolice bezpośrednio otaczające stację kolejową Brussels Midi-Zuid należą do najbiedniejszych w mieście: nie zaleca się wędrowania tam samotnie w nocy. Stacja jest jednym z największych hotspotów kieszonkowych w Europie.
* To samo dotyczy stacji kolejowej Nord-Noord; nie zapuszczaj się zbyt daleko od Dzielnicy Północnej (dzielnicy biznesowej otaczającej stację Nord-Noord), ponieważ w pobliżu znajduje się kilka nierównych obszarów, w tym dzielnica czerwonych latarni w mieście.
* Dworzec Centralny w Brukseli jest również popularnym miejscem kradzieży kieszonkowych. Wokół stacji jest też wielu bezdomnych żebrzących, ale rzadko w agresywny sposób.

=== Różnorodne ===
* Podobnie jak w [[Paryż]]u czy [[Berlin]]ie, osoby wyznania mojżeszowego powinny dwa razy się zastanowić, zanim założą rozpoznawalne symbole.
* Będąc bardzo międzynarodowym miastem, Bruksela jest domem dla ludzi ze wszystkich środowisk. Podczas gdy większość ludzi jest otwarta i uprzejma, niektórzy nie przyzwyczaili się do „internacjonalizacji” Brukseli. W związku z tym mogą się zdarzyć przypadkowe akty rasizmu.
* Chociaż nie tak częste jak kradzieże kieszonkowe, napady zdarzają się w niektórych częściach Brukseli, a mianowicie w Molenbeek.
* Belgowie mają tendencję do słabej jazdy, a w przypadku Brukseli jest to podwójne. Zawsze rozglądaj się przed przejściem i powstrzymuj się od spacerów.
* Podobnie jak kierowcy, rowerzyści w Brukseli mają tendencję do anarchii, często ignorują przepisy ruchu drogowego i są agresywni wobec samochodów. Ilekroć zobaczysz kogoś na rowerze, zatrzymaj się, pozwól mu przejść i nie kłóć się pod żadnym pozorem.
* Niegdyś praktycznie niesłychane strajki (głównie powodowane przez kierowców autobusów i metra) oraz zamieszki stały się w Brukseli na porządku dziennym. Zwykle są spokojne, ale uważaj, czy sprawy zaczynają się nagrzewać.
* Ponieważ Belgia jest krainą piw, w Brukseli należy spodziewać się pijackich zachowań, zwłaszcza gdy odbywają się mecze piłki nożnej, w weekendy i w niektóre święta (Dzień Świętego Patryka, Święto Narodowe itp.). Po prostu miej oko i powinieneś być w porządku.
* Avenue Louise, jedna z najsłynniejszych ulic w Brukseli, jest w nocy głównym miejscem prostytucji.

== Zdrowie ==
W Brukseli istnieje niewiele zagrożeń dla zdrowia. Woda z kranu w Brukseli i większości pozostałych części kraju nadaje się do picia i jest tak zdrowa jak butelkowana woda mineralna. Z drugiej strony fontanny i studnie nie nadają się do spożycia przez ludzi. Latem kleszcze są rutynowo spotykane w parkach i wiadomo, że przenoszą boreliozę, która może być śmiertelna, jeśli nie jest leczona. Jeśli zauważysz na skórze różowe lub czerwone kręgi po spacerze w lasach lub parkach, możesz zostać zarażony i powinieneś natychmiast zwrócić się o pomoc medyczną.

* Dr Colignon - Deom / Pascale''', Rue de Flandre 74, 1000 Bruksela, ☏ +32 2 502 86 84. Śr 08:00–10:00, 14:00-16:00 T 10:30–12:00, 16: 00-19:00 K 08:30–10:00, Sb 10:00–12:00. Medycyna ogólna. 
* '''Dr Bulduk Aynur i dr Bulduk Sennur''', Rue Royale 231, 1210 Saint-Josse-ten-Noode, ☏ +32 2 229 01 77. 10:30-17:30. Medycyna ogólna. 
* '''Lambillotte Anne-Catherine''', Avenue de la Liberté 103, 1080 Molenbeek-Saint-Jean, ☏ +32 2 414 72 97. Medycyna ogólna. 
* '''Gigante Rosa''', Rue de Laeken 14, 1000 Bruksela, ☏ +32 2 219 53 65. 08:00-17:00. Dentysta.  
* '''Centrum Leczenia Stomatologicznego – Dentysta Bruksela''', Rue de la Loi 235, 1040 Bruxelles, ☏ +32 2 3210432. 09:00-19:00. Dentysta.  
* '''Fourneau Xavier''', Drève de Rivieren 235, 1083 Ganshoren, ☏ +32 2 426 74 77. Fizjoterapia. 
* '''Bamps Emilie''', Square Docteur Jean Jolly 4, 1040 Etterbeek, ☏ +32 485 39 33 43, info@kinebamps.be. Fizjoterapia. 
* '''Sage-femme à domicile''', Rue des Hippocampes 5, 1080 Bruksela, ☏ +32 484 17 55 31. 24h/24. Położna. 
* '''Agathe Roullin''', Avenue de la Couronne 458, 1050 Ixelles, ☏ +32 491 64 30 62. 24h/24. Położna. 
'''Zaopatrzenie medyczne''' można nabyć w aptekach:

* '''Pharmacie Stibbe''', Avenue Charles-Quint 73a, 1082 Ganshoren, ☏ +32 2 425 15 83. 8:30-19:00. Apteka.  
* '''Pharmacie de la Cour''', Rue de la Science 5, 1000 Bruksela, ☏ +32 2 230 08 92. 8:00-18:00. Apteka. 
* '''Pharmacie Hankar''', Waversesteenweg 1130, 1160 Oudergem, ☏ +32 2 627 70 14. 8:30-18:25. Apteka.

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://international.brussels/?lang=en Brussels International]''' (''Brussels Info Place''), Rue Royale/Koningsstraat 2, ☏ +32 2 513-89-40, tourism@brusselsinternational.be. 10:00-18:00. 
* '''[https://international.brussels/ Brussels International]''' (''Turystyka i Kongres''), Ratusz Grand-Place, ☏ +32 2 513-89-40, faks: +32 2 513-83-20, tourism@brusselsinternational.be. 09:00-18:00; Niedziele: zima 10:00-14:00, 1 stycznia nieczynne. Znajduje się w ratuszu i zwykle jest zatłoczony. Sprzedaje kilka książeczek lub kart rabatowych, takich jak karta brukselska i jednodniowe karnety na transport publiczny 
* '''Brussels International''' (''stacja Midi/Zuid'') (hala centralna). Zima: Pn-Cz 08:00-17:00, Pt 08:00-20:00, Sob 09:00-18:00, Nd i święta 09:00-14:90; Lato: sob.-czw. 08:00-20:00, piątek 08:00-20:00. 
* '''Brussels International''' (''lotnisko w Brukseli''), hala przylotów. 08:00-21:00.

Najbardziej poczytnym magazynem w języku angielskim jest ''The Bulletin'', który oprócz wiadomości z Belgii i UE oferuje również artykuły o sztuce i stylu życia, a także szczegółowe informacje o wydarzeniach i przewodnik telewizyjny.

=== Ćwiczenia ===
* '''[http://www.fitnesspalace.be/ Fitness Palace]''', Rogier van der Weydenstraat 3 (''Zuidpaleis (Palais du Midi)''), ☏ +32 2 5132616, info@fitnesspalace.be. 10:30-22:00. 8 € karnetu dziennego, 6 € poza szczytem.

== Porady ==

== Gdzie dalej ==
Odwiedź następujące belgijskie miasteczka i miasta, wszystkie w odległości dwóch godzin jazdy od Brukseli:

* '''[[Kraainem]]''' - Graniczy z Brukselą na wschodzie. Architektura od XVI do XVIII wieku, ciekawa przede wszystkim dla miłośników historii i architektury.
* '''[[Tervuren]]''' - na południowy wschód od Brukseli, na obrzeżach Lasu Sonian, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
* '''[[Waterloo]]''' - około 15 km (9 mil) na południe od Brukseli. Odwiedź miejsce, w którym Wellington i Bluecher zmierzyli się z Napoleonem w ostatecznej bitwie, która na zawsze zmieniła oblicze Europy. Dalej na południe nie przegap opactwa Villers-la-Ville.
* '''[[Sint-Pieters-Leeuw]]''' - około 10 km (6 mil) na południe od Brukseli. Odwiedź rezerwat przyrody z bydłem Galloway (nie zimą), tak blisko Brukseli?
* '''[[Mechelen]]''' - około 35 km (22 mil) na północny wschód od Brukseli.
* '''[[Leuven]]''' - około 30 km (19 mil) na wschód od Brukseli.
* '''[[Antwerpia]]''' - około 55 km (34 mil) na północ od Brukseli.
* '''[[Sint-Niklaas]]''' - około 45 km (28 mil) na północny zachód od Brukseli.
* '''[[Brugia]]''' - około 100 km (62 mil) na północny zachód od Brukseli.
* '''[[Charleroi]]''' - około 60 km (37 mil) na południe od Brukseli.
* '''[[Gandawa]]''' - około 60 km (37 mil) na północny zachód od Brukseli.
* '''[[Namur]]''' - około 60 km (37 mil) na południowy wschód od Brukseli.
* '''[[Tournai]]''' - około 90 km (56 mil) na zachód od Brukseli.
* '''[[Mons]]''' - około 70 km (43 mil) na południe od Brukseli.

Istnieje również kilka miast po drugiej stronie granicy z [[Holandia|Holandią]], które znajdują się bardzo blisko i w odległości łatwej jednodniowej wycieczki z Brukseli. Są bardzo popularne wśród Belgów (szczególnie w niedziele, ponieważ wszystkie sklepy i supermarkety są otwarte w tych holenderskich miejscowościach przygranicznych):

* '''[[Hulst]]''' - około 60 km na północny zachód od Brukseli, niedaleko Antwerpii. Urocze, dobrze zachowane historyczne ufortyfikowane miasto zaledwie 3 km od granicy z Holandią we Flandrii Zeelandzkiej. Mury obronne otaczające stare miasto i bramy miejskie są nadal całkowicie nienaruszone. Prawdopodobnie „najbardziej flamandzkie” miasto w Holandii, z ciekawą mieszaną atmosferą belgijską i holenderską. Hulst jest najbliższym i największym z tych miejsc i ma najwięcej możliwości robienia zakupów. Posiada również plażę na Westerschelde, znaną jako &quot;Ibiza na Skale&quot;.
* '''[[Sluis]]''' - Również we Flandrii Zelandzkiej, zaledwie 1 km od granicy belgijskiej i 100 km od Brukseli. Bardzo blisko belgijskiego wybrzeża (8 km od [[Knokke-Heist]]). Kolejne urocze historyczne miasto z wiatrakiem w centrum miasta.
* '''[[Baarle]]''' - około 100 km na północny wschód od Brukseli. Bardzo ciekawe miejsce, ponieważ jest to belgijska enklawa na terytorium Holandii, a wieś dzieli się na część belgijską (Baarle-Hertog) i holenderską (Baarle-Nassau). Sytuacja graniczna jest bardzo złożona, czasami przebiega przez domy i sklepy, a fragmenty terytorium B i NL mieszają się w mylący patchwork.
Możesz również dostać się z Brukseli do któregokolwiek z następujących „zagranicznych” miast w ciągu kilku godzin bez użycia samolotu:

[[Amsterdam]]/[[Rotterdam]]/[[Haga]]/[[Utrecht]] (pociąg lub samochód), [[Luksemburg]] (samochód lub pociąg), [[Paryż]] (pociąg - dłużej samochodem), [[Londyn]] (pociągiem), [[Akwizgran]] (pociąg lub samochód), [[Maastricht]] (jedna godzina pociągiem) [[Lille]] (mniej niż godzina pociągiem lub samochodem), [[Kolonia]]/[[Bonn]] (pociąg lub samochód), [[Frankfurt nad Menem|Frankfurt]] (pociąg - dłużej samochodem)

{{Jest w|Belgia}}

[[Kategoria:Belgia]]</text>
      <sha1>5zn59jja8gaidnxsiq8gm958wz1tk5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brześć</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2469</id>
    <revision>
      <id>157426</id>
      <parentid>138519</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:14:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9327" sha1="eccm1kvdvphbqrf9i4wekxb4t13hif9" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Brześć
 |nazwa oryginalna = Брэст
 |widok            = Brest Montage (2017).jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coat of Arms of Brest, Belarus.svg
 |mapa             = Brest-pos.jpg
 |państwo = [[Białoruś]]
 |region = [[Obwód brzeski]]
 |powierzchnia = 72,9
 |prefiks = +375 162
 |www = www.brest.by
|lud=339 700 (2020)}}
'''Brześć''' (biał. Брэст, ros. Брест) – miasto na [[Białoruś|Białorusi]], na [[Polesie|Polesiu]], nad Bugiem, u ujścia Muchawca, stolica [[Obwód brzeski|obwodu brzeskiego]] i centrum administracyjne rejonu brzeskiego.
[[Plik:Brest Brest Fortress Kholm Gate 9209 2150.jpg|mały|Brama do twierdzy brzeskiej]]
[[Plik:Алея да тэатра эстрады (галоўная алея) - panoramio.jpg|mały|Aleja w Parku 1 Maja]]

== Charakterystyka ==
Brześć to szóste pod względem liczby ludności, ponad 300-tysięczne miasto w Białorusi. Leży na zachodzie państwa, przy granicy z [[Polska|Polską]] - kilka kilometrów dalej znajduje się przejście graniczne w Terespolu. Czyni to z miasta ważny węzeł komunikacyjny, łączący Europę Wschodnią z Zachodem. Oprócz tego rozwija się tu przemysł maszynowy, drzewny, lekki i hutniczy. Poza przemysłem tętni tu życie kulturalne, a także rośnie znaczenie Brześcia jako ośrodka naukowego (kilkanaście szkół wyższych).

=== Historia ===
Brześć jest jedną z najstarszych miejscowości na Polesiu. W 1019 r. został zdobyty przez książąt kijowskich. W 1020 roku został zdobyty przez Bolesława I Chrobrego i włączony do Polski. Do XII wieku miasto zmieniało kilkukrotnie swoją przynależność, jednocześnie stając się mocno zróżnicowane demograficznie. W 1241 r. gród spalili Tatarzy. Około 1258 ziemie te przejął Wojsiełk - wielki książę litewski. Do czasu zawarcia sojuszu polsko-litewskiego Brześć dwukrotnie odbili polscy władcy m.in. Leszek Czarny. Za panowania Kazimierza Wielkiego gród odstąpiono Litwie, a po unii w Krewie w 1386 stał się częścią Korony Polskiej. 4 lata później Brześć uzyskał prawa miejskie.

W XV wieku miasto gościło kilkukrotnie ważnych władców, stając się miejscem zjazdów polsko-litewskich dostojników. W 1500 r. Brześć odparł atak 15 tysięcy Tatarów, podczas wojny litewsko-moskiewskiej. W 1554 król Zygmunt II August nadał miastu herb. W 1563 r. w Brześciu Mikołaj Radziwiłł Czarny wydał w języku polskim Biblię brzeską. W 1566 król Zygmunt August utworzył województwo brzeskie (brześciańskie) ze stolicą w Brześciu. Miasto powoli rozkwitało, a dla Rzeczypospolitej Obojga Narodów nastał złoty wiek.

W 1596 r. zawiązano unię brzeską, zrzeszającą wyznawców katolicyzmu i prawosławia na kilkaset lat. Miała ona częściowo złe skutki (oddała Cerkiew po zwierzchnictwo papieża), co odbiło się w przyszłości niechęcią do Polaków, wśród niektórych Litwinów i Rusinów. W 1648 Brześć zdobyli Kozacy, którzy zbuntowali się w powstaniu Chmielnickiego. Po jego stłumieniu podjęto decyzję o obwarowaniu miasta, czyniąc z niego jedną z największych fortec w tej części Europy. Niestety nieukończone prace budowlane przerwał potop szwedzki, doprowadzający do prawie zdemilitaryzowania Polesia. Osłabiona Litwa stała się miejscem masowych mordów ze strony Kozaków, którzy otrzymali swobodę działań od szwedzkich najeźdźców. Tępili oni m.in, katolickich kapłanów i szlachtę, będącą zwolennikami unii brzeskiej. Tymczasowy spokój zaprowadziły wojska Michała Radziwiłła. Po zakończeniu konfliktów rozpoczęto odbudowywanie twierdzy, które niestety przerwała armia moskiewska. W 1661 r. Polacy odbili Brześć.

Po III rozbiorze Polski w 1795 Brześć przypadł Imperium Rosyjskiemu. W 1833 roku imperator Mikołaj I Romanow nakazał budowę nowej twierdzy w Brześciu. Miał to być system fortyfikacji, trzymających w ryzach podbitą Polskę. Podczas realizacji projektu wyburzono zabytkową zabudowę miejską, oprócz kilku ważnych obiektów. W 1914 r. wybuchła pierwsza wojna światowa, która trwała 4 lata. W marcu 1918 w mieście podpisano pokój brzeski pomiędzy Imperium Rosyjskim i Cesarstwem Niemieckim. W trakcie działań wojennych Brześć nie odznaczył się większą wartością, a podczas odwrotu wojsk rosyjskich, został spalony, co zniszczyło ok. 80% całej zabudowy.

Po wojnie Brześć wraz z zachodnim Polesiem wszedł w skład Rzeczypospolitej Polskiej i stał się w 1921 stolicą województwa poleskiego. Wojewodą był m.in. Wacław Kostek-Biernacki. W 1930 w twierdzy brzeskiej przetrzymywano wielu więźniów opozycyjnych (m.in. Wincenty Witos, Wojciech Korfanty, Norbert Barlicki, Stanisław Dubois, Herman Lieberman), którzy za swoją działalność w Centrolewie stanęli przed sądem w słynnym procesie brzeskim. W 1931 miasto liczyło 48 431 mieszkańców. Brześć był wówczas piątym (po Lwowie, Wilnie, Stanisławowie i Grodnie) najludniejszym miastem spośród utraconych przez Polskę 14 lat później.
[[Plik:Brest2.JPG|mały|Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego]]
W dniach 14–17 września 1939 odbyła się obrona twierdzy, która po silnym ostrzale uległa armii III Rzeszy. Po podziale Polski obszar ten znalazł się w ZSRR. W 1941 r. Rosjanie zostali postawieni w ciężkiej sytuacji, ponieważ przeprowadzona operacja &quot;Barbarossa&quot;  pozostawiła garnizon w głębi frontu, bez pomocy z zewnątrz. Po 7 dniach odpierania ataku obrońcy poddali się. W czasie okupacji niemieckiej działało w mieście getto, a Niemcy wymordowali większość miejscowych Żydów w Bronnej Górze. Niemcy okupowali Brześć do lipca 1944, po czym rozpoczęła się ponowna okupacja radziecka.

Po II wojnie światowej Brześć wszedł w skład Białoruskiej SRR i stał się centrum administracyjnym obwodu brzeskiego. Miasto stało się jednym z największych ośrodków przemysłowych republiki, stacjonował w nim silny radziecki garnizon wojskowy, działało także najważniejsze z trzech przejść granicznych pomiędzy Polską a ZSRR. Liczba mieszkańców gwałtownie wzrastała. W latach 40. i 50. miały miejsce akcje przesiedleńcze Polaków z Brześcia na terytoria w nowych granicach Polski. Z Brześcia wyjechało 70,10% osób zarejestrowanych jako chętni do przesiedlenia, co stanowiło najwyższy odsetek na terenie Białoruskiej SRR.
[[Plik:St. Nikolai's Church - Brest - Belarus - 02 (27402278566).jpg|mały|Cerkiew Bracka (Cerkiew św. Mikołaja)]]

== Dojazd ==
[[Plik:Brest3.JPG|mały|Administracja obwodu brzeskiego]]

=== Samolotem ===
17 km od miasta, w wiosce Telmy znajduje się port lotniczy Brześć. Jest on jednym z największych w kraju. Pomimo tego nie ma wielu połączeń, a dolecieć tam można jedynie z [[Kaliningrad|Kaliningradu]], [[Burgas]] i [[Antalya|Antalyi]]. Lot z Polski jest więc niemożliwy, a wylot z przesiadką w Kaliningradzie jest nieekonomiczny.

=== Koleją ===
Znajduje się tu stacja kolejowa, Brześć jest kolejowym przejściem granicznym z [[Polska|Polską]].

=== Samochodem ===
Brześć jest ważnym węzłem drogowym. Przez północne obrzeża miasta przebiega droga magistralna M1, część trasy międzynarodowej E30 Cork – Omsk. W mieście znajdują się trzy przejścia graniczne, w tym dwa drogowe (Terespol-Brześć, Kukuryki-Kozłowiczy).

== Komunikacja ==
Komunikację miejską w Brześciu obsługują autobusy i trolejbusy.

== Warto zobaczyć ==

* Twierdza brzeska
* Cerkiew św. Mikołaja
* Cerkiew Św. Szymona Słupnika
* Sobór Zmartwychwstania Pańskiego
* Monaster św. Atanazego Brzeskiego
* Kościół Podwyższenia Krzyża
* Plac Włodzimierza Lenina
* Pomnik Tysiąclecia Brześcia
* Muzeum Obrony Twierdzy Brzeskiej
* Muzeum Techniki Kolejowej
* Muzeum Krajoznawcze

== Najbliższe okolice ==

* '''Neple''' - jest to wieś letniskowa położona w pobliżu ujścia rzeki Krzny do Bugu, na obszarze Parku Krajobrazowego „Podlaski Przełom Bugu”. Najważniejszymi obiektami w Neplach są kościół z XVIII wieku, dworek rodziny Niemcewiczów, zabytkowy kamienny krzyż i pomnikowy czołg T-34, który podobno jako pierwszy miał przejechać przez Bug i wyprzeć Niemców z Polski. Oprócz zabytków warto zobaczyć rezerwat przyrody Szwajcaria Podlaska, w którym oprócz licznych zakoli Bugu, możemy podziwiać poleskie bagna, łąki, lasy oraz nadrzeczne skarpy.
* '''Lebiedziew''' - ta niewielka wioska leży w okolicy Terespola, 18 km od centrum Brześcia. Jej główną atrakcją jest cmentarz tatarski z XVII wieku oraz fort &quot;L&quot;. Nekropolia stanowi przykład wielokulturowego dziedzictwa Polesia, w które wpisali się także muzułmańscy Tatarzy. Pasjonatów militariów z pewnością zaintryguje opuszczony fort, dawniej wchodzący w skład twierdzy brzeskiej. Obiekt powstał w 1897 r. i jest dobrze wkomponowany w teren, dlatego samo jego szukanie może być atrakcją. Zainteresowani mogą także odwiedzić cmentarz prawosławny czy drugi fort, położony w wiosce Polatycze.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Obwód_brzeski}}

[[Kategoria:Białoruś]]</text>
      <sha1>eccm1kvdvphbqrf9i4wekxb4t13hif9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tarnów</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2527</id>
    <revision>
      <id>157428</id>
      <parentid>157369</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49417" sha1="5djo3mdjbb30o3tvgi3mryvylxg8gs5" xml:space="preserve">{{Top-banner|Tarnow_City_Hall_Tower_view.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tarnów
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage of views of Tarnow.png
 |opis             = 
 |herb             = POL Tarnów COA.svg
 |mapa             = POL Tarnów map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo małopolskie]]
 |powierzchnia     = 72,38
 |wysokość         = 
 |prefiks          = (+48) 14
 |kod pocztowy     = od 33-100&lt;br&gt;do 33-110
 |www              = www.tarnow.pl
}}
'''Tarnów''' – miasto w południowej [[Polska|Polsce]] w [[Województwo małopolskie|województwie małopolskim]], leżące nad rzeką Białą, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 roku stał się ważnym ośrodkiem w regionie.
{{W Wikipedii|Tarnów}}

== Charakterystyka ==
Tarnów leży przy ujściu Białej do Dunajca, na styku dwóch krain geograficznych: Pogórza Ciężkowicko-Rożnowskiego i Kotliny Sandomierskiej. Liczy ok. 100 tysięcy mieszkańców, jest drugim pod względem liczby ludności miastem w województwie małopolskim. Uchodzi za jedno z najcieplejszych miast w Polsce, bywa nazywany polskim biegunem ciepła.

=== Historia ===
[[Plik:Fragment przedmurza z basteją w Tarnowie.jpg|mały|[[w:Basteja_w_Tarnowie|Basteja w Tarnowie]]]]
{{W Wikipedii|Historia Tarnowa}}
Tarnów został lokowany na prawie magdeburskim na mocy dokumentu kancelarii królewskiej Władysława Łokietka z 7 marca 1330. Inicjatorem utworzenia miasta i zarazem pierwszym właścicielem był [[w:Spycimir_Leliwita|Spycimir Leliwita]] herbu Leliwa, wojewoda krakowski. W latach 1328–1331 na wzgórzu w sąsiedztwie miasta wybudował zamek, siedzibę rodu Tarnowskich. Tarnów był miastem prywatnym, jego właścicielami byli przedstawiciele m. in. rodów Tarnowskich, Ostrogskich, a na samym końcu Sanguszków. Podstawą rozwoju Tarnowa było korzystne położenie na skrzyżowaniu szlaku handlowego biegnącego z zachodu na wschód ze szlakiem prowadzącym z południa na północ. Rozkwit miasta miał miejsce w XVI wieku, zwłaszcza za czasów [[w:Jan_Amor_Tarnowski|Jana Tarnowskiego]], hetmana wielkiego koronnego. W tym okresie m.in. przebudowano zamek, rozbudowano [[w:Mury_miejskie_w_Tarnowie|fortyfikacje miejskie]], przebudowano ratusz na tarnowskim rynku, a w [[w:Bazylika_katedralna_Narodzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tarnowie|kolegiacie tarnowskiej]] wzniesiono monumentalne pomniki nagrobne. W 1585 Tarnów uzyskał prawo składu, co znacznie ułatwiło rozwój gospodarczy miasta.

W 1603 r. [[w:Konstanty_Wasyl_Ostrogski|Konstanty Ostrowski]] dokonał podziału majątku, w tym miasta, miedzy dwóch synów. W wyniku dziedziczenia w połowie XVII wieku północną stroną miasta zarządzali już Zasławscy, a południową Zamoyscy. Brak zainteresowania dobrem miasta ze strony oligarchów, nie związanych bezpośrednio z Tarnowem, szybko doprowadził do kryzysu, który trwał przez ponad dwa stulecia. Potop szwedzki, a następnie III wojna północna, liczne pożary, epidemie oraz kryzys w całym państwie doprowadziły miasto do ruiny. Dopiero w drugiej połowie XVIII wieku, kiedy Sanguszkowie przejęli prawa do całego miasta, Tarnów zaczął podnosić się z kryzysu.

Po I rozbiorze Polski Tarnów znalazł się w granicach Królestwa Galicji i Lodomerii. Miasto liczyło wtedy około 1500 mieszkańców w obrębie murów miejskich. W 1782 Tarnów stał się siedzibą cyrkułu, w 1786 siedzibą biskupstwa. W 1787 nastąpiła fundamentalna zmiana w ustroju i sposobie funkcjonowania miasta. Cesarz odebrał księciu Hieronimowi Sanguszce władzę sądową i administracyjną nad miastem. Utworzone w tym czasie instytucje państwowe i kościelne podniosły znaczenie miasta i przesądziły o jego późniejszym rozwoju. W XIX wieku Tarnów przeżywał okres szybkiego rozwoju dzięki budowie linii kolejowej. W tym czasie powstały pierwsze zakłady przemysłowe m.in. browar Sanguszków, [[w:Młyn_Szancera|młyn Szancera]]. W 1870 Tarnów był już trzecim pod względem ludności, po Lwowie i Krakowie, miastem w Galicji. Żyło w nim ponad 20 tys. ludzi. Z biegiem lat rosła w siłę mniejszość żydowska. W czasie I wojny światowej 10 listopada 1914 oddziały carskiej armii rosyjskiej zdobyły miasto i pozostały w nim do 6 maja 1915.
[[Plik:Zespół zabudowy Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie - 1.jpg|mały|[[w:Scholasteria_w_Tarnowie|Scholasteria]], [[w:Akademiola_w_Tarnowie|Akademiola]] i [[w:Dom_Mikołajowski_w_Tarnowie|Dom Mikołajowski]]]]
30 października 1918 o godz. 18, z inicjatywy burmistrza [[w:Tadeusz_Tertil|Tadeusza Tertila]], ogłoszono uchwałę Rady Miasta o współpracy z rządem polskim. W nocy doszło do bezkrwawego przewrotu wojskowego. Dzięki tym działaniom Tarnów uchodzi za pierwsze niepodległe miasto odradzającej się po zaborach Polski. W II Rzeczypospolitej miasto dalej się rozwijało, demograficznie, przemysłowo jak i kulturalnie. Do znacznego rozwoju przemysłowego przyczyniła się jedna z największych inwestycji II Rzeczypospolitej – Państwowa Fabryka Związków Azotowych w [[w:Mościce|Mościcach]], uroczyście otwarta w 1930 . Zamach bombowy na dworcu kolejowym w Tarnowie, dokonany przez niemieckiego dywersanta dokonany 28 sierpnia 1939, był zapowiedzią II wojny światowej. W wyniku wybuchu zginęło 20 osób.

7 września 1939 niemieckie oddziały wkroczyły do Tarnowa. Podczas okupacji niemieckiej Tarnów został włączony do terytorium Generalnego Gubernatorstwa. Działania represyjne wobec ludności, zwłaszcza narodowości żydowskiej rozpoczęły się niedługo potem. 14 czerwca 1940 z Tarnowa wyruszył [[w:Pierwszy_masowy_transport_do_Auschwitz|pierwszy masowy transport do obozu zagłady KL Auschwitz]]. Podczas [[w:Zagłada_Żydów|Zagłady Żydów]] okupanci zamknęli w [[w:Getto_tarnowskie|tarnowskim getcie]] około 40 tys.  Żydów, większość z nich później zostało zamordowanych w obozach zagłady, pobliskich lasach i tarnowskich placach i ulicach oraz cmentarzu żydowskim. Okupacja niemiecka zakończyła się 18 stycznia 1945.

Po zakończeniu wojny Tarnów zamieszkiwało ok. 30 tys. osób, czyli ok. 25 tys. mniej niż przed rozpoczęciem wojny. W 1951 do miasta przyłączono m.in. Chyszów, Klikową, Mościce, Gumniska, Rzędzin, a w 1958 Krzyż, a rok później część Koszyc Wielkich i Zbylitowskiej Góry. Powierzchnia Tarnowa powiększyła się z 17,6  do 72 km². W roku 1975, w wyniku reformy administracyjnej kraju, Tarnów został siedzibą województwa. W 1989 liczba ludności przekroczyła 120 tysięcy. Miasto stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym, gospodarczym i kulturalnym regionu. 1 stycznia 1999 zlikwidowano woj. tarnowskie, od tego czasu Tarnów ma statut miasta na prawach powiatu… i do dzisiaj nie może otrząsnąć się z marazmu.

== Warto zobaczyć ==
=== Starówka ===
[[Plik:Dom Tarnów, Rynek 19.JPG|mały|Renesansowe kamieniczki w północnej pierzei Rynku]]
'''Tarnowska starówka''' – zwana „perłą polskiego renesansu”, jest jednym z najpiękniejszych przykładów renesansowego układu architektonicznego polskich miast.

{{Znacznik|Rynek |50.0124|20.9879|typ=zabytek|treść=[[w:Rynek_w_Tarnowie|'''Rynek''']]}} – plac wytyczony w chwili lokacji miasta w 1330 roku otaczają kamienice, wzniesione w większości w XVI – XVIII w. Do najcenniejszych należą, znajdujące się w północnej pierzei, dwa renesansowe budynki z podcieniami, oznaczone numerami 20 i 21. Obecnie mieści się w nich siedziba [https://muzeum.tarnow.pl/index.php/pl/node/3 '''Muzeum Historii Tarnowa i Regionu''']. We wschodniej pierzei siedzibę ma [https://pasazodkryc.pl/ '''Pasaż Odkryć'''], centrum nauki i techniki oraz '''[https://tck.pl/wydarzenia Tarnowskie Centrum Kultury.]''' 

[https://tarnow.webcamera.pl/ ''Kamera na tarnowski rynek'']
[[Plik:Tarnow ratusz kolb31149.JPG|mały|Ratusz na [[w:Rynek_w_Tarnowie|tarnowskim Rynku]]]]
{{Znacznik|Ratusz |50.0125|20.988333|typ=zabytek|treść='''[[w:Ratusz_w_Tarnowie|Ratusz]]'''}} – pierwotnie gotycki, wybudowany w połowie XIV w. w centrum rynku. Budowlę wielokrotnie przebudowywano, nadając jej cechy stylu renesansowego. Bryłę budynku wieńczy ceglana, nietynkowana attyka z dwudziestoma ośmioma blendami. Grzebień attyki zdobią kamienne woluty, sterczyny i 14 maszkaronów. Obecnie to oddział [https://muzeum.tarnow.pl/index.php/pl/node/4 '''Muzeum Ziemi Tarnowskiej'''] z galerią sztuki dawnej.

[[Plik:Tarnów - Bazylika katedralna 01.jpg|thumb|[[w:Bazylika_katedralna_Narodzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tarnowie|Bazylika katedralna pod wezwaniem  Narodzenia Najświętszej Maryi Panny]]]]
{{Znacznik|Bazylika katedralna |50.013056 |20.987222|typ=zabytek|treść='''[[w:Bazylika_katedralna_Narodzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tarnowie|Bazylika Katedralna]]''' – najbardziej reprezentatywny zabytek Tarnowa, powstała w XIV w. w duchu gotyku. Dzisiejszy wygląd neogotycki, otrzymała po gruntownej renowacji i częściowej przebudowie w latach 1889–1900. Świątynia słynie z monumentalnych renesansowych nagrobków przedstawicieli rodu Tarnowskich oraz manierystycznego Ostrogskich, które uchodzą za jedne z najwybitniejszych polskich dzieł sztuki takich mistrzów jak: Bartłomiej Berecci, Jan Maria Padovano i Jan Pfister. Pomnik nagrobny Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej jest uważany za najpiękniejszą rzeźbę doby renesansu przedstawiającą kobietę w całej Europie. W 2006 roku w katedrze zostało ustanowione Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej.}}

{{Znacznik|Dom Mikołajowskich|50.01312|20.98664|typ=zabytek|treść='''[[w:Dom Mikołajowski w Tarnowie|Dom Mikołajowskich]]'''}} – znajdująca się w zaułku za katedrą jedna z najpiękniejszych i najstarszych kamieniczek w Tarnowie, wzniesiona w 1524 roku. Mające tutaj swoją siedzibę [http://muzeum.diecezja.tarnow.pl/ '''Muzeum Diecezjalne'''], posiada w swoich zbiorach wyjątkowy eksponat – oryginał ołtarza pochodzący z wpisanego na listę UNESCO kościółka w Lipnicy Murowanej.

[[Plik:Bima Starej Synagogi Tarnów 03.jpg|mały|Bima [[w:Stara_Synagoga_w_Tarnowie|Starej Synagogi]]]]
{{Znacznik|Bima Synagogi Starej|50.013333|20.989722|typ=zabytek|treść='''Bima'''}} – jedyny zachowany fragment zniszczonej przez Niemców najstarszej, XVII-wiecznej, [[w:Stara_Synagoga_w_Tarnowie|'''tarnowskiej synagogi''']]. Bima to podwyższenie, z którego odczytywana jest Tora. Od 1996 roku, w ramach obchodów Dni Pamięci Żydów Galicyjskich, odbywają się tu koncerty i występy artystyczne, organizowane przez Komitet Opieki Nad Zabytkami Kultury Żydowskiej.

{{Znacznik|Dom Florencki |50.013096|20.990290|typ=zabytek|treść='''[[w:Dom Florencki w Tarnowie|Dom Florencki]]'''}} przy ul. Żydowskiej – kolejny przykład budownictwa renesansowego. Budynek z II poł. XVI w. z elewacją frontową podwieszoną na poziomie piętra na charakterystycznych kamiennych kroksztynach. Obecnie to siedziba [http://tarnow.pttk.pl/index.html tarnowskiego oddziału PTTK].

=== Architektura drewniana ===
[[Plik:Kościół Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej w Tarnowie - 2.jpg|mały|Wnętrze drewnianego [[w:Kościół_Najświętszej_Marii_Panny_Wniebowziętej_w_Tarnowie|kościoła na Burku]]]]
{{Znacznik|Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej|50.008889|20.988333|typ=zabytek|treść= '''[[w:Kościół_Najświętszej_Marii_Panny_Wniebowziętej_w_Tarnowie|Kościół Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej ]]'''}} – sanktuarium znajdujące się na Burku, w pobliżu zabytkowego '''[[w:Stary_Cmentarz_w_Tarnowie|Starego Cmentarza]].''' Kościół został poświęcony w 1440 roku. Ołtarz główny pochodzi z epoki rokoka z II poł. XVIII w., ma charakter architektoniczny z rzeźbami św. Jana Chrzciciela i nieznanego z nazwiska biskupa. W ołtarzu znajduje się słynący łaskami obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVI w. malowany na desce, przemalowany w barokowej manierze, zapewne w XVIII w., pokryty częściowo sukienkami haftowanymi oraz koronami i blachami z XVIII i XIX w.

{{Znacznik|Kościół Trójcy Przenajświętszej|50.004444|20.988889|typ=zabytek|treść='''[[w:Kościół_św._Trójcy_w_Tarnowie|Kościół pw. Trójcy Przenajświętszej]]'''}} – zbudowany w latach 1595–1597 . Ołtarz główny pochodzi z I poł. XVII w. i ma charakter wczesnobarokowy z bogatą dekoracją snycerską, z obrazem Św. Trójcy w otoczeniu aniołów w centrum architektonicznej konstrukcji. Renesansowy obraz Św. Trójcy namalowany w typie „Tronu Łaski”, pochodzi z I poł. XVII w. Oba kościoły znajdują się na '''[[w:Szlak_Architektury_Drewnianej_(województwo_małopolskie)|Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej]]''' (trasa Tarnów i okolice). 

=== Park Strzelecki ===
[[Plik:Mauzoleum Bema w Tarnowie (po odrestaurowaniu).jpg|mały|[[w:Mauzoleum_generała_Józefa_Bema|Mauzoleum gen. Józefa Bema]]]]
{{Znacznik|Park Strzelecki|50.019156|20.985281|typ=natura|treść='''[[w:Park_Strzelecki_w_Tarnowie|Park Strzelecki]]'''}} – dawny Ogród Strzelecki Bractwa Kurkowego, założony w 1866 roku. Na środku stawu w parku, wznosi się {{Znacznik|Mauzoleum gen. Józefa Bema|50.020790 |20.986387|typ=zabytek|treść='''[[w:Mauzoleum_generała_Józefa_Bema|Mauzoleum gen. Józefa Bema]]'''}}, bohatera walk o niepodległość narodu polskiego i węgierskiego, podczas powstania listopadowego i Wiosny Ludów  w latach 1848–1849. [[w:Józef_Bem|Józef Bem]] urodził się w Tarnowie w 1794 roku, a zmarł w Aleppo (obecnie w Syrii) w 1850 roku i tam pierwotnie spoczął na muzułmańskim cmentarzu. Jego zwłoki przeniesiono do Tarnowa w roku 1929. Mauzoleum jest sarkofagiem, spoczywającym na 6. kolumnach o korynckich kapitelach. Na ścianach sarkofagu znajdują się napisy w języku polskim, węgierskim i arabskim. W znajdującym się w parku neogotyckim pałacyku Strzeleckim mieści się miejska {{Znacznik|Miejska Galeria BWA|50.018178|20.984026 |typ=zabytek|treść='''[http://www.bwa.tarnow.pl/ galeria BWA]'''}}.

=== Zabytkowe cmentarze ===
[[Plik:Na cmentarzu żydowskim.JPG|mały|Macewy na [[w:Cmentarz_żydowski_w_Tarnowie|cmentarzu żydowskim]]]]
{{Znacznik|Cmentarz Żydowski | 50.018683|20.994847 |typ=zabytek|treść='''[[w:Cmentarz_żydowski_w_Tarnowie|Cmentarz żydowski]]'''}} – jeden z najstarszych i najciekawszych cmentarzy w południowej Polsce, został założony w XVI wieku. Znajduje się na nim ponad cztery tysiące nagrobków. Klucze do cmentarnej bramy można wypożyczyć, za kaucja zwrotną, w Tarnowskim Centrum Informacji (Rynek 7) lub w siedzibie tarnowskiego muzeum.

{{Znacznik|Stary Cmentarz |50.008611|20.988611|typ=zabytek|treść='''[[w:Stary_Cmentarz_w_Tarnowie|Stary Cmentarz]]'''}} – Cmentarz otwarty w końcu XVIII wieku. Na nekropolii zachowały się nagrobki w stylu barokowym, klasycystycznym i neogotyckim. Najstarszy nagrobek należy do Anny Karoliny z Lubomirskich, żony księcia Karola Radziwiłła &quot;Panie Kochanku&quot;. Na cmentarzu znajdują się m.in. neoromańska kaplica książąt Sanguszków (ostatnich właścicieli Tarnowa), barokowo klasycystyczna kaplica św. Józefa, kwatera zasłużonych z Kopcem Powstańców. Przed cmentarzem w 1966 roku odsłonięto [[w:Pomnik_Ofiar_Wojny_i_Faszyzmu_w_Tarnowie|'''Pomnik Ofiar Wojny i Faszyzmu''']].

==== Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej: ====
[[Plik:Cmentarz wojenny nr 202 w Tarnowie (2).jpg|mały|[[w:Cmentarz_wojenny_nr_202_–_Tarnów|Cmentarz wojenny nr 202]]]]
{{Znacznik|Cmentarz wojenny nr 200 |50.016944|20.960833|typ=zabytek|treść='''[[w:Cmentarz_wojenny_nr_200_–_Tarnów-Chyszów|Cmentarz wojenny nr 200]]''' }} – został otwarty w 1915 roku. Na tym dużym cmentarzu pochowano łącznie 1358 żołnierzy z armii austro-węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej, w 129 grobach zbiorowych i 310 pojedynczych.

{{Znacznik|Cmentarz wojenny nr 202 |50.02533|20.99658|typ=zabytek|treść='''[[w:Cmentarz wojenny nr 202 – Tarnów|Cmentarz wojenny nr 202]]''' }} –  dawny cmentarz garnizonowy armii austriackiej, na którym podczas I wojny światowej chowano poległych żołnierzy.  Spoczywa na nim 1485 żołnierzy: 680 armii austro-węgierskiej, 9 armii niemieckiej oraz 796 armii rosyjskiej. W 2022 roku poddany gruntownej renowacji.

{{Znacznik|Cmentarz wojenny nr 199 |49.989722|20.930278|typ=zabytek|treść='''[[w: Cmentarz_wojenny_nr_199_–_Zbylitowska_Góra|Cmentarz wojenny nr 199]]'''}} – nieduży cmentarz, na którym pochowano wyłącznie żołnierzy armii rosyjskiej, w większości  w mogiłach zbiorowych.

=== Plac dworcowy ===
[[Plik:Tarnow Station.jpg|mały|[[w:Tarnów_(stacja_kolejowa)|Dworzec kolejowy]] nocą]]
{{Znacznik|Dworzec kolejowy|50.005681|20.974587|typ=zabytek|treść='''[[w:Tarnów_(stacja_kolejowa)|Dworzec kolejowy]]'''}} – secesyjny, monumentalny gmach wybudowany został na wzór dworca lwowskiego w latach 1906–1910, a gruntownie zmodernizowany w 2010 roku. Wnętrza tarnowskiego dworca po remoncie przypominają wnętrza w eleganckich hotelach z epoki. O pietyzmie, z jaką wykonano ten remont, może świadczyć fakt, że inwestor z Anglii sprowadzał płyty na posadzki, a z Włoch kostkę brukową, która najbardziej przypomina tę z czasów Franciszka Józefa. W gmachu dworca znajduje się Galeria Panorama, gdzie prezentowane są fragmenty [[w:Panorama_siedmiogrodzka|'''Panoramy Siedmiogrodzkiej''']] namalowanej pod kierownictwem Jana Styki.

=== Góra św. Marcina ===
[[Plik:20080708 Tarnow ruiny zamku 4102.jpg|mały|Ruiny [[w:Zamek_w_Tarnowie|zamku Tarnowskich]] na Górze św. Marcina]]
{{Znacznik|Góra św. Marcina|49.989722|21.005556|typ=natura|treść='''[[w:Góra_Świętego_Marcina|Góra św. Marcina]]'''}} – wzniesienie przez tubylców nazywana Marcinką, z ruinami średniowiecznego {{Znacznik|Ruiny zamku|49.989167|20.9975|typ=zabytek|treść='''[[w:Zamek_w_Tarnowie|zamku Tarnowskich]]'''}}. Rezydencję właścicieli Tarnowa zbudowano w latach 1328–31. W czasach średniowiecza zamek był jednym z większych w Małopolsce. Na szczycie wzniesienia (1,3 km od ruin zamku) znajduje się drewniany gotycki {{Znacznik|Kościół św.Marcina|49.984572|21.012222|typ=zabytek|treść='''[[w:Kościół_św._Marcina_w_Zawadzie|kościół św. Marcina Biskupa w Zawadzie]]'''.}}

Porośnięty lasem stok Marcinki (z trasami biegowymi, z 8 rowerowymi trasami zjazdowymi o różnym stopniu trudności, z tężnią solankową i placem zabaw) jest dobrym miejscem do odpoczynku i rekreacji.

=== Inne atrakcje ===
'''[https://maszkarony.tarnow.pl/maszkarony Szlak Maszkaronów]''' – kilkanaście niewielkich figurek o groteskowych twarzach, wykonanych przez lokalnych artystów, rozrzuconych w różnych miejscach miasta. Pomysł wzorowany na [[Śladem wrocławskich krasnoludków|wrocławskich krasnalach]].
[[Plik:Poland Tarnow Szekler gate.jpg|mały|Brama Seklerska]]
{{Znacznik|Fontanna z Układem Słonecznym|50.0083174|20.9753959|typ=atrakcja|treść='''Fontanna}} – układ słoneczny''' ''(pl. ks. Popiełuszki)'' – atrakcja dla najmłodszych, fontanna z modelem Układu Słonecznego. Napędzane strumieniem wody granitowe planety, niczym prawdziwe ciała niebieskie wirują wokół własnej osi. Wyremontowana w 2018 roku. Znajduje się w pobliżu neogotyckiego {{Znacznik|Kościół św. Rodziny|50.008889 |20.976111|typ=zabytek|treść='''[[w:Kościół_Świętej_Rodziny_w_Tarnowie|kościoła św. Rodziny]]'''}}.  

{{Znacznik|Brama Seklerska|50.010578|20.981055|typ=atrakcja|treść='''Brama Seklerska'''}} im. Józefa Bema i Sandora Petöfiego ''(skwer Petőfiego)'' – dar węgierskiej Fundacji Irott Szó i miasta Sepsiszentgyőrgy dla miasta Tarnowa. Odsłonięta 26 maja 2001 roku, dzień jej przekazania wiąże się ze 170 rocznicą bitwy pod Ostrołęką – jednej z bitew powstania listopadowego, w której walczył Józef Bem. Jest drugą taką bramą w Polsce (pierwsza w Starym Sączu).
[[Plik:A memento of the tram tracks on Krakowska Street in Tarnów 05.jpg|mały|Tarnowski tramwaj]]
{{Znacznik|Muzeum Etnograficzne|50.010840|20.983291 |typ=atrakcja|treść='''Muzeum Etnograficzne'''}} ''(ul. Krakowska 10)'' – [https://muzeum.tarnow.pl/pl/node/6 oddział Muzeum Ziemi Tarnowskiej] mający siedzibę w XVIII-wiecznym dworku, wyremontowanym w 2019 roku. 

{{Znacznik|Tramwaj|50.011986|20.985328|typ=atrakcja|treść='''Tarnowski tramwaj'''}} ''(pl. Sobieskiego)'' – kiedyś Tarnów był jedynym prowincjonalnym miastem w Galicji, który zafundował sobie linię tramwajową. [[w:Tramwaje_w_Tarnowie|Tramwaje w Tarnowie]] kursowały w latach 1911–1942. Odrestaurowany wagon nr 7, w którym urządzono kawiarnię, to jedna z pamiątek przypominająca tę fanaberię włodarzy miasta sprzed ponad stu lat.

{{Znacznik|Fontanna multimedialna|50.0118088|20.989877|typ=atrakcja|treść='''Fontanna multimedialna'''}} ''(skwer ks. Gajdy)'' – kolejna atrakcja dla dzieci, fontanna umożliwia prezentacje multimedialne, usytuowana w sąsiedztwie murów miejskich. Dodatkowo na skwerze umieszczono metalową makietę tarnowskiej starówki.

== Dojazd ==
{{Mapa|50.0124|20.9879|zoom=12|wysokość=550|szerokość=600}}
===Samolotem===

'''[https://www.krakowairport.pl/pl Kraków Airport]''' – najbliższy pasażerski port lotniczy. Odległość z Tarnowa: 90 km. 

Dojazd z Kraków Airport do Tarnowa:

*Z Lotniska do Dworca Głównego PKP w Krakowie: pociągiem [https://malopolskiekoleje.pl/index.php Kolei Małopolskich] (odjazdy co 30 minut, czas jazdy ok. 20 minut) lub autobusem MPK nr 208 oraz 902 (nocny), odjazdy co około 20 minut, czas jazdy ok. 35 minut [http://rozklady.mpk.krakow.pl/ (''aktualny rozkład MPK)'']

*a następnie pociągiem, odjazdy co około 20-40 minut, czas podróży: pociągiem osobowym ok. 80 minut, pośpiesznym i expresem ok. 60 minut [http://rozklad-pkp.pl/ (''rozkład jazdy PKP''])

'''[https://www.rzeszowairport.pl/ Rzeszów Airport]''' – drugi pasażerski port lotniczy obsługujący loty międzynarodowe. Odległość z Tarnowa: 90 km 

Dojazd z Lotniska Jasionka do Tarnowa:

* Z Lotniska do dworca kolejowego w Rzeszowie specjalną linią autobusową nr 51 lub 53, czas jazdy około 25 minut ([https://einfo.erzeszow.pl/?tab=2 ''rozkład jazdy RTM'']), następnie pociągiem do Tarnowa, odjazdy co około 60 minut, czas podróży pociągiem osobowym 80 minut, pośpiesznym i express - ok. 60 minut [http://rozklad-pkp.pl/ (''rozkład jazdy PKP)'']

=== Koleją ===
''[http://rozklad-pkp.pl/ Wyszukaj połączenie]''[[Plik:Połączenia PKP - Tarnów.jpg|mały|''Najszybsze połączenia Tarnowa z Krakowem, Warszawą i Trójmiastem'']]
W mieście są dwie stacje, na których zatrzymują się pociągi pasażerskie:

* {{Znacznik|Stacja kolejowa Tarnów|50.005278|20.975278|typ=transport|treść='''Tarnów'''}} – dworzec główny
* {{Znacznik|Stacja kolejowa Tarnów Mościce|50.006743|20.925351|typ=transport|treść='''Tarnów Mościce'''}} – przystanek w pobliżu stadionu miejscowej Unii

Do Tarnowa bez przesiadki można dojechać wszystkimi pociągami dalekobieżnymi jadącymi m.in. z [[Wrocław|Wrocławia]], [[Szczecin|Szczecina]], [[Kołobrzeg|Kołobrzegu]], [[Gdynia|Gdyni]] i [[Warszawa|Warszawy]] przez Kraków do [[Przemyśl|Przemyśla]], [[Rzeszów|Rzeszowa]] lub [[Krynica-Zdrój|Krynicy-Zdroju]] oraz pociągami regionalnymi z Krakowa, Rzeszowa i [[Nowy Sącz|Nowego Sącza]]. Wszelkie informacje o rozkładach jazdy pociągów, połączeniach i dworcach znajdziemy na [https://www.pkp.pl/pl/home stronie internetowej PKP]. Czas trwania podróży do Tarnowa z:

* Warszawy – 3 godz. 8 min. (EIP &quot;Pendolino&quot;), 4 godz. (TLK, IC)
* Krakowa – 48-55 min (EIP, IC, TLK), oraz 55-75 min. (REGIO, OS, SKA3)
* Gdańska - 6 godz. 4 min. (EIP &quot;Pendolino&quot;)
* Nowego Sącza – 1 godz. 40 min - 2 godz. (TLK, REGIO, SKA3)
* Krynicy – 3 godz. 10 min. (TLK, SKA3)

=== Autobusem ===
Część autobusów Małopolskich Linii Dowozowych zatrzymuje się na dworcu, pozostałe autobusy zatrzymują się na wybranych przystankach komunikacji miejskiej. 

[https://tarnowska-komunikacja.pl/komunikacja/malopolskie-linie-dowozowe/ ''Linie i rozkłady Małopolskich Linii Dowozowych (oferta tarnowska)'']

=== Samochodem ===
Tarnów jest ważnym węzłem drogowym położonym przy autostradzie A4. W okolicy miasta znajdują się dwa węzły autostradowe: Tarnów Mościce od strony zachodniej i Tarnów Centrum od strony wschodniej. [https://www.it.tarnow.pl/komunikacja/samochodowa/strefa-platnego-parkowania/ ''Informacje o strefie płatnego parkowania''].
{{trasy|biernik=Tarnów|
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-A|4}}
| kierunekl       = W
| dużel           = Jędrzychowice ← [[Wrocław]] ← [[Katowice]] ← [[Kraków]]
| małel           = [[Bochnia]] ← [[Brzesko]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Rzeszów]] → [[Jarosław]] → Korczowa
|małep            = [[Dębica]]
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|73}}
| kierunekl       = N
| dużel           = [[Kielce]]
| małel           = [[Busko-Zdrój]] ← [[Szczucin]] ← [[Dąbrowa Tarnowska]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Jasło]]
| małep           = [[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]] 
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|94}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Kraków]]
| małel           = [[Bochnia]] ← [[Brzesko]]  ← [[Wojnicz]]
|kierunekp        = E
| dużep           = [[Rzeszów]]
|małep            = [[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]] → [[Dębica]] → [[Ropczyce]] → [[Sędziszów Małopolski]]
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|973}}
| kierunekl       = N
| dużel           = [[Busko-Zdrój]]
| małel           = [[Żabno]]
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|977}}
| kierunekp       = S
| dużep           = [[Gorlice]] → Konieczna
| małep           = [[Tuchów]] → [[Ciężkowice]]
}}
}}

== Komunikacja miejska ==
===Rowery===
[https://rower.tarnow.pl/ Tarnowski Rower Miejski] to w sumie 190 rowerów i 18 samoobsługowych stacji. Przed wypożyczeniem roweru wymagana jest rejestracja w systemie i zasilenie konta kwotą co najmniej 10 zł. Pierwsze 20 minut każdego wypożyczenia jest bezpłatne.

'''Stacje roweru miejskiego:''' {{Znacznik|Stacja rowerowa Dworzec PKP|50.0069667|20.9742039|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Dworzec PKP,}} {{Znacznik|Stacja rowerowa Plac Kazimierza Wielkiego |50.011964|20.986858|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Plac Kazimierza Wielkiego}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Plac Szczepanika |50.015361|20.98884|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Plac Jana Szczepanika}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Park Strzelecki|50.021515|20.985441|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Park Strzelecki}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Góra Św. Marcina|49.992456|21.00106|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Góra Św. Marcina}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa - os. Zielone|50.022558|21.01271|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Zielone}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Krzyska - Szkoła|50.04431|20.992433|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Krzyska – Szkoła}},  {{Znacznik|Stacja rowerowa Mościce -Kwiatkowskiego|50.0149|20.923703|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Mościce – Kwiatkowskiego}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Centrum Sztuki Mościce|50.009739|20.925607|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Centrum Sztuki Mościce}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Osiedle Koszyckie|49.994859|20.947723|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Koszyckie}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Osiedle Legionów|50.02666|21.00299|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Legionów}},
{{Znacznik|Stacja rowerowa Osiedle Westerplatte|50.03047|21.00667|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Westerplatte}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Mościckiego - Osiedle|50.01176| 20.96884|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Mościckiego - Osiedle}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Lwowska - Kowalska|50.01442|21.00469|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Lwowska - Kowalska}},
{{Znacznik|Stacja rowerowa Klikowska - Pułaskiego|50.01906|20.97496|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Klikowska - Pułaskiego}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Słoneczna|50.01759|21.0041|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Słoneczna}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Piaskowa – Park|50.032008|20.981917|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Piaskowa – Park}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Konarskiego – Sąd|50.009151| 20.99291|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Konarskiego – Sąd}}.

Przydatne [https://www.it.tarnow.pl/atrakcje/turystyka-aktywna/rowerowa/ ''informacje dla rowerzystów'']

===Autobusy===
{{W Wikipedii|Komunikacja miejska w Tarnowie}}
Lokalnym transportem zbiorowym na terenie miasta Tarnowa zajmuje się [http://komunikacja.tarnow.pl/ Zarząd Dróg i Komunikacji w Tarnowie]
* ''[http://rozklad.komunikacja.tarnow.pl/ Rozkłady jazdy]''

== Imprezy ==
Najbliższe wydarzenia kulturalne w Tarnowie: [https://kultura.tarnow.pl/# ''Kalendarium'']

=== Muzyka ===
'''Ogólnopolski Festiwal Tydzień Talentów''' Centrum Paderewskiego organizuje już od ćwierćwiecza. Jego celem jest promocja młodych artystów, laureatów konkursów krajowych i zagranicznych. Dla wielu młodych muzyków występ w Tarnowie jest pierwszym krokiem w karierze artystycznej. Festiwal był początkiem karier wielu artystów, jak Waldemar Malicki, Tomasz Strahl czy Rafał Kwiatkowski. Komisja Opiniująca wydając rekomendacje dla najciekawszych osobowości festiwalu zobowiązuje się do całorocznej promocji wybranych muzyków.

'''Międzynarodowy Festiwal Muzyki Odnalezionej''' w Tarnowie jest jedynym festiwalem w świecie, prezentującym zapomniane utwory kompozytorów polskich i obcych. Odbywa się on pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz Komisji Kultury przy Wspólnocie Europejskiej w Brukseli. Założeniem Festiwalu jest prezentacja utworów kameralnych i symfonicznych, które zapomniane przeleżały w rękopisach dziesiątki, a czasem setki lat.

'''Festiwal Paschalny Musica Poetica''' –  festiwal organizowany od 2011 roku, w okresie przedwielkanocnym. Bazylika Katedralnej w Tarnowie jest miejscem, w którym prezentowane są dzieła wielkopostne polskich i zagranicznych artystów.

'''Jazzowy Rynek''' – letni festiwal jazzu tradycyjnego organizowany od 2008 roku. Cykl koncertów jazzowych odbywa się na scenie plenerowej ustawionej na tarnowskim Rynku. Koncerty kończy parada nowoorleańska wokół rynku.

=== Teatr i film ===
'''[[w:Ogólnopolski_Festiwal_Komedii_Talia|Festiwal Komedii Teatralnej Talia]]''' – przegląd sztuk komediowych komediowych kraju i zagranicy, który rozprzestrzenił się i z desek tarnowskiego teatru wdarł się do pubów, kawiarenek, pozostawiając na ulicach liczne grono osób roześmianych. Konkursowi towarzyszą warsztaty, przeglądy filmów, spotkania z aktorami. Festiwal odbywa się w [http://www.teatr.tarnow.pl/ Teatrze im. Ludwika Solskiego].

'''[http://www.tarnowskanagrodafilmowa.pl/ Tarnowska Nagroda Filmowa]''' to przegląd najlepszych polskich filmów zaprezentowanych na ekranach w roku poprzedzającym edycję. Ideą powołania przeglądu była chęć zwrócenia uwagi na dokonania polskiej kinematografii i przybliżenie jej szerokiemu odbiorcy. Nagroda pierwszą swoją edycję miała w 1987 r.

'''Festiwal Filmowy „Vitae Valor”''' („Wartość Życia”) prezentuje i upowszechnianie te dzieła filmowe, których treścią i przesłaniem jest podkreślanie znaczenia ludzkiej egzystencji jako wartości opartej na fundamentach moralnych, etycznych, duchowych i metafizycznych. „Vitae Valor” jest nie tylko okazją do przypominania i promowania tego rodzaju dzieł, ale także upowszechniania treści w owych dziełach zawartych.

=== Szczególne wydarzenia ===
'''Dni Tarnowa – Zdearzenia''' to obchodzone co rok święto Tarnowa. Jest to największa impreza kulturalna w mieście. Kilkudniowy przegląd różnych form artystycznych – od przedstawień teatrów ulicznych, przez koncerty gwiazd aż po prezentacje folkloru zaprzyjaźnionych z Tarnowem regionów.

'''Dni Pamięci Żydów Galicyjskich „Galicjaner Sztetl”''' – organizowane są dla uczczenia pamięci 10 tysięcy mieszkańców miasta narodowości żydowskiej, wymordowanych przez hitlerowców w czerwcu 1942 roku w lesie Buczyna. Program Dni Pamięci, odbywających się w czerwcu, obejmuje koncerty pod bimą, okolicznościowe spektakle, koncerty muzyki klezmerskiej. Można również zwiedzić z przewodnikiem cmentarz żydowski.

'''Tabor Pamięci Romów''' – kilkudniowe spotkanie z kulturą i tradycjami społeczności romskiej, konferencje, imprezy okolicznościowe, ogniska.

'''Zamkomania''' – dwudniowa impreza dla miłośników historii, organizowana corocznie (w drugi weekend czerwca) na zamkowym wzgórzu, u stóp ruin tarnowskiego zamku. Uczestniczą w niej bractwa rycerskie, łucznicy i przedstawiciele ginących zawodów. Wśród atrakcji m.in. turniej łuczniczy i rycerski o Grzywnę Władyki z Marcińskiej Góry, bitwa o zamek oraz zwiedzanie ruin zamku Tarnowskich z przewodnikiem.

'''Konkurs Wielkanocny''' – regionalny konkurs na pisankę ludową i plastykę obrzędową związaną z okresem Wielkanocy. Finał konkursu, organizowanego corocznie od 1989 roku, odbywa się w Muzeum Etnograficznym.

'''Pisankowy desant''' – w okresie wielkanocnym kilkanaście drzew na Starówce strojonych jest pisankami własnoręcznie ozdobionymi przez przedszkolaków i seniorów.

=== Wydarzenia w regionie ===
'''Muzyczne Spotkania u Paderewskiego''' w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej]] to cykl koncertów letnich w kompleksie dworsko-parkowym. Odbywa się co roku, a od kilku lat zyskał zasięg ogólnopolski. Impreza upowszechnia muzykę poważną w najlepszym wykonaniu. Koncerty odbywają się w jedynej zachowanej w świecie posiadłości kompozytora.

'''Festiwal Muzyki Kameralnej Bravo Maestro''' w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej]] skupia w gronie wykonawców najwybitniejszych polskich artystów. Odbywający się co dwa lata Festiwal należy do najbardziej prestiżowych imprez muzycznych w kraju. W programie Festiwalu, znajdują się najwybitniejsze dzieła muzyki kameralnej.

'''Malowana Chata''' w [[Zalipie (województwo małopolskie)|Zalipiu]] to konkurs dla malarek ludowych z Powiśla Dąbrowskiego, którego celem jest podtrzymanie tradycji zdobienia domów oryginalnymi wzorami kwiatowymi. Każdego roku kilkudziesięciu uczestników staje do walki o nagrody. Najliczniejszą reprezentację stanowią oczywiście malarki z „malowanej wsi”.

'''Turniej rycerski o złoty warkocz Tarłówny''' na zamku w [[Dębno (powiat brzeski)|Dębnie]] jest jedną z największych imprez plenerowych w Małopolsce. Każdego roku gromadzi kilkunastotysięczną widownię z całej Polski. Główną areną pokazów jest fosa zamkowa, gdzie dzięki doskonałej widoczności i rozległemu terenowi mogą zaprezentować się różne formacje zbrojnych i jazdy.

'''Konkurs Palm i Rękodzieła Artystycznego''' w [[Lipnica Murowana|Lipnicy Murowanej]] pielęgnuje dawny zwyczaj sporządzania na Niedzielę Palmową kolorowych palm. Wówczas ich wysokość zależna była od wielkości i zamożności gospodarstwa. Dziś najwyższe z palm sięgają 30 m. Konkurs połączony jest z licznymi imprezami towarzyszącymi, prezentującymi folklor okolic Lipnicy, w tym występy zespołów, pokazy i degustacje potraw regionalnych, wystawy prac twórców ludowych.

== Noclegi ==
Szczegółowy, stale aktualizowany opis obiektów noclegowych Tarnowa i regionu tarnowskiego dostępny jest na stronie Tarnowskiego Centrum Informacji: [https://www.it.tarnow.pl/object_type/noclegi/ ''Informacje o noclegach'']

== Gastronomia ==
Pełna baza obiektów gastronomicznych Tarnowa i regionu tarnowskiego dostępna jest na stronie Tarnowskiego Centrum Informacji: [https://www.it.tarnow.pl/object_type/gastronomia/ ''Informacje o gastronomii'']
== Informacje turystyczne ==
Szczegółowych informacji udziela:&lt;br&gt;
{{Znacznik|Tarnowskie Centrum Informacji|50.012062|20.988252|typ=atrakcja|treść='''[http://www.it.tarnow.pl/index.php/pol/ Tarnowskie Centrum Informacji]'''&lt;br&gt;
Rynek 7, 33-100 Tarnów, tel. +48 14 688 90 90, kom. +48 698 633 421, fax +48 14 688 90 92, email: centrum@tarnow.travel&lt;br&gt;
Godziny pracy: maj - wrzesień: pn-pt 8-20, sb-nd 9-17, październik - kwiecień: pn-pt 8-18, sb-nd 9-17}}

== Gdzie dalej ==

=== W okolicy ===
[[Plik:Las Buczyna. Zbylitowska Góra. Miejsce pamięci narodowej (1).jpg|mały|Zbylitowska Góra, [[w:Egzekucje_w_lesie_Buczyna_w_Zbylitowskiej_Górze|cmentarz w lesie Buczyna]]]]
'''[[w:Zbylitowska_Góra|Zbylitowska Góra]]''' – podmiejska wieś w zachodniej części [[w:Tarnów_(gmina_wiejska)|gminy Tarnów]], sąsiadująca z tarnowskimi [[w:Mościce|Mościcami]]. We wsi warto zobaczyć zobaczyć {{Znacznik|Cmentarz w lesie Buczyna |49.985083|20.899761|typ=zabytek|treść= '''cmentarz w lesie Buczyna'''}}, miejsce pamięci narodowej. [[w:Egzekucje_w_lesie_Buczyna_w_Zbylitowskiej_Górze|Egzekucje w lesie Buczyna]] miały miejsce w latach 1939-1943. W masowych mogiłach spoczywają tu obok Żydów, ofiar Holokaustu także Polacy, więźniowie polityczni. Do rejestru zabytków wpisano również {{Znacznik|Dwór Żabów|49.991714|20.900616|typ=zabytek|treść= '''dwór Żabów'''}} oraz {{Znacznik|Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego |49.992442|20.898035 |typ=zabytek|treść= [http://www.tarnowskiekoscioly.net/index.php/koscioly/156-zbylitowska-gora-kosciol-podwyzszenia-krzyza-swietego '''kościół Podwyższenia Krzyża Świętego''']}}. Ciekawie prezentuje się też kamienna {{Znacznik|Figura św. Floriana|49.989434|20.901490|typ=atrakcja|treść= '''figura św. Floriana'''}} datowana na 1767 rok.
[[Plik:Stary dom w Wierzchosławicach.jpg|mały|Wierzchosławice. [[w:Stary_Dom_w_Wierzchosławicach|Stary dom]], miejsce urodzenia Wincentego Witosa]]
'''[[w:Wierzchosławice_(województwo_małopolskie)|Wierzchosławice]]''' – wieś , w której urodził się, mieszkał i został pochowany trzykrotny premier II Rzeczypospolitej. W {{Znacznik|Muzeum Wincentego Witosa|50.039878|20.855753|typ=zabytek|treść=[[w:Zagroda_Wincentego_Witosa|zagrodzie Wincentego Witosa]]}} mieści się teraz muzeum. Zachował się też {{Znacznik|Stary dom|50.037755|20.843966|typ=zabytek|treść=[[w:Stary_Dom_w_Wierzchosławicach|stary dom]]}} kryty strzechą, miejsce jego urodzenia. Wierzchosławice to nie tylko pamiątki po Witosie i inne zabytki, ale też dobre miejsce do aktywnego wypoczynku w lesie i nad wodą.

'''[[w:Skrzyszów_(województwo_małopolskie)|Skrzyszów]]''' – podtarnowska miejscowość leżąca nad potokiem Wątok. We wsi warto zobaczyć późnogotycki drewniany {{Znacznik|Kościół św. Stanisława |49.994806|21.058806|typ=zabytek|treść=[[w:Kościół_św._Stanisława_w_Skrzyszowie|kościół św. Stanisława]]}}, zbudowany w 1517 roku. W 1941 roku, w lesie Kruk niemieccy naziści zamordowali ok. 400 osób. Ofiary upamiętnia {{Znacznik|Pomnik w lesie Kruk|49.988707|21.052963|typ=atrakcja|treść=[http://www.miejscapamiecinarodowej.pl/index.php/malopolskie/567-skrzyszow-pomnik-rozstrzelanych-w-lesie-kruk pomnik]}} zbudowany na zboczu wąwozu, zrealizowany według projektu Bogdany i Anatola Drwalów.

=== Najbliższe miasta ===

==== [[Tuchów]] ====
[[Plik:Ratusz na tuchowskim Rynku.jpg|mały|Tuchów, [[w:Ratusz_w_Tuchowie|ratusz]]]]
Niespełna 7-tysięczne miasto położone 16 km na południe od Tarnowa, położone na obszarze Pogórza Ciężkowickiego. Miejscowość za sprawą cudownego [[w:Obraz_Matki_Boskiej_Tuchowskiej|obrazu Matki Bożej Tuchowskiej,]] znajdującego się w barokowej {{Znacznik|Sanktuarium w Tuchowie |49.900833|21.059722|typ=zabytek}} [[w:Bazylika_Nawiedzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tuchowie|'''bazylice Nawiedzenia NMP''']] przy klasztorze redemptorystów, stała się największym ośrodkiem pielgrzymkowym w regionie. 
{{W Wikipedii|Tuchów}}

==== [[Wojnicz]] ====
[[Plik:Church in Radlow.JPG|alt=|mały|Radłów, [[w:Kościół_św._Jana_Chrzciciela_w_Radłowie|kościół św. Jana Chrzciciela]]]]
Jeden z najstarszych grodów w Małopolsce, niewielkie miasto położone 13 km na zachód od Tarnowa. W południowej części miasta znajdują się pozostałości [https://www.wojnicz.pl/turysta/zabytki-wojnicza/grod-i-podgrodzie '''wałów wojnickiego grodziska'''], kilka zabytków sakralnych ({{Znacznik|Kolegiata w Wojniczu |49.956111|20.836944|typ=zabytek}}[[w:Kościół_św._Wawrzyńca_w_Wojniczu|'''kolegiata św. Wawrzyńca''']] wraz z drewnianą dzwonnicą, odnowiony drewniany {{Znacznik|Kościół św. Leonarda w Wojniczu|49.958111|20.841639|typ=zabytek}} [[w:Kościół_św._Leonarda_w_Wojniczu|'''kościół św. Leonarda''']], {{Znacznik|Kaplica Matki Bożej Loretańskiej w Wojniczu |49.957252|20.827681 |typ=zabytek}} kaplica Matki Bożej Loretańskiej), a także otoczony parkiem, popadający w ruinę, neogotycki {{Znacznik|Pałac Dąmbskich w Wojniczu|49.953611|20.833333|typ=zabytek}} [[w:Pałac_Dąmbskich_w_Wojniczu|'''pałac Dąmbskich''']] dawniej słynący z [https://www.wojnicz.pl/turysta/atrakcje/wydarzenia '''zegarów słonecznych'''] oraz cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej.
{{W Wikipedii|Wojnicz}}

==== Radłów ====
Miasto położone na północ od Wierzchosławic, 18 km od Tarnowa. W Radłowie i okolicy rozegrała się największa bitwa podczas kampanii wrześniowej na terytorium Małopolski (7-8 września 1939), również w czasie I wojny światowej o przeprawę na Dunajcu toczyły się tu ciężkie boje. O krwawych walkach przypominają pomniki i mogiły poległych żołnierzy na radłowskim cmentarzu. Najstarszym zachowanym zabytkiem w mieście jest {{Znacznik|Kościół św. Jana Chrzciciela w Radłowie|50.085|20.850556|typ=zabytek}}[[w:Kościół_św._Jana_Chrzciciela_w_Radłowie|'''kościół św. Jana Chrzciciela''']]. W sąsiednich [[w:Biskupice_Radłowskie|Biskupicach Radłowskich]] zachował się {{Znacznik|Słup graniczny w Biskupicach Radłowskich |50.116939|20.840390|typ=zabytek}} [[w:Słup_graniczny_w_Biskupicach_Radłowskich|'''słup graniczny z 1450 roku''']], ufundowany przez kardynała Zbigniewa Oleśnickiego, najstarszy tego typu obiekt w Polsce.
{{W Wikipedii|Radłów}}

==== [[Żabno]] ====
Miejscowość leżąca nad Dunajcem, 18 km na północny-zachód od Tarnowa. W mieście można zobaczyć m.in. rynek z okazałym ratuszem z końca XIX wieku, {{Znacznik|Kościół Ducha Świętego w Żabnie |50.133778|20.885333|typ=zabytek}}[[w:Kościół_Ducha_Świętego_w_Żabnie|'''kościół Ducha Świętego''']] oraz {{Znacznik|Cmentarz Żydowski w Żabnie |50.141111|20.891111|typ=zabytek}}[[w:Cmentarz_żydowski_w_Żabnie|'''cmentarz żydowski''']], a w sąsiednim [[Odporyszów|Odporyszowie]] (3 km dalej) {{Znacznik|Sanktuarium w Odporyszowie |50.151639|20.914606|typ=zabytek}}[[w:Kościół_Oczyszczenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Odporyszowie|'''regionalne sanktuarium maryjne''']] wraz z [[w:Muzeum_Jana_Wnęka_w_Odporyszowie|'''tutejszym muzeum''']], w którym prezentowane są drewniane rzeźby [[w:Jan_Wnęk|'''Ikara z Powiśla''']] (zwiedzanie możliwe po wcześniejszym uzgodnieniu).
{{W Wikipedii|Żabno}}

==== [[Dąbrowa Tarnowska]] ====
[[Plik:PL-Dąbrowa Tarnowska, synagoga 2013-05-31--10-46-59-006.jpg|mały|Dąbrowa Tarnowska, fragment polichromii w [[w:Synagoga_w_Dąbrowie_Tarnowskiej|dawnej synagodze]]]]
Miasto położone 20 km na północ od Tarnowa, leżące nad rzeką Breń, siedziba [[Powiat dąbrowski|powiatu dąbrowskiego]]. Wizytówką miasta jest {{Znacznik|Ośrodek Spotkań Kultur w Dąbrowie Tarnowskiej |50.175833|20.988333|typ=zabytek}}[http://www.oskdabrowa.pl/wystawy '''Ośrodek Spotkań Kultur'''] mający siedzibę w dawnej [[w:Synagoga_w_Dąbrowie_Tarnowskiej|'''dąbrowskiej synagodze''']] chasydzkiej, największej tego typu budowli w Małopolsce.
{{W Wikipedii|Dąbrowa Tarnowska}}

==== [[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]] ====
Pięciotysięczne miasto znajdujące się 25 km na wschód od Tarnowa. Kiedyś królewskie miasto, które po upadku Polski straciło na znaczeniu, ponieważ zaborca postawił na sąsiedni Tarnów. Miasteczko znane z {{Znacznik|Muzeum Lalek w Pilźnie |49.976802|21.291659|typ=atrakcja|}}'''[[w:Muzeum_Lalek_w_Pilźnie|Muzeum Lalek]]''', można w nim zobaczyć lalki nawet z Japonii.
{{W Wikipedii|Pilzno (Polska)}}

=== Nieco dalej ===

==== [[Dębno (powiat brzeski)|Dębno]] ====
[[Plik:Debno t 04 walka2.jpg|mały|Dębno. Międzynarodowy Turniej Rycerski o Złoty Warkocz Tarłówny w 2004 roku]]
Miejscowość oddalona 23 km od Tarnowa, położona przy drodze krajowej 94. Największą atrakcją wsi jest późnogotycki {{Znacznik|Zamek w Dębne|49.964239|20.715581|typ=zabytek}} [[w:Zamek_w_Dębnie|'''dębiński zamek''']]  wybudowany w latach 1470-1480, w którym mieści się oddział tarnowskiego Muzeum Okręgowego. Co roku w Dębnie organizowany jest '''turniej rycerski „O Złoty Warkocz Tarłówny&quot;,''' przyciągający na zamek kilkanaście tysięcy widzów.
{{W Wikipedii|Dębno (powiat brzeski)}}

==== [[Zalipie (województwo małopolskie)|Zalipie]] ====
[[Plik:Zalipie museum - kitchen of the Felicja Curyłowa's farm 2.JPG|mały|Zalipie. Izba kuchenna w domu Felicji Curyłowej]]
Wieś na Powiślu Dąbrowskim, 30 km od Tarnowa. Wioska słynąca z ozdabiania kolorowymi wzorami roślinnymi budynków, zarówno w środku, jak i na zewnątrz. Zwyczaj ozdabiania wiejskich izb i zabudowań kwiecistymi malunkami kultywowany jest w niektórych zagrodach do dziś. Najsłynniejszą miejscową malarką była [[w:Felicja_Curyłowa|Felicja Curyłowa]], w jej {{Znacznik|Zagroda Felicji Curyłowej |50.234934|20.849221|typ=zabytek}}zabytkowej zagrodzie mieści się obecnie oddział tarnowskiego Muzeum Okręgowego − skansen architektury i sztuki ludowej.
{{W Wikipedii|Zalipie (województwo małopolskie)}}

==== [[Ciężkowice]] ====
Niewielkie miasto leżące w dolinie Białej, oddalone 32 km od Tarnowa. Największa atrakcją Ciężkowic jest {{Znacznik|Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach|49.776389|20.966667|typ=natura}}[[w:Rezerwat_przyrody_Skamieniałe_Miasto|'''rezerwat przyrody ''Skamieniałe Miasto''''']] wraz z pomnikiem przyrody – {{Znacznik|Wąwóz Czarownic w Ciężkowicach |49.778611|20.978333|typ=natura}}'''''[[w:Wąwóz_Ciężkowicki|Wąwozem Czarownic]]'''''. W centrum miasta na uwagę zasługuje {{Znacznik|Rynek w Ciężkowicach |49.785876|20.973939|typ=atrakcja}}'''ciężkowicki rynek''' z [[w:Ratusz_w_Ciężkowicach|ratuszem]], kapliczką św. Floriana z 1895 roku i pomnikiem jej fundatora Ignacego Jana Paderewskiego oraz zabudowa podcieniowa z przełomu XVIII/XIX wieku, znajdująca się na małopolskim szlaku architektury drewnianej. W neogotyckim {{Znacznik| Kościół św. Andrzeja Apostoła w Ciężkowicach |49.787028|20.972|typ=zabytek}}'''[[w:Kościół_św._Andrzeja_Apostoła_w_Ciężkowicach|kościele św. Andrzeja Apostoła]]''' znajduje się obraz ''„Ecce Homo”'' z wizerunkiem Jezusa Miłosiernego, podarowany miastu przez papieża Innocentego XI w 1662 roku. W mieście warto zobaczyć również {{Znacznik| Muzeum Przyrodnicze w Ciężkowicach |49.790506|20.973242|typ=atrakcja}}'''[[w:Muzeum_Przyrodnicze_im._Krystyny_i_Włodzimierza_Tomków_w_Ciężkowicach|Muzeum Przyrodnicze]]''', a w okolicy {{Znacznik| Dworek Paderewskiego w Kąśnej Dolnej |49.77902|20.951795|typ=zabytek}} '''[[w:Dworek_Ignacego_Paderewskiego_w_Kąśnej_Dolnej|dworek Ignacego Jana Paderewskiego]]''' w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej.]]
{{W Wikipedii|Ciężkowice}}

==== [[Lipnica Murowana]] ====
[[Plik:Kosciol sw Leonarda w Lipnicy(pischmak).JPG|mały|Lipnica Dolna. [[w:Kościół_św._Leonarda_w_Lipnicy_Murowanej|Kościół św. Leonarda]]]]
Wieś leżąca nad Uszwicą w środkowej części Pogórza Wiśnickiego, 50 km od Tarnowa. W Lipnicy znajduje się, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, {{Znacznik| Kościół św. Leonarda|49.860461|20.530373|typ=zabytek}}[[w:Kościół_św._Leonarda_w_Lipnicy_Murowanej|'''kościół św. Leonarda''',]] perła architektury drewnianej. W Niedzielę Palmową na {{Znacznik|Rynek w Lipnicy Murowanej |49.858979|20.527344|typ=atrakcja}}'''lipnickim rynku''' organizowany jest, przyciągający do wsi rzeszę turystów, '''konkurs palm wielkanocnych'''. Najwyższe palmy prezentowane w konkursie osiągają ponad 35 m wysokości. W latach 1636–1648 zbudowano {{Znacznik|Kościół św. Szymona z Lipnicy|49.85925|20.528417|typ=zabytek}} '''[[w:Kościół_św._Szymona_z_Lipnicy_w_Lipnicy_Murowanej|kościół św. Szymona z Lipnicy]]''' jako wotum wdzięczności za zwycięstwo w bitwie pod Chocimiem. Kościół stoi na miejscu, gdzie znajdował się dom rodzinny [[w:Szymon_z_Lipnicy|św. Szymona]]. Najstarszą lipnicką świątynią jest gotycki {{Znacznik|Kościół św.Andrzeja Apostoła|49.859889|20.5275|typ=zabytek}} '''[[w:Kościół_św._Andrzeja_Apostoła_w_Lipnicy_Murowanej|kościół św. Andrzeja Apostoła]]''', wzniesiony z fundacji Kazimierza Wielkiego. 
{{W Wikipedii|Lipnica Murowana}}

 
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Województwo małopolskie}}

[[Kategoria:Powiat tarnowski]]
{{Geomap|50.029167|20.971667}}</text>
      <sha1>5djo3mdjbb30o3tvgi3mryvylxg8gs5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Petersburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3020</id>
    <revision>
      <id>157429</id>
      <parentid>154181</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <comment>w dotychczasowej formie kontraproduktywne</comment>
      <origin>157429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121606" sha1="ql5bpszrtoqgufqy5js61tzkpvo94za" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Petersburg
 |widok = SBP Montage 2016.png
 |herb = Coat of Arms of Saint Petersburg (2003).svg
 |mapa = Saint Petersburg In Europe.png
 |państwo = [[Rosja]]
 |powierzchnia = 605
 |prefiks = 7812
 |www = www.gov.spb.ru/
}}
'''Petersburg''' (ros.: Санкт-Петербург – ''Sankt-Peterburg'') – znany jako Piotrogród w latach 1914-1924 i jako Leningrad w latach 1924-1991, jest drugim co do wielkości miastem [[Rosja|Rosji]], liczącym 5,4 miliona mieszkańców (2018) i dawną stolicą Imperium Rosyjskiego. Założony w 1703 r. nie jest starożytny, ale jej historyczny pejzaż miejski jest wyjątkowo dobrze zachowany. Centrum Sankt Petersburga zajmuje liczne wyspy delty rzeki Newy, podzielone drogami wodnymi i połączone ogromnymi mostami zwodzonymi. Od 1991 roku to i niektóre historyczne przedmieścia, w tym [[Peterhof]], zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jest domem dla jednego z największych muzeów sztuki na świecie, Ermitażu. Wielu Rosjan zna miasto jako ''Piter'' (Питер), znane zdrobnienie Petersburga.

== Dzielnice ==
{{Lista regionów
| mapa regionów =
| rozmiar mapy =
| opis mapy =

| nazwa regionu 1 = [[Petersburg/Centrum|Centrum]] 
| kolor regionu 1 = #ffff00
| opis regionu 1 = Ten obszar między Newą na północy a Kanałem Obvodnym na południu, poprzecinany rzekami Fontanka i Moika, od lat trzydziestych XVIII wieku gościł centrum Sankt Petersburga. Obejmuje '''Ermitaż''' i główną aleję miasta, '''Newski Prospekt''', i jest pełen '''zabytków architektury z końca XVIII-XIX wieku'''.

| nazwa regionu 2 = [[Petersburg/Wyspa Wasylewska|Wyspa Wasylewska]] 
| kolor regionu 2 = #83b76b
| opis regionu 2 = Krótko rozważana jako centrum miasta około lat dwudziestych XVIII wieku i będąca gospodarzem portu morskiego od lat trzydziestych XVIII wieku do połowy XIX wieku, wschodnia część Wyspy Wasilewskiej od dawna jest '''centrum życia akademickiego miasta'''. Znajduje się tam wiele przykładów '''architektury XVIII wieku''', a także słynny '''zespół Mierzei Wasiljewskiej''' z początku XIX wieku. Bardziej zachodnie części były stopniowo rozbudowywane od 1850 roku.

| nazwa regionu 3 = [[Petersburg/Piotrogród|Piotrogród]] 
| kolor regionu 3 = #0000ff
| opis regionu 3 = Jest gospodarzem miejsca, w którym miasto zostało założone w 1703 roku i obejmuje '''Twierdzę Piotra i Pawła''' z pierwszej połowy XVIII wieku, ale reszta gminy została w większości '''zabudowana pod koniec XIX i na początku XX wieku''' i jest bogata w znanych zabytkach architektury tego okresu. Wyspy w jej północno-zachodniej części były terenem rekreacyjnym, na którym znajdowały się głównie '''parki, wille i obiekty sportowe'''.

| nazwa regionu 4 = [[Petersburg/Północ|Północ]] 
| kolor regionu 4 = #ff0000
| opis regionu 4 = Głównie miejski obszar podmiejski z monotonnymi i często brzydkimi blokami mieszkalnymi z czasów sowieckich. Rozsianych jest po nim kilka godnych uwagi zabytków, takich jak Akademia Leśna z parkiem, Wojskowa Akademia Medyczna, Politechnika i Buddyjski Datsan, szczególnie w dzielnicach bliżej centralnych gmin, ale poza tym niewiele jest tam do zobaczenia. Mieści się na nim '''dworzec kolejowy Finlandzki'''.

| nazwa regionu 5 = [[Petersburg/Południe|Południe]] 
| kolor regionu 5 = #ff8000
| opis regionu 5 = Niedoceniany przez większość odwiedzających obszar ten szczyci się wspaniałą architekturą przemysłową i wspaniałymi stalinowskimi budynkami. Dawna dzielnica przemysłowa, była miejscem strajków poprzedzających rewolucję 1917 r. i miejscem oblężenia Leningradu w czasie II wojny światowej. Wiele atrakcji, które w innych miastach można by zakwalifikować jako „obowiązkowe”, takich jak Łuk Triumfalny Narwy, Kościół Chesme i Obserwatorium Pułkowo, jest rozsianych po nim, szczególnie w dzielnicach położonych bliżej centralnych dzielnic. W latach 30. XX w. władze sowieckie planowały przesunięcie centrum miasta na południe.

| nazwa regionu 6 = [[Petersburg/Prawy Brzeg|Prawy Brzeg]] 
| kolor regionu 6 = #00ff00
| opis regionu 6 = Bardzo mało odwiedzany obszar, na którym znajdują się historyczne fabryki prochu, kilka pięknych kościołów i parków, arena hokejowa Pałac Lodowy i '''Dworzec Ładożski'''.
}}

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
[[Plik:The Bronze Horseman (St. Petersburg, Russia).jpg|thumb|Jeździec Spiżowy, vel Piotr Wielki]]
Sankt Petersburg został zbudowany przez Piotra Wielkiego w 1703 roku nad rzeką Newą, pośród ziem, które właśnie podbił od [[Szwecja|Szwecji]], poza terenem zamieszkiwanym wówczas przez naród rosyjski. Niemal od samego początku zaplanowane, a nie spontaniczne miasto, nazwane przez Piotra „moim oknem na Europę”, miało wyglądać bardziej europejsko niż rosyjsko, do pracy zaproszono tu wielu europejskich architektów. Jako stolica Imperium Rosyjskiego od początku XVIII wieku do początku XX wieku, miasto stale rosło, było świadkiem wielu ważnych wydarzeń w historii Rosji i było ważnym ośrodkiem kulturalnym. Mieszkało tu i tworzyło wielu światowej sławy artystów, naukowców, pisarzy i kompozytorów, takich jak Mendelejew, Dostojewski i Czajkowski.

W 1917 r. rozpoczęła się rewolucja rosyjska. Znaczenie Sankt Petersburga nieco zmalało po przeniesieniu stolicy Rosji do [[Moskwa|Moskwy]] w 1918 roku, ale dzięki temu jego pejzaż pozostał w dużej mierze nienaruszony do dziś. W czasie II wojny światowej miasto było oblegane przez Wehrmacht przez 872 dni, co przyniosło ponad milion strat wśród ludności cywilnej, głównie z głodu.

Od momentu powstania miasto przeszło kilka zmian nazwy. Ze względu na niemieckie pochodzenie nazwy „Sankt Petersburg” w 1914 roku po I wojnie światowej zmieniono jej nazwę na bardziej rosyjsko brzmiącą „Piotrograd”. Następnie nazwę zmieniono na „Leningrad” na cześć przywódca założycielski Związku Radzieckiego Władimir Iljicz Lenin. Dopiero w 1991 roku, po rozpadzie Związku Radzieckiego, przywrócono pierwotną nazwę, chociaż okolica nadal znana jest jako Obwód Leningradzki.

Petersburg prawie zawsze był, a przynajmniej starał się być miastem z silnymi powiązaniami zagranicznymi i na tym polega jego autentyczność. Nie oczekuj, że będzie to zbyt rdzenne. Matrioszki i inne tego typu pamiątki popularne wśród obcokrajowców mają niewiele wspólnego z jej autentycznym życiem.

[[Plik:Moyka river in Saint Petersburg view south from Pevchesky bridge.jpg|thumb|upright=1.3|Petersburg nazywany jest „Wenecją Północy”]]

=== Klimat ===
Położenie miasta na 60°N powoduje ogromne wahania sezonowe w długości dnia. Pod koniec grudnia dni trwają krócej niż 6 godzin, ale nigdy nie robi się ciemniej niż zmierzch w okresie białych nocy w czerwcu. Nie tylko późną jesienią i wczesną zimą dni są bardzo krótkie, ale pogoda może być pochmurna przez wiele tygodni, bez cienia błękitu nieba, który może być przygnębiający. Najsuchszym sezonem z najmniejszymi opadami jest wczesna wiosna. Lipiec i sierpień to zazwyczaj najbardziej deszczowe miesiące, choć różnica nie jest na tyle duża, by się tym martwić. Ale jeśli Ci na tym zależy, dobrze jest mieć pod ręką parasol lub płaszcz przeciwdeszczowy.
[[Plik:St Petersburg Church of the Savior on Blood.jpg|thumb|Zima: śnieżyce]]
W '''listopadzie i marcu''' prawie nie ma turystów – nawet krajowych – więc nie zobaczysz najmniejszego śladu długich kolejek lata w Ermitażu. Neoklasyczne ulice Sankt Petersburga są również po prostu urocze we śniegu. Temperatury mogą wahać się od stosunkowo łagodnych, nieco powyżej punktu zamarzania, po przenikliwe zimno. Od czasu do czasu może spaść znacznie poniżej średniej, do -25°C (-13F) i poniżej, często przy dużej wilgotności i wietrze, więc przygotuj się na ciepłe ubieranie. Większość głównych atrakcji turystycznych (oprócz fontann i oczywiście wszelkiego rodzaju transportu wodnego) jest nadal otwarta, a niektóre hotele oferują w tym czasie niższe ceny.

Pokrywa śnieżna utrzymuje się średnio od listopada do początku kwietnia (koniec kwietnia na wsi), przy czym większość opada w pierwszej połowie zimy. Śnieg nie zawsze jest usuwany z ulic na czas i może zaostrzyć problemy z ruchem drogowym. Niebezpieczeństwo poślizgnięcia się może być wysokie w zimie, ponieważ powierzchnie są często pokryte lodem. Noś dobre buty, rób małe kroki i uważaj na swoje stopy! Uważaj też na sople spadające z dachów.

Rzeki i kanały są zamarznięte średnio od końca listopada do kwietnia. Zwykle od końca kwietnia do listopada Newa jest żeglowna, a w tym sezonie większość jej ogromnych mostów jest zbudowana tak, aby przepuszczać statki przez kilka godzin każdej nocy, zgodnie z opublikowanym harmonogramem. To spektakularny widok podczas Białych Nocy, ale także duża niedogodność transportowa.

W '''kwietniu''' szlam powstający w wyniku topnienia śniegu i pył, który tworzy się podczas jego wysychania, może stać się męczący.

9 maja to '''Dzień Zwycięstwa''' (День победы) świętujący sowieckie zwycięstwo nad nazistowskimi Niemcami. Dzień ten wyznaczają otwarcie parady wojskowej na Placu Pałacowym, bezpośrednio przed Ermitażem, zwiedzanie różnych pomników wojennych, wręczanie kwiatów ubranym w pełne wojskowe stroje weteranom wojennym oraz wieczorna parada po Newskim Prospekcie, w której biorą udział osoby, które przeżyły Oblężenie Leningradu.
[[Plik:Финляндский вокзал утром (2).jpg|thumb|Lato: Białe noce]]
'''Czerwiec''' to szczyt sezonu turystycznego podczas słynnych '''Białych Nocy''' (mniej więcej 11 czerwca – 2 lipca), kiedy słońce zachodzi tylko na krótki okres zmierzchu, a ulice żyją przez całą dobę. Ostatnie dziesięć dni czerwca, podczas Festiwalu Białych Nocy całodniowych spektakli, koncertów, festiwali i imprez, to najbardziej pracowity okres w sezonie i może być trudno zarezerwować nocleg i transport. Na początku książki.

'''Lipiec i sierpień''' to zazwyczaj najcieplejsze miesiące. To raczej północne miasto i rzadko kiedy robi się naprawdę gorąco, ale nawet skromniejsze ciepło latem może być trudne do zniesienia ze względu na dużą wilgotność. Deszcz zwykle przychodzą i odchodzą przez cały ten czas, więc zawsze dobrze jest mieć ze sobą parasol lub kurtkę przeciwdeszczową przez cały czas, nawet w słoneczne, pogodne dni.

'''Koniec września — początek października''' to piękny czas w mieście. Temperatury spadają do umiarkowanych, często przy silnym wietrze, a turystów już nie ma. Deszcz jest nadal powszechny.

Fontanny działają od maja do połowy września. Większość drzew jest w liściach od maja do października.

Decydując o czasie wizyty, pamiętaj o dniach wakacji szkolnych, kiedy muzea i inne podobne miejsca mogą stać się znacznie bardziej zatłoczone. Wakacje szkolne odbywają się na początku listopada, w pierwszej połowie stycznia i pod koniec marca. Ponadto święta ogólne odbywają się w okresie od Nowego Roku do początku stycznia, a także na początku maja.

'''Nowy Rok''' to największe święto roku w Rosji. Rezerwacja pokoju hotelowego zwykle nie stanowi problemu w tym czasie, ale bądź przygotowany na bardzo duże tłumy i hałaśliwe uroczystości.

[[Plik:Early morning on Nevsky Prospekt.jpg|thumb|upright=1.3|Widok w dół Newskiego Prospektu]]

== Język ==
[[Plik:Nevsky Prospekt street sign Saint Petersburg.jpg|thumb|Na Newskim Prospekcie nie trzeba znać cyrylicy, żeby czytać znaki drogowe. Niemniej jednak potrzebujesz szkła powiększającego.]]
Językiem używanym w Petersburgu jest, podobnie jak w większości części Rosji, rosyjski. Angielski jest zwykle nauczany w szkołach i na uniwersytetach, więc młodsi ludzie powinni go do pewnego stopnia rozumieć, ale szansa na znalezienie na ulicy kogoś, kto biegle posługuje się językiem angielskim, choć lepsza niż gdzie indziej w Rosji, w tym w Moskwie, wciąż nie jest tak duża. Przeciętni ludzie prawdopodobnie będą w stanie wskazać kierunek, ale nie oczekuj wiele więcej. Znaki i etykiety w większości miejsc, zwłaszcza na uboczu, są nadal tylko w języku rosyjskim, z godnymi uwagi wyjątkami metra i znaków drogowych w centrum miasta. Dobrym pomysłem może być zapoznanie się z rosyjskim alfabetem cyrylicy przed podróżą, ponieważ jest to łatwe i pozwala rozpoznać nazwy ulic i tak dalej.

== Przed wyjazdem ==
=== Formalności ===
Od obywateli polskich, tak jak i od innych obywateli Unii Europejskiej, wymagane jest posiadanie wizy. Poza standardowym wypełnieniem kwestionariusza wizowego należy dołączyć potwierdzoną pisemnie rezerwację miejsca w hotelu, enigmatyczny voucher oraz polisę ubezpieczeniową wystawioną przez akceptowaną przez konsulat firmę ubezpieczeniową. Zamiast potwierdzenia z hotelu można przedstawić zaproszenie wystawione przez obywatela Rosji, zaproszenie związku sportowego lub stowarzyszenia, w ostatnim przypadku konsulaty akceptują maile. Z powyższego widać, że najprostszym rozwiązaniem jest zlecenie procesu wizowania wyspecjalizowanej agencji turystycznej, która oczywiście pobierze za to odpowiednie wynagrodzenie.

Jeżeli jednak do Petersburga przypłyniemy promem lub statkiem wycieczkowym, to otrzymamy prawo pobytu na 72 godziny bez potrzeby starania się o wizę.

Od października 2019 r. można otrzymać darmową wizę elektroniczną na wyjazdy do Petersburga.

=== Kiedy jechać ===
Najatrakcyjniejszym terminem jest okres białych nocy, czyli czas pomiędzy początkiem czerwca a 15 lipca. Niestety jest to też okres najwyższych cen, a hotele są przepełnione. Nie ma terminu który by gwarantował dobrą, słoneczną pogodę. W lecie temperatury dochodzące do 30 stopni nie są niczym nadzwyczajnym, ale zdarzają się też znaczne spadki temperatur i silne opady. Ponadto klimat, ze względu na położenie miasta, pomiędzy jeziorem Ładoga a Zatoką Fińską, jest wilgotny. Należy więc uwzględnić to przy kompletowaniu odzieży na wyjazd.
Grudzień i styczeń, ze względu na bardzo krótkie dni, są bardzo ponure.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Lotnisko Pułkowo|59.800278 |30.2625 |typ=transport}}'''[https://pulkovoairport.ru/ Lotnisko Pułkowo]''' ({{IATA|LED}} Аэропо́рт Пу́лково, Aeroport Pulkovo), Ul. Startovaya (ул. Стартовая), Northern Capital Gateway LLC (''~17 km na południe od centrum''), ☏ +7 812 337-38-22, office@pulkovo-airport.com. Obsługuje wiele międzynarodowych i krajowych destynacji. Nowy terminal otwarty w 2014 roku. Nieograniczony bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu. Lotnisko posiada [https://pulkovoairport.ru/passengers/services/business-lounge/ poczekalnie biznesowe], które są bezpłatne dla podróżnych w klasie pierwszej i biznesowej, ale są dostępne dla wszystkich pasażerów po uiszczeniu opłaty. W salonach dostępne są przekąski, napoje, telewizory i prysznice.

==== Podróż z lotniska do miasta ====
* '''[https://pulkovoairport.ru/transport/bus/ Autobusy miejskie nr 39, 39Ex]''' kursują między lotniskiem a stacją metra Moskovskaya (Московская) (40 rubli, 35 minut). Autobusy są dostępne w godzinach 05:30-01:30. Ze stacji metra Moskovskaya można dojechać linią metra 2 (niebieska), która kursuje między 05:45 a 00:20, do centrum miasta (20 minut). Autobusy zatrzymują się również na stacji kolei podmiejskiej Aeroport. Stamtąd można dojechać pociągiem do stacji Dworzec Bałtyjski w Sankt Petersburgu (17 minut, 06:00-23:30), obok stacji metra Baltiyskaya. Jest to wygodne tylko wtedy, gdy znajduje się w pobliżu miejsca zakwaterowania.
* '''[https://taxi.yandex.com/ Uber lub Yandex.Taxi]''' kosztuje 500-900 rubli do centrum miasta.
* '''[https://pulkovoairport.ru/transport/taxi/ Taksówki]''' można zamówić w budce obsługi w hali przylotów. Ceny są ustalane na podstawie strefy podróży; koszt do centrum miasta to 1000-1400 rubli, w tym opłaty za rezerwację. Bez korków podróż trwa 30 minut, ale w godzinach szczytu może zająć godzinę. Alternatywnie, Taxi 068 ma aplikację mobilną, za pomocą której możesz zarezerwować taksówkę do centrum za 600 rubli, ale do komunikacji będziesz potrzebować rosyjskiego numeru telefonu. Jeśli dzwonisz z hali przylotów lotniska, taksówka przyjedzie po 10-20 minutach.
* '''Zarezerwowane wcześniej taksówki''' do centrum będą kosztować 1300-1600 rubli, ale w hali przylotów zostaniesz powitany przez kierowcę z tabliczką z Twoim imieniem i nazwiskiem. Wstępna rezerwacja przez Internet jest bez ryzyka, nie są wymagane żadne dane karty kredytowej, a przedpłata nie jest wymagana. Niektóre firmy taksówkarskie, takie jak LingoTaxi, mają anglojęzycznych kierowców i dyspozytorów.

=== Promem ===
Jeśli dołączysz do rejsu wycieczkowego po Petersburgu, nie potrzebujesz rosyjskiej wizy, ale musisz pozostać na wycieczce. 

* '''[https://stpeterline.com/en/OnBoard/News.aspx St. Peter Line]''' obsługuje bezwizowe rejsy do Petersburga z [[Helsinki|Helsinek]], [[Tallinn]]a i [[Sztokholm]]u.
* '''[https://www.rechflot.ru/ RechFlot]''' i '''Stolichnaya Sudokhodnaya Kompania (SSK)''' obsługują rejsy rzeczne po śródlądowej drodze wodnej „Wołga-Bałtyk”, która łączy Moskwę, Wołgę oraz jeziora Onega, Ładoga i Newa.

==== Porty ====
{{Znacznik|Port pasażerski w Sankt Petersburgu „Fasada Morska”|59.946667 |30.192222 |typ=transport}}'''[https://portspb.ru/en/about-port Port pasażerski w Sankt Petersburgu „Fasada Morska”]''' jest głównym terminalem statków w Sankt Petersburgu, gdzie cumuje 90% statków wycieczkowych. Został zbudowany na zrekultywowanym terenie na zachodnim brzegu Wyspy Wasiljewskiej u ujścia rzeki Newy , 8 km na zachód od centrum miasta. Dzięki 7 kojom i 4 terminalom Marine Façade jest w stanie obsłużyć 7 dużych statków wycieczkowych i ponad 15 000 pasażerów dziennie. Autobus 158 kursuje między terminalem 3 a stacją metra ''Primorskaya'' (Примо́рская).

Mniejsze statki wycieczkowe płyną w górę rzeki Newy i cumują na nabrzeżu angielskim (Англи́йская на́бережная; Angliyskaya Naberezhnaya) lub nabrzeżu porucznika Schmidta, które są bliżej centrum miasta.

=== Jachtem ===
W Petersburgu jest marina do której zawijają zagraniczne jachty. Załoga jachtu musi mieć zaproszenie petersburskiego klubu jachtowego na podstawie którego występuje o wizy. Może to być mail. Wpływając na wody terytorialne Federacji Rosyjskiej należy o tym fakcie powiadomić przez radiostacje pokładową straż graniczną, ponownie powiadomić straż graniczną przy przechodzeniu przez wrota przeciwpowodziowe na wysokości Kronsztadu. Następnie należy zgłosić się do odprawy celno paszportowej w Dworcu Pasażerskim. Całość procedur wg relacji żeglarzy choć skomplikowana i czasochłonna jest możliwa do załatwienia.

=== Samochodem ===
Najwygodniejszy dojazd samochodem do Petersburga z Polski wiedzie przez kraje bałtyckie. Z Polski wyjazd przejściem przez '''Budzisko''', następnie przez Mariampol, Kowno, Poniewież, '''Łotwa:''' Bauska, Ryga, Valka, '''Estonia:''' Valga, Tartu, Johvi. Wjazd do Rosji przez przejście graniczne '''Narva - Iwanogród'''.

=== Pociągiem ===
Bilety można kupić na dworcach kolejowych lub online. Bilety na pociągi dalekobieżne są zazwyczaj droższe, jeśli są kupowane w terminie krótszym niż data podróży. 

W Petersburgu znajduje się pięć głównych stacji kolejowych:

* {{Znacznik|Dworzec Bałtijski|59.9071 |30.2988 |typ=transport}}'''Dworzec Bałtijski''' (Балтийский вокзал), Nab. Obvodnogo Kanala, 120 ([[Plik:Spb metro line1.svg|20px]]: ''Baltiyskaya''). To jedna z najbardziej ruchliwych stacji kolejowych w Rosji pod względem natężenia ruchu podmiejskiego. Stację zaprojektował architekt Alexander Krakau na wzór Gare de l'Est w Paryżu. Budowa rozpoczęła się w 1854 roku. Stacja została otwarta 21 lipca 1857 jako Dworzec Peterhof. Stacja posiada szklany dach nad peronami terminalu i jest otoczona dwukondygnacyjnymi skrzydłami. Lewa była zarezerwowana dla członków rosyjskiej rodziny królewskiej, którzy udali się do swoich pałaców w Strelna, Peterhof, Oranienbaum. Szklany panel na fasadzie nadal zawiera oryginalny zegar, zaprojektowany przez Pavla Bure, słynnego zegarmistrza cara i przodka hokeistów. Pociągi kursują do/z Petrodvorets ([[Peterhof]]), [[Łomonosow]] (Oranienbaum), [[Gatczyna|Gatczyny]], [[Ługa|Ługi]]. Używany również przez pociągi do / ze stacji Aeroport, z autobusami łączącymi z lotniskiem Pułkowo. 
* {{Znacznik|Dworzec Finlandzki|59.955739 |30.356575 |typ=transport}}'''Dworzec Finlandzki''' (Финляндский вокзал), Plac Lenina (пл. Ленина, ул. Комсомола), 5 ([[Plik:Spb metro line1.svg|20px]]: ''Ploschad Lenina'' (&quot;Площадь Ленина&quot;). Zbudowany przez Fińskie Koleje Państwowe jako wschodni koniec linii kolejowej Riihimäki-Sankt Petersburg, został zaprojektowany przez szwedzkich architektów i otwarty w 1870 roku, ale został gruntownie przebudowany w latach 50. i 70. XX wieku. Stacja posiadała dawniej specjalny pawilon dla rosyjskiej rodziny królewskiej. Pociągi kursują do/z Sortawala ([[Karelia]]) i [[Wyborg]]a.
* {{Znacznik|Dworzec Ładożski|59.931975 |30.440717 |typ=transport}}'''Dworzec Ładożski''' (Ладожский вокзал), Zanevsky Prospekt (Заневский проспект, Площадь Карла Фаберже), 73 ([[Image:Spb metro line4.svg|20px]]: ''Ładożski'' «Ладожский проспект, площадь Карла Фаберже”, [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]] 5, 21, 24, 27, 46, 77, 82, 92, 123, 131, 183, 185, 429, 453, 462, 531, 532, 533, 860Л [[Image:Tram icon SPB.svg|20px]]: 8, 10, 59, 64; [[Image:Trolley icon SPB.svg|20px]], 22; Podziel się taksówką ikona SPB.svg: К-5, К-17, К-21, К-32, К-77, К-92, К-95, К118, К-123, К-167, К-187, К-271 , К-322, К-369, К-401, К-429, 430, 430А, К-462Р, 531К, К-533.). Jest to najnowszy i najnowocześniejszy dworzec pasażerski w Sankt Petersburgu, zaprojektowany przez architekta Nikitę Yaveina, jest jednym z największych w Rosji, o przepustowości do 50 odjazdów dojeżdżających do pracy i 26 odjazdów dalekobieżnych, które mogą pomieścić 4500 pasażerów na godzinę. Zbudowany kosztem 9 000 000 000 rubli (300 mln USD), stacja została otwarta w 2003 roku z okazji 300. rocznicy założenia miasta. Pociągi kursują do/z [[Pietrozawodsk]]a (835 rubli), [[Archangielsk]]a (1697 rubli), [[Tiumeń]] (3038 rubli), [[Tuła|Tuły]] (1435 rubli), [[Krasnodar]]u (2839 rubli), [[Murmańsk]]a (2030 rubli), [[Jekaterynburg]]a, [[Czeliabińsk]]a, [[Omsk]]a, [[Nowosybirsk]]a i inne miasta.
* {{Znacznik|Dworzec Moskiewski|59.929722 |30.362222 |typ=transport}}'''Dworzec Moskiewski''' (stacja Moskiewski, Moskiewski vokzal, Московский вокзал), al. Newski, 85 ? Ploshchad Vosstaniya (Площадь Востания), 2 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]]:Ploshchad Vosstaniya (bliżej)(Площадь Восстания) i [[Image:Spb metro line3.svg|20px]]:Mayakovskaya (Маяковская, 1, 3 SPB); [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]] 3, 7, 15, 22, 26, 27, 54, 65, 74, 76, 91, 141, 181, 191. [[Image:Trolley icon SPB.svg|20px]] 1, 5, 7, 10, 11, 22), ☏ +7 812 457-44-28. Posiada łatwo rozpoznawalną neorenesansową pierzeję na Newskim Prospekcie i Placu Powstania, wzniesionym w latach 1844-51 według projektu Konstantina Thona. Chociaż duże „weneckie” okna, dwa piętra kolumn korynckich i dwupiętrowa wieża zegarowa w centrum wyraźnie nawiązują do włoskiej architektury renesansowej, budynek zawiera inne elementy z różnych okresów i krajów. Na drugim końcu linii kolejowej, w Moskwie, zbudowano bliźniaczą stację kolejową, obecnie znaną jako stacja kolejowa Leningradzkiego, według projektu Thona. Pociągi kursują do/z [[Moskwa|Moskwy]], [[Nowogród Wielki|Nowogrodu]], [[Ukraina|Ukrainy]], [[Azerbejdżan]]u, [[Wołgograd]]u, [[Kazań|Kazania]], [[Samara|Samary]], [[Rostów nad Donem|Rostowa nad Donem]], [[Ufa|Ufy]], [[Soczi]] i innych miast. 
* {{Znacznik|Dworzec Witebski|59.9199 |30.3289 |typ=transport}}'''Dworzec Witebski''' (Витебский вокзал, Станция Санкт-Петербург-Витебский), al. Zagorodny (Загородный проспект), 52? ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]]: Pushkinskaya (Пушкинская), [[Image:Spb metro line5.svg|20px]]: Zvenigorodskaya (Звенигородская); [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]] 290; [[Image:Tram icon SPB.svg|20px]]: 16; [[Image:Trolley icon SPB.svg|20px]]: 3, 8, 15, 17;[[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: К-25, К-90, К-124, К-177, К-258, К-338, К-800, К-900 .). Dawniej znany jako Dworzec Carskie Sioło był pierwszym dworcem kolejowym zbudowanym w Petersburgu i całym Imperium Rosyjskim. Architektura: Budowa rozpoczęła się w 1901 roku i trwała trzy lata. Stanisław Brzozowski nadał nowemu dwukondygnacyjnemu dworcowi ozdobną pierzeję w różnych stylach historycznych, z dekoracyjnymi płaskorzeźbami, kwiecistymi detalami Jugendstil, ogromnymi półokrągłymi oknami i dwoma regularnymi elementami XIX-wiecznych dworców: pseudorenesansową kopułą i kwadratową wieżą zegarową . - Jednak to bogate secesyjne wnętrze Simy Minasza uczyniło budynek najbardziej ozdobną z petersburskich stacji. Minash był odpowiedzialny za rozległe klatki schodowe, foyer z witrażami i przestronne korytarze z serią malowanych paneli, które przedstawiają historię pierwszej rosyjskiej kolei. Strzeliste łuki budynku i przeszklenia świadczyły o znajomości przez architekta zaawansowanych technik budowlanych Zachodu. W 2003 roku stacja przeszła drobiazgową renowację pierwotnego wnętrza i wystroju Jugendstil. Ciekawostkami Dworca Witebskiego poza repliką pierwszego rosyjskiego pociągu jest wolnostojący pawilon dla cara i jego rodziny oraz marmurowe popiersie Mikołaja I. Pociągi kursują do/z [[Puszkin]]a (dawniej Carskie Sioło), Pawłowska, Czech, Węgier, Polski, Rumunii, Mołdawii, Bułgarii, Niemiec, [[Ryga]] (14 godzin, od 2200 rubli), [[Estonia]] Ceny biletów (z): Ukrainy, [[Odessa|Odessy]] (3813 rubli), [[Kijów|Kijowa]] (3366 rubli); [[Białoruś[], [[Grodno]] (2999 rubli), [[Witebsk]] (1629 rubli); Litwa, [[Wilno]] (2921 rubli); „Pociągi lokalne”: Nevel (815 rubli), Novosokolniki (689 rubli), [[Wielkie Łuki]] (880 rubli), Soltsy (549 rubli) i inne miasta.

==== Z Rosji ====
Bilety na podróż pochodzące z Rosji można kupić na dworcach kolejowych lub w Internecie. Bilety na pociągi dalekobieżne są zazwyczaj droższe, jeśli są kupowane w terminie krótszym niż data podróży. 

Szybkie pociągi '''Sapsan''' (4-5 godzin, 6 dziennie, 2300-3500 rubli za drugą klasę, jeśli kupiono je kilka dni wcześniej) sprawiają, że podróż między centrum Sankt Petersburga a centrum [[Moskwa|Moskwy]] jest bardzo łatwa. Niektóre pociągi mają kilka przystanków, w tym [[Twer]]. Załoga mówi po angielsku.

'''Nocne pociągi pospieszne''' (8-9 godzin, 800 rubli+) są wolniejsze, ale zazwyczaj tańsze. Ceny i poziom komfortu różnią się, od luksusowego prywatnego „pociągu hotelowego” Grand-Express (z kilkoma przedziałami z prysznicami!) na najwyższym poziomie, aż do tanich połączeń w wagonach platzkart trzeciej klasy. Autokary coupe drugiej klasy, które zawierają łóżko i prześcieradła, są w dobrej cenie.

==== Z Finlandii ====
Karelian Trains, wspólne przedsięwzięcie państwowych przedsiębiorstw kolejowych VR (Finlandia) i RZD (Rosja), obsługuje szybkie pociągi Allegro kursujące z prędkością do 220 km/h między [[Helsinki|Helsinkami]] a Sankt Petersburgiem (czas podróży 3½ godziny, 4 odjazdy w każdym kierunku na dzień, 59-79 € za 2 klasę). Bilety pochodzące z Finlandii można kupić na stronie internetowej [https://www.vr.fi/en VR Group], w niektórych biurach podróży oraz na głównych dworcach kolejowych VR w Finlandii. Formalności związane z przejściem granicznym załatwiane są w pociągu zaraz po wyjeździe z Helsinek. Pociągi są prawie zawsze punktualne i nie ma opóźnień w przekraczaniu granicy. Dostępny jest kantor wymiany walut na pokładzie. 26 marca 2022 Allegro zatrzymają się z powodu wojny Rosji z Ukrainą.

=== Autobusem ===
Wszystkie międzynarodowe autobusy i autobusy do głównych miast w Rosji odjeżdżają z {{Znacznik|Avtovokzal|59.91320 |30.35747 |typ=transport}}'''[https://www.avokzal.ru/ głównego dworca autobusowego]''' (''Avtovokzal''), w pobliżu stacji metra Obvodny Kanal. Niektórzy mogą robić dodatkowe przystanki w innym miejscu w mieście; patrz poniżej. Autobusy są preferowaną metodą podróży do/z [[Estonia|Estonii]] i [[Łotwa|Łotwy]], ale generalnie nie mają sensu w przypadku podróży do Finlandii lub Rosji.

Przekroczenie granicy autobusem trwa znacznie dłużej niż w przypadku podróży pociągiem lub samolotem. Agenci graniczni mówią tylko po rosyjsku i czasami nie są świadomi wymogów wizowych, co prowadzi do opóźnień.

==== Z Rosji ====
Pociąg jest znacznie bardziej preferowaną metodą podróżowania niż autobus w Rosji. Rozkłady jazdy krajowych autobusów są dostępne w AviaBus.

==== Z Finlandii ====
* '''[https://luxexpress.eu/en/ Lux Express]''' obsługuje połączenia do/z [[Helsinki|Helsinek]] (15-20 EUR, 7 godzin, 3 dziennie). To najtańszy sposób dotarcia do Helsinek, choć podróż trwa dwa razy dłużej niż pociągiem.
* '''[https://www.matkahuolto.fi/en Matkahuolto]''' udziela informacji na temat podróży autobusem do/z Finlandii. Istnieją bezpośrednie autobusy między Sankt Petersburgiem i Helsinkami (7-8 godzin, 4 dziennie, 35 €) i Lappeenranta (6 godzin, 3 dziennie, 31 €), z dalszymi połączeniami do innych miast w Finlandii.
* '''[http://sovavto.ru/eng/7.html Sovavto]''' kursuje codziennie autobusy między Sankt Petersburgiem a [[Turku]] (10 godzin, 53 euro), z przystankami w kilku miastach, w tym w Helsinkach (7,5 godziny, 35 euro).

==== Z krajów bałtyckich i innych miast w Europie ====
* '''[https://luxexpress.eu/en Lux Express]''', Mitrofanjevskoe Shosse (Митрофаньевское шоссе), 2/1 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]]: Baltiskii), ☏ +7 812 441 3757. obsługuje połączenia do/z [[Tallinn]]a (14-30 EUR, 7 godzin, 7 dziennie) z postój w Narwie (9-16 €, 5 godzin, 7 dziennie), [[Tartu]] (22-25 €, 7 godzin, 5 dziennie), a także usługa do/z [[Ryga|Rygi]] (4 dziennie, 11 godzin, 33-35 euro), z ciągłą obsługą pozostałych krajów Europy. Biuro w Mitrofanjevskoe Shosse 2-1, niedaleko metra Baltiskii. Autobusy Lux Express odjeżdżają z dworca Baltiskii i głównego dworca autobusowego (Avtovokzal). 
* '''[https://ecolines.net/international/en Ecolines]''' (''Amron-ecolines, Transportnaya Kompaniya''), Podyezdnoy pereulok (Подъездной переулок), 3 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]]: Pushkinskaya (Пушкинская)), ☏ +7-812-409-9410. 10:00-20:00. Obsługuje codzienne wyjazdy do Rygi (36 €, 10-12 godzin, 3 dziennie), a także usługi do [[Mińsk]]a (34 €, 15 godzin, 1-2 dziennie) i [[Kijów|Kijowa]] (68 €, 19 godzin, 2 na dzień). Biuro w Podyezdnoy pereulok, 3, w pobliżu metra Pushkinskaya, 10:00-22:00. Autobusy Ecolines odjeżdżają z Vitebsky vokzal (w pobliżu metra Pushkinskaya) i głównego dworca autobusowego (Avtovokzal).

== Komunikacja ==
{{mapa|59.938|30.310|zoom=12|type=geoline|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking}}
=== Harmonogram otwierania mostów ===
Z wyjątkiem zimy, 9 niskich mostów w Petersburgu jest otwieranych nocą, aby umożliwić ruch statków. Dlatego, jeśli nie dotrzesz do brzegu rzeki, na którym się zatrzymałeś, zanim mosty zostaną opuszczone i nie ma wysokich mostów do przejścia, utkniesz, dopóki mosty nie zostaną opuszczone. Są „przerwy”, kiedy niektóre mosty są opuszczane w środku nocy na około 30 minut, aby na krótko umożliwić wszystkim powrót do domu. Harmonogram mostów jest szczególnie godny uwagi dla osób przebywających na Wyspie Wasiljewskiej, która jest nieosiągalna w określonych porach nocy. Widok mostów narysowanych w środku nocy jest koniecznością dla wszystkich odwiedzających miasto!

Most Bolszoj Obuchowskij, 14 km na południe od mostu Aleksandra Newskiego (Most Aleksandra Nevskogo), nigdy nie jest unoszony, co pozwala na całodobową przeprawę przez rzekę Newę. Jednak most jest na uboczu i zwiększy koszt taksówki lub Ubera.

Oficjalny harmonogram otwierania mostów jest publikowany w [https://en.mostotrest-spb.ru/ Internecie].

Poniżej podane są czasy, w których mosty są zaciągnięte i nie będzie można ich przekroczyć:
{| style=&quot;border:1px solid #AAAAAA; border-collapse: collapse;&quot; |
! style=&quot;border:1px solid #AAAAAA; background-color:#EEEEFF&quot; | Most
! style=&quot;border:1px solid #AAAAAA; background-color:#EEEEFF&quot; | Położenie
! style=&quot;border:1px solid #AAAAAA; background-color:#EEEEFF&quot; | Czas otwarcia
|-
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Most Pałacowy (Dvortsovyy Most)
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Na Wyspę Wasiljewską
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | od 01:10 do 02:50 &amp; od 03:10 do 04:55
|-
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Most Błagowieszczeński
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Na Wyspę Wasiljewską
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | od 01:25 od 02:45 &amp; od 03:10 do 05:00
|-
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Most Troicki
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Do Petrogradsky, w pobliżu Twierdzy Piotra i Pawła
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | od 01:20 do 04:50
|-
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Most Liteiny
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | W pobliżu Placu Lenina / Dworca Fińskiego
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | od 01:40 do 04:45
|-
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Most Giełdy
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Między Wyspą Wasiljewskiego a Piotrogrodzkim, w pobliżu Twierdzy Piotra i Pawła
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | ''od 02:00 do 04:55 (Teraz w naprawie - nie otwiera się i jest niedostępny dla pieszych i transportu)''
|-
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Most Wołodarski
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | koło Lomonovskaya
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | od 02:00 do 03:45 &amp; od 04:15 do 05:45
|-
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Most Tuchkowski
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Między Piotrogrodzkim a Wyspą Wasiljewskiego
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | ''od 02:00 do 02:55 &amp; od 03:35 do 04:55 (Otwiera się niezwykle rzadko)''
|-
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Bolsheokhtinsky / Most Piotra Wielkiego
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Na północ od Mostu Aleksandra Newskiego
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | od 02:00 do 05:00
|-
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Most Aleksandra Newskiego
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Na Newskim Prospekcie
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | od 02:20 do 05:10
|-
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Most Fiński (kolejowy)
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | Na południe od Mostu Aleksandra Newskiego
| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA&quot; | od 02:20 do 05:30
|-
|}

=== Metrem ===
[[Plik:Saint Petersburg metro map ENG.png|thumb|upright=1.8|Metro w Petersburgu]]
Linie metra: [[Image:Spb metro line1.svg|20px]], [[Image:Spb metro line2.svg|20px]], [[Image:Spb metro line3.svg|20px]], [[Image:Spb metro line4.svg|20px]], [[Image:Spb metro line5.svg|20px]]

System '''metra''' w Sankt Petersburgu jest drugim co do wielkości w Rosji, po [[Moskwa|Moskwie]]. Metro jest tanim i efektywnym sposobem poruszania się po mieście, a także dużą atrakcją turystyczną ze względu na piękne dekoracje stacji. Fotografowanie amatorskie (bez statywu itp.) jest dozwolone, aczkolwiek fotografia profesjonalna jest zabroniona.

Pociągi są szybkie i często jeżdżą. W godzinach szczytu między pociągami są 2-3 minuty interwału. Ceny biletów wynoszą 65 rubli za wejście, niezależnie od przebytej odległości. Karnety na wiele przejazdów można kupić, w tym karnet na 10 przejazdów za 370 rubli (należy wykorzystać w ciągu 7 dni od zakupu). Dostęp do systemu można uzyskać, wkładając mosiężny token do gniazda kołowrotu, dotykając karty smart &quot;Podorozhnik&quot; zakupionej w automacie na stacji lub dotykając karty Mastercard PayPass lub Visa PayWave w białym kółku obok kołowrotu. Duży bagaż wymaga uiszczenia 1 opłaty dodatkowej.

Godziny otwarcia i zamknięcia są różne; metro jest zamknięte od około północy do około 05:45, w zależności od stacji.

Mapy metra można znaleźć w każdym wagonie i zawsze mają nazwy stacji w alfabecie łacińskim. Nazwy stacji na peronach są również w alfabecie łacińskim, a wiele innych znaków jest w języku angielskim. Komunikaty na stacjach w pociągu są tylko po rosyjsku, ale jeśli wsłuchasz się uważnie, usłyszysz, jak konduktor ogłasza nazwę aktualnej stacji i następną, gdy drzwi się zamykają.

Stacje znajdują się głęboko pod ziemią, a przesiadka pociągów na stacjach przesiadkowych wymaga długich spacerów, które mogą zająć do 10 minut.

Pociągi mogą być bardzo zatłoczone w godzinach szczytu. Uważaj na swoje rzeczy i spodziewaj się, że po przybyciu na stację będziesz musiał wyjść z pociągu.

=== Autobusem, trolejbusem lub tramwajem ===
[[Image:Bus icon SPB.svg|20px]] Autobusy (''автобус'') i trolejbusy [[Image:Trolley icon SPB.svg|20px]] (''троллейбус'') kursują często i obejmują znaczną część miasta. Informacje o trasie są dostępne w Mapach Google. Informacje dla trolejbusów i tramwajów dostępne są również [https://www.electrotrans.spb.ru/ online]. Dostępna jest również bezpłatna aplikacja mobilna Yandex.Transport (''Яндекс.Транспорт'') (Google Play, AppStore). Zawiera trasy wszystkich transportów naziemnych i pokazuje transport online na mapie.

Trolejbusy są oznaczone na przystankach literą „m” (mała wersja rosyjskiej litery „т”), a autobusy z silnikiem diesla/gazu literą „A”. Zarówno autobusy, jak i trolejbusy mogą mieć ten sam numer trasy, ale trasa trolejbusu w tym przypadku jest często krótsza i może się różnić pod pewnymi względami.

[[Plik:Trams SPB.svg|thumb|upright=1.8|Sieć tramwajowa, 2025]]
Tramwaje (''трамвай'') nie są powszechne w centrum miasta ze względu na problemy z ruchem drogowym, ale są dostępne poza centrum miasta.

Bilety (40 rubli, więcej na przedmieścia) są sprzedawane przez obsługę w pojeździe. Zwykle mówią tylko po rosyjsku i preferują dokładną zmianę.

Autobusy i trolejbusy na głównych trasach są często przepełnione. Jeśli zostaniesz złapany bez ważnego biletu, zostaniesz ukarany grzywną w wysokości 500 rubli.

=== Taksówką ===
Taksówki są zawsze dostępne, ale są znacznie droższe w nocy. Każdy prywatny pojazd to potencjalna taksówka. Zgłoszenie pojazdu i opłacenie przejazdu gdzieś jest w Rosji zupełnie normalne i dość popularne, choć nierozważne dla turystów. Bezpieczeństwo jest oczywiście problemem. Z reguły nigdy nie powinieneś wsiadać do prywatnej taksówki, jeśli w środku są już pasażerowie.

Odrzuć prośby kierowcy o przyjęcie większej liczby opłat, chyba że dotarłeś do miejsca docelowego; jeśli nalega, poproś o zatrzymanie się w bezpiecznym miejscu, zapłać i odejdź. Jeśli kierowca zatrzyma się po benzynę, wyjdź z samochodu, zabierz swoje rzeczy i zaczerpnij świeżego powietrza, gdy będzie tankował. Osoby podróżujące samotnie (mężczyźni i kobiety) powinny zbyć podejrzaną jazdę z jakiegokolwiek powodu. Cygańskie taksówki, które nocą zatrzymują się w pobliżu popularnych barów i restauracji, są szczególnie niebezpieczne, z kilkoma przypadkami narkotyków i rabunków.

Kierowcy zwykle nie mówią po angielsku. Uważaj na drogie taksówki przed muzeum Ermitażu. Mają liczniki, które działają 4 razy szybciej niż zwykłe taksówki. Negocjuj stałą opłatę przed wejściem do taksówki. Jeśli kierowca nalega na skorzystanie z licznika, należy odejść.

=== Transport zamawiany online ===
Uber to bezpieczniejszy i tańszy środek transportu niż taksówki. W Rosji działa w ramach franczyzy [https://taxi.yandex.com/spb/tariff/econom/ Yandex.Taxi], spółki zależnej Yandex - lokalnego giganta internetowego, więc musisz pobrać odpowiednią aplikację. Kierowcy zwykle nie mówią po angielsku, ale komunikacja z kierowcą nie jest konieczna, ponieważ wszystkie opłaty i miejsca docelowe są obsługiwane za pośrednictwem aplikacji.

=== Marszrutką ===
[[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]] Taksówka ze stałą trasą (''маршрутка'' - marszrutka) jest czasem najszybszym sposobem dotarcia gdzieś. Vany mają 14-20 miejsc, zazwyczaj są w kolorze białym lub żółtym, zawsze z literą K, po której następuje tablica rejestracyjna trasy (np. K-28). Często są to małe autobusy. Nie ma regularnych przystanków; musisz powiedzieć kierowcy, kiedy chcesz wysiąść, lub pomachać na poboczu, aby ją zatrzymać. Musisz zapłacić kierowcy przy wejściu, zwykle 40-60 rubli. Jeśli nie możesz sam dotrzeć do kierowcy, przekaż pieniądze innym pasażerom i bądź gotów przekazać pieniądze innych, jeśli usiądziesz blisko kierowcy. &lt;!-- bełkot; Doświadczenie z Marszrutką może czasem wydawać się ekscytujące, zwłaszcza gdy zobaczysz dzielnego kierowcę liczącego zmiany podczas kierowania kolanami z prędkością 110 km/h (70 mph). --&gt; Wielu kierowców marszrutek to nielegalni imigranci i słabo mówią po rosyjsku (jeśli w ogóle).

W ramach reformy transportu miasta, do końca 2022 roku wszystkie takie trasy zostaną zniesione.

=== Pociągiem lokalnym ===
Pociągi podmiejskie (электричка - elektriczka) mogą być przydatne, aby dostać się na przedmieścia. Ceny zależą od odległości podróży. Prędkości są umiarkowane, ale pociągi kursują rzadko. Informacje są dostępne [https://rasp.yandex.ru/ online] w języku rosyjskim.

=== Rowerem ===
Chociaż teren w Petersburgu jest płaski, miasto nie jest przyjazne dla rowerzystów ze względu na ograniczone ścieżki rowerowe, złą pogodę i niebezpieczny ruch samochodowy. Możesz jednak wsiąść na rower do pociągów elektriczka za niewielką opłatą i udać się na mniej zatłoczone przedmieście, aby cieszyć się jazdą.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Winter Palace Panorama 2.jpg|thumb|upright=1.3|Ermitaż]]
[[Plik:Church of the Savior on Blood - panoramio (2).jpg|thumb|Mosty nocą]]
[[Plik:Church of the Saviour on Blood.jpg|thumb|Sobór Zmartwychwstania Pańskiego]]
[[Plik:A Great Fointain 2.jpg|thumb|Fontanna w wodach rzeki Newy na mierzei Wyspy Wasilewskiego]]
[[Plik:Russia 2774 - Lighthouses.... sort of (4085551613).jpg|thumb|Budynek Giełdy i kolumny rostralne]]
[[Plik:Kunstkamera SPB.jpg|thumb|Kunstkamera]]
[[Plik:View to St. Michael's Castle.jpg|thumb|Zamek Michajłowski]]
Sankt Petersburg jest po prostu jednym z najwspanialszych miast turystycznych na ziemi. Żadna wizyta nie odda tego sprawiedliwie — musisz się tutaj przeprowadzić, aby naprawdę móc zobaczyć wszystkie zabytki. Naprawdę, zaplanowanie miesiąca pełnoetatowej turystyki nie byłoby nierealne. A to przecież dramatyczne wydarzenia XX wieku, które miały tu miejsce! Być może tylko [[Rzym]], [[Paryż]] i [[Londyn]] mogą się równać pod względem ilości pięknych, wspaniałych rzeczy do zobaczenia.

Jako centrum rosyjskiego świata przez 200 lat panowania dynastii Romanowów, miasto zbierało owoce niewiarygodnie wspaniałej i tyrańskiej wizji Piotra Wielkiego oraz skrajnej nierówności Imperium. Bogactwo bogatych w carskiej Rosji było niemal niewyobrażalnie ekstremalne i doprowadziło do skrajnego bogactwa pałaców i budynków kościelnych w całym centrum miasta, a także podmiejskich pałaców w [[Peterhof]]ie, [[Gatczyna|Gatczynie]], Strelnej, [[Puszkin]]ie i [[Pawłowsk]]u. Największa koncentracja zabytków znajduje się na ogromnym obszarze centrum '''wewnątrz Kanału Obwodnego''', wzdłuż południowego nasypu '''Wyspy Wasilewskiego''' i w południowej części '''Wyspy Piotrogrodzkiej'''.

=== Przegląd najważniejszych obiektów ===
Więc, OK, nie masz miesięcy na zwiedzanie miasta – jakie są najważniejsze? To trudne pytanie. Najbardziej oczywistym celem jest '''Pałac Zimowy''' na Placu Pałacowym (tuż obok '''Admiralicji''' i '''Jeźdźca Spiżowego'''), w którym mieści się Muzeum Ermitażu i który był zimową rezydencją carów Romanowów i zasadniczo centrum rosyjskiego rządu cesarskiego. '''Ermitaż''' jest z pewnością jednym z pięciu najlepszych muzeów sztuki na świecie, ale nawet jeśli nie dbasz o sztukę, wędrówka po ogromnym pałacu jest niezwykle satysfakcjonująca. Dziewiętnastowieczny, kapryśny '''Kościół na Rozlanej Krwi''' w pobliżu to kolejna uznana na całym świecie ikona miasta, ze spektakularną scenerią na Kanale Gribojedowa w pobliżu '''Ogrodu Michajłowskiego''' i wypełniona - dosłownie wypełniona - pięknymi mozaikami.

Mówiąc o kanałach, spacer po brzegach Moiki, Fontanki i Griboedov w historycznym centrum jest koniecznością. W miesiącach letnich możesz również podziwiać tę wspaniałą architekturę z łodzi, dołączając do jednej z popularnych (choć drogich) „wycieczek kanałowych” lub zdecydować się na niedrogi rejs statkiem wzdłuż rzeki Newy na tak zwanym autobusie rzecznym, który jest maleńka ''łódka płynąca'' wzdłuż rzeki na kilku trasach zintegrowanych z systemem transportu publicznego.

W tej samej dzielnicy przejdź się Newskim Prospektem, który służy jako główna aleja Sankt Petersburga dla sklepów (zwłaszcza historycznego centrum handlowego '''Gostiny Dvor'''), teatrów i innego królestwa pałaców i katedr, w szczególności ogromnej '''Katedry Kazańskiej'''. Funkcjonuje katedra kazańska, więc łatwiej ją zwiedzać niż inne duże katedry (bez kolejek, opłat za wstęp itp.). W tej samej okolicy, ale poza Newskim, znajduje się '''Plac Sztuki''', gdzie znajduje się '''[http://en.rusmuseum.ru/ Muzeum Rosyjskie]''' – absolutna pozycja nie do pominięcia dla miłośników sztuki. '''Teatr Maryjski''' jest jednym z najpiękniejszych na świecie miejsc, w których odbywają się przedstawienia, i powinieneś to sprawdzić, nawet jeśli nie możesz zobaczyć spektaklu operowego lub baletowego. '''Katedra św. Izaaka Mamuta''', z imponującymi widokami z balkonów, to kolejny oczywisty cel zwiedzania.

Po drugiej stronie rzeki Newy jest więcej zabytków, których nie można przegapić. '''Twierdza Piotra i Pawła''' po stronie Piotrogrodu jest z pewnością jedną z trzech największych atrakcji miasta. Oprócz czystego piękna, odwiedź go ze względu na jego ogromną historię jako miejsce ostatniego spoczynku carów Romanowów, a także jego rolę jako znanego więzienia dla najbardziej znanych więźniów politycznych pod ich rządami. Na Wyspie Wasiljewskiej musisz przynajmniej pojechać taksówką do '''Strelki''', aby podziwiać widoki przy kolumnach rostralnych, po drugiej stronie ulicy od Starej Giełdy, gdzie znajduje się '''Muzeum Marynarki Wojennej''', z pewnością jedno z najlepszych tego typu na świecie. Następnie wybierz się na kolejną przejażdżkę wzdłuż '''nabrzeża uniwersyteckiego''', zanim wrócisz przez rzekę. Jeszcze lepiej, zatrzymaj się po drodze w dziwnym i nietuzinkowym muzeum etnologicznym '''Kunstkamera''', gdzie znajduje się dziwaczna kolekcja osobliwości Piotra Wielkiego.

Pragnienie zobaczenia najważniejszych atrakcji miasta w krótkim czasie komplikują wspaniałe '''podmiejskie pałace''' w [[Peterhof]]ie, [[Puszkin]]ie, [[Łomonosow]]ie, Strelnej i [[Pawłowsk]]u. Turyści, którzy odwiedzają Sankt Petersburg i nie widzą ani pałacu Carskiego Sioła w Puszkinie, ani Pałacu Bolszoj w Peterhofie, naprawdę powinni się trochę wstydzić. To jak jechać do [[Paryż]]a i pominąć Wersal. Z całej trójki najmniej niewybaczalnym byłoby przegapić Pałac w Pawłowsku, ale jeśli masz czas – idź.

=== Odkrywanie więcej ===
Więcej czasu? Centrum ma świat więcej zabytków. Pole Marsowe z Pomnikiem Rewolucyjnych Bojowników i Wiecznym Płomieniem, Cyrk, prawdziwie barokowa Katedra Smolny, Chata Piotra Wielkiego, toczący się park Pałacu i Ogrodów Taurydów, Klasztor Aleksandra Newskiego, Pałac Jusupowa, w którym zginął Rasputin (jeśli masz szansę zobaczyć spektakl w teatrze w środku, wskoczyć na niego), neoklasyczne, wypełnione popiersiami Ogrody Letnie, Zamek Michajłowski, Pałac Marmurowy, małe, ale bardzo wzruszające Muzeum Obrony i Blokady Leningradu. Miłośnicy literatury powinni odszukać lokalne miejsca pobytu Dostojewskiego, w tym słynny „Marsz Morderstwa” ze Zbrodni i kary, który zabierze Cię prosto z mieszkania Raskolnikowa do drzwi tego samego mieszkania, w którym dokonano makabrycznego czynu.

Wróć przez rzekę do strony Piotrogrodu, mijając Twierdzę Piotra i Pawła, znajdziesz Meczet w Petersburgu, naprawdę imponujące Muzeum Wojskowe, statek-muzeum Krążownika Aurora, zawsze... ciekawe Muzeum Polityczne Historia i Ogrody Botaniczne. Na Wasiliewskim całe nabrzeże Newy jest wypełnione wspaniałymi muzeami i wspaniałymi budowlami. Szczególnie świetne miejsca do odwiedzenia (oprócz wspomnianego Muzeum Marynarki Wojennej i Kunstkamery) to Pałac Mieńszikowa (prowadzony przez Ermitaż), Dwunasta Kolegia i Muzeum Górnictwa. I nie zapomnij upolować około 3300-letnich posągów sfinksów z Nekropolii Tebańskiej!

=== W dalszej odległości ===
Niewielu turystów wychodzi z centrum miasta, na południe od Kanału Obwodnego i na północ od Wyspy Piotrogrodzkiej, ale wciąż jest mnóstwo rzeczy do zobaczenia na północy i południu miasta – zwłaszcza na południu. W południowym Sankt Petersburgu znajduje się Łuk Triumfalny Narva i jego siostrzany pomnik – Moskiewska Brama Triumfalna, ogromny Pomnik Bohaterskich Obrońców Leningradu (która szczerze mówiąc powinna być jedną z głównych atrakcji tego miasta, gdyby nie odległość od centrum), Moskiewski Park Zwycięstwa i jeden z najlepszych przykładów stalinowskiej architektury (bardziej interesujący, niż mogłoby się wydawać) w Domu Sowietów, przed którym stoi bardzo duży posąg Lenina. Jednak najwspanialszym widokiem w południowym Sankt Petersburgu może być kapryśny kościół Czesmeński w kolorze trzciny cukrowej.

Wschodnia część miasta (potocznie zwana prawym brzegiem) słynie z XIX-wiecznej architektury przemysłowej w dzielnicach Ochta i Porokhovye (dawne fabryki prochu).

Północny Sankt Petersburg jest nieco mniej godny uwagi, ale żądni przygód podróżnicy mogą znaleźć kilka interesujących rzeczy, zwłaszcza w starej dzielnicy przemysłowej wokół stacji Finliandskii, w Akademii Leśnictwa i na cmentarzu Piskaryovskoye dla poległych podczas oblężenia Leningradu.

Forteca morska [[Kronsztad]] na wyspie Kotlin, obecnie dostępna drogą przez zaporę, jest bardzo ważnym miejscem dla miłośników historii architektury militarnej i umożliwia przyjemne jednodniowe wycieczki łodzią.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:2016 Immortal Regiment in Saint Petersburg (020).jpg|thumb|9 maja, Pułk Nieśmiertelnych]]
=== Opera i balet ===
Żadna podróż do Petersburga nie jest kompletna bez obejrzenia spektaklu operowego lub baletowego. Maryjski jest chyba najbardziej znaną instytucją, ale bynajmniej nie jest to jedyny teatr w mieście. Bilety są sprzedawane w całym mieście w kioskach i sklepach o nazwie Teatralnaya Kassa, które pobierają symboliczną (zwykle około 20 rubli) opłatę za „ubezpieczenie”, które teoretycznie jest opcjonalne. Same kasy teatralne również sprzedają bilety bezpośrednio i zwykle w tej samej cenie. Czasami bloki biletów wyprzedają się w kioskach, ale bilety są nadal dostępne w teatrze lub odwrotnie, więc warto sprawdzić oba miejsca, jeśli masz serce nastawione na konkretny spektakl. Możliwe jest zabranie nie tak małych dzieci na niektóre spektakle, jeśli weźmiesz prywatną skrzynkę, chociaż będziesz musiał zapytać przy zakupie biletów.
* {{Znacznik|Teatr Maryjski|59.925556 |30.296111 |typ=atrakcja}}'''[https://www.mariinsky.ru/ Teatr Maryjski]''' (Мариинский театр, Mariinskiy Teatr, Maryinsky, Mariyinsky), Plac Teatralny (Театральная площадь), 1 ([[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: ''2, 3, 6, 27, 71'' &amp; [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: ''K1, K6K, K169, K306, na przystanku „Plac Teatralny”'', ☏ +7 812 326 4141. Teatr Maryjski (dawniej Kirow, którego trupa nadal używa podczas zagranicznych podróży) to światowej klasy teatr operowy i baletowy. Istnieją angielskie napisy do oper śpiewanych po rosyjsku; opery w innych językach mają rosyjskie napisy. Przedstawienia odbywają się w trzech salach: głównym teatrze mieszczącym się w historycznym budynku, Maryjskim-2 (nowa scena, która znajduje się w futurystycznym budynku po drugiej stronie kanału Kryukov) oraz nowo wybudowanej Sali Koncertowej Maryjskiej. Bilety można kupić na stronie teatru. Cavos przebudował go na operę i balet z największą sceną na świecie. Mając 1625 miejsc siedzących i audytorium w kształcie litery U w stylu włoskim, teatr został otwarty 2 października 1860 r. przedstawieniem Życie dla cara. Nowy teatr został nazwany Maryjskim na cześć swojej cesarskiej patronki, cesarzowej Marii Aleksandrownej. 600-15000 rubli.
* {{Znacznik|Teatr Michajłowski|59.937778 |30.329444 |typ=atrakcja}}'''[https://mikhailovsky.ru/ Teatr Michajłowski]''' (Michajłowski, Михайловский театр, dawniej: Musorgski Akademicki Teatr Opery i Baletu; Mały Akademicki Teatr Operowy w Leningradzie; Mały Akademicki Teatr; Państwowy Akademicki Teatr Opery Komicznej), Ploshad Isskustv 1 (''Między Hotelem Grand Rosyjskim a Muzeum Europa'', [[Image:Spb metro line2.svg|20px]]: ''Newski Prospekt (Невский проспект''), [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: ''К100''), ☏ +7 812 595 4305, boxoffice@mikhailovsky.ru. - Wygląd zewnętrzny nie jest tak rozpoznawalny jak Teatr Maryjski, ale wnętrze jest prawie tak samo okazałe, a teatr gości rosyjskich i zagranicznych gwiazdorów opery i baletu. Został założony w 1833 roku. Jego nazwa pochodzi od Wielkiego Księcia Rosji Michała Pawłowicza. 600-15000 rubli. 
* {{Znacznik|Opera|59.93298 |30.29277 |typ=atrakcja}}'''[https://www.spbopera.ru/ Opera w Petersburgu]''' (Санкт-Петербург Опера), Galernaja Ul. (Галерная улица), 33 (''na zachód od brązowego jeźdźca. - Z [[Image:Spb metro line5.svg|20px]]: Sadovaya &quot;Садовая&quot;, [[Image:Spb metro line2.svg|20px]]: Sennaya Ploschad &quot;Сенная площадь&quot; dalej, aby zatrzymać &quot;Plocshad Truda&quot;. [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: 186, 124, 169. - [[Image:Spb metro line5.svg|20px]]: Admiralteyskaya &quot;Адмиралтейская&quot;, dalej do przystanku &quot;Plocshad Truda&quot; [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: 22, 3, 27; [[Image:Trolley icon SPB.svg|20px]]: 22,5; [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: 180, 16''), ☏ +7 812 312 3982, spbopera@yandex.ru. 12:00-15:00 i 16:00-19:00. Kameralny teatr (półwielka scena i tylko ok. 150-200 miejsc dla widzów), który wystawia opery z repertuaru najważniejszych za niższą cenę niż główne teatry i ma fascynujące foyer - trzeba to zobaczyć, żeby w to uwierzyć. 300-3000 rubli.
* {{Znacznik|Teatr Konserwatorium|59.925833 |30.298056 |typ=atrakcja}}'''[https://www.conservatory.ru/ Teatr Konserwatorium]'' (Санкт-Петербургская государственная консерватория имени Н. А. Римского-Корсакова), Plac Teatralny (Театральная площадь), 3 (''po drugiej stronie ulicy od Teatru Maryjskiego, [[Image:Spb metro line5.svg|20px]]: Sadovaya „Sadovaya”, [[Image:Spb metro line2.svg|20px]]: Sennaya Ploschad ” Sennaya Square” następnie - 15-20 minut spacerem w kierunku kanału Griboyedov lub [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: 1, 67, 124; [[Image:Spb metro line2.svg|20px]]/[[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Newski Prospekt/Gostiny Dvor „Newski Prospekt” / „Gostiny Dvor”, a następnie – [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: 3, 22, 27; [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: 180, 169, 306''), ☏ +7 921 780-1123 (komórka), faks: +7 812 570 -6088, theatre_conserv@mail.ru. Podczas gdy sama sala nie jest zbyt wystawna - całkiem sterylna, naprawdę - to dobra opcja na tanie obejrzenie oper rosyjskich i repertuarowych, wykonywanych przez wykładowców i studentów konserwatorium, w którym studiował Czajkowski (i wiele innych znanych postaci z rosyjskiego świata muzycznego). 300-3500 rubli. 
* {{Znacznik|Teatr Ermitaż|59.942216 |30.316237 |typ=atrakcja}}'''[https://hermitagetheater.com/ Ermitaż (Teatr Ermitaż)]''', nabrzeże Dworcowaja (Nabrzeże Pałacowe), 32/34 (''Przez rzekę Zimnaja Kanavka (Kanał Zimowy) od Muzeum Ermitażu, [[Image:Spb metro line5.svg|20px]]: Admiralteyskaya „Admiralteyskaya”, [[Image:Spb metro line4.svg|20px]]: - 15-20 minut spacerem w kierunku do kanału Ermitaż lub[[Image:Spb metro line2.svg|20px]]/[[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Newski Prospekt/Gostiny Dvor Newski Prospekt/Gostiny Dvor, a następnie – [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: 3, 22, 27; [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: 180, 169, 306''), ☏ +7 812 408 10 84, info@hermitagetheater.com. 18:30-22:30. Teatr Ermitaż, zbudowany jako prywatny teatr domowy cesarza rosyjskiego, przez ponad sto lat był teatrem cesarskim, obecnie służy do prawie codziennych przedstawień baletowych, zwłaszcza w szczycie sezonu. 3500-8500 rub.

=== Inne teatry ===
* {{Znacznik|Teatr Aleksandryński lub Rosyjski Państwowy Teatr Dramatyczny Akademii Puszkina|59.9318 |30.3362 |typ=atrakcja}}'''[https://en.alexandrinsky.ru/ Teatr Aleksandryński lub Rosyjski Państwowy Teatr Dramatyczny Akademii Puszkina]''' (Александринский театр, Российский государственный академический театр драмы им. А. С. Пушкина), Ostrovsky Square(площадь Островского), 6 (''[[Image:Spb metro line2.svg|20px]] i [[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Gostinyy Dvor (Гостиный двор)''), ☏ +7 812 570-7794. 12:00-14:00 i 15:00-19:00. 
* {{Znacznik|Teatr Festiwalowy Dom Bałtycki|59.95569 |30.31289 |typ=atrakcja}}'''[https://baltic-house.ru/ Teatr Festiwalowy Dom Bałtycki]''' (Балтийский дом dawny Ленинградский Государственный театр им. Ленинского Комсомола), Aleksandrowski Park, 4 (''[[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Gorkovskaya (Горьковская)''), ☏ +7 812 232-3539, fc@baltichouse.spb.ru. 11:00-19:00.
* {{Znacznik|Petersburski Teatr Komediowy|59.93423 |30.33767 |typ=atrakcja}}'''Petersburski Teatr Komediowy''' (Teatr Komediowy im. Nikolaja Akimowa, Санкт-Петербургский академический театр комедии им. Н. П. Акимова), Newski Prospekt (''[[Image:Spb metro line2.svg|20px]] i [[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Gostinyy Dvor''), ☏ +7 812 312-4555, teatr@komediaspb.ru. Kasy 11:30-15:00 i 16:00-19:30.
* {{Znacznik|Teatr Komedianty|59.92608 |30.35861 |typ=atrakcja}}'''[http://www.komedianty.com/index.php Teatr Komedianty]''' (Petersburski Państwowy Teatr Dramatyczny „Komedianci”, Санкт-Петербургский государственный драматический театр «Комедианты»), Ligovsky Prospect (Лиговский проспект), 44 (''[[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Ploshchad Vosstaniya (Площадь Восстания)''), ☏ +7 812 572-1004, faks: +7 812 764-7016, komedianty.spb@gmail.com. Założona w 1989 red.
* {{Znacznik|Teatr Komissarjevsky|59.935462 |30.334454 |typ=atrakcja}}'''[https://www.teatrvfk.ru/ Teatr Komissarjevsky]''' (Академический драматический театр имени В. Ф. Комиссаржевской), Italyanskaya Street, 19 (''[[Image:Spb metro line2.svg|20px]] i [[Image:Spb metro line3.svg|20px]] Gostinyy D.) [[Image:Spb metro line2.svg|20px]] i [[Image:Spb metro line3.svg|20px]] Newski Prospekt „Невский проспект”''), ☏ +7 812 315 53 55, faks: +7 812 571 08 53, teatr@teatrvfk.ru. Śr-Pn 11:00-15:00 i 16:00-19:00. Kompania teatralno-komediowa została założona przez aktorkę Verę Komissarzhevskaya w 1901 roku. In The Passage (магазин „Пассаж”, Passazh), elitarny dom towarowy
* {{Znacznik|Lensoviet Akademicki Teatr|59.93009 |30.34874 |typ=atrakcja}}'''[https://lensov-theatre.spb.ru/ Lensoviet Akademicki Teatr]''' (Санкт-Петербургский академический театр имении Ленсовета), ks. Vladimirski (Владимирский пр.), 12 (''[[Image:Spb metro line1.svg|20px]] i [[Image:Spb metro line4.svg|20px]]: „Владимирская”, [[Image:Spb metro line1.svg|20px]] i [[Image:Spb metro line4.svg|20px]]: Dostojewska „Достоевская”, [[Image:Spb metro line1.svg|20px]] i [[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Mayakovskaya „Маяковская”''), ☏ +7 812 713-2191, bilety@lensov-theatre.spb.ru. 11:00-19:00. W dawnej rezydencji rodziny Korssakov. Siedziba zespołu została założona jako Teatr Młody w 1929, następnie przemianowana na Teatr Nowy w 1933, a wreszcie na Leningradzki Teatr Radziecki w 1939 r.
* {{Znacznik|Teatr Liteiny|59.93714 |30.34768 |typ=atrakcja}}'''[https://naliteinom.ru/ Teatr Liteiny]''' (Państwowy Teatr Dramatyczny na Liteinyi Prospect, Государственный драматический Театр на Литейном), Liteinyi Prospect (Литейный проспект), 51 (''[[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Mayakovskaya &quot;Маяковская&quot; 0.8km, [[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Gostinyy Dvor (Гостиный двор) 0.9km; [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: 15, [[Image:Trolley icon SPB.svg|20px]]: 8, 15, 3; [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: К258, К177, К90''), ☏ +7 812 273-5335, pochta@naliteinom. ru. W 1993 roku trupa teatralna Liteinyi odbyła tournée po Ameryce z inscenizacją Wielkiej Katarzyny George'a Bernarda Shawa w języku rosyjskim. 
* {{Znacznik|Teatr Na Neve|59.914167 |30.309167 |typ=atrakcja}}'''[https://tnaneve.spb.ru/ Teatr Na Neve]''' (Teatr dla dzieci „Na Neve”, Детский драматический театр «На Неве»), Sowietskij Pereulok (Советский переулок), 5 (''[[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Tekhnologichesky Institut (Технологический институт) 0.6km NE'') 7 251-2006, naneve@mail.ru. Teatr został otwarty w 1987 r. 
* {{Znacznik|Teatr Ostrov|59.96234 |30.31420 |typ=atrakcja}}'''Teatr Ostrov''' (Драматический театр «Остров»), prospekt Kamennoostrovskiy (Каменноостровский проспект), 26-28 (''[[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Gorkovskaya «Горьковская». [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: 46, 76, 183, 223, 30. [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: 46, 76''), ☏ +7 812 346-3810, faks: +7 812 346-43-43, info@ostrov-teatr.ru. Kasa biletowa: W-Cz 14.00-19.30, Pt-Nd 14.00-19.00; Wszystkie spektakle rozpoczynają się o godzinie 19:00. W dawnym Domu Benois.
* {{Znacznik|Bolszoj Teatr Dramatyczny Towstonogowa|59.96234 |30.31420 |typ=atrakcja}}'''[https://bdt.spb.ru/ Bolszoj Teatr Dramatyczny Towstonogowa]''' (Большой драматический театр имени Г. А. Товстоногова), Nabierieżnaja Reki Fontanki (наб. реки Фонтанки), 65 (''[[Image:Spb metro line4.svg|20px]] Spasskayav (Спасская)) [[Image:Spb metro line5.svg|20px]] Sennaya Ploschad (Сенная площадь) 0.6km W''), ☏ +7 812 310-9242, +7 812 310-7687 (kasa biletowa), faks: +7 812 571-4577, bdt@bdt.spb.ru. Codziennie 11.00-15.00 i 16.00-19.00. Dawniej znany jako Teatr Dramatyczny im. uważany za jeden z najlepszych rosyjskich teatrów 
* {{Znacznik|Teatr Zazerkalie|59.929444 |30.343056 |typ=atrakcja}}'''[http://www.zazerkal.spb.ru/ Teatr Zazerkalie]''' (Teatr Muzyczny dla Dzieci „Lupa”, Детский музыкальный театр «Зазеркалье»), ul. Rubinsteina (улице Рубинштейна), 13 (''[[Image:Spb metro line1.svg|20px]]: Vladimirskaya 'Владимирская', [[Image:Spb metro line4.svg|20px]] Dostoevskaya 'Достоевская''), ☏ +7 812 712-4393, faks: +7 812 712-4395. Teatr pojawił się w sierpniu 1987 roku i został nazwany na cześć Lewisa Carrolla „Po drugiej stronie lustra i co tam znalazła Alicja”. Eksperymentalny Teatr Dziecięcy „Zazerkalie” pojawił się w 1992 roku. 
* {{Znacznik|Teatr Młodzieżowy na Fontance|59.918889 |30.313056 |typ=atrakcja}}'''[https://mtfontanka.ru/ Teatr Młodzieżowy na Fontance]''' (Petersburski Państwowy Teatr Młodzieży na Fontance, Санкт-Петербургский государственный молодёжный театр на Фонтанке), Naberezhnaya Reki Fontanki (Набережная реки Фонтанки), 114 (''[[Image:Spb metro line1.svg|20px]]: Tekhnologichesky Institut 'Технологический институт', dalej pieszo lub [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: К3, К36, К115, К124, К186, К213, К350 do przystanku Naberezhnaya Fontanki''), ☏ +7 812 316-6564, zavlit@mtfontanka.spb.ru. Codziennie 12.00-15.00 i 15.40-20.00. W sezonie zimowym gra rosyjskie klasyczne sztuki, a latem jest gospodarzem koncertu rockowego. 200-1200 rubli.

=== Cyrki ===
* {{Znacznik|Cyrk Ciniselli|59.938569 |30.34117 |typ=atrakcja}}'''[https://www.circus.spb.ru/ Cyrk Ciniselli]''' (Цирк Чинизелли, Большой Санкт-Петербургский государственный цирк), Naberezhnaya Reki Fontanki ( Набережная реки Фонтербургский государственный цирк), Naberezhnaya Reki Fontanki ( Набережная реки Фонтербургский (''[[Image:Spb metro line2.svg|20px]] and [[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Gostinyy Dvor (Гостиный двор) 0.5km''). 812 570-5198, faks: +7 812 570-5260, info@circus.spb.ru. Codziennie 11:00-15:00, 16:00-19:00. Był to pierwszy cyrk zbudowany z kamienia w Rosji; znajduje się obok Fontanki. Otwarta 26 grudnia 1877 r., z dużą sceną (13 m średnicy) i stajniami (mieszczącymi 150 koni). Architektem był Wasilij Kenel. 600-2300 rubli.

=== Koncerty ===
Scena muzyczna w Petersburgu jest zróżnicowana, co tydzień można wybierać spośród kilku koncertów muzyki klasycznej, jazzowej i popowej. Bilety są dostępne w tych samych lokalizacjach Teatralnaya Kassa, co bilety na balet i operę, chociaż bilety na koncerty muzyki pop – zwłaszcza amerykańskie i europejskie gwiazdy w trasie – czasami korzystają z wyłącznych dystrybutorów. Na koncerty pop i rock, chyba że kupisz bilety na parkiet (tanzpol), oczekuje się, że będziesz siedział cicho na swoim miejscu, jakbyś był na balecie - bileterzy są czujni, aby powstrzymać publiczność przed wstawaniem, tańczeniem lub wiwatowaniem (grzeczne brawa są dozwolone, ale to wszystko).

Kilka z powyższych teatrów baletowych i operowych oferuje również występy orkiestrowe i recitalowe, więc nie są one powtarzane poniżej. Nie zapomnij też o wielu małych klubach, w których grają wschodzące zespoły.

* {{Znacznik|Wielka Sala Filharmonii Sankt Petersburga|59.938569 |30.34117 |typ=atrakcja}}'''Wielka Sala Filharmonii Sankt Petersburga''' (Bolszoj Zal, Санкт-Петербургская государственная филармония им. Д. Д. prospekt) (''Wejście naprzeciwko Grand Hotel Europe, [[Plik:Spb metro line2.svg|20px]]: Newski prospekt''), ☏ +7 812 710-4290, faks: +7 812 710-4085, melnikova@mail.ru. Kasy 11:00-15:00 i 16:00-20:00. Orkiestra założona w 1802. Bolszoj Zal (duża sala) tego budynku jest jedną z najbardziej znanych sal muzycznych w Rosji. Budynek, w którym mieści się Filharmonia, został ukończony w 1839 r. Architekt: P. Jacot; oraz Projekt elewacji: C. Rossi. - Orkiestra światowej klasy, nagrywająca i koncertująca za granicą. W Małej Sali (Maliy Saal) odbywają się znakomite występy muzyki kameralnej i recitale. 600-5000 rubli. edytować
* {{Znacznik|Mała Sala Filharmonii Petersburskiej|59.93553 |30.32751 |typ=atrakcja}}'''Mała Sala Filharmonii Petersburskiej''' (Malii Zal, Санкт-Петербургская государственная филармония им. Д. Д. Шостаковича, Малый зал), Nevski prospekt 7 (''[[Image:Spb metro line2.svg|20px]]: Nevskiy prospekt'') 812 571-8333, faks: +7 812 571-4237. Kasy 11:00-15:00 i 16:00-19:00. W Małej Sali Filharmonii (Maliy Saal) odbywają się znakomite występy muzyki kameralnej i recitale.
* {{Znacznik|Filharmonia Jazzowa|59.92421 |30.33698 |typ=atrakcja}}'''[https://www.jazz-hall.ru/ Filharmonia Jazzowa]''' (Джаз-филармоник холле, Эллингтон холле), Zagorodnyy prospekt (Загородный пр.), 27 (''na południe od Newskiego Prospektu, użyj linii metra Spb1.svg: Vladimir 'ирс''). +7 812 764-8565, faks: +7 812 764-9843, fdm@jazz-hall.ru. Kasy: codziennie 14:00-20:00. Oferuje różnorodne występy jazzowe kilka razy w tygodniu. 800-1200 rubli. 
* {{Znacznik|Lodowy Pałac|59.921667 |30.466389 |typ=atrakcja}}'''[https://newarena.spb.ru/ Lodowy Pałac]''' (Ledoviy Dvorets, Ледовый Дворец), prospekt Piatiletok (Проспект Пятилеток), 1 (''[[Image:Spb metro line4.svg|20px]]: Prospekt Bolshevikov'' 'Проспект Большевиков'). ru. Kasy: codziennie 11:00-20:00. Został zbudowany na Mistrzostwa Świata w hokeju na lodzie w 2000 roku i otwarty w 2000 roku i kosztował 60 milionów dolarów. Mieści 12 300 osób. Jedna z kilku aren sportowych, która służy również jako sala koncertowa na koncerty popowe i rockowe. 800-10000 rubli. 
* {{Znacznik|Wielka Sala Koncertowa Oktiabrskiego|59.935556 |30.365278 |typ=atrakcja}}'''[https://bkz.ru/ Wielka Sala Koncertowa Oktiabrskiego]''' (БКЗ Октябрьский, Большой концертный зал «Октя́брьский»), Ligovskiy Prospekt (Лиговский проспект), 6 (''[[Image:Spb metro line1.svg|20px]]: Ploshad Vosstaniya 'Площадь Восстания'') Pn-Pt 11:00-20:00; Sob Nd 11:00-19:00. Na koncerty popowe i rockowe oraz występy różnych aktorów, a także zespoły taneczne i baletowe w audytorium. 600-12000 rubli.

=== Filmy ===
Większość kin w Petersburgu pokazuje hollywoodzkie filmy dubbingowane po rosyjsku. Kina artystyczne, takie jak Dom Kino, często pokazują niezależne amerykańskie lub brytyjskie filmy z rosyjskimi napisami. Często dubbingowane są także płyty DVD z filmami amerykańskimi/europejskimi. Nastąpiły represje wobec sprzedawców bootlegowych płyt DVD, więc obecnie znalezienie płyt DVD w języku angielskim może być trudne lub kosztowne. W mieście jest kilka sklepów z DVD – często w pobliżu stacji metra – i warto zapytać o filmy w języku angielskim.

Coroczny międzynarodowy festiwal filmów dokumentalnych, krótkometrażowych i animowanych ''[https://message2man.com/en/ Message to Man]'' odbywa się w czerwcu lub lipcu, na którym wyświetlanych jest wiele filmów w języku angielskim.

* {{Znacznik|Kino Dom|59.93623 |30.34194 |typ=atrakcja}}'''[http://www.domkino.spb.ru/ Kino Dom]''' (Киноцентр Дом Кино), Karavannaya Ulitsa (Караванная улица), 12 (''[[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Gostinyy Dvor (Гостиный двор)''), ☏ +7 812 314 5614, infob@domkino. Czasami pokazuje filmy w ich oryginalnym języku. 100-250 rubli. 
* {{Znacznik|Kino Avrora|59.93410 |30.33929 |typ=atrakcja}}'''[https://avrora.spb.ru/ Kino Avrora]''', Newski Prospekt (Невский проспект), 60 (''[[Image:Spb metro line2.svg|20px]]: Newski prospekt''), ☏ +7 812 942-80-20. Codziennie 11:00-20:00. 250-700 rubli.

=== Wycieczki łodzią po kanałach ===
Wycieczka po kanałach łodzią to świetny sposób na zwiedzenie miasta latem. Typowa wycieczka prowadzi przez Moika, do Newy, aby zobaczyć Twierdzę Piotra i Pawła i Cruiser Aurora, a następnie przez Fontankę (czasami aż do Teatru Maryjskiego). Wycieczki rozpoczynają się w wielu punktach na trasie i wracają do punktu początkowego - jest mnóstwo sprzedawców dla różnych firm oferujących łodzie - a łodzie mogą mieć kawiarnię i toaletę na pokładzie lub nie. Prawie wszystkie wycieczki odbywają się w języku rosyjskim. 500-650 rubli wydaje się być średnią ceną.

* {{Znacznik|Anglotourismo Boat Tours|59.93480 |30.34300 |typ=atrakcja}}'''[https://anglotourismo.com/ Anglotourismo Boat Tours]''', Naberezhnaya reki Fontanki, 21 (''[[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Gostinyy Dvor (Гостиный двор)''), ☏ +7 921 989 4722. Wycieczki o 11:00, 13:00, 15:00, 17:00, 19 0:00, 21:00, 00:20. Rejsy po kanałach w języku angielskim z okolic mostu Anichkov (Nevksy Prospekt i Fontanka) w sezonie (7 maja - 30 września). 600-750 rubli, studenci: 500 rubli.

=== Sport ===
'''Oglądaj piłkę nożną''': [https://en.fc-zenit.ru/ FC Zenit Sankt Petersburg] gra w rosyjskiej Premier League, najwyższej klasie rosyjskiej piłki nożnej. Ich domem jest Stadion Krestovsky, na wyspie Krestovsky, 10 km na północ od centrum miasta. Jedź metrem M3 (zielona linia) na zachód w kierunku Begovaya i wysiądź na Novokrestovskaya. Stadion był gospodarzem meczów turnieju Euro 2020.

== Praca ==

== Nauka ==
=== Lekcje języka rosyjskiego ===
==== Uniwersytety ====
* '''[https://russian4foreigners.spbu.ru/ru/ Instytut Języka i Kultury Rosyjskiej @ Petersburski Uniwersytet Państwowy]'''. 12-15 uczniów w klasie. 4 tygodnie @ (21) 45-minutowe lekcje tygodniowo: 33600 rubli. 
* '''[https://sras.org/ Szkoła Studiów Rosyjskich i Azjatyckich]'''.

=== Prywatne szkoły językowe ===
* '''[https://www.cref.ru/ CREF - Centrum Studiów Rosyjskich, Angielskich i Francuskich]'''. 
* '''[https://russiancentre.net/ EducaCentre]''', 2 lokalizacje: Plac Komendantskaya #1, centrum handlowe Atmosphere, 6. piętro i 12. linia Wyspy Wasiliewskiego, ☏ +7 812 676 0075, info@russiancentre.net. (20) 45-minutowe lekcje grupowe tygodniowo: 180 €, (30) 45-minutowe lekcje grupowe tygodniowo: 225 €; Opłata administracyjna 60 €. 
* '''[https://educalanguageschool.com/ Szkoła języka rosyjskiego EDUCA]''', 3 Bolshaya Morskaya (''metro: Gostiny Dvor''), ☏ +7 812 954 7320, dos@educals.org. Nie mylić z wyżej wymienioną szkołą o podobnej nazwie. Centralna lokalizacja, choć nauczyciele są młodsi i mniej doświadczeni. (20) 45-minutowe lekcje grupowe tygodniowo: 195 €, (30) 45-minutowe lekcje grupowe tygodniowo: 240 €; Opłata wpisowa 65 €. edytować
* '''[https://lidenz.com/ Liden &amp; Denz]''', Italyanskaya ulitsa #17. Wysoko oceniane, choć droższe niż inne szkoły. (20) 50-minutowe lekcje grupowe na tydzień: 280 €, minimum 2 tygodnie. 
* '''[https://www.russian-learning.com/ Centrum Językowe ProBa]''', Zagorodnyi prospekt nr 17 (''metro: Vladimirskaya lub Dostoyevskaya''), ☏ + 7 812 9061308, info@russian-learning.com. Wyposażenie jest bardzo podstawowe. Minimum 2 tygodnie. Zajęcia grupowe: 450 € za 2 tygodnie.

== Zakupy ==
Istnieje wiele bankomatów i legalnych kantorów wymiany walut. Nie wymieniaj pieniędzy na ulicy: kurs nie będzie lepszy i narażasz się na duże ryzyko wpadnięcia na któreś z licznych oszustw.

Małe sklepy narożne niekoniecznie są droższe niż większe sklepy.

Cerkwie często mają małe sklepy z pamiątkami religijnymi z dużą różnorodnością przedmiotów.

Słynne miejsce na zakupy to oczywiście '''Newski Prospekt''' w Centrum. Tamtejsze uliczne sklepy, Passazh i historyczne centrum handlowe w '''Gostiny Dvor''' są ekskluzywne, ale tuż przy Newskim znajdują się targi uliczne, w szczególności Apraksin Dvor (na południe od Sadovaya od Gostiny Dvor), gdzie można dostać wszystko tanio (szczególnie tanio, jeśli mówisz po rosyjsku).

Luksusowe zakupy u światowej klasy marek są dostępne w dwóch miejscach w Petersburgu: [https://dlt.ru/ luksusowym sklepie multibrandowym DLT] i [https://www.staronevsky.com/ dzielnicy mody Staronevsky]. Ze względu na różnicę kursów walut ceny niektórych pozycji mogą być lepsze niż w [[Mediolan]]ie. Personel luksusowych sklepów mówi po angielsku (zawsze) i chińsku (często)

== Gastronomia ==
Gorące rosyjskie naleśniki (bliny/блины) znakomicie komponują się z kawiorem, grzybami, karmelem, jagodami lub do filiżanki herbaty na mroźnej, zimowej ulicy. [https://teremok.ru/ Teremok (Теремок)] to „sieć” kiosków na rogu ulicy dla blin, ale teraz ma w mieście kryte fast foody, wraz z Chainaya Lozhka (Чайная ложка) i U Tyoshi Na Blinakh (У тёщи на блинах).

Inne naprawdę smaczne lokalne oferty ulicznego jedzenia / fast foodów to pirozhki, shawarma (шаверма) i pyszki (пышки). Pirozhki to smażone bułeczki nadziewane zazwyczaj wołowiną, warzywami, ziemniakami i grzybami, dość łatwe do znalezienia, ale nie tak rozpowszechnione jak w [[Moskwa|Moskwie]]. Shawarma to zdecydowanie fenomen Sankt Petersburga (nie znajdziesz go wiele w innych rosyjskich miastach), obsługiwana głównie przez Azerów i jest wszędzie – w kawiarniach i na ulicy. Pyszki to rosyjskie pączki, najlepiej komponują się z kawą i mocno kojarzone z Petersburgiem.

W przypadku posiłków w restauracji oferty są zróżnicowane. Wyjątkowym miejscem do zjedzenia kuchni rosyjskiej byłaby atrakcyjna restauracja na terenie Twierdzy Piotra i Pawła. Fuzja międzynarodowa, zachodnioeuropejska, azjatycka (zrusyfikowane chińskie jedzenie jest naprawdę dobre, ale do zamówienia wymaga słownika kulinarnego) itp. są tak samo łatwe do znalezienia jak rosyjskie, a sushi jest bardzo popularne. Niektóre z najbardziej ekscytujących potraw do spróbowania pochodzą z byłych republik radzieckich. Kuchnia gruzińska, mimo swej niejasności, jest jedną z najwspanialszych kuchni świata i nie można jej przegapić. Restauracje środkowoazjatyckie (zazwyczaj uzbeckie) też są świetną zabawą.

== Życie nocne ==
=== Puby ===
Miasto jest miejscem piwnym dla Moskwianek odwiedzających Petersburg w celach biznesowych lub wakacyjnych – stąd jego puby często mają znacznie większy wybór piw niż przeciętny pub w Moskwie (nie wspominając o innych miastach w Rosji). Petersburg, będący ojczyzną najpopularniejszego piwa w Rosji — Baltika (Балтика), uważany jest za piwną stolicę kraju, podczas gdy Moskwa jest bardziej Stolicą Wódki. Nawiasem mówiąc, Baltika występuje w wielu różnych liczbach. Numery 7 i 8 (wydaje się-YORK-uh, vahs-MYOR-kuh) są najbardziej popularne: siedem to lager, osiem to piwo pszeniczne w stylu Hefeweizen.

=== Kluby nocne ===
Petersburgczycy wiedzą, jak się bawić. Istnieje szeroki i doskonały wybór świetnych klubów, które zadowolą wszystkich turystów pragnących spędzić noc. W mieście znajdują się kluby wszelkiej muzyki. Rock, pop, jazz, hip hop/RnB i wiele więcej.

Ze względu na trudności w prowadzeniu klubów gejowskich i piętno społeczne związane z odwiedzaniem klubów gejowskich, wielu młodych mężczyzn woli używać gejowskich aplikacji na iPhone'a, takich jak [https://hornetapp.com/ '''Hornet'''], '''[https://www.grindr.com/ Grindr]''' i '''[https://tinder.com/ Tinder]''', aby umawiać się na spotkania w kawiarniach i bardziej dyskretnych miejscach. Ta zmiana w technologii i nowe problemy polityczne w Petersburgu zmieniają sposób, w jaki geje spotykają się, od nocnych ciemnych wodopojów po publiczne miejsca heteroseksualne w ciągu dnia. Jednocześnie w mieście działa kilka niedużych, dość brudnych klubów gejowskich: The Central Station (''Центральная станция''), Priscilla/Blue Oyster (''Присцилла/Голубая устрица)'', Cabaret (''Кабаре'') i Malevich (''Малевич'').

== Imprezy ==
W okresie białych nocy na placu pomiędzy Pałacem Zimowym a budynkami Sztabu Generalnego (Dworcowaja Płoszczad) odbywa się festiwal „Białe Noce”.

== Noclegi ==
Od paru lat sytuacja z miejscami noclegowymi systematycznie się poprawia. Niestety ceny noclegów są bardzo wysokie. W sezonie, nawet w trójgwiazdkowym hotelu mogą przekroczyć 400 PLN. Przy wyborze hotelu należy też kierować się jego lokalizacją, to znaczy czy jest położony w rejonie Newskiego Prospektu lub w pobliżu stacji metra. Drugim kryterium są śniadania. Dobrze jest wybrać te które oferują w cenie pokoju bufet śniadaniowy, a nie tzw. śniadanie kontynentalne.

Zdecydowanie tańsze są hostele. Tu nocleg powinien kosztować poniżej 100 PLN. Czasem też można liczyć na skromne śniadanie w tej cenie. Hosteli w Petersburgu jest mnóstwo, w centrum miasta niemalże w każdej kamienicy jest hostel, hotel lub pokoje na wynajem krótkoterminowy.

Należy pamiętać, że warunkiem uzyskania wizy rosyjskiej przy wyjeździe indywidualnym jest rezerwacja miejsca noclegowego oraz pisemne potwierdzenie tego faktu które załączmy do kwestionariusza wizowego.

== Kontakt ==
=== Telefony komórkowe ===
Rozmowy w roamingu są bardzo drogie. Ceny wahają się pomiędzy 15 a 20 złotych za minutę (~4 EUR / min za połączenia wychodzące) i mogą dotyczyć połączeń wychodzących, jak i przychodzących w zależności do której sieci się zalogujemy. Dobrze jest to sprawdzić przed wyjazdem na stronie internetowej swojego operatora.

Po przyjeździe do Petersburga można kupić starter z kartą SIM do połączeń i Internetu za około 200-300 RUB (w tej cenie jest kilkanaście - kilkadziesiąt GB Internetu, rozsądny limit połączeń i SMS-ów), konieczne będzie posiadanie paszportu podczas zakupu. Lepiej jest kupować starter w galerii handlowej, na dworcu czy w salonie sieci niż u ulicznych sprzedawców starterów SIM.

=== Internet ===
Bezpłatny internet spotkamy na ulicach, w restauracjach i kawiarniach, a nawet w westybulu teatralnym. Również w hotelach usługa ta jest często w cenie pokoju.

=== Dostęp do komputera i drukarki ===
Istnieje wiele klubów komputerowych/kafejek internetowych, zwykle zatłoczonych przez dzieci grające w CounterStrike.

* '''[https://cafemax.ru/ CafeMax]''' (Кафемакс), Newski Prospekt 90-92 (''metro: Mayakovskaya lub Ploschad Vossitanya''), ☏ +7 812 273 6655, 2736655@mail.ru. 24 godziny na dobę. Tania kawiarenka internetowa z dostępem do drukarki. Wydrukuje elementy, takie jak bilety kolejowe zakupione online, jeśli plik zostanie wysłany do pracownika obsługi.

== Konsulat ==
Konsulat Generalny RP w Petersburgu&lt;br /&gt;
191036 Sankt Petersburg&lt;br /&gt;ul. 5 Sowietskaja 12/14&lt;br /&gt;tel.: +7 (812) 336-31-40, +7 (812) 336-31-41

== Bezpieczeństwo ==
=== Korupcja ===
Policjanci i biurokraci. Każdemu podróżnikowi z Zachodu zakłócającemu system można odmówić na granicy pozwolenia na wizytę w kraju. Przeciętny policjant uliczny zwykle nie mówi w żadnym języku obcym, ale jeśli wyglądasz jak turysta, możesz być celem zarobku. Nie panikować! Zawsze pytaj o pokwitowanie i nazwiska funkcjonariuszy.

=== Przestępczość ===
Sankt Petersburg ma nieco niezasłużoną reputację niebezpiecznego miasta. Sytuacja uspokoiła się od czasów Dzikiego Zachodu (lub Dzikiego Wschodu) bezpośrednio po upadku Związku Radzieckiego, ale nadal potrzebny jest zdrowy rozsądek.

Strażnicy na stacjach metra wymagają od przypadkowych pasażerów pokazania noszonych przedmiotów i sprawdzenia swoich plecaków. Jeśli wolisz tego uniknąć, jedź autobusem lub taksówką.

Zadbaj o pieniądze, dokumenty, aparaty fotograficzne, telefony komórkowe i wszystko, co ma wartość z powodu kradzieży kieszonkowej. Szczególnie uważaj na metro w ruchliwych porach, ponieważ ludzie zaczynają naciskać na drzwi pociągu, a kieszonkowcy są częsci, szczególnie (ale nie tylko) na stacji metra Gostinyy Dvor. Jadąc metrem pamiętaj, że rabunek może być realnym zagrożeniem; powinieneś stale obserwować, co dzieje się wokół ciebie i kto stoi bardzo blisko ciebie. Newski Prospekt i pobliskie targowiska to także miejsca spotkań kieszonkowców.

Kradzież sprzętu fotograficznego to naprawdę duży problem w Petersburgu. Torby fotograficzne prawdopodobnie nie uratują twojego aparatu — można go otworzyć w mniej niż 5 sekund; paski można jeszcze szybciej przeciąć nożem. Aparaty fotograficzne powinny być zawsze trzymane w torbach zawieszonych na ciele, mocno trzymane w dłoniach, a zegarki ani biżuteria nie powinny być w ogóle widoczne. Oczywiście nie pokazuj publicznie, że masz dużo pieniędzy. Napady nie są rzadkością, a wielu obcokrajowcom grozi groźba broni i noża. Jednak obcokrajowcy nie są specjalnie atakowani, a rabusie będą atakować zarówno cudzoziemców, jak i tubylców, którzy beztrosko ujawniają swoje bogactwo.

=== Nocą ===
Podobnie jak w przypadku większości innych dużych miast, unikaj samotnych podróży nocą i nie wdawaj się w kłótnie z pijakami. W przypadku podróży nocą zaleca się pozostawanie na głównych chodnikach i unikanie ciemnych zaułków lub podwórek.

Najbezpieczniejsze są '''śródmieście''' i '''zachodnie''' części miasta. Przedmieścia takie jak '''Kupchino''', '''Veteranov''' i '''Ligovo''' zmagają się z przestępczością i ubóstwem.

Z reguły im dalej od centrum miasta, tym jest ono bardziej niebezpieczne.

Problemem są '''gangi''', choć wojny gangów mafijnych raczej nie dotkną turystów. Jednak niektóre gangi, takie jak neonaziści lub wściekli chuligani, szukają problemów i popełniają przestępstwa, które mogą dotknąć turystów. Nienawiść do osób o ciemniejszej karnacji nie jest rzadkością, a neonazizm jest problemem. Petersburg i ogólnie Rosję można uznać za poważnie niebezpieczne miejsce dla turystów o ciemniejszej karnacji, dlatego zdecydowanie zaleca się podróżowanie w grupach.

Petersburski klub piłkarski '''Zenit Sankt Petersburg''' jest jednym z największych klubów w kraju i ma własną bandę chuliganów. Jeśli zdecydujesz się odwiedzić stadion piłkarski, aby obejrzeć grę klubu, powinieneś kupić bilety na sektory środkowe. Jeśli tego nie zrobisz i rozpocznie się bójka, prawdopodobnie zostaniesz w nią wciągnięty przez chuliganów lub policję, ponieważ oboje pomyślą, że jesteś częścią bójki.

Zachowaj szczególną ostrożność na '''Newskim Prospekcie''', szczególnie na obszarze z miejskimi autobusami wycieczkowymi, ulubionym miejscem kieszonkowców, a zwłaszcza tych po sprzęcie fotograficznym. Z drugiej strony „Newski Prospekt” widzi małe napady.

Rosyjska jazda jest ''dzika''. Kierowcy atakują swoją sztukę równą mieszanką agresywności i niekompetencji. Wytyczne są luźne i rzadko przestrzegane. Jako pieszy zachowaj ostrożność podczas przechodzenia przez ulice, ponieważ kierowcom może być trudno cię zauważyć. Jeśli myślisz o samodzielnym prowadzeniu samochodu, pamiętaj, że lokalna policja drogowa jest skorumpowana, ale ten problem drastycznie się poprawił. Przejścia dla pieszych z sygnalizacją świetlną są dość bezpieczne, większość kierowców zatrzyma się.

'''Walki barowe''' zdarzają się. W centrum miasta i wokół '''Newskiego Prospektu''' są rzadkością. Jednak na przedmieściach i lokalnych tańszych knajpach do bójek dochodzi niemal codziennie. Jeśli mieszkasz z mieszkańcami mieszkającymi na tych obszarach, dobrym pomysłem może być unikanie tych barów. Policja raczej się nie pojawi, ponieważ uważają walki za małe, nieważne, regularne i stratę czasu, i prawdopodobnie będą się z ciebie śmiać, że dzwonisz.

=== Pułapki turystyczne ===
Cygańskie '''taksówki''' są wszechobecne i trochę ryzykowne; nigdy nie zatrzymuj się w pobliżu barów / klubów, w których gromadzą się emigranci i turyści.

Sankt Petersburg ma stosunkowo duży problem z '''dziećmi ulicy''', które żyją z kradzieży. Mogą być kłopotliwe i agresywnie błagać. Zachowuj się jak każdy inny Rosjanin: powiedz nie, a potem po prostu ich zignoruj i odejdź. Jeśli zaczną cię dotykać, bądź bardzo stanowczy w odpychaniu ich.

'''Podróżujący geje''' muszą zachować szczególną ostrożność podczas pobytu w Petersburgu, ponieważ często zdarzają się ataki. Wielu Rosjan patrzy na publiczne demonstracje homoseksualizmu z nieskrywaną pogardą. Zaleca się, aby nie eksponować otwarcie swojej seksualności.

=== Zagrożenia naturalne ===
Innym subtelnym niebezpieczeństwem, które może wpłynąć na twoją podróż, jest nieunikniony efekt zimowej pogody. Słabe zbiory '''śniegu i lodu''' to duży problem w mieście. Zaleca się ostrożność w śnieżne zimy ze względu na spadający lód z dachów, a piesi powinni zwracać szczególną uwagę na lód na ulicach. Śnieg na marmurze jest bardzo, bardzo śliski — rób małe kroki i uważaj na swoje stopy!

Petersburg w swojej historii regularnie doświadczał '''powodzi''', czasem katastrofalnych. Jednak budowa zapory prewencyjnej została zakończona, a katastrofalne powodzie raczej się nie powtórzą.

Ogólnie uważaj, że jeśli jesteś przyzwyczajony do życia w USA i/lub Europie Zachodniej, Sankt Petersburg, podobnie jak reszta Europy Wschodniej, będzie wydawać się inny, a czasami nieco onieśmielający. Z drugiej strony Rosjanie są zazwyczaj przyjaźni, gościnni i zainteresowani obcokrajowcami i nic nie powinno ci się przydarzyć, chyba że narazisz się na niebezpieczeństwo. Jeśli nie dbasz o nich, nie dbają o ciebie i nic nie powinno przeszkodzić ci w udanych wakacjach.

== Zdrowie ==
Poniższe prywatne szpitale mają anglojęzycznych rosyjskich lekarzy (bardzo niewielu, jeśli w ogóle, personelu szpitalnego to emigranci). W zależności od rodzaju świadczonej usługi i warunków polisy ubezpieczeniowej, szpitale te mogą zorganizować bezpośrednie fakturowanie z europejskimi i amerykańskimi towarzystwami ubezpieczeniowymi.

* {{Znacznik|'''American Medical Clinic'''|59.93036|30.30501|typ=zdrowie|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://amclinic.ru/ American Medical Clinic]''', Moyka Embankment 78 (''na zachód od Placu św. Izaaka, [[Image:Spb metro line5.svg|20px]]: Admiralteyskaya 'Адмиралтейская' lub [[Image:Spb metro line5.svg|20px]]: Sadovaya Садовая''), ☏ +7 812 740 2090, faks: + 7 812 310 4664, info@amclinic.ru. 24 godziny. Obejmuje klinikę stomatologiczną i oddział pediatryczny. Konsultacje od 2700 rubli. 
* {{Znacznik|'''Euromed'''|59.94528|30.38757|typ=zdrowie|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://euromed.ru/ Euromed]''', Suvorovsky Prospekt (Суворовский пр.)60 (''[[Image:Spb metro line1.svg|20px]]: Chernyshevskaya 'Чернышевская', dalej Aby zatrzymać Tulskaya ulitsa [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: 22, 22a, 136; [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: K15, K15''), ☏ +7 812 327 0301, euromed@euromed.ru. 24 godziny. Wielospecjalistyczne centrum medyczne, które świadczy pełen zakres usług medycznych, stosując międzynarodowe standardy i protokoły diagnostyki i leczenia. Obejmuje własne laboratorium i aptekę, oddział stacjonarny z komfortowymi oddziałami 5-gwiazdkowej klasy hotelowej, zespół pogotowia ratunkowego. Anglojęzyczny personel zapewnia bezpośrednie rozliczenie ubezpieczenia oraz wszelkie wsparcie administracyjne dla pacjenta (zakwaterowanie, wizy, transfery, ewakuacje medyczne). 
* {{Znacznik|'''MEDEM'''|59.93054|30.35540|typ=zdrowie|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://spb.medsi.ru/ MEDEM]''', Ulitsa Marata (ул. Марата) 6 (''[[Image:Spb metro line3.svg|20px]]: Mayakovskaya Маяковская''), ☏ +7 812 336 3333. 24 godziny. Obejmuje klinikę dentystyczną, oddział pediatryczny i inne usługi. Konsultacja 2700-13800 rubli
Miejska sieć wodociągowa nie jest idealna ze względu na wiele starych rur, przez co nie zapewnia 100% czystej wody (zbyt dużo metali ciężkich). Niektórzy miejscowi gotują lub filtrują wodę z kranu przed użyciem; możesz chcieć kupić ją w butelkach, jeśli jakość wody ma na ciebie wpływ. Jest jednak wolny od zarazków, więc mycie nim zębów jest w porządku – po prostu nie nadaje się do picia. Zimna woda jest czystsza niż gorąca. Każdego lata przez 1-3 tygodnie '''nie ma ciepłej wody'''.

Istnieje wiele '''toalet publicznych''', z których większość jest obsługiwana przez osobę, która za wejście zapłacisz około 30 rubli. Papier toaletowy nie zawsze jest dostarczany. Toalety są zazwyczaj bardzo brudne jak na zachodnie standardy. Jeśli jesteś mieszkańcem Zachodu, możesz wędrować po zachodnich hotelach, które mają piękne łazienki. Tylko nigdy nie forsuj szczęścia z mistrzami sztuk walki ubranymi w garnitury, strzegącymi wejścia do hotelu, są twardzi jak paznokcie, jeśli zostaną sprowokowani. Wiele restauracji umożliwia również turystom korzystanie z toalety bez bycia klientem.

== Informacje turystyczne ==
Sankt Petersburg jest nękany przez wiele komarów w okresie letnim, zwłaszcza w czerwcu, ponieważ bagniste okolice miasta zapewniają komarom doskonałe warunki do życia. W tanim zakwaterowaniu z kilkoma środkami zaradczymi przeciwko komarom może to stanowić problem w nocy, zagrażając Twojemu zasłużonemu snem. Mniej problem w centrum miasta, komarów może być znacznie więcej na obrzeżach. Nie są jednak niebezpieczne, tylko uciążliwe.

=== Konsulaty ===
* [[Plik:Flag of Angola.svg|20px]] '''Angola''' (HonHonorowyorary, Почётное консульство Анголы), Shpalernaya ulitsa (Шпалерная улица, ), 36, biuro 324 (''[[Image:Spb metro line1.svg|20px]]'' Chernyshevskaya 0,5 km S, wejście od strony Chernyshevskogo Prospekt), 812: +727-097 812 272-0994. Pn-Pt 09:00-17:30. 
* [[Plik:Flag of Armenia.svg|20px]] '''Armenia''' (Konsulat Generalny Republiki Armenii w Petersburgu, Генеральное консульство Армении, ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԳԼԽԱՎՈՐ ՀՅՈՒՊԱՏՈՍՈՒԹՅՈՒՆ), Ulitsa Dekabristov (Улица Декабристов), 22, ap. 13 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Sennaya Ploschad 'Сенная площадь'), ☏ +7 812 571-7236, faks: +7 812 710-6620, armcons@armcons.spb.ru. Wt-Pt 10:00-18:00. 
* [[Plik:Flag of Australia.svg|20px]] '''Australia''' (Почётное консульство Австралии), ulica Italianskaya, 1? ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Newski prospekt 0,9 km na południe), ☏ +7 812 325-7333, +7 812 315-1100, sz@mail.wplus.net. Pn-Pt 09:00-18:00. Konsul Honorowy: Naberezhnaya Reki Moiki, 11 lub 15, +7 812 315 1100 Faks +7 (812) 325 7333 oz@consulteast.com Oszustwa związane z relacjami 
* [[Plik:Flag of Austria.svg|20px]] '''Austria''', Furshtatskaya ulitsa, 43, pokój 1 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya), ☏ +7 812 275-0502, +7 812 275-0496, +7 812 272-4117, faks: +7 812 275-1170 , ts@transmed.org. Pn-Pt 09:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Azerbaijan.svg|20px]] '''Azerbejdżan''' (Генеральное консульство Азербайджана, Azərbaycan Respublikasının Sankt-Peterburq şəhərindəki Baş konsulluğu), 2-ya Sovetskaya ulitsa, 27A ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Ploshchad Vosstaniya 'Площадь Восстания' 0.6 km W), ☏ +7 812 717-3991, faks: +7 812 717-3986, azconsul@mail.wplus.net. Pn Śr Pt 10:00-14:00.
* [[Plik:Flag of Bangladesh.svg|20px]] '''Bangladesz''' (Почётное консульство Бангладеш, বাংলাদেশের অনারারি কনস্যুলেট), Ulitsa 3-ya liniya (3 линия), 8 (Wyspa Wasiliewska (Васильевского острова), [[Image:Spb metro line3.svg|20px]]. 7 812 323-9233, +7 812 328-5516. Pn-Pt 10:00-18:00. 
* [[Plik:Flag of Belarus.svg|20px]] '''Białoruś''' (Отделение посольства Белоруссии), ulica Bonch-Bruevicha (ул.Бонч-Бруевича), 3а ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya 1,7km W, dalej [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: 136.svg: 22, 22а, [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: К15, aby zatrzymać Tulskaya (Тульская улица)), ☏ +7 812 274-7212, +7 812 275-8130, faks: +7 812 273-4164, belpos1@yandex.ru, st_petersburg@belembassy.org. Pn-Pt 10:00–12:00 i 14:00–15:00. 
* [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] '''Belgia''' (Генеральное консульство Бельгии, Konsulat Generalny Belgii w Sankt-Petersburgu, Consulaat-generaal van België w Sint-Petersburgu, Consulat général de Belgique à Saint-Petersbourg), Sapernyy pereurrone (metro) [[Image:Spb metro line1.svg|20px]]Chernyshevskaya 0,5 km N), ☏ +7 812 579-5791, faks: +7 812 579-9501, saintpetersburg@diplobel.fed.be. Pn-Pt 09:00-13:00 i 14:00-17:30. Budynek był użytkowany przez konsulat Iranu i konsulat mongolski. Od 2008 roku jest konsulatem belgijskim. 
* [[Plik:Flag of Brazil.svg|20px]] '''Brazylia''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Бразилии), Naberezhnaya Reki Moiki, 75 Старо-Петергофский проспект, 19? ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Newski prospekt, tramwaj 41 do przystanku Rizhskiy prospekt), ☏ +7 812 703-7458, faks: +7 812 326-6677. Pn-Pt 09:00-17:00. 
* [[Plik:Flag of Bulgaria.svg|20px]] '''Bułgaria''', Ryleyev Street (Улица Рылеева), 27 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya), ☏ +7 812 273-4018 
* [[Plik:Flag of Chile.svg|20px]] '''Chile''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Чили), Konstantinovsky Avenue (Konstantinovsky проспект), 22A czy 9 ​​linia, 34? (Wyspa Wasiliewska), ☏ +7 812 702-1280, faks: +7 812 702-1271. 
* [[Plik:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|20px]] '''Chiny''' (Генеральное консульство Китая), Naberezhnaya Kanala Griboedova (Набережная канала Грибоедова), 134 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Sennaya ploshchad': 1,5 km [[Image:Tram icon SPB.svg|20px]] 16 do przystanku 'Садовая улица/ Лермонтовский проспект' [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: К7, К154, К195, К212, aby zatrzymać 'Лермонтовский проспект'), ☏ +7 812 714-7670, +7 812 713-7605, fax: +7 812 714-7958. 
* [[Plik:Flag of Cyprus.svg|20px]] '''Cypr''' (Генеральное консульство Кипра), ulica Furshtatskaya (Фурштатская улица), 27 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Chernyshevskaya), ☏ +7 812 380-7800, faks: +7 812 380-7900, info@cyprus . Pn-Pt 10:00-17:00. 
* [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] '''Czechy''' (Генеральное консульство Чехии), ulica Tverskaya (Тверская улица), 5 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya 1,3km W), ☏ +7 812 271-0459, fax: +7 812 271-4615, petersburg @embassy.mzv.cz. Pn-Cz 13:30-16:00; P 13:30-15:00. 
* [[Plik:Flag of Denmark.svg|20px]] '''Dania''' (Konsulat Generalny Danii w Sankt Petersburgu, Королевское Генеральное Консульство Дании в Санкт-Петербурге, Danske Generalkonsulat i Sankt Petersborg), Bolshaya Alleya ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Chyornaya rechka, dalej [[Image:Tram icon SPB.svg|20px]] 40 lub [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]] К46, К76, К98, К127, К252, К298, К321, К346, К690 do przystanku 'Kamennoostrovskiy prospekt'), ☏ +7 812 703-3900, faks: +7 812 703- 3529, ledgkl@um.dk. Pn-Cz 09:15-16:30; Pt 09:15-15:30. 
* [[Plik:Flag of Estonia.svg|20px]] '''Estonia''' (Генеральное консульство Эстонии), ulica Bolshaya Monetnaya (Большая Монетная улица), 14 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Petrogradskaya ‘Петроградская’ 0,6 km 2 2 + 7 km metro S. 0924, +7 812 702-0920, faks: +7 812 702-0927, Consulate.Peterburg@mfa.ee. Pn-Pt 10:30-13:00.
* [[Plik:Flag of Finland.svg|20px]] '''Finlandia''' (Konsulat Generalny Finlandii w Sankt Petersburgu, Генеральное консульство Финляндии в Санкт-Петербурге, Suomen pääkonsulaatti Pietari), Preobrazhenskaya Square (Преображендии в Санкт-Петербурге, Suomen pääkonsulaatti Pietari), Preobrazhenskaya Square (Преображендии в Санкт-Петербурге, Suomen pääkonsulaatti Pietari), Preobrazhenskaya Square (Преображендии в Санкт-Петербурге, Suomen pääkonsulaatti Pietari), ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya) wydawanie wiz 10:00-12:00, +7 812 331-7600 (służby konsularne 09:00-10:00), faks: +7 812 331-7601, sanomat.PIE@formin.fi. Pn-Pt 09:00-15:30. 
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja''' (Konsulat Generalny Francji w Sankt Petersburgu, Генеральное Консульство Франции в Санкт-Петербурге, General'noe Konsul'stvo frantsii v Sankt-Peterburge, Consulat Général de France), 12 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Nevskiy prospekt lub [[Image:Spb metro line5.svg|20px]] Admiralteyskaya), ☏ +7 812 332-2270, faks: +7 812 332-2290, contact.saint-petersbourg-fslt@diplomatie.gouv.fr. Pn 09:30-13:00; Śr 14:00-17:30. 
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''' (немецкого посольства, Generalkonsulat Sankt Petersburg), Furshtatskaya ulitsa (Konsulstvo Sankt-Peterburg 3647.jpg), 39 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya), ☏ +7 812 320-2400, fax: +7 812 327 3117, info@sankt-petersburg.diplo.de. 10:00-12:00. 
* [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Grecja''' (Генеральное консульство Греции, Γενικό Προξενείο Αγίας Πετρούπολης), Chernyshevskogo Prospekt, 17 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya: 259127 33- 357 ☏ +972) grgencon.spb@mfa.gr. Pn-Pt 10:00-13:00.
* [[Plik:Flag of Guatemala.svg|20px]] '''Gwatemala''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Гватемалы), Ulica Egorova (Улица Егорова), 18 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Tekhnologichesky Institut 'Технологический институт' 0.5km). 
* [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] '''Węgry''' (Генеральное консульство Венгрии, Magyarország Főkonzulátusa), ul. Marata (ул. Марата), 15 ([[Image:Spb metro line4.svg|20px]] Dostoevskaya, [[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Vladimirskaya 0.4 km W, [[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Mayakovskaya 0.4 km E [[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Ploshchad' Vosstaniya 0.4 km NE), ☏ +7 812 312-6458, +7 (812) 312-6753, +7 (812) 312-9200, +7 (812) 314-5805 (problemy wizowe), faks: +7 495 312-6432, mission.spt@mfa.gov.hu. Wt Śr Pt 10:00-12:00. 
* [[Plik:Flag of Iceland.svg|20px]] '''Islandia''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Исландии), Ulitsa Telmana (Улица Тельмана), 24 ([[Image:Spb metro line3.svg|20px]] Lomonosovskaya 'Ломоносовская' 1,5km SW, [[Image:Spb metro line4.svg|20px]] Ulitsa Dybenko 'Улица Дыбенко' 2,1km NE, tram 7, 27 to stop 'Улица Тельмана'), ☏ +7 812 326-8580, +7 812 326-8585, faks: +7 495 326-8588, magnus@heineken.ru. Pn-Pt 09:00-18:00. 
* [[Plik:Flag of India.svg|20px]] '''Indie''', Ulitsa Ryleeva(), 35 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya), ☏ +7 812 6407222, +7 911 7776948 (numer kontaktowy w nagłych wypadkach), faks: +7 812 6407221, consul@indianconsulate.ru. Pn-Pt 09:30-18:00. 
* [[Plik:Flag of Indonesia.svg|20px]] '''Indonezja''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Индонезии), prospekt Kamennoostrovsky, 15 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Gorkovskaya 'Горьковская' 0.6km S or [[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Petrogradskaya 'Петроградская' 0.7km NW) faks: +7 812 237-0883. Pn Wt Śr Pt 10:00-16:00.
* [[Plik:Flag of Ireland.svg|20px]] '''Irlandia''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Ирландии), Ul. Kuznetsovskaya (Кузнецовская улица), 30А. ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Park Pobedy 'Парк Победы' 0,7 km S lub [[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Elektrosila 'Электросила' 0,8 km N), ☏ +7 812 326-9057, +7 812 937-0233, faks: +7 812 326-9050, mkosovskaya@lenrianta.com. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''' (Consolato Generale d'Italia a San Pietroburgo, Генеральное консульство Италии), Teatralnaya ploshchad (Театральная площадь), 10 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Sennaya ploshchad 0.9km E, [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]:2, 3, 6, 22, 27, 70, 100 or [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: К1, К2, К62, К124, К154, К186, К350 to stop 'Театральная площадь'), ☏ +7 812 312-3217, +7 812 312-3106 , +7 812 718-8095, faks: +7 812 312-2896, segreteria.sanpietroburgo@esteri.it. Pn-Pt 09:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] '''Japonia''' (Konsulat Generalny Japonii w Sankt Petersburgu, Генеральное консульство Японии в Санкт-Петербурге, 在サンクトペテルブルク日本国総領事館), Naberezhnaya Moyki ([[Image:Spb metro line5.svg|20px]] Admiralteyskaya 0.7 km SW, [[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Nevskiy Prospekt 0.9 km SE), ☏ +7 812 314-1434, faks: +7 812 710-6970, consul.japan@mofa.spb.ru. Pn-Pt 09:00-18:00. - Budynek został wybudowany w 1851 r. dla Aleksieja Łobanowa-Rostowskiego, z przebudową i rozbudową w 1868 i 1875 r. - Decyzję o otwarciu konsulatu generalnego w Leningradzie, jak ówczesna nazwa, została podjęta przez gabinet japoński po uchwaleniu ustawy w sejmie. 
* [[Plik:Flag of Kazakhstan.svg|20px]] '''Kazachstan''' (Konsulat Honorowy, Генеральное консульство Казахстана), Vilenskiy pereulok (Виленский переулок), 15? lub ulica Galernaya?, 11 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya 0,5 km na północny zachód), ☏ +7 812 312-0987, kazconspb@mail.ru.
* [[Plik:Flag of Kyrgyzstan.svg|20px]] '''Kirgistan''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Киргизии), Pr. Suworowski, 40 biuro 18 ? евский проспект,.132 ? ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Ploshchad' Vosstaniya), ☏ +7 812 400-2280. 
* [[Plik:Flag of Latvia.svg|20px]] '''Łotwa''' (Генеральное консульство Латвии,), 11-ya Liniya Vasilyevskovo Ostrova (10 линия Васильевского острова), 11 (Wyspa Wasiljewska, [[Image:Spb metro line3.svg|20px]] Vasileostrovskaya 'Василеостровская' 0.5km N), 354 faks: +7 812 336-3452, consulate.peterburg@mfa.gov.lv. Pn-Pt 08:30-17:00. 
* [[Plik:Flag of Lithuania.svg|20px]] '''Litwa''' (Lietuvos Respublikos Generalinis Konsulatas Sankt Peterburge, Генеральное консульство Литвы), Ul. Ryleyeva (Улица Рылева), 37 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya; obok Indii), ☏ +7 812 327-3167, +7 812 327-0230, +7 812 327-2681 (wizy 15:00-18:00 ), faks: +7 812 327-2615, st.peterburgas@peterstar.ru. Pn-Pt 09:00-16:00. 
* [[Plik:Flag of Luxembourg.svg|20px]] '''Luksemburg''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Люксембурга), Newski Prospekt, 58? lub Plac Teatralnaya, 1?, ☏ +7 812 718-3450, +7 812 718-3451, +7 812 311-1219, faks: +7 812 326 2190, luxembourg@mariinsky.ru. Pn-Pt 10:00-18:00. 
* [[Plik:Flag of Malta.svg|20px]] '''Malta''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Мальты), Ulitsa 8-ya Krasnoarmeyskaya (8-я Красноармейская улица), 6A/5 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Tekhnologicheskiy Institut 0.8km E, [[Image:Tram icon SPB.svg|20px]]: 16 to stop 'Советский переулок'), ☏ +7 812 449-4780, +7 812 449-4781, faks: +7 812 449-4780. Pn-Pt 10:00-17:00.
* [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''Holandia''' (Consulaat-Generaal van het Koninkrijk der Nederlanden w Sint-Petersburgu, Генеральное Консульство Нидерландов), Naberezhnaya Moyki, 11 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Nevskiy prospekt: ​​334☏8200 8), tel. , pet@minbuza.nl. Pn-Pt 10:00-12:30. Ten sam budynek co Australia
* [[Plik:Flag of Norway.svg|20px]] '''Norwegia''' (Generalkonsulatet i St.Petersburg, Генеральное консульство Норвегии), Newski Prospekt (Невский проспект), 25 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Nevskiy prospekt 'Невский проспект'. [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: 3, 7, 22, 24, 27, 191; [[Image:Trolley icon SPB.svg|20px]]: 1, 5, 7, 10, 11, 22), ☏ +7 812 336-6420, +7 812 336-6423 (usługi wizowe), faks: +7 812 336-6421 , +7 812 336-6422 (usługi wizowe), cons.gen.stpetersburg@mfa.no. Pn-Pt 10:00-12:00. 
* [[Plik:Flag of Pakistan.svg|20px]] '''Pakistan''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Пакистан), Vyborgskaya naberezhnaya (Выборгская набережная), ~27 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Vyborgskaya 'Выборгски, 81236☏, 33677 km + 33677; -9240. Pn-Pt 10:00-17:00. 
* [[Plik:Flag of Peru.svg|20px]] '''Peru''' (Почётное консульство Перу), Smolnyy prospekt, ( Смольный проспект), 6 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya 1.9km W, further [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: 22, 22а, 136. or [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: К15 to stop Tulskaya (Тульская улица). Or from anywhere to stop 'Тульская улица/Улица Бонч-Бруевича' by [[Image:Trolley icon SPB.svg|20px]]: 5, 11, 15). 
* [[Plik:Flag of the Philippines.svg|20px]] '''Filipiny'''' (=Konsulat Honorowy, Почётное генеральное консульство Филиппин), Bolshoy Prospekt, 103; Wyspa Wasiliewska, (Большой проспект, Васильевского острова) ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Primorskaya 'Приморская' 2 km), ☏ +7 812 326-1355, faks: +7 812 326-1357.
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''Polska''' (Konsulat Generalny RP w Sankt Petersburgu, Генеральное консульство Польши), ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Ploshchad' Vosstaniya 0.7km SW) 812 336-3141, +7 812 274-4314, faks: +7 812 274-4318, sanktpetersburg.kg.sekretariat@msz.gov.pl. Pn-Pt 10:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''' (Генеральное консульство Румынии), Gorokhovaya ulitsa (Гороховая улица), 4 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Newski prospekt „Невский проспект”), ☏ +7 812 312-6141, ☏ +7 812 312-6141 Pn Wt Cz Pt 11:00-16:00. 
* [[Plik:Flag of Senegal.svg|20px]] '''Senegal''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Сенегала), Prospekt Energitikov (проспект Энергетиков), 6 ([[Image:Spb metro line4.svg|20px]] Ladozhskaya 0.3km S), ☏ +7, 812-0770770 8 @mail.ru. 
* [[Plik:Flag of Slovakia.svg|20px]] '''Słowacja''' (Генеральное консульство Словакии), ul. Orbeli (Улица Орбели), 21 budynek 2, ☏ +7 812 244-3666, gksr@peterburg.mfa.sk. Pn-Pt 10:00-15:00. 
* [[Plik:Flag of Slovenia.svg|20px]] '''Słowenia''' (Konsulat Honorowy), pereulok Antonenko, 6-а, biuro 208? ulitsa 7-ya Krasnoarmeyskaya, 25/14?, ☏ +7 812 314-4185. Pn 15:00-17:00, Pt 12:30-14:00. 
* [[Plik:Flag of South Korea.svg|20px]] '''Korea Południowa''' (주 상트페테르부르크 대한민국 총영사관, Генеральное консульство Республики Корея), ulica Nekrasova (Улица Некрасова), 32-a ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya + 0,7. 812 km), 448☏
* [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] '''Hiszpania''' (Consulado de España en San Petersburgo, Генеральное консульство Испании), ul. Furshtatskaya (Фурштатская улица), 9 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya ), ☏ +7 812 327- 327-34 834, mail.mae.es, Cog.SanPetersburgo@maec.es. Pn-Pt 10:00-17:00. 
* [[Plik:Flag of Sri Lanka.svg|20px]] '''Sri Lanka''' (Konsulat Honorowy), 17 linia, 60? (17-я линия, 60) (Wyspa Wasiliewska), ☏ +7 812 305-0185. Pn-Pt 11:00-18:00. 
* [[Plik:Flag of Sweden.svg|20px]] '''Szwecja''' Генеральное консульство Швеции, ul. Malaya Konyushennaya (Малая Конюшенная улица), 1/3 ([[Image:Spb metro line2.svg|20px]] Newski Prospekt 0,5 km SE), ☏ +7 812 329lat, generał 3 .st-petersburg-visum@foreign.ministry.se. 
* [[Plik:Flag_of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] '''Szwajcaria''' alt=Генеральное консульство Швейцарии, Prospekt Czernyszewskogo (Проспект Чернышевского), 17 (Wyspa Wasilijewska, [[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevstskaya: 3-08, 817retung. kan.admin.rep. Pn-Cz 09:00-12:00.
* [[Plik:Flag of Tajikistan.svg|20px]] '''Tadżykistan''' (Konsulat Honorowy, Почётное консульство Таджикистана), Fonarnyj pereulok (Фонарный переулок), 3 ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Sennaya ploshchad' 0,7 km E). 
* [[Plik:Flag of Thailand.svg|20px]] '''Tajlandia''' (Konsulat Honorowy), Bolshoy Prospekt, 9 (Vasilievsky Island, [[Image:Spb metro line3.svg|20px]] Vasileostrovskaya 'Василеостровская'), ☏ +7 812 325-6271, faks: +7 812 325-6313. Pn-Pt 11:00-13:00. +7 812 325-6371, 213-2538 
* [[Plik:Flag of Ukraine.svg|20px]] '''Ukraina''' (Генеральне консульство України в Санкт-Петербурзі), Ulitsa Bonch-Bruevicha (ул. Бонч-Бруевича 1Б), 1-V ([[Image:Spb metro line1.svg|20px]] Chernyshevskaya 1.7km W, further [[Image:Bus icon SPB.svg|20px]]: 22, 22а, 136. or [[Image:Share taxi icon SPB.svg|20px]]: К15 to stop Tulskaya (Тульская улица), ☏ +7 812 331-5163, faks: +7 812 331-5169, gcspb@cons-ua.ru. Pn-Pt 09:30-18:30. +7 812 331-5166 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Wielka Brytania''' (Konsulat Generalny Wielkiej Brytanii w Petersburgu, Генеральное консульство Великобритании), Pl. Proletarskoy Diktatury (Улица Пролетарской Диктатуры, ), 5, ☏ +7 495 956 7200, faks: +7 495 956 7481, RussiaConsular@fco.gov.uk. (Sekcja konsularna) Pn-Pt: 09:00-12:00. Wszystkie usługi konsularne tylko po wcześniejszym umówieniu.

=== Centra wizowe ===
* [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] '''Belgia''', ulica Shpalernaya, 38, ☏ +7 812 665-03-44, info@belgiumvac-ru.com. Pn-Pt 09:00-16:00. 
* [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] '''Kanada''', Parkovaya street, 4, biuro 326, ☏ +7 812 449-77-52, visa@pony-spb.ru. Pn-Pt 10:00-17:00. 
* [[Plik:Flag of New Zealand.svg|20px]] '''Nowa Zelandia''', Nevsky Prospekt, 32, ☏ +7 812 642-3124, faks: +7 812 642-3124. Pn-Pt 09:30-17:00.

== Gdzie dalej ==
[[Plik:Oreshek fortress.jpg|thumb|Twierdza Oreshek, widok z prawego brzegu Newy]]
=== Jednodniowe wycieczki ===
Wycieczki jednodniowe można odbyć samodzielnie lub w ramach zorganizowanej wycieczki oferowanej przez wielu touroperatorów. Chociaż w ciągu jednego dnia jest dużo do zobaczenia, Peterhof, Krosztad i Łomonosow znajdują się w tym samym ogólnym kierunku na zachód od Petersburga i są dostępne wodolotem, więc popularne jest zobaczenie wszystkich trzech miejsc w ciągu jednego dnia.

* '''[[Gatczyna]]''' — Duży pałac i park w pięknej wiosce 50 km na południe od Sankt Petersburga.
* '''[[Kronsztad]]''' — stare miasto portowe na wyspie Kotlin, 20 km bezpośrednio na północ od Łomonosowa. Główna rosyjska baza morska z początku XVIII wieku. Możesz zabrać wodolot z powrotem do Ermitażu za 400 rubli w jedną stronę.
* '''[[Łomonosow]]''' (Oranienbaum) — Park z muzeum ku czci Michaela Lomonosova. 9 km na zachód od Peterhof autostradą A121. Nazwa stacji kolejowej to Oranienbaum (po niemiecku „Pomarańczowe drzewo”). WSKAZÓWKA - Możesz również odwiedzić Kronsztad i zabrać wodolot z powrotem do Ermitażu za 400 rubli w jedną stronę, niedrogą alternatywę dla droższych odjeżdżających z Peterhofu.
* Twierdza '''[[Szlisselburg]]'''/Oreshek — rosyjska twierdza na wyspie Oreshek/Orekhovy na czele Newy, 50 km na wschód od Petersburga. Wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Podpisano tu średniowieczny traktat z Notteborga.
* '''[[Pawłowsk]]''' — soczysty zielony park, w którym można nakarmić wiewiórki z rąk. Można dojechać pociągiem ze stacji Vitebskiy (nie z głównej hali, ale z mniejszej hali dla pociągów lokalnych, która znajduje się po prawej stronie, patrząc na stację). Dworzec kolejowy w Pawłowsku znajduje się blisko północno-zachodniej bramy do parku, a stamtąd już długi (ale przyjemny) spacer przez park do pałacu.
* '''[[Peterhof]]''' — siedziba wspaniałego „rosyjskiego Wersalu” i „fabryki zegarków Petrodvorets – Raketa” (dostępne wycieczki), 30 km na południowy zachód od Petersburga.
* '''[[Puszkin]]''' (Carskie Sioło) — 25 km na południe od Sankt Petersburga, z pięknymi parkami i pałacami, w szczególności Pałacem Katarzyny zbudowanym dla carycy Katarzyny I.
* '''[[Repino]]''' — Dom-muzeum artysty Ilyi Repina, tuż nad Zatoką Fińską, gdzie mieszkał i pracował. Jak się tam dostać: pociąg Elektrichka ze stacji Finlandsky (45 minut, opłata za przejazd w obie strony 120 rubli, jedenasty przystanek na linii w kierunku zachodnim — sprawdź wcześniej, czy pociąg, którym wsiadasz, zatrzymuje się w Repino — następnie ze stacji przejedź przez główną drogę i idź ścieżką na lewo od supermarketu przez kompleks wypoczynkowy do następnej głównej drogi.Skręć w lewo i idź około 1,5 km do bramy oznaczonej Penaty. Spacer trwa około 45 minut.Muzeum i tereny zamykane o 15:00, lub wcześniej, jeśli nie ma gości.
* '''[[Stara Ładoga]]''' — pierwsza stolica Rosji to przyjemna mała wioska oddalona o cztery godziny drogi z niesamowitym bogactwem zabytków, w tym własnym kamiennym kremlem i freskami kościelnymi autorstwa Andrieja Rublowa.
* '''[[Wyborg]]''' — miasto położone na Przesmyku Karelskim w pobliżu czubka Zatoki Wyborg, 130 km na północny zachód od Petersburga, 38 km na południe od granicy Rosji z Finlandią, gdzie Kanał Saimaa wpływa do Zatoki Fińskiej. Było to jedno z głównych miast Finlandii w czasach szwedzkich i ponownie od 1812 do 1940 roku. Zamek zbudowany przez Szwedów, rozpoczęty w XIII wieku i gruntownie przebudowany przez Rosjan w latach 1891-1894. Mon Repos, jeden z najbardziej przestronnych angielskich parków w Europie Wschodniej, założony w XIX wieku. W pobliżu znajdują się fortyfikacje Linii Mannerheima (zbudowanej przez Finlandię przeciwko Związkowi Radzieckiemu). Teraz dostępne na jednodniowe wycieczki koleją dużych prędkości.

=== Wycieczki nocne ===
Jeśli wyjeżdżasz z Rosji i planujesz powrót, upewnij się, że masz wizę wielokrotnego wjazdu.

* '''[[Nowogród Wielki]]''' — do starożytnego miasta z kościołami i muzeami, 180 km od Petersburga, można dojechać szybkimi pociągami.
* '''[[Narwa]]''', [[Estonia]] — 160 km na południowy zachód od Sankt Petersburga nad rzeką Narwą, która służy jako granica między Rosją a Estonią. Bliźniacze zamki (rosyjski, ustanowiony wielki książę Iwan III i duńsko-szwedzki).
* '''[[Wołogda]]''' — to miasto uważane jest za serce Północy Rosji, popularny cel podróży lokalnych. Można dojechać nocnym pociągiem, stamtąd można udać się do Moskwy lub dalej na północ do '''[[Archangielsk]]a'''.
* '''[[Pietrozawodsk]]''' i reszta [[Karelia|Karelii]] — popularny rosyjski cel podróży ze względu na piękną przyrodę i dostęp do wysp Morza Białego. Można do niego dojechać nocnym lub szybkim pociągiem.
* '''[[Moskwa]]''' — do stolicy Rosji można dojechać nocnym pociągiem lub w ciągu dnia szybkim pociągiem Sapsan (około 4 godzin) lub samolotem. Tyle do zobaczenia, co w Petersburgu, więc zaplanuj tutaj kilka dni.

{{Jest w|Rosja}}

[[Kategoria:Rosja]]</text>
      <sha1>ql5bpszrtoqgufqy5js61tzkpvo94za</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ulm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3066</id>
    <revision>
      <id>157434</id>
      <parentid>149540</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <comment>w dotychczasowej formie kontraproduktywne</comment>
      <origin>157434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41407" sha1="nr9fhioz2tjdivs0n5ygueofoesrysa" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Ulm
 |widok = Luftbild Ulmer Muenster.JPG
 |herb =
 |mapa = Baden-Württemberg UL (town).svg
 |region = [[Badenia-Wirtembergia]]
 |powierzchnia = 118,69
 |prefiks =
 |www = www.ulm.de
}}
'''Ulm''' – miasto uniwersyteckie w południowych [[Niemcy|Niemczech]] ([[Badenia-Wirtembergia]]), nad Dunajem. Ulm jest miastem wydzielonym i siedzibą powiatu ziemskiego (''Alb-Donau-Kreis''). Dawne miasto cesarskie i twierdza federalna leży u zbiegu rzek Blau i Iller na Dunaju i liczy około 120 000 mieszkańców. W 2004 obchodził 1150. rocznicę powstania, kiedy po raz pierwszy wspomniano o nim w dokumencie. Oprócz krawca z Ulm, Albert Einstein jest uważany za najważniejszą osobowość Ulm.

== Dzielnice ==
Ulm składa się z 18 dzielnic, które powstały głównie w ramach reformy miejskiej z 1970 roku. Właściwy obszar miejski tworzą Mitte, Oststadt, Böfingen, Eselsberg, Weststadt i Söflingen. Obszar przemysłowy Doliny Dunaju znajduje się tuż za miastem.

Obszar miejski obejmuje również wsie Donaustetten, Eggingen, Einsingen, Ermingen (wraz z Allewind), Gögglingen, Grimmelfingen, Jungingen, Lehr, Mähringen, Harthausen, Unterweiler i Wiblingen.

=== Mitte ===
[[Plik:Ulm Muenster.jpg|thumb|upright|Ulmer Münster, najwyższa wieża kościoła na świecie]]
* Münster
* Stadthaus
* Fischerviertel
* Metzgerturm

=== Söflingen ===
* Dziedziniec klasztorny

=== Eselsberg ===
* Uniwersytet
* Ośrodki badawcze
* Kliniki

=== Kuhberg ===
* Miejsce pamięci obozu koncentracyjnego
* Muzeum Twierdzy

=== Wiblingen ===
[[Plik:Wiblingen Kirche.jpg|thumb|Kościół klasztorny Wiblingen]]
* Klasztor Wiblingen

== Charakterystyka ==
Wraz ze swoim miastem siostrzanym [[Neu-Ulm]], położonym po bawarskiej stronie Dunaju, tworzy podwójne centrum liczące około 170 000 mieszkańców. Wynika to ze wspólnej przeszłości obu miast: tworzyły one jedno miasto do 1810 roku. Napoleon Bonaparte podzielił je następnie na dzisiejsze miasta Wirtembergii i Bawarii. Od tego czasu pojawia się cytat: „Napoleon jest winien wszystkiego”.

Ulm to miasto uniwersyteckie. Na uniwersytecie i w szkole technicznej studiuje około 9 000 do 10 000 studentów. Być może z tego powodu Ulm ma dziś jedną z największych koncentracji pubów, kawiarni i restauracji w Niemczech, około 600. Są to liczne spotkania wolontariackie i kluby.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Sam Ulm nie posiada lotniska. Najbliżej znajdują się w {{Znacznik|Port lotniczy Memmingen|47.988888|10.239445|typ=transport}}'''[https://www.allgaeu-airport.de/ Memmingen]''' ({{IATA|FNM}}), (ok. 60 km), {{Znacznik|Port lotniczy Stuttgart|48.69|9.221944|typ=transport}}'''[https://www.flughafen-stuttgart.de/ Stuttgart]''' ({{IATA|STR}}), (ok. 80 km), {{Znacznik|Port lotniczy Friedrichshafen|47.671389|9.511389|typ=transport}}'''[https://www.bodensee-airport.eu/ Friedrichshafen]''' ({{IATA|FDH}}), (ok. 100 km) i {{Znacznik|Port lotniczy Monachium|48.353889|11.786111|typ=transport}}'''[https://www.munich-airport.de/ Monachium]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Monachium|MUC]]}}) (ok. 160 km).

=== Koleją ===
Ulm znajduje się na ważnej linii kolejowej [[Stuttgart]] - [[Monachium]]. '''ICE''' co godzinę łączą Ulm z [[Monachium]] przez [[Augsburg]] i [[Mannheim]] przez [[Stuttgart]]. Z Mannheim pociągi kursują co dwie godziny do lotniska we Frankfurcie i [[Kolonia|Kolonii]] lub [[Frankfurt nad Menem|Frankfurtu]], [[Kassel]] i [[Berlin]]a. Istnieją inne opcje podróży pociągami Intercity, w tym do [[Salzburg]]a i [[Karlsruhe]].

Istnieją również regionalne połączenia kolejowe do [[Jezioro Bodeńskie|Jeziora Bodeńskiego]] ([[Friedrichshafen]]), do [[Allgäu]] ([[Memmingen]], [[Kempten]], [[Oberstdorf]]), wzdłuż Dunaju w dół rzeki w kierunku [[Donauwörth]], [[Ingolstadt]] i [[Ratyzbona|Regensburg]], wzdłuż Dunaju w górę rzeki w kierunku [[Sigmaringen]] i [[Tuttlingen]] oraz przez dolinę Brenz do Heidenheim i [[Aalen]].

Ulm to przystanek francuskich pociągów '''TGV''', które raz dziennie obsługują trasę [[Paryż]] - [[Monachium]].

* {{Znacznik|Ulm Hauptbahnhof|48.4|9.983333|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/bahnhof-de/bahnhof/Ulm-Hbf-1022164 Ulm Hauptbahnhof]'''

==== Schowki/przechowalnie bagażu ====
[[Plik:Schließfächer Ulm Hbf 2.jpg|thumb|Schowki (środkowy tył)]]
Liczne schowki znajdują się w prawym bocznym korytarzu hali stacji, daleko z lewej strony (za centrum podróży DB i księgarnią). Są małe schowki za 3 euro/dzień i większe za 5 euro/dzień. Za schowek trzeba zapłacić z góry. Akceptowane są następujące monety: 2 euro, 1 euro i 50 centów. Na peronie 1 (po lewej stronie, gdy wychodzisz z korytarza) jest jeszcze kilka szafek.

=== Samochodem ===
[[Plik:Umweltzone Ulm.png|thumb|upright=1.3|Obszar strefy ekologicznej]]
Ulm jest dogodnie położone przy autostradach 7 i 8 oraz dróg federalnych 10 ([[Stuttgart]] - [[Augsburg]]), 19 ([[Eisenach]] - [[Oberstdorf]] / granica austriacka), 28 (do [[Kehl]]), 30 (do [[Friedrichshafen]]) i 311 (do [[Donaueschingen]]).

Od 1 stycznia 2009 wszystkie obszary tzw. Tangentenring należą do strefy ekologicznej (patrz zdjęcie).

=== Autobusem ===
Istnieje kilka dalekobieżnych połączeń autobusowych do Ulm. Przystanek znajduje się w Ulm-Böfingen pod adresem {{Znacznik|Eberhard-Finckh-Straße 4|48.4257 |10.0106 |typ=transport}}'''Eberhard-Finckh-Straße 4''' (połączenie z tramwajem w kierunku głównego dworca kolejowego). Między innymi Flixbus i Eurolines jeżdżą do Ulm.

=== Rowerem ===
Ulm leży na trasie rowerowej po Dunaju i trasie rowerowej Dunaj-Jezioro Bodeńskie z Ulm do Langenargen. Inną długodystansową trasą rowerową jest Iller z Ulm do Oberstdorfu.

== Komunikacja ==
{{mapframe|48.400833|9.987222|zoom=13|width=500}}
Mobilność w Ulm nie stanowi problemu dzięki dobrze rozwiniętemu lokalnemu transportowi publicznemu. Ze względu na dużą liczbę placów budowy w centrum miasta liczba miejsc parkingowych jest obecnie znacznie ograniczona. Poszukiwanie wolnych miejsc parkingowych samochodem jest raczej bezczynne dla nierezydentów, ponieważ z jednej strony są one dostępne tylko w niewielkiej liczbie, a z drugiej są już zwykle zajęte przez lokalne pojazdy.

=== Transportem publicznym ===
Ulm i jego okolice są łatwo dostępne lokalnymi środkami transportu publicznego. W samym mieście dwie linie tramwajowe i kilka linii autobusowych kursują od 5:00 do 1:00 co 10 minut (od rana do wczesnego wieczora) do 30 minut (wczesnym rankiem i późnym wieczorem). W noce od piątku do soboty, od soboty do niedzieli i przed świętami, kursuje godzinowy autobus nocny, za jednorazową dopłatą, który kursuje w mieście od 1.30 rano. Osoby w wieku od sześciu do trzynastu lat płacą 1,40 € za podróż w jedną stronę w mieście, 2,40 € (cena gotówkowa) lub 2,20 € (bilet HandyTicket) dla osób powyżej 14 roku życia. Zniżki są dostępne tylko w formie biletów dziennych (4,40 €) i tygodniowych (21,30 €; ceny na rok 2020). Karty te można otrzymać na przystankach autobusowych lub na centralnym dworcu autobusowym w pobliżu głównego dworca kolejowego. Więcej informacji można uzyskać w lokalnej sieci transportowej [https://www.ding.eu/ DING].

Dostępna jest również karta UlmCard za 17,00 EUR (1 dzień) lub 22,00 EUR (2 dni), która oferuje wiele dodatkowych usług turystycznych oprócz korzystania z lokalnego transportu publicznego: bezpłatny wstęp do 8 muzeów, bezpłatny wstęp do najwyższej wieży kościelnej w świecie itp.

Rejs statkiem po Dunaju jest bardziej atrakcją turystyczną, gdzie w miesiącach letnich statek motorowy jest również łodzią słoneczną, a prom łączy miasta Ulm i Neu-Ulm. Czasy podróży i ceny można uzyskać na tablicy informacyjnej na molo na Dunaju, w pobliżu Metzgerturm.

=== Samochodem ===
Ulm oferuje dobry system naprowadzania na parking. Garaże parkingowe są dostępne w centralnej lokalizacji. Nie zaleca się szukania wolnego miejsca parkingowego, ponieważ miejscowi już tam są, a z wielu obszarów można korzystać tylko za pozwoleniem na parkowanie dla mieszkańców.

=== Motocyklem ===
Dwukołowy silnik zmotoryzowany może być używany znacznie lepiej niż jego czterokołowy odpowiednik w ruchu miejskim. Bezpłatne miejsca parkingowe dla motocykli znajdują się na korcie i naprzeciwko głównego dworca kolejowego (widoczny punkt Volksbank), a także w dzielnicy rybackiej w Gasthaus Wilder Mann, a także na południe od Wegkirche (Wengengasse / róg Sedelhofgasse).

=== Rowerem ===
Z pewnością najlepszy indywidualny środek transportu w mieście. Dobrze rozwinięta sieć ścieżek rowerowych, zwłaszcza wzdłuż Dunaju, otwiera miasto i okolice. W strefie dla pieszych obowiązuje jednak zasada: pchaj! Po drodze są ścieżki rowerowe. Liczne jednokierunkowe ulice starego miasta mogą być używane przez rowery w obu kierunkach prawie wszędzie. Radhaus, specjalny garaż rowerowy do bezpiecznego przechowywania, znajduje się między ratuszem a biblioteką miejską.

==== Transport rowerów ====
Rowery można przewozić wszystkimi pociągami komunikacji lokalnej. · Rowery można przewozić w autobusach i tramwajach w określonych godzinach: od poniedziałku do piątku od 8.30 do 12.00 lub od 19.00 do zakończenia operacji, w soboty od 12:00 oraz w niedziele przez cały dzień. Entdecker-Ticket· Entdecker-Ticket jest ważny we wszystkie niedziele i święta od 1 maja do 18 października 2009 na jeden dzień na dowolną liczbę wycieczek na całym obszarze DING. Kosztuje 10 euro dla osób samotnych i 20 euro dla grup do 5 osób. Zamiast osoby dozwolony jest rower.

=== Pieszo ===
Możesz też iść pieszo. Chodniki obfite i w dobrym stanie.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Ulm Neutorbrücke mit dem Ulmer Münster Foto 2007 Wolfgang Pehlemann Wiesbaden PICT3255.jpg|thumb|Neutorbrücke z Münster]]
[[Plik:Bibliothek Ulm.JPG|thumb|Piramida biblioteki miejskiej obok ratusza]]
[[Plik:Alleyways Ulm.JPG|thumb|Zaułki starego miasta]]
=== Kościoły ===
Oprócz Münster, który z daleka ukształtował pejzaż miejski, Ulm ma również wiele innych niezwykłych budowli sakralnych, takich jak kościół św. Betona.
* {{zobacz
| name= Ulmer Münster | alt= | url= | email=
| adres= | lat=48.39891 | long=9.99262 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Katedra kształtuje sylwetkę Ulm i ma najwyższą wieżę kościoła na świecie (161,53 m). Budowa rozpoczęła się w XIV wieku i została ukończona dopiero w 1890 roku. Pomimo nazwy Münster, to miejsce kultu nigdy nie było czymś więcej niż zwykłym kościołem parafialnym. Wewnątrz katedry znajdują się wspaniałe stalle Jörga Syrlina Starszego z XV wieku. Wieżę można wspiąć się na wysokość około 140 metrów (768 stopni) i przy ładnej pogodzie rozciąga się widok na Ulm, a przede wszystkim na południową okolicę. W pogodny dzień widać Alpy. Chociaż wieża jest wykonana z piaskowca, a uwagę przykuwają liczne kamienne rzeźby wykonane z piaskowca, to w większości mur jest ceglany. Z objętości 190 000 m³ (po Frauenkirche w Monachium), Ulmer Münster  jest drugim co do wielkości gotyckim ceglanym kościołem na północ od Alp. Pierwotnie, o tej samej szerokości, nie miała to być bazylika pięcionawowa, ale trójnawowa hala przekaźnikowa. Decyzją na korzyść bardzo wysokiej wieży, która zapadła już w średniowieczu, podwyższono nawę główną, czyli bazylikę, jako przeciwwagę optyczną. Siły boczne wywołane przez szerokie sklepienia na różnych wysokościach ograniczyły stabilność filarów. Po tym, jak kamień spadł podczas nabożeństwa, w nawach bocznych umieszczono dodatkowe kolumny, tak że każda szeroka nawa stała się dwiema wąskimi. Na wschodnim krańcu nawy północnej namalowany już cesarski orzeł przykryty został dobudowanym później sklepieniem.
}}

&lt;div align=&quot;left&quot;&gt;&lt;gallery widths=&quot;220&quot; heights=&quot;220&quot;&gt;
 Ulm Münster Passionsportal 01.jpg|Portal północno-wschodni
 Ulm Pauluskirche von oben.JPG|Pauluskirche
 Kirche St Georg Ulm.jpg|St. Georg
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

=== Zamki i pałace ===
==== Federalna forteca ====
Po upadku Napoleona Bonaparte w 1815 r. „Kongres Wiedeński” zdecydował o budowie twierdz federalnych. Ulm było jedną z pięciu lokalizacji
* {{zobacz
| name= Bundesfestung Ulm | alt= | url=https://www.ulmer-muenster.de/ | email=
| adres= | lat=48.411944| long=9.982778| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=została zbudowana w latach 1840-1860 i całkowicie zamknęła miasta Ulm i Neu-Ulm. Twierdza Ulm jest uważana za najlepiej zachowaną fortecę, ponieważ wszystkie inne musiały zostać zrównane z ziemią lub zostały poważnie zniszczone przez wojny. Dziś w licznych salach mieści się wiele instytucji, stowarzyszeń i klubów kulturalnych i społecznych. Verein der Förderkreis Bundesfestung e.V. oferuje wycieczki z przewodnikiem po twierdzy. W 2009 roku obchodzono 150-lecie istnienia. W tym celu 13 czerwca 2009 r. Otwarto między innymi 12,5-kilometrową ścieżkę forteczną, która umożliwia zwiedzanie głównego muru wokół twierdzy federalnej. W sumie 32 tablice dostarczają informacji o systemach.
}}
Muzeum twierdzy w '''Forcie Oberer Kuhberg''' jest otwarte w każdą pierwszą niedzielę miesiąca od godziny 14:00 i oferuje zwiedzanie z przewodnikiem. Do fortu można dojechać tramwajem linii 2 (przystanek ''Schulzentrum'', stamtąd około 10 minut) oraz autobusami linii 8 i 14 (przystanek ''Oberer Kuhberg'', stamtąd około pięć minut pieszo). Są znaki.

Wszystkie wydarzenia są dostępne na stronie www.diebundesfestung.de, oficjalnej stronie internetowej miasta Ulm i Neu-Ulm dla twierdzy federalnej.

Więcej informacji można uzyskać w [http://www.festung-ulm.de/ Federalnym Stowarzyszeniu Fortyfikacji]

=== Budynki ===
[[Plik:Ulm Kloster Wiblingen Bibliothek 3.JPG|thumb|Biblioteka klasztoru Wiblingen]]
* {{zobacz
| name=Fischerviertel  | alt= | url= | email=
| adres= | lat=48.39569 | long=9.99008 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jest jednym z najstarszych obszarów miejskich, położony bezpośrednio nad Dunajem. Wciąż można tu znaleźć stare domy cechowe i fragmenty najstarszych murów miejskich.
}}
* '''Klasztor Wiblingen''' nadał nazwę obecnej dzielnicy. Przez długi czas był jednym z dominujących klasztorów w okolicy. Obecnie w klasztorze mieści się akademia zawodów medycznych. W budynku klasztornym znajduje się muzeum.
* {{zobacz
| name=Klasztor Wiblingen | alt= | url=https://www.schloesser-und-gaerten.de/start | email=
| adres=Schloßstraße 38 | lat=48.3611 | long=9.9910 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: kwiecień - październik wt - niedziela, święta 10.00-17.00, listopad - marzec sobota, niedziela, święta 13.00-17.00. Cena: Wstęp do muzeum, budynku klasztornego i biblioteki dorośli 4,50 €, do Bazyliki św. Marcina wstęp wolny
}}
* {{zobacz
| name=Dom Miejski| alt= | url=https://stadthaus.ulm.de/ | email=
| adres= | lat=48.3981| long=9.99084| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=na Münsterplatz ze zmieniającymi się wystawami i specyficzną architekturą jest kontrapunktem dla gotyckiej katedry. Został zaprojektowany przez architekta Richarda Meiera i otwarty w 1993 roku. To koniec planu zagospodarowania Münsterplatz, który rozpoczął się 107 lat wcześniej, po zburzeniu dawnego bosego klasztoru.
}}
* '''Nowe centrum''' Ulm między Münsterplatz a ratuszem o nowoczesnej architekturze. Znajdują się tu trzy budynki, które są logiczną kontynuacją nowoczesnego stylu kamienicy. Jadąc z Münsterplatz najpierw budynek z trójkątnym planem i sklepem jubilerskim na parterze.
* {{zobacz
| name=Galeria sztuki Weishaupt| alt= | url=http://kunsthalle-weishaupt.de/ | email=
| adres= | lat=48.3976| long=9.99492| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niemal niezauważalnie do garażu przynależą klatka schodowa i szyb windy. Ten garaż to nasza specjalność. Nie tylko centralny parking, ale także centrum informacji archeologicznej. Można tu zobaczyć odkryte ściany z historii Ulm, które są zintegrowane z budynkiem. Liczne tablice informacyjne w imponujący sposób wyjaśniają historię Ulm. W ramach prac budowlanych przeprowadzono tu przekrojowe wykopaliska archeologiczne, a część wykopalisk włączono do nowej konstrukcji. Istnieją również toalety publiczne i osobna przebieralnia.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz| alt= | url= | email=
| adres= | lat=48.397| long=9.99333| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=ze wspaniałym malowidłem elewacyjnym i zegarem astronomicznym z 1581 roku.
}}
* '''Najstarsze kamienice''' Ulm znajdują się niedaleko ratusza przy Herdbruckerstraße. Oba budynki pochodzą z XIV wieku. Jeśli wychodzisz od strony ratusza, są oni po lewej stronie po około 150–200 m (znak).

=== Pomniki ===
* Pomnik w pierwotnym miejscu urodzenia Alberta Einsteina. Znajduje się na Bahnhofstrasse (naprzeciwko głównego dworca kolejowego w Ulm).
* Na południowym krańcu Münsterplatz znajduje się pomnik rodzeństwa Scholl (biała róża), które dorastało w Ulm.

=== Muzea i wystawy ===
* {{zobacz
| name=Muzeum Chleba i Sztuki| alt= | url=https://museumbrotundkunst.de/ | email=
| adres=Salzstadelgasse 10 | lat=48.40091 | long=9.98996 | wskazówki=
| telefon=+49(0)731 69955. | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Historia chleba, regularne wycieczki publiczne 2 €. Otwarte: codziennie w godz. 10:00 - 17:00, pon. - 15:00, śr. - 19:00 Cena: Dorośli 6 €, 8-18 lat 5 €
}}
* W '''[http://kunsthalle-weishaupt.de/ Kunsthalle Weishaupt]''' na Hans- and Sophie-Scholl-Platz w nowym centrum Ulm można zobaczyć zmieniające się wystawy z pracami z prywatnej kolekcji Siegfrieda Weishaupta. Ta kolekcja obejmuje prace Andy'ego Warhola, Roberta Longo, Keitha Haringa, Yaakova Agama, Franka Stelli i innych. Kolekcja jest połączona z Muzeum Ulm przejściem. Galeria sztuki czynna jest od wtorku do niedzieli od 11:00 do 17:00 (w czwartki do 20:00). Wstęp kosztuje 6 € (10 € za bilet łączony Kunsthalle i Muzeum Ulmer) lub 4 € (7,50 €) dla osób uprawnionych do zniżki. Wstęp jest bezpłatny dla dzieci do 14 roku życia.
* {{zobacz
| name=Muzeum Ulm| alt= | url=https://museumulm.de/ | email=
| adres= | lat=48.3970345 | long=9.9923843 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=„Muzeum Ulm”, założone w 1924 r. Na rynku naprzeciwko ratusza, przedstawia znaleziska archeologiczne z prehistorii i wczesnej historii obszaru Ulm, w tym „człowieka-lwa”, który ma około 40 000 lat i jest najstarszym zwierzęciem. / rzeźba ludzka na świecie. Kolejne eksponaty z późnego gotyku Ulm i Kolekcji Kurta Frieda z ważnymi dziełami sztuki europejskiej i amerykańskiej po 1945 roku. Istnieje możliwość bezpośredniego wejścia do Kunsthalle Weishaupt przez przeszklony korytarz. Ceny wynoszą 5,00 € lub 3,50 € (obniżone). Muzeum jest zamknięte w poniedziałki. Otwarte od wtorku do niedzieli od 11:00 do 17:00 oraz w czwartek do 20:00 (tylko wystawy specjalne). Dalsze ceny (dla grup itp.) Można znaleźć na [https://museumulm.de/zeiten_preise/oeffnung.htm stronie głównej pod godzinami otwarcia i cenami]. Istnieje również możliwość prywatnych wycieczek.
}}
* {{zobacz
| name=Centralne Muzeum Dunaju w Szwabii| alt= | url=http://www.dzm-museum.de/en/ | email=
| adres= | lat=48.3923727 | long=9.9830775 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=przedstawia historię Szwabów Dunajskich od XVIII wieku do dnia dzisiejszego na 1500 metrach kwadratowych. Ofertę wzbogacają wystawy czasowe. Muzeum jest otwarte od wtorku do niedzieli od 11:00 do 17:00. Wstęp 3,50 EUR za osobę (ulgowy 2,50 EUR).
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Edwina Scharffa| alt= | url=https://edwinscharffmuseum.de/ | email=
| adres= | lat=48.3935981 | long=9.9967368 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=w Neu-Ulm przedstawia prace rzeźbiarza z Neu-Ulm Edwina Scharffa. Wystawy specjalne, zwłaszcza dotyczące klasycznego modernizmu. Od 2009 roku w Muzeum Edwina Scharffa działa również muzeum dla dzieci. Muzeum jest zamknięte w poniedziałki. Otwarte we wtorek, środę od 13:00 do 17:00, od czwartku do piątku od 13:00 do 18:00 oraz w niedziele od 10:00 do 18:00.
}}
* {{zobacz
| name=Centrum edukacji przyrodniczej| alt= | url=https://www.naturmuseum-ulm.de/ | email=
| adres= | lat=48.3997722 | long=9.9933173 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=prezentowane są zbiory naukowe z epok geologicznych oraz świata zwierząt i roślin. Muzeum jest zamknięte w sierpniu. Otwarte od wtorku do piątku od 10:00 do 16:00, w soboty i niedziele od 11:00 do 17:00. Wstęp 2,40 EUR (obniżony 1,50 EUR).
}}
* W '''ratuszu''' w Ulm regularnie odbywają się wystawy poświęcone sztuce i kulturze, zarówno regionalne, jak i krajowe.
* {{zobacz
| name=Stowarzyszenie Ulm Art| alt= | url=https://www.kunstverein-ulm.de/ | email=
| adres= | lat=48.3980627 | long=9.991656 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=prezentuje naprzemienne wystawy znanych artystów w Schuhhaussaal (Kramgasse 4 w pobliżu wschodniego krańca katedry (strona chóru)). Hala otwarta jest od wtorku do piątku w godzinach 14-18 oraz w soboty i niedziele w godzinach 11-17, wstęp wolny.
Kolejne galerie można znaleźć w dzielnicy rybackiej
}}

=== Ulice i place ===
Centralnym placem jest bez wątpienia '''Münsterplatz''', na którym dominuje katedra i kamienica, a wokół którego znajdują się budynki handlowe. Stąd można łatwo zwiedzić stare miasto. To zawsze miejsce, w którym odbywają się większe imprezy plenerowe, takie jak koncerty czy imprezy sportowe. Cotygodniowy targ Ulm odbywa się tutaj w środy i soboty, a jarmark bożonarodzeniowy w okresie świątecznym. Jeszcze stosunkowo blisko, na północ od Olgastraße, znajduje się '''Karlsplatz''', który jest bardziej parkiem niż placem i, jak opisano poniżej, oferuje duży plac zabaw, liczne ławeczki, gry w szachy i łąkę z powierzchnią wody. Lokalny kolor ożywiają latem włóczędzy, którzy mają miejsce spotkań w południowej części. To tutaj spotykają się mieszkańcy okolicznych domów. Do parku można dojść w 10 minut z Münsterplatz przez Platzgasse.

=== Parki ===
* Friedrichsau rozciąga się w dół Dunaju. Duży park przylegający od wschodu do terenów wystawowych. Zoo z akwarium i wybiegiem dla niedźwiedzi znajduje się w północnej części Friedrichsau. Friedrichsau oferuje duże trawniki do gier w piłkę lub grillowania. Park uzupełnia kilka ogródków piwnych i placów zabaw dla dzieci.

== Aktywny wypoczynek ==
* Atrakcją kulturalną jest '''namiot Ulm''', który co roku od maja do lipca oferuje czołowe międzynarodowe zespoły, ale także przez sześć tygodni regionalne zespoły muzyczne, a także kabaret i komedię, plac zabaw dla dzieci oraz ofertę gastronomiczną. W sezonie namiot Ulm znajduje się na Volksfestplatz we Friedrichsau, lokalnym parku rekreacyjnym w Ulm, do którego można dotrzeć pieszo lub rowerem w dół Dunaju. Ostatnim przystankiem tramwaju jest Donauhallen, które tworzą drugą stronę Au.
* '''Nabada''' (szwabska kąpiel) jest głównym wydarzeniem '''tygodnia przysięgi''' w lipcu. Początek to świetlna serenada w sobotę przed poniedziałkową przysięgą, pokaz świateł na Dunaju, złożony z tysięcy unoszących się w powietrzu świec. Poniedziałek przysięgi przypomina dawną konstytucję miasta cesarskiego (nawiasem mówiąc najstarszą konstytucję miejską w Niemczech) i obchodzony jest corocznie w przedostatni poniedziałek lipca. Sama Nabada jest odpowiednikiem parad w różany poniedziałek w Kolonii lub Düsseldorfie. Ponadto aktualne regionalne lub krajowe kwestie polityczne są przedstawiane z humorem na statkach, które następnie dryfują po Dunaju z mostu kolejowego. Tysiące dzikich nabaderów z własnoręcznie wykonanymi jednostkami pływającymi dopełniają spektakl. Na Starym Mieście i wokół niego przez cały dzień odbywają się liczne festiwale i koncerty uliczne.
* Wizyta w '''bibliotece miejskiej''' w ratuszu. Konstrukcja szklanej piramidy wywołała kontrowersyjne dyskusje na temat architektury, ale teraz stała się integralną częścią miasta. Tutaj możesz przeglądać zawartość swojego serca i szukać informacji w Internecie nawet przy złej pogodzie, ponieważ na każdym poziomie dostępnych jest wiele bezpłatnych połączeń internetowych. Ponadto na 5 piętrze można poczytać gazetę przy cappuccino i podziwiać widok 360 ° na Ulm i [[Neu-Ulm]]. Na 4 piętrze znajduje się zmieniająca się ekspozycja cennych skarbów bibliotecznych.
Okolice Ulm są idealne do spływów kajakowych z przewodnikiem po rzekach Iller i Dunaj. Niebieska dolina z licznymi skałami jest popularnym miejscem wspinaczkowym. Pobliska Jura Szwabska oferuje liczne możliwości uprawiania turystyki pieszej i zwiedzania jaskiń.

=== Dla dzieci i rodzin ===
* '''Ulmer Spielschachtel''' - teatr dla dzieci i młodzieży, niedaleko Ehinger Tor w starym teatrze. Łącze internetowe: Ulmerspielschachtel.de
* '''Spatzenwiese''' - Ten kurs na świeżym powietrzu organizowany jest co roku przez akademietheater ulm późną wiosną i wczesnym latem i oferuje teatr, malarstwo, rękodzieło, gry i wspinaczkę we Friedrichsau. Wstęp (z wyjątkiem teatru, huśtawki i karuzeli) jest bezpłatny. Kiedy pada deszcz, może pozostać zamknięty. Spatzenwiese jest otwarte od 30 kwietnia do 18 czerwca 2017 roku. 
* '''Place zabaw''' można znaleźć w Friedrichsau, tutaj jest także zoo Ulm z dużym akwarium / terrarium, domem tropikalnym i terenem zewnętrznym, kolejne place zabaw znajdują się na Karlsplatz (między Olgą a Karlstraße), na Blau koło Münsterplatz (południowo-zachodni kraniec Münsterplatz), schodząc pod kiosk ok. 150 m) i za chórem katedralnym (sprzęt do zabawy i basen wróblowy)
* W niektórych sklepach są ładne obszary dla dzieci, takie jak Ikea z Smaland; tradycyjny dom towarowy Abt na Münsterplatz z zabawkami i książkami w dziale zabawek, księgarnia Hugendubel przy Hirschstrasse z kącikiem do czytania.
* '''Biblioteka miejska''' przy ratuszu jest szczególnie przydatna podczas deszczu. Tutaj dzieci w każdym wieku mogą przeglądać zawartość swoich serc w dziale książek dla dzieci. Stworzone zostały również miejsca internetowe specjalnie dla dzieci, a gry i urządzenia zabawowe dopełniają ofertę. Jest też dużo miejsc do przytulania lub karmienia piersią. Dzięki windom wózek można również wygodnie zabrać ze sobą. Otwarte w dni robocze od pon. Do pt. do 19:00 oraz w soboty do 14:00

== Praca ==
Liczne centra high-tech można znaleźć w Science Park na Górnym Eselsbergu. Można tu znaleźć takie firmy jak Siemens, Daimler i Cassidian.

== Nauka ==
Zarówno [https://www.uni-ulm.de/ Uniwersytet Ulm], jak i [https://studium.hs-ulm.de/de/Seiten/Homepage.aspx Techniczna Wyższa Szkoła Ulm] (Wyższa Szkoła Nauk Stosowanych) oferują różne kierunki studiów licencjackich i magisterskich. Centrum edukacji dorosłych Ulm znajduje się w centrum miasta w Einsteinhaus na Kornhausplatz. W Ulm jest również kilka szkół językowych. 

== Zakupy ==
W Ulm znajduje się wiele domów towarowych na Hirschstrasse, ulicy handlowej Ulm naprzeciwko głównego dworca kolejowego prowadzącego do Münsterplatz. Stare miasto jest zdominowane przez małe i bardziej osobiste sklepy, takie jak antykwariaty, mniejsze księgarnie, herbaciarnie, Body Shop, optycy, biżuterię i ekskluzywne sklepy meblowe. Są otoczone przez puby, kawiarnie i bistra. Ale fani komiksów, modeli kolejowych i fantasy też znajdą tu coś dla siebie. Istnieje również duży oddział IKEA (tuż przy zjeździe z autostrady B 10 / Blaubeurer Ring), za którym znajdują się inne duże oddziały Media Markt, Praktiker i sklep rowerowy. Dalej w kierunku Blaubeuren znajduje się zadaszone Blautal-Center, centrum handlowe z licznymi sklepami, restauracjami i kawiarniami. Zwykle jest tu dość tłoczno, a poziom hałasu jest czasami dość wysoki ze względu na zamkniętą konstrukcję.

== Gastronomia ==
Oprócz burżuazyjnej kuchni szwabskiej w Ulm znajdują się liczne puby i restauracje z kuchnią międzynarodową. Ponadto znane sieci fast food McDonald's, Burger King (każda na dworcu głównym i na Blaubeurer Strasse) i Mr. Sub (Neue Strasse i na końcu Platzgasse daleko od Münster w pobliżu sądu). Ci, którzy lubią gotować sami, znajdą to, czego szukają na '''cotygodniowym targu''' w Ulm w każdą środę i sobotę na Münsterplatz.

=== Oszczędnie ===
* Gospodarka do miasta Heidenheim. Ogródek piwny. W niektórych przypadkach niesamowicie tanie gigantyczne porcje. Zwróć uwagę na codzienne oferty, studenci otrzymują zniżkę, jeśli zostaną o to poproszeni przed złożeniem zamówienia.
* '''Zum Schatten''', Weihgasse 11, dzielnica Söflingen (w pobliżu końca linii 1). Tel.: +49 731 3886520. Niesamowity sznycel. Bardzo popularne i często zatłoczone. Otwarte: od 17:00

=== Umiarkowanie ===
* '''[http://www.ulmer-forelle.de/ Restauracja Zur Forelle]''', Fischergasse 25. Tel .: +49 (0) 731-63924, Faks: +49 (0) 731-69869, E-Mail: zurforelle@aol.com. Od 1626 r. Potwierdzona znakiem firmowym, 3 sale z 10 stołami, letni taras. 
* Kawiarnia / bar / restauracja '''[https://www.cafeeinstein.de/ Einstein]''', Ulm, w Bastei-Center, naprzeciwko. Centrum Kongresowe / Hotel Morski. Tel. 25661 (Einstein-Ulm@arcor.de) Godziny otwarcia: codziennie od 8:00 do 1:00 W przytulnej, nowoczesnej atmosferze znajdziecie Państwo jedną z największych propozycji śniadań w Europie, dostępną codziennie od 8:00 do 23:00 (zalecana rezerwacja). Duży wybór dań kuchni międzynarodowej i szwabskiej, sałatki, hamburgery, steki. Tanie menu na lunch. Wszystkie dania są najwyższej jakości i świeżo przygotowane. Bardzo duży wybór drinków, bar 20m.
* Casa Andrea znajduje się bezpośrednio na Starym Mieście z idylliczną Ulmer Café Gartencafe Fischergasse 1, 89073 Ulm Tel.0731-60280920

=== Ekskluzywnie ===
* W '''[https://hotel.lago-ulm.de/de/ LAGO]''' am See za Donauhalle (Böfingerstr. 50) jest doskonała kuchnia. Ponadto w wygodnych skórzanych fotelach w barze można delektować się wyśmienitym menu koktajli i alkoholi. Jest też szeroki wybór dla miłośników cygar.

=== Kawiarnie i lodziarnie ===
* Espresso 29 - na dolnym końcu Platzgasse z włoską atmosferą (zamknięte w niedziele), spotykają się tutaj wszelkiego rodzaju znamienite osoby
* Megalomania Capo - także na Platzgasse przed Espresso 29, rocky / casual
* Henry's - przy wejściu na Hirschstrasse z własną palarnią oraz w Blautalcenter na Blaubeurer Strasse
* '''Kammerzelts Kaffeehäusle''', Rabengasse (''ulica równoległa do Platzgasse, między Kohlgasse i Herrenkellergasse''). Prawdziwa wskazówka: tutaj możesz wypić duże cappuccino za 2,50 € w stojącej kawiarni i kupić kawę od różnych producentów i, jeśli chcesz, wysłać ją Hermesowi. Taborety zostały usunięte z biura porządku publicznego pomimo obecności toalety. Otwarte: pn.-pt. 08:30–18:30; Sobota 08:30-16:00. Cena: duże cappuccino 2,50 €; Espresso 1,50 €.

== Życie nocne ==
Jak już wspomniano, Ulm oferuje jedno z największych skupisk barów, kawiarni i restauracji w Niemczech. Istnieje wiele nowoczesnych kawiarni oraz tradycyjnych pubów i restauracji, w szczególności na starówce Ulm, wokół ratusza i dzielnicy rybackiej.

Istnieje odrębna scena klubowa i barowa, szczególnie dla młodych ludzi i młodych duchem. W wielu miejscach odbywają się koncerty czy imprezy tematyczne. Niektóre znane miejsca spotkań to [http://www.cat-con.de/cat/admin/adm_program/modules/dates/dates.php CAT-Cafe], najsłynniejszy klub jazzowy Ulm [http://www.sauschdall.de/ Sauschdall], Club 15, [https://studentencafe.de/ kawiarnia studencka], a także Club Action, Donauturm i Club Schilli, które są prowadzone na zasadzie dobrowolności. Ceny napojów wynoszą od 1 do 1,50 euro za napoje bezalkoholowe i około 2 euro za piwo. CAT to szczególny punkt kontaktowy dla sceny gotyckiej, ale jest otwarty dla wszystkich. Szczególnie w czwartki publiczność jest inna i są tam młodzi ludzie z różnych środowisk, scena alternatywna jest szczególnie dobrze reprezentowana w czwartki. Wstęp jest bezpłatny (w czwartki) do godziny 22:00 i kosztuje 1 € dla tych, którzy przyjadą później. Club Schilli oferuje koncerty lub dyskoteki w piątki i Club Action w soboty. Publiczność Schilli składa się bardziej z młodego pokolenia, w wieku od 16 do 20 lat. Akcja natomiast jest akcją starszego pokolenia, od około 25 lat wzwyż. Klub 15 i kawiarnia studencka prowadzą także otwarte spotkania, imprezy tematyczne oraz koncerty w piątki i soboty. W drugą sobotę każdego miesiąca Club 15 organizuje wieczór koktajlowy (ceny od 2,50 € do 4 €). Większość klubów pobiera tylko opłaty za wstęp na swoje koncerty (często tylko UKB, w kawiarni studenckiej zawsze za darmo). Do CAT i Sauschdall można dojechać autobusem nr 7 w kierunku klinik Michelsberg. Wysiądź na ostatnim przystanku (Kliniken Michelsberg) i zejdź z góry przy klinice dla kobiet i opuść parking po lewej stronie. Klub 15 i kawiarnia studencka znajdują się około 500 m poniżej CAT i Sauschdall. Do Akcji można dojechać liniami 3 i 5 w kierunku Eselsberg, przystanek Kienlesberg, następnie dalej wzdłuż starej twierdzy federalnej (ok. 500 m) lub przystanku Lehrertal, a następnie powrót ok. 500 m. Schilli znajduje się przy Ehinger Tor, do którego zbliża się wiele linii. Następnie ulicą w kierunku Dunaju. Przed rozpoczęciem dużych murów twierdzy wejdź w prawo. Znajduje się tam również Roxy (patrz poniżej). Wieża Dunajska znajduje się na wschód od Gänstorbrücke, bezpośrednio nad Dunajem, za hotelem Maritim. Wieża Dunajska jest otwarta w każdy drugi piątek od 22:00 do 15:00 oraz w przypadku nieregularnych wydarzeń. Publiczność jest zróżnicowana, a na regularnych randkach grana jest głównie muzyka imprezowa, a także rock i alternatywa.

'''Polecane bary:'''
* '''Besitos Ulm''', Neue Strasse 71, 89073 Ulm. Tel .: +49 731 1847987, e-mail: ulm@besitos.de. Otwarte: codziennie od 17:00 
* '''Olgabar'''. Atmosfera w salonie z wielokulturowym lub artystycznym akcentem. 
* '''Home''', Augsburger Strasse 34, Neu-Ulm. Bar dla gejów, ale oczywiście każdy jest mile widziany. 
* '''Wilder Mann'''. w okręgu rybackim. Stosunkowo duży bar i restauracja. Dobrze uczęszczane, z różnymi pokojami, każdy z inną atmosferą. Tania i dobra kuchnia, ogródek piwny. 
* '''Murphy's Law'''. Blisko teatru. Irlandzki pub ze środowymi quizami i okazjonalnymi zespołami na żywo. Typowa atmosfera pubu. Muzyka z dużą ilością rocka lub punka.  
* '''Dolce Vita'''. W ratuszu. Bar koktajlowy z damskimi specjałami i koktajlem miesiąca (5 euro). Świetne koktajle. Muzyka: Pop / R'n'B / Black. Wnętrze nieco inspirowane kuchnią śródziemnomorską. Zadbana publiczność. 
* '''Trödler Abraham'''. W ratuszu. Uroczy pub w piwnicy. Często gorąca i pełna, ale zawsze w dobrym nastroju. Muzyka od lat 70., 80. po współczesność. Otwarte do 3 rano Toalety są w wyjątkowo złym stanie. 
* '''Barfüßer Ulm''', Am Münsterplatz. Piwo warzone w domu. Wtorkowe karaoke. Prosta, ale dobra kuchnia.  
* '''Piano bar w Maritim'''. Otwarte: od poniedziałku do soboty od 18:00 do 2:00, w niedziele od 18:00 do 1:00, od poniedziałku do soboty z muzyką na żywo. 
* '''Roxy'''. Największe ze spotkań społeczno-kulturalnych w Ulm. Oferuje koncerty, wystawy filmowe, artystyczne i kulturalne, imprezy tematyczne i dyskoteki. Wstęp kosztuje od 5 euro w górę, a zatem więcej na wystawy i koncerty. Ceny napojów są również bardziej ukierunkowane na ceny normalnych pubów i restauracji.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Ulm oferuje odpowiednie zakwaterowanie w każdym przedziale cenowym. Od schronisk młodzieżowych po ekskluzywne hotele - wszystko jest reprezentowane.

=== Oszczędnie ===
* '''[https://www.jugendherberge-bw.de/jugendherbergen/ulm-117/portraet/ Schronisko młodzieżowe]''', Grimmelfinger Weg 45, 89077 Ulm. Tel .: +49 731 384455, faks: +49 731 384511, e-mail: info@jugendherberge-ulm.de. na zachodzie Ulm.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.leomar-hotel-ulm.de/en/ Hotel LeoMar Flatrate]''' oferuje nowoczesny komfort za rozsądną cenę. W cenę wliczone są liczne usługi: WLAN, śniadanie, przekąski i gorące napoje przez całą dobę, rozmowy międzynarodowe, drukarka i internet itp. Adres: LeoMar Flatrate Hotel, Blaubeurer Straße 35, 89077 Ulm. 
* '''Hotel i restauracja Spanische Weinstube''' - vis-à-vis katedry (strona północna) z garażem na rowery

=== Ekskluzywnie ===
* '''Hotel Intercity''' (''przy głównej stacji kolejowej''). 
* '''Hotel Schiefes Haus'''. w okręgu rybackim. Niezwykłe zakwaterowanie w zupełnie krzywym domu (łóżka są proste! Można sprawdzić poziomicą). 
* '''[https://www.maritim.de/de/ Maritim Hotel Ulm]''', Basteistraße 40, 89081 Ulm. Tel .: +49 731 92 30, e-mail: info.ulm@maritim.de. 287 pokoi, 2 restauracje. Tuż nad brzegiem Dunaju.

=== Kemping/stanowiska ===
We Friedrichsau znajdują się miejsca parkingowe dla przyczep stacjonarnych, których pobyt wynosi maksymalnie trzy dni. Woda jest dostępna, ale nie ma prądu. Aby to zrobić, kieruj się znakami na Donauhalle/tereny wystawowe. Wychodząc z centrum miasta, plac znajduje się po prawej stronie za stadionem Danube. Miejsce jest oznakowane (czasami bardzo małe), wejście jest po łuku. Kiedy docierasz do Hotelu Lago, jesteś już za daleko.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==
Ogólnie Ulm to bezpieczne miasto. Obowiązują standardowe zasady bezpieczeństwa, ponieważ mają one sens we wszystkich miastach na całym świecie.

Liczne placówki biorą udział w programie [https://www.notinsel.de/ notinsel] dla dzieci prowadzonym przez Fundację Jaś i Małgosia. Logo Notinsel jest wyraźnie widoczne we wszystkich uczestniczących sklepach / obiektach. Tutaj dzieci znajdują bezpieczne schronienie.

Departament Policji Ulm znajduje się na Münsterplatz na południe od ratusza. Oprócz ogólnokrajowego połączenia alarmowego można się z nią skontaktować pod numerem +49 731 188-0.

== Zdrowie ==
Nie ma szczególnych zagrożeń dla zdrowia, ale należy zauważyć, że południe Niemiec i tutaj doliny rzeczne są endemicznymi obszarami wczesnego letniego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych przenoszonego przez kleszcze (KZM).

Pogotowie ratunkowe lub pogotowie ratunkowe można wezwać pod wspólny numer służb ratowniczych i straży pożarnej 112 (straż pożarna i ratownictwo mają wspólne centrum ratownictwa).

Od 2012 roku w nowym budynku przy Obere Eselsberg mieści się pogotowie chirurgiczne kliniki uniwersyteckiej. Wewnętrzna izba przyjęć kliniki uniwersyteckiej również znajduje się na Obere Eselsberg. Szpital Bundeswehr na Obere Eselsberg (na północ od miasta) ma interdyscyplinarną izbę przyjęć.

Wspólne pogotowie ratunkowe znajduje się na oddziale ratunkowym '''[https://ulm.bwkrankenhaus.de/startseite/kliniken/notfallpraxis-der-kassenaerztlichen-vereinigung.html szpitala Bundeswehr]''' w Ulm

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|Informacja turystyczna|48.39812 |9.99068  |typ=atrakcja}}'''Informacja turystyczna''' Stadthaus, Münsterplatz 50, 89073 Ulm. Tel .: +49 (0) 731 161 2830, Faks: +49 (0) 731 161 1641. Otwarte: od kwietnia do grudnia: od poniedziałku do piątku: od 9:30 do 18:00, w soboty: od 9:30 do 18:00, w niedziele i święta: od 11:00 do 15:00; od stycznia do marca: od poniedziałku do piątku od 9:30 do 18:00, w soboty od 9:30 do 16:00. Oferuje '''UlmCard''' za 12 euro (1 dzień). Daje ci to wstęp do 7 muzeów w Ulm i Neu-Ulm, możesz wziąć udział w publicznej wycieczce po mieście za darmo, skorzystać z bezpłatnego transportu lokalnego i skorzystać z wielu innych zniżek.
* '''Poczta''': Poczta główna znajduje się na głównym dworcu kolejowym.
* '''Internet''': W mieście są liczne kafejki internetowe, w tym na Platzgasse (deptak zaczynający się od Münsterplatz), bezpłatny, choć nie tak szybki, jest dostępny w miejskiej bibliotece w ratuszu.
* '''Publiczna pralnia''' znajduje się na Eselsberg, przy Weinbergstrasse. Dostępne z linią 3.

== Gdzie dalej ==
* do '''[[Neu-Ulm]]'''
* do '''[[Blaubeuren]]''' i '''[[Laichingen]]'''
* do '''[[Augsburg]]a'''
* do '''[[Biberach an der Riß]]'''
* do '''[[Bad Schussenried]]''' ze źródłem Schussen, muzeum kufli piwa, wioską muzealną Kürnbach, wiejskim kościołem Steinhausen i Zellersee
* do '''[[Stuttgart]]u'''
* do '''[[Monachium]]'''

{{przewodnik}}

{{Jest w|Region Donau-Iller}}

[[Kategoria:Badenia-Wirtembergia]]</text>
      <sha1>nr9fhioz2tjdivs0n5ygueofoesrysa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Awinion</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6006</id>
    <revision>
      <id>157435</id>
      <parentid>157405</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>157435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21664" sha1="ixxvjjx9mmm8a0idjej3gwfa4g5zrdz" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
* Hotel d'Europe hotel 5-gwiazdkowy
* Best Western Hôtel du Lavarin hotel 3-gwiazdkowy 
* Mas de Capelou B&amp;B 

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>ixxvjjx9mmm8a0idjej3gwfa4g5zrdz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157436</id>
      <parentid>157435</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>157436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21759" sha1="21kjrkqiwnegq0wu23mi0v2wzy3e6o2" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
* Hotel d'Europe hotel 5-gwiazdkowy
* Best Western Hôtel du Lavarin hotel 3-gwiazdkowy 
* Mas de Capelou B&amp;B 

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>21kjrkqiwnegq0wu23mi0v2wzy3e6o2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157438</id>
      <parentid>157436</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Najbliższe okolice */</comment>
      <origin>157438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26073" sha1="ekutf0ehnfulr27ep2dugkatjyuz5qf" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
* Hotel d'Europe hotel 5-gwiazdkowy
* Best Western Hôtel du Lavarin hotel 3-gwiazdkowy 
* Mas de Capelou B&amp;B 

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>ekutf0ehnfulr27ep2dugkatjyuz5qf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157439</id>
      <parentid>157438</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Festiwale, imprezy */</comment>
      <origin>157439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27467" sha1="r33wbeqxd0fcwssiyhxpnhf3qtkl3d1" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

==Nocleg==
* Hotel d'Europe hotel 5-gwiazdkowy
* Best Western Hôtel du Lavarin hotel 3-gwiazdkowy 
* Mas de Capelou B&amp;B 

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>r33wbeqxd0fcwssiyhxpnhf3qtkl3d1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157441</id>
      <parentid>157439</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>157441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28331" sha1="n4bb0b92otieyvyk94ssw390e4ypqsu" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Pchli Targ'''|43.95051465635426 |4.813365418049216|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli Targ''', Place des Carmes. W każdą niedzielę rano. Przejrzyj stoiska w poszukiwaniu ukrytego skarbu. 
* {{Znacznik|'''Targ Spożywczy'''|43.94780235692111|4.810338020652125|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Spożywczy''', Les Halles d'Avignon, Place Pie. Codziennie rano z wyjątkiem poniedziałku. Na targu można znaleźć lokalne specjały, takie jak oliwa z oliwek, tapenada, lokalne wina, sery i ciastka, a także świeże lokalne produkty. W sobotnie poranki dostępne są warsztaty kulinarne. 
* {{Znacznik|'''Pure Lavande'''|43.9520055|4.805199300000027|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pure Lavande''', 61, rue grande Fusterie, ☏ +33 490147005. Ten butik specjalizuje się w lawendzie i produktach lawendowych.

==Gastronomia==

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

==Nocleg==
* Hotel d'Europe hotel 5-gwiazdkowy
* Best Western Hôtel du Lavarin hotel 3-gwiazdkowy 
* Mas de Capelou B&amp;B 

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>n4bb0b92otieyvyk94ssw390e4ypqsu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157442</id>
      <parentid>157441</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:48:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nauka */</comment>
      <origin>157442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28669" sha1="8qfd4lx5gc5q0s26mn08gh0k013i3wx" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse'''|43.95 |4.818 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://univ-avignon.fr/ Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse]''', 74 rue Louis-Pasteur, ☎ +33 4 90 16 25 00. Dwa ośrodki: w obrębie murów uniwersyteckich oraz w Agroparc (badania agronomiczne) w ramach INRA.

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Pchli Targ'''|43.95051465635426 |4.813365418049216|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli Targ''', Place des Carmes. W każdą niedzielę rano. Przejrzyj stoiska w poszukiwaniu ukrytego skarbu. 
* {{Znacznik|'''Targ Spożywczy'''|43.94780235692111|4.810338020652125|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Spożywczy''', Les Halles d'Avignon, Place Pie. Codziennie rano z wyjątkiem poniedziałku. Na targu można znaleźć lokalne specjały, takie jak oliwa z oliwek, tapenada, lokalne wina, sery i ciastka, a także świeże lokalne produkty. W sobotnie poranki dostępne są warsztaty kulinarne. 
* {{Znacznik|'''Pure Lavande'''|43.9520055|4.805199300000027|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pure Lavande''', 61, rue grande Fusterie, ☏ +33 490147005. Ten butik specjalizuje się w lawendzie i produktach lawendowych.

==Gastronomia==

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

==Nocleg==
* Hotel d'Europe hotel 5-gwiazdkowy
* Best Western Hôtel du Lavarin hotel 3-gwiazdkowy 
* Mas de Capelou B&amp;B 

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>8qfd4lx5gc5q0s26mn08gh0k013i3wx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157443</id>
      <parentid>157442</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>157443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32850" sha1="kd7qe61o4tyxpx0m07pu8pqjlocnm74" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse'''|43.95 |4.818 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://univ-avignon.fr/ Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse]''', 74 rue Louis-Pasteur, ☎ +33 4 90 16 25 00. Dwa ośrodki: w obrębie murów uniwersyteckich oraz w Agroparc (badania agronomiczne) w ramach INRA.

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Pchli Targ'''|43.95051465635426 |4.813365418049216|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli Targ''', Place des Carmes. W każdą niedzielę rano. Przejrzyj stoiska w poszukiwaniu ukrytego skarbu. 
* {{Znacznik|'''Targ Spożywczy'''|43.94780235692111|4.810338020652125|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Spożywczy''', Les Halles d'Avignon, Place Pie. Codziennie rano z wyjątkiem poniedziałku. Na targu można znaleźć lokalne specjały, takie jak oliwa z oliwek, tapenada, lokalne wina, sery i ciastka, a także świeże lokalne produkty. W sobotnie poranki dostępne są warsztaty kulinarne. 
* {{Znacznik|'''Pure Lavande'''|43.9520055|4.805199300000027|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pure Lavande''', 61, rue grande Fusterie, ☏ +33 490147005. Ten butik specjalizuje się w lawendzie i produktach lawendowych.

== Gastronomia ==
Awinion jest pełen restauracji, ale należy uważać na zawyżone ceny. Za wszelką cenę warto unikać restauracji przy Place de l’Horloge, które często są typowymi pułapkami na turystów. Les Halles, znajdujące się w centrum miasta, niedaleko Place Pie, dają możliwość skomponowania własnego posiłku z regionalnych produktów. Place des Corps Saints skupia również kilka restauracji, bardzo popularnych wśród studentów.

Miasto posiada także wiele barów szybkiej obsługi i punktów gastronomicznych oferujących niedrogie jedzenie. Jeśli chodzi o pikniki, Awinion dysponuje kilkoma parkami, które zapewniają przyjemne miejsce do odpoczynku. Szczególnie godny uwagi jest Rocher des Doms – prawdziwa oaza relaksu i spotkań towarzyskich, wyposażona w stoły piknikowe dostępne dla wszystkich. Dodatkowo park góruje nad starówką od wschodu i oferuje rozległy widok na okolicę, w tym na Mont Ventoux, nazywany gigantem Prowansji.

Miasto może się również pochwalić dużą liczbą restauracji serwujących kuchnię o zróżnicowanym standardzie – od prostych, tradycyjnych dań po lokale oferujące bardziej wyrafinowaną, nagradzaną kuchnię.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Le Palais des Pâtes'''|43.9478761 |4.8095317 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Palais des Pâtes''', 38 Rue du Vieux Sextier. 
* {{Znacznik|'''Chez Bodus Le Garçon Boucher'''|43.9443307 |4.8079706 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Bodus Le Garçon Boucher''', 1 Rue Saint-Michel. Hamburgery.
* {{Znacznik|'''Caf'Thiers'''|43.9476594 |4.8115189 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caf'Thiers''', 12 Rue Thiers. 
* {{Znacznik|'''Mamma rosa'''|43.9497539  |4.8124208 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mamma rosa''', 19 Rue Portail Matheron.
* {{Znacznik|'''Rossini Sandwicherie'''|43.9485776 |4.8039198 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rossini Sandwicherie''', 4 Rue Félix Gras.
* {{Znacznik|'''El Taquito'''|43.9460959 |4.8118226 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Taquito''', Rue de la Bonneterie. Meksykańska.
* {{Znacznik|'''L'Épicerie de Ginette'''|43.9444942 |4.8078892 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Épicerie de Ginette''', 25 Pl. des Corps Saints.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''D'Ici et d'Ailleurs'''|43.9482112|4.80643 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://dicietdailleurs-avignon.com/en D'Ici et d'Ailleurs]''', 4, rue Galante, ☏ +33 4 90 14 63 65. „Świeże produkty na słonecznym tarasie”. 
* {{Znacznik|'''Fou de Fafa'''|43.9458948 |4.8077269 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fou de Fafa''', 17 Rue Des Trois Faucons, ☏ +33 4 32 76 35 13, restauracjafoudefafa@gmail.com. kolacja od 18:30. Wysokiej jakości francuskie jedzenie z międzynarodowym akcentem. 
* {{Znacznik|'''L'Epicerie'''|43.9493638 |4.80775459 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Epicerie''', 10, Place Saint Pierre (''ukryty w ładnym małym placu na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 49 0827422. Wypróbuj ''Assiette Epicière'', aby zjeść talerz pełen prowansalskich specjałów, takich jak tapenada, ratatouille, z sałatką i odrobiną szynki. 
* {{Znacznik|'''Restauracja EAT'''|43.9499026  |4.8033918 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja EAT''', 8 Rue Mazan. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Avenio'''|43.9458146 |4.8078241 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Avenio''', 19 Rue Des Trois Faucons. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Kawiarnia In Et Off'''|43.9505934|4.8062246|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kawiarnia In Et Off''', Place Du Palais Des Papes.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja Sevin'''|43.950044 |4.806921 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Sevin''', 10 Rue de Mons (''na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 4 90 86 16 50. Znany prowansalski szef kuchni. Dostępne jest doskonałe menu wegetariańskie. 
* {{Znacznik|'''Hiély Lucullus'''|43.948327 |4.806084 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hiély Lucullus''', 5 Rue de la République. Haute francuska restauracja z wpływami peruwiańskimi.

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

==Nocleg==
* Hotel d'Europe hotel 5-gwiazdkowy
* Best Western Hôtel du Lavarin hotel 3-gwiazdkowy 
* Mas de Capelou B&amp;B 

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>kd7qe61o4tyxpx0m07pu8pqjlocnm74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157444</id>
      <parentid>157443</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:29:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ekskluzywnie */</comment>
      <origin>157444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33922" sha1="b15drnkcwdn9656whx0kkatnaevbb09" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse'''|43.95 |4.818 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://univ-avignon.fr/ Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse]''', 74 rue Louis-Pasteur, ☎ +33 4 90 16 25 00. Dwa ośrodki: w obrębie murów uniwersyteckich oraz w Agroparc (badania agronomiczne) w ramach INRA.

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Pchli Targ'''|43.95051465635426 |4.813365418049216|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli Targ''', Place des Carmes. W każdą niedzielę rano. Przejrzyj stoiska w poszukiwaniu ukrytego skarbu. 
* {{Znacznik|'''Targ Spożywczy'''|43.94780235692111|4.810338020652125|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Spożywczy''', Les Halles d'Avignon, Place Pie. Codziennie rano z wyjątkiem poniedziałku. Na targu można znaleźć lokalne specjały, takie jak oliwa z oliwek, tapenada, lokalne wina, sery i ciastka, a także świeże lokalne produkty. W sobotnie poranki dostępne są warsztaty kulinarne. 
* {{Znacznik|'''Pure Lavande'''|43.9520055|4.805199300000027|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pure Lavande''', 61, rue grande Fusterie, ☏ +33 490147005. Ten butik specjalizuje się w lawendzie i produktach lawendowych.

== Gastronomia ==
Awinion jest pełen restauracji, ale należy uważać na zawyżone ceny. Za wszelką cenę warto unikać restauracji przy Place de l’Horloge, które często są typowymi pułapkami na turystów. Les Halles, znajdujące się w centrum miasta, niedaleko Place Pie, dają możliwość skomponowania własnego posiłku z regionalnych produktów. Place des Corps Saints skupia również kilka restauracji, bardzo popularnych wśród studentów.

Miasto posiada także wiele barów szybkiej obsługi i punktów gastronomicznych oferujących niedrogie jedzenie. Jeśli chodzi o pikniki, Awinion dysponuje kilkoma parkami, które zapewniają przyjemne miejsce do odpoczynku. Szczególnie godny uwagi jest Rocher des Doms – prawdziwa oaza relaksu i spotkań towarzyskich, wyposażona w stoły piknikowe dostępne dla wszystkich. Dodatkowo park góruje nad starówką od wschodu i oferuje rozległy widok na okolicę, w tym na Mont Ventoux, nazywany gigantem Prowansji.

Miasto może się również pochwalić dużą liczbą restauracji serwujących kuchnię o zróżnicowanym standardzie – od prostych, tradycyjnych dań po lokale oferujące bardziej wyrafinowaną, nagradzaną kuchnię.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Le Palais des Pâtes'''|43.9478761 |4.8095317 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Palais des Pâtes''', 38 Rue du Vieux Sextier. 
* {{Znacznik|'''Chez Bodus Le Garçon Boucher'''|43.9443307 |4.8079706 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Bodus Le Garçon Boucher''', 1 Rue Saint-Michel. Hamburgery.
* {{Znacznik|'''Caf'Thiers'''|43.9476594 |4.8115189 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caf'Thiers''', 12 Rue Thiers. 
* {{Znacznik|'''Mamma rosa'''|43.9497539  |4.8124208 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mamma rosa''', 19 Rue Portail Matheron.
* {{Znacznik|'''Rossini Sandwicherie'''|43.9485776 |4.8039198 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rossini Sandwicherie''', 4 Rue Félix Gras.
* {{Znacznik|'''El Taquito'''|43.9460959 |4.8118226 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Taquito''', Rue de la Bonneterie. Meksykańska.
* {{Znacznik|'''L'Épicerie de Ginette'''|43.9444942 |4.8078892 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Épicerie de Ginette''', 25 Pl. des Corps Saints.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''D'Ici et d'Ailleurs'''|43.9482112|4.80643 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://dicietdailleurs-avignon.com/en D'Ici et d'Ailleurs]''', 4, rue Galante, ☏ +33 4 90 14 63 65. „Świeże produkty na słonecznym tarasie”. 
* {{Znacznik|'''Fou de Fafa'''|43.9458948 |4.8077269 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fou de Fafa''', 17 Rue Des Trois Faucons, ☏ +33 4 32 76 35 13, restauracjafoudefafa@gmail.com. kolacja od 18:30. Wysokiej jakości francuskie jedzenie z międzynarodowym akcentem. 
* {{Znacznik|'''L'Epicerie'''|43.9493638 |4.80775459 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Epicerie''', 10, Place Saint Pierre (''ukryty w ładnym małym placu na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 49 0827422. Wypróbuj ''Assiette Epicière'', aby zjeść talerz pełen prowansalskich specjałów, takich jak tapenada, ratatouille, z sałatką i odrobiną szynki. 
* {{Znacznik|'''Restauracja EAT'''|43.9499026  |4.8033918 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja EAT''', 8 Rue Mazan. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Avenio'''|43.9458146 |4.8078241 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Avenio''', 19 Rue Des Trois Faucons. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Kawiarnia In Et Off'''|43.9505934|4.8062246|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kawiarnia In Et Off''', Place Du Palais Des Papes.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja Sevin'''|43.950044 |4.806921 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Sevin''', 10 Rue de Mons (''na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 4 90 86 16 50. Znany prowansalski szef kuchni. Dostępne jest doskonałe menu wegetariańskie. 
* {{Znacznik|'''Hiély Lucullus'''|43.948327 |4.806084 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hiély Lucullus''', 5 Rue de la République. Haute francuska restauracja z wpływami peruwiańskimi.

== Życie nocne ==
Dolina Rodanu wokół Awinionu to ważny region winiarski. Najsłynniejszym winem jest ''Châteauneuf du Pape'', co tłumaczy się jako „nowy dom papieża”; w średniowieczu w Awinionie rezydowało kilku papieży. Bardziej znane są wina czerwone, ale dostępne są również wyśmienite wina białe.

* {{Znacznik|'''Sklep z winami Le Vin Devant Soi'''|43.9485757|4.805402800000024|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.levindevantsoi.com/caviste-avignon/ Sklep z winami Le Vin Devant Soi]''', rue Collège du Roure 4 (''tuż przy Rue de la République, na południe od Place de l'Horlorge''), ☏ +33 4 90 82 04 39. Pn-Sb 10:00-19:30. W tym sklepie z winami znajduje się stały automat degustacyjny z 32 winami. Kupujesz kredyt degustacyjny na dowolną kwotę, otrzymujesz kartę, którą możesz włożyć do automatu degustacyjnego, aby wybrać wino, które chcesz spróbować. Degustacje są dostępne w trzech różnych rozmiarach i w różnych cenach dla różnych win. Personel jest bardzo przyjazny, a atmosfera jest miła.

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

==Nocleg==
* Hotel d'Europe hotel 5-gwiazdkowy
* Best Western Hôtel du Lavarin hotel 3-gwiazdkowy 
* Mas de Capelou B&amp;B 

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>b15drnkcwdn9656whx0kkatnaevbb09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157445</id>
      <parentid>157444</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nocleg */</comment>
      <origin>157445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38043" sha1="bvt4dxhfa1dhb8uju5ydgs247d1vfr5" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse'''|43.95 |4.818 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://univ-avignon.fr/ Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse]''', 74 rue Louis-Pasteur, ☎ +33 4 90 16 25 00. Dwa ośrodki: w obrębie murów uniwersyteckich oraz w Agroparc (badania agronomiczne) w ramach INRA.

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Pchli Targ'''|43.95051465635426 |4.813365418049216|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli Targ''', Place des Carmes. W każdą niedzielę rano. Przejrzyj stoiska w poszukiwaniu ukrytego skarbu. 
* {{Znacznik|'''Targ Spożywczy'''|43.94780235692111|4.810338020652125|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Spożywczy''', Les Halles d'Avignon, Place Pie. Codziennie rano z wyjątkiem poniedziałku. Na targu można znaleźć lokalne specjały, takie jak oliwa z oliwek, tapenada, lokalne wina, sery i ciastka, a także świeże lokalne produkty. W sobotnie poranki dostępne są warsztaty kulinarne. 
* {{Znacznik|'''Pure Lavande'''|43.9520055|4.805199300000027|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pure Lavande''', 61, rue grande Fusterie, ☏ +33 490147005. Ten butik specjalizuje się w lawendzie i produktach lawendowych.

== Gastronomia ==
Awinion jest pełen restauracji, ale należy uważać na zawyżone ceny. Za wszelką cenę warto unikać restauracji przy Place de l’Horloge, które często są typowymi pułapkami na turystów. Les Halles, znajdujące się w centrum miasta, niedaleko Place Pie, dają możliwość skomponowania własnego posiłku z regionalnych produktów. Place des Corps Saints skupia również kilka restauracji, bardzo popularnych wśród studentów.

Miasto posiada także wiele barów szybkiej obsługi i punktów gastronomicznych oferujących niedrogie jedzenie. Jeśli chodzi o pikniki, Awinion dysponuje kilkoma parkami, które zapewniają przyjemne miejsce do odpoczynku. Szczególnie godny uwagi jest Rocher des Doms – prawdziwa oaza relaksu i spotkań towarzyskich, wyposażona w stoły piknikowe dostępne dla wszystkich. Dodatkowo park góruje nad starówką od wschodu i oferuje rozległy widok na okolicę, w tym na Mont Ventoux, nazywany gigantem Prowansji.

Miasto może się również pochwalić dużą liczbą restauracji serwujących kuchnię o zróżnicowanym standardzie – od prostych, tradycyjnych dań po lokale oferujące bardziej wyrafinowaną, nagradzaną kuchnię.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Le Palais des Pâtes'''|43.9478761 |4.8095317 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Palais des Pâtes''', 38 Rue du Vieux Sextier. 
* {{Znacznik|'''Chez Bodus Le Garçon Boucher'''|43.9443307 |4.8079706 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Bodus Le Garçon Boucher''', 1 Rue Saint-Michel. Hamburgery.
* {{Znacznik|'''Caf'Thiers'''|43.9476594 |4.8115189 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caf'Thiers''', 12 Rue Thiers. 
* {{Znacznik|'''Mamma rosa'''|43.9497539  |4.8124208 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mamma rosa''', 19 Rue Portail Matheron.
* {{Znacznik|'''Rossini Sandwicherie'''|43.9485776 |4.8039198 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rossini Sandwicherie''', 4 Rue Félix Gras.
* {{Znacznik|'''El Taquito'''|43.9460959 |4.8118226 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Taquito''', Rue de la Bonneterie. Meksykańska.
* {{Znacznik|'''L'Épicerie de Ginette'''|43.9444942 |4.8078892 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Épicerie de Ginette''', 25 Pl. des Corps Saints.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''D'Ici et d'Ailleurs'''|43.9482112|4.80643 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://dicietdailleurs-avignon.com/en D'Ici et d'Ailleurs]''', 4, rue Galante, ☏ +33 4 90 14 63 65. „Świeże produkty na słonecznym tarasie”. 
* {{Znacznik|'''Fou de Fafa'''|43.9458948 |4.8077269 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fou de Fafa''', 17 Rue Des Trois Faucons, ☏ +33 4 32 76 35 13, restauracjafoudefafa@gmail.com. kolacja od 18:30. Wysokiej jakości francuskie jedzenie z międzynarodowym akcentem. 
* {{Znacznik|'''L'Epicerie'''|43.9493638 |4.80775459 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Epicerie''', 10, Place Saint Pierre (''ukryty w ładnym małym placu na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 49 0827422. Wypróbuj ''Assiette Epicière'', aby zjeść talerz pełen prowansalskich specjałów, takich jak tapenada, ratatouille, z sałatką i odrobiną szynki. 
* {{Znacznik|'''Restauracja EAT'''|43.9499026  |4.8033918 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja EAT''', 8 Rue Mazan. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Avenio'''|43.9458146 |4.8078241 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Avenio''', 19 Rue Des Trois Faucons. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Kawiarnia In Et Off'''|43.9505934|4.8062246|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kawiarnia In Et Off''', Place Du Palais Des Papes.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja Sevin'''|43.950044 |4.806921 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Sevin''', 10 Rue de Mons (''na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 4 90 86 16 50. Znany prowansalski szef kuchni. Dostępne jest doskonałe menu wegetariańskie. 
* {{Znacznik|'''Hiély Lucullus'''|43.948327 |4.806084 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hiély Lucullus''', 5 Rue de la République. Haute francuska restauracja z wpływami peruwiańskimi.

== Życie nocne ==
Dolina Rodanu wokół Awinionu to ważny region winiarski. Najsłynniejszym winem jest ''Châteauneuf du Pape'', co tłumaczy się jako „nowy dom papieża”; w średniowieczu w Awinionie rezydowało kilku papieży. Bardziej znane są wina czerwone, ale dostępne są również wyśmienite wina białe.

* {{Znacznik|'''Sklep z winami Le Vin Devant Soi'''|43.9485757|4.805402800000024|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.levindevantsoi.com/caviste-avignon/ Sklep z winami Le Vin Devant Soi]''', rue Collège du Roure 4 (''tuż przy Rue de la République, na południe od Place de l'Horlorge''), ☏ +33 4 90 82 04 39. Pn-Sb 10:00-19:30. W tym sklepie z winami znajduje się stały automat degustacyjny z 32 winami. Kupujesz kredyt degustacyjny na dowolną kwotę, otrzymujesz kartę, którą możesz włożyć do automatu degustacyjnego, aby wybrać wino, które chcesz spróbować. Degustacje są dostępne w trzech różnych rozmiarach i w różnych cenach dla różnych win. Personel jest bardzo przyjazny, a atmosfera jest miła.

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

== Nocleg ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Duomo'''|43.95310204393943|4.799374084977899|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.campingbagatelle.com/ Auberge-Camping Bagatelle]''', Île de la Barthelasse. Ten hotel, hostel i pole kempingowe znajduje się na wyspie Île de la Bathelasse, w samym sercu Rodanu. To prawdopodobnie najlepsze miejsce na niedrogi nocleg. Oferuje on doskonałe udogodnienia i prawdopodobnie najlepszy widok na centrum Awinionu. Na terenie obiektu znajduje się restauracja z podstawowym menu. Kolejną zaletą jest położenie bezpośrednio między Awinionem a przeciwległym miastem Villeneuve-les-Avignon, do którego można dojść w 10 minut. Cena: 16,56 EUR ze śniadaniem w cenie. 
* {{Znacznik|'''Hotel d'Angleterre'''|43.94459680000001|4.80070139999998|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Angleterre''', 29 Boulevard Raspail (''10 minut spacerem od dworca autobusowego i kolejowego''). Niektóre pokoje z łazienką. Mały hotel położony w obrębie murów miejskich. Posiada mały prywatny parking. Korzystanie z niego jest bezpłatne, jeśli uda się znaleźć miejsce parkingowe dla samochodu. Cena: 40 EUR. 
* {{Znacznik|'''Altera Roma Hotel'''|43.9397954 |4.805895400000054 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://alteraromahotel.com/ Altera Roma Hotel]''', 13-15 Avenue Monclar (''tuż za dworcem centralnym, z widokiem na główną aleję śródmieścia i dworzec autobusowy''), ☏ +33 4 90 86 20 14, faks: +33 4 26 23 68 31, contact@alteraromahotel.com. Rodzinny hotel z widokiem na ukwiecony ogród, z prywatnym parkingiem. Internet Wi-Fi dostępny w całym budynku. Odnowione pokoje w typowym stylu prowansalskim. Obsługa w 7 językach. Prywatna usługa taksówkowa. Pokój dwuosobowy z łazienką i prysznicem 30-60 EUR, pokoje typu studio i apartamenty od 75 EUR, śniadanie 7 EUR dostępne w ogrodzie w sezonie w godzinach 07:30-11:00. 
* {{Znacznik|'''Auberge de Jeunesse Avignon'''|43.94766|4.80596|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hifrance.org/auberges-de-jeunesse/avignon/ Auberge de Jeunesse Avignon]''', 17, rue de la République (''na starówce''), ☏ +33 4 90 82 34 43, bezpłatny numer: +33 4 84 51 28 20. Zameldowanie: 16:00. Uroczy hostel 30 €. 
* {{Znacznik|'''Hotel Boquier Avignon'''|43.944724 |4.805073 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-boquier.com/en Hotel Boquier Avignon]''', 6 rue du portail Boquier (''na starówce, w pobliżu biura turystycznego''), ☏ +33 4 90 82 34 43. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 11:00. Uroczy hotel w XVIII-wiecznej kamienicy. 55-69 €.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Danieli'''|43.947573074485724|4.805948760440515|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hoteldanieli-avignon.com/ Hotel Danieli]''', Rue de la République. Bardzo centralnie położony, z klimatyzacją i dobrym śniadaniem. Cena: 80 EUR za noc za pokój dwuosobowy latem, drożej w okresie Festiwalu w Awinionie. 
* '''Mas du Clos de l'Escarrat'''. Route de Carpentras chemin de l'Escarrat. 80 EUR za nocleg ze śniadaniem
* {{Znacznik|'''Hotel Le Colbert'''|43.944153543722464|4.8069934224895405|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Le Colbert''', 7 rue Agricol Perdiguier, ☏ +33 4 90 86 20 20. Indywidualnie klimatyzowany pokój od 78 EUR. 
* {{Znacznik|'''Au Saint Roch'''|43.94291203216839 |4.797995427497881 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-saintroch.com/en Au Saint Roch]''', 9 rue Paul Mérindol, 84000 Awinion (''południowy zachód od średniowiecznego miasta''), ☏ +33 6 90 16 50 00, faks: +33 4 90 82 78 30, contact@hotelstroch-avignon.com. Przyjemny hotel z bardzo cichym ogrodem. Od 48 do 65 euro, śniadanie kosztuje 7,50 euro.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel d'Europe'''|43.95034694330067|4.803439378738403|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Europe''', 12 Place Crillon. 5-gwiazdkowy hotel – 350 EUR. 
* {{Znacznik|'''Hotel 'La Mirande'''|4.803439378738403|4.8076558113098144|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel 'La Mirande''', 4 Place de la Mirande. 5-gwiazdkowy hotel mieszczący się w 700-letniej przebudowanej kamienicy. Cena od 400 EUR.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>bvt4dxhfa1dhb8uju5ydgs247d1vfr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157446</id>
      <parentid>157445</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Informacje turystyczne */</comment>
      <origin>157446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38569" sha1="d4gn1qn1m930twekxygfa2263qujm1b" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse'''|43.95 |4.818 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://univ-avignon.fr/ Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse]''', 74 rue Louis-Pasteur, ☎ +33 4 90 16 25 00. Dwa ośrodki: w obrębie murów uniwersyteckich oraz w Agroparc (badania agronomiczne) w ramach INRA.

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Pchli Targ'''|43.95051465635426 |4.813365418049216|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli Targ''', Place des Carmes. W każdą niedzielę rano. Przejrzyj stoiska w poszukiwaniu ukrytego skarbu. 
* {{Znacznik|'''Targ Spożywczy'''|43.94780235692111|4.810338020652125|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Spożywczy''', Les Halles d'Avignon, Place Pie. Codziennie rano z wyjątkiem poniedziałku. Na targu można znaleźć lokalne specjały, takie jak oliwa z oliwek, tapenada, lokalne wina, sery i ciastka, a także świeże lokalne produkty. W sobotnie poranki dostępne są warsztaty kulinarne. 
* {{Znacznik|'''Pure Lavande'''|43.9520055|4.805199300000027|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pure Lavande''', 61, rue grande Fusterie, ☏ +33 490147005. Ten butik specjalizuje się w lawendzie i produktach lawendowych.

== Gastronomia ==
Awinion jest pełen restauracji, ale należy uważać na zawyżone ceny. Za wszelką cenę warto unikać restauracji przy Place de l’Horloge, które często są typowymi pułapkami na turystów. Les Halles, znajdujące się w centrum miasta, niedaleko Place Pie, dają możliwość skomponowania własnego posiłku z regionalnych produktów. Place des Corps Saints skupia również kilka restauracji, bardzo popularnych wśród studentów.

Miasto posiada także wiele barów szybkiej obsługi i punktów gastronomicznych oferujących niedrogie jedzenie. Jeśli chodzi o pikniki, Awinion dysponuje kilkoma parkami, które zapewniają przyjemne miejsce do odpoczynku. Szczególnie godny uwagi jest Rocher des Doms – prawdziwa oaza relaksu i spotkań towarzyskich, wyposażona w stoły piknikowe dostępne dla wszystkich. Dodatkowo park góruje nad starówką od wschodu i oferuje rozległy widok na okolicę, w tym na Mont Ventoux, nazywany gigantem Prowansji.

Miasto może się również pochwalić dużą liczbą restauracji serwujących kuchnię o zróżnicowanym standardzie – od prostych, tradycyjnych dań po lokale oferujące bardziej wyrafinowaną, nagradzaną kuchnię.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Le Palais des Pâtes'''|43.9478761 |4.8095317 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Palais des Pâtes''', 38 Rue du Vieux Sextier. 
* {{Znacznik|'''Chez Bodus Le Garçon Boucher'''|43.9443307 |4.8079706 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Bodus Le Garçon Boucher''', 1 Rue Saint-Michel. Hamburgery.
* {{Znacznik|'''Caf'Thiers'''|43.9476594 |4.8115189 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caf'Thiers''', 12 Rue Thiers. 
* {{Znacznik|'''Mamma rosa'''|43.9497539  |4.8124208 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mamma rosa''', 19 Rue Portail Matheron.
* {{Znacznik|'''Rossini Sandwicherie'''|43.9485776 |4.8039198 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rossini Sandwicherie''', 4 Rue Félix Gras.
* {{Znacznik|'''El Taquito'''|43.9460959 |4.8118226 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Taquito''', Rue de la Bonneterie. Meksykańska.
* {{Znacznik|'''L'Épicerie de Ginette'''|43.9444942 |4.8078892 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Épicerie de Ginette''', 25 Pl. des Corps Saints.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''D'Ici et d'Ailleurs'''|43.9482112|4.80643 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://dicietdailleurs-avignon.com/en D'Ici et d'Ailleurs]''', 4, rue Galante, ☏ +33 4 90 14 63 65. „Świeże produkty na słonecznym tarasie”. 
* {{Znacznik|'''Fou de Fafa'''|43.9458948 |4.8077269 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fou de Fafa''', 17 Rue Des Trois Faucons, ☏ +33 4 32 76 35 13, restauracjafoudefafa@gmail.com. kolacja od 18:30. Wysokiej jakości francuskie jedzenie z międzynarodowym akcentem. 
* {{Znacznik|'''L'Epicerie'''|43.9493638 |4.80775459 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Epicerie''', 10, Place Saint Pierre (''ukryty w ładnym małym placu na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 49 0827422. Wypróbuj ''Assiette Epicière'', aby zjeść talerz pełen prowansalskich specjałów, takich jak tapenada, ratatouille, z sałatką i odrobiną szynki. 
* {{Znacznik|'''Restauracja EAT'''|43.9499026  |4.8033918 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja EAT''', 8 Rue Mazan. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Avenio'''|43.9458146 |4.8078241 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Avenio''', 19 Rue Des Trois Faucons. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Kawiarnia In Et Off'''|43.9505934|4.8062246|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kawiarnia In Et Off''', Place Du Palais Des Papes.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja Sevin'''|43.950044 |4.806921 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Sevin''', 10 Rue de Mons (''na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 4 90 86 16 50. Znany prowansalski szef kuchni. Dostępne jest doskonałe menu wegetariańskie. 
* {{Znacznik|'''Hiély Lucullus'''|43.948327 |4.806084 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hiély Lucullus''', 5 Rue de la République. Haute francuska restauracja z wpływami peruwiańskimi.

== Życie nocne ==
Dolina Rodanu wokół Awinionu to ważny region winiarski. Najsłynniejszym winem jest ''Châteauneuf du Pape'', co tłumaczy się jako „nowy dom papieża”; w średniowieczu w Awinionie rezydowało kilku papieży. Bardziej znane są wina czerwone, ale dostępne są również wyśmienite wina białe.

* {{Znacznik|'''Sklep z winami Le Vin Devant Soi'''|43.9485757|4.805402800000024|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.levindevantsoi.com/caviste-avignon/ Sklep z winami Le Vin Devant Soi]''', rue Collège du Roure 4 (''tuż przy Rue de la République, na południe od Place de l'Horlorge''), ☏ +33 4 90 82 04 39. Pn-Sb 10:00-19:30. W tym sklepie z winami znajduje się stały automat degustacyjny z 32 winami. Kupujesz kredyt degustacyjny na dowolną kwotę, otrzymujesz kartę, którą możesz włożyć do automatu degustacyjnego, aby wybrać wino, które chcesz spróbować. Degustacje są dostępne w trzech różnych rozmiarach i w różnych cenach dla różnych win. Personel jest bardzo przyjazny, a atmosfera jest miła.

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

== Nocleg ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Duomo'''|43.95310204393943|4.799374084977899|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.campingbagatelle.com/ Auberge-Camping Bagatelle]''', Île de la Barthelasse. Ten hotel, hostel i pole kempingowe znajduje się na wyspie Île de la Bathelasse, w samym sercu Rodanu. To prawdopodobnie najlepsze miejsce na niedrogi nocleg. Oferuje on doskonałe udogodnienia i prawdopodobnie najlepszy widok na centrum Awinionu. Na terenie obiektu znajduje się restauracja z podstawowym menu. Kolejną zaletą jest położenie bezpośrednio między Awinionem a przeciwległym miastem Villeneuve-les-Avignon, do którego można dojść w 10 minut. Cena: 16,56 EUR ze śniadaniem w cenie. 
* {{Znacznik|'''Hotel d'Angleterre'''|43.94459680000001|4.80070139999998|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Angleterre''', 29 Boulevard Raspail (''10 minut spacerem od dworca autobusowego i kolejowego''). Niektóre pokoje z łazienką. Mały hotel położony w obrębie murów miejskich. Posiada mały prywatny parking. Korzystanie z niego jest bezpłatne, jeśli uda się znaleźć miejsce parkingowe dla samochodu. Cena: 40 EUR. 
* {{Znacznik|'''Altera Roma Hotel'''|43.9397954 |4.805895400000054 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://alteraromahotel.com/ Altera Roma Hotel]''', 13-15 Avenue Monclar (''tuż za dworcem centralnym, z widokiem na główną aleję śródmieścia i dworzec autobusowy''), ☏ +33 4 90 86 20 14, faks: +33 4 26 23 68 31, contact@alteraromahotel.com. Rodzinny hotel z widokiem na ukwiecony ogród, z prywatnym parkingiem. Internet Wi-Fi dostępny w całym budynku. Odnowione pokoje w typowym stylu prowansalskim. Obsługa w 7 językach. Prywatna usługa taksówkowa. Pokój dwuosobowy z łazienką i prysznicem 30-60 EUR, pokoje typu studio i apartamenty od 75 EUR, śniadanie 7 EUR dostępne w ogrodzie w sezonie w godzinach 07:30-11:00. 
* {{Znacznik|'''Auberge de Jeunesse Avignon'''|43.94766|4.80596|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hifrance.org/auberges-de-jeunesse/avignon/ Auberge de Jeunesse Avignon]''', 17, rue de la République (''na starówce''), ☏ +33 4 90 82 34 43, bezpłatny numer: +33 4 84 51 28 20. Zameldowanie: 16:00. Uroczy hostel 30 €. 
* {{Znacznik|'''Hotel Boquier Avignon'''|43.944724 |4.805073 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-boquier.com/en Hotel Boquier Avignon]''', 6 rue du portail Boquier (''na starówce, w pobliżu biura turystycznego''), ☏ +33 4 90 82 34 43. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 11:00. Uroczy hotel w XVIII-wiecznej kamienicy. 55-69 €.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Danieli'''|43.947573074485724|4.805948760440515|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hoteldanieli-avignon.com/ Hotel Danieli]''', Rue de la République. Bardzo centralnie położony, z klimatyzacją i dobrym śniadaniem. Cena: 80 EUR za noc za pokój dwuosobowy latem, drożej w okresie Festiwalu w Awinionie. 
* '''Mas du Clos de l'Escarrat'''. Route de Carpentras chemin de l'Escarrat. 80 EUR za nocleg ze śniadaniem
* {{Znacznik|'''Hotel Le Colbert'''|43.944153543722464|4.8069934224895405|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Le Colbert''', 7 rue Agricol Perdiguier, ☏ +33 4 90 86 20 20. Indywidualnie klimatyzowany pokój od 78 EUR. 
* {{Znacznik|'''Au Saint Roch'''|43.94291203216839 |4.797995427497881 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-saintroch.com/en Au Saint Roch]''', 9 rue Paul Mérindol, 84000 Awinion (''południowy zachód od średniowiecznego miasta''), ☏ +33 6 90 16 50 00, faks: +33 4 90 82 78 30, contact@hotelstroch-avignon.com. Przyjemny hotel z bardzo cichym ogrodem. Od 48 do 65 euro, śniadanie kosztuje 7,50 euro.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel d'Europe'''|43.95034694330067|4.803439378738403|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Europe''', 12 Place Crillon. 5-gwiazdkowy hotel – 350 EUR. 
* {{Znacznik|'''Hotel 'La Mirande'''|4.803439378738403|4.8076558113098144|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel 'La Mirande''', 4 Place de la Mirande. 5-gwiazdkowy hotel mieszczący się w 700-letniej przebudowanej kamienicy. Cena od 400 EUR.

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.
* {{Znacznik|'''Poczta'''|43.943189 |4.804547 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://localiser.laposte.fr/vaucluse/avignon/avignon-republique-840070 Poczta]''', Cours President Kennedy. 8:00–18:00 
* {{Znacznik|'''Izba Handlowo-Przemysłowa'''|43.943336 |4.805287 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Izba Handlowo-Przemysłowa''' (''CCI'''), Cours Jean Jaurès. 
* {{Znacznik|'''Ratusz w Awinionie'''|43.949330 |4.805598 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ratusz w Awinionie''', Place de l'Horloge.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>d4gn1qn1m930twekxygfa2263qujm1b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157447</id>
      <parentid>157446</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:44:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bezpieczeństwo */</comment>
      <origin>157447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39393" sha1="ghtpu52bmnqq39zibl6fmub1206egox" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse'''|43.95 |4.818 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://univ-avignon.fr/ Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse]''', 74 rue Louis-Pasteur, ☎ +33 4 90 16 25 00. Dwa ośrodki: w obrębie murów uniwersyteckich oraz w Agroparc (badania agronomiczne) w ramach INRA.

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Pchli Targ'''|43.95051465635426 |4.813365418049216|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli Targ''', Place des Carmes. W każdą niedzielę rano. Przejrzyj stoiska w poszukiwaniu ukrytego skarbu. 
* {{Znacznik|'''Targ Spożywczy'''|43.94780235692111|4.810338020652125|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Spożywczy''', Les Halles d'Avignon, Place Pie. Codziennie rano z wyjątkiem poniedziałku. Na targu można znaleźć lokalne specjały, takie jak oliwa z oliwek, tapenada, lokalne wina, sery i ciastka, a także świeże lokalne produkty. W sobotnie poranki dostępne są warsztaty kulinarne. 
* {{Znacznik|'''Pure Lavande'''|43.9520055|4.805199300000027|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pure Lavande''', 61, rue grande Fusterie, ☏ +33 490147005. Ten butik specjalizuje się w lawendzie i produktach lawendowych.

== Gastronomia ==
Awinion jest pełen restauracji, ale należy uważać na zawyżone ceny. Za wszelką cenę warto unikać restauracji przy Place de l’Horloge, które często są typowymi pułapkami na turystów. Les Halles, znajdujące się w centrum miasta, niedaleko Place Pie, dają możliwość skomponowania własnego posiłku z regionalnych produktów. Place des Corps Saints skupia również kilka restauracji, bardzo popularnych wśród studentów.

Miasto posiada także wiele barów szybkiej obsługi i punktów gastronomicznych oferujących niedrogie jedzenie. Jeśli chodzi o pikniki, Awinion dysponuje kilkoma parkami, które zapewniają przyjemne miejsce do odpoczynku. Szczególnie godny uwagi jest Rocher des Doms – prawdziwa oaza relaksu i spotkań towarzyskich, wyposażona w stoły piknikowe dostępne dla wszystkich. Dodatkowo park góruje nad starówką od wschodu i oferuje rozległy widok na okolicę, w tym na Mont Ventoux, nazywany gigantem Prowansji.

Miasto może się również pochwalić dużą liczbą restauracji serwujących kuchnię o zróżnicowanym standardzie – od prostych, tradycyjnych dań po lokale oferujące bardziej wyrafinowaną, nagradzaną kuchnię.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Le Palais des Pâtes'''|43.9478761 |4.8095317 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Palais des Pâtes''', 38 Rue du Vieux Sextier. 
* {{Znacznik|'''Chez Bodus Le Garçon Boucher'''|43.9443307 |4.8079706 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Bodus Le Garçon Boucher''', 1 Rue Saint-Michel. Hamburgery.
* {{Znacznik|'''Caf'Thiers'''|43.9476594 |4.8115189 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caf'Thiers''', 12 Rue Thiers. 
* {{Znacznik|'''Mamma rosa'''|43.9497539  |4.8124208 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mamma rosa''', 19 Rue Portail Matheron.
* {{Znacznik|'''Rossini Sandwicherie'''|43.9485776 |4.8039198 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rossini Sandwicherie''', 4 Rue Félix Gras.
* {{Znacznik|'''El Taquito'''|43.9460959 |4.8118226 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Taquito''', Rue de la Bonneterie. Meksykańska.
* {{Znacznik|'''L'Épicerie de Ginette'''|43.9444942 |4.8078892 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Épicerie de Ginette''', 25 Pl. des Corps Saints.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''D'Ici et d'Ailleurs'''|43.9482112|4.80643 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://dicietdailleurs-avignon.com/en D'Ici et d'Ailleurs]''', 4, rue Galante, ☏ +33 4 90 14 63 65. „Świeże produkty na słonecznym tarasie”. 
* {{Znacznik|'''Fou de Fafa'''|43.9458948 |4.8077269 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fou de Fafa''', 17 Rue Des Trois Faucons, ☏ +33 4 32 76 35 13, restauracjafoudefafa@gmail.com. kolacja od 18:30. Wysokiej jakości francuskie jedzenie z międzynarodowym akcentem. 
* {{Znacznik|'''L'Epicerie'''|43.9493638 |4.80775459 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Epicerie''', 10, Place Saint Pierre (''ukryty w ładnym małym placu na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 49 0827422. Wypróbuj ''Assiette Epicière'', aby zjeść talerz pełen prowansalskich specjałów, takich jak tapenada, ratatouille, z sałatką i odrobiną szynki. 
* {{Znacznik|'''Restauracja EAT'''|43.9499026  |4.8033918 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja EAT''', 8 Rue Mazan. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Avenio'''|43.9458146 |4.8078241 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Avenio''', 19 Rue Des Trois Faucons. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Kawiarnia In Et Off'''|43.9505934|4.8062246|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kawiarnia In Et Off''', Place Du Palais Des Papes.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja Sevin'''|43.950044 |4.806921 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Sevin''', 10 Rue de Mons (''na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 4 90 86 16 50. Znany prowansalski szef kuchni. Dostępne jest doskonałe menu wegetariańskie. 
* {{Znacznik|'''Hiély Lucullus'''|43.948327 |4.806084 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hiély Lucullus''', 5 Rue de la République. Haute francuska restauracja z wpływami peruwiańskimi.

== Życie nocne ==
Dolina Rodanu wokół Awinionu to ważny region winiarski. Najsłynniejszym winem jest ''Châteauneuf du Pape'', co tłumaczy się jako „nowy dom papieża”; w średniowieczu w Awinionie rezydowało kilku papieży. Bardziej znane są wina czerwone, ale dostępne są również wyśmienite wina białe.

* {{Znacznik|'''Sklep z winami Le Vin Devant Soi'''|43.9485757|4.805402800000024|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.levindevantsoi.com/caviste-avignon/ Sklep z winami Le Vin Devant Soi]''', rue Collège du Roure 4 (''tuż przy Rue de la République, na południe od Place de l'Horlorge''), ☏ +33 4 90 82 04 39. Pn-Sb 10:00-19:30. W tym sklepie z winami znajduje się stały automat degustacyjny z 32 winami. Kupujesz kredyt degustacyjny na dowolną kwotę, otrzymujesz kartę, którą możesz włożyć do automatu degustacyjnego, aby wybrać wino, które chcesz spróbować. Degustacje są dostępne w trzech różnych rozmiarach i w różnych cenach dla różnych win. Personel jest bardzo przyjazny, a atmosfera jest miła.

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

== Nocleg ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Duomo'''|43.95310204393943|4.799374084977899|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.campingbagatelle.com/ Auberge-Camping Bagatelle]''', Île de la Barthelasse. Ten hotel, hostel i pole kempingowe znajduje się na wyspie Île de la Bathelasse, w samym sercu Rodanu. To prawdopodobnie najlepsze miejsce na niedrogi nocleg. Oferuje on doskonałe udogodnienia i prawdopodobnie najlepszy widok na centrum Awinionu. Na terenie obiektu znajduje się restauracja z podstawowym menu. Kolejną zaletą jest położenie bezpośrednio między Awinionem a przeciwległym miastem Villeneuve-les-Avignon, do którego można dojść w 10 minut. Cena: 16,56 EUR ze śniadaniem w cenie. 
* {{Znacznik|'''Hotel d'Angleterre'''|43.94459680000001|4.80070139999998|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Angleterre''', 29 Boulevard Raspail (''10 minut spacerem od dworca autobusowego i kolejowego''). Niektóre pokoje z łazienką. Mały hotel położony w obrębie murów miejskich. Posiada mały prywatny parking. Korzystanie z niego jest bezpłatne, jeśli uda się znaleźć miejsce parkingowe dla samochodu. Cena: 40 EUR. 
* {{Znacznik|'''Altera Roma Hotel'''|43.9397954 |4.805895400000054 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://alteraromahotel.com/ Altera Roma Hotel]''', 13-15 Avenue Monclar (''tuż za dworcem centralnym, z widokiem na główną aleję śródmieścia i dworzec autobusowy''), ☏ +33 4 90 86 20 14, faks: +33 4 26 23 68 31, contact@alteraromahotel.com. Rodzinny hotel z widokiem na ukwiecony ogród, z prywatnym parkingiem. Internet Wi-Fi dostępny w całym budynku. Odnowione pokoje w typowym stylu prowansalskim. Obsługa w 7 językach. Prywatna usługa taksówkowa. Pokój dwuosobowy z łazienką i prysznicem 30-60 EUR, pokoje typu studio i apartamenty od 75 EUR, śniadanie 7 EUR dostępne w ogrodzie w sezonie w godzinach 07:30-11:00. 
* {{Znacznik|'''Auberge de Jeunesse Avignon'''|43.94766|4.80596|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hifrance.org/auberges-de-jeunesse/avignon/ Auberge de Jeunesse Avignon]''', 17, rue de la République (''na starówce''), ☏ +33 4 90 82 34 43, bezpłatny numer: +33 4 84 51 28 20. Zameldowanie: 16:00. Uroczy hostel 30 €. 
* {{Znacznik|'''Hotel Boquier Avignon'''|43.944724 |4.805073 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-boquier.com/en Hotel Boquier Avignon]''', 6 rue du portail Boquier (''na starówce, w pobliżu biura turystycznego''), ☏ +33 4 90 82 34 43. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 11:00. Uroczy hotel w XVIII-wiecznej kamienicy. 55-69 €.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Danieli'''|43.947573074485724|4.805948760440515|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hoteldanieli-avignon.com/ Hotel Danieli]''', Rue de la République. Bardzo centralnie położony, z klimatyzacją i dobrym śniadaniem. Cena: 80 EUR za noc za pokój dwuosobowy latem, drożej w okresie Festiwalu w Awinionie. 
* '''Mas du Clos de l'Escarrat'''. Route de Carpentras chemin de l'Escarrat. 80 EUR za nocleg ze śniadaniem
* {{Znacznik|'''Hotel Le Colbert'''|43.944153543722464|4.8069934224895405|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Le Colbert''', 7 rue Agricol Perdiguier, ☏ +33 4 90 86 20 20. Indywidualnie klimatyzowany pokój od 78 EUR. 
* {{Znacznik|'''Au Saint Roch'''|43.94291203216839 |4.797995427497881 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-saintroch.com/en Au Saint Roch]''', 9 rue Paul Mérindol, 84000 Awinion (''południowy zachód od średniowiecznego miasta''), ☏ +33 6 90 16 50 00, faks: +33 4 90 82 78 30, contact@hotelstroch-avignon.com. Przyjemny hotel z bardzo cichym ogrodem. Od 48 do 65 euro, śniadanie kosztuje 7,50 euro.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel d'Europe'''|43.95034694330067|4.803439378738403|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Europe''', 12 Place Crillon. 5-gwiazdkowy hotel – 350 EUR. 
* {{Znacznik|'''Hotel 'La Mirande'''|4.803439378738403|4.8076558113098144|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel 'La Mirande''', 4 Place de la Mirande. 5-gwiazdkowy hotel mieszczący się w 700-letniej przebudowanej kamienicy. Cena od 400 EUR.

==Kontakt==

== Bezpieczeństwo ==
Jak to zwykle bywa w południowej Francji, sytuacja bezpieczeństwa jest w dużej mierze bezproblemowa. Ze względu na włamania do samochodów, nie należy pozostawiać w pojazdach przedmiotów wartościowych w widocznym miejscu. Na zatłoczonych targowiskach (i wszędzie tam, gdzie gromadzą się turyści) istnieje ryzyko kradzieży kieszonkowych.

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Szpital Henri Duffaut'''|43.91831 |4.80281 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.ch-avignon.fr/ Szpital Henri Duffaut]''', 305 Rue Raoul Follereau, ☎ +33 4 32 75 33 33 (numer ogólny), +33 4 32 75 32 80 (oddział ratunkowy dla dorosłych), +33 4 32 75 37 00 (oddział ratunkowy dla dzieci), faks: +33 4 90 89 90 16, contact@ch-avignon.fr. Otwarte całą dobę. Dostępne dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.
* {{Znacznik|'''Poczta'''|43.943189 |4.804547 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://localiser.laposte.fr/vaucluse/avignon/avignon-republique-840070 Poczta]''', Cours President Kennedy. 8:00–18:00 
* {{Znacznik|'''Izba Handlowo-Przemysłowa'''|43.943336 |4.805287 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Izba Handlowo-Przemysłowa''' (''CCI'''), Cours Jean Jaurès. 
* {{Znacznik|'''Ratusz w Awinionie'''|43.949330 |4.805598 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ratusz w Awinionie''', Place de l'Horloge.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>ghtpu52bmnqq39zibl6fmub1206egox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157448</id>
      <parentid>157447</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Informacje turystyczne */</comment>
      <origin>157448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39392" sha1="r3nk422l0fmcu47n4n9jlpos5299di0" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse'''|43.95 |4.818 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://univ-avignon.fr/ Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse]''', 74 rue Louis-Pasteur, ☎ +33 4 90 16 25 00. Dwa ośrodki: w obrębie murów uniwersyteckich oraz w Agroparc (badania agronomiczne) w ramach INRA.

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Pchli Targ'''|43.95051465635426 |4.813365418049216|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli Targ''', Place des Carmes. W każdą niedzielę rano. Przejrzyj stoiska w poszukiwaniu ukrytego skarbu. 
* {{Znacznik|'''Targ Spożywczy'''|43.94780235692111|4.810338020652125|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Spożywczy''', Les Halles d'Avignon, Place Pie. Codziennie rano z wyjątkiem poniedziałku. Na targu można znaleźć lokalne specjały, takie jak oliwa z oliwek, tapenada, lokalne wina, sery i ciastka, a także świeże lokalne produkty. W sobotnie poranki dostępne są warsztaty kulinarne. 
* {{Znacznik|'''Pure Lavande'''|43.9520055|4.805199300000027|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pure Lavande''', 61, rue grande Fusterie, ☏ +33 490147005. Ten butik specjalizuje się w lawendzie i produktach lawendowych.

== Gastronomia ==
Awinion jest pełen restauracji, ale należy uważać na zawyżone ceny. Za wszelką cenę warto unikać restauracji przy Place de l’Horloge, które często są typowymi pułapkami na turystów. Les Halles, znajdujące się w centrum miasta, niedaleko Place Pie, dają możliwość skomponowania własnego posiłku z regionalnych produktów. Place des Corps Saints skupia również kilka restauracji, bardzo popularnych wśród studentów.

Miasto posiada także wiele barów szybkiej obsługi i punktów gastronomicznych oferujących niedrogie jedzenie. Jeśli chodzi o pikniki, Awinion dysponuje kilkoma parkami, które zapewniają przyjemne miejsce do odpoczynku. Szczególnie godny uwagi jest Rocher des Doms – prawdziwa oaza relaksu i spotkań towarzyskich, wyposażona w stoły piknikowe dostępne dla wszystkich. Dodatkowo park góruje nad starówką od wschodu i oferuje rozległy widok na okolicę, w tym na Mont Ventoux, nazywany gigantem Prowansji.

Miasto może się również pochwalić dużą liczbą restauracji serwujących kuchnię o zróżnicowanym standardzie – od prostych, tradycyjnych dań po lokale oferujące bardziej wyrafinowaną, nagradzaną kuchnię.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Le Palais des Pâtes'''|43.9478761 |4.8095317 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Palais des Pâtes''', 38 Rue du Vieux Sextier. 
* {{Znacznik|'''Chez Bodus Le Garçon Boucher'''|43.9443307 |4.8079706 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Bodus Le Garçon Boucher''', 1 Rue Saint-Michel. Hamburgery.
* {{Znacznik|'''Caf'Thiers'''|43.9476594 |4.8115189 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caf'Thiers''', 12 Rue Thiers. 
* {{Znacznik|'''Mamma rosa'''|43.9497539  |4.8124208 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mamma rosa''', 19 Rue Portail Matheron.
* {{Znacznik|'''Rossini Sandwicherie'''|43.9485776 |4.8039198 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rossini Sandwicherie''', 4 Rue Félix Gras.
* {{Znacznik|'''El Taquito'''|43.9460959 |4.8118226 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Taquito''', Rue de la Bonneterie. Meksykańska.
* {{Znacznik|'''L'Épicerie de Ginette'''|43.9444942 |4.8078892 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Épicerie de Ginette''', 25 Pl. des Corps Saints.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''D'Ici et d'Ailleurs'''|43.9482112|4.80643 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://dicietdailleurs-avignon.com/en D'Ici et d'Ailleurs]''', 4, rue Galante, ☏ +33 4 90 14 63 65. „Świeże produkty na słonecznym tarasie”. 
* {{Znacznik|'''Fou de Fafa'''|43.9458948 |4.8077269 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fou de Fafa''', 17 Rue Des Trois Faucons, ☏ +33 4 32 76 35 13, restauracjafoudefafa@gmail.com. kolacja od 18:30. Wysokiej jakości francuskie jedzenie z międzynarodowym akcentem. 
* {{Znacznik|'''L'Epicerie'''|43.9493638 |4.80775459 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Epicerie''', 10, Place Saint Pierre (''ukryty w ładnym małym placu na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 49 0827422. Wypróbuj ''Assiette Epicière'', aby zjeść talerz pełen prowansalskich specjałów, takich jak tapenada, ratatouille, z sałatką i odrobiną szynki. 
* {{Znacznik|'''Restauracja EAT'''|43.9499026  |4.8033918 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja EAT''', 8 Rue Mazan. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Avenio'''|43.9458146 |4.8078241 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Avenio''', 19 Rue Des Trois Faucons. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Kawiarnia In Et Off'''|43.9505934|4.8062246|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kawiarnia In Et Off''', Place Du Palais Des Papes.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja Sevin'''|43.950044 |4.806921 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Sevin''', 10 Rue de Mons (''na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 4 90 86 16 50. Znany prowansalski szef kuchni. Dostępne jest doskonałe menu wegetariańskie. 
* {{Znacznik|'''Hiély Lucullus'''|43.948327 |4.806084 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hiély Lucullus''', 5 Rue de la République. Haute francuska restauracja z wpływami peruwiańskimi.

== Życie nocne ==
Dolina Rodanu wokół Awinionu to ważny region winiarski. Najsłynniejszym winem jest ''Châteauneuf du Pape'', co tłumaczy się jako „nowy dom papieża”; w średniowieczu w Awinionie rezydowało kilku papieży. Bardziej znane są wina czerwone, ale dostępne są również wyśmienite wina białe.

* {{Znacznik|'''Sklep z winami Le Vin Devant Soi'''|43.9485757|4.805402800000024|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.levindevantsoi.com/caviste-avignon/ Sklep z winami Le Vin Devant Soi]''', rue Collège du Roure 4 (''tuż przy Rue de la République, na południe od Place de l'Horlorge''), ☏ +33 4 90 82 04 39. Pn-Sb 10:00-19:30. W tym sklepie z winami znajduje się stały automat degustacyjny z 32 winami. Kupujesz kredyt degustacyjny na dowolną kwotę, otrzymujesz kartę, którą możesz włożyć do automatu degustacyjnego, aby wybrać wino, które chcesz spróbować. Degustacje są dostępne w trzech różnych rozmiarach i w różnych cenach dla różnych win. Personel jest bardzo przyjazny, a atmosfera jest miła.

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

== Nocleg ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Duomo'''|43.95310204393943|4.799374084977899|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.campingbagatelle.com/ Auberge-Camping Bagatelle]''', Île de la Barthelasse. Ten hotel, hostel i pole kempingowe znajduje się na wyspie Île de la Bathelasse, w samym sercu Rodanu. To prawdopodobnie najlepsze miejsce na niedrogi nocleg. Oferuje on doskonałe udogodnienia i prawdopodobnie najlepszy widok na centrum Awinionu. Na terenie obiektu znajduje się restauracja z podstawowym menu. Kolejną zaletą jest położenie bezpośrednio między Awinionem a przeciwległym miastem Villeneuve-les-Avignon, do którego można dojść w 10 minut. Cena: 16,56 EUR ze śniadaniem w cenie. 
* {{Znacznik|'''Hotel d'Angleterre'''|43.94459680000001|4.80070139999998|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Angleterre''', 29 Boulevard Raspail (''10 minut spacerem od dworca autobusowego i kolejowego''). Niektóre pokoje z łazienką. Mały hotel położony w obrębie murów miejskich. Posiada mały prywatny parking. Korzystanie z niego jest bezpłatne, jeśli uda się znaleźć miejsce parkingowe dla samochodu. Cena: 40 EUR. 
* {{Znacznik|'''Altera Roma Hotel'''|43.9397954 |4.805895400000054 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://alteraromahotel.com/ Altera Roma Hotel]''', 13-15 Avenue Monclar (''tuż za dworcem centralnym, z widokiem na główną aleję śródmieścia i dworzec autobusowy''), ☏ +33 4 90 86 20 14, faks: +33 4 26 23 68 31, contact@alteraromahotel.com. Rodzinny hotel z widokiem na ukwiecony ogród, z prywatnym parkingiem. Internet Wi-Fi dostępny w całym budynku. Odnowione pokoje w typowym stylu prowansalskim. Obsługa w 7 językach. Prywatna usługa taksówkowa. Pokój dwuosobowy z łazienką i prysznicem 30-60 EUR, pokoje typu studio i apartamenty od 75 EUR, śniadanie 7 EUR dostępne w ogrodzie w sezonie w godzinach 07:30-11:00. 
* {{Znacznik|'''Auberge de Jeunesse Avignon'''|43.94766|4.80596|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hifrance.org/auberges-de-jeunesse/avignon/ Auberge de Jeunesse Avignon]''', 17, rue de la République (''na starówce''), ☏ +33 4 90 82 34 43, bezpłatny numer: +33 4 84 51 28 20. Zameldowanie: 16:00. Uroczy hostel 30 €. 
* {{Znacznik|'''Hotel Boquier Avignon'''|43.944724 |4.805073 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-boquier.com/en Hotel Boquier Avignon]''', 6 rue du portail Boquier (''na starówce, w pobliżu biura turystycznego''), ☏ +33 4 90 82 34 43. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 11:00. Uroczy hotel w XVIII-wiecznej kamienicy. 55-69 €.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Danieli'''|43.947573074485724|4.805948760440515|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hoteldanieli-avignon.com/ Hotel Danieli]''', Rue de la République. Bardzo centralnie położony, z klimatyzacją i dobrym śniadaniem. Cena: 80 EUR za noc za pokój dwuosobowy latem, drożej w okresie Festiwalu w Awinionie. 
* '''Mas du Clos de l'Escarrat'''. Route de Carpentras chemin de l'Escarrat. 80 EUR za nocleg ze śniadaniem
* {{Znacznik|'''Hotel Le Colbert'''|43.944153543722464|4.8069934224895405|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Le Colbert''', 7 rue Agricol Perdiguier, ☏ +33 4 90 86 20 20. Indywidualnie klimatyzowany pokój od 78 EUR. 
* {{Znacznik|'''Au Saint Roch'''|43.94291203216839 |4.797995427497881 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-saintroch.com/en Au Saint Roch]''', 9 rue Paul Mérindol, 84000 Awinion (''południowy zachód od średniowiecznego miasta''), ☏ +33 6 90 16 50 00, faks: +33 4 90 82 78 30, contact@hotelstroch-avignon.com. Przyjemny hotel z bardzo cichym ogrodem. Od 48 do 65 euro, śniadanie kosztuje 7,50 euro.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel d'Europe'''|43.95034694330067|4.803439378738403|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Europe''', 12 Place Crillon. 5-gwiazdkowy hotel – 350 EUR. 
* {{Znacznik|'''Hotel 'La Mirande'''|4.803439378738403|4.8076558113098144|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel 'La Mirande''', 4 Place de la Mirande. 5-gwiazdkowy hotel mieszczący się w 700-letniej przebudowanej kamienicy. Cena od 400 EUR.

==Kontakt==

== Bezpieczeństwo ==
Jak to zwykle bywa w południowej Francji, sytuacja bezpieczeństwa jest w dużej mierze bezproblemowa. Ze względu na włamania do samochodów, nie należy pozostawiać w pojazdach przedmiotów wartościowych w widocznym miejscu. Na zatłoczonych targowiskach (i wszędzie tam, gdzie gromadzą się turyści) istnieje ryzyko kradzieży kieszonkowych.

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Szpital Henri Duffaut'''|43.91831 |4.80281 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.ch-avignon.fr/ Szpital Henri Duffaut]''', 305 Rue Raoul Follereau, ☎ +33 4 32 75 33 33 (numer ogólny), +33 4 32 75 32 80 (oddział ratunkowy dla dorosłych), +33 4 32 75 37 00 (oddział ratunkowy dla dzieci), faks: +33 4 90 89 90 16, contact@ch-avignon.fr. Otwarte całą dobę. Dostępne dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.
* {{Znacznik|'''Poczta'''|43.943189 |4.804547 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://localiser.laposte.fr/vaucluse/avignon/avignon-republique-840070 Poczta]''', Cours President Kennedy. 8:00–18:00 
* {{Znacznik|'''Izba Handlowo-Przemysłowa'''|43.943336 |4.805287 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Izba Handlowo-Przemysłowa''' (''CCI''), Cours Jean Jaurès. 
* {{Znacznik|'''Ratusz w Awinionie'''|43.949330 |4.805598 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ratusz w Awinionie''', Place de l'Horloge.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>r3nk422l0fmcu47n4n9jlpos5299di0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157449</id>
      <parentid>157448</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kontakt */</comment>
      <origin>157449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39544" sha1="7deir6si7u9ad9mxysquqgwqxpisa6g" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse'''|43.95 |4.818 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://univ-avignon.fr/ Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse]''', 74 rue Louis-Pasteur, ☎ +33 4 90 16 25 00. Dwa ośrodki: w obrębie murów uniwersyteckich oraz w Agroparc (badania agronomiczne) w ramach INRA.

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Pchli Targ'''|43.95051465635426 |4.813365418049216|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli Targ''', Place des Carmes. W każdą niedzielę rano. Przejrzyj stoiska w poszukiwaniu ukrytego skarbu. 
* {{Znacznik|'''Targ Spożywczy'''|43.94780235692111|4.810338020652125|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Spożywczy''', Les Halles d'Avignon, Place Pie. Codziennie rano z wyjątkiem poniedziałku. Na targu można znaleźć lokalne specjały, takie jak oliwa z oliwek, tapenada, lokalne wina, sery i ciastka, a także świeże lokalne produkty. W sobotnie poranki dostępne są warsztaty kulinarne. 
* {{Znacznik|'''Pure Lavande'''|43.9520055|4.805199300000027|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pure Lavande''', 61, rue grande Fusterie, ☏ +33 490147005. Ten butik specjalizuje się w lawendzie i produktach lawendowych.

== Gastronomia ==
Awinion jest pełen restauracji, ale należy uważać na zawyżone ceny. Za wszelką cenę warto unikać restauracji przy Place de l’Horloge, które często są typowymi pułapkami na turystów. Les Halles, znajdujące się w centrum miasta, niedaleko Place Pie, dają możliwość skomponowania własnego posiłku z regionalnych produktów. Place des Corps Saints skupia również kilka restauracji, bardzo popularnych wśród studentów.

Miasto posiada także wiele barów szybkiej obsługi i punktów gastronomicznych oferujących niedrogie jedzenie. Jeśli chodzi o pikniki, Awinion dysponuje kilkoma parkami, które zapewniają przyjemne miejsce do odpoczynku. Szczególnie godny uwagi jest Rocher des Doms – prawdziwa oaza relaksu i spotkań towarzyskich, wyposażona w stoły piknikowe dostępne dla wszystkich. Dodatkowo park góruje nad starówką od wschodu i oferuje rozległy widok na okolicę, w tym na Mont Ventoux, nazywany gigantem Prowansji.

Miasto może się również pochwalić dużą liczbą restauracji serwujących kuchnię o zróżnicowanym standardzie – od prostych, tradycyjnych dań po lokale oferujące bardziej wyrafinowaną, nagradzaną kuchnię.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Le Palais des Pâtes'''|43.9478761 |4.8095317 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Palais des Pâtes''', 38 Rue du Vieux Sextier. 
* {{Znacznik|'''Chez Bodus Le Garçon Boucher'''|43.9443307 |4.8079706 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Bodus Le Garçon Boucher''', 1 Rue Saint-Michel. Hamburgery.
* {{Znacznik|'''Caf'Thiers'''|43.9476594 |4.8115189 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caf'Thiers''', 12 Rue Thiers. 
* {{Znacznik|'''Mamma rosa'''|43.9497539  |4.8124208 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mamma rosa''', 19 Rue Portail Matheron.
* {{Znacznik|'''Rossini Sandwicherie'''|43.9485776 |4.8039198 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rossini Sandwicherie''', 4 Rue Félix Gras.
* {{Znacznik|'''El Taquito'''|43.9460959 |4.8118226 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Taquito''', Rue de la Bonneterie. Meksykańska.
* {{Znacznik|'''L'Épicerie de Ginette'''|43.9444942 |4.8078892 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Épicerie de Ginette''', 25 Pl. des Corps Saints.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''D'Ici et d'Ailleurs'''|43.9482112|4.80643 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://dicietdailleurs-avignon.com/en D'Ici et d'Ailleurs]''', 4, rue Galante, ☏ +33 4 90 14 63 65. „Świeże produkty na słonecznym tarasie”. 
* {{Znacznik|'''Fou de Fafa'''|43.9458948 |4.8077269 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fou de Fafa''', 17 Rue Des Trois Faucons, ☏ +33 4 32 76 35 13, restauracjafoudefafa@gmail.com. kolacja od 18:30. Wysokiej jakości francuskie jedzenie z międzynarodowym akcentem. 
* {{Znacznik|'''L'Epicerie'''|43.9493638 |4.80775459 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Epicerie''', 10, Place Saint Pierre (''ukryty w ładnym małym placu na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 49 0827422. Wypróbuj ''Assiette Epicière'', aby zjeść talerz pełen prowansalskich specjałów, takich jak tapenada, ratatouille, z sałatką i odrobiną szynki. 
* {{Znacznik|'''Restauracja EAT'''|43.9499026  |4.8033918 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja EAT''', 8 Rue Mazan. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Avenio'''|43.9458146 |4.8078241 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Avenio''', 19 Rue Des Trois Faucons. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Kawiarnia In Et Off'''|43.9505934|4.8062246|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kawiarnia In Et Off''', Place Du Palais Des Papes.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja Sevin'''|43.950044 |4.806921 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Sevin''', 10 Rue de Mons (''na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 4 90 86 16 50. Znany prowansalski szef kuchni. Dostępne jest doskonałe menu wegetariańskie. 
* {{Znacznik|'''Hiély Lucullus'''|43.948327 |4.806084 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hiély Lucullus''', 5 Rue de la République. Haute francuska restauracja z wpływami peruwiańskimi.

== Życie nocne ==
Dolina Rodanu wokół Awinionu to ważny region winiarski. Najsłynniejszym winem jest ''Châteauneuf du Pape'', co tłumaczy się jako „nowy dom papieża”; w średniowieczu w Awinionie rezydowało kilku papieży. Bardziej znane są wina czerwone, ale dostępne są również wyśmienite wina białe.

* {{Znacznik|'''Sklep z winami Le Vin Devant Soi'''|43.9485757|4.805402800000024|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.levindevantsoi.com/caviste-avignon/ Sklep z winami Le Vin Devant Soi]''', rue Collège du Roure 4 (''tuż przy Rue de la République, na południe od Place de l'Horlorge''), ☏ +33 4 90 82 04 39. Pn-Sb 10:00-19:30. W tym sklepie z winami znajduje się stały automat degustacyjny z 32 winami. Kupujesz kredyt degustacyjny na dowolną kwotę, otrzymujesz kartę, którą możesz włożyć do automatu degustacyjnego, aby wybrać wino, które chcesz spróbować. Degustacje są dostępne w trzech różnych rozmiarach i w różnych cenach dla różnych win. Personel jest bardzo przyjazny, a atmosfera jest miła.

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

== Nocleg ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Duomo'''|43.95310204393943|4.799374084977899|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.campingbagatelle.com/ Auberge-Camping Bagatelle]''', Île de la Barthelasse. Ten hotel, hostel i pole kempingowe znajduje się na wyspie Île de la Bathelasse, w samym sercu Rodanu. To prawdopodobnie najlepsze miejsce na niedrogi nocleg. Oferuje on doskonałe udogodnienia i prawdopodobnie najlepszy widok na centrum Awinionu. Na terenie obiektu znajduje się restauracja z podstawowym menu. Kolejną zaletą jest położenie bezpośrednio między Awinionem a przeciwległym miastem Villeneuve-les-Avignon, do którego można dojść w 10 minut. Cena: 16,56 EUR ze śniadaniem w cenie. 
* {{Znacznik|'''Hotel d'Angleterre'''|43.94459680000001|4.80070139999998|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Angleterre''', 29 Boulevard Raspail (''10 minut spacerem od dworca autobusowego i kolejowego''). Niektóre pokoje z łazienką. Mały hotel położony w obrębie murów miejskich. Posiada mały prywatny parking. Korzystanie z niego jest bezpłatne, jeśli uda się znaleźć miejsce parkingowe dla samochodu. Cena: 40 EUR. 
* {{Znacznik|'''Altera Roma Hotel'''|43.9397954 |4.805895400000054 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://alteraromahotel.com/ Altera Roma Hotel]''', 13-15 Avenue Monclar (''tuż za dworcem centralnym, z widokiem na główną aleję śródmieścia i dworzec autobusowy''), ☏ +33 4 90 86 20 14, faks: +33 4 26 23 68 31, contact@alteraromahotel.com. Rodzinny hotel z widokiem na ukwiecony ogród, z prywatnym parkingiem. Internet Wi-Fi dostępny w całym budynku. Odnowione pokoje w typowym stylu prowansalskim. Obsługa w 7 językach. Prywatna usługa taksówkowa. Pokój dwuosobowy z łazienką i prysznicem 30-60 EUR, pokoje typu studio i apartamenty od 75 EUR, śniadanie 7 EUR dostępne w ogrodzie w sezonie w godzinach 07:30-11:00. 
* {{Znacznik|'''Auberge de Jeunesse Avignon'''|43.94766|4.80596|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hifrance.org/auberges-de-jeunesse/avignon/ Auberge de Jeunesse Avignon]''', 17, rue de la République (''na starówce''), ☏ +33 4 90 82 34 43, bezpłatny numer: +33 4 84 51 28 20. Zameldowanie: 16:00. Uroczy hostel 30 €. 
* {{Znacznik|'''Hotel Boquier Avignon'''|43.944724 |4.805073 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-boquier.com/en Hotel Boquier Avignon]''', 6 rue du portail Boquier (''na starówce, w pobliżu biura turystycznego''), ☏ +33 4 90 82 34 43. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 11:00. Uroczy hotel w XVIII-wiecznej kamienicy. 55-69 €.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Danieli'''|43.947573074485724|4.805948760440515|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hoteldanieli-avignon.com/ Hotel Danieli]''', Rue de la République. Bardzo centralnie położony, z klimatyzacją i dobrym śniadaniem. Cena: 80 EUR za noc za pokój dwuosobowy latem, drożej w okresie Festiwalu w Awinionie. 
* '''Mas du Clos de l'Escarrat'''. Route de Carpentras chemin de l'Escarrat. 80 EUR za nocleg ze śniadaniem
* {{Znacznik|'''Hotel Le Colbert'''|43.944153543722464|4.8069934224895405|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Le Colbert''', 7 rue Agricol Perdiguier, ☏ +33 4 90 86 20 20. Indywidualnie klimatyzowany pokój od 78 EUR. 
* {{Znacznik|'''Au Saint Roch'''|43.94291203216839 |4.797995427497881 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-saintroch.com/en Au Saint Roch]''', 9 rue Paul Mérindol, 84000 Awinion (''południowy zachód od średniowiecznego miasta''), ☏ +33 6 90 16 50 00, faks: +33 4 90 82 78 30, contact@hotelstroch-avignon.com. Przyjemny hotel z bardzo cichym ogrodem. Od 48 do 65 euro, śniadanie kosztuje 7,50 euro.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel d'Europe'''|43.95034694330067|4.803439378738403|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Europe''', 12 Place Crillon. 5-gwiazdkowy hotel – 350 EUR. 
* {{Znacznik|'''Hotel 'La Mirande'''|4.803439378738403|4.8076558113098144|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel 'La Mirande''', 4 Place de la Mirande. 5-gwiazdkowy hotel mieszczący się w 700-letniej przebudowanej kamienicy. Cena od 400 EUR.

== Kontakt ==
=== Misje dyplomatyczne ===
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', 5 rue Noël Biret, ☎ +33 4 90 81 00 42, avignon@hk-diplo.de. Konsulat

== Bezpieczeństwo ==
Jak to zwykle bywa w południowej Francji, sytuacja bezpieczeństwa jest w dużej mierze bezproblemowa. Ze względu na włamania do samochodów, nie należy pozostawiać w pojazdach przedmiotów wartościowych w widocznym miejscu. Na zatłoczonych targowiskach (i wszędzie tam, gdzie gromadzą się turyści) istnieje ryzyko kradzieży kieszonkowych.

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Szpital Henri Duffaut'''|43.91831 |4.80281 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.ch-avignon.fr/ Szpital Henri Duffaut]''', 305 Rue Raoul Follereau, ☎ +33 4 32 75 33 33 (numer ogólny), +33 4 32 75 32 80 (oddział ratunkowy dla dorosłych), +33 4 32 75 37 00 (oddział ratunkowy dla dzieci), faks: +33 4 90 89 90 16, contact@ch-avignon.fr. Otwarte całą dobę. Dostępne dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.
* {{Znacznik|'''Poczta'''|43.943189 |4.804547 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://localiser.laposte.fr/vaucluse/avignon/avignon-republique-840070 Poczta]''', Cours President Kennedy. 8:00–18:00 
* {{Znacznik|'''Izba Handlowo-Przemysłowa'''|43.943336 |4.805287 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Izba Handlowo-Przemysłowa''' (''CCI''), Cours Jean Jaurès. 
* {{Znacznik|'''Ratusz w Awinionie'''|43.949330 |4.805598 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ratusz w Awinionie''', Place de l'Horloge.

==Wyjazd==

{{Jest w|Vaucluse}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>7deir6si7u9ad9mxysquqgwqxpisa6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157450</id>
      <parentid>157449</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wyjazd */</comment>
      <origin>157450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40770" sha1="l6ssufllr6qbgeregrn8kkhe09xo3il" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Awinion
 |nazwa oryginalna = Avignon
 |widok            = Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Grandes_Armes_d'Avignon.svg
 |mapa             = Localisation d’Avignon (84).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of France.svg|20px]] [[Francja]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Provence-Alpes-Côte_d'Azur.svg|20px]] [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]
 |powierzchnia     = 64,78
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 92 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 84000
 |www              = https://www.avignon.fr/
}}
'''Awinion''' ([[Rozmówki francuskie|fra]]. ''Avignon'') jest stolicą [[Francja|francuskiego]] departamentu [[Vaucluse]] w regionie [[Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]] i leży nad brzegiem Rodanu. W 2000 roku Awinion został wpisany na listę Europejskich Miast Kultury, a jego historyczne centrum zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Przed aneksją Awinionu przez [[Francja|Francję]] w 1791 roku, Awinion był stolicą papieską niezależnego Komturii Wenassyjskiej.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Stadtzentrum Avignon.jpg|thumb|300px|Pałac Papieski i Katedra]]
Awinion słynie jako miasto, do którego papieże uciekali przed zepsuciem [[Rzym]]u w XIV wieku. Zbudowany wówczas '''Pałac Papieży''' (Le Palais des Papes) jest największą gotycką budowlą na świecie. Przez wieki był w dużej mierze opustoszały, a jego rozległe kamienne komnaty wypełniają jedynie stare freski, ale wciąż jest to imponująca budowla. Same mury obronne zostały wzniesione, aby chronić Awinion przed zarazą i najeźdźcami w burzliwym średniowieczu, gdy Awinion należał do papiestwa, a nie do korony francuskiej.

Jednak jego wczesna historia jest znacznie starsza niż czasy papieży. Awinion zajmuje strategiczne położenie z kilku powodów – leży u zbiegu dwóch niegdyś potężnych rzek: Rodanu, wciąż jednej z największych rzek [[Francja|Francji]], oraz obecnie w dużej mierze zaporowanej rzeki Durance. Obie były ważnymi szlakami handlowymi i komunikacyjnymi nawet w czasach prehistorycznych. Ponadto na Rodanie znajduje się długa wyspa, która umożliwiła przeprawę ludzi i towarów przez rzekę, a później budowę mostów, łatwiejszą niż w innych miejscach.

Miasto liczy 92 000 mieszkańców (2017), z czego 16 000 mieszka w tzw. „intra-muros”, czyli w obrębie murów obronnych zbudowanych w XIV wieku.

Miasto jest obecnie usiane budynkami i zabytkami, od nowych po stare, bardzo stare i ponadczasowe.

=== Historia ===
Awinion jest zamieszkany nieprzerwanie od epoki kamienia, kiedy to zaczęto budować mieszkania w jaskiniach „Rocher des Doms”, masywnym występie skalnym wznoszącym się nad brzegiem Rodanu. Dziś na szczycie Rocher znajduje się publiczny park z ławkami, widokami na okolicę, kawiarnią i placem zabaw.

Rzymianie byli obecni w Awinionie, chociaż zbudowane przez nich mury leżą gdzieś pod nowoczesnymi ulicami. Pozostałości forum można nadal zobaczyć, leżące niepozornie w pobliżu Rue Racine i Rue Saint-Étienne, na zachód od miasta.

Następnie, w czasach średniowiecza, miasto rozrosło się do ważnego ośrodka komunikacyjnego i handlowego. Kamienny most rozciągający się nad Rodanem był jednym z zaledwie trzech łączących Morze Śródziemne z [[Lyon]]em. Niewątpliwie ze względu na strategiczne położenie i łatwość podróżowania zostało wybrane przez papiestwo na siedzibę ówczesnego królestwa [[Prowansja|Prowansji]]. Obecność papiestwa uczyniła Awinion miastem wielkiej aktywności politycznej i gospodarczej. Stare mury miejskie, teraz widoczne jedynie jako ulica okrążająca centrum miasta (zmieniając przy tym nazwę 5 razy!), były o wiele za małe i większy mur, widoczny do dziś, był konieczny, aby chronić jego rosnącą populację. Bogaci kardynałowie budowali ekstrawaganckie pałace zwane livrées zarówno w Awinionie, jak i po drugiej stronie rzeki, w [[Villeneuve-lès-Avignon]].

Miasto tętniło życiem i budynkami, gdy architekci, budowniczowie i artyści przybywali do miasta. W tamtym czasie w obrębie murów miejskich znajdowało się ponad 100 kościołów i kaplic – wiele z nich zostało od tego czasu przekształconych w wszystko, od sklepów po kino! Bogactwo i działalność wywołane obecnością papiestwa rozprzestrzeniły się na cały region, tak że nawet małe pobliskie wioski mogą poszczycić się bogatą przeszłością architektoniczną.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Awinion-Caumont|43.906667|4.901944|typ=transport}}'''[https://avignon.aero/ Port lotniczy Awinion-Caumont]''' ({{IATA|AVN}}). Bardzo łatwy dojazd, położony na południe od miasta. Od 2020 roku nie ma tam regularnych połączeń lotniczych; obsługuje lotnictwo ogólne.

{{Znacznik|Port lotniczy Marsylia-Prowansja|43.436667|5.215|typ=transport}}'''[https://www.marseille.aeroport.fr/ Port lotniczy Marsylia-Prowansja]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Marsylia|MRS]]}}). Z połączeniami do licznych destynacji międzynarodowych, nowy terminal MP2 obsługuje tanie loty. Stamtąd do Awinionu jest około 80 kilometrów, a podróż pociągiem do centrum miasta trwa od jednej do półtorej godziny (z dwiema przesiadkami).

=== Koleją ===
Awinion leży na linii TGV z [[Paryż]]a do [[Marsylia|Marsylii]], a podróż z dworca Paris Gare de Lyon trwa około 2 godzin i 40 minut.

W Awinionie znajdują się dwie stacje kolejowe SNCF: stacja TGV (Avignon TGV) i stacja TER (Avignon Centre). Po przybyciu na stację TGV autobus wahadłowy (1,20 €) dowozi do poczty w centrum miasta, tuż przy murach obronnych. Połączenie kolejowe między obiema stacjami jest otwarte dla pasażerów od grudnia 2013 roku.

* {{Znacznik|Stacja Avignon Centre|43.941667 |4.805 |typ=transport}}'''Stacja Avignon Centre''', Boulevard Saint-Roch.
* {{Znacznik|Stacja Avignon TGV|43.921849 |4.786598 |typ=transport}}'''Stacja Avignon TGV''', Avenue de la Gare.

=== Samochodem === 
Z [[Paryż]]a lub [[Lyon]]u do Awinionu można dojechać autostradą [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]] (Autoroute du Soleil), zjeżdżając zjazdem ''Avignon-Nord''. Następnie należy jechać drogą [[Plik:Route_nationale_française_107.svg|35px]], a następnie [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]] w kierunku '''Avignon-Centre'''. Ta miejska droga departamentalna prowadzi bezpośrednio do słynnego Pont d'Avignon (Mostu Awiniońskiego). Tuż przed mostem znajduje się duży, płatny parking (Palais des Papes), który zapewnia bezpośredni dostęp do Place du Palais des Papes w sercu miasta.

W celu zapewnienia innych możliwości parkowania, gmina utworzyła dwa parkingi '''parking + bezpłatny autobus wahadłowy''', z autobusami kursującymi co 10 minut w godzinach 10:00-22:00: pierwszy, „Parking des Italiens”, jest dostępny z biegnącej obok drogi [[Plik:Route_départementale_française_225.svg|35px]]. Jego linia autobusowa dowozi pasażerów bezpośrednio do centrum miasta, w pobliże placu ratuszowego. Drugi znajduje się na wyspie Île de la Barthelasse (kieruj się drogą w kierunku Villeneuve-lès-Avignon i kieruj się znakami). Autobus wahadłowy wysadza pasażerów w Porte de l'Oulle, około 200 metrów od Pont d'Avignon.

Jadąc z [[Montpellier]] lub [[Nîmes]], należy zjechać na autostradę [[Plik:Autoroute_française_9.svg|25px]] (zjazd Roquemaure, pierwszy za skrzyżowaniem z [[Plik:Autoroute_française_7.svg|25px]]), a następnie kierować się znakami na Awinion.

* {{Znacznik|'''Parking des Italiens'''|43.953173 |4.807637 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking des Italiens''', Avenue des Italiens. Bezpłatny. Bezpłatny autobus wahadłowy łączy parking z centrum miasta (Place Pie) (ostatnia aktualizacja: luty 2018 | edycja)
* {{Znacznik|'''Parking Île Piot'''|43.951780 |4.794382 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Île Piot''' (''Île de la Barthelasse''). Bezpłatny parking i autobus wahadłowy.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy w Awinionie|43.941999 |4.807637 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Awinionie''' (''węzeł transportu multimodalnego''), 3 Avenue Monclar (''100 m od dworca kolejowego Avignon Centre''), ☎ +33 4 90 82 07 35. Od poniedziałku do soboty w godzinach 6:00–20:30 oraz w niedzielę w godzinach 7:00–20:30. Awinion jest połączony z większością innych miast europejskich liniami Eurolines. 

Podróżujący z regionu, w zależności od miasta, mogą skorzystać z:

* autobusów departamentu [[Vaucluse]], kursujących pod nazwą „Réseau TransVaucluse”;
* autobusów departamentu [[Delta Rodanu|Bouches-du-Rhône]], których rozkłady jazdy można znaleźć na stronie Lepilote;
* autobusów departamentu [[Gard]], kursujących pod nazwą „[https://edgard-transport.fr/ Edgard]”.

Wszystkie linie kończą trasę na dworcu autobusowym w Awinionie, który znajduje się bardzo blisko dworca kolejowego SNCF i murów obronnych otaczających centrum miasta.

=== Statkiem ===
Przy porcie od czasu do czasu cumują statki transportowe i statki wycieczkowe pływające po Rodanie. Z {{Znacznik|Quai de la Ligne|43.95408364506081|4.808721232183739|typ=transport}}'''Quai de la Ligne''' można skorzystać z bezpłatnego połączenia promowego na wyspę Ile de la Barthelasse.

== Komunikacja ==
{{mapa|43.9502|4.8086|zoom=14|wysokość=400|szerokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
[[Plik:VelopopStation.jpg|thumb|Na stacji Vélopop]]
=== Autobusem ===
Awinion posiada sieć autobusową TCRA, która obsługuje okolice miasta, a także całą społeczność gmin Wielkiego Awinionu: [[Villeneuve-lès-Avignon]], Les Angles, Rochefort-du-Gard, Saze na zachodzie w Gard Rhodanien i na wschodzie: Montfavet, Caumont-sur-Durance, Morières-lès-Avignon, Jonquerette, Saint-Saturnin-lès-Avignon, Vedène, Le Pontet, Entraigues-sur-la-Sorgue, Velleron.

=== Rowerem ===
Do centrum miasta polecam skorzystać z taksówki rowerowej: Vélo-Cité lub Vélopop'; jest bardzo przystępna cenowo i ekologiczna. Spacer po centrum miasta jest o wiele przyjemniejszy! Trasa wokół murów obronnych ma zaledwie 6 km. Jeśli jesteś młody i się spieszysz, to 5 minut spacerem przez most do kempingu na wyspie Île de la Barthelasse. Z mostu Saint Bénézet na wyspę kursuje również autobus rzeczny.

=== Samochodem ===
* '''Parking Piot''', Ile Piot. Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking, z 1100 miejscami, ma przystanek przy wejściu dla bezpłatnego autobusu wahadłowego NP. Linia ma dwa przystanki: Parking Piot i Porte de l'Oulle.
* '''Parking włoski''' (''wyjście Carpentras''). Parkuj i Jedź. Ten bezpłatny parking jest końcową stacją linii CZen Italians – City Zen Italians. Ma około dziesięciu przystanków. Dla osób korzystających z linii z parkingu Italians, przejazdy w obie strony są bezpłatne po okazaniu biletu dwuprzejazdowego. Opłata za przejazd z innych przystanków jest naliczana na podstawie biletu powrotnego otrzymanego na parkingu w drodze powrotnej.

=== Tramwajem ===
'''Tramwaj'''. Od 19 października 2019 roku sieć tramwajowa została przywrócona do użytku publicznego. Linia T1 łączy centrum miasta z południowymi dzielnicami (Saint Chamand i kompleksem sportowym) przez centrum handlowe Cap Sud. Autobusy wahadłowe kursują co 15 minut. Ceny biletów są takie same jak w przypadku sieci autobusowej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Pope palace Avignon by Rosier.jpg|thumb|Pałac Papieski]]
* {{zobacz
| name=[https://palais-des-papes.com/ Pałac Papieski] | alt= | url= | adres=Place du Palais | lat=43.9508| long=4.8075| wskazówki=
| tollfree=+33 4 32 74 32 74 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=12 €, stawka obniżona 10 € dla dzieci w wieku od 8 do 17 lat. 1 września do 1 listopada: od 9:00 do 19:00. - 2 listopada do 29 lutego: od 9:30 do 17:45 - marzec: od 9:00 do 18:30 - od kwietnia do czerwca: 19:00 - lipiec: od 9:00 do 20:00 - sierpień: od 9:00 do 20:30 - ostatnie wejście, 1 godzinę przed zamknięciem. Sieć Wi-Fi niedostępna, Niedostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej/ Wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] Zabytek sklasyfikowany lub zarejestrowany jako pomnik historii we Francji Panorama Palais des Papes, największa gotycka budowla średniowiecza, jest zarówno fortecą, jak i rezydencją papieską. W XIV wieku było to siedziba zachodniego chrześcijaństwa. Pałac, będący połączeniem dwóch budynków, starego pałacu Benedykta XII, prawdziwej fortecy wzniesionej na niezdobytej skale Doms, i nowego pałacu Klemensa VI, najwspanialszego z papieży Awinionu, jest nie tylko największą budowlą gotycką, ale także tą, w której w całej pełni wyraził się międzynarodowy styl gotyku. Jest to owoc wspólnej pracy francuskich architektów Pierre'a Peyssona i Jeana de Louvres, znanych jako de Loubières, oraz artystów fresków ze szkoły sieneńskiej, Simone Martini i Matteo Giovanettiego. Biblioteka papieska w Awinionie była wówczas największą w Europie i liczyła 2000 woluminów. W 1995 roku Pałac Papieży został wpisany wraz z historycznym centrum Awinionu, zespołem biskupim i mostem Saint-Bénézet na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Z dachu pałacu odkryjesz panoramiczny widok na Awinion. Dla zwiedzających udostępniony jest tablet-przewodnik (wliczony w cenę wstępu), który w niektórych pomieszczeniach Pałacu pozwala cofnąć się w czasie z rekonstrukcją obrazu. Wskazówka: możesz wykupić bilet wstępu do Pałacu Papieskiego i na Most Benezeta w tym samym czasie, dzięki czemu unikniesz dwukrotnego stania w kolejkach i uzyskasz niewielką zniżkę.
}}
* {{zobacz
| name=Place du Palais | alt= | url= | adres= | lat=43.95101| long=4.80662| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Popularnym miejscem turystycznym jest '''Plac Pałacowy''', tuż obok '''Placu Zegarowego''', ale te miejsca bywają dość drogie i warto pamiętać, że w cieplejszych miesiącach są przepełnione turystami. W pobliżu, niemal w każdym kierunku, znajdują się mniejsze place, często odwiedzane przez mieszkańców, gdzie ceny są zazwyczaj bardziej przystępne. Gorąco polecamy Plac Pie z halą targową (czynną codziennie od 6:00 do 13:00), gdzie można kupić świeże produkty, lokalne wino, sery i wiele innych.
}}
[[File:Bénézet &amp; Ventoux.jpg|thumb|left|Most Saint-Benezet ze szczytem Mont Ventoux w tle.]]
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Most Saint-Benezet] | alt=Boulevard de la Ligne | url= | adres= | lat=43.953889| long=4.805| wskazówki=Dojazd ulicą Ferruce, z tyłu głównego budynku mostu
| tollfree=+33 4 32 74 32 74, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=officetourisme@avignon-tourisme.com. 5 €, cena obniżona: 4 €, bezpłatnie dla dzieci do 8 lat. Pont Saint-Bénézet znajduje się niedaleko Pałacu, schodząc w stronę Rodanu. Most ten, otoczony prestiżową legendą, został zbudowany w średniowieczu, aby zapewnić praktyczny sposób przekroczenia Rodanu i dotarcia w ten sposób do stanów króla Francji, stanowiąc jedno z nielicznych przejść granicznych na dużej liczbie kilometrów, pozwolił następnie kardynałom Awinionu osiedlić się w Villeneuve, aby uciec od brudu miasta. Most prowadził niegdyś do wieży Philippe le Bel, przecinającej wyspę Barthelasse, ale obecnie pozostały tylko 4 z 22 łuków, a reszta została zniszczona przez lata przez powodzie i powodzie rzeki. Most ten jest także inspiracją dla słynnej piosenki ''Sur le pont d'Avignon''. Film wyprodukowany w koprodukcji przez CNRS (20 minut) przedstawia historię i najnowsze wykopaliska wokół mostu. Jedna rada: most Jardin des Doms widać bardzo dobrze, przynajmniej niezależnie od tego, czy sprawia ci przyjemność podążanie śladami papieży, czy też obserwowanie z bliska potężnych prądów rzeki. Istnieje również możliwość przepłynięcia Rodanu bezpłatnym transportem rzecznym w pobliżu kapitanatu, prowadzącym na wyspę Barthelasse, która jest terenem rekreacyjnym i spacerowym oferującym ciekawy widok na miasto, Palais des Papes i Pont d'Avignon. Na most Saint-Benezet można wejść z ulicy, kupując bilet (5 € za pełną cenę lub 4 € za połowę ceny, bezpłatnie dla dzieci poniżej 8 lat).
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Angladon] | alt=1-7 Rue Laboureur | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Angladon to prywatne muzeum w Awinionie, mieszczące się w Hôtel de Massilian, dawnej prywatnej rezydencji z XVIII wieku. Założone w 1996 roku przez Jeana i Paulette Angladon-Dubrujeaud, spadkobierców paryskiego mecenasa i kolekcjonera Jacques'a Douceta, muzeum prezentuje swoją niezwykłą kolekcję dzieł sztuki z XVIII, XIX i XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://avignon-pont.com/ Muzeum Calvet] | alt=63 rue Joseph Vernet | url= | adres= | lat=43.946| long=4.80697| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 33 84 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.calvet@mairie-avignon.com. Bogactwo i znaczenie jego zbiorów zapewniły mu miejsce wśród „klasyfikowanych muzeów francuskich”. Obejmują one archeologię, sztuki piękne, sztuki dekoracyjne, w szczególności złotnictwo, wyroby ceramiczne, porcelanę, gobeliny, wyroby z żelaza oraz etnologię Azji, Oceanii i Afryki.
}}
* {{zobacz
| name=Kolekcja Lambert | alt= | url= | adres= | lat=43.944821| long=4.804305| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja Lambert to zbiór dzieł sztuki współczesnej gromadzony przez paryskiego właściciela galerii Yvona Lamberta od lat 60. XX wieku. Znajduje się ona w Awinionie w Hôtel de Caumont, muzeum otwartym dla publiczności od 2000 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://institutcalvet.fr/fr Muzeum Lapidarium w Awinionie] | alt= | url= | adres=25 Rue de la République | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum lapidarium w Awinionie jest filią Muzeum Calvet, w którym znajdują się miejskie zbiory archeologiczne.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Jeana-Vilara | alt= | url= | adres=8 Rue de Mons | lat=43.9459| long=4.80587| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Maison Jean Vilar to ośrodek informacyjny prowadzony od 1979 roku przez Stowarzyszenie Jean Vilar we współpracy z Miastem Awinion, Działem Sztuk Performatywnych Biblioteki Narodowej Francji (BnF) oraz Ministerstwem Kultury i Komunikacji (DGCA). Mieści się w Hôtel de Crochans, budynku miejskim, położonym rzut beretem od Place de l'Horloge, przy rue de Mons 8, Montée Paul Puaux, w Awinionie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Requien | alt= | url= | adres=65-67 rue Joseph Vernet | lat=43.946667| long=4.803611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Bezpłatnie. Muzeum Requien to muzeum historii naturalnej miasta Awinion.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Petit Palais | alt= | url= | adres=Place du palais des papes. | lat=43.952639| long=4.806389| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Petit Palais, otwarte w 1976 roku, poświęcone jest malarstwu i rzeźbie średniowiecznej i wczesnorenesansowej. Unikalne w swoim rodzaju, ponieważ koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sprzed drugiej połowy XVI wieku, szczyci się jednak jedną z najważniejszych międzynarodowych kolekcji prymitywów włoskich – największą we Francji po Luwrze. Muzeum mieści się w Petit Palais, XVI-wiecznej rezydencji arcybiskupów Awinionu, położonej w historycznym centrum Awinionu. Nazwa ta nawiązuje do pobliskiego Palais des Papes (Pałacu Papieży). Oprócz kolekcji prymitywów włoskich, muzeum obejmuje również kolekcję obrazów i rzeźb mistrzów Szkoły Awiniońskiej.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vouland.com/ Muzeum Louisa Voulanda] | alt= | url= | adres=17 rue Victor Hugo | lat=43.947326| long=4.800529| wskazówki=
| tollfree=+33 4 90 86 03 79 | fax=+33 4 90 85 12 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=musee.vouland@wanadoo.fr. Od wtorku do niedzieli, w godzinach 14:00–18:00. Muzeum, nazwane na cześć awiniońskiego przemysłowca, oferuje prestiżową kolekcję sztuki dekoracyjnej zgromadzoną przez tego wielkiego miłośnika sztuki, pasjonującego się XVII i XVIII wiekiem, a także rzadką kolekcję dzieł prowansalskich malarzy i artystów z końca XIX i początku XX wieku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli czujesz się pewnie na rowerze, wzdłuż ścieżek rowerowych znajdziesz wiele miejsc do jazdy na rowerze, w tym zieloną wyspę Barthelasse i zabytkowe Villeneuve. Awinion leży wzdłuż ViaRhona, głównego szlaku rowerowego łączącego północną Europę z Morzem Śródziemnym.
* '''Rugby league''': SO Avignon gra w Elite 1, najwyższej francuskiej lidze rugby 13-osobowego. Ich stadionem jest {{Znacznik|Parc des Sports|43.9281|4.8446|typ=atrakcja}}'''Parc des Sports''' (pojemność 10 000 widzów), 3 km na południowy wschód od centrum miasta. Sezon trwa od września do kwietnia.

=== Kina ===
* {{Znacznik|Le Vox|43.949584 |4.806235 |typ=atrakcja}}'''Le Vox''', 22 Place de l'Horloge (''naprzeciw ratusza''), ☎ +33 4 90 89 93 89. Le Vox to także jedno z miejsc w programie „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Pathé Cap-Sud|43.927690 |4.838042 |typ=atrakcja}}'''[https://www.pathe.fr/cinemas/cinema-pathe-cap-sud Pathé Cap-Sud]''', centrum handlowe Cap Sud (''trasa do [[Marsylia|Marsylii]]''). Dostępny bez pomocy dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, łatwy parking.
* {{Znacznik|Capitol Studio|43.983406 |4.874005 |typ=atrakcja}}'''[https://www.capitolestudios.com/ Capitol Studio]''', centrum handlowe Avignon Nord (''trasa do [[Carpentras]]''), multiplexe.lecapitole@orange.fr. łatwy parking.
* {{Znacznik|Utopia manutention|43.951555 |4.808681 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia manutention]''', 4 rue desstairs Sainte Anne, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z obiektów programu „Off festiwal”.
* {{Znacznik|Utopia République|43.947358 |4.806787 |typ=atrakcja}}'''[https://avignon.cinemas-utopia.org/ Utopia République]''', 5 rue Figuière, ☎ +33 4 90 82 65 36. Kino Utopia jest także jednym z miejsc w programie „Off festiwal”.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Théâtre Le Paris|43.945103 |4.806700 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leparisavignon.com/fr/ Théâtre Le Paris]''', 5 rue Fabre, ☎ +0899 70 60 51. Właścicielem tego miejsca poświęconego komedii i humorowi jest Les Chevaliers du Fiel. 
* {{Znacznik|Opéra Grand Avignon|43.949762 |4.805684 |typ=atrakcja}}'''[https://www.operagrandavignon.fr/ Opéra Grand Avignon]''', Place de l'Horloge (''w pobliżu ratusza''), ☎ +33 4 90 14 26 40. Zabytek historyczny wpisany na listę lub zarejestrowany we Francji. 
* {{Znacznik|Théâtre le Chêne Noir|43.950574 |4.809730 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chenenoir.fr/ Théâtre le Chêne Noir]''', 8 bis, rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 74 87, faks: +33 4 90 85 82 05, contact@chenenoir.fr. Od wtorku do piątku, w godzinach 14:00–18:00. Wpisany na listę zabytków lub zarejestrowany jako zabytek historyczny we Francji. Teatr mieści się w dawnej kaplicy. 
* {{Znacznik|La FabrikA|43.934697 |4.797259 |typ=atrakcja}}'''[https://www.fabriktheatre.fr/ La FabrikA]''', Rue Paul Achard, ☎ +33 4 90 86 47 81, faks: +33 4 90 85 93 50, contact@fabriktheatre.fr. Miejsce teatralne i platforma wymiany dla teatrów. 
* {{Znacznik|Le chien qui fume|43.945052 |4.815634 |typ=atrakcja}}'''[https://www.chienquifume.com/ Le chien qui fume]''', 75 Rue des Teinturiers, ☎ +33 4 90 85 25 87, contact@chienquifume.com.
* {{Znacznik|Théâtre du Rempart|43.952087 |4.817085 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-du-rempart.com/ Théâtre du Rempart]''', 56 rue du Rempart Saint Lazare, ☎ +33 4 90 85 37 48. 
* {{Znacznik|Théâtre Golovine|43.950427 |4.809320 |typ=atrakcja}}'''[https://www.theatre-golovine.com/ Théâtre Golovine]''', 1 bis rue Sainte Catherine, ☎ +33 4 90 86 01 27, teatr_golovine@yahoo.fr.

=== Promenady ===
* {{Znacznik|Ogród Rocher des Doms|43.9528 |4.80772 |typ=natura}}'''Ogród Rocher des Doms'''. Położony pomiędzy Rodanem a Palais des Papes, z widokiem na miasto, z widokiem zarówno na Pont Saint Bénézet, lepiej znany jako „Pont d'Avignon”, Mont Ventoux, Gard i masyw Luberon. Obecny układ pochodzi z XIX wieku i obejmuje staw, kilka posągów i ostatnią działkę winorośli w obrębie murów Awinionu. Ten publiczny park jest swobodnie dostępny w ciągu dnia. 
* {{Znacznik|Skwer Agricol Perdiguier|43.944597 |4.806274 |typ=natura}}'''Skwer Agricol Perdiguier'''. Położony w centrum miasta, za biurem turystycznym w Awinionie i kościołem Saint-Martial.

==Praca==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse'''|43.95 |4.818 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://univ-avignon.fr/ Uniwersytet w Awinionie i region Vaucluse]''', 74 rue Louis-Pasteur, ☎ +33 4 90 16 25 00. Dwa ośrodki: w obrębie murów uniwersyteckich oraz w Agroparc (badania agronomiczne) w ramach INRA.

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Pchli Targ'''|43.95051465635426 |4.813365418049216|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli Targ''', Place des Carmes. W każdą niedzielę rano. Przejrzyj stoiska w poszukiwaniu ukrytego skarbu. 
* {{Znacznik|'''Targ Spożywczy'''|43.94780235692111|4.810338020652125|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Spożywczy''', Les Halles d'Avignon, Place Pie. Codziennie rano z wyjątkiem poniedziałku. Na targu można znaleźć lokalne specjały, takie jak oliwa z oliwek, tapenada, lokalne wina, sery i ciastka, a także świeże lokalne produkty. W sobotnie poranki dostępne są warsztaty kulinarne. 
* {{Znacznik|'''Pure Lavande'''|43.9520055|4.805199300000027|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pure Lavande''', 61, rue grande Fusterie, ☏ +33 490147005. Ten butik specjalizuje się w lawendzie i produktach lawendowych.

== Gastronomia ==
Awinion jest pełen restauracji, ale należy uważać na zawyżone ceny. Za wszelką cenę warto unikać restauracji przy Place de l’Horloge, które często są typowymi pułapkami na turystów. Les Halles, znajdujące się w centrum miasta, niedaleko Place Pie, dają możliwość skomponowania własnego posiłku z regionalnych produktów. Place des Corps Saints skupia również kilka restauracji, bardzo popularnych wśród studentów.

Miasto posiada także wiele barów szybkiej obsługi i punktów gastronomicznych oferujących niedrogie jedzenie. Jeśli chodzi o pikniki, Awinion dysponuje kilkoma parkami, które zapewniają przyjemne miejsce do odpoczynku. Szczególnie godny uwagi jest Rocher des Doms – prawdziwa oaza relaksu i spotkań towarzyskich, wyposażona w stoły piknikowe dostępne dla wszystkich. Dodatkowo park góruje nad starówką od wschodu i oferuje rozległy widok na okolicę, w tym na Mont Ventoux, nazywany gigantem Prowansji.

Miasto może się również pochwalić dużą liczbą restauracji serwujących kuchnię o zróżnicowanym standardzie – od prostych, tradycyjnych dań po lokale oferujące bardziej wyrafinowaną, nagradzaną kuchnię.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Le Palais des Pâtes'''|43.9478761 |4.8095317 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Palais des Pâtes''', 38 Rue du Vieux Sextier. 
* {{Znacznik|'''Chez Bodus Le Garçon Boucher'''|43.9443307 |4.8079706 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Bodus Le Garçon Boucher''', 1 Rue Saint-Michel. Hamburgery.
* {{Znacznik|'''Caf'Thiers'''|43.9476594 |4.8115189 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Caf'Thiers''', 12 Rue Thiers. 
* {{Znacznik|'''Mamma rosa'''|43.9497539  |4.8124208 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mamma rosa''', 19 Rue Portail Matheron.
* {{Znacznik|'''Rossini Sandwicherie'''|43.9485776 |4.8039198 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rossini Sandwicherie''', 4 Rue Félix Gras.
* {{Znacznik|'''El Taquito'''|43.9460959 |4.8118226 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Taquito''', Rue de la Bonneterie. Meksykańska.
* {{Znacznik|'''L'Épicerie de Ginette'''|43.9444942 |4.8078892 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Épicerie de Ginette''', 25 Pl. des Corps Saints.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''D'Ici et d'Ailleurs'''|43.9482112|4.80643 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://dicietdailleurs-avignon.com/en D'Ici et d'Ailleurs]''', 4, rue Galante, ☏ +33 4 90 14 63 65. „Świeże produkty na słonecznym tarasie”. 
* {{Znacznik|'''Fou de Fafa'''|43.9458948 |4.8077269 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fou de Fafa''', 17 Rue Des Trois Faucons, ☏ +33 4 32 76 35 13, restauracjafoudefafa@gmail.com. kolacja od 18:30. Wysokiej jakości francuskie jedzenie z międzynarodowym akcentem. 
* {{Znacznik|'''L'Epicerie'''|43.9493638 |4.80775459 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''L'Epicerie''', 10, Place Saint Pierre (''ukryty w ładnym małym placu na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 49 0827422. Wypróbuj ''Assiette Epicière'', aby zjeść talerz pełen prowansalskich specjałów, takich jak tapenada, ratatouille, z sałatką i odrobiną szynki. 
* {{Znacznik|'''Restauracja EAT'''|43.9499026  |4.8033918 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja EAT''', 8 Rue Mazan. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Avenio'''|43.9458146 |4.8078241 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Avenio''', 19 Rue Des Trois Faucons. Kuchnia francuska. 
* {{Znacznik|'''Kawiarnia In Et Off'''|43.9505934|4.8062246|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kawiarnia In Et Off''', Place Du Palais Des Papes.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Restauracja Sevin'''|43.950044 |4.806921 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Sevin''', 10 Rue de Mons (''na południe od Palais des Papes''), ☏ +33 4 90 86 16 50. Znany prowansalski szef kuchni. Dostępne jest doskonałe menu wegetariańskie. 
* {{Znacznik|'''Hiély Lucullus'''|43.948327 |4.806084 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hiély Lucullus''', 5 Rue de la République. Haute francuska restauracja z wpływami peruwiańskimi.

== Życie nocne ==
Dolina Rodanu wokół Awinionu to ważny region winiarski. Najsłynniejszym winem jest ''Châteauneuf du Pape'', co tłumaczy się jako „nowy dom papieża”; w średniowieczu w Awinionie rezydowało kilku papieży. Bardziej znane są wina czerwone, ale dostępne są również wyśmienite wina białe.

* {{Znacznik|'''Sklep z winami Le Vin Devant Soi'''|43.9485757|4.805402800000024|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.levindevantsoi.com/caviste-avignon/ Sklep z winami Le Vin Devant Soi]''', rue Collège du Roure 4 (''tuż przy Rue de la République, na południe od Place de l'Horlorge''), ☏ +33 4 90 82 04 39. Pn-Sb 10:00-19:30. W tym sklepie z winami znajduje się stały automat degustacyjny z 32 winami. Kupujesz kredyt degustacyjny na dowolną kwotę, otrzymujesz kartę, którą możesz włożyć do automatu degustacyjnego, aby wybrać wino, które chcesz spróbować. Degustacje są dostępne w trzech różnych rozmiarach i w różnych cenach dla różnych win. Personel jest bardzo przyjazny, a atmosfera jest miła.

== Festiwale, imprezy ==
* {{Znacznik|Festiwal Teatralny|43.95054|4.807305|typ=atrakcja}}'''[https://festival-avignon.com/ Festiwal Teatralny]''' (''Festiwal w Awinionie''). Awinion słynie na całym świecie z corocznego festiwalu teatralnego. Przez trzy lub cztery tygodnie w lipcu miasto jest dosłownie wypełnione ulicznymi artystami, aktorami, muzykami i oczywiście wszechobecnymi turystami. Festiwal to okazja, by zamienić każdą salę z wystarczającą liczbą miejsc siedzących w salę widowiskową, a miasto oferuje szeroką gamę rozrywek. Perłą tego festiwalu są przedstawienia odbywające się w samym Pałacu Papieskim. Bilety są drogie, ale wielu francuskich i europejskich aktorów uważa to za ukoronowanie swojej kariery. Zdecydowana większość przedstawień jest oczywiście po francusku, ale wiele zagranicznych zespołów występuje w innych językach, w tym po angielsku. Nawet bez udziału w żadnych wydarzeniach, atmosfera i teatr uliczny nadają miastu cudowny klimat. 
* '''Międzynarodowe Centrum Kongresowe'''. Powstały w 1976 roku w wyjątkowych wnętrzach Pałacu Papieży i gości wiele wydarzeń przez cały rok. 
* '''Targi w Awinionie''', Chemin des Félons, ☏ +33 4 66 54 81 71, +33 6 20 87 91 19. Połowa kwietnia. Targi w nowoczesnym stylu. Konkurs win Doliny Rodanu, organizowany w górnym biegu rzeki od 1980 roku, ogłasza swoje oficjalne wyniki na tych targach.

== Nocleg ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Duomo'''|43.95310204393943|4.799374084977899|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.campingbagatelle.com/ Auberge-Camping Bagatelle]''', Île de la Barthelasse. Ten hotel, hostel i pole kempingowe znajduje się na wyspie Île de la Bathelasse, w samym sercu Rodanu. To prawdopodobnie najlepsze miejsce na niedrogi nocleg. Oferuje on doskonałe udogodnienia i prawdopodobnie najlepszy widok na centrum Awinionu. Na terenie obiektu znajduje się restauracja z podstawowym menu. Kolejną zaletą jest położenie bezpośrednio między Awinionem a przeciwległym miastem Villeneuve-les-Avignon, do którego można dojść w 10 minut. Cena: 16,56 EUR ze śniadaniem w cenie. 
* {{Znacznik|'''Hotel d'Angleterre'''|43.94459680000001|4.80070139999998|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Angleterre''', 29 Boulevard Raspail (''10 minut spacerem od dworca autobusowego i kolejowego''). Niektóre pokoje z łazienką. Mały hotel położony w obrębie murów miejskich. Posiada mały prywatny parking. Korzystanie z niego jest bezpłatne, jeśli uda się znaleźć miejsce parkingowe dla samochodu. Cena: 40 EUR. 
* {{Znacznik|'''Altera Roma Hotel'''|43.9397954 |4.805895400000054 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://alteraromahotel.com/ Altera Roma Hotel]''', 13-15 Avenue Monclar (''tuż za dworcem centralnym, z widokiem na główną aleję śródmieścia i dworzec autobusowy''), ☏ +33 4 90 86 20 14, faks: +33 4 26 23 68 31, contact@alteraromahotel.com. Rodzinny hotel z widokiem na ukwiecony ogród, z prywatnym parkingiem. Internet Wi-Fi dostępny w całym budynku. Odnowione pokoje w typowym stylu prowansalskim. Obsługa w 7 językach. Prywatna usługa taksówkowa. Pokój dwuosobowy z łazienką i prysznicem 30-60 EUR, pokoje typu studio i apartamenty od 75 EUR, śniadanie 7 EUR dostępne w ogrodzie w sezonie w godzinach 07:30-11:00. 
* {{Znacznik|'''Auberge de Jeunesse Avignon'''|43.94766|4.80596|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hifrance.org/auberges-de-jeunesse/avignon/ Auberge de Jeunesse Avignon]''', 17, rue de la République (''na starówce''), ☏ +33 4 90 82 34 43, bezpłatny numer: +33 4 84 51 28 20. Zameldowanie: 16:00. Uroczy hostel 30 €. 
* {{Znacznik|'''Hotel Boquier Avignon'''|43.944724 |4.805073 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-boquier.com/en Hotel Boquier Avignon]''', 6 rue du portail Boquier (''na starówce, w pobliżu biura turystycznego''), ☏ +33 4 90 82 34 43. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 11:00. Uroczy hotel w XVIII-wiecznej kamienicy. 55-69 €.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Danieli'''|43.947573074485724|4.805948760440515|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hoteldanieli-avignon.com/ Hotel Danieli]''', Rue de la République. Bardzo centralnie położony, z klimatyzacją i dobrym śniadaniem. Cena: 80 EUR za noc za pokój dwuosobowy latem, drożej w okresie Festiwalu w Awinionie. 
* '''Mas du Clos de l'Escarrat'''. Route de Carpentras chemin de l'Escarrat. 80 EUR za nocleg ze śniadaniem
* {{Znacznik|'''Hotel Le Colbert'''|43.944153543722464|4.8069934224895405|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Le Colbert''', 7 rue Agricol Perdiguier, ☏ +33 4 90 86 20 20. Indywidualnie klimatyzowany pokój od 78 EUR. 
* {{Znacznik|'''Au Saint Roch'''|43.94291203216839 |4.797995427497881 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-saintroch.com/en Au Saint Roch]''', 9 rue Paul Mérindol, 84000 Awinion (''południowy zachód od średniowiecznego miasta''), ☏ +33 6 90 16 50 00, faks: +33 4 90 82 78 30, contact@hotelstroch-avignon.com. Przyjemny hotel z bardzo cichym ogrodem. Od 48 do 65 euro, śniadanie kosztuje 7,50 euro.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel d'Europe'''|43.95034694330067|4.803439378738403|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel d'Europe''', 12 Place Crillon. 5-gwiazdkowy hotel – 350 EUR. 
* {{Znacznik|'''Hotel 'La Mirande'''|4.803439378738403|4.8076558113098144|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel 'La Mirande''', 4 Place de la Mirande. 5-gwiazdkowy hotel mieszczący się w 700-letniej przebudowanej kamienicy. Cena od 400 EUR.

== Kontakt ==
=== Misje dyplomatyczne ===
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', 5 rue Noël Biret, ☎ +33 4 90 81 00 42, avignon@hk-diplo.de. Konsulat

== Bezpieczeństwo ==
Jak to zwykle bywa w południowej Francji, sytuacja bezpieczeństwa jest w dużej mierze bezproblemowa. Ze względu na włamania do samochodów, nie należy pozostawiać w pojazdach przedmiotów wartościowych w widocznym miejscu. Na zatłoczonych targowiskach (i wszędzie tam, gdzie gromadzą się turyści) istnieje ryzyko kradzieży kieszonkowych.

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Szpital Henri Duffaut'''|43.91831 |4.80281 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.ch-avignon.fr/ Szpital Henri Duffaut]''', 305 Rue Raoul Follereau, ☎ +33 4 32 75 33 33 (numer ogólny), +33 4 32 75 32 80 (oddział ratunkowy dla dorosłych), +33 4 32 75 37 00 (oddział ratunkowy dla dzieci), faks: +33 4 90 89 90 16, contact@ch-avignon.fr. Otwarte całą dobę. Dostępne dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej.

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro Turystyczne w Awinionie'''|43.9449707 |4.805789|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://avignon-tourisme.com/ Biuro Turystyczne w Awinionie]''', 41 cours Jean Jaurès BP8, tel. +33 4 32 74 32 74, officetourisme@avignon-tourisme.com. Kwi-paź: pon.-sob. 9:00-18:00, niedz. w święta 10:00-17:00; Święta: codziennie 9:00-19:00; Lis-Mar: pon.-pt. 9:00-18:00, sob. 9:00-17:00, niedz. 10:00-12:00. W sezonie czynny jest również punkt informacyjny na stacji TGV.
* {{Znacznik|'''Poczta'''|43.943189 |4.804547 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://localiser.laposte.fr/vaucluse/avignon/avignon-republique-840070 Poczta]''', Cours President Kennedy. 8:00–18:00 
* {{Znacznik|'''Izba Handlowo-Przemysłowa'''|43.943336 |4.805287 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Izba Handlowo-Przemysłowa''' (''CCI''), Cours Jean Jaurès. 
* {{Znacznik|'''Ratusz w Awinionie'''|43.949330 |4.805598 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Ratusz w Awinionie''', Place de l'Horloge.

== Gdzie dalej ==
Okoliczny region obfituje w interesujące miejsca. Trzy z nich wpisane są na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]:

* '''[[Arles]]''' jest pełne zabytków rzymskich i romańskich i warte całodniowej eksploracji. 17 minut od Awinionu pociągiem TER.
* '''[[Orange (Francja)|Orange]]''', zaledwie krótka podróż pociągiem na północ, jest domem jednego z najwspanialszych rzymskich teatrów w Europie.
* '''[[Pont du Gard]]''', około 30 km na zachód, to prawdopodobnie najwspanialszy zachowany rzymski akwedukt i doskonałe miejsce na piesze wędrówki i spływy kajakowe.
Inne godne uwagi miejsca w pobliżu to:

* '''[[Nîmes]]''', gdzie znajduje się ogromny rzymski amfiteatr i słynna grecka świątynia.
* '''[[Châteauneuf-du-Pape]]''', oddalone o krótką podróż pociągiem na północ, jest domem dla jednych z najsłynniejszych francuskich winnic.
* '''[[Aix-en-Provence]]''', miasto wody – miasto sztuki, założone przez Rzymian.
* '''[[Tarascon]]''', średniowieczne miasto, zaledwie krótka podróż pociągiem na południe.
* '''[[Mont Ventoux]]''', gdzie można podziwiać naturę, jadąc samochodem lub rowerem.

{{Jest w|Vaucluse}}
{{użyteczny}}
{{geo|43.94933|4.80587|zoom=15}}
[[Kategoria:Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże]]</text>
      <sha1>l6ssufllr6qbgeregrn8kkhe09xo3il</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tarragona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6040</id>
    <revision>
      <id>157455</id>
      <parentid>90586</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:21:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>157455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3314" sha1="9erorzjp1po7ppscbpvpwd436yns7o2" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tarragona
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = E5320-Vista-de-Tarragona.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coat_of_Arms_of_Tarragona_City.svg
 |mapa             = Localització de Tarragona.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] [[Hiszpania]]
 |region           = [[Plik:Flag of Catalonia.svg|20px]] [[Katalonia]]
 |powierzchnia     = 63
 |wysokość         = 68
 |ludność          = 143 600
 |prefiks          = +34 977 
 |kod pocztowy     = 43001–43008, 43100
 |www              = https://www.tarragona.cat/
}}
'''Tarragona''' to miasto na północno-wschodnim wybrzeżu [[Hiszpania|Hiszpanii]], stolica [[Tarragona (prowincja)|prowincji Tarragona]], liczące w 2025 roku 143 000 mieszkańców. Leży 100 km na zachód od [[Barcelona|Barcelony]] i ma plażę, ale jego szczególną atrakcją są rzymskie ruiny wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Port lotniczy Reus znajduje się 7 km od Tarragony. Obsługuje głównie tanie linie lotnicze i sezonowe loty czarterowe. 

Między lotniskiem a centrum miasta kursuje autobus. Kursy oferuje przewoźnik [http://www.igualadina.com/index.php?idioma=eng Hispano Igualadina].

Przed terminalem przylotów znajduje się postój taksówek. Koszt transportu taksówką do centrum Tarragony wynosi 33 €.

=== Koleją ===
Tarragona jest ważnym węzłem kolejowym. Obsługuje połączenia podmiejskie do [[Reus]], regionalne do [[Barcelona|Barcelony]], [[Lleida]], [[Saragossa|Saragossy]] i [[Walencja|Walencji]]. z Połączeń dalekobieżnych można wyróżnić te do Barcelony, [[Murcja|Murcji]], [[Sewilla|Sewilli]] i [[Alicante]].

=== Samochodem ===
Tarragona leży przy Autostradzie Śródziemnomorskiej [[Barcelona]]-[[Walencja]]-[[Malaga]].

== Język ==

== Komunikacja ==
W Tarragonie funkcjonuje komunikacja publiczna. Bilet jednorazowy to koszt wydatku 1,5 €.

== Warto zobaczyć ==
Tarragona słynie przede wszystkim z zabytków okresu rzymskiego. Rozległy kompleks archeologiczny Passeig Arqueològic jest główną atrakcją turystyczną miasta. Zebrane tu zabytki z czasów rzymskich stały się przyczyną wpisania Tarragony w 2000 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Do naszych czasów dotrwały m.in. resztki starożytnych murów miejskich (także tych budowanych jeszcze przez Iberów), teatru, amfiteatru, dwóch forów rzymskich (prowincji i miejskiego), a także cyrku, na którym począwszy od I wieku p.n.e. urządzano wyścigi rydwanów, oraz rozległej nekropoli z okresu między III a VI w. n.e. (w miejscowym muzeum podziwiać można m.in. sarkofagi, mozaiki i amfory znalezione w grobowcach).

== Najbliższe okolice ==
* [[Reus]]
* [[Tortosa]]-
* [[Sitges]]
* [[Poblet]]

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Astari hotel 3-gwiazdkowy 
* Hotel SB Ciutat de Tarragona hotel 4-gwiazdkowy 
* Plaça De La Font hotel 1-gwiazdkowy
* Alexandra Aparthotel BenstarHotelGroup hotel 3-gwiazdkowy 

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Tarragona (prowincja)}}

[[Kategoria:Katalonia‎]]</text>
      <sha1>9erorzjp1po7ppscbpvpwd436yns7o2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157456</id>
      <parentid>157455</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>157456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6984" sha1="2jv2mvg47fyxf00jc1z2j0ovahb63al" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tarragona
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = E5320-Vista-de-Tarragona.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coat_of_Arms_of_Tarragona_City.svg
 |mapa             = Localització de Tarragona.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] [[Hiszpania]]
 |region           = [[Plik:Flag of Catalonia.svg|20px]] [[Katalonia]]
 |powierzchnia     = 63
 |wysokość         = 68
 |ludność          = 143 600
 |prefiks          = +34 977 
 |kod pocztowy     = 43001–43008, 43100
 |www              = https://www.tarragona.cat/
}}
'''Tarragona''' to miasto na północno-wschodnim wybrzeżu [[Hiszpania|Hiszpanii]], stolica [[Tarragona (prowincja)|prowincji Tarragona]], liczące w 2025 roku 143 000 mieszkańców. Leży 100 km na zachód od [[Barcelona|Barcelony]] i ma plażę, ale jego szczególną atrakcją są rzymskie ruiny wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
Tarragona położona jest nad brzegiem Morza Balearskiego, 90 km na zachód od [[Barcelona|Barcelony]]. Chociaż w tym miejscu mieszkali starożytni Iberowie, miasto zostało oficjalnie założone przez Rzymian w 218 roku p.n.e. jako '''Tarrakon'''. Wkrótce staje się jednym z ośrodków prowincji ''Hispania Citerior'', a pod koniec I wieku p.n.e. - stolica prowincji ''Hispania Tarraconensis'', która zajmowała dwie trzecie Półwyspu Iberyjskiego. Zabytków z czasów rzymskich w Hiszpanii nie brakuje, jednak najwięcej z nich posiada Tarragona, co zapewniło miastu miejsce na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO]].

Wraz z upadkiem Cesarstwa Rzymskiego Tarrakon również podupadło. Położenie na pograniczu ziem arabskich i chrześcijańskich sprawiło, że miasto było miejscem licznych wojen; od VIII do początków XII wieku należał do kalifatu Kordoby, następnie do separatystycznego emiratu z siedzibą w [[Saragossa|Saragossie]], choć nie zobaczysz tu nic mauretańskiego: w tutejszej architekturze antyk natychmiast został zastąpiony przez „rozwinięte” europejskie średniowiecze. Najstarszą budowlą z tamtych czasów, która do nas dotarła, jest katedra, którą zaczęto budować w XII wieku, wkrótce po przejściu miasta do Księstwa [[Katalonia|Katalonii]]. Od tego czasu Tarragona pozostaje taka w [[Katalonia|Katalonii]], będąc ośrodkiem miejskim „drugiego poziomu”, czyli stolicą jednej z czterech katalońskich prowincji (pozostałe trzy to [[Barcelona (prowincja)|Barcelona]], [[​​Girona (prowincja)|​​Girona]] i [[Lleida (prowincja)|Lleida]]). Bliskość [[Barcelona|Barcelony]] dodała miastu kolejny aspekt, modernistyczną architekturę pierwszej połowy XX wieku i chociaż nie ma tu żadnych kultowych budynków autorstwa Gaudiego, sam wielki architekt urodził się w pobliskim [[Reus]]. W Tarragonie znajduje się rafineria ropy naftowej, do której surowce dostarczane są przez port towarowy, jeden z dziesięciu największych w [[Hiszpania|Hiszpanii]].

Położona w kurorcie katalońskiego wybrzeża, Tarragona nie cierpi na brak turystów, w tym zagranicznych, choć tutaj, o dziwo, nie ma szczekaczy, wszechobecnych pamiątek i innych atrybutów przemysłu turystyki masowej, a zimą w zwiedzaniu będą towarzyszyć miejscowi uczniowie. Możesz zorientować się w Tarragonie w pół dnia; na szczegółowe zapoznanie się z licznymi rzymskimi zabytkami potrzebny będzie cały dzień, obejmując wycieczkę po okolicy. Miasto może być wygodnym przystankiem w drodze z [[Barcelona|Barcelony]] do [[Saragossa|Saragossy]] czy [[Walencja|Walencji]], pełni także funkcję centrum wybrzeża [[Costa Dorada]], gdzie znajduje się wiele kurortów i towarzyszących im rozrywek; Główny hiszpański Disneyland znajduje się niedaleko Tarragony. W rankingu hiszpańskich miast Tarragona znajdzie się gdzieś w drugiej dziesiątce: nie ma tak zachwycających miejsc jak gdzieś w [[Grenada (Hiszpania)|Granadzie]] czy [[Sewilla|Sewilli]], ale są za to ciekawe zabytki na każdy gust, połączone z łagodnym klimatem, przyjemnym śródziemnomorskim krajobrazem i wspaniałymi widokami na morze.

=== Orientacja ===
Stare Miasto Tarragony (''Part Alta'') leży na wzgórzu, które stromo opada ku morzu na wschodzie i łagodnie opada ku brzegowi na południu. Na tym zboczu leży Nowe Miasto (''Eixample'') z zabudową pochodzącą sprzed ostatnich 150 lat oraz dworcem kolejowym. ''Rambla Nova'' oddziela starą i nową część miasta. Niektóre rzymskie zabytki znajdują się w samym centrum miasta, inne zaś w jego okolicach, niekiedy dość daleko.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Port lotniczy Reus znajduje się 7 km od Tarragony. Obsługuje głównie tanie linie lotnicze i sezonowe loty czarterowe. 

Między lotniskiem a centrum miasta kursuje autobus. Kursy oferuje przewoźnik [http://www.igualadina.com/index.php?idioma=eng Hispano Igualadina].

Przed terminalem przylotów znajduje się postój taksówek. Koszt transportu taksówką do centrum Tarragony wynosi 33 €.

=== Koleją ===
Tarragona jest ważnym węzłem kolejowym. Obsługuje połączenia podmiejskie do [[Reus]], regionalne do [[Barcelona|Barcelony]], [[Lleida]], [[Saragossa|Saragossy]] i [[Walencja|Walencji]]. z Połączeń dalekobieżnych można wyróżnić te do Barcelony, [[Murcja|Murcji]], [[Sewilla|Sewilli]] i [[Alicante]].

=== Samochodem ===
Tarragona leży przy Autostradzie Śródziemnomorskiej [[Barcelona]]-[[Walencja]]-[[Malaga]].

== Język ==

== Komunikacja ==
W Tarragonie funkcjonuje komunikacja publiczna. Bilet jednorazowy to koszt wydatku 1,5 €.

== Warto zobaczyć ==
Tarragona słynie przede wszystkim z zabytków okresu rzymskiego. Rozległy kompleks archeologiczny Passeig Arqueològic jest główną atrakcją turystyczną miasta. Zebrane tu zabytki z czasów rzymskich stały się przyczyną wpisania Tarragony w 2000 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Do naszych czasów dotrwały m.in. resztki starożytnych murów miejskich (także tych budowanych jeszcze przez Iberów), teatru, amfiteatru, dwóch forów rzymskich (prowincji i miejskiego), a także cyrku, na którym począwszy od I wieku p.n.e. urządzano wyścigi rydwanów, oraz rozległej nekropoli z okresu między III a VI w. n.e. (w miejscowym muzeum podziwiać można m.in. sarkofagi, mozaiki i amfory znalezione w grobowcach).

== Najbliższe okolice ==
* [[Reus]]
* [[Tortosa]]-
* [[Sitges]]
* [[Poblet]]

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Astari hotel 3-gwiazdkowy 
* Hotel SB Ciutat de Tarragona hotel 4-gwiazdkowy 
* Plaça De La Font hotel 1-gwiazdkowy
* Alexandra Aparthotel BenstarHotelGroup hotel 3-gwiazdkowy 

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Tarragona (prowincja)}}

[[Kategoria:Katalonia‎]]</text>
      <sha1>2jv2mvg47fyxf00jc1z2j0ovahb63al</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157457</id>
      <parentid>157456</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Informacje turystyczne */</comment>
      <origin>157457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7248" sha1="0fqz41hqxbt8omqku5u32p90npi99hn" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tarragona
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = E5320-Vista-de-Tarragona.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coat_of_Arms_of_Tarragona_City.svg
 |mapa             = Localització de Tarragona.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] [[Hiszpania]]
 |region           = [[Plik:Flag of Catalonia.svg|20px]] [[Katalonia]]
 |powierzchnia     = 63
 |wysokość         = 68
 |ludność          = 143 600
 |prefiks          = +34 977 
 |kod pocztowy     = 43001–43008, 43100
 |www              = https://www.tarragona.cat/
}}
'''Tarragona''' to miasto na północno-wschodnim wybrzeżu [[Hiszpania|Hiszpanii]], stolica [[Tarragona (prowincja)|prowincji Tarragona]], liczące w 2025 roku 143 000 mieszkańców. Leży 100 km na zachód od [[Barcelona|Barcelony]] i ma plażę, ale jego szczególną atrakcją są rzymskie ruiny wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
Tarragona położona jest nad brzegiem Morza Balearskiego, 90 km na zachód od [[Barcelona|Barcelony]]. Chociaż w tym miejscu mieszkali starożytni Iberowie, miasto zostało oficjalnie założone przez Rzymian w 218 roku p.n.e. jako '''Tarrakon'''. Wkrótce staje się jednym z ośrodków prowincji ''Hispania Citerior'', a pod koniec I wieku p.n.e. - stolica prowincji ''Hispania Tarraconensis'', która zajmowała dwie trzecie Półwyspu Iberyjskiego. Zabytków z czasów rzymskich w Hiszpanii nie brakuje, jednak najwięcej z nich posiada Tarragona, co zapewniło miastu miejsce na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO]].

Wraz z upadkiem Cesarstwa Rzymskiego Tarrakon również podupadło. Położenie na pograniczu ziem arabskich i chrześcijańskich sprawiło, że miasto było miejscem licznych wojen; od VIII do początków XII wieku należał do kalifatu Kordoby, następnie do separatystycznego emiratu z siedzibą w [[Saragossa|Saragossie]], choć nie zobaczysz tu nic mauretańskiego: w tutejszej architekturze antyk natychmiast został zastąpiony przez „rozwinięte” europejskie średniowiecze. Najstarszą budowlą z tamtych czasów, która do nas dotarła, jest katedra, którą zaczęto budować w XII wieku, wkrótce po przejściu miasta do Księstwa [[Katalonia|Katalonii]]. Od tego czasu Tarragona pozostaje taka w [[Katalonia|Katalonii]], będąc ośrodkiem miejskim „drugiego poziomu”, czyli stolicą jednej z czterech katalońskich prowincji (pozostałe trzy to [[Barcelona (prowincja)|Barcelona]], [[​​Girona (prowincja)|​​Girona]] i [[Lleida (prowincja)|Lleida]]). Bliskość [[Barcelona|Barcelony]] dodała miastu kolejny aspekt, modernistyczną architekturę pierwszej połowy XX wieku i chociaż nie ma tu żadnych kultowych budynków autorstwa Gaudiego, sam wielki architekt urodził się w pobliskim [[Reus]]. W Tarragonie znajduje się rafineria ropy naftowej, do której surowce dostarczane są przez port towarowy, jeden z dziesięciu największych w [[Hiszpania|Hiszpanii]].

Położona w kurorcie katalońskiego wybrzeża, Tarragona nie cierpi na brak turystów, w tym zagranicznych, choć tutaj, o dziwo, nie ma szczekaczy, wszechobecnych pamiątek i innych atrybutów przemysłu turystyki masowej, a zimą w zwiedzaniu będą towarzyszyć miejscowi uczniowie. Możesz zorientować się w Tarragonie w pół dnia; na szczegółowe zapoznanie się z licznymi rzymskimi zabytkami potrzebny będzie cały dzień, obejmując wycieczkę po okolicy. Miasto może być wygodnym przystankiem w drodze z [[Barcelona|Barcelony]] do [[Saragossa|Saragossy]] czy [[Walencja|Walencji]], pełni także funkcję centrum wybrzeża [[Costa Dorada]], gdzie znajduje się wiele kurortów i towarzyszących im rozrywek; Główny hiszpański Disneyland znajduje się niedaleko Tarragony. W rankingu hiszpańskich miast Tarragona znajdzie się gdzieś w drugiej dziesiątce: nie ma tak zachwycających miejsc jak gdzieś w [[Grenada (Hiszpania)|Granadzie]] czy [[Sewilla|Sewilli]], ale są za to ciekawe zabytki na każdy gust, połączone z łagodnym klimatem, przyjemnym śródziemnomorskim krajobrazem i wspaniałymi widokami na morze.

=== Orientacja ===
Stare Miasto Tarragony (''Part Alta'') leży na wzgórzu, które stromo opada ku morzu na wschodzie i łagodnie opada ku brzegowi na południu. Na tym zboczu leży Nowe Miasto (''Eixample'') z zabudową pochodzącą sprzed ostatnich 150 lat oraz dworcem kolejowym. ''Rambla Nova'' oddziela starą i nową część miasta. Niektóre rzymskie zabytki znajdują się w samym centrum miasta, inne zaś w jego okolicach, niekiedy dość daleko.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Port lotniczy Reus znajduje się 7 km od Tarragony. Obsługuje głównie tanie linie lotnicze i sezonowe loty czarterowe. 

Między lotniskiem a centrum miasta kursuje autobus. Kursy oferuje przewoźnik [http://www.igualadina.com/index.php?idioma=eng Hispano Igualadina].

Przed terminalem przylotów znajduje się postój taksówek. Koszt transportu taksówką do centrum Tarragony wynosi 33 €.

=== Koleją ===
Tarragona jest ważnym węzłem kolejowym. Obsługuje połączenia podmiejskie do [[Reus]], regionalne do [[Barcelona|Barcelony]], [[Lleida]], [[Saragossa|Saragossy]] i [[Walencja|Walencji]]. z Połączeń dalekobieżnych można wyróżnić te do Barcelony, [[Murcja|Murcji]], [[Sewilla|Sewilli]] i [[Alicante]].

=== Samochodem ===
Tarragona leży przy Autostradzie Śródziemnomorskiej [[Barcelona]]-[[Walencja]]-[[Malaga]].

== Język ==

== Komunikacja ==
W Tarragonie funkcjonuje komunikacja publiczna. Bilet jednorazowy to koszt wydatku 1,5 €.

== Warto zobaczyć ==
Tarragona słynie przede wszystkim z zabytków okresu rzymskiego. Rozległy kompleks archeologiczny Passeig Arqueològic jest główną atrakcją turystyczną miasta. Zebrane tu zabytki z czasów rzymskich stały się przyczyną wpisania Tarragony w 2000 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Do naszych czasów dotrwały m.in. resztki starożytnych murów miejskich (także tych budowanych jeszcze przez Iberów), teatru, amfiteatru, dwóch forów rzymskich (prowincji i miejskiego), a także cyrku, na którym począwszy od I wieku p.n.e. urządzano wyścigi rydwanów, oraz rozległej nekropoli z okresu między III a VI w. n.e. (w miejscowym muzeum podziwiać można m.in. sarkofagi, mozaiki i amfory znalezione w grobowcach).

== Najbliższe okolice ==
* [[Reus]]
* [[Tortosa]]-
* [[Sitges]]
* [[Poblet]]

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Astari hotel 3-gwiazdkowy 
* Hotel SB Ciutat de Tarragona hotel 4-gwiazdkowy 
* Plaça De La Font hotel 1-gwiazdkowy
* Alexandra Aparthotel BenstarHotelGroup hotel 3-gwiazdkowy 

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
'''[https://www.tarragonaturisme.cat/ca Tarragona Turisme]''' to biuro informacji turystycznej znajdujące się naprzeciwko katedry przy Carrer Major 37. Czynne od poniedziałku do soboty w godzinach 10:00-14:00, 15:00-18:00 i w niedziele w godzinach 10:00-14:00.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Tarragona (prowincja)}}

[[Kategoria:Katalonia‎]]</text>
      <sha1>0fqz41hqxbt8omqku5u32p90npi99hn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157458</id>
      <parentid>157457</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>157458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10097" sha1="s0hbxe9eoe3p9ygm3ksv1drmmlqrh34" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tarragona
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = E5320-Vista-de-Tarragona.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coat_of_Arms_of_Tarragona_City.svg
 |mapa             = Localització de Tarragona.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] [[Hiszpania]]
 |region           = [[Plik:Flag of Catalonia.svg|20px]] [[Katalonia]]
 |powierzchnia     = 63
 |wysokość         = 68
 |ludność          = 143 600
 |prefiks          = +34 977 
 |kod pocztowy     = 43001–43008, 43100
 |www              = https://www.tarragona.cat/
}}
'''Tarragona''' to miasto na północno-wschodnim wybrzeżu [[Hiszpania|Hiszpanii]], stolica [[Tarragona (prowincja)|prowincji Tarragona]], liczące w 2025 roku 143 000 mieszkańców. Leży 100 km na zachód od [[Barcelona|Barcelony]] i ma plażę, ale jego szczególną atrakcją są rzymskie ruiny wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
Tarragona położona jest nad brzegiem Morza Balearskiego, 90 km na zachód od [[Barcelona|Barcelony]]. Chociaż w tym miejscu mieszkali starożytni Iberowie, miasto zostało oficjalnie założone przez Rzymian w 218 roku p.n.e. jako '''Tarrakon'''. Wkrótce staje się jednym z ośrodków prowincji ''Hispania Citerior'', a pod koniec I wieku p.n.e. - stolica prowincji ''Hispania Tarraconensis'', która zajmowała dwie trzecie Półwyspu Iberyjskiego. Zabytków z czasów rzymskich w Hiszpanii nie brakuje, jednak najwięcej z nich posiada Tarragona, co zapewniło miastu miejsce na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO]].

Wraz z upadkiem Cesarstwa Rzymskiego Tarrakon również podupadło. Położenie na pograniczu ziem arabskich i chrześcijańskich sprawiło, że miasto było miejscem licznych wojen; od VIII do początków XII wieku należał do kalifatu Kordoby, następnie do separatystycznego emiratu z siedzibą w [[Saragossa|Saragossie]], choć nie zobaczysz tu nic mauretańskiego: w tutejszej architekturze antyk natychmiast został zastąpiony przez „rozwinięte” europejskie średniowiecze. Najstarszą budowlą z tamtych czasów, która do nas dotarła, jest katedra, którą zaczęto budować w XII wieku, wkrótce po przejściu miasta do Księstwa [[Katalonia|Katalonii]]. Od tego czasu Tarragona pozostaje taka w [[Katalonia|Katalonii]], będąc ośrodkiem miejskim „drugiego poziomu”, czyli stolicą jednej z czterech katalońskich prowincji (pozostałe trzy to [[Barcelona (prowincja)|Barcelona]], [[​​Girona (prowincja)|​​Girona]] i [[Lleida (prowincja)|Lleida]]). Bliskość [[Barcelona|Barcelony]] dodała miastu kolejny aspekt, modernistyczną architekturę pierwszej połowy XX wieku i chociaż nie ma tu żadnych kultowych budynków autorstwa Gaudiego, sam wielki architekt urodził się w pobliskim [[Reus]]. W Tarragonie znajduje się rafineria ropy naftowej, do której surowce dostarczane są przez port towarowy, jeden z dziesięciu największych w [[Hiszpania|Hiszpanii]].

Położona w kurorcie katalońskiego wybrzeża, Tarragona nie cierpi na brak turystów, w tym zagranicznych, choć tutaj, o dziwo, nie ma szczekaczy, wszechobecnych pamiątek i innych atrybutów przemysłu turystyki masowej, a zimą w zwiedzaniu będą towarzyszyć miejscowi uczniowie. Możesz zorientować się w Tarragonie w pół dnia; na szczegółowe zapoznanie się z licznymi rzymskimi zabytkami potrzebny będzie cały dzień, obejmując wycieczkę po okolicy. Miasto może być wygodnym przystankiem w drodze z [[Barcelona|Barcelony]] do [[Saragossa|Saragossy]] czy [[Walencja|Walencji]], pełni także funkcję centrum wybrzeża [[Costa Dorada]], gdzie znajduje się wiele kurortów i towarzyszących im rozrywek; Główny hiszpański Disneyland znajduje się niedaleko Tarragony. W rankingu hiszpańskich miast Tarragona znajdzie się gdzieś w drugiej dziesiątce: nie ma tak zachwycających miejsc jak gdzieś w [[Grenada (Hiszpania)|Granadzie]] czy [[Sewilla|Sewilli]], ale są za to ciekawe zabytki na każdy gust, połączone z łagodnym klimatem, przyjemnym śródziemnomorskim krajobrazem i wspaniałymi widokami na morze.

=== Orientacja ===
Stare Miasto Tarragony (''Part Alta'') leży na wzgórzu, które stromo opada ku morzu na wschodzie i łagodnie opada ku brzegowi na południu. Na tym zboczu leży Nowe Miasto (''Eixample'') z zabudową pochodzącą sprzed ostatnich 150 lat oraz dworcem kolejowym. ''Rambla Nova'' oddziela starą i nową część miasta. Niektóre rzymskie zabytki znajdują się w samym centrum miasta, inne zaś w jego okolicach, niekiedy dość daleko.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Reus|41.1475|1.167222|typ=transport}}'''Lotnisko Reus''' ({{IATA|REU}}) znajduje się 9 km na północny zachód od Tarragony. Autobus kursuje do dworca autobusowego w Tarragonie 3-5 razy dziennie, w przeciwnym razie należy udać się do [[Reus]], gdzie co godzinę odjeżdża pociąg.

{{Znacznik|Port lotniczy Barcelona|41.296944|2.078333|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Barcelona|Port lotniczy Barcelona El Prat]]''' ({{IATA|BCN}}), 90 km na północny wschód, oferuje znacznie szerszy wybór lotów krajowych i międzynarodowych. Autobus Plana kursuje do Tarragony co dwie godziny, jadąc 80 minut z Terminalu 2 i 65 minut z Terminalu 1 przez centrum [[Barcelona|Barcelony]]. W przeciwnym razie należy przesiąść się w centrum miasta na pociąg regionalny.

=== Koleją ===
[[Plik:Tarragona - panoramio (9).jpg|thumb|upright=1.35|Dworzec Tarragona – między miastem a portem]]
Ze {{Znacznik|Stacja Tarragona|41.1115 |1.2532 |typ=transport}}'''stacji Tarragona''' co 30 minut kursują pociągi regionalne z [[Barcelona|Barcelony]] Estació de França, Passeig de Gràcia i Sants, podróż trwa 1 godzinę 15 minut. Pociągi alternatywne kursują dalej do [[Reus]], a następnie rozchodzą się w kierunku [[Salou]], [[Caspe]], [[Tortosa]] i [[Lleida]].

Pociągi podmiejskie Barcelona Cercanías nie dojeżdżają tak daleko.

{{Znacznik|Stacja Camp de Tarragona|41.192181|1.274064|typ=transport}}'''Stacja Camp de Tarragona''' 9 km na północ od miasta znajduje się na trasie kolei dużych prędkości. Pociągi z [[Barcelona|Barcelony]] Sants kursują tu co godzinę lub dwie w drodze do [[Madryt]]u Atocha, a podróż trwa 3 godziny i 15 minut przez [[Lleida|Lleidę]], [[Saragossa|Saragossę]], [[Catalayud]] i [[Guadalajara (Hiszpania)|Guadalajarę]]. Jeden dziennie kursuje bezpośrednio do [[Walencja|Walencji]] i [[Alicante]]. Niektóre z nich odjeżdżają z [[Figueres]] przez [[Girona|Gironę]], a jeden dziennie z [[Marsylia|Marsylii]] przez [[Awinion]]. Do [[Barcelona|Barcelony]] i wszystkich miejscowości położonych dalej na północ łatwiej jest przesiąść się na pociąg regionalny na stacji Barcelona Sants. Podróż autobusem między stacją Camp de Tarragona a centrum trwa 20 minut.

=== Samochodem ===
Tarragona leży na [[Plik:ESP_AP-7.svg|35px]], nadmorskiej autostradzie ''Autopista de la Mediterrània'', z [[Barcelona|Barceloną]] 100 km na północny wschód i [[Walencja|Walencją]] 250 km na południe.

[[Plik:ESP_A-27.svg|35px]] biegnie w głąb lądu, aby dołączyć do [[Plik:ESP_AP-2.svg|30px]] w kierunku [[Lleida|Lleidy]] i [[Saragossa|Saragossy]].

=== Autobusem ===
Autobusy [https://www.alsa.com/en Alsa] z [[Barcelona|Barcelony]] kursują pięć razy dziennie, podróż trwa 1 godzinę i 15 minut.

{{Znacznik|Centralny dworzec autobusowy|41.1185 |1.2446 |typ=transport}}'''Centralny dworzec autobusowy''' znajduje się przy Plaça de la Imperial Tàrraco, na rogu Pere Martell i Av de Roma. Jest nowoczesny, ale pozbawiony tablic peronowych i innych informacji.

=== Statkiem ===
[[Plik:Antic Far del Moll d'Aragó del Port de Tarragona.jpg|thumb|upright=1.35|Stara latarnia morska w porcie towarowym]]
Tarragona nie posiada portu pasażerskiego, ale wiele rejsów po Morzu Śródziemnym zatrzymuje się właśnie tutaj. Regularne promy na [[Baleary]] odpływają z [[Barcelona|Barcelony]].

{{Znacznik|Port|41.1096 |1.2482 |typ=transport}}'''[https://www.porttarragona.cat/en/services-business/business/traffics/cruise-ships Port]''' (''Puerto de Tarragona'') Passeig del Moll de Costa 7. Pasażerowie są odbierani z małego parkingu (o podanych współrzędnych), skąd autobus dowozi ich na molo.

== Język ==

== Komunikacja ==
W Tarragonie funkcjonuje komunikacja publiczna. Bilet jednorazowy to koszt wydatku 1,5 €.

== Warto zobaczyć ==
Tarragona słynie przede wszystkim z zabytków okresu rzymskiego. Rozległy kompleks archeologiczny Passeig Arqueològic jest główną atrakcją turystyczną miasta. Zebrane tu zabytki z czasów rzymskich stały się przyczyną wpisania Tarragony w 2000 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Do naszych czasów dotrwały m.in. resztki starożytnych murów miejskich (także tych budowanych jeszcze przez Iberów), teatru, amfiteatru, dwóch forów rzymskich (prowincji i miejskiego), a także cyrku, na którym począwszy od I wieku p.n.e. urządzano wyścigi rydwanów, oraz rozległej nekropoli z okresu między III a VI w. n.e. (w miejscowym muzeum podziwiać można m.in. sarkofagi, mozaiki i amfory znalezione w grobowcach).

== Najbliższe okolice ==
* [[Reus]]
* [[Tortosa]]-
* [[Sitges]]
* [[Poblet]]

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Astari hotel 3-gwiazdkowy 
* Hotel SB Ciutat de Tarragona hotel 4-gwiazdkowy 
* Plaça De La Font hotel 1-gwiazdkowy
* Alexandra Aparthotel BenstarHotelGroup hotel 3-gwiazdkowy 

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
'''[https://www.tarragonaturisme.cat/ca Tarragona Turisme]''' to biuro informacji turystycznej znajdujące się naprzeciwko katedry przy Carrer Major 37. Czynne od poniedziałku do soboty w godzinach 10:00-14:00, 15:00-18:00 i w niedziele w godzinach 10:00-14:00.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Tarragona (prowincja)}}

[[Kategoria:Katalonia‎]]</text>
      <sha1>s0hbxe9eoe3p9ygm3ksv1drmmlqrh34</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157459</id>
      <parentid>157458</parentid>
      <timestamp>2026-06-25T10:55:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>157459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10623" sha1="r4053pp4vacmvfdkyjzpe7jhe8vl6z9" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tarragona
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = E5320-Vista-de-Tarragona.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coat_of_Arms_of_Tarragona_City.svg
 |mapa             = Localització de Tarragona.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] [[Hiszpania]]
 |region           = [[Plik:Flag of Catalonia.svg|20px]] [[Katalonia]]
 |powierzchnia     = 63
 |wysokość         = 68
 |ludność          = 143 600
 |prefiks          = +34 977 
 |kod pocztowy     = 43001–43008, 43100
 |www              = https://www.tarragona.cat/
}}
'''Tarragona''' to miasto na północno-wschodnim wybrzeżu [[Hiszpania|Hiszpanii]], stolica [[Tarragona (prowincja)|prowincji Tarragona]], liczące w 2025 roku 143 000 mieszkańców. Leży 100 km na zachód od [[Barcelona|Barcelony]] i ma plażę, ale jego szczególną atrakcją są rzymskie ruiny wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
Tarragona położona jest nad brzegiem Morza Balearskiego, 90 km na zachód od [[Barcelona|Barcelony]]. Chociaż w tym miejscu mieszkali starożytni Iberowie, miasto zostało oficjalnie założone przez Rzymian w 218 roku p.n.e. jako '''Tarrakon'''. Wkrótce staje się jednym z ośrodków prowincji ''Hispania Citerior'', a pod koniec I wieku p.n.e. - stolica prowincji ''Hispania Tarraconensis'', która zajmowała dwie trzecie Półwyspu Iberyjskiego. Zabytków z czasów rzymskich w Hiszpanii nie brakuje, jednak najwięcej z nich posiada Tarragona, co zapewniło miastu miejsce na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO]].

Wraz z upadkiem Cesarstwa Rzymskiego Tarrakon również podupadło. Położenie na pograniczu ziem arabskich i chrześcijańskich sprawiło, że miasto było miejscem licznych wojen; od VIII do początków XII wieku należał do kalifatu Kordoby, następnie do separatystycznego emiratu z siedzibą w [[Saragossa|Saragossie]], choć nie zobaczysz tu nic mauretańskiego: w tutejszej architekturze antyk natychmiast został zastąpiony przez „rozwinięte” europejskie średniowiecze. Najstarszą budowlą z tamtych czasów, która do nas dotarła, jest katedra, którą zaczęto budować w XII wieku, wkrótce po przejściu miasta do Księstwa [[Katalonia|Katalonii]]. Od tego czasu Tarragona pozostaje taka w [[Katalonia|Katalonii]], będąc ośrodkiem miejskim „drugiego poziomu”, czyli stolicą jednej z czterech katalońskich prowincji (pozostałe trzy to [[Barcelona (prowincja)|Barcelona]], [[​​Girona (prowincja)|​​Girona]] i [[Lleida (prowincja)|Lleida]]). Bliskość [[Barcelona|Barcelony]] dodała miastu kolejny aspekt, modernistyczną architekturę pierwszej połowy XX wieku i chociaż nie ma tu żadnych kultowych budynków autorstwa Gaudiego, sam wielki architekt urodził się w pobliskim [[Reus]]. W Tarragonie znajduje się rafineria ropy naftowej, do której surowce dostarczane są przez port towarowy, jeden z dziesięciu największych w [[Hiszpania|Hiszpanii]].

Położona w kurorcie katalońskiego wybrzeża, Tarragona nie cierpi na brak turystów, w tym zagranicznych, choć tutaj, o dziwo, nie ma szczekaczy, wszechobecnych pamiątek i innych atrybutów przemysłu turystyki masowej, a zimą w zwiedzaniu będą towarzyszyć miejscowi uczniowie. Możesz zorientować się w Tarragonie w pół dnia; na szczegółowe zapoznanie się z licznymi rzymskimi zabytkami potrzebny będzie cały dzień, obejmując wycieczkę po okolicy. Miasto może być wygodnym przystankiem w drodze z [[Barcelona|Barcelony]] do [[Saragossa|Saragossy]] czy [[Walencja|Walencji]], pełni także funkcję centrum wybrzeża [[Costa Dorada]], gdzie znajduje się wiele kurortów i towarzyszących im rozrywek; Główny hiszpański Disneyland znajduje się niedaleko Tarragony. W rankingu hiszpańskich miast Tarragona znajdzie się gdzieś w drugiej dziesiątce: nie ma tak zachwycających miejsc jak gdzieś w [[Grenada (Hiszpania)|Granadzie]] czy [[Sewilla|Sewilli]], ale są za to ciekawe zabytki na każdy gust, połączone z łagodnym klimatem, przyjemnym śródziemnomorskim krajobrazem i wspaniałymi widokami na morze.

=== Orientacja ===
Stare Miasto Tarragony (''Part Alta'') leży na wzgórzu, które stromo opada ku morzu na wschodzie i łagodnie opada ku brzegowi na południu. Na tym zboczu leży Nowe Miasto (''Eixample'') z zabudową pochodzącą sprzed ostatnich 150 lat oraz dworcem kolejowym. ''Rambla Nova'' oddziela starą i nową część miasta. Niektóre rzymskie zabytki znajdują się w samym centrum miasta, inne zaś w jego okolicach, niekiedy dość daleko.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Reus|41.1475|1.167222|typ=transport}}'''Lotnisko Reus''' ({{IATA|REU}}) znajduje się 9 km na północny zachód od Tarragony. Autobus kursuje do dworca autobusowego w Tarragonie 3-5 razy dziennie, w przeciwnym razie należy udać się do [[Reus]], gdzie co godzinę odjeżdża pociąg.

{{Znacznik|Port lotniczy Barcelona|41.296944|2.078333|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Barcelona|Port lotniczy Barcelona El Prat]]''' ({{IATA|BCN}}), 90 km na północny wschód, oferuje znacznie szerszy wybór lotów krajowych i międzynarodowych. Autobus Plana kursuje do Tarragony co dwie godziny, jadąc 80 minut z Terminalu 2 i 65 minut z Terminalu 1 przez centrum [[Barcelona|Barcelony]]. W przeciwnym razie należy przesiąść się w centrum miasta na pociąg regionalny.

=== Koleją ===
[[Plik:Tarragona - panoramio (9).jpg|thumb|upright=1.35|Dworzec Tarragona – między miastem a portem]]
Ze {{Znacznik|Stacja Tarragona|41.1115 |1.2532 |typ=transport}}'''stacji Tarragona''' co 30 minut kursują pociągi regionalne z [[Barcelona|Barcelony]] Estació de França, Passeig de Gràcia i Sants, podróż trwa 1 godzinę 15 minut. Pociągi alternatywne kursują dalej do [[Reus]], a następnie rozchodzą się w kierunku [[Salou]], [[Caspe]], [[Tortosa]] i [[Lleida]].

Pociągi podmiejskie Barcelona Cercanías nie dojeżdżają tak daleko.

{{Znacznik|Stacja Camp de Tarragona|41.192181|1.274064|typ=transport}}'''Stacja Camp de Tarragona''' 9 km na północ od miasta znajduje się na trasie kolei dużych prędkości. Pociągi z [[Barcelona|Barcelony]] Sants kursują tu co godzinę lub dwie w drodze do [[Madryt]]u Atocha, a podróż trwa 3 godziny i 15 minut przez [[Lleida|Lleidę]], [[Saragossa|Saragossę]], [[Catalayud]] i [[Guadalajara (Hiszpania)|Guadalajarę]]. Jeden dziennie kursuje bezpośrednio do [[Walencja|Walencji]] i [[Alicante]]. Niektóre z nich odjeżdżają z [[Figueres]] przez [[Girona|Gironę]], a jeden dziennie z [[Marsylia|Marsylii]] przez [[Awinion]]. Do [[Barcelona|Barcelony]] i wszystkich miejscowości położonych dalej na północ łatwiej jest przesiąść się na pociąg regionalny na stacji Barcelona Sants. Podróż autobusem między stacją Camp de Tarragona a centrum trwa 20 minut.

=== Samochodem ===
Tarragona leży na [[Plik:ESP_AP-7.svg|35px]], nadmorskiej autostradzie ''Autopista de la Mediterrània'', z [[Barcelona|Barceloną]] 100 km na północny wschód i [[Walencja|Walencją]] 250 km na południe.

[[Plik:ESP_A-27.svg|35px]] biegnie w głąb lądu, aby dołączyć do [[Plik:ESP_AP-2.svg|30px]] w kierunku [[Lleida|Lleidy]] i [[Saragossa|Saragossy]].

=== Autobusem ===
Autobusy [https://www.alsa.com/en Alsa] z [[Barcelona|Barcelony]] kursują pięć razy dziennie, podróż trwa 1 godzinę i 15 minut.

{{Znacznik|Centralny dworzec autobusowy|41.1185 |1.2446 |typ=transport}}'''Centralny dworzec autobusowy''' znajduje się przy Plaça de la Imperial Tàrraco, na rogu Pere Martell i Av de Roma. Jest nowoczesny, ale pozbawiony tablic peronowych i innych informacji.

=== Statkiem ===
[[Plik:Antic Far del Moll d'Aragó del Port de Tarragona.jpg|thumb|upright=1.35|Stara latarnia morska w porcie towarowym]]
Tarragona nie posiada portu pasażerskiego, ale wiele rejsów po Morzu Śródziemnym zatrzymuje się właśnie tutaj. Regularne promy na [[Baleary]] odpływają z [[Barcelona|Barcelony]].

{{Znacznik|Port|41.1096 |1.2482 |typ=transport}}'''[https://www.porttarragona.cat/en/services-business/business/traffics/cruise-ships Port]''' (''Puerto de Tarragona'') Passeig del Moll de Costa 7. Pasażerowie są odbierani z małego parkingu (o podanych współrzędnych), skąd autobus dowozi ich na molo.

== Język ==

== Komunikacja ==
{{mapa| 41.111 | 1.253 | wysokość=500 | szerokość=500 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Miasto jest zwarte, ale położone dość wysoko: centrum znajduje się 50-60 metrów nad poziomem morza. Jeśli znudzi Ci się chodzenie, możesz skorzystać z autobusu, który kursuje na około 15 liniach, z przerwami od 30 do 60 minut. Informacje o trasach są dostępne na stronie internetowej [http://emtanemambtu.cat/ lokalnego przewoźnika autobusowego]. Bilet jednorazowy kosztuje 1,60 euro (2023).

== Warto zobaczyć ==
Tarragona słynie przede wszystkim z zabytków okresu rzymskiego. Rozległy kompleks archeologiczny Passeig Arqueològic jest główną atrakcją turystyczną miasta. Zebrane tu zabytki z czasów rzymskich stały się przyczyną wpisania Tarragony w 2000 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Do naszych czasów dotrwały m.in. resztki starożytnych murów miejskich (także tych budowanych jeszcze przez Iberów), teatru, amfiteatru, dwóch forów rzymskich (prowincji i miejskiego), a także cyrku, na którym począwszy od I wieku p.n.e. urządzano wyścigi rydwanów, oraz rozległej nekropoli z okresu między III a VI w. n.e. (w miejscowym muzeum podziwiać można m.in. sarkofagi, mozaiki i amfory znalezione w grobowcach).

== Najbliższe okolice ==
* [[Reus]]
* [[Tortosa]]-
* [[Sitges]]
* [[Poblet]]

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Astari hotel 3-gwiazdkowy 
* Hotel SB Ciutat de Tarragona hotel 4-gwiazdkowy 
* Plaça De La Font hotel 1-gwiazdkowy
* Alexandra Aparthotel BenstarHotelGroup hotel 3-gwiazdkowy 

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
'''[https://www.tarragonaturisme.cat/ca Tarragona Turisme]''' to biuro informacji turystycznej znajdujące się naprzeciwko katedry przy Carrer Major 37. Czynne od poniedziałku do soboty w godzinach 10:00-14:00, 15:00-18:00 i w niedziele w godzinach 10:00-14:00.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Tarragona (prowincja)}}

[[Kategoria:Katalonia‎]]</text>
      <sha1>r4053pp4vacmvfdkyjzpe7jhe8vl6z9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kraj środkowoczeski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7100</id>
    <revision>
      <id>157432</id>
      <parentid>141121</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1417" sha1="fl8jktwjz45iggbergk0pgk0h7mwzm7" xml:space="preserve">{{Top-banner|}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |grafika = Benešov, Bedrč, pohled k Petroupicím.jpg
 |flaga = Flag_of_Central_Bohemian_Region.svg
 |mapa = Stredocesky_kraj.svg
 |stolica = [[Praga]]
 |ustrój =
 |waluta = 
 |powierzchnia = 11 014
 |ludność = 1 150 000
 |język = czeski
 |religia =
 |napięcie prądu = 230
 |numer kierunkowy =
 |domena =
 |strefa czasowa =
}}
'''Kraj środkowoczeski''' – jeden z trzynastu krajów samorządowych i siedmiu okręgów terytorialnych w [[Czechy|Czechach]]. Jego stolicą jest [[Praga]], która sama do niego nie należy, stanowiąc miasto wydzielone. Powierzchnia kraju wynosi 11 014 km², zamieszkuje go 1 150 000 osób (gęstość zaludnienia wynosi 104 mieszkańców na 1 km²). Kraj ten liczy 12 powiatów i 1 146 miejscowości, w tym 73 miasta.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Historia ===

=== Polityka ===

=== Gospodarka ===

== Dojazd ==
=== Samochodem ===

=== Samolotem ===

=== Statkiem ===

== Miasta ==
* [[Benešov]]
* [[Beroun]]
* [[Kladno]]
* [[Kolín]]
* [[Kutná Hora]]
* [[Mielnik (Czechy)|Mielnik]]
* [[Mladá Boleslav]]
* [[Nymburk]]
* [[Przybram]]
* [[Rakovník]]
* [[Lysá nad Labem]]
* [[Podiebrady]]
* [[Český Brod]]

== Ciekawe miejsca ==

== Transport ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Noclegi ==

== Bezpieczeństwo ==
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

{{Jest w|Czechy}}

[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>fl8jktwjz45iggbergk0pgk0h7mwzm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ardabil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7659</id>
    <revision>
      <id>157423</id>
      <parentid>78898</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1259" sha1="5da5p1uf4aqrwu4wk4ktv5uurnzer8y" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje podstawowe miasto
|nazwa=Ardabil
|widok= Ardabil skyline 2019 4.jpg
|herb=
|mapa=
|region=[[Ardabil (ostan)|Ardabil]]
|powierzchnia=18
|prefiks=0451
|www=http://www.eardabil.ir/
}}
'''Ardabil''' – miasto w [[Iran|Azerbejdżanie Irańskim]], stolica ostanu o tej samej nazwie.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Znajduje się tu port lotniczy.

=== Koleją ===

=== Samochodem ===
Ardabil jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==
Najważniejszym zabytkiem miasta jest rodowe sanktuarium Safawidów. Kompleks został zbudowany wokół grobowca szejka Safiego ad-Dina (zm. 1324), przodka rodu Safawidów, i był rozbudowywany za panowania Tahmaspa I i Abbasa I Wielkiego. Ten ostatni władca podarował sanktuarium pokaźną kolekcję wyrobów z chińskiej porcelany, która jest przechowywana w tym miejscu do dziś. W 2010 kompleks został wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==

{{Jest w|Ardabil (ostan)}}

[[Kategoria:Iran]]</text>
      <sha1>5da5p1uf4aqrwu4wk4ktv5uurnzer8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kraj pardubicki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7764</id>
    <revision>
      <id>157433</id>
      <parentid>131685</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T13:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="lvs0a2ks00otezcubbf5zllmn23eaks" xml:space="preserve">{{Top-banner|Seč - 360° panorama náměstí.jpg}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |grafika = Kunětická_Hora_from_air_M1_-2.jpg
 |flaga = Flag_of_Pardubice_Region.svg
 |mapa = Pardubicky_kraj.svg
 |stolica = [[Pardubice]]
 |ustrój =
 |waluta = 
 |powierzchnia = 4519
 |ludność = 506 024
 |język = czeski
 |religia =
 |napięcie prądu = 230
 |numer kierunkowy =
 |domena =
 |strefa czasowa =
}}
'''Kraj pardubicki''' – jedna z czternastu jednostek podziału terytorialnego w [[Czechy|Czechach]], odpowiednik województwa. Leży we wschodniej części historycznych Czech oraz zachodnich Moraw. Północnym krańcem sięga granicy z [[Polska|Polską]] (Kotlina Kłodzka). Stolicą kraju są [[Pardubice]]. Jego obszar wschodzi w skład okręgu terytorialnego kraj wschodnioczeski.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Historia ===

=== Polityka ===

=== Gospodarka ===

== Dojazd ==
=== Samochodem ===

=== Samolotem ===

=== Statkiem ===

== Miasta ==
* [[Pardubice]]
* [[Chrudim]]
* [[Svitavy]]
* [[Uście nad Orlicą]]
* [[Česká Třebová]]
* [[Holice]]
* [[Vysoké Mýto]]

== Ciekawe miejsca ==

== Transport ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Noclegi ==

== Bezpieczeństwo ==
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

{{Jest w|Czechy}}

[[Kategoria:Czechy]]</text>
      <sha1>lvs0a2ks00otezcubbf5zllmn23eaks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bayreuth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7799</id>
    <revision>
      <id>157440</id>
      <parentid>153224</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T14:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69927" sha1="mlqexkkq3lgzjblefpn360i8jssgzn9" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Bayreuth
 |widok        = Bayreuth, Eremitage, Neues Schloss, großes Basin-010.jpg
 |herb         = Wappen_von_Bayreuth.svg
 |mapa         = Bavaria BA (town).svg
 |państwo      = [[Niemcy]]
 |region       = [[Bawaria]]
 |powierzchnia = 66,92
 |prefiks      = 09201, 09209, 0921
 |www          = http://www.bayreuth.de/
}}
[[Plik:Festspielhaus Bayreuth 2016.jpg|thumb|Teatr Festiwalowy Richarda Wagnera („Festspielhaus”) w Bayreuth]]
'''Bayreuth''' – miasto na prawach powiatu w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Bawaria]], siedziba rejencji Górna Frankonia, w regionie Oberfranken-Ost. Siedziba powiatu ziemskiego Bayreuth, chociaż miasto do niego nie należy. Jest stosunkowo ciche przez większość roku, do czasu, gdy Festiwal Ryszarda Wagnera organizuje się przez 30 dni każdego lata. Bayreuth oferuje bogactwo imponującej architektury barokowej i rokokowej, a także świeżo warzone frankońskie piwo w miejscowych ''Biergartens''. &lt;!-- bełkot: Chociaż miasto jest dość oswojone w porównaniu ze znacznie większymi miastami w Niemczech, obecność ponad 10 000 studentów na Uniwersytecie w Bayreuth oznacza, że nie jest trudno znaleźć aktywne życie nocne. --&gt;

== Charakterystyka ==
Bayreuth jest znane w Niemczech jako gospodarz corocznego '''Festiwalu Richarda Wagnera''' (''Festspiele'') od lipca do sierpnia. Pod tym względem większość branży turystycznej ewoluowała wokół życia i czasów Richarda Wagnera, a także margrabina  Wilhelmina, jednego z głównych współtwórców sztuki w Bayreuth. Przez większą część roku Bayreuth jest spokojne, nieco na uboczu głównych tras turystycznych. Jednak podczas ''Festspiele'' miasto wypełnia się po brzegi; Hotele są prawie niemożliwe do zarezerwowania, a czasami ruch w niektórych obszarach prawie się zatrzymuje.

=== Historia ===
Miasto Bayreuth pojawiło się po raz pierwszy w średniowieczu, z ulicznym targiem w centrum miasta. W swojej wczesnej historii Bayreuth było tylko małą wioską w rozległych gospodarstwach Hohenzollernów i cierpiało z powodu wielu plag i wojen. Miasto zostało doszczętnie zniszczone w czasie wojny husyckiej w 1430, poważne zarazy dotknęły nawet do 1602,a zniszczenia spowodowały pożary w 1605 i 1621 Margrabia Christian z Kulmbach przeniósł się tutaj w 1603, a po wojnie trzydziestoletniej miasto zaczęło się rozwijać jako ważniejsze miasto z bardziej wyrazistą architekturą barokową.

[[Plik:Bust of Wilhelmine of Bayreuth.jpg|thumb|upright|Popiersie margrabiny Wilhelminy]]
Kiedy margrabia Friedrich poślubił Wilhelminę, siostrę króla Prus Fryderyka II, Bayreuth zaczął rozwijać swój obecny wygląd. Margrabina Wilhelmina była aktywną miłośniczką sztuki i architektury. Zleciła słynnym włoskim architektom zaprojektowanie Opery Margrabiów (wpisanej na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO), największej w Niemczech od ponad wieku. Do dziś stoi jako jedna z najbardziej ozdobnych barokowych oper na świecie. Ponadto Wilhelmine rozbudowała letnią rezydencję margrabiego i ogrody oraz zlecił imponujący architektonicznie Nowy Pałac. Za panowania Friedricha i Wilhelmine w Bayreuth kwitła sztuka.

W 1872 roku wspaniała opera przyciągnęła do Bayreuth nawet kompozytora Richarda Wagnera, który mieszkał tam odtąd aż do śmierci 11 lat później. Jak na ironię, dzieła Wagnera nigdy nie były grane w tej operze. Zamiast tego na „zielonym wzgórzu” nad miastem wybudowano Festspielhaus, nową operę, ufundowaną przez króla Bawarskiego Ludwika II. Od tego czasu miasto pozostaje w integralnym związku z Richardem Wagnerem. Festiwal Ryszarda Wagnera rozpoczął się w 1876 roku dla upamiętnienia i wykonania dzieł słynnego kompozytora. W czasach nazizmu Hitler uważał Bayreuth za jeden z najważniejszych ośrodków kulturalnych w Niemczech i jako taki został zbombardowany podczas II wojny światowej, choć znacznie mniej niż na przykład Norymberga. W ciągu ostatniego półwiecza Bayreuth odbudował, kontynuował Festiwal Richarda Wagnera i spokojnie się rozwijał, głównie wokół uniwersytetu, który został założony w 1975 roku.

=== Orientacja ===
Miasto Bayreuth (''Kreisfreie Stadt Bayreuth'') leży jako enklawa w znacznie większym powiecie ziemskim Bayreuth (''Landkreis Bayreuth''). Znajdują się na tym samym poziomie hierarchii administracyjnej i są zarządzane niezależnie. Wiejski Landkreis zawiera wiele małych miasteczek i wiosek, które warto odwiedzić. Obejmuje części [[Szwajcaria Frankońska|Szwajcarii Frankońskiej]] na południowym zachodzie i [[Fichtelgebirge]] na północnym wschodzie, z miastem pomiędzy nimi. Historyczne centrum miasta leży na południe od Czerwonego Menu (''Roter Main''), małej rzeki, która ostatecznie wpłynie do Renu.

=== Klimat ===
Zima jest zwykle pochmurna i mokra, a temperatury nie odbiegają zbytnio od zera. Wiosna może być stosunkowo chłodna, ale pogoda powoli staje się przyjemniejsza i witają ją liczne jarmarki i festiwale uliczne (zobacz Wydarzenia). Lato jest również przyjemne, przerywane czasami upalnymi dniami. W cieplejszych porach roku w brukowanym centrum miasta obfitują kawiarnie na świeżym powietrzu i Biergarten.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko z regularnymi usługami handlowymi znajduje się w Norymberdze ({{IATA|NUE}}). Jednak wiele lotów międzynarodowych przylatuje do Niemiec przez lotnisko we Frankfurcie ({{IATA|FRA}}) lub lotnisko w Monachium ({{IATA|MUC}}).

* {{Znacznik|Lotnisko Bayreuth|49.984428 |11.638569 |typ=transport}}'''[https://www.bayreuth.de/rathaus-buergerservice/verkehr-oepnv/flugplatz/ Lotnisko Bayreuth]''' ({{IATA|BYU}}), na północny wschód od miasta. Lotnisko Bayreuth jest wykorzystywane głównie do uprawiania sportów lotniczych, lotów biznesowych i innych form lotnictwa ogólnego. Regularne godziny otwarcia to codziennie od 06:30 do 18:00 latem, z krótszymi godzinami zimą (w innym przypadku PPR). Oferuje asfaltową drogę startową o wymiarach 1034 x 30 m oraz wyposażenie do podejść zgodnie z przepisami wykonywania lotów według wskazań przyrządów. Usługi celne i imigracyjne są dostępne tylko na wcześniejsze (48 godzin) żądanie.

=== Koleją ===
[[Plik:Bayreuth hauptbahnhof.jpg|thumb|Hauptbahnhof (główny dworzec kolejowy)]]
* {{Znacznik|Bayreuth Hauptbahnhof|49.949574|11.579454|typ=transport}}'''Bayreuth Hauptbahnhof''' (''główny dworzec kolejowy'') (''około 1 km na północ od centrum miasta, łatwo dostępny pieszo''). Kilka autobusów kursuje również z dworca kolejowego do głównego dworca autobusowego (ZOH) w centrum miasta (linie 301, 302, 303, 305 i 309).

Chociaż w Bayreuth nie zatrzymują się żadne pociągi dalekobieżne, częste pociągi regionalne łączą Bayreuth z innymi regionami [[Frankonia|Frankonii]] i Północnej [[Bawaria|Bawarii]]. Bayreuth jest częścią sieci VGN i w tym regionie całodniowe bilety autobusowe i kolejowe obejmujące duże obszary są stosunkowo niedrogie. Aby dostać się do iz Norymbergi, musiałbyś zapłacić tylko 18 € za grupę do 2 osób dorosłych i 4 dzieci (poniżej 18 lat). Bilet Bayern jest również tanią opcją dla grup do pięciu osób (bez ograniczeń wiekowych), zaczynając od 23 euro za jedną osobę i 3 euro za każdą dodatkową. Regularne usługi są dostępne siedem dni w tygodniu do i z:

* [[Norymberga]] - pociągi Regional-Express (RE) raz na godzinę (66 minut jazdy). Często pociągi te rozdzielają się na trasie, więc upewnij się, że wsiadasz do właściwego segmentu pociągu.
* [[Drezno]] - przesiadka w [[Hof]] (zwykle ten sam peron, pociąg, do którego się przesiadasz, jedzie do Norymbergi)
* [[Bamberg]] - Bezpośrednie pociągi RE co dwie godziny (czas przejazdu 1,5 godziny), w przeciwnym razie konieczna jest przesiadka w [[Lichtenfels]]. Należy pamiętać, że część tego połączenia (między Burgkunststadt i Ramsenthal) nie jest częścią sieci VGN, więc ich bilety dzienne nie są ważne na tym odcinku. Będziesz musiał albo kupić oddzielny bilet na ten odcinek, otrzymać normalny bilet na jedną podróż Bamberg – Bayreuth lub po prostu skorzystać z biletu Bayern.

=== Pieszo ===
[[Plik:ZOH Bayreuth.jpg|thumb|Centralny dworzec autobusowy (ZOH) to miejsce, w którym spotykają się wszystkie lokalne linie autobusowe]]
Przez Bayreuth przebiega kilka szlaków turystycznych. Niektóre z nich są poświęcone specjalnemu tematowi (np. Jean Paul, lokalny autor lub szlak piwny).

=== Samochodem ===
Bayreuth jest dobrze połączony z niemiecką siecią autostrad. Wzdłuż autostrady A 9, która łączy [[Monachium]] na południu z [[Berlin]]em na północy, Bayreuth leży około 70 km na północ od [[Norymberga|Norymbergi]] i 40 km na południe od [[Hof]]. Północny zjazd ''Bayreuth-Nord'' (nr 41) może być nieco zagmatwany, zwłaszcza gdy przyjeżdżasz z północy, a jeśli nie będziesz ostrożny, możesz skończyć w dzielnicy przemysłowej, zamiast jechać na południe w kierunku centrum miasta. To labirynt jednokierunkowych ulic, ale na szczęście nie jest zbyt duży. Zachowaj spokój i podążaj za znakami prowadzącymi do ''Stadtmitte'' lub ''Rotmain Center'' (to naprawdę nie ma znaczenia), a wkrótce wrócisz na właściwy tor. Dużo łatwiej jest pokonać południowe wyjście ''Bayreuth Süd'' (nr 42).

Jadąc z zachodu, A 70 spotyka się z A 9 kilka kilometrów na północ od miasta. W większości przypadków będziesz chciał zjechać zjazdem nr 24 (Kulmbach/Neudrossenfeld), a następnie jechać drogą B 85 w kierunku Bayreuth.

=== Autobusem ===
Kilka firm obsługuje krajowe połączenia międzymiastowe do i z Bayreuth. Należy pamiętać, że autobusy Intercity nie zatrzymują się na głównym dworcu autobusowym (ZOH). Większość z nich zatrzymuje się na przystanku autobusowym {{Znacznik|Goethestraße|49.95116|11.57803|typ=transport}}'''Goethestraße''', skąd można dojechać do kilku autobusów regionalnych. Lokalne autobusy jednak nie zatrzymują się na tym przystanku, więc w większości przypadków będziesz musiał przejść się po bloku w kierunku głównego dworca kolejowego (Hbf), gdzie będziesz mieć dostęp do kilku linii autobusowych miejskich, a także wielu taksówek. Niektóre autobusy międzymiastowe zatrzymują się również na Uniwersytecie (przystanek Mensa), który jest połączony z centrum miasta lokalnymi liniami autobusowymi 304, 306 i 316. Niektóre trasy mają również przystanki na pobliskich parkingach przy autostradzie, skąd można zorganizować odbiór.

Jeśli podróżujesz w grupie, a miejsce docelowe lub miejsce wyjazdu znajduje się na terenie ''Bundesland'' Bawarii, zakup „Bayern-Ticket” może okazać się tańszy niż autobus.

== Komunikacja ==
{{Mapframe|49.94347|11.57579|zoom=13}}
=== Pieszo ===
Bayreuth to miasto, w którym można spacerować, ponieważ teren jest płaski, a odległości niewielkie. Do większości atrakcji turystycznych można łatwo dotrzeć pieszo w obrębie miasta. Wyjątkami są Festspielhaus, Eremitage i Fantaisie - z których wszystkie są łatwo dostępne autobusem lub rowerem. Większość rozległych stref dla pieszych w centrum miasta wokół Maximilianstraße jest wyłożona płaskimi naturalnymi kostkami brukowymi lub dużymi kostkami brukowymi, które zapewniają dość wygodne spacery w porównaniu do średniowiecznego bruku, który można znaleźć gdzie indziej. Chyba że na rynku odbywa się jakieś naprawdę popularne wydarzenie, nawet w najbardziej ruchliwe letnie dni ulice nigdy tak naprawdę nie są przepełnione. Należy pamiętać, że jazda na rowerze jest dozwolona praktycznie wszędzie w strefach dla pieszych, a mieszkańcy bardzo z tego korzystają.

=== Autobusem ===
Sieć autobusowa wokół Bayreuth zapewnia rozległy zasięg w mieście i okolicach, a większość autobusów kursuje co 20 minut. {{Znacznik|Centralny przystanek autobusowy|49.946118|11.573912|typ=transport}}'''centralny przystanek autobusowy''' (nazwany '''ZOH''' od ''Zentrale Omnibus Haltestelle'', a nie ZOB, jak w większości innych miejsc w Niemczech) znajduje się jedną przecznicę na północ od Maximilianstraße w pobliżu ratusza (''Rathaus''). Ponieważ Bayreuth jest członkiem związku taryfowego VGN, harmonogramy i stawki są dostępne na ich [https://www.vgn.de/en/ stronie internetowej]. Mapy autobusów i rozkłady jazdy są również dostępne na stronie internetowej [https://www.stadtwerke-bayreuth.de/bus-parken/buslinien-karten/ Stadtwerke Bayreuth]. Dostępne są karnety dzienne (''Tageskarte''). Wieczorem iw weekendy niektóre trasy są obsługiwane tylko na zamówienie. Połączenia są wtedy oznaczone jako Alt (dla ''Anruf-Linien-Taxi'') w rozkładzie jazdy i będziesz musiał zadzwonić pod numer ☏ +49 921 20208, aby zamówić autobus co najmniej 30 minut wcześniej.

=== Rowerem ===
Jazda na rowerze w Bayreuth jest łatwa i wygodna i prawdopodobnie jest najlepszym sposobem poruszania się po okolicy. Jazda na rowerze w strefach dla pieszych jest dozwolona praktycznie wszędzie, ale pamiętaj, że piesi mają pierwszeństwo. Poza miastem wiele malowniczych ścieżek rowerowych rozchodzi się promieniście z Bayreuth do okolic. Od maja do października rowery elektryczne można wypożyczyć w biurze informacji turystycznej za 20 € dziennie (plus 120 € kaucji, którą otrzymasz po zwróceniu roweru).

=== Samochodem ===
W porównaniu z większymi miastami Bayreuth jest stosunkowo łatwy do pokonania samochodem. Hohenzollernring, Wittelsbacherring i Cosima-Wagner-Straße razem tworzą centralny pierścień wokół najbardziej wewnętrznego centrum miasta. Wnętrze tego pierścienia jest w dużej części przeznaczone tylko dla pieszych i może być nieco trudne w nawigacji, więc omijanie tego obszaru nie jest złym pomysłem.

==== Parkingi ====
Znalezienie miejsca do zaparkowania pojazdu nie stanowi większego problemu, o ile jesteś gotów zapłacić. O ile Twoje miejsce zakwaterowania nie oferuje bezpłatnego parkingu, jeden z komercyjnych garaży jest prawdopodobnie najlepszym wyborem. Jest ich kilka w bliskiej odległości od centrum miasta - P7 i P8 wymagają nawet przejechania kilku metrów przez deptak. Te dwa są jednak na droższym końcu przedziału cenowego 0,80–2,00 €/godz. Parking {{Znacznik|P1|49.94598|11.58231|typ=transport}}'''P1''' w ''Oberfankenhalle'' i parking {{Znacznik|Rotmain Centre|49.94663|11.56935|typ=transport}}'''Rotmain Centre''' należą do najtańszych opcji. Przydrożne miejsca parkingowe w centrum miasta i wokół niego są zwykle ograniczone do maksymalnie dwóch godzin i wymagają albo kupienia biletu w jednym z automatów, albo skorzystania z aplikacji easy park na smartfony. W dalszych dzielnicach mieszkaniowych możesz znaleźć miejsce, które jest bezpłatne, ale pamiętaj, że często są one ograniczone do 2 godzin lub tylko dla mieszkańców. Nie daj się skusić, aby spróbować szczęścia na parkingach klientów w supermarketach i innych sklepach: większość z nich powierzyła innym firmom zarządzanie swoimi parkingami, a jeśli ich niewłaściwie użyjesz, zapłacą za to wysoką grzywnę.

Możliwy jest jednak bezpłatny parking, choć zazwyczaj jest nieco mniej wygodny. Przy Frankengutstraße w pobliżu publicznego basenu znajduje się duży {{Znacznik|bezpłatny parking|49.932526|11.586309|typ=transport}}'''bezpłatny parking'''. Jeśli przyjedziesz późnym popołudniem / wieczorem (lub Twój pobyt przypada na przerwy letnie / zimowe), prawie na pewno znajdziesz wolne miejsce parkingowe na terenie kampusu uniwersyteckiego. Kolejne {{Znacznik|bezpłatne miejsca parkingowe|49.944765|11.593228|typ=transport}}'''bezpłatne miejsca parkingowe''' znajdują się na rogu Friedrich-Ebert-Straße i Grünewaldstraße, a jeszcze więcej bezpłatnych miejsc parkingowych znajduje się po przeciwnej stronie rzeki. {{Znacznik|Parking przy Teatrze Festiwalowym|49.962338|11.578742|typ=transport}}'''Parking przy Teatrze Festiwalowym''' jest bezpłatny, przynajmniej poza sezonem festiwalowym.

==== Wynajem samochodów ====
Tylko trzy firmy oferują wynajem samochodów w Bayreuth: [https://www.avis.com/en/locations/de/bayreuth Avis] na ''Nürnbergerstraße'' na wschód od uniwersytetu, [https://www.europcar.com/en/stations/germany/bayreuth Europcar] na ''Albrecht-Dürer-Straße'' na północny wschód od centrum miasta i [https://www.sixt.com/car-rental/germany/bayreuth/#/ Sixt] na północy w pobliżu autostrady ''Bernecker Straße''. 

=== Taxi ===
Podobnie jak w większości niemieckich miast tej wielkości, taksówki w Bayreuth są drogie i rzadkie - nie trać czasu na zatrzymanie ich na ulicy. W mieście jest prawie 20 firm taksówkarskich, ale to, którą wybierzesz, nie ma znaczenia: wszystkie mają ten sam cennik (dostępny w języku [https://www.bayreuth-taxi.de/tarife-preise niemieckim tutaj]). Kilka firm współpracuje w Taxi Union Bayreuth ze wspólną infolinią telefoniczną 24/7 (☏ +49 921 22 333 i ☏ +49 921 24 088). W przeciwnym razie taksówkę można zwykle znaleźć na stacji kolejowej lub na {{Znacznik|Postój taksówek|49.94524|11.573612|typ=transport}}'''postoju taksówek''' na rynku w pobliżu Karstadt.

== Warto zobaczyć ==
=== Główne atrakcje ===
[[Plik:Bayreuth 250 Jahre.jpg|thumb|Opera w Bayreuth]]
Większość atrakcji w Bayreuth pochodzi z rezydencji margrabiny Wilhelmine i jej męża margrabiego Friedricha. Wilhelmine, gorliwy zwolennik sztuki i kultury, zaprosił włoskich architektów i francuskich budowniczych do wzniesienia wielu zabytków miasta. Jako taka, znaczna część architektury odzwierciedla silne wpływy baroku i rokoka.
* {{zobacz
| name= Opera Margrabiów | alt=Markgräfliches Opernhaus | url=https://www.schloesser.bayern.de/englisch/palace/objects/bay_oper.htm | email=sgvbayreuth@bsv.bayern.de
| adres=Opernstr. 14 | lat=49.944371 | long=11.578302 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21 7 59 69 22 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kwi-Wrz: 09:00-18:00; Październik – marzec: 10:00–16:00; może być zamknięty z powodu wydarzeń i prób (sprawdź stronę internetową). Barokowa opera, zamówiona przez margrabinę Wilhelmine i zaprojektowana przez słynnego Giuseppe Galli Bibienę i syna Carla z Włoch, została ukończona w 1748 roku i pozostała największą operą w Niemczech do 1871 roku. Ta bogato zdobiona opera częściowo zwróciła uwagę Richarda Wagnera na Bayreuth. W 2012 roku opera została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, a od 2012 do kwietnia 2018 roku była zamknięta z powodu gruntownej renowacji. 8 €
}}
* {{zobacz
| name=Teatr Festiwalowy| alt=Festspielhaus | url=https://www.bayreuther-festspiele.de/ | email=
| adres=Festspielhügel 1-2 | lat=49.95974 | long=11.57953 | wskazówki=Autobus 305 do „Am Festspielhaus”
| telefon=+49 9 21 7 87 80 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Grudzień-kwiecień: wt.-niedz. 10:00-14:00; Wrzesień-październik: wt-niedz 10:00, 11:00, 14:00 i 15:00. Zbudowana w 1872 roku opera wciąż zalicza się do najlepszych na świecie pod względem wzornictwa i akustyki. Dom festiwalu Richarda Wagnera każdego lata (patrz Wydarzenia poniżej). Na północ od głównego dworca kolejowego jedź autobusem 305 do Am Festspielhaus. Tereny są zatłoczone, rzadko odbywają się wycieczki, a bilety są rzadkie podczas dorocznego festiwalu Richarda Wagnera pod koniec lipca i sierpnia każdego roku. 5 €
}}
* {{zobacz
| name=Nowy Pałac| alt=Neues Schloss| url=https://www.bayreuth-wilhelmine.de/englisch/n_palace/index.htm | email=sgvbayreuth@bsv.bayern.de
| adres=Ludwigstr. 21 | lat=49.94186 | long=11.57737 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21 7 59 69 0 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kwiecień-wrzesień: wt-niedz 09:00-18:00; Październik-marzec: wt-niedz 10:00-16:00. Nowa rezydencja margrabiego Friedricha i jego żony Wilhelmine po spaleniu ich starej rezydencji. Został zaprojektowany i zbudowany przez francuskiego budowniczego Josepha Saint-Pierre'a i ukończony w 1754 roku. Opłata za wstęp obejmuje wstęp do dwóch muzeów znajdujących się w środku oraz do Galerii Państwowej. Interesujące są pokoje Garden Rooms, Cedar Room, Old Music Room i Cabinet of Fragmented Mirrors (zaprojektowane przez samą Wilhelmine). 5,50 €
}}
** {{zobacz
| name= Markgräfliche Prunkräume und Sammlung Bayreuther Fayencen| alt=| url= | email=
| adres= | lat=| long=| wskazówki=
| telefon=| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja porcelany wyprodukowanej w Bayreuth w latach 1716-1788.
}}
** {{zobacz
| name=Muzeum Museum „Das Bayreuth der Wilhelmine“| alt=| url= | email=
| adres= | lat=| long=| wskazówki=
| telefon=| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum ukazujące życie i kulturę Bayreuth w czasach margrabiny Wilhelminy. Kolekcje są częścią Nowego Pałacu, więcej informacji znajdziesz powyżej.
}}
** {{zobacz
| name=Państwowa Galeria w Nowym Pałacu| alt=Staatsgalerie im Neuen Schloss| url= | email=
| adres= | lat=| long=| wskazówki=
| telefon=| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zajmująca trzy sale pałacu wystawa prezentuje 80 dzieł sztuki późnego baroku
}}
* {{zobacz
| name=Ermitaż/Stary Pałac| alt=Eremitage/Altes Schloss| url=https://www.bayreuth-wilhelmine.de/englisch/hermitag/index.htm | email=sgvbayreuth@bsv.bayern.de
| adres=Eremitage 1 | lat=49.947743 | long=11.6227633 | wskazówki=około 6 km na wschód od Bayreuth, wsiądź w autobus 302 lub 303 do „Eremitage”
| telefon=+49 9 21 7 59 69 37| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kwi-Wrz: 09:00-18:00; 1–15 października: 10:00-16:00; nieczynny 16-10.04. Stary pałac margrabiego Georga Wilhelma na obrzeżach miasta, pałac został rozbudowany, a ogrody stworzone przez Wilhelminę jako letnia rezydencja. Ozdobne fontanny rozpoczynają swój wodociąg o godzinie od 10:00 do 17:00. Dostępne są wycieczki z przewodnikiem. 4,50 € (Stary Pałac, wstęp do parku jest bezpłatny).
}}

=== Muzea ===
Jak na miasto tej wielkości, Bayreuth jest bogate w muzea; ponad dwa tuziny można znaleźć w mieście i jego okolicach. Wśród wielu na uwagę zasługują '''Muzeum Ryszarda Wagnera''' i '''Muzeum Franza-Liszta''', dokumentujące życie tych wybitnych kompozytorów niemieckich i węgierskich, Księga Rekordów Guinnessa uznana za '''Browar Maisela i Muzeum Coopera''', a także muzea znajdujące się w Nowym Pałacu. : Bayreuther Faiences - The Rummel Collection, The State Galleries i Bayreuth Margravine Wilhelmine's (zobacz listę Nowego Pałacu powyżej).

==== Sztuki ====
* {{zobacz
| name=Muzeum Richarda Wagnera| alt= | url=https://www.wagnermuseum.de/en/ | email=
| adres=Richard-Wagner-Str. 48 | lat=49.94093 | long=11.58209 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-7 57 28 16| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Lipiec / sierpień: codziennie 10:00-18:00 pozostała część roku: wt-nie 10:00-17:00. Dawna rezydencja kompozytora (Dom Wahnfrieda, Haus Wahnfried) została przekształcona w muzeum, w którym dzieje się kronika jego życia i twórczości. Kompozytor, jego żona i dwa z ich wielu psów są pochowani w ogrodzie. Znaki i etykiety są w większości w języku niemieckim, ale w recepcji można wypożyczyć audioprzewodnik w języku angielskim za niewielką kaucją. Gruntownie odnowione i przeprojektowane w 2015 roku muzeum jest hołdem dla jednego z najbardziej znanych mieszkańców w historii Bayreuth. Dorośli 8 €, poniżej 18 lat: bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Franciszka Liszta| alt= | url=https://www.bayreuth-tourismus.de/sehenswertes/museen/franz-liszt-museum/ | email=franz-liszt-museum@stadt.bayreuth.de
| adres=Wahnfriedstr. 9 | lat=49.94063 | long=11.58267 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-5 16 64 88| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wrzesień - czerwiec: 10:00-12:00 i 14:00-17:00; Lip - sierpień: 10:00-17:00. Dom Franza Liszta, słynnego węgierskiego kompozytora i teścia Richarda Wagnera. Bardzo blisko muzeum Richarda Wagnera. 2 €
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki| alt= Kunstmuseum| url=https://www.kunstmuseum-bayreuth.de/ | email=
| adres=Maximilianstr. 33 | lat=49.94390 | long=11.57470 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-7 64 53 10.| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 10:00-17:00; Lipiec - sierpień: otwarte również w poniedziałki. Mieszczące się w renesansowym budynku dawnego ratusza Muzeum Sztuki oferuje naprzemienne zbiory rzeźby i malarstwa. 1,60 €
}}
** {{zobacz
| name=Kolekcja historyczna British American Tobacco| alt= Tabakhistorische Sammlung der B.A.T.| url= | email=
| adres= | lat=| long=| wskazówki=Kolekcja jest częścią Muzeum Sztuki
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbiór ponad 500 obiektów z British American Tobacco. Przedstawiona jest historia kultury tytoniowej, obejmująca palenie, fajkę i tytoń do żucia.
}}
** {{zobacz
| name=Małe Muzeum Plakatu| alt= Kleines Plakatmuseum| url= | email=
| adres= | lat=| long=| wskazówki=Kolekcja jest częścią Muzeum Sztuki
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolekcja współczesnych plakatów głównie dotyczących reklam w kulturze popularnej (takich jak reklamy filmowe i performance)
}}
* {{zobacz
| name=Dom Iwalewa| alt=Iwalewa-Haus| url=https://www.iwalewahaus.uni-bayreuth.de/en/index.html | email=iwalewa@uni-bayreuth.de
| adres=Wölfelstraße 2 | lat=49.94476 | long=11.57842 | wskazówki=zaledwie kilka metrów w dół od Opery Margrabiów| telefon=+49 921 5545 00 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 13:00-17:00. Centrum afro-kulturalne Uniwersytetu w Bayreuth. 5 € na wystawy, bezpłatnie w każdą pierwszą niedzielę miesiąca.
}}
* {{zobacz
| name= Jean-Paul-Museum | alt= | url=  | email=info@wagnermuseum.de
| adres=Wahnfriedstr. 1 | lat=49.94139 | long=11.58338 | wskazówki=zaledwie kilka metrów w dół od Opery Margrabiów | telefon=+49 9 21-5 07 14 44 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wrzesień - czerwiec: 10:00-12:00 i 14:00-17:00; Lip - sierpień: 10:00-17:00. Małe muzeum poświęcone życiu i twórczości niemieckiego poety, który spędził ostatnie lata w Bayreuth w latach 1804-1825. Muzeum mieści się w dawnej rezydencji Evy, córki Richarda Wagnera. 1,60 €
}}

==== Kultura i historia ====
* {{zobacz
| name=Pałac i Ogród Fantaisie| alt=Schloss and Park Fantaisie | url=https://www.gartenkunst-museum.de/  | email=
| adres=Bambergerstr. 3, 95488 Eckersdorf/Donndorf | lat=49.9338374 | long=11.5099362 | wskazówki=5 km na zachód od Bayreuth: wsiądź w autobus 327, 373, 375 376, 396 lub 969 w kierunku Donndorf (przystanek „Donndorf Gasthaus Stamm” lub „Donndorf Hotel Fantaisie”)
| telefon=+49 9 21 73 14 00 11 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kwi-Wrz: 09:00-18:00; 1–15 października: 10:00-16:00; zamknięte 16 października - 1 kwietnia. W XVIII-wiecznym pałacu &lt;!-- bełkot; zaprojektowanym przez córkę margrabiego Friedricha i margrabiego Wilhelmine --&gt; znajduje się pierwsze w Niemczech muzeum projektowania ogrodów. 3,50 € (wstęp do parku jest bezpłatny)
}}
* {{zobacz
| name=Browar Maisel's i Muzeum Miedzi| alt=Maisel's Brauerei und Büttnerei Museum | url=  | email=brauereimuseum@maisel.com
| adres=Kulmbacherstr. 40 | lat=49.9458 | long=11.5670 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-40 12 34 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie o 14:00. Najbardziej kompleksowe muzeum piwa w Księdze Rekordów Guinnessa zajmuje pierwszy budynek browaru Maisel's (wycofany z eksploatacji w latach siedemdziesiątych). 90-minutowa wycieczka obejmuje cały proces warzenia piwa i oczywiście kończy się kieliszkiem Maisel's Weissbier. Wycieczki grupowe dla 12 lub więcej osób można rezerwować dzwoniąc z wyprzedzeniem. 4 €
}}
* {{zobacz
| name=Niemieckie Muzeum Masonów| alt=Deutsches Freimaurer-Museum | url=https://www.freimaurermuseum.de/ | email=museum.bayreuth@freimaurer.org
| adres=Im Hofgarten 1 | lat=49.94141 | long=11.58093 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-6 98 24 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-pt 10:00-12:00 i 14:00-16:00; Sob 10:00-12:00. Muzeum niemieckiego masona przedstawiające historię organizacji
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne| alt=Historisches Museum | url= | email=historischesmuseum@bayreuth.de
| adres=Kirchplatz 6 | lat=49.94345 | long=11.57423 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-6 98 24 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 10:00-17:00; Lipiec - sierpień: otwarte również w poniedziałki. To muzeum przedstawia historię Bayreuth od małej frankońskiej wioski do jednego z najważniejszych kulturowo małych miast w Niemczech. Budynek z XVII wieku stanowi odpowiednią oprawę dla zbiorów historycznych. 1,60 €
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczne| alt=Archäologisches Museum | url= | email= 
| adres=Ludwigstr. 21 | lat=49.94115 | long=11.57662 | wskazówki=Włoski budynek nowego pałacu
| telefon=+49 9 21-6 53 07 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od końca kwietnia do początku listopada: Sb 10:00-15:00 lub po wcześniejszym umówieniu. Znaleziska archeologiczne z Górnej Frankonii i rozmieszczone w ośmiu pokojach, obejmujące okres od epoki kamienia do średniowiecza. Większość opisów tekstowych może być tylko w języku niemieckim. 1 €
}}
* {{zobacz
| name=Katakumby browaru Bayreuther Aktien-Brauerei | alt= Katakomben der Bayreuther Aktien-Brauerei | url=https://bayreuther-bier.de/ | email=katakomben@bayreuther-bierbrauerei.de. 
| adres=Kulmbacherstr. 60 | lat=49.94800 | long=11.56286 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-401-234 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wycieczki w soboty o 16:00 lub wycieczki grupowe po wcześniejszym uzgodnieniu. Bayreuther AKTIEN-Brauerei oferuje ciekawą wycieczkę po piaskowcowych jaskiniach piwnych, które działały od XVI do XIX wieku. Ponieważ jaskinie pozostają bardzo chłodne przez cały rok, zaleca się odpowiednią odzież.
}}

==== Nauka i technologia ====
* {{zobacz
| name=Muzeum historii naturalnej| alt=Urwelt-Museum Oberfranken | url= | email=verwaltung@urwelt-museum.de 
| adres=Kanzleistr. 1 | lat=49.94340 | long=11.57689 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-51 12 11 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 10:00-17:00; Lipiec - sierpień: otwarte również w poniedziałki. Muzeum w głównym deptaku handlowym ukazuje życie, geologię i mineralogię ostatnich 500 milionów lat Górnej Frankonii. Przed muzeum wyłania się gigantyczny posąg dinozaura, wzdłuż głównej ulicy handlowej. 2 €
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Narzędzi i Sprzętu Rolniczego| alt=Museum für bäuerliche Arbeitsgeräte | url=https://www.bezirk-oberfranken.de/kultur/museum-fuer-baeuerliche-arbeitsgeraete/ | email=
| adres=Adolf-Wächter-Str. 17 | lat=49.93133 | long=11.54902 | wskazówki=
| telefon=+49 921 7846-1430. | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn-Cz 09:00-12:00. Kolekcja sprzętu rolniczego przedstawiająca narzędzia i techniki rolników z Górnej Frankonii. To, co zaczęło się jako prywatna kolekcja Güntera Schmidta, zostało przejęte przez miasto i od 1972 roku oferowane jako muzeum publiczne. Mieszczą się w zabytkowym gospodarstwie. 1,50 €
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Przyrodnicze| alt=Naturkundemuseum| url= | email=
| adres=Karolinenreuther Str. 58 | lat=49.91778 | long=11.58933 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-75 94 20 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Listopad - luty: wt-pt 09:00-16:00, niedz. 10:00-15:00; Marzec - październik: wt-pt 09:00-16:00, sob-niedz 13:00-17:00. To małe muzeum na farmie na obrzeżach miasta opisuje florę i faunę Bayreuth i Górnej Frankonii. Muzeum jest specjalnie zaprojektowane do angażowania i edukowania dzieci. 1,50 €
}}
* {{zobacz
| name=Niemieckie Muzeum Maszyn do pisania| alt=Deutsches Schreibmaschinenmuseum| url= | email=
| adres=Bernecker Str. 11 | lat=49.9553 | long=11.5930 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-2 34 45 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn-Pt po wcześniejszym umówieniu telefonicznym. Kolekcja maszyn do pisania sięga 1864 roku. Kolekcja w Bayreuth rozpoczęła się w 1936 roku i od tego czasu stale się powiększa. Wolny
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Straży Pożarnej| alt=Feuerwehrmuseum| url=https://bayreuther-feuerwehrmuseum.de/ | email=museum@bayreuther-feuerwehrmuseum.de
| adres=An der Feuerwache 4 | lat=49.95028 | long=11.56660 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21-4 625 9 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte po wcześniejszym uzgodnieniu. Zbiór wozów strażackich z różnych epok i regionów.
}}

=== Parki ===
* {{zobacz
| name=Hofgarten| alt= | url=https://www.bayreuth-wilhelmine.de/englisch/garden_ns/gesch.htm | email=
| adres= | lat=49.9399177 | long=11.5806339 | wskazówki=Za Neues Schloss
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte 24 godziny na dobę przez cały rok. Ogród dworski Neues Schloss, ten park zapewnia przyjemną odrobinę zieleni w środku miasta. W słoneczne dni można tu znaleźć wielu mieszkańców odpoczywających lub ćwiczących przy odrobinie sportu. Wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Ekologiczne ogrody botaniczne| alt=Ökologisch-Botanischer Garten | url=https://www.obg.uni-bayreuth.de/de/index.html | email=
| adres=Universitätsstraße 30 | lat=49.9235 | long=11.5854 | wskazówki=bezpośrednio na południe od kampusu uniwersytetu
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ideą ekologicznych ogrodów botanicznych jest pokazanie roślin w środowisku, które jak najbliżej odzwierciedla ich naturalne siedliska. W związku z tym jest podzielony na wiele sekcji, reprezentujących różne ekosystemy z różnych części świata. Godziny otwarcia zależne od pory roku i dnia tygodnia (zamknięte w soboty); szklarnie mają nieco krótsze godziny otwarcia niż pozostałe ogrody. Wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Ermitaż | alt=Eremitage | url= | email=
| adres= | lat=| long=| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Aby uzyskać więcej informacji, patrz '''Ermitaż/Stary Pałac''' powyżej.
}}
* {{zobacz
| name=Tierpark Röhrensee| alt= | url=https://www.tierpark-roehrensee.de/ | email=
| adres=Pottensteiner Straße | lat=49.9314765 | long=11.572315 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=24/7. Park otaczający małe jezioro (Röhrensee). Ma małe zoo i duży plac zabaw. Wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Wilhelminenaue | alt= | url= | email=
| adres=Pottensteiner Straße | lat=49.9485 | long=11.6018 | wskazówki=podążaj za rzeką w górę rzeki
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zawsze otwarte. W górę rzeki Czerwony Men, na północny wschód od centrum miasta, leży Wilhelminenaue. Ten odcinek rzeki przeszedł renaturację w 2010 roku, a okoliczne pola zostały zamienione w park na wystawę w Bawarskim Landesgartenschau 2016 („Krajowa Wystawa Ogrodnicza”). Świetne miejsce do biegania, spacerów z psem itp., Zwłaszcza gdy Hofgarten jest dla Ciebie po prostu za mały. wolny.
}}

=== Kościoły ===
[[Plik:Spitalkircheaussen01.jpg|thumb|Spitalkirche]]
* {{zobacz
| name=Kościół zamkowy i wieża| alt=Schlosskirche and Schlossturm | url= | email=
| adres=Schlossberglein 5 | lat=49.9442 | long=11.5774 | wskazówki=
| telefon=+49 9 21 885 88 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte dla wcześniej umówionych wycieczek. Kaplica dworska i wieża zostały również zamówione i zbudowane przez Friedricha i Wilhelminy, ukończone w 1758 roku. Znajduje się tutaj grobowiec Friedricha i Wilhelminy. Spiralne schody w wieży są wyposażone w rampę, przez którą można dostać się do wartowni, skąd rozciąga się wspaniały widok na miasto i pobliskie Fichtelgebirge. 1 €
}}
* {{zobacz
| name=Spitalkirche | alt= | url= | email=
| adres= | lat=49.945 | long=11.5722 | wskazówki=Na zachodnim krańcu głównej ulicy targowej Maximilianstraße
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Stadtkirche | alt= | url= | email=
| adres= | lat=49.9432 | long=11.5746 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Ordenskirche| alt=https://www.ordenskirche.de/ | url= | email=
| adres= | lat=49.9541 | long=11.5929 | wskazówki=W centrum dzielnicy St. Georgen w północnej części miasta
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny kościół dawniej niezależnego miasta St. Georgen został ukończony w 1718 roku.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Dzięki szerokim deptakom centrum miasta jest łatwe do spacerów i stanowi przyjemny kontrast z wieloma innymi południowoniemieckimi miastami pełnymi średniowiecznej architektury. Latem wiele kawiarni i lodziarni ustawia miejsca siedzące na zewnątrz przy głównych ulicach handlowych, Maximilianstraße, Sophienstraße i Von-Römer-Straße. Jak w każdym mieście w Bierfranken (porównaj browary we Frankonii), koniecznie trzeba spróbować lokalnych piw. Domyślnym piwem w większości pubów jest jakiś blady lager (''Helles''), ale prawdziwymi specjalnościami są te ciemniejsze - w menu szukaj Zwickl, Zoigl, Kellerbier czy Dunkles. Co ciekawe, największy browar Bayreuth jest najbardziej znany w całych Niemczech z piwa pszenicznego Maisel's Weisse: Ten styl piwa jest bardzo powszechny w samej Bawarii („Altbayern”), ale normalnie nie byłby uważany za typowy frankoński. Życie nocne nie jest tym, z czego słynie Bayreuth, przynajmniej jeśli chodzi o klubowanie i taniec. Naprawdę dobrym miejscem na koncerty i imprezy jest Glashaus na kampusie uniwersyteckim, a kilka dobrych pubów można znaleźć w pobliżu centrum miasta.

Podróżując latem, nie przegap pięknego '''ogrodu piwnego Theta'''. Znajduje się na wzgórzach nad Bayreuth i trudno się tam dostać. Ale nawet taksówka byłaby tego warta. Dla aktywnych jest możliwość zrobienia tu bardzo przyjemnej wędrówki z '''Festspielhaus'''. Dałoby to również możliwość wspięcia się na stary '''Siegesturm''' (= wieża zwycięstwa), z którego roztacza się malowniczy widok na (prawie) całe miasto (bezpłatne, zamknięte zimą).

Obejrzyj film w 7-ekranowym Cineplex w pobliżu '''Rotmain-Center''' (patrz sekcja Kup). Filmy są wyświetlane głównie w języku niemieckim, ale niektóre hity są również wyświetlane z oryginalnym dźwiękiem - zwróć uwagę na te oznaczone jako OV (wersja oryginalna) lub OMU (oryginał z niemieckimi napisami).

=== Sport ===
Dobre miejsca do biegania rekreacyjnego to park '''Röhrensee''' i przylegający do niego od południa '''las Studentenwald''', a także park '''Wilhelminenaue''' w północno-wschodniej części miasta.

Jeśli wolisz oglądać innych ludzi wykonujących pracę, [https://www.medi-bayreuth.de/ Medi Bayreuth] gra w najwyższej niemieckiej lidze koszykówki. Ich mecze domowe odbywają się w '''Oberfrankenhalle''', która jest częścią parku sportowego na północ od centrum miasta. W pobliżu '''Hans-Walter-Wild-Stadion''' jest siedzibą lokalnej drużyny piłkarskiej [http://www.spvgg-bayreuth.de/ SpVgg Bayreuth].

==== Pływanie i sauna ====
[[Plik:Kreuzsteinbad Sprungturm.JPG|thumb|Kreuzsteinbad przed otwarciem wiosną]]
Bayreuth ma wiele do zaoferowania, jeśli chodzi o pływanie, pocenie się i pluskanie wody. Latem wizyta w '''Kreuzsteinbad''' jest oczywista, nawet jeśli (lub: zwłaszcza gdy) masz mało gotówki. Zimą tę rolę pełni '''Stadtbad'''. '''Lohengrin Therme''' jest bardziej skierowana na przeciwny koniec spektrum i jest dobrym wyborem dla tych, którzy są skłonni zapłacić za ekskluzywne zabiegi. A jeśli podróżujesz z dziećmi, '''Therme Obernsees''' może być właśnie tym, czego szukasz.
* '''[https://www.stadtwerke-bayreuth.de/baeder-wellness/kreuzsteinbad-bayreuth/preise/ Kreuzsteinbad]''' (''Kreuzer''), Universitätsstraße 20-24, 95447 (''Pomiędzy centrum miasta a uniwersytetem. Wjazd i parking znajdują się przy Frankengutstraße.''), ☏ +49 921 60 03 84, ✉ kreuzsteinbad@stadtwerke-bayreuth.de. Od maja do września: codziennie w godz. 07:00–20:00. Kreuzsteinbad to klasyczny odkryty basen, jaki można znaleźć w każdym niemieckim mieście. Nic wyszukanego, ale bardzo kochane przez mieszkańców, studentów i podróżników, nie tylko ze względu na niewiarygodnie niskie opłaty za wstęp. Został zmodernizowany i posiada 50-metrowy basen do zawodów do poważnego pływania, basen ze sztuczną falą, wieżę do nurkowania, zjeżdżalnię i basen dla dzieci. Jest tu plac zabaw dla dzieci i boiska do gry w siatkówkę plażową, koszykówkę, piłkę nożną i badmintona, ale także mnóstwo trawnika na leniwy czas na słońcu. Dozwolone jest wnoszenie własnego jedzenia i napojów (ale nie szklanych butelek!) - i prawdopodobnie dobry pomysł, chyba że chcesz przeżyć dzień na frytkach i lodach. Jeśli chcesz skorzystać z szafek, musisz przynieść własną kłódkę lub pożyczyć ją w recepcji (za kaucją 10 €). Jeśli planujesz spędzić tylko kilka godzin, rozważ przyjście po godzinie 17:00, ponieważ opłaty za wstęp będą wtedy jeszcze tańsze! Bilet całodniowy dla dorosłych: 4,30 €. 
* '''[https://www.stadtwerke-bayreuth.de/baeder-wellness/stadtbad-bayreuth/rundgang-anfahrt/ Stadtbad]''', Kolpingstraße 7, 95444 (''na północ od centrum miasta: przejechać przez rzekę na Annecyplatz i od razu skręcić w prawo''), ☏ +49 921 600 382, ​​✉ stadtbad@stadtwerke-bayreuth.de. Sezon letni: Wt-P 14:00-21:30. Sezon zimowy: Pn 15:00-18:00, Wt-pt 11:00-21:30, Sb 10:00-19:30, Nd 10:00-18:30. Publiczny basen Bayreuth w sercu miasta oferuje 25-metrowy basen konkursowy, basen dla dzieci, jacuzzi, łaźnię parową i dwie sauny (bez nagości). Dorośli płacą 4,20 € za pierwsze 2 godziny i 1 € za każde kolejne 30 minut. 
* '''[https://www.lohengrin-therme.de/service/international-information/ Lohengrin Therme]''', Kurpromenade 5, 95448 (''na wschód od głównego miasta w miejscowości &quot;Linding&quot; - wsiądź w autobus nr 303''), ☏ +49 921 79 24 00, faks: +49 921 79 24 019, ✉ info @ lohengrin- therme.de. kąpiele termalne codziennie 09:00-22:00, sauna i spa otwarte od 11:00. Therme Lohengrin to przede wszystkim dobre samopoczucie i relaks. Składa się z trzech części: łaźni termalnych z różnymi rodzajami basenów i wanien, dużej strefy saun oraz spa, w którym można zarezerwować masaże i inne zabiegi. Sauna i spa są strefami bez ubrań, ręczniki i szlafroki można wypożyczyć za odpowiednio 2 i 4 euro. Pamiętaj, że dzieci poniżej 6 roku życia nie są dozwolone w żadnej sekcji. Uzdrowisko ma dodatkowo minimum 14 lat i jest dostępne tylko dla kobiet we wtorki (z wyjątkiem świąt). Od 9 € za 2 godziny w łaźniach termalnych do 21 € za bilet dzienny z sauną.
* '''[https://svb-hallenbad.de/ SBV-Hallenbad]''', Am Sportpark 5, 95448 (na północ od centrum miasta, między parkingiem P3 a lodowiskiem), ☏ +49 921 986 14. Pn 13:00-21:30, wt-pt 06:30-08:00 (tylko pływanie, bez sauny) i 13:00-21:30, Sob 08:00-18:00, Nd 09:00-13:00. Prawdopodobnie najlepszy wybór, jeśli lubisz poważnie pływać, SBV-Hallenbad oferuje 50-metrowy basen do zawodów i 5-metrową wieżę do nurkowania. Jest też basen o zmiennej głębokości (30-120 cm) dla niemowląt i małych dzieci oraz łaźnia parowa. Sauna (nie wliczona w normalną opłatę za wstęp) jest dostępna tylko dla kobiet w poniedziałki (mieszane po 18:00) i środy, tylko dla mężczyzn we wtorki (mieszane po 18:00) i czwartki oraz mieszane w piątki, soboty i niedziele. Dorośli płacą 4 € za samo pływanie i 11 € za pływanie i saunę (bez ograniczeń czasowych).
* '''[https://www.therme-obernsees.de/ Therme Obernsees]''', An der Therme 1, 95490 Mistelgau (''jedź drogą B22 i St2186 na zachód w kierunku Obernsees lub autobusem nr 376''), ☏ +49 9206 99300-0, bezpłatny: +49 9206 99300-10, ✉ info @ therme-obernsees.de. Maj-wrzesień: pn-sob 09:00-21:00 (sauna do 22:00), niedz 09:00-20:00, październik-kwiecień: codziennie 09:00-22:00 (sauna do 23:00 w pt Sb). Nieco poza centrum miasta (ale nadal w Landkreis Bayreuth) leżą łaźnie termalne Obernsees. Jeśli wolisz sportową stronę pływania, może to nie być Twoja filiżanka herbaty, ale prawie każdy powinien znaleźć coś tutaj. Możliwości zabawy i relaksu wewnątrz i na zewnątrz jest mnóstwo: baseny, bicze wodne, zjeżdżalnie i ponad pół tuzina różnych saun. Obernsees to dobre miejsce na wycieczki rowerowe, ponieważ przebiega przez nią ścieżka rowerowa wzdłuż dawnej linii kolejowej między Bayreuth i Hollfeld. Dorośli płacą od 10 € za 2 godziny do 15,50 € za bilet dzienny, sauna za dodatkową opłatą 5 €.

== Praca ==

== Nauka ==
[https://www.uni-bayreuth.de/de/index.html Uniwersytet Bayreuth] został założony w 1975 roku i liczy ponad 10 000 studentów.

== Zakupy ==
[[Plik:Maximilianstraße Bayreuth 2014 (02).jpg|thumb|Maximilianstraße jest sercem strefy dla pieszych]]
W strefie dla pieszych w centrum miasta (zwłaszcza Maximilianstraße) nie brakuje mniejszych sklepów i kilku większych sklepów. Nieco na zachód od centrum znajduje się '''[https://www.rotmain-center.de/ Rotmain-Center]''', centrum handlowe z wieloma opcjami. Centrum jest łatwo dostępne na piechotę i jest przeznaczone dla rodzin.
* '''[https://www.bayreuth-tourismus.de/einkaufen/onlineshop/ Bayreuth Shop]''', Opernstraße 22, ☏ +49 9 21 885749, ✉ shop@bayreuth-tourismus.de. Cały rok: Pn-Pt 09:00-19:00 i sobota 09:00-16:00, maj - październik również niedz 10:00-14:00. Sklep z pamiątkami w Bayreuth, prowadzony przez biuro informacji turystycznej. 
* '''Wochenmarkt''' (targ rolniczy) (w Rotmainhalle i wokół niego, między Rotmain-Center i Cineplex). Śr 07:30–12:30, Sob 07:00–12:00. Dobre miejsce na zdobycie świeżych produktów i produktów regionalnych 
* '''[https://sigikid.de/ sigikid-Outlet]''', Am Wolfsgarten 8, 95511 Mistelbach (jedź drogą B22 za miastem, następnie skręć w lewo w kierunku Mistelbach.), ☏ +49 9201 70 751, ✉ shop-mistelbach@sigikid.de. Wt-Pt 10:00-18:00, Sob 10:00-14:00. Sigikid jest znany głównie w całych Niemczech z wysokiej jakości pluszowych zabawek, ale oferuje również modne ubrania dla dzieci oraz różnego rodzaju zabawki i akcesoria dziecięce. Sklep fabryczny w ich siedzibie w Mistelbach oferuje zniżki na pozostałe towary z poprzednich sezonów oraz przedmioty z drobnymi błędami produkcyjnymi.

== Gastronomia ==
[[Plik:Bayreuther Bratwürste.jpg|thumb|Tradycyjna para „Bayreuther Bratwürste” w bułce, sprzedawana w centrum miasta.]]
Status Bayreuth jako miasta uniwersyteckiego oznacza, że w mieście znajduje się wiele różnych restauracji, w tym typowe frankońskie ''Wirtshäuser'', pizzerie i kuchnia azjatycka (w tym szczególnie chińska, japońska i tajska), a także zwykłe fast foody na dworcu kolejowym i wzdłuż deptaków. Małe stoiska z jedzeniem (''Imbiss'') znajdują się w strefach dla pieszych i oferują szybkie, gorące posiłki dla tych, którzy się spieszą (tradycyjnym frankońskim wyborem byłaby para ''Bayreuther Bratwürste''). Jeśli szukasz potraw halal, najbezpieczniejszym wyborem są liczne lokale ''Döner'' w centrum miasta. Większość hoteli wymienionych poniżej ma również dołączoną restaurację lub Biergarten, otwartą dla każdego. Poniżej znajduje się mała lista restauracji w Bayreuth. Aby uzyskać więcej opcji, zapytaj lub po prostu przespaceruj się po mieście.
* '''[http://www.eule-bayreuth.de/ Eule]''', Kirchgasse 6, ☏ +49 921 95 80 27 95, ✉ info@eulebayreuth.de. Sob Nd 11:00-14:00, Wt-Sob 17:00-22:00. Tradycyjna kuchnia frankońska z nowoczesnymi akcentami. Eule ma bogatą historię: był to ulubiony pub Richarda Wagnera, a setki artystów podążyło za jego przykładem przez lata, o czym świadczą pokryte zdjęciami ściany. Ceny zaczynają się od około 12 euro. 
* '''[https://www.hansls-holzofenpizzeria.de/ Hansl's Holzofenpizzeria]''', Friedrichstr. 15, ☏ +49 921-54344. 10:00-22:30. Mała, ale popularna pizzeria na skrzyżowaniu Ludwigstr. i Friedrichstr. W cieplejszych miesiącach miejsca do siedzenia na zewnątrz zapewniają wspaniałą atmosferę podczas kolacji. Mała / duża pizza od 5,20 € / 6,90. 
* '''[http://himalaya-restaurant.com/ Himalaya]''', Von-Römer-Str. 2, ☏ +49 921 786 634 96, ✉ info@himalaya-restaurant.com. Wt-Nd 11:00-14:00, 17:00-22:00. Jeśli lubisz indyjskie jedzenie, warto spróbować nepalskiego jedzenia z Himalajów i Tadoori. Oferują również kilka interesujących opcji dla wegetarian. Dania na bazie mięsa zaczynają się od około 10 €. 
* '''[https://www.cafe-kraftraum.de/ Kraftraum]''', Sophienstr. 16, ☏ +49 921-800 2515. Pn-Pt 08:00-01:00, Sob-Niedz 09:00-01:00. Wegetariańska restauracja / bistro / kawiarnia / bar z dużym menu, a także śniadaniem i wspaniałym weekendowym brunchem. Od 5 €. 
* '''[https://www.miamiam-glouglou.de/ Miamiam Glouglou]''', Von-Römer-Str. 28, ☏ +49 921-656 66. Restauracja / bistro serwujące tradycyjne dania kuchni francuskiej. 10 € i więcej. 
* '''[https://www.oskar-bayreuth.de/ Oskar]''', Maximilianstraße 33, ☏ +49 921-5160553. Położony w zabytkowym ratuszu, tuż przy głównym deptaku, Oskar oferuje typową frankońską atmosferę Wirtshaus. Ceny zaczynają się od około 9 €. 
* '''[https://www.senor-taco.de/ Señor Taco]''', Sophienstr. 7, ☏ +49 921-79315115, ✉ info@senor-taco.de. Pn-Sb 11:00-22:00, Nd 13:00-22:00. Domowy fast food w stylu meksykańskim. Od 4,50 €.

== Co do picia ==
W centrum Bayreuth można wypić kufel piwa. Większość z nich należy jednak do kategorii pub lub Wirtshaus, ponieważ miasto straciło swoją główną salę taneczną, (nie) słynny ''Rosenau'', w wyniku pożaru w 2017 r. Poniżej znajduje się lista niektórych z najbardziej znanych miejsc, ale nie wahaj się po prostu pospacerować po mieście i zobaczyć, dokąd Cię to zaprowadzi.
* '''[https://dubliner-bayreuth.de/ Dubliner Irish Pub]''', Wittelsbacherring 2, +49 921-512630. Poniedziałek – Czw od 19:00, Pt od 18:00 (otwarty koniec). Pub irlandzki Bayreuth z irlandzkim piwem, brytyjskim cydrem, dużym wyborem whisk (e) y (poproś o specjały spoza menu), a nawet irlandzkim gulaszem. Okazjonalna muzyka na żywo. Poniedziałki to napoje za pół ceny, za wstęp 3 €. W przeciwnym razie za darmo. 
* '''[https://www.glashaus.org/ Glashaus]''' (na terenie kampusu uniwersyteckiego, między budynkiem „Geowissenschaften” a przystankiem autobusowym o tej samej nazwie), ☏ +49 921-552198. Prowadzony w całości przez studentów-wolontariuszy, Glashaus jest kulturalnym sercem kampusu. W trakcie semestru to idealne miejsce na popołudniową przerwę w nauce z kubkiem kawy lub herbaty ze sprawiedliwego handlu. Wieczorem zamienia się w popularne miejsce dla różnorodnych wydarzeń kulturalnych (i mniej kulturalnych): koncerty (od electro po metal, od reggae do punka), otwarte sesje mikrofonowe, filmy, odczyty, rozmowy, poezja i science-slams. Aby wziąć udział, będziesz musiał zostać członkiem, ale to tylko formalność (i niewielka opłata). Opłata członkowska wynosi 1 € za jeden miesiąc, opłaty za wstęp zależą od wydarzenia (mogą być bezpłatne). 
* '''Rosa Rosa''', Von-Römer-Str. 2, ☏ +49 921-68502. Przytulny pub serwujący lokalne browary i dobre specjały kulinarne. Przyjdź tam wcześnie, ponieważ miejsca zwykle szybko się zapełniają. 
* '''[https://www.liebesbier.de/ Liebesbier]''', Andreas-Maisel-Weg 1, ☏ +49 921 460 080 20, ✉ info@liebesbier.de. 17:00–00:00. W odnowionej części starego budynku browaru Maisel's Liebesbier oferuje ogromny wybór regionalnych i międzynarodowych piw rzemieślniczych. To trochę drogie, ale doskonałe jedzenie i rustykalna, nowoczesna atmosfera z łatwością to rekompensują. 
* '''[https://www.fabrik-bayreuth.com/ Fabrik]''', Erlangerstr. 2 (Tuż za centrum miasta, gdzie Erlangerstraße łączy się z Wittelsbacherring, po drugiej stronie ulicy od &quot;Dubliner&quot;), ☏ +49 921 79 32 77 17, ✉ info@fabrik-bayreuth.com. Pt 23:00-05:00. Jeśli wcześniej bawiłeś się w klubach w Bayreuth, możesz pamiętać to jako „Dschäblin's” lub „Wunderbar”. Oprócz Glashaus jest to prawdopodobnie najlepsza opcja do tańca w mieście. Grają głównie w hip-hopie i elektro, ale oferują też imprezy tematyczne. Opłata za wstęp jest różna. 
* '''[https://www.facebook.com/Kanapee-Bayreuth-230915544086708/ Kanapee]''', Maximilianstr. 29 (w przejściu między Maximilianstr. I Brautgasse, poszukaj restauracji „Miss Vietnam”), ☏ +49 171 8615790. 20:00-05:00. Niesławne Kanapee jest jednym z filarów nocnego życia Bayreuth. Nie jest ładna ani nic, ale jest niedroga i otwarta do późna. Prawdę mówiąc, prawdopodobnie nie pójdziesz tam celowo, chyba że szukasz miejsca, w którym gra się rock i metal. Ale możesz skończyć tam wcześnie rano, kiedy wszystko inne jest zamknięte, ale nadal nie masz dość. Piwo od 2,60 €. 
* '''[https://www.frisco-bayreuth.de/ Tanzcafe San Francisco]''', Bambergerstr. 27, ☏ +49 921 61141. 20:00-03:00 (może się różnić). Klasyczna dyskoteka z nastrojowym oświetleniem, parkietem tanecznym i zdecydowanie nie modną nazwą, San Francisco wygląda trochę tak, jakby czas zatrzymał się tu od lat 70-tych. Przeciętny wiek gości jest tu niezwykle wysoki - właściwie przeciętny miejscowy dwudziestokilkulatek może nawet nie wiedzieć, że istnieje. Ale jeśli lubisz tańczyć (lis, swing, salsa…), może to być oaza, której szukałeś. Każda noc odbywa się pod jakimś motywem przewodnim, takim jak „Fox Dance Night”, „Karaoke Night” czy „Classic Rock &amp; Beat Party”.

=== Ogródki piwne ===
[[Plik:Storchenkeller Abendstimmung.JPG|thumb|„Storchenkeller” wieczorem]]
W Bayreuth jest wiele ogródków piwnych, niektóre bardziej autentyczne niż inne. Wiele restauracji ma dołączone miejsca do siedzenia na zewnątrz o nazwie „Biergarten”, ale prawdopodobnie nie znajdziesz tam prawdziwej oferty. Jednak w wymienionych poniżej ogródkach piwnych dostaniesz dokładnie to - co oczywiście oznacza również, że najprawdopodobniej będziesz musiał wstać i podejść do lady po piwo! Ceny w tej sekcji są podane za to, co otrzymasz, zamawiając po prostu piwo (co zwykle skutkuje ''Seidla'' (kufel 0,5 L) ''Helles'').
* '''[https://www.lamperie.de/ Vogels Biergarten]''' (Lamperie), Friedrichstr. 13 (wejdź do bramy obok &quot;Lamperie&quot; i idź dalej, aż znajdziesz się pod drzewami), ☏ +49 921 50 70 94 26, ✉ info@lamperie.de. Codziennie od 16:00, jeśli pozwala na to pogoda. Położony w samym centrum miasta, za pubem Lamperie, Vogels Biergarten to doskonały wybór latem. Tradycyjne, duże drzewa kasztanowe zapewniają trochę cienia i atmosfery podczas delektowania się lokalnym piwem z browaru Maisel's lub chrupiącym Flammkuchen prosto z pieca. Piwo: 3,10 €. 
* '''[https://bayreuther-bier.de/brauerei-erleben/herzogkeller/ Herzogkeller]''', Hindenburgstr. 9 (''poza centrum miasta, tuż za browarem''), ☏ +49 921-4 34 19. Codziennie od 16:00, w sezonie zimowym nieczynne. Największy Biergarten w Bayreuth pochodzi z 1889 roku. Został zbudowany jako Bierkeller z Bayreuther Bierbrauerei, który dziś jest częścią grupy Maisel. Piwo: 2,90 €. 
* '''[https://www.facebook.com/Auf-der-Theta-Gasthaus-Biergarten-151072028261705/ Auf der Theta]''', Hochtheta 6, 95463 Bindlach (''wybierz się na wędrówkę na północ przez las od Teatru Festiwalowego''), ☏ +49 920 865361. Zamknięte od stycznia do połowy marca i 1 maja. Znajduje się w dawnym gospodarstwie poza miastem, jest mniej więcej tak tradycyjnym, jak to tylko możliwe, jeśli chodzi o ogródki piwne w Bayreuth. Latem znajdziesz tu ciekawą mieszankę różnych ludzi: rowerzystów, turystów pieszych, rodzin, studentów, garniturów, hipisów… Mają własne bursztynowe piwo warzone dla nich w pobliskim browarze. Napoje i zimne dania musisz zamówić i odebrać przy ladzie. Wybór gorących potraw zależy od tego, która jest godzina, jaki dzień, o jakiej porze, ale przynajmniej zostaną wniesione na Twój stół. Jeśli nie lubisz ciężkiej kuchni frankońskiej, spróbuj Flammkuchen lub grillowaną rybę z czarnej kuchni. I tak, oczywiście możesz zamiast tego przywieźć własny Brotzeit.

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://wakadjo.com/ Afrika-Karibik-Festival]''': corocznie, ☏ +49 162 1975253. Każdego lata przez cztery dni w deptaku w centrum miasta powietrze wypełnia zdecydowanie nielokalne rytmy i zapachy. Kultura afrykańska jest jednym z głównych obszarów zainteresowania Uniwersytetu w Bayreuth, a festiwal jest idealną okazją, aby każdy mógł doświadczyć jej z pierwszej ręki. Rynek oferuje sztukę współczesną i rękodzieło (a także okazjonalną koszulkę Boba Marleya) oraz ponad 50 stoisk z pysznymi przekąskami i posiłkami z różnych regionów. Wolny.
* '''[https://www.bayreuther-festspiele.de/en/ Bayreuther Festspiele]''': od lipca do sierpnia corocznie, Festspielhügel 1-2 (autobus 305 do Am Festspielhaus), ☏ +49 921 7 87 80. Jeśli jest jedna rzecz, z której słynie Bayreuth, to jest to: coroczne przedstawienie oper Richarda Wagnera w Festspielhaus. Podczas festiwalu tłumy gromadzą się w Bayreuth, aby zobaczyć spektakle. Zdobywanie biletów stało się ostatnio znacznie łatwiejsze: jeśli zamawiasz pocztą, możesz nadal czekać kilka lat, ale jeśli kupujesz online, szanse na szczęście są znacznie większe. Bilety sprzedawane są za pośrednictwem strony internetowej Festiwalu w partiach w ciągu roku na zasadzie kolejności zgłoszeń. Ostatnia partia (te, które zostały zwrócone lub nie zostały opłacone) jest zwykle sprzedawana pod koniec czerwca, więc istnieje szansa na zdobycie biletów last minute, jeśli będziesz uważnie obserwować sklep internetowy. 30-320 €, w zależności od miejsca i tego, co jest grane. 
* '''[https://www.bayreuth-tourismus.de/en/events/citizens-festival/ Bürgerfest]''': co roku pierwszy weekend lipca, ☏ +49 921 885 737, ✉ veranstaltungen@bayreuth-tourismus.de. Na jeden lipcowy weekend prawie całe centrum miasta wokół rynku zamienia się w jedną wielką strefę festiwalową, podczas której mieszkańcy Bayreuth świętują siebie i miasto, w którym mieszkają. Wszystkie rodzaje muzyki grane są z kilku rozrzuconych scen o różnej wielkości. w okolicy. Wszędzie jest jedzenie i napoje, a kiedy wieczory mogą być dość dzikie, niedziela jest pełna rodzin i targu sztuki. Wolny.
* '''Volksfest''': corocznie późną wiosną, Volksfestplatz na skrzyżowaniu Ęußere Badstr. i Friedrich-Ebert-Str., ☏ +49 921 885 737, ✉ veranstaltungen@bayreuth-tourismus.de. Volksfest to kolejne klasyczne wydarzenie w Bayreuth, które jest odwiedzane przez pokolenia (rok 2019 był jego 110 wcieleniem). Podobnie jak słynny monachijski Oktoberfest, jest to skrzyżowanie tradycyjnego festiwalu folklorystycznego z nowoczesnym wesołym miasteczkiem. Wolny.
* '''Jazz-November''': listopad corocznie, ✉ info@jazz-bayreuth.de. Jazz-November odbywa się w weekend po jesiennych wakacjach szkolnych. W ciągu czterech dni (począwszy od czwartku) Jazzforum Bayreuth organizuje serię koncertów, na których znajdują się wybitne nazwiska z międzynarodowej sceny jazzowej, ukryte perełki i gorące nowicjusze. Lokalizacje różnią się odpowiednio, od kameralnych koncertów w przytulnych barach po imprezy taneczne w klasycznej atmosferze klubów nocnych lat 80-tych.
* '''Maisel's Weissbierfest''': Co roku w kwietniu lub maju Hindenburgstr. 9. Od 1987 roku browar Maisel's corocznie jest gospodarzem Festiwalu Piwa Pszenicznego. Zwykle zaczyna się w czwartek i kończy darmowym koncertem z udziałem znanego na całym świecie headlinera w sobotę. W ciągu ostatnich kilku lat grali tam wykonawcy rocka i popu, tacy jak Kim Wilde, Status Quo, Kool &amp; The Gang, James Harvest Barclay czy ELO. W niedzielę chodzi o sport - w Fun Run po mieście może wziąć udział każdy, choć trzeba się na to zarejestrować z dużym wyprzedzeniem. Wolny

Opcje spania Bayreuth są stosunkowo rozsądne pod względem ceny i jakości. Ostrzegamy, że podczas Festiwalu Ryszarda Wagnera ceny mogą sięgnąć szczytu. Informacja turystyczna może pomóc w znalezieniu wielu innych mniejszych pensjonatów w Bayreuth i okolicach. (Zorganizowane według ceny w każdej kategorii)

=== Schroniska młodzieżowe ===
* '''[https://bayreuth.jugendherberge.de/jugendherbergen/bayreuth-765/portraet/ Bayreuth Youth Hostel]''' (Jugendherberge Bayreuth), Universitätsstr. 28 (''na południe od centrum miasta, między Uniwersytetem a Kreuzsteinbad''), ☏ +49 9 21-76 43 80, ✉ bayreuth@jugendherberge.de. Schronisko młodzieżowe Bayreuth zostało odbudowane od podstaw w 2017 roku, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych. Na przykład dostępnych jest kilka pokoi przystosowanych do wózków inwalidzkich. Podobnie jak w przypadku wszystkich hosteli DJH, cena obejmuje łóżko (prawdopodobnie w akademiku), pościel i śniadanie. Kolacje są również dostępne w nocy. Goście powyżej 27. roku życia zapłacą niewielką dopłatę. Najbliższy przystanek autobusowy to Prieserstraße (autobus nr 310 lub 315); Mensa na Uniwersytecie też nie jest zbyt daleko (autobus nr 304, 306 lub 316). Od 28,90 € wymagane członkostwo DJH.

=== Hotele w mieście ===
* '''[http://www.schmidt-brandenburger.de/ Gasthof zum Brandenburger]''', St. Georgen 9 (po prawej w centrum dzielnicy St. Georgen, na południe od kościoła), ☏ +49 921-1502610, ✉ schmidt.brandenburger@t-online.de. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 10:00. Mały pensjonat w północnej części miasta, część przylegającej restauracji. Pokój jednoosobowy od 45 €, pokój dwuosobowy od 80 € (ceny spadają przy pobycie dłuższym niż 1 noc). 
* '''[https://gasthof-kolb-bayreuth.de/ Gasthof Kolb]''', Wendelhöfen 8, ☏ +49 921-24216, ✉ info@gasthof-kolb-bayreuth.de. Mały, rodzinny pensjonat w północnej części Bayreuth z restauracją i dołączonym Biergarten. Położony w pobliżu Bezirkskrankenhaus na obrzeżach miasta, Gasthof Kolb znajduje się w odległości spaceru od lasów otaczających Hohe Warte, a także Teatru Festiwalowego. Pokój jednoosobowy od 44 €, pokój dwuosobowy od 80 €. 
* '''[https://www.hotel-bb.com/en/hotel/bayreuth B&amp;B Hotel]''', Dilchertstraße 1 (''na wschodnim krańcu głównego deptaka''), ☏ +49 921-15137770, ✉ bayreuth@hotelbb.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Raczej nowy hotel w samym sercu miasta. Pokój jednoosobowy / dwuosobowy od 54 €. 
* '''[https://www.buergerreuth.de/en/hotel/ Hotel Bürgerreuth]''', An der Bürgerreuth 20 (zaledwie kilkaset metrów pod górę od Teatru Festiwalowego), ☏ +49 921-78400, ✉ info@buergerreuth.de. Mały hotel z zaledwie 8 pokojami, położony w spokojnej okolicy (chyba że jest to sezon festiwalowy). Pokój jednoosobowy od 58 €, pokój dwuosobowy od 79 €. 
* '''[https://www.hotel-rheingold-bayreuth.de/de/ Hotel Rheingold]''', Austraße 2 (''kieruj się znakami na podziemny parking „Unteres Tor” (P5), prowadzą one bezpośrednio do hotelu''), ☏ +49 921-9900850, ✉ booking @ hotel-rheingold-bayreuth. de. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 11:00. Twierdził, że jest całkowicie pozbawiony barier. Pokój jednoosobowy od 64 €, pokój dwuosobowy od 74 €. 
* '''[https://www.bayerischer-hof.de/en/ Hotel Bayerischer Hof]''', Bahnhofstr. 14 (''bezpośrednio na południe od dworca głównego''), ☏ +49 921-78600, ✉ hotel@bayerischer-hof.de. Dostęp do WiFi, basen i sauna w cenie pokój jednoosobowy od 68 €, pokój dwuosobowy od 84 €. 
* '''[https://bayreuth-goldener-hirsch.de/ Hotel Goldener Hirsch]''', Bahnhofstr. 13, ☏ +49 921-15044000, ✉ Goldener.Hirsch@bayreuth-online.de. Wysoko oceniany hotel w pobliżu dworca kolejowego. Personel mówi po angielsku, francusku i włosku. Pokój jednoosobowy od 68 €, pokój dwuosobowy od 85 €. 
* '''[https://hotel-lohmuehle.de/ Hotel Lohmühle]''', Badstr. 37, ☏ +49 921-53060. Ten samozwańczy hotel „frankoński” położony jest w odległości krótkiego spaceru od centrum miasta. Pokój jednoosobowy od 77,50 €, pokój dwuosobowy od 115 €. 
* '''[https://www.h-hotels.com/de/h4/hotels/h4-hotel-residenzschloss-bayreuth H4 Hotel Residenzschloss]''', ul. Erlanger 37, ☏ +49 921-75850, ✉ bayreuth@h-hotels.com. Pokój jednoosobowy od 70 €, pokój dwuosobowy od 80 €. 
* '''[https://www.arvena-kongress.de/ Hotel Arvena Kongress]''', Eduard-Bayerlein-Str. 5a, ☏ +49 921-7270, ✉ info@arvenakongress.de. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Specjalizuje się w konferencjach, kongresach itp. Pokój jednoosobowy od 120 €, pokój dwuosobowy od 170 € (taniej w weekendy). 
* '''[https://anker-bayreuth.de/en/ Hotel Goldener Anker]''', Opernstr. 6, ☏ +49 921-7877740. Wysoko oceniany hotel bardzo blisko Margravial Operahouse, oferujący bezprzewodowy dostęp do Internetu i parking. Pokój jednoosobowy od 148 €, pokój dwuosobowy od 248 €

=== Hotele poza miastem ===
* '''[https://www.gasthof-opel.de/ Hotel-Gasthof Opel]''', Bayreuther Str. 1, 95500 Heinersreuth, ☏ +49 9 21-41884, ✉ service@gasthof-opel.de. Hotel ten mieści się w XIX-wiecznym budynku położonym około 3 km od centrum Bayreuth i prowadzonym przez rodzinę Opel. Do dyspozycji Gości jest bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu oraz bezpłatny parking. Od 42 €. 
* '''[https://www.transmarhotel.de/ Transmar-Travel-Hotel]''', Bühlstraße 12 95463 Bindlach, ☏ +49 9 20-8686-0. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Hotel sieciowy w pobliżu autostrady. Oferuje standardowe udogodnienia, takie jak śniadanie, bezpłatny parking i bezprzewodowy dostęp do Internetu. Od 60 €. 
* '''[https://www.grunau-hotel.de/ Grunau Hotel]''', Kemnather Straße 27, ☏ +49 9 21-7980-0. Większy hotel położony 3,5 km na wschód od centrum miasta. Oferuje bezprzewodowy internet i wypożyczalnię rowerów. Od 65 €.

== Kontakt ==
Podczas gdy większość większych nowoczesnych hoteli oferuje bezpłatne Wi-Fi, niekoniecznie jest to prawdą w przypadku niektórych mniejszych tradycyjnych pensjonatów. Jeśli przebywasz w jednym z nich i posiadanie pokoju z dostępem do Internetu jest dla Ciebie ważne, sprawdź ich stronę internetową lub zapytaj z wyprzedzeniem.

Bawaria, we współpracy z Vodafone, oferuje bezpłatną łączność Wi-Fi za pośrednictwem około 350 hotspotów BayernWLAN [https://www.wlan-bayern.de/#/map/view/49.94092968436493,11.56886292804711,14,49.9456399,11.5713346 rozsianych po całym mieście]. Jeśli jesteś studentem lub pracownikiem instytucji, która korzysta z Eduroam, będziesz mógł używać tego jako bezpieczniejszej alternatywy na Uniwersytecie i niektórych innych miejscach w mieście (zobacz [https://map.eduroam.de/leaflet/eduroam/eduroam-map.html mapę eduroam], aby znaleźć lokalizacje hot spotów).

== Bezpieczeństwo ==
* '''Miejska Policja''' (Polizeiinspektion Bayreuth-Stadt), Werner-Siemens-Str. 9, ☏ +49 921 506-0. W większości przypadków jest to zwykły posterunek policji. Departament jest odpowiedzialny za wszystko, co dzieje się w mieście Bayreuth. 
* '''Policja wiejska''' (Polizeiinspektion Bayreuth-Land), Ludwig-Thoma-Str. 2, ☏ +49 921 506-2230. Departament ten jest odpowiedzialny za wszystko, co dzieje się poza głównym miastem w Landkreis Bayreuth (powiat wiejski). 
* '''Policja federalna''' (Bundespolizeirevier Bayreuth), Bahnhofstr. 22 (''obok głównego dworca kolejowego''), ☏ +49921 871106-0. Policja federalna służy jako policja kolejowa i ochrona granic

== Informacje turystyczne ==
* Biuro '''[https://www.bayreuth.de/wirtschaft-forschung/welcome-service/ Informacji Turystycznej]''' dostarcza wielu bardzo szczegółowych informacji. Znajduje się przy Opernstraße 22, w pobliżu Margravial Opera House (godziny urzędowania od poniedziałku do piątku w godzinach 09:00-21:00 i sobota 09:00-16:00 przez cały rok, również niedziela 10:00-14:00 maj - październik). Oferuje dwugodzinną wycieczkę po mieście (w języku niemieckim) codziennie o 10:30 (tylko w soboty od listopada do kwietnia) za 6,50 €. Miejscem spotkania jest biuro TI. Biuro TI zapewnia również mapy miast i mapy miejskie / regionalne dla rowerzystów, niektóre z nich są również dostępne online.

== Gdzie dalej ==
Wybierz się na wycieczkę do pobliskiego miasteczka [[Aufsess]], które Księga Rekordów Guinnessa uznaje za miasto z największą liczbą browarów na mieszkańca! Jest nawet ścieżka piwna, którą można wędrować z przystankami we wszystkich lokalnych biergartens.

Odwiedź [[Bamberg]], aby zobaczyć średniowieczne miasto i spróbować lokalnego wędzonego piwa (Rauchbier).

Wybierz się na przygodę w [[Szwajcaria Frankońska|Szwajcarii Frankońskiej]] (Fränkische Schweiz) lub [[Fichtelgebirge]] i poznaj piękną lokalną florę, faunę i krajobrazy. Możliwe działania obejmują piesze wycieczki, wspinaczkę górską i kajakarstwo.

W pobliżu znajduje się również [[Norymberga]] i łatwa, ekscytująca wycieczka.

{{Jest w|Górna Frankonia}}

[[Kategoria:Bawaria]]</text>
      <sha1>mlqexkkq3lgzjblefpn360i8jssgzn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hanau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10807</id>
    <revision>
      <id>157451</id>
      <parentid>137257</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T15:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56954" sha1="5y968ue5to7o8dm8m01pxzdnndkjtw2" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje podstawowe miasto
|nazwa=Hanau
|widok= Hanau Bruder Grimm.jpg
|herb=Wappen_Hanau.svg
|mapa=Karte hanau in deutschland.png
|region=[[Hesja]]
|powierzchnia=76,49
|prefiks=06181
|www=http://www.hanau.de/
}}
'''Hanau''' – miasto w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Hesja]], w rejencji Darmstadt, w powiecie Main-Kinzig. Leży nad Menem, w regionie Ren-Men (niem. ''Rhein-Main-Gebiet'').

== Dzielnice ==
Hanau oficjalnie składa się z 10 części miasta&lt;!-- , które nie odgrywają żadnej roli ani na miejscu, ani dla turystów --&gt;.

Historyczne Hanau składa się z centrum miasta z osadą Lamboy i Kesselstadt, które zostało włączone do Hanau w 1907 roku. Mittelbuchen w bardzo wiejskim stylu u podnóża Wetterau dołączył do miasta Hanau w 1971 roku w bardzo krótkim czasie i jest tu traktowany ze względów praktycznych.

Dzielnice Steinheim am Main i Klein-Auheim historycznie należały do ​​dystryktu Offenbach, a zatem nie do reszty Hanau do Kurhessen, ale do Hessen-Darmstadt. Dzielnice te są traktowane osobno ze względu na ich niezależne znaczenie turystyczne.

Dzielnice Großauheim i Wolfgang są również rozpatrywane osobno, które również zostały włączone do Hanau w 1974 r.

== Charakterystyka ==
Miasto Hanau może pochwalić się bardzo bogatą historią. Stare miasto Hanau z dawnym pałacem miejskim zostało zbudowane na wyspie w ujściu rzeki Kinzig i od średniowiecza jest siedzibą hrabiów Hanau. W XVI wieku hrabia Philipp Ludwig II zbudował nowe miasto Hanau jako miasto planowane z tablicy kreślarskiej dla uchodźców kalwińskich, którzy wnieśli do miasta cenną wiedzę rzemieślniczą, a tym samym rozwinęli impulsy gospodarcze. Stare miasto i nowe miasto były od lat odrębne i miały nie tylko własną administrację i burmistrza, ale także dwie osobne fortyfikacje miejskie.

Hanau bardzo skorzystał na industrializacji; Osiedliło się tu wiele dużych firm, z których wiele jest dziś światowej klasy (np. Heraeus), a Hanau stało się ważnym węzłem kolejowym, a tym samym również klasycznym miastem kolejowym. W okresie cesarstwa i później Hanau przekształciło się również w ważne miasto garnizonowe z licznymi koszarami i silną obecnością wojskową.

Podczas II wojny światowej miasto Hanau zostało prawie całkowicie zniszczone przez naloty. Ruiny licznych historycznych budynków, w tym pałacu miejskiego, teatru miejskiego, zbrojowni i ocalałych pozostałości fortyfikacji miejskich, zostały rozebrane w okresie powojennym, a miasto odbudowano w stylu lat 50. XX wieku, dlatego samo miasto oferuje tylko kilka zabytków. Zamknięte ulice ze starymi domami z muru pruskiego można znaleźć tylko w Kesselstadt, który znacznie lepiej przetrwał wojnę.

Infrastruktura Hanau jest bardzo słaba pomimo liczby mieszkańców. Restauracje, hotele, życie nocne, zakupy poza tanimi śmieciowymi sklepami, tego wszystkiego brakuje w Hanau. Oprócz głównie brakujących zabytków wynika to głównie z bardzo niskiej siły nabywczej w samym mieście (Hanau ma najwyższy wskaźnik beneficjentów świadczeń socjalnych w Hesji po Offenbach). Od 2012 r. Hanau próbuje zmodernizować miasto poprzez radykalną przebudowę miasta, a tym samym przyciągnąć do miasta więcej odwiedzających, co było możliwe przede wszystkim dzięki wycofaniu się armii amerykańskiej i uwolnieniu ogromnych obszarów konwersji. &lt;!-- Ale nawet jeśli ma zamiar stać się dużym miastem, sytuacja niewiele się poprawiła. Świątynie handlowe, z których miasto jest tak dumne (przede wszystkim forum w centrum miasta) mocno uderzyły w centrum miasta i spowodowały duże wolne miejsca. --&gt;

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe duże lotnisko to port lotniczy we Frankfurcie ({{IATA|FRA}}). Stamtąd można wsiąść do linii S8 S-Bahn do Hanau Hbf, która kursuje przez całą dobę od ostatniej zmiany rozkładu jazdy (także w nocy). Podróż ICE z lotniska nie ma większego sensu, ponieważ prawie zawsze trzeba się przesiąść we Frankfurcie.

=== Pociągiem ===
* {{Znacznik|Hanau Hauptbahnhof|50.121389|8.929722|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/bahnhof-de/bahnhof/Hanau-Hbf-1030172 Hanau Hauptbahnhof]''', Am Hauptbahnhof 14a, 63450 Hanau
Główny dworzec kolejowy w Hanau jest centralnym węzłem komunikacyjnym we wschodniej części Ren-Men, a także ważnym przystankiem dalekobieżnym. Pociągi ICE zatrzymują się tutaj z [[Berlin]]a przez Frankfurt do [[Monachium]], a także z Berlina do [[Bazylea|Bazylei]] i z [[Hamburg]]a do [[Wiedeń|Wiednia]]. Ponadto wszystkie pociągi regionalne zatrzymują się tutaj z Frankfurtu na wschód do [[Würzburg]] / [[Aschaffenburg]] lub [[Fulda]] / Wächtersbach. Dworzec główny w Hanau jest także punktem końcowym linii S8 i S9 kolei S-Bahn w Rhein-Main.

Główny dworzec kolejowy znajduje się stosunkowo daleko od centrum miasta i innych atrakcji. Musisz więc skorzystać z miejskich autobusów lub pociągów regionalnych do jednej z wielu innych stacji kolejowych w Hanau.

Do tej pory windą można dostać się tylko na perony S-Bahn, na wszystkie inne perony można się dostać tylko schodami i dlatego są przeszkodą nie do pokonania dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. &lt;!-- Od dawna dyskutowana jest bezbarierowa przebudowa głównego dworca kolejowego, ale jak dotąd nie widać.
 --&gt;
Inne stacje kolejowe:
* {{Znacznik|Hanau West|50.132222|8.908611|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/bahnhof-de/bahnhof/Hanau-West-1030180 Hanau West]''', Philippsruher Allee 24, 63457 Hanau. Stacja Hanau West była historycznie pierwszą stacją w Hanau i jest centralnie położona w odległości spaceru od centrum miasta. W ciągu ostatnich kilku lat obszar wokół Westbahnhof został przebudowany w celu zwiększenia atrakcyjności stacji dla podróżnych i usprawnienia przejścia na ruch autobusów miejskich; niemniej jednak stacja służy głównie jako miejsce do spania dla bezdomnych. Tylko stacje regionalne zatrzymują się na stacji, regionalne pociągi ekspresowe pędzą bez zatrzymywania się. 
* {{Znacznik|Hanau Nord|50.141944|8.925556|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/bahnhof-de/bahnhof/Hanau-Nord-1030176 Hanau Nord]''', Friedberger Str. 1, 63452 Hanau. Jedynie pociągi regionalne z kierunku Friedberg zatrzymują się na stacji Hanau Nord. Pomimo osadzenia w osadzie z reprezentacyjnymi budynkami w stylu wilhelmińskim, sam dworzec kolejowy jest dość zaniedbany i prawie nie zachęca do odpoczynku. Przystanki, na których można przejść na miejski transport autobusowy, znajdują się dość daleko i tylko dla osób podróżujących autobusem sportowym. 
* {{Znacznik|Hanau-Wilhelmsbad|50.1439|8.8836|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/bahnhof-de/Hanau-Wilhelmsbad-1030184 Hanau-Wilhelmsbad]''', Burgallee 18, 63457 Hanau. Stacja kolejowa Hanau-Wilhelmsbad jest właściwie własnym widokiem. Został zbudowany w 1848 roku jako reprezentacyjna stacja dla elektorów Hesji-Kassel na Burgallee, sztuczna linia wzroku od pałacu Philippsruhe do ogrodów spa Wilhelmsbad, z wystawnymi meblami i własną salą księcia. Budynek stacji służy gastronomii poprzez zmianę lokatorów. Pod względem ruchu znaczenie stacji jest stosunkowo niewielkie, ponieważ stacja jest dość oddalona; zatrzymują się tu tylko pociągi regionalne.

=== Samochodem ===
Hanau jest dogodnie usytuowany na skrzyżowaniu różnych autostrad. Autostrada A3 prowadzi na południe z punktem połączenia 54 Hanau, jednak na tej trasie istnieje duże ryzyko korków, a zwłaszcza w ruchu dojeżdżającym do pracy lub przed weekendami i wakacjami nie można prawie nic zrobić. Na północy A66 i A45 przecinają się przy 38/43 Hanauer Kreuz. B43a biegnie przez Hanau jako autostrada miejska i łączy wszystkie te autostrady ze sobą, ale ta ulica również regularnie cierpi z powodu korków. Jeśli przyjeżdżasz z północy lub wschodu, lepiej jest wziąć punkt połączenia 37 Erlensee i wjechać do Hanau dobrze rozwiniętą obwodnicą.

Przez miasto prowadzi Deutsche Fachwerkstraße.

=== Autobusem ===
Oprócz przystanku regionalnych linii autobusowych, przystanek dalekobieżnego autobusu Hanau znajduje się na dziedzińcu głównego dworca. Jest to jednak dość osierocone: obecnie (od czerwca 2017 r.) Jest tylko jedno połączenie z Berlina (z przystankami m.in. w Jenie i Erfurcie) do Hanau.

=== Rowerem ===
* ścieżka rowerowa nad Menem · z Aschaffenburga i po lewej stronie głównej do Frankfurtu
* Heska Trasa rowerowa R3: Rhein - Main - Kinzig · z Kinzigtal do Offenbach po prawej stronie Main
* Ścieżka rowerowa Limes
* Kolejowa trasa rowerowa Hesji · 320 km głównie na dawnych liniach kolejowych · od Doliny Kinzig przez centrum miasta do zamku Philippsruhe nad Menem i przez Wilhelmsbad w Wetterau do Vulkanradweg.

=== Statkiem ===
Niezwykłe, ale przynajmniej możliwe, jest przybycie zwykłymi letnimi rejsami statków linii Primus na Main. W Hanau znajdują się w sumie trzy etapy lądowania: bezpośrednio pod zamkiem Philippsruhe, w Steinheim am Main w połowie drogi między dworcem kolejowym a starym miastem oraz w Großauheim bezpośrednio pod starym miastem.

Osoby przybywające własną łodzią znajdą miejsca do spania dla gości w {{Znacznik|Klub łodzi Hanau|50.12683 |8.90564|typ=transport}}'''[https://www.hbc-hanau.de/ klubie łodzi Hanau]'''.

== Komunikacja ==
{{Mapframe|50.1343|8.9171|zoom=14|type=geoline}}
=== Transport publiczny ===
Transport publiczny w Hanau jest obsługiwany przez [https://www.hsb.de/ Hanauer Straßenbahn AG], która obsługuje czystą sieć autobusową wbrew swojej nazwie. Wraz z przebudową miast cała sieć autobusów została zrestrukturyzowana i zmieniona, aby stała się bardziej przejrzysta, szczególnie dla odwiedzających. Od tego czasu istnieje 11 linii autobusów miejskich o numerach od 1 do 12 (linia 3 została później usunięta).

Centralnym węzłem miejskiego i regionalnego ruchu autobusowego jest {{Znacznik|Freiheitsplatz|50.134989|8.918505|typ=transport}}'''Freiheitsplatz''' w centrum miasta, która po remoncie ma nowoczesny system informacji pasażerskiej. Jednak sieć transportu publicznego jest skonstruowana w taki sposób, że do wszystkich głównych miejsc docelowych i okręgów w Hanau można dotrzeć z głównego dworca kolejowego bez zmiany pojazdów.

W przypadku wszystkich podróży w Hanau, a także wycieczek do Bruchköbel obowiązuje osobna taryfa, która jest tańsza niż zwykła taryfa RMV. Opłaty za przejazdy z i do innych miejsc są rozliczane zgodnie z taryfą RMV.

=== Parkingi ===
Nowy, wysoce zalecany parking garażowy istnieje już od kilku lat: jest to jedyny garaż, który odwiedzający Hanau powinni wziąć pod uwagę:

* {{Znacznik|Garaż Gloria Palais|50.13249|8.90902|typ=transport}}'''[http://www.gloria-palais.de/parkhaus/ Garaż Gloria Palais]''', Am Steinheimer Tor 1a. Położony bezpośrednio obok Westbahnhof, przestronne miejsca parkingowe, wyjątkowo tanie. Centrum Hanau znajduje się w odległości spaceru (około 500 m) lub autobusem miejskim. Ważne: Dostęp jest możliwy tylko z południa (w Steinheimer Tor / Friedrich-Ebert-Anlage), trasa z północy (Nußallee) nie jest oznakowana i jest trudna do znalezienia dla tych, którzy nie znają okolicy (musisz skręcić w kierunku Kesselstadt i jechać prosto na rondzie przez, abyś mógł skręcić w prawo w garaż). Cena: pon.-sob. 1 € za godzinę, niedziela 0,50 € za godzinę, maksymalnie 15 € za dzień. 

Możliwie. jeszcze:
* {{Znacznik|Garaż parkingowy Congress Park/Schwimmbad|50.14006|8.91558|typ=transport}}'''Garaż parkingowy Congress Park/Schwimmbad''', Eugen-Kaiser-Straße 17b. Znajduje się tuż obok basenu. Dość nowoczesny z szerokimi miejscami parkingowymi. Jako długoterminowy parker możesz uciec taniej. Centrum miasta znajduje się w odległości krótkiego spaceru, a autobus miejski jest znacznie wolniejszy, gdy rezerwujesz podróż w obie strony przez połowę Hanau. Cena: 0,50 € za 30 minut, opłata nocna 2 €, maksymalnie 12 € (pon.–pt.) / 10 € (sob.) / 7 € (niedz.) Dziennie.

Miejskie parkingi w centrum miasta (Nürnberger Straße i Am Forum) zdecydowanie nie są wskazane: istnieje ryzyko wypadków z powodu tak wąskich ramp, że nieuchronnie doznasz poważnych zadrapań lub nawet pęknięcia obręczy, jeśli jesteś tam z odpowiednio szeroką lub wjeżdża długi pojazd. Jedyny prywatny garaż w centrum miasta można określić tylko jako „nowoczesne miejsce do przechowywania ścieżek” (1,70 € za 30 minut, nie zostanie ogłoszone na stronie internetowej). Miejsca parkingowe na ulicy są strefami krótkoterminowymi, z wyjątkiem miejsca parkingowego przy Rühlstraße 6 (ale znalezienie miejsca parkingowego jest biletem loteryjnym)

Łowcy okazji mogą spróbować szczęścia w bardziej odległych obszarach mieszkalnych, np. B. Freigerichtstrasse lub Lamboyviertel wzdłuż Karl-Marx-Strasse / August-Schärttner-Strasse (stamtąd most Kinzig prowadzi bezpośrednio do centrum miasta). Te opcje parkowania są obecnie (od czerwca 2017 r.) Bezpłatne, a także nieograniczone czasowo. Urządzenia do parkowania i jazdy są teraz płatne i dlatego nie są już zalecane.

=== Rower ===
Na głównym dworcu kolejowym znajduje się stacja ''Call-a-Bike''. Jednak klimat w Hanau jest dość trudny dla rowerzystów: ADFC przyznaje Hanau ocenę 4,1, a tym samym 69 na 106 (od 2018 r.). Na wielu ruchliwych ulicach chodniki są otwarte dla rowerzystów, ale czasami ścieżki rowerowe są bardzo wąskie lub napotykasz przeszkody, takie jak znaki stop. Strefa dla pieszych jest teraz w dużej mierze zamknięta dla rowerzystów, rowerzyści są wysyłani wszystkimi trasami autobusów miejskich. Droga między Freiheitsplatz a Marktplatz jest zabezpieczona tylko przez światło komunikacji miejskiej, które nie dotyczy rowerzystów i dlatego jest paskudną pułapką śmierci. Jednokierunkowe prześwity dla rowerzystów nie istnieją wszędzie, a zwłaszcza w centrum miasta. Parkowanie rowerów w Hanau oznacza: połącz się z następną najlepszą latarnią - w zasadzie nie ma stojaków na rowery lub podobnych w Hanau.

&lt;!-- Kierunki dla rowerzystów są dystrybuowane w dawkach homeopatycznych, głównie na obrzeżach w kierunku sąsiednich społeczności. Znaki te mogą być przydatne na dłuższe wycieczki rowerowe, a nawet dla osób dojeżdżających do pracy, ale są bezużyteczne dla turystów, którzy chcą zobaczyć miasto. W mieście na próżno znajdziesz takie znaki i możesz pokonywać ulice, aby (miejmy nadzieję) znaleźć miejsce docelowe. Pozostało tylko kilka odizolowanych drogowskazów z State Garden Show w 2002 roku. --&gt;

W Hanau, podobnie jak na całym obszarze RMV, przewożenie rowerów w autobusach i pociągach jest bezpłatne, ale nie ma gwarancji, że pojedziesz rowerem, szczególnie w godzinach szczytu.

=== Taksówki i samochody do wynajęcia ===
Taksówki są zawsze na Freiheitsplatz i na głównym dworcu kolejowym. W innych miejscach można zamówić taksówkę telefonicznie, centralny numer taksówki to 24111.

Jeśli transport publiczny nie zapewnia wystarczającej mobilności lub planujesz wycieczki do Kinzigtal (gdzie transport publiczny gwałtownie się pogarsza w miarę podróży z Hanau), możesz również wynająć samochód w Hanau. Wszyscy znani dostawcy wynajmu samochodów są reprezentowani przez oddział w Hanau, ale nieco rozproszeni po mieście i czasami niełatwi do znalezienia.

== Warto zobaczyć ==
Miasto Hanau oferuje kilka wycieczek:

* Przez miasto regularnie kursuje [https://www.xn--mrchenbahn-q5a.de/ pociąg turystyczny], który zapewnia informacje o najważniejszych zabytkach. Środa, piątek i sobota są krótkie wycieczki po 15 minut każda, więc długa wycieczka z 40 minut. Oferta najprawdopodobniej dotyczy rodzin z dziećmi.
* „Tradycyjne” wycieczki oferowane są w regularnych terminach z różnymi celami, najlepszym sposobem na to jest zapoznanie się z [https://www.hanau.de/tourismus/fuehrung/010672/index.html kalendarzem wycieczek miasta Hanau]. Konieczna jest rejestracja wstępna.
* Ponadto istnieje również możliwość rezerwacji indywidualnych wycieczek po mieście, szczególnie dla grup turystycznych.

=== Kościoły ===
* {{zobacz
| name=Marienkirche| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.13668| long=8.91861| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Najstarszy i największy kościół protestancki w Hanau. W obecnej formie powstał w średniowieczu, w 1446 r. Przez hrabiego Reinharda II z Hanau, a następnie służył jako miejsce kultu jako miejsce pochówku wielu członków rodziny szlacheckiej Hanau. Kościół został poważnie zniszczony podczas II wojny światowej, ale można go przywrócić według modelu historycznego.
}}
* {{zobacz
| name=Johanneskirche| alt= | url= | email=
| adres=Johanneskirchplatz 1 | lat=50.1374| long=8.9167| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Johanneskirche został zbudowany w 1658 roku jako kościół luterański obok zreformowanego Marienkirche. Od 1727 do 1729 r. Został rozbudowany bocznie i stał się kościołem poprzecznym. Po zjednoczeniu zborów luterańskich i reformowanych w Hanau, Johanneskirche dostarczył zachodnią część Hanau, Marienkirche, jednak wschodnią część. W czasie II wojny światowej kościół został zniszczony, z wyjątkiem otaczających go murów. Podczas przebudowy, w której ponownie zrezygnowano z bocznej rozbudowy i przywrócono oryginalny budynek z 1658 r., Postanowiono nie używać budynku jako kościoła, ale zbudować w tym celu nowy kościół, Nowy Johanneskirche na obrzeżach w stylu modernizmu . Z tego powodu Johanneskirche nie odzyskał drewnianej kopuły, dopóki metalowe rusztowanie nie zostało umieszczone na wieży kościoła w 2002 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Walońsko-holenderski podwójny kościół| alt= | url=http://www.wng-hanau.de/ | email=
| adres=Französische Allee 12 | lat=50.1314| long=8.917| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W centrum francuskiej alei, najbardziej wysunięty na południe plac nowego miasta Hanau, znajduje się podwójny kościół walońsko-holenderski, który służył jako dom modlitwy dla uchodźców kalwinistycznych. Po II wojnie światowej odbudowano tylko holenderską połowę, a zewnętrzne ściany połówki Walonii pozostały pomnikiem. Przed ruiną znajduje się brązowe popiersie hanau hrabiego Filipa Ludwiga II. Reszta przestrzeni była przez długi czas używana jako parking, ale obecnie jest przekształcana w park. Zgromadzenie Walońsko-Holenderskie istnieje do dziś i jest jedynym innym uznanym kościołem protestanckim w Niemczech, oprócz dużych kościołów regionalnych. Budynek kościoła nadal służy jako centrum porad i okazjonalnych wydarzeń
}}
* {{zobacz
| name=Mariae Namen| alt= | url= | email=
| adres=Dechant-Theodor-Weidner-Platz 1 | lat=50.135651| long=8.914854| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Tylko nazwa przypomina wspaniały kościół katolicki w Hanau. Budowa kościoła rozpoczęła się w 1842 roku na miejscu dawnego sadu hrabiów Hanau. Kościół pierwotnie miał być wielką, trzynawową bazyliką, ale po burzy, która ponownie zniszczyła niedokończony kościół w 1848 r., Podjęto decyzję o zakupie tańszego kościoła halowego. Kościół doznał poważnych zniszczeń podczas II wojny światowej, a następnie został odbudowany jedynie w bardzo uproszczonej formie. Część wzoru paskowego starego kościoła wciąż można zobaczyć w południowo-wschodnim rogu.
}}
* {{zobacz
| name=Friedenskirche| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.1286| long=8.8956| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ze względu na położenie bezpośrednio nad brzegiem Menu jest najważniejszym zabytkiem niegdyś niezależnego miasta Kesselstadt. Ten neogotycki kościół został zbudowany w 1904 roku jako zamiennik średniowiecznego kościoła, który nie spełniał już wymagań. Kościół przetrwał II wojnę światową prawie nieuszkodzony, pękły tylko okna.
}}

=== Zamki i pałace ===
[[Plik:Schloss Philippsruhe Hanau 813-zkh.jpg|thumb|Zamek Philippsruhe na obrzeżach Hanau]]
* {{zobacz
| name=Budynek biurowy| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.138200 | long=8.917824 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Stajnie| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.138038 | long=8.918409 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=są ostatnimi zachowanymi budynkami '''pałacu miejskiego w Hanau'''. Został zbudowany w XIII wieku jako zamek na fosie i początkowo służył jako siedziba hrabiów Hanau.W czasach współczesnych istniało kilka planów rozbudowy zamku do współczesnej rezydencji, ale wszystkie zawiodły: plany hrabiego Filipa Ludwiga II przedwczesna śmierć i późniejsza wojna trzydziestoletnia, a później, z powodu ustanowienia pałacu Philippsruhe, hrabiowie wykazywali niewielkie zainteresowanie pałacem miejskim. Obecny budynek biurowy został zbudowany w latach 1685–1691, a następnie stajnie w 1713 roku. W latach 1829/30 elektor Wilhelm II z Hesji-Kassel zburzył średniowieczny zamek, aby powiększyć ogrody pałacowe. Po przyłączeniu elektoratu Hesji przez Prusy pałac miejski nie był już potrzebny jako rezydencja i służył innym celom; stajnie zostały przekształcone w ratusz w Hanau, wprowadzono muzeum i różne władze. Zamek został zniszczony podczas II wojny światowej i całkowicie zburzony po wojnie, z wyjątkiem budynków, które istnieją do dziś; przestrzeń została wykorzystana na budowę nowego liceum i rozbudowę ratusza.
}}
* {{zobacz
| name=Zamek Philippsruhe| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.1275| long=8.8925| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pałac został zbudowany na początku XVIII wieku przez hrabiego Filipa Reinharda von Hanau-Munzenberga jako barokowa rezydencja. Kolejni władcy przebudowali zamek zgodnie z osobistymi preferencjami, ostatnio przez Friedricha Wilhelma von Hessen-Rumpenheim w latach 1875–1880. Zamek pozostał całkowicie nieuszkodzony podczas II wojny światowej, a tym samym służył jako tymczasowy ratusz miasta Hanau w okresie powojennym. 7 sierpnia 1984 r. Pożar zniszczył zabytkową kopułę i liczne dzieła sztuki wewnątrz zamku, które odtąd zostały bezpowrotnie utracone. Ponieważ Muzeum Historyczne Hanau mieści się w zamku Philippsruhe (patrz tam), zamek można również oglądać od wewnątrz. Ogród pałacowy za pałacem Philippsruhe od kilku lat jest domem dla rzeźb znanych artystów.
}}

=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Nowy Ratusz| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.133333| long=8.916944| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był zabytkowym ratuszem Hanauer Neustadt i nadal służy jako ratusz miasta Hanau. Został zbudowany w latach 1725-1733 za hrabiego Johanna Reinharda III. i pasują do rzędu domów w tym czasie na rynku. Po zniszczeniu podczas II wojny światowej ratusz został odbudowany, ale teraz stoi sam z nowoczesnym przedłużeniem z tyłu. Ze względu na znaczną potrzebę remontu budynek jest obecnie (od czerwca 2017 r.) Zamknięty na parterze, a rada miasta musi również przenieść się do ratusza.
}}
* {{zobacz
| name=Budynek władz| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.1347| long=8.9195| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=jest jedynym historycznie zachowanym budynkiem na Freiheitsplatz. Został utworzony w 1768 r. Pod rządami ówczesnego księcia Wilhelma IX. von Hessen-Kassel i mieścił wszystkie władze ówczesnego okręgu Hanau, ale służył tymczasowo i za. także jako koszary. Po II wojnie światowej budynek władz został przebudowany i nadal służy jako siedziba władz, a dokładniej urzędu skarbowego w Hanau.
}}
* {{zobacz
| name=Frankfurter Tor| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.135751 | long=8.912791 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=jest jedną z niewielu zachowanych barokowych bram miejskich w Niemczech. Hrabia Johann Reinhard III. von Hanau kazał zbudować tu Frankfurter Tor w 1722 r. jako zamiennik starszej bramy miejskiej; powinien służyć jako reprezentatywny portal do i od Wolnego Miasta Frankfurtu. W epoce napoleońskiej brama uniknęła rozbiórki tylko dlatego, że zawierała mieszkania, a po zniszczeniu podczas II wojny światowej brama została przywrócona do pierwotnego stanu. Wnętrza są używane przez sąsiedni szpital i dlatego nie są otwarte dla publiczności.
}}

=== Pomniki ===
* {{zobacz
| name=Pomnik narodowy braci Grimm| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.132988 | long=8.917043 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=na rynku widać większy obraz życia braci Grimm (stojący Jacob, siedzący Wilhelm). Ten spiżowy pomnik był jednym z niewielu budynków w nowym mieście Hanau, które przetrwały II wojnę światową absolutnie nietknięte.
}}
* {{zobacz
| name=Fontanna Sprawiedliwości| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.136662 | long=8.917664 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=z postacią Justizii został zbudowany przez hrabiego Filipa Ludwiga II w 1611 roku na rynku starego miasta. W XVIII wieku został usunięty z placu, ponieważ stał na drodze parad wojskowych; fontanna przetrwała II wojnę światową, a następnie została umieszczona z powrotem na placu.
}}
* {{zobacz
| name=Ściana getta| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.135646 | long=8.919586 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=jest ostatnią pozostałą częścią dawnego getta Hanau w Judengasse (dziś Nordstraße). Dziś na ścianie jest tablica dla Żydów z Hanau, którzy zostali zabici w czasach narodowego socjalizmu.
}}

=== Ulice i place ===
Aranżację starego i nowego miasta Hanau w różnych miejscach z północy na południe można dziś zobaczyć w panoramie miasta. Jednak same place nie są obecnie bardzo interesujące dla turystów, chyba że szczególnie interesują Cię funkcjonalne budynki z lat 50. XX wieku.

=== Kurpark Wilhelmsbad ===
* {{zobacz
| name=Kurpark Wilhelmsbad| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.149060 | long=8.880672 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=został utworzony w XVIII wieku przez hrabiów Hanau, którzy podejrzewali tu lecznicze źródło, a następnie wybudowali obszerne kąpielisko i park. Szybko jednak okazało się, że bulgocząca tu woda nie ma wcale leczniczej mocy, a po kilku latach źródło wyschło, więc kąpielisko musiało zostać zamknięte. Zamiast tego obiekt służył i nadal służy jako teren rekreacyjny dla mieszkańców Hanau z licznymi oryginalnie zachowanymi budynkami z czasów funkcjonowania łaźni.
}}
W jednym z obiektów uzdrowiskowych znajduje się centrum informacyjne, które oferuje odwiedzającym więcej informacji o parku zdrojowym Wilhelmsbad. '''Comoedienhaus''' i '''Hessische Puppenmuseum''' znajdują się w innych budynkach uzdrowiskowych (patrz odpowiednie sekcje).

Inne atrakcje na terenie ogrodów zdrojowych to:
* {{zobacz
| name=Lustschlösschen Wilhelmsbad| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.146980 | long=8.882686 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=to sztuczna ruina zamku na wyspie w parku zdrojowym, w której znajdują się prywatne pokoje dziedzicznego księcia Wilhelma IX. są położone. Można je dziś oglądać w ramach wycieczki z przewodnikiem; informacje na ten temat są dostępne w centrum informacyjnym. Wycieczka kosztuje obecnie 4 €.
}}
* {{zobacz
| name=Piramida Wilhelmsbad| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.147605 | long=8.883523 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=w bezpośrednim sąsiedztwie powstał na cześć najstarszego syna Wilhelma IX, który zmarł w wieku 12 lat. Piramida zawierała marmurową urnę, która została skradziona w latach 80-tych, jednak kradzieży nigdy nie udało się rozwiązać.
}}
* {{zobacz
| name=Historyczna karuzela Wilhelmsbad| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.147302 | long=8.880297 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=przez długi czas była główną atrakcją parku zdrojowego Wilhelmsbad. Po uszkodzeniu w czasie II wojny światowej karuzela przez lata była nieczynna i można ją było oglądać tylko z zewnątrz. Po wielu latach starań i wsparcia finansowego karuzela została ostatecznie naprawiona, a od 2016 roku działa wielokrotnie w nieregularnych odstępach czasu i może być użytkowana. Więcej informacji można znaleźć pod adresem https://www.karussell-wilhelmsbad.de/
}}
Wycieczki po parku zdrojowym Wilhelmsbad odbywają się w pierwszą niedzielę miesiąca od maja do września. Konieczne jest wcześniejsze zarejestrowanie się telefonicznie. Cena wynosi 6 € za osobę.

* '''Centrum informacyjne Wilhelmsbad''', promenada w parku 7. Tel .: +49 6181 9066295. Czynne: sezonowo (od kwietnia do października) sob. 13:00 - 17:00, niedz. I święta 13:00 - 18:00

=== Muzea ===
[[Plik:Goldschmiedehaus Hanau 856-Lh.jpg|thumb|Dom złotnika, dawny Ratusz Staromiejski]]
Miasto Hanau oferuje liczne muzea o różnym przeznaczeniu. Poprzednia oferta karnetów została (niestety) wycofana, więc za każde muzeum trzeba zapłacić osobno. Tylko roczny bilet do jednego z miejskich muzeów (Muzeum Historyczne Hanau, Muzeum Zamkowe Steinheim, Muzeum Großauheim) uprawnia do bezpłatnego wstępu do pozostałych muzeów miejskich. Miasto Hanau ma własną stronę internetową, na której dostępne są informacje o ofercie muzeów.
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne Hanau| alt= | url=https://www.hanau.de/sehenswert/museen/historisches-museum-hanau-schloss-philippsruhe/index.html | email=
| adres=Philippsruher Allee 45 | lat=50.127376| long=8.892416| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Historyczne Hanau znajduje się w zamku Philippsruhe. Pokazana jest tu historia braci Grimm oraz różne prace artystyczne z historii miasta. Częścią muzeum historycznego jest również Muzeum Teatru Papieru z teatrem papieru z XIX wieku, a od 2019 roku GrimmsMärchenReich, gdzie bracia Grimm i ich najsłynniejsze bajki są żywo wyjaśniane, szczególnie dla dzieci. Otwarte: wt.-niedz. 11: 00-18: 00. Cena: 4,00 €, 3,00 € obniżone.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Zamkowe Steinheim| alt= | url= | email=
| adres=Schloßstraße 9 | lat=50.10849| long=8.916253| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Schloss Steinheim w historycznym zamku skupia się na prehistorii i wczesnej historii dzisiejszego Hanau, a także historii niegdyś niezależnego miasta Steinheim am Main. Otwarte: sob. I niedz. 11: 00-17: 00. Cena: 3,00 €, obniżona 2,00 €.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Großauheim| alt= | url= | email=
| adres=Pfortenwingert 4 | lat=50.104426| long=8.945993| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum Großauheim koncentruje się na historii technicznej i industrializacji, głównie w niegdyś niezależnym mieście Großauheim. Najważniejszym wydarzeniem jest kilka funkcjonalnych silników parowych, które są demonstrowane przy specjalnych okazjach. Prezentowane są także dzieła lokalnych artystów. Otwarte: sob. I niedz. 11: 00-17: 00. Cena: 3,00 €, obniżona 2,00 €.
}}
* {{zobacz
| name=Dom niemieckiego złotnika| alt= | url=https://www.goldschmiedehaus.com/ | email=
| adres=Altstädter Markt 6 | lat=50.136667| long=8.917778| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W Domu Złotników Niemieckich w dawnym ratuszu można zobaczyć różne wyroby złotnicze i złotnicze. Otwarte: wt.-niedz.11: 00-17: 00. Cena: 3,00 €, obniżona 2,00 €.
}}
* {{zobacz
| name=Heskie Muzeum Lalek| alt= | url=https://www.hpusm.de/ | email=
| adres=Parkpromenade 4 | lat=50.148549| long=8.882267| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Heskie Muzeum Lalek opowiada historię lalki od starożytności do współczesności, a także zawiera kilka ważnych i rzadkich kolekcji lalek. Otwarte: wt.-pt.10: 00-13: 00 i 14: 00-17: 00, sob., Niedz. I święta 10: 00-17: 00. Cena: 3,00 €, obniżona 2,00 €.
}}
* {{zobacz
| name=Heimatmuseum Mittelbuchen| alt= | url= | email=
| adres=Alte Rathausstraße 31 | lat=50.180654| long=8.891094| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum historii lokalnej dawnej niezależnej gminy Mittelbuchen w historycznym Obertor. Otwarte: w sezonie (od Wielkanocy do października) niedz. 15: 00-17: 00, zamknięte podczas ferii szkolnych w Hesji. Cena: wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum kolejowe Hanau| alt= | url=https://www.museumseisenbahn-hanau.de/ | email=
| adres=Heideäcker 1 | lat=50.114968| long=8.942079| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W dawnej zajezdni Hanau na wschodnim krańcu głównego dworca kolejowego miłośnicy kolei utrzymują różne zabytkowe lokomotywy, w tym dwie parowozy, które są wykorzystywane przy specjalnych okazjach do specjalnych podróży. Aktualne terminy zostaną ogłoszone na stronie internetowej. Na życzenie możliwe są również wycieczki z przewodnikiem po zajezdni. Otwarte: na zamówienie.
}}
* {{zobacz
| name=RadWerk| alt= | url= | email=
| adres=Gutenbergstraße 7 | lat=50.09910| long=8.93662| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Klein-Auheim było kiedyś ważnym ośrodkiem przemysłu rowerowego; w szczególności marka Bauer jest dobrze znana koneserom. Heimat- und Geschichtsverein Klein-Auheim nie tylko prezentuje na swojej wystawie historię miasta Klein-Auheim, ale także pokazuje największą zachowaną kolekcję rowerów Bauer. Na miejscu można również znaleźć grupę miłośników modelarstwa kolejowego. za. z 5-calowym systemem zewnętrznym, który działa zawsze w pierwszy weekend miesiąca. Otwarte: sob. I niedz. 11: 00-17: 00. Cena: dorośli 3 €, dzieci 1 €
}}

=== Parki ===
* {{zobacz
| name=Park Dzikich Bażantów| alt= | url=https://www.hessen-forst.de/alte-fasanerie/ | email=
| adres=Fasaneriestraße 106 | lat=50.085384| long=8.911502| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pokazane są tu liczne zwierzęta z okolicznych lasów, takie jak jelenie, dziki, ale także wilki, rysie i inne rzadkie gatunki. Szczególną atrakcją są regularne pokazy lotów ptaków drapieżnych. W parku zwierzyny znajduje się również Heskie Muzeum Leśne z wieloma informacjami o leśnictwie i leśnych zawodach. Dla młodszych gości jest również mini zoo oraz możliwość karmienia zwierząt paszą z kasy. W miłe weekendy parking bywa bardzo ciasny. Otwarte: od marca do października codziennie od 9:00 do 18:00, od listopada do lutego codziennie od 9:00 do 16:00. Cena: 7 €.
}}
* {{zobacz
| name=Ogród zamkowy| alt= | url= | email=
| adres= | lat=50.139133 | long=8.919585 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Za dawnym Pałacem miejskim został zbudowany w latach 1760-1764 przez hrabinę Marię von Hessen-Kassel, w oparciu o doświadczenia z jej rodzinnej Anglii, co czyni go jednym z najstarszych angielskich ogrodów w Europie kontynentalnej. Warte zobaczenia są w szczególności liczne bardzo stare drzewa, a także niektóre dzieła sztuki i pomniki. W północno-wschodnim rogu znajduje się duży plac zabaw dla małych podróżników.
}}
* {{zobacz
| name=Główny cmentarz w Hanau| alt= | url= | email=
| adres=Birkenhainer Straße 2 | lat=50.126035 | long=8.929320| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny cmentarz powstał w 1846 r. Z dala od ówczesnych bram miejskich, w miejsce dwóch starszych cmentarzy, które znajdowały się na zalewie Kinzig i nie spełniały już ówczesnych podwyższonych wymagań higienicznych. Główny cmentarz z biegiem czasu był trzykrotnie rozbudowywany w kierunku wschodnim i doznał poważnych zniszczeń podczas II wojny światowej, ale nadal istnieje wiele historycznych i niezwykłych grobów ważnych osób w historii Hanau.
}}

=== Inne ===
* '''Bajkowa ścieżka Hanau''' Wiosną 2016 roku jedenaście rzeźb z bajek z Maingegendang z kolekcji bajek dziecięcych i domowych braci Jacoba i Wilhelma Grimm zostało zainstalowanych w centrum miasta Hanau między Schlosspark a Franzischer Allee w wyniku konkursu rzeźbiarskiego. W konkursie wzięło udział 74 artystów, a 170 zgłoszeń. Wraz z innymi siedemnastoma miejscami pamięci Grimm, w tym dawne domy i domy rodziny Grimm tworzą bajkową ścieżkę Hanau.

== Aktywności ==
* Hanau doskonale nadaje się do uprawiania turystyki pieszej:
** [https://www.hanau.de/lih/natur/ring/index.html Zielony Pierścień] biegnie przez 60 km wokół miasta Hanau, głównie przez lasy i rezerwaty przyrody. Ścieżka ze względu na swoją długość świetnie nadaje się również do jazdy na rowerze, w przeważającej części biegnie po dobrze rozwiniętych drogach.
* Na wschód od Hanau las Bulau to popularny i naturalny region rekreacyjny. W pobliżu Hessisches Forstamt znajduje się parking leśny 9 Wolfgang, stąd oznakowano kilka okrężnych szlaków turystycznych Spessartbund. Jeśli chcesz zobaczyć Kinzig z naturalnym korytem rzeki, możesz zaparkować samochód na 10 nieutwardzonym leśnym parkingu w Lamboyviertel.
* '''Heinrich-Fischer-Bad''', Eugen-Kaiser-Straße 19. Tel .: +49 6181 3656970. Heinrich-Fischer-Bad posiada również kryty basen z sauną, ale jest znany głównie z rozległych basenów odkrytych. Istnieją różne ścieżki i 10-metrowa wieża. Na miejscu jest tylko płatny parking, ale nie ma miejsc parkingowych; przystanek autobusowy znajduje się tuż za drzwiami. Otwarte: Basen na świeżym powietrzu codziennie w sezonie 10:00-20:00, basen kryty i sauna najlepiej zapytać na miejscu. Cena: 4,10 €, różne specjalne stawki dla rodzin i grup. 
** W Hanau nie ma już jezior do pływania. Birkensee, które od dawna służyło jako jezioro kąpielowe, musiało zostać zamknięte z powodu złej jakości wody. Tutaj musisz unikać pływania w okolicznych jeziorach.
* '''Wypożyczalnia łodzi Hanau''', Philippsruher Allee (pod Hellerbrücke). Tel .: +49 6101 1011. Wypożyczalnia łodzi jest stosunkowo dobrze ukryta, ale ktokolwiek ją znajdzie, może za niewielką opłatą wypożyczyć kajaki, rowery wodne i motorówki i jeździć po Kinzig i Main. Otwarte: pon-sob 14: 00-18: 00, niedz 10:00-19:00. 
* '''[https://www.golfclub-hanau.de/home/ Klub golfowy Hanau-Wilhelmsbad]''', Franz-Ludwig-von-Cancrin-Weg 1a. Tel .: +49 6181 180190. Klub golfowy oferuje wszystko, czego można oczekiwać od pola golfowego. Na miejscu znajduje się również hotel. Otwarte: wt.-pt. 9:00-19:00, pon., Sob., Niedz. I święta 9:00-18:00. 
* W parku zdrojowym Wilhelmsbad, który należy do pobliskiej restauracji, znajduje się '''pole do minigolfa''', z którego mogą korzystać również osoby nie będące klientami.
* '''[https://dav-hanau.de/kletteranlagen/dav-kletterzentrum/ Hala wspinaczkowa DAV Hessen-Homburg]''', Curt-Möbius-Straße. Tel .: +49 6181 257071. Otwarte: wt. I czw. 19: 00-22: 00, niedziela w zimie (od października do kwietnia) 10: 00-18: 00, latem (od maja do września) 10: 00-14: 00 00. Cena: 11 €, zniżki dla członków DAV. Edytuj informacje
* W zimnych porach roku na rynku znajduje się małe lodowisko, na którym można zrobić spacery na lodzie.

== Praca ==
Jako tradycyjne miasto przemysłowe z wieloma dużymi firmami, Hanau oferuje wiele miejsc pracy w zawodach technicznych, chemicznych i innych specjalistycznych. Sytuację na rynku pracy można ogólnie ocenić jako korzystną. Lokalna agencja pracy udziela informacji o ofertach pracy:

* '''Agencja Pracy Hanau''', Am Hauptbahnhof 1.

== Nauka ==
* '''[http://p102754.typo3server.info/ Staatliche Zeichenakademie Hanau]''', Akademiestrasse 52. State Drawing Academy Hanau w encyklopedii WikipediaState Drawing Academy Hanau (Q184729) w bazie Wikidata. Akademia rysunku ma w Hanau bardzo długą tradycję i jest jednym z najstarszych ośrodków szkoleniowych dla złotników w Europie. Ponadto można się tutaj nauczyć innych rzemiosł z metali szlachetnych. Od kilku lat w tym samym miejscu znajduje się również [https://www.bg-ba.de/ '''Uniwersytet Nauk Stosowanych Braci Grimm Hanau'''] z niewielką liczbą podwójnych programów studiów. 
* '''Biblioteka Miejska Hanau''', Am Freiheitsplatz 18a (na forum Hanau). Wraz z otwarciem Forum Hanau Biblioteka Miejska w Hanau przeniosła się do nowo utworzonego Kulturforum, w którym mieści się również archiwum miasta i stowarzyszenia historii lokalnej. Otwarte: pn-pt 10:00-20:00, sob.11:00-18:00.

== Zakupy ==
* '''Forum Hanau''', na Freiheitsplatz 18. Forum Hanau, które zostało otwarte we wrześniu 2015 roku, spełniło swoje marzenie o mekce zakupów. Na trzech piętrach znajdują się wszystkie główne marki, ale jest też wiele mniejszych sklepów, z których niektóre są bardzo konkurencyjne w stosunku do istniejących od dawna sklepów w mieście. Uwaga: w Forum Hanau, zwłaszcza w piwnicy, nie ma zasięgu telefonu komórkowego! Otwarte: pon.-sob., 09:30-20:00. 

Oprócz Forum Hanau zakupy odbywają się głównie w bezpośrednio przyległym deptaku, który rozciąga się na rynek i przyległe ulice. Niektóre autobusy miejskie również przejeżdżają przez deptak i nie biorą pod uwagę przechodniów przechodzących obok i bezlitośnie nitują każdego, kto stanie im na drodze.

* '''[https://naehzentrum-bergmann.de/ Nähzentrum Bergmann]''', Salzstraße 20. Tel .: (0) 6181 21544. Nie tylko dobrze zaopatrzony sklep specjalistyczny zajmujący się szyciem, haftowaniem i robótkami na drutach, ale także regularne kursy szycia dla młodych i starszych, dostępne po wcześniejszym umówieniu można zwiedzać. Otwarte: pn-pt 9:30-18:30, sob. 9:30-15:00. 

Cotygodniowy targ 3 Hanau odbywa się na rynku w każdą środę i sobotę rano od 6:00 do 14:00. Jest to jeden z największych cotygodniowych targów w Hesji z szeroką gamą świeżych produktów rolnych z regionu. W przypadku wydarzeń na rynku (szczególnie podczas jarmarku bożonarodzeniowego) cotygodniowy targ przenosi się na francuskie Allee na południu.

Jeśli szukasz okazji, powinieneś odwiedzić pchli targ; odbywa się w każdą pierwszą niedzielę miesiąca na parkingu sklepu IKEA w Hanau.

== Gastronomia ==
Wszystkie dania typowe dla Frankfurtu są również dostępne w Hanau. Jednak w samym Hanau dość trudno jest znaleźć prawdziwe niemieckie restauracje. Gromadzą się głównie na przedmieściach i na granicach miasta, podczas gdy różne grupy imigrantów podbiły ten rynek w centrum miasta.

=== Kawiarnie ===
* '''[https://www.ellis-hanau.de/ Ellis]''', Johanneskirchplatz 1. Tel .: (0) 6181 9911299. Kawiarnia w starym Johanneskirche, a więc nieco dalej od zgiełku centrum miasta. Regularnie muzyka na żywo i inne wydarzenia. Otwarte: codziennie od 9:30 do 18:00, wt. 
* '''Herrnmühle''', Nordstraße 86. Tel .: +49 6181 9283200. Przytulna kawiarnia w historycznym Herrenmühle z XVI wieku położona bezpośrednio nad Kinzig. Kawiarnia to projekt integracyjny, w ramach którego osoby z niepełnosprawnością intelektualną uczą się codziennej rutyny, aby z wizytą zrobić coś charytatywnego. Otwarte: wt.-pt. i niedz.9:30-17:30.

=== Tanio ===
* '''City Kebap Haus''', Frankfurter Landstraße 38. Sklep z kebabami to absolutna wskazówka dla wtajemniczonych w Hanau. Porcje są więcej niż obfite i smakuje bajecznie. Otwarte: pon.-niedz. 10:00-23:30. 
* '''Leidl's Fried Chicken''', Otto-Wels-Strasse 2. Tel .: +49 6181 12554. Sklep z kurczakami z długą tradycją, atmosfera jest dobra, a potrawy znacznie lepsze niż u konkurencji zza oceanu. Otwarte: pon.-niedz. 11:30-22:00.

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.hanauer-bub.de/ Hanauer Bub]''', Buchenweg 61 (dla systemów nawigacji: wprowadź 21 w Tümpelgarten). Tel .: (0) 6181 1809180. Dobrze ukryta restauracja w cichej dzielnicy mieszkalnej z kuchnią Hesji. Przy ładnej pogodzie jest też ogródek piwny. Otwarte: wt.-sob. 17:00 do 23:00, niedz. 10:00 do 15:00, pon. Dzień wolny. 
* '''[https://www.swaller.net/ Steve's Bar and Grill]''', Hafenstraße 8. Tel.: (0) 6181 4346434. Znakomita wskazówka w Hanau, amerykańskiej restauracji z autentycznym stylem w samym środku portu. Rezerwacja absolutnie zalecana. Otwarte: pon. I niedz. 17:00-22:00, śr.-Pt. 17:00-23:00, sob. 17:00-1:00, wt. 
* '''[https://www.steakhaus-roemerhof.de/ Steakhouse Römerhof]''', Römerstraße 20. Tel .: (0) 6181 92780. Adres dla miłośników mięsa. Zlokalizowany w centrum miasta, dlatego na terenie nie ma miejsc parkingowych. Otwarte: codziennie 11.30-14.30 i 17.30-22.30, zamknięte w poniedziałki. 
* '''Delphi''', Mühlstraße 19. Tel .: +49 6181 120001. Grecka restauracja z przytulną atmosferą. Otwarte: pon-czw 11:30 - 14:30, 17:30 - 22:30, piątek-sobota do 23:00, niedziela do 22:00. 
* '''Restauracja Lai''', Auheimer Strasse 2-8. Tel .: +49 6181 6182261. Bufet all-you-can-eat z różnymi specjałami kuchni azjatyckiej. Otwarte: pn-sob 11:30-15:00 i 17:30-23:00, w niedziele bez przerwy. 
* '''Ristorante Pizzeria Zum Schwanen''', Philippsruher Allee 50. Tel .: +49 6181 253523. Włoska restauracja w bezpośrednim sąsiedztwie Zamku Philippsruhe z zewnętrznym tarasem. Otwarte: latem (od kwietnia do września) codziennie od 11:00-24:00, zimą (od października do marca) pn-pt 11:30-14:30, 17:00-24:00, sobota, niedziela i święta ciągły. 
* '''[https://deins-hanau.de/ Deins]''', Ulanenplatz 2. Tel .: +49 6181 3046075. Alternatywnie oznaczona restauracja, małe, ale wykwintne menu, także wegetariańskie i wegańskie. Imprezy okolicznościowe wieczorem. Otwarte: pn-pt 11:00-14:30, 17:30-22:00, sobota od 17:30. 
* '''Zum Goldenen Löwen''', Hanauer Vorstadt 1. Tel .: (0) 6181 21625. Restauracja jugosłowiańska. Otwarte: codziennie 11:30-14:30 i 18:00-23:00; Poniedziałek wolny

=== Drogo ===
* '''[https://www.holles-im-cph.de/ Holle's Am Schlossgarten]''', Schloßplatz 1. Tel .: (0) 6181 4133342. Restauracja z wyśmienitą kuchnią położona bezpośrednio przy zamkowym ogrodzie. Połączony jest typowy bawarski ogródek piwny. Otwarte: Restauracja otwarta codziennie od 17:00, zamknięta podczas wakacji szkolnych w Hesji; Ogródek piwny pn-sob od godz.14:00, niedz czynne od godz.11:00

== Życie nocne ==
Hanau nie jest miejscem do świętowania. Bary i puby w Hanau działają według standardowego schematu: pobierają ceny frankfurckie, ale nie oferują frankfurckiej jakości. Z tego powodu wskazane jest, aby udać się prosto do Frankfurtu&lt;!-- ; Dzięki całodobowej kolei miejskiej S-Bahn nie stanowi to już problemu z ruchem drogowym --&gt;.

Jednak dla miłośników kultury w Hanau jest godna uwagi oferta. Jeśli tego szukasz, w Hanau też możesz być szczęśliwy.
* '''[https://brueckenkopf-hanau.de/ Brückenkopf]''', Wilhelmstrasse 15a. Tel.: (0) 6181 15789. Dawniej miejsce spotkań sceny alternatywnej, z zewnątrz nadal tak wygląda, ale dziś jest to po prostu przytulny pub z muzyką na żywo bezpośrednio na Kinzigufer, w miesiącach letnich również z zewnętrznym tarasem. Otwarte: codziennie od 18:00 
* '''[https://www.kinopolis.de/hu Kinopolis Hanau]''', Am Steinheimer Tor 17. Tel .: +49 6181 428252. Kinopolis powstał w ramach przebudowy miasta i zastąpił rozwijające się od lat kino miejskie Hanau. Widzowie kina mogą parkować na dwóch sąsiednich garażach parkingowych za 1,50 €, okazując bilet parkingowy w kasie.
* '''[https://www.comoedienhaus.de/ Comoedienhaus]''', Parkpromenade 1. Tel .: +49 6181 5088500. Comoedienhaus w ogrodach zdrojowych Wilhelmsbad jest jednym z niewielu zachowanych teatrów barokowych. Przedstawienia odbywają się tutaj regularnie.
* '''[https://www.steins-tivoli.de/ Tivoli]''', Am Freiheitsplatz 12. Tel .: +49 6181 51515. Tivoli zostało otwarte jako prywatny teatr w dawnym kinie miejskim. 
* '''[http://www.chococino-hanau.de/ Chococino]''', Rosenstrasse 18. Tel .: +49 6181 9650215. Jedna z niewielu kawiarni i barów w centrum miasta Hanau, którą można zwiedzać bez narzekania. Brakuje tu poważnej konkurencji i dlatego jest bardzo zatłoczony, szczególnie w weekendowe noce, dlatego zaleca się rezerwację w te dni. Otwarte: poniedziałek-sobota od 9:00, niedziela i święta od 13:00 
* '''[https://www.jazzkeller-hanau.de/ Jazzkeller Hanau]''', Philippsruher Allee 22. Tel .: +49 6181 259965. Jazzkeller działa całkowicie na zasadzie dobrowolności i jest finansowany wyłącznie z opłat za wstęp i darowizn. Imprezy odbywają się tutaj w każdy piątek i sobotę wieczorem, a także przy specjalnych okazjach. 
* Stadthalle (dziś CPH) z bogatym programem scenicznym i kulturalnym

== Wydarzenia ==
* '''[http://www.festspiele.hanau.de/ Festiwal Bajki Braci Grimm]''' odbywa się co roku w '''amfiteatrze Hanau''' obok parku pałacowego Philippsruhe.
* '''Festiwal Lamboy''' upamiętnia oblężenie miasta Hanau podczas wojny trzydziestoletniej i odbywa się co roku na starym mieście Hanau.
* '''Święto mieszkańców''' zawsze odbywa się jesienią na Mainwiesen w pobliżu zamku Philippsruhe.
* '''Jarmark jesienny''' w pierwszą niedzielę listopada gromadzi kilka rynków: niemiecko-holenderski targ tkanin i tkanin, który wiąże się z założeniem Hanauer Neustadt, targ uliczny i targ staroci i śmieci. Lokale są rozsiane po całym starym i nowym mieście, przy amfiteatrze znajduje się również rynek.
* '''Jarmark bożonarodzeniowy''' Hanau na rynku (od piątku przed I do IV Adwentu) znany jest również poza granicami miasta. Co roku ratusz zamienia się w ogromny kalendarz adwentowy, w którym o godzinie 18:00 otwierają się zawsze drzwi z motywami z baśniowego świata Braci Grimm.

== Noclegi ==
W Hanau istnieje wiele możliwości zakwaterowania, co wynika z faktu, że Hanau jest często alternatywą dla gości targowych, którzy nie mogli już znaleźć pokoju hotelowego we Frankfurcie. Prawdą jest zatem, że o pokoju hotelowym w Hanau można właściwie zapomnieć, gdy odbywają się targi we Frankfurcie.

=== Tanio ===

=== Umiarkowanie ===
* '''[https://www.hotel-waldschloesschen-hanau.de/ Hotel Waldschlösschen]''', Hochstädter Landstraße 131. Tel .: +49 6181 98670. Jak sama nazwa wskazuje, hotel położony jest w lesie, bardzo daleko od centrum miasta. Jeśli możesz z tym żyć, możesz tu zawrzeć dobry interes. Cena: pojedyncza / podwójna 40 € / 70 €. 
* '''[http://www.hotel-menges.de/ Hotel Café Menges]''', Hirschstrasse 16. Tel .: +49 6181 920500. Cena: pojedyncza / podwójna 45 € / 75 €. 
* '''[http://www.hotel-royal-hanau.de/de/index.php Hotel Royal]''', Salzstrasse 14. Tel .: +49 6181 92820. Cena: pokój jednoosobowy / dwuosobowy 50 € / 64 €. 
* '''[https://www.turmhotelhanau.de/index.php/de/ Turmhotel]''', Donaustraße 40. Tel .: +49 6181 91880. Znajduje się w centrum dzielnicy handlowej. Do dyspozycji gości hotelowych jest również sala fitness. Cena: pojedyncza / podwójna 54 € / 85 €. 
* '''[https://www.hirsch-hotel-hanau.de/ Hotel Hirsch]''', Hirschstrasse 5. Tel .: (0) 6181 4348584. Mały hotel, trochę ciasny w centrum miasta Hanau, ale w porządku na krótki pobyt. Ceny bez śniadania, hotel nie oferuje również śniadań. Cena: pojedyncza / podwójna 55 € / 70 €. 
* '''[http://www.hoteldomino.de/ Hotel Domino]''', Heumarkt 1. Tel .: +49 6181 24900. Cena: jednoosobowe / dwuosobowe 55 €/81 €. 
* '''[http://www.hotel-sonnenhof-hanau.com/ ART Hotel Sonnenhof]''', Alte Rathausstraße 6. Tel .: (0) 6181 97990. Cichy i zaciszny hotel w Mittelbuchen. Brak miejsc parkingowych na miejscu, co może być bardzo trudne dla osób nieznających lokalizacji ze względu na lokalizację bezpośrednio w centrum średniowiecznego miasta. Ceny ze śniadaniem, rezerwacja bez śniadania po obniżonej cenie. Cena: pojedyncza / podwójna 55 €/90 €.

=== Drogo ===
* '''[http://hotelgruppe-residence.de/ Hotel Residence]''' ***, Krämerstrasse 30-34. Tel .: +49 6181 428780. Parking w hotelu jest dodatkowo płatny, a ze względu na położenie w centrum miasta nie można parkować na zewnątrz. Cena: pojedyncza / podwójna 88 € / 116 €. 
* '''[https://hanauhotel.de/ Hotel Zum Riesen]''', Heumarkt 8. Tel .: +49 6181 250250. Pokoje częściowo z klimatyzacją. Istnieje również połączony pensjonat &quot;Riesen Junior&quot; z kilkoma pokojami dwuosobowymi, które są tańsze, ale absolutnie nic nie jest wliczone w cenę, bez śniadania i bez WiFi. Cena: pojedyncza / podwójna 99 € / 133 €. 
* '''[https://plazahotels.de/hotel-hanau/ Plaza Hotel Hanau]''', Kurt-Blaum-Platz 6. Tel .: (0) 6181 30550, email: hanau@plazahotels.de. Luksusowy hotel w bardzo centralnej lokalizacji.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==
W ostatnim czasie sensację w prasie regionalnej wywołały liczne nocne bójki na Placu Wolności. Dlatego nie zaleca się przebywania na Freiheitsplatz w godzinach wieczornych i nocnych. Jeśli naprawdę nie ma innego wyjścia, unikaj tłumów i widocznie pijanych ludzi, jak tylko to możliwe. Powinieneś również unikać Westbahnhof wieczorem i nocą, ponieważ jest to dobrze znane miejsce spotkań sceny narkotykowej.

W przeciwnym razie obowiązują ogólne instrukcje bezpieczeństwa, więc nie zostawiaj wartościowych rzeczy w samochodzie i noś torby jak najbliżej.
* '''Posterunek policji Hanau I''', Am Freiheitsplatz 4. Tel .: +49 6181 100611. Posterunek policji Hanau I jest odpowiedzialny za wszystkie przestępstwa popełnione w mieście Hanau. 
* '''Posterunek policji Hanau II''', Cranachstrasse 1. Tel .: +49 6181 90100. Posterunek policji Hanau II jest odpowiedzialny za wszystkie przestępstwa popełnione w okolicznych społecznościach w mieście Hanau.

=== Zdrowie ===
* '''[https://www.klinikum-hanau.de/ Klinika Hanau]''', Leimenstrasse 20. Tel .: +49 6181 2960. Miejski szpital ze wszystkimi ważnymi oddziałami, ale ma słabe oceny ze względu na braki organizacyjne (czas oczekiwania na izbie przyjęć może czasami wynosić 10 godzin lub dłużej, czeka na pismo od lekarza i chętnie pół roku). 
* '''[http://www.vinzenz-hanau.de/ St. Vinzenz-Krankenhaus]''', Am Frankfurter Tor 25. Tel .: +49 6181 2720. Nieco mniejszy szpital sponsorowany przez katolików, który jest również odpowiedzialny za nagłe wypadki. 
Pogotowie ratunkowe zlokalizowane jest przy bocznym wejściu do szpitala miejskiego; jest również oznakowane. W Hanau jest wystarczająco dużo aptek; apteka w mieście jest zawsze otwarta w nocy.

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.hanau.de/contentpool/adressen/001411.html Informacja turystyczna]''', Am Markt 14-18, 63450 Hanau. Tel .: +49 (0) 6181 295739, e-mail: Touristinformation@hanau.de. Punkt informacji turystycznej znajduje się w ratuszu na rynku. Otwarte: pon-czw: 09:00-13:00 + 13:30-16:30; Piątek: 09:00-13:00. 
* '''Hanau Laden''', Am Freiheitsplatz 3. Tel.: +49 6181 4277899. Hanau Laden to projekt współpracy lokalnej gazety codziennej Hanauer Anzeiger i miasta Hanau. Nie tylko jest tu biuro informacji turystycznej, ale także można kupić różne pamiątki, pamiątki i literaturę w całym mieście. Otwarte: pn-pt 09:30-18:00, sob. 09:30-15:00. 
* '''Deutsche Post''', Kanaltorplatz 1. Tutaj także DHL Packstation. Otwarte: pn-pt 8:30-18:30, sob. 9:00-13:00. 
'''Toalety publiczne''' znajdują się na parkingu podziemnym pod rynkiem (przystosowany dla osób niepełnosprawnych z kluczem Euro), w bibliotece publicznej na Freiheitsplatz na II piętrze (przystosowany dla osób niepełnosprawnych z kluczem Euro) oraz na dworcu głównym (nieodpowiedni dla osób niepełnosprawnych).

Telekom oferuje swoje płatne hotspoty WLAN w całym centrum miasta Hanau.

== Gdzie dalej ==
* [[Aschaffenburg]]
* [[Büdingen]]
* w górę doliny Kinzig przez [[Gelnhausen]] do [[Fulda|Fuldy]]
* [[Frankfurt nad Menem]]
* [[Seligenstadt]]
* [[Alzenau]] - Zamek Alzenau, Festiwal Zamkowy, Muzeum Historii Lokalnej Alzenau, Hahnenkamm (z wieżą widokową)

{{Jest w|Rejencja Darmstadt}}

[[Kategoria:Hesja]]</text>
      <sha1>5y968ue5to7o8dm8m01pxzdnndkjtw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buczacz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14476</id>
    <revision>
      <id>157427</id>
      <parentid>106458</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1052" sha1="s5sqfh810ol5fok3bt3673j2mdawbq5" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Buczacz
 |widok        = Бучач - панорама Західна сторона. Андрій Л..jpg
 |herb         = Coat of Arms Buchach.PNG
 |mapa         = 
 |region       = [[Obwód tarnopolski]]
 |powierzchnia = 9,98
 |prefiks      = +380-3544
 |www          = https://buchach.org.ua/
}}
'''Buczacz''' – miasto w rejonie czortkowskim [[Obwód tarnopolski|obwodu tarnopolskiego]] na [[Ukraina|Ukrainie]], nad rzeką Strypą.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Pobliskie lotniska które obsługują Buczacz to Lwów, Iwano-Frankiwsk.

=== Samochodem ===

=== Koleją ===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

=== Autobusem ===

== Komunikacja ==
{{Mapframe|49.05|25.4}}

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==
* Hotel Anastasia

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==

{{Jest w|Obwód tarnopolski}}

[[Kategoria:Ukraina]]</text>
      <sha1>s5sqfh810ol5fok3bt3673j2mdawbq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Springe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15290</id>
    <revision>
      <id>157425</id>
      <parentid>139441</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T12:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <origin>157425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9106" sha1="omfufod91l0lvrd57pli81omjl2xa82" xml:space="preserve">{{top-banner|Wolfsberg-Luedersen.JPG}}
{{Miasto infobox 
|nazwa = Springe
|nazwa oryginalna = 
|widok = Blick_vom_Ebersberg.jpg
|opis = 
|herb = Wappen_Springe.png
|mapa = Springe in H.svg
|państwo = [[Niemcy]]
|region = [[Dolna Saksonia]]
|powierzchnia = 160,12
|wysokość = 107
|prefiks = 05041, 05044, 05045
|kod pocztowy = 31832
|www = https://www.springe.de/
}}
'''Springe''' to miasto w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Dolna Saksonia]], w związku komunalnym Region Hanower.

== Charakterystyka ==
Miasto Springe położone jest na zachód od [[Hanower]]u, na tak zwanym Deisterpforte, pomiędzy południowymi podnóżami Deister i Kleiner Deister. Historycznie sięga on między innymi zamku hrabiów Hallermund, którzy stąd zarządzali powiatem.

Springe zyskało znaczenie gospodarcze między innymi dlatego, że znajdowało się na szlaku handlowym pomiędzy [[Hameln]] a [[Hanower]]em – a później na otwartej w 1872 roku linii kolejowej Hanower – [[Altenbeken]].

Oprócz historycznego, 900-letniego centrum miasta z licznymi budynkami z muru pruskiego, podróżnych szczególnie interesuje pobliski zamek myśliwski Springe na dawnym królewskim obszarze łowieckim Saupark z parkiem dzikiej przyrody Wisentgehege.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Linia S-Bahn S5 zapewnia bezpośrednie połączenie z {{Znacznik|Port lotniczy Hanower|52.460214 |9.683522|typ=transport}}'''lotniskiem w Hanowerze''' ({{IATA|HAJ}}).

=== Koleją ===
Springe jest połączone z linią kolejową [[Hanower]] - [[Altenbeken]] poprzez {{Znacznik|Stacja Springe|52.215181 |9.556589|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/springe stację kolejową Springe]''' w centrum miasta oraz przystanki {{Znacznik|Przystanek Völksen/Eldagsen|52.211839 |9.626258|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/voelksen-eldagsen Völksen/Eldagsen]''' i {{Znacznik|Przystanek Bennigsen|52.240283 |9.665347|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/bennigsen Bennigsen]'''. Obsługiwane są one przez linie S-Bahn 5 ([[Paderborn]] – [[Hameln]] – Hannover Hbf – lotnisko w Hanowerze), które kursują co 30 minut, oraz 51 (Hameln – Hannover Hbf – [[Seelze]]), która jest linią ekspresową zatrzymującą się tylko w Springe i w godzinach szczytu kursuje co 60 minut.

=== Samochodem ===
Springe położone jest przy drodze federalnej B217 łączącej [[Hanower]] z [[Hameln]].

=== Autobusem ===
W głównym mieście Springe autobus miejski linii 301 kursuje co 30 minut.

Z przystanku '''Springe/ZOB''' kursują także inne połączenia międzymiastowe, przeważnie co 60 minut, w ramach linii nr 320 ('''Springe''' – Völksen – Gestorf – Hüpede – Pattensen), 381 (Altenhagen I – Dahle – '''Springe'''), 382 (Springe – Alvesrode - Völksen) - Bredenbaeck - [[Wennigsen]]), 383 (Lüdersen - Bennigsen - Steinkrug - '''Springe''') i 385 (Alferde - Eldagsen - '''Springe''').

Istnieją dodatkowe możliwości podróżowania poza godzinami kursowania autobusów, korzystając ze wspólnej taksówki.

== Komunikacja ==
{{Mapa|52.21129|9.55467|zoom=14|height =300|width =300|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking}}

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=Kościół Św. Mikołaja | alt= | url= | email=
| adres=Alte Dorfstraße 6 | lat=52.164012 | long=9.706588 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kościół w dzielnicy Alferde.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Św. Wincenta | alt= | url= | email=
| adres= | lat=52.170089 | long=9.518398 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kościół w dzielnicy Altenhagen I.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Św. Marcina | alt= | url= | email=
| adres= | lat=52.237786 | long=9.668759 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kościół ewangelicko-luterański w dzielnicy Bennigsen.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Św. Aleksandra | alt= | url= | email=
| adres= | lat=52.1707 | long=9.66012 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kościół ewangelicko-luterański w dzielnicy Eldagsen.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Gestorf | alt= | url= | email=
| adres= | lat=52.215047 | long=9.705117 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kościół ewangelicko-luterański w dzielnicy Gestorf.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Jerzego | alt= | url= | email=
| adres= | lat=52.15855 | long=9.67416 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kościół z 1804 roku w dzielnicy Holtensen
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.landesforsten.de/erleben/unsere-naturtalente/jagdschloss-springe/ Pałac myśliwski Springe] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=52.189 | long=9.5735 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek, pierwotnie zbudowany w latach 1836-1842 przez hanowerskiego mistrza budowlanego Georga Lavesa, otrzymał swój obecny dwupiętrowy kształt dopiero w 1912 roku i obecnie mieści się w nim Muzeum Przyrody, Łowiectwa i Kultury.
}}
* {{Znacznik|Saupark Springe|52.175|9.575|typ=natura}}'''[https://www.wisentgehege-springe.de/ Saupark Springe]'''. Park to obszar leśny o powierzchni 14 km² na południowy wschód od Springe, który został zbudowany jako teren łowiecki królów Hanoweru. Po tym, jak rodzina królewska została skazana na mocy postanowienia sądu o naprawieniu szkód wyrządzonych przez zwierzynę łowną, król Wilhelm IV zaczął odgradzać istniejący teren łowiecki na południe od Kleiner Deister wapiennym murem o długości 16 km. Mur ten istnieje do dziś i należy go pokonać schodami, jeśli turyści nie chcą wchodzić do parku głównym wejściem lub jednym z ośmiu zamykanych na noc bocznych wejść.
* {{Znacznik|Wisentgehege Springe|52.1887|9.60442|typ=natura}}'''Wisentgehege Springe'''. Na 90-hektarowym terenie pomiędzy Eldagsen i Springe hodowanych jest 109 gatunków zwierząt. Pokazuje zwierzęta typowe dla regionu w ich naturalnym środowisku, w tym żubry i m.in. Np. konie, wilki, ptaki drapieżne. Otwarte: codziennie od 9:00 do 16:00 (zimą), od 9:00 do 18:00 (latem). Cena: dorośli 13 €, dzieci 9 €, zimą mniej.
* {{zobacz
| name=Fontanna Springe | alt= | url= | email=
| adres= | lat=52.20823 | long=9.55138 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Interaktywna dekoracyjna fontanna autorstwa Andreasa Rimkusa, artysty zajmującego się metalem ze Springer, na zachodnim krańcu deptaka.
}}
* {{zobacz
| name=Marienbrunnen | alt= | url= | email=
| adres=Am Markt | lat=52.20873 | long=9.55486 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Fontanna z 1903 roku z postumentem z piaskowca
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''Centrum edukacyjno-konferencyjne HVHS Springe'''|52.21312 |9.53753 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hvhs-springe.de/ Centrum edukacyjno-konferencyjne HVHS Springe]''', Kurt-Schumacher-Str. 5, 31832 Springe. Tel.: +49(0) 50 41 94 040, Faks: +49(0) 50 41 94 04 50, E-mail: kontakt@hvhs-springe.de.

== Zakupy ==

== Gastronomia ==
* {{Znacznik|'''Restauracja Dionysos'''|52.21096 |9.55363 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Dionysos''' (''kuchnia grecka''), An der Bleiche 1a. Tel.: +49(0)5041 61626, e-mail: ch.deligiorgis@t-online.de. 
* {{Znacznik|'''Pizzeria Uno'''|52.20598 |9.55561 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Uno''' (''kuchnia włoska''), Auf dem Burghof 2. Tel.: +49(0)5041 3677, Faks: +49(0)5041 3677, E-mail: info@pizzeriauno-springe.de. 
* {{Znacznik|'''Restauracja Saloniki'''|52.20888 |9.55517 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Saloniki''' (''kuchnia grecka''), Zum Niederntor 29. Tel.: +49(0)5041 776484, Fax: +49(0)5041 801868, Email: info@saloniki-springe.de. 
* {{Znacznik|'''Schnellimbiss Bei Jochen'''|52.20955 |9.55632 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Schnellimbiss Bei Jochen''' (''kuchnia grecka'''), Zum Niederntor 18. Tel.: +49(0)5041 62993. 
Springe posiada dwa browary z własnymi piwami, w tym stale zmieniającymi się piwami specjalnymi, takimi jak India Pale Ale czy Stout:

* ''Robens Kerkerbräu'' w dzielnicy Eldagsen, Mittelroder Str. 25, otwarte w środy od 18:00 do 20:00, soboty od 10:00 do 12:00. Grupy mogą zarezerwować wycieczkę po browarze. http://www.robens-kerkerbraeu.de/
* ''Bennexer Brauhaus'' w dzielnicy Bennigsen, Hauptstraße 23, z restauracją.

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|Informacja turystyczna Springe|52.20706|9.55689|typ=atrakcja}}'''Informacja turystyczna Springe''', Auf dem Burghof 1. Tel.: +49(0)5041 73-273, e-mail: Touristinformation@springe.de. Otwarte: pon. – pt. 10:00 – 12:00 + 13:00 – 16:00

== Gdzie dalej ==

{{Jest w|Dolna Saksonia}}
{{geo|52.2167|9.5500}}

[[Kategoria:Dolna Saksonia]]</text>
      <sha1>omfufod91l0lvrd57pli81omjl2xa82</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>