Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 800 157732 134019 2026-07-25T08:46:52Z Vexorus 17578 /* Warto spróbować */ tytuł lepiej oddający treść rozdziału 157732 wikitext text/x-wiki {{top-banner|Hum.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa= Hum |widok=Hum 2005.jpg |herb= HRV Hum COA.svg |mapa= |region= [[Żupania istryjska]] |powierzchnia= |lud= 28 |prefiks= |www= |kod pocztowy= |państwo=[[Chorwacja]]}} '''Hum''' – miasto w Chorwacji, w żupanii istryjskiej. Jest to najmniejsze miasto świata. W 2018 r. liczyło sobie zaledwie 28 mieszkańców. Leży w Istrii, na północ od [[Pula|Puli]]. Miasto otoczone jest kamiennymi murami, wewnątrz których oprócz domów, znajduje się Kościół św. Hieronima wzniesiony prawdopodobnie w XII wieku. == Historia == Prapoczątki miasta, leżącego u nasady półwyspu Istria, na terenie, który przez wieki był pograniczem, wiązane są z XI wiekiem. Wówczas obszar ten należał do Państwa Frankońskiego i z inicjatywy poszczególnych władców – feudałów – powstały lokalne twierdze. Pierwsza wzmianka o mieście Hum pochodzi z dokumentów z 1102 roku. Wówczas nosiło nazwę Hlm, zaś dokumentach nosiło łacińską nazwę Cholm, która pochodziła od włoskiej nazwy Colmo, co w języku polskim oznacza "grzbiet", "wzgórze" lub "pagórek". Twierdza, a raczej rodzaj strażnicy usytuowana została na wzgórzu o podłużnym kształcie, wydatnie wyniesionym ponad obszarem źródliskowym rzeki Mirna. Przez większość dziejów Hum znajdował się na obszarze nadgranicznym, w związku z czym funkcja obronna stanowiła praktycznie rację bytu tego ośrodka. Najważniejszym obiektem w Hum był zamek, do którego przylegał niewielki zespół domów otoczonych murem. Ze względu na szczupłość miejsca i konieczność skutecznej obrony, powierzchnia miasteczka nigdy nie przekroczyła 0,5 ha. Oprócz zamku w mieście ulokowano kościół parafialny, dzwonnicę, kilkanaście domów – w tym budynek pełniący funkcję ratusza. Już poza murami, w XII wieku wzniesiono niewielki kościół pod wezwaniem Św. Hieronima, otoczony cmentarzem. Obronność miasteczka niekiedy okazywała się skuteczna, ale bywało ono także zdobywane przez napastników lub trawione pożarami. W XII wieku stała się posiadłością patriarchów akwilejskich. W latach 1153-1248 Hum był częścią Księstwa Meranii. Od 1412 miasto przeszło pod panowanie Republiki Weneckiej. W 1552 roku w ramach obrony miasta obok bramy miejskiej wybudowano dzwonnicę i wieżę strażniczą. W czasie wojny 1612-1618 miasto zostało spalone, a następnie odbudowane. Pod koniec XVIII wieku Hum znalazł się pod panowaniem Cesarstwa Austriackiego. W 1802 r. na miejscu starego kościoła burmistrz Juraj Gržinića wybudował drugi kościół, pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP z klasycystyczną fasadą. W 1918 roku miasto zostało zdominowane przez ludność pochodzenia włoskiego. W tym okresie miasto liczyło nawet 450 mieszkańców. Prawie wszyscy opuścili to miejsce, uciekając przed partyzantką pod dowództwem Tito. Od 1991 roku Hum jest częścią Chorwacji. Do początków XX wieku w mieście zachowano umiejętność posługiwania się głagolicą. W kościele Wniebowzięcia NMP zachowały się ścienne pisma głagolickie, napisane w okresie formacyjnym głagolicy (druga połowa XII wieku) i są jednym z najstarszych przykładów chorwackiej kultury literackiej w średniowieczu. W miejskim muzeum można obejrzeć kilka pism głagolickich. == Warto zobaczyć == *W humskim muzeum można zobaczyć rzeźby, symbole celtyckie oraz litery i teksty pisane głagolicą. *Kościół św. Hieronima *Kościół Wniebowzięcia NMP *Dzwonnicę kościelną *Zachowany średniowieczny układ urbanistyczny miasta wraz z murami oraz główną bramą miejską *Stacje kolejową == Tradycyjne trunki == W Hum produkuje się tak zwaną '''Humską Biskę''', czyli domowej roboty brandy, której składnikiem jest między innymi biała jemioła. Warto jej spróbować choćby ze względu na lecznicze właściwości. Mówi się, że napój, którego przepis ma 2000 lat i ma związek z druidzką magią Celtów, jest jednym z najlepszych leków na niskie i wysokie ciśnienie oraz miażdzycę. == Gastronomia == W mieście znajduje się jedyna restauracja – '''Humska Konoba'''. == Noclegi == Dostępne są dwa dwuosobowe łóżka (plus ewentualna dostawka), a przenocować można za 80 kun za osobe na 1 dobę. =={{Kontakt}}== [http://www.hum.hr/ Oficjalna strona miasta] {{Atrybucja}} {{Jest w|Istria}} [[Kategoria:Chorwacja]] qaeyxrvs1s87yytbh63bmow8fpht19v 0 4708 157730 153680 2026-07-25T06:22:51Z DrPZ 93 uporządkowanie akapitu, linkowanie 157730 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Powiat tarnowski''' – powiat w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo małopolskie|województwie małopolskim]], utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto [[Tarnów]]. Współrzędne geograficzne stolicy powiatu: 50°00′45″N 20°59′18″E [[File:POL powiat tarnowski COA.svg|thumb|150 px|Herb powiatu]] [[File:POL powiat tarnowski flag.svg|thumb|150 px|Flaga powiatu]] [[File:Zawada, kościół.jpg|thumb|150 px|Zawada, kościół parafialny p.w. św. Marcina, XV, XVIII/XIX w.]] [[File:Ciezkowice-skamieniale-miasto-2.JPG|thumb|150 px|Ciężkowice, Skamieniałe miasto]] Powiat tarnowski ma powierzchnię 1 413,44 km² i należy do największych w województwie małopolskim. Mieszka w nim 197 791 osób (dane na koniec 2010 r.) Na jeden kilometr kwadratowy przypada 139,9 osób. Urbanizacja powiatu 8,28%. W miastach mieszka 10 185 mężczyzn, 10 833 kobiet. Na wsiach mieszka 86 298 mężczyzn, 87 721kobiet. Na terenie powiatu tarnowskiego, wokół miasta Tarnów, znajduje się 7 miast ([[Ciężkowice]], [[Radłów]], [[Ryglice]], [[Tuchów]], [[Wojnicz]], [[Zakliczyn]], [[Żabno]]) oraz 16 gmin. 7 z nich gminy miejsko-wiejskie (odpowiadające miastom: [[Ciężkowice (gmina)|Ciężkowice]], [[Radłów (gmina)|Radłów]], [[Ryglice (gmina)|Ryglice]], [[Tuchów (gmina)|Tuchów]], [[Wojnicz (gmina)|Wojnicz]], [[Zakliczyn (gmina)|Zakliczyn]], [[Żabno (gmina)|Żabno]], a pozostałe 9 to gminy wiejskie ([[Gromnik (gmina)|Gromnik]], [[Lisia Góra (gmina)|Lisia Góra]], [[Pleśna (gmina)|Pleśna]], [[Rzepiennik Strzyżewski (gmina)|Rzepiennik Strzyżewski]], [[Skrzyszów (gmina)|Skrzyszów]], [[Szerzyny (gmina)|Szerzyny]], [[Tarnów (gmina)|Tarnów]], [[Wierzchosławice (gmina)|Wierzchosławice]], [[Wietrzychowice (gmina)|Wietrzychowice]]). Powiat tarnowski leży na styku dwóch krain geograficznych: Pogórza Ciężkowicko-Rożnowskiego i Kotliny Sandomierskiej. W północnej części powiatu tarnowskiego znajdują się równinne tereny o charakterze typowo rolniczym a w południowej – tereny mocno pofałdowane i górzyste. Wysokość wzniesień waha się od 170 m n.p.m. w miejscowości Pałuszyce (gmina Wietrzychowice) do 534 m n.p.m. na górze Brzanka w gminie Tuchów. Powiat jest bardzo zróżnicowany pod względem klimatycznym, warunków glebowych oraz charakteryzuje się dużą różnorodnością fauny i flory. Przez powiat płyną trzy duże rzeki: [[Wisła]], [[Dunajec]] i [[Biała]]. Ziemia tarnowska to region atrakcyjny turystycznie ze względu na zróżnicowany krajobraz, jest tu wiele interesujących zabytków i szlaków turystycznych. Szczególnie w południowej części powiatu istnieją doskonałe warunki do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej. Jedną z wielu atrakcji turystyczno-historycznych wyróżniających powiat tarnowski w województwie małopolskim jest ''Szlak Cmentarzy Wojennych z I Wojny Światowej''. Osoby zainteresowane tradycją i kulturą mogą odwiedzić jedyną na świecie zachowaną posiadłość Ignacego Jana Paderewskiego w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej]], obecnie muzeum wielkiego Polaka, kompozytora i męża stanu. Są tu urokliwe, małe miasteczka, których domy z drewnianymi podcieniami otaczają ciche ryneczki. Do dziś przetrwało również na ziemi tarnowskiej kilkadziesiąt drewnianych kościołów, tworzących unikatowy ''Szlak Architektury Drewnianej'' – najpiękniejszych symboli przywiązania do religii i tradycji. Turyści spotkają także miejsca tajemnicze, związane z legendami, np. [[w:Rezerwat_przyrody_Skamieniałe_Miasto|„Skamieniałe Miasto” w Ciężkowicach]]. Witryna WWW powiatu: http://www.powiat.tarnow.pl {{Geo|50°00′45″|20°59′18″}} {{Jest w|Województwo małopolskie}} [[Kategoria:Powiat tarnowski| ]] q7cbc8i3xf494ua6rgeu6dugmrya0hj 157731 157730 2026-07-25T06:23:35Z DrPZ 93 int. 157731 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Powiat tarnowski''' – powiat w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo małopolskie|województwie małopolskim]], utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto [[Tarnów]]. Współrzędne geograficzne stolicy powiatu: 50°00′45″N 20°59′18″E [[File:POL powiat tarnowski COA.svg|thumb|150 px|Herb powiatu]] [[File:POL powiat tarnowski flag.svg|thumb|150 px|Flaga powiatu]] [[File:Zawada, kościół.jpg|thumb|150 px|Zawada, kościół parafialny p.w. św. Marcina, XV, XVIII/XIX w.]] [[File:Ciezkowice-skamieniale-miasto-2.JPG|thumb|150 px|Ciężkowice, Skamieniałe miasto]] Powiat tarnowski ma powierzchnię 1 413,44 km² i należy do największych w województwie małopolskim. Mieszka w nim 197 791 osób (dane na koniec 2010 r.) Na jeden kilometr kwadratowy przypada 139,9 osób. Urbanizacja powiatu 8,28%. W miastach mieszka 10 185 mężczyzn, 10 833 kobiet. Na wsiach mieszka 86 298 mężczyzn, 87 721kobiet. Na terenie powiatu tarnowskiego, wokół miasta Tarnów, znajduje się 7 miast ([[Ciężkowice]], [[Radłów]], [[Ryglice]], [[Tuchów]], [[Wojnicz]], [[Zakliczyn]], [[Żabno]]) oraz 16 gmin. 7 z nich gminy miejsko-wiejskie (odpowiadające miastom: [[Ciężkowice (gmina)|Ciężkowice]], [[Radłów (gmina)|Radłów]], [[Ryglice (gmina)|Ryglice]], [[Tuchów (gmina)|Tuchów]], [[Wojnicz (gmina)|Wojnicz]], [[Zakliczyn (gmina)|Zakliczyn]], [[Żabno (gmina)|Żabno]]), a pozostałe 9 to gminy wiejskie ([[Gromnik (gmina)|Gromnik]], [[Lisia Góra (gmina)|Lisia Góra]], [[Pleśna (gmina)|Pleśna]], [[Rzepiennik Strzyżewski (gmina)|Rzepiennik Strzyżewski]], [[Skrzyszów (gmina)|Skrzyszów]], [[Szerzyny (gmina)|Szerzyny]], [[Tarnów (gmina)|Tarnów]], [[Wierzchosławice (gmina)|Wierzchosławice]], [[Wietrzychowice (gmina)|Wietrzychowice]]). Powiat tarnowski leży na styku dwóch krain geograficznych: Pogórza Ciężkowicko-Rożnowskiego i Kotliny Sandomierskiej. W północnej części powiatu tarnowskiego znajdują się równinne tereny o charakterze typowo rolniczym a w południowej – tereny mocno pofałdowane i górzyste. Wysokość wzniesień waha się od 170 m n.p.m. w miejscowości Pałuszyce (gmina Wietrzychowice) do 534 m n.p.m. na górze Brzanka w gminie Tuchów. Powiat jest bardzo zróżnicowany pod względem klimatycznym, warunków glebowych oraz charakteryzuje się dużą różnorodnością fauny i flory. Przez powiat płyną trzy duże rzeki: [[Wisła]], [[Dunajec]] i [[Biała]]. Ziemia tarnowska to region atrakcyjny turystycznie ze względu na zróżnicowany krajobraz, jest tu wiele interesujących zabytków i szlaków turystycznych. Szczególnie w południowej części powiatu istnieją doskonałe warunki do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej. Jedną z wielu atrakcji turystyczno-historycznych wyróżniających powiat tarnowski w województwie małopolskim jest ''Szlak Cmentarzy Wojennych z I Wojny Światowej''. Osoby zainteresowane tradycją i kulturą mogą odwiedzić jedyną na świecie zachowaną posiadłość Ignacego Jana Paderewskiego w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej]], obecnie muzeum wielkiego Polaka, kompozytora i męża stanu. Są tu urokliwe, małe miasteczka, których domy z drewnianymi podcieniami otaczają ciche ryneczki. Do dziś przetrwało również na ziemi tarnowskiej kilkadziesiąt drewnianych kościołów, tworzących unikatowy ''Szlak Architektury Drewnianej'' – najpiękniejszych symboli przywiązania do religii i tradycji. Turyści spotkają także miejsca tajemnicze, związane z legendami, np. [[w:Rezerwat_przyrody_Skamieniałe_Miasto|„Skamieniałe Miasto” w Ciężkowicach]]. Witryna WWW powiatu: http://www.powiat.tarnow.pl {{Geo|50°00′45″|20°59′18″}} {{Jest w|Województwo małopolskie}} [[Kategoria:Powiat tarnowski| ]] ldksdvcm9mvx2ct9ysaf91228og7y2g 0 7139 157710 157707 2026-07-24T15:58:36Z Moromar 2451 /* Warto zobaczyć */ 157710 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === * Palma Apartments 3-gwiazdkowy * J & P Apartments 4-gwiazdkowy === Wystawnie === * Apartments Bella di Mare 4-gwiazdkowy * Hotel Casa del Mare - Amfora hotel 4-gwiazdkowy * Apartments Residence Portofino 4-gwiazdkowy * Boutique Hotel Astoria hotel 4-gwiazdkowy * Muo Apartments 4-gwiazdkowy == Rozrywka == == Zakwaterowanie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Jest w|Czarnogóra}} [[Kategoria:Czarnogóra]] q0lpvwpqi24mzu7ev0k9zz9atfrwail 157711 157710 2026-07-24T16:14:46Z Moromar 2451 /* Aktywny wypoczynek */ 157711 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|34.4283 |-119.7048 |typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |-18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === * Palma Apartments 3-gwiazdkowy * J & P Apartments 4-gwiazdkowy === Wystawnie === * Apartments Bella di Mare 4-gwiazdkowy * Hotel Casa del Mare - Amfora hotel 4-gwiazdkowy * Apartments Residence Portofino 4-gwiazdkowy * Boutique Hotel Astoria hotel 4-gwiazdkowy * Muo Apartments 4-gwiazdkowy == Rozrywka == == Zakwaterowanie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Jest w|Czarnogóra}} [[Kategoria:Czarnogóra]] 4g4h0bkqxm3h5jmvst2mpeh16gqmqe2 157712 157711 2026-07-24T16:19:43Z Moromar 2451 /* Zakupy */ 157712 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|34.4283 |-119.7048 |typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |-18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == Stare miasto oferuje wiele butików. Tuż za starówką znajduje się targ, na którym można kupić świeże warzywa, okulary przeciwsłoneczne i wiele innych rzeczy. W całym Starym Mieście znajduje się wiele banków i bankomatów. Banki są nieczynne w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Należy pamiętać, że nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują również karty kredytowe. * {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Kamelija'''|42.42778 |18.77025 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Kamelija'''. 🕑 Pon.–sob. 7:00–22:00. To centrum handlowe na północ od Starego Miasta jest dość duże jak na standardy Kotoru. Znajduje się w nim wiele sklepów odzieżowych i obuwniczych, ale brak porządnych sklepów z elektroniką. Znajdziesz tu również kilka kawiarni z mało inspirującym, choć niedrogim jedzeniem; jedna z nich (Pizzeria Sapori) oferuje menu lunchowe za 4 euro za porcję. * {{Znacznik|'''Targ'''|42.42410 |18.77023 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ''' (''Gradska pijaca'') (''w pobliżu Bramy Morskiej''). Ten niewielki targ ciągnie się wzdłuż murów miejskich i jest nastawiony głównie na turystów: sprzedaje się tam próżniowo pakowany prosciutto i „domową” rakiję w butelkach z pięknymi etykietami. Można tu jednak znaleźć również bardziej autentyczne produkty, takie jak lokalny ser. Nie ma cen, więc pytaj sprzedawców i negocjuj. == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === * Palma Apartments 3-gwiazdkowy * J & P Apartments 4-gwiazdkowy === Wystawnie === * Apartments Bella di Mare 4-gwiazdkowy * Hotel Casa del Mare - Amfora hotel 4-gwiazdkowy * Apartments Residence Portofino 4-gwiazdkowy * Boutique Hotel Astoria hotel 4-gwiazdkowy * Muo Apartments 4-gwiazdkowy == Rozrywka == == Zakwaterowanie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Jest w|Czarnogóra}} [[Kategoria:Czarnogóra]] etkhdbm92scodfaeab7pp1rzygtyti7 157713 157712 2026-07-24T16:35:36Z Moromar 2451 /* Wyżywienie */ 157713 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|34.4283 |-119.7048 |typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |-18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == Stare miasto oferuje wiele butików. Tuż za starówką znajduje się targ, na którym można kupić świeże warzywa, okulary przeciwsłoneczne i wiele innych rzeczy. W całym Starym Mieście znajduje się wiele banków i bankomatów. Banki są nieczynne w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Należy pamiętać, że nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują również karty kredytowe. * {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Kamelija'''|42.42778 |18.77025 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Kamelija'''. 🕑 Pon.–sob. 7:00–22:00. To centrum handlowe na północ od Starego Miasta jest dość duże jak na standardy Kotoru. Znajduje się w nim wiele sklepów odzieżowych i obuwniczych, ale brak porządnych sklepów z elektroniką. Znajdziesz tu również kilka kawiarni z mało inspirującym, choć niedrogim jedzeniem; jedna z nich (Pizzeria Sapori) oferuje menu lunchowe za 4 euro za porcję. * {{Znacznik|'''Targ'''|42.42410 |18.77023 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ''' (''Gradska pijaca'') (''w pobliżu Bramy Morskiej''). Ten niewielki targ ciągnie się wzdłuż murów miejskich i jest nastawiony głównie na turystów: sprzedaje się tam próżniowo pakowany prosciutto i „domową” rakiję w butelkach z pięknymi etykietami. Można tu jednak znaleźć również bardziej autentyczne produkty, takie jak lokalny ser. Nie ma cen, więc pytaj sprzedawców i negocjuj. == Gastronomia == [[Plik:Kotor Cremeschnitte - Kotorske krempite - Kotorska pašta.jpg|thumb|upright=1.35|Kotorska krempita]] Poszukaj niedrogich restauracji w pobliżu dworca autobusowego lub w miejscowości [[Dobrota]], oddalonej o 10-15 minut spacerem od centrum. Restauracje na Starym Mieście pobierają ceny od 15 euro za talerz. Bary są nieco lepsze, choć nawet tutaj warto dokładnie sprawdzić menu, aby uniknąć płacenia 3-4 euro za małą filiżankę kawy. Najtańsze miejsca na Starym Mieście to kioski i knajpki sprzedające shawarmę-gyros, pizzę na kawałki i naleśniki z wytrawnym lub słodkim nadzieniem. Będziesz musiał zjeść je na zewnątrz, ponieważ zazwyczaj nie ma tam stolików i krzeseł. Możesz również odwiedzić centrum handlowe Kamelija, w którym znajduje się kilka bezbarwnych kawiarni z rozsądnymi cenami. Wszystkie restauracje w Kotorze oferują szeroki wybór ryb i owoców morza. Tradycyjnym lokalnym przysmakiem jest ''Kotorska krempita'' – wielowarstwowe ciasto, które nieco przypomina Napoleonkę, choć nie można powiedzieć, że krempita ta różni się czymkolwiek od innych bałkańskich, poza kilkoma dodatkowymi warstwami ciasta. * {{Znacznik|'''BBQ Tanjga'''|42.42191 |18.77035 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''BBQ Tanjga''' (''w pobliżu południowej bramy Starego Miasta i dworca autobusowego''). 🕑 10:00–22:00. Angielska nazwa kryje w sobie typową bałkańską chevabdjnicę, której ceny niewiele różnią się od tych, które można znaleźć na wybrzeżu. Liczba miejsc jest jednak ograniczona, mogą tworzyć się kolejki, a jakość jedzenia pozostawia wiele do życzenia. * {{Znacznik|'''Pekara Sandrela'''|42.43817 |18.76603 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pekara Sandrela''', Jadranska 76. 🕑 7:00–21:00. Rzadkie miejsce w Kotorze z cenami poza hotelem. Ogromny wybór ciast i ciasteczek, dobre kanapki i kawa z automatu. * {{Znacznik|'''Pizzeria Pronto'''|42.42469 |18.77085 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Pronto''' (''Stare Miasto''). 🕑 9:00–13:00. Pizza: 12 €. Hybryda fast foodu i restauracji: tutaj możesz wziąć pizzę na kawałki i zjeść ją na wynos lub usiąść przy stoliku i zjeść bardziej treściwy posiłek. Jedno z najtańszych miejsc na Starym Mieście. * {{Znacznik|'''Forza'''|42.4250612|18.7696776|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza''' (''w pobliżu wieży zegarowej''). Najpopularniejsza cukiernia w Kotorze. * '''Fish Grill''' (''Znajduje się jedną ulicę nad plażą w Kotorze, przy głównej drodze w dzielnicy mieszkalnej. Pięć minut pieszo od centrum handlowego Kamelija na północ.''). W niedzielę zamknięte. Świeże ryby i owoce morza przygotowywane na zamówienie. Tylko na wynos. Dostępne różne dodatki, takie jak risotto z owocami morza i frytki/frytki. Zdecydowanie zaleca się zamówienie z wyprzedzeniem na następny dzień, ponieważ ilości są bardzo ograniczone i mogą nie być dostępne, jeśli pojawisz się bez zamówienia z wyprzedzeniem. Mniej niż 10 € za jeden posiłek. * '''Pizzeria „POCUO”''' (''na północ od otoczonego murami miasta, przy głównej drodze naprzeciwko Centrum Handlowego Kamelija''). Pizzeria dołączona do hotelu, serwująca różne inne dania kuchni lokalnej i włoskiej. Bardzo miła obsługa i przyjemna jadalnia. Danie dnia za mniej niż 5 €. * {{Znacznik|'''Bastion'''|42.4261359|18.7722712|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Bastion''' (''w pobliżu kościoła Mariackiego''), ☏ +382 32 322116. Tętniące życiem miejsce w porze lunchu. Pyszne ryby. 6-30 €. * {{Znacznik|'''Cesarica'''|42.4253235|18.770917|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cesarica''' (''w pobliżu hotelu Marja na Starym Mieście''). Serwuje doskonałe i tanie dania kuchni dalmatyńskiej. Spróbuj risotto z mątwą. Dania główne od 5 do 15 €. * {{Znacznik|'''Forza Mare'''|42.4600777|18.7647515|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza Mare''', Dobrota. Nadmorska restauracja i hotel, poza Kotorem. * {{Znacznik|'''Restauracja i hotel Babilon'''|42.4606675|18.7641955|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i hotel Babilon''', Dobrota (''obok hotelu Forza Mare (czyli kilka kroków na północ)''). Przystępne ceny, posiłki nad Zatoką Kotorską i pierwszorzędne menu z owocami morza. == Rozrywka == == Zakwaterowanie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Jest w|Czarnogóra}} [[Kategoria:Czarnogóra]] e3m3x1r9sl5nr4z3t4axyshvt328k0y 157714 157713 2026-07-24T16:39:51Z Moromar 2451 /* Gastronomia */ 157714 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|34.4283 |-119.7048 |typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |-18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == Stare miasto oferuje wiele butików. Tuż za starówką znajduje się targ, na którym można kupić świeże warzywa, okulary przeciwsłoneczne i wiele innych rzeczy. W całym Starym Mieście znajduje się wiele banków i bankomatów. Banki są nieczynne w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Należy pamiętać, że nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują również karty kredytowe. * {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Kamelija'''|42.42778 |18.77025 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Kamelija'''. 🕑 Pon.–sob. 7:00–22:00. To centrum handlowe na północ od Starego Miasta jest dość duże jak na standardy Kotoru. Znajduje się w nim wiele sklepów odzieżowych i obuwniczych, ale brak porządnych sklepów z elektroniką. Znajdziesz tu również kilka kawiarni z mało inspirującym, choć niedrogim jedzeniem; jedna z nich (Pizzeria Sapori) oferuje menu lunchowe za 4 euro za porcję. * {{Znacznik|'''Targ'''|42.42410 |18.77023 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ''' (''Gradska pijaca'') (''w pobliżu Bramy Morskiej''). Ten niewielki targ ciągnie się wzdłuż murów miejskich i jest nastawiony głównie na turystów: sprzedaje się tam próżniowo pakowany prosciutto i „domową” rakiję w butelkach z pięknymi etykietami. Można tu jednak znaleźć również bardziej autentyczne produkty, takie jak lokalny ser. Nie ma cen, więc pytaj sprzedawców i negocjuj. == Gastronomia == [[Plik:Kotor Cremeschnitte - Kotorske krempite - Kotorska pašta.jpg|thumb|upright=1.35|Kotorska krempita]] Poszukaj niedrogich restauracji w pobliżu dworca autobusowego lub w miejscowości [[Dobrota]], oddalonej o 10-15 minut spacerem od centrum. Restauracje na Starym Mieście pobierają ceny od 15 euro za talerz. Bary są nieco lepsze, choć nawet tutaj warto dokładnie sprawdzić menu, aby uniknąć płacenia 3-4 euro za małą filiżankę kawy. Najtańsze miejsca na Starym Mieście to kioski i knajpki sprzedające shawarmę-gyros, pizzę na kawałki i naleśniki z wytrawnym lub słodkim nadzieniem. Będziesz musiał zjeść je na zewnątrz, ponieważ zazwyczaj nie ma tam stolików i krzeseł. Możesz również odwiedzić centrum handlowe Kamelija, w którym znajduje się kilka bezbarwnych kawiarni z rozsądnymi cenami. Wszystkie restauracje w Kotorze oferują szeroki wybór ryb i owoców morza. Tradycyjnym lokalnym przysmakiem jest ''Kotorska krempita'' – wielowarstwowe ciasto, które nieco przypomina Napoleonkę, choć nie można powiedzieć, że krempita ta różni się czymkolwiek od innych bałkańskich, poza kilkoma dodatkowymi warstwami ciasta. * {{Znacznik|'''BBQ Tanjga'''|42.42191 |18.77035 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''BBQ Tanjga''' (''w pobliżu południowej bramy Starego Miasta i dworca autobusowego''). 🕑 10:00–22:00. Angielska nazwa kryje w sobie typową bałkańską chevabdjnicę, której ceny niewiele różnią się od tych, które można znaleźć na wybrzeżu. Liczba miejsc jest jednak ograniczona, mogą tworzyć się kolejki, a jakość jedzenia pozostawia wiele do życzenia. * {{Znacznik|'''Pekara Sandrela'''|42.43817 |18.76603 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pekara Sandrela''', Jadranska 76. 🕑 7:00–21:00. Rzadkie miejsce w Kotorze z cenami poza hotelem. Ogromny wybór ciast i ciasteczek, dobre kanapki i kawa z automatu. * {{Znacznik|'''Pizzeria Pronto'''|42.42469 |18.77085 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Pronto''' (''Stare Miasto''). 🕑 9:00–13:00. Pizza: 12 €. Hybryda fast foodu i restauracji: tutaj możesz wziąć pizzę na kawałki i zjeść ją na wynos lub usiąść przy stoliku i zjeść bardziej treściwy posiłek. Jedno z najtańszych miejsc na Starym Mieście. * {{Znacznik|'''Forza'''|42.4250612|18.7696776|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza''' (''w pobliżu wieży zegarowej''). Najpopularniejsza cukiernia w Kotorze. * '''Fish Grill''' (''Znajduje się jedną ulicę nad plażą w Kotorze, przy głównej drodze w dzielnicy mieszkalnej. Pięć minut pieszo od centrum handlowego Kamelija na północ.''). W niedzielę zamknięte. Świeże ryby i owoce morza przygotowywane na zamówienie. Tylko na wynos. Dostępne różne dodatki, takie jak risotto z owocami morza i frytki/frytki. Zdecydowanie zaleca się zamówienie z wyprzedzeniem na następny dzień, ponieważ ilości są bardzo ograniczone i mogą nie być dostępne, jeśli pojawisz się bez zamówienia z wyprzedzeniem. Mniej niż 10 € za jeden posiłek. * '''Pizzeria „POCUO”''' (''na północ od otoczonego murami miasta, przy głównej drodze naprzeciwko Centrum Handlowego Kamelija''). Pizzeria dołączona do hotelu, serwująca różne inne dania kuchni lokalnej i włoskiej. Bardzo miła obsługa i przyjemna jadalnia. Danie dnia za mniej niż 5 €. * {{Znacznik|'''Bastion'''|42.4261359|18.7722712|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Bastion''' (''w pobliżu kościoła Mariackiego''), ☏ +382 32 322116. Tętniące życiem miejsce w porze lunchu. Pyszne ryby. 6-30 €. * {{Znacznik|'''Cesarica'''|42.4253235|18.770917|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cesarica''' (''w pobliżu hotelu Marja na Starym Mieście''). Serwuje doskonałe i tanie dania kuchni dalmatyńskiej. Spróbuj risotto z mątwą. Dania główne od 5 do 15 €. * {{Znacznik|'''Forza Mare'''|42.4600777|18.7647515|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza Mare''', Dobrota. Nadmorska restauracja i hotel, poza Kotorem. * {{Znacznik|'''Restauracja i hotel Babilon'''|42.4606675|18.7641955|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i hotel Babilon''', Dobrota (''obok hotelu Forza Mare (czyli kilka kroków na północ)''). Przystępne ceny, posiłki nad Zatoką Kotorską i pierwszorzędne menu z owocami morza. == Życie nocne == Stare miasto to ponownie miejsce, gdzie można spokojnie wypić espresso w cieniu średniowiecznych murów. Na starówce znajduje się wiele kawiarni, ale mimo to trudno znaleźć wolne miejsce w słoneczny dzień. Napiwek nie jest konieczny, choć można zostawić resztę, po prostu zaokrąglając ją w górę. Zaprzyjaźniając się z kelnerami, można sporo zarobić. Espresso kosztuje 2 euro lub więcej. Napoje bezalkoholowe i soki kosztują 3-4 euro. Spróbuj czarnogórskich win: „Vranac”, „Pro Corde”, „Krstac”, „Cabernet”, „Chardonnay” i piwa „Nikšićko”. Czarnogórska brandy, zwana „rakiją”, to dobry wybór na „rozgrzewkę” przed wieczornym wyjściem, zwłaszcza winogronowa brandy „Montenegrin Loza”, „Prvijenac” lub „Kruna”. Litrowe butelki wina są dostępne w supermarketach poza Stari Gradem za mniej niż 5 euro. Nocne życie w Kotorze zazwyczaj zaczyna się w otwartych barach na starówce. Puby na starówce są otwarte tylko do 1:00. Najlepszym klubem jest {{Znacznik|'''Maximus'''|42.4255396|18.7692821|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Maximus''', który znajduje się na starówce i zamyka się o 5:00. == Rozrywka == == Zakwaterowanie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Jest w|Czarnogóra}} [[Kategoria:Czarnogóra]] exgme15r47ny4m2tbqy70qguwmkdhp2 157715 157714 2026-07-24T16:50:56Z Moromar 2451 /* Zakwaterowanie */ 157715 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|34.4283 |-119.7048 |typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |-18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == Stare miasto oferuje wiele butików. Tuż za starówką znajduje się targ, na którym można kupić świeże warzywa, okulary przeciwsłoneczne i wiele innych rzeczy. W całym Starym Mieście znajduje się wiele banków i bankomatów. Banki są nieczynne w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Należy pamiętać, że nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują również karty kredytowe. * {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Kamelija'''|42.42778 |18.77025 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Kamelija'''. 🕑 Pon.–sob. 7:00–22:00. To centrum handlowe na północ od Starego Miasta jest dość duże jak na standardy Kotoru. Znajduje się w nim wiele sklepów odzieżowych i obuwniczych, ale brak porządnych sklepów z elektroniką. Znajdziesz tu również kilka kawiarni z mało inspirującym, choć niedrogim jedzeniem; jedna z nich (Pizzeria Sapori) oferuje menu lunchowe za 4 euro za porcję. * {{Znacznik|'''Targ'''|42.42410 |18.77023 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ''' (''Gradska pijaca'') (''w pobliżu Bramy Morskiej''). Ten niewielki targ ciągnie się wzdłuż murów miejskich i jest nastawiony głównie na turystów: sprzedaje się tam próżniowo pakowany prosciutto i „domową” rakiję w butelkach z pięknymi etykietami. Można tu jednak znaleźć również bardziej autentyczne produkty, takie jak lokalny ser. Nie ma cen, więc pytaj sprzedawców i negocjuj. == Gastronomia == [[Plik:Kotor Cremeschnitte - Kotorske krempite - Kotorska pašta.jpg|thumb|upright=1.35|Kotorska krempita]] Poszukaj niedrogich restauracji w pobliżu dworca autobusowego lub w miejscowości [[Dobrota]], oddalonej o 10-15 minut spacerem od centrum. Restauracje na Starym Mieście pobierają ceny od 15 euro za talerz. Bary są nieco lepsze, choć nawet tutaj warto dokładnie sprawdzić menu, aby uniknąć płacenia 3-4 euro za małą filiżankę kawy. Najtańsze miejsca na Starym Mieście to kioski i knajpki sprzedające shawarmę-gyros, pizzę na kawałki i naleśniki z wytrawnym lub słodkim nadzieniem. Będziesz musiał zjeść je na zewnątrz, ponieważ zazwyczaj nie ma tam stolików i krzeseł. Możesz również odwiedzić centrum handlowe Kamelija, w którym znajduje się kilka bezbarwnych kawiarni z rozsądnymi cenami. Wszystkie restauracje w Kotorze oferują szeroki wybór ryb i owoców morza. Tradycyjnym lokalnym przysmakiem jest ''Kotorska krempita'' – wielowarstwowe ciasto, które nieco przypomina Napoleonkę, choć nie można powiedzieć, że krempita ta różni się czymkolwiek od innych bałkańskich, poza kilkoma dodatkowymi warstwami ciasta. * {{Znacznik|'''BBQ Tanjga'''|42.42191 |18.77035 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''BBQ Tanjga''' (''w pobliżu południowej bramy Starego Miasta i dworca autobusowego''). 🕑 10:00–22:00. Angielska nazwa kryje w sobie typową bałkańską chevabdjnicę, której ceny niewiele różnią się od tych, które można znaleźć na wybrzeżu. Liczba miejsc jest jednak ograniczona, mogą tworzyć się kolejki, a jakość jedzenia pozostawia wiele do życzenia. * {{Znacznik|'''Pekara Sandrela'''|42.43817 |18.76603 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pekara Sandrela''', Jadranska 76. 🕑 7:00–21:00. Rzadkie miejsce w Kotorze z cenami poza hotelem. Ogromny wybór ciast i ciasteczek, dobre kanapki i kawa z automatu. * {{Znacznik|'''Pizzeria Pronto'''|42.42469 |18.77085 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Pronto''' (''Stare Miasto''). 🕑 9:00–13:00. Pizza: 12 €. Hybryda fast foodu i restauracji: tutaj możesz wziąć pizzę na kawałki i zjeść ją na wynos lub usiąść przy stoliku i zjeść bardziej treściwy posiłek. Jedno z najtańszych miejsc na Starym Mieście. * {{Znacznik|'''Forza'''|42.4250612|18.7696776|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza''' (''w pobliżu wieży zegarowej''). Najpopularniejsza cukiernia w Kotorze. * '''Fish Grill''' (''Znajduje się jedną ulicę nad plażą w Kotorze, przy głównej drodze w dzielnicy mieszkalnej. Pięć minut pieszo od centrum handlowego Kamelija na północ.''). W niedzielę zamknięte. Świeże ryby i owoce morza przygotowywane na zamówienie. Tylko na wynos. Dostępne różne dodatki, takie jak risotto z owocami morza i frytki/frytki. Zdecydowanie zaleca się zamówienie z wyprzedzeniem na następny dzień, ponieważ ilości są bardzo ograniczone i mogą nie być dostępne, jeśli pojawisz się bez zamówienia z wyprzedzeniem. Mniej niż 10 € za jeden posiłek. * '''Pizzeria „POCUO”''' (''na północ od otoczonego murami miasta, przy głównej drodze naprzeciwko Centrum Handlowego Kamelija''). Pizzeria dołączona do hotelu, serwująca różne inne dania kuchni lokalnej i włoskiej. Bardzo miła obsługa i przyjemna jadalnia. Danie dnia za mniej niż 5 €. * {{Znacznik|'''Bastion'''|42.4261359|18.7722712|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Bastion''' (''w pobliżu kościoła Mariackiego''), ☏ +382 32 322116. Tętniące życiem miejsce w porze lunchu. Pyszne ryby. 6-30 €. * {{Znacznik|'''Cesarica'''|42.4253235|18.770917|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cesarica''' (''w pobliżu hotelu Marja na Starym Mieście''). Serwuje doskonałe i tanie dania kuchni dalmatyńskiej. Spróbuj risotto z mątwą. Dania główne od 5 do 15 €. * {{Znacznik|'''Forza Mare'''|42.4600777|18.7647515|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza Mare''', Dobrota. Nadmorska restauracja i hotel, poza Kotorem. * {{Znacznik|'''Restauracja i hotel Babilon'''|42.4606675|18.7641955|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i hotel Babilon''', Dobrota (''obok hotelu Forza Mare (czyli kilka kroków na północ)''). Przystępne ceny, posiłki nad Zatoką Kotorską i pierwszorzędne menu z owocami morza. == Życie nocne == Stare miasto to ponownie miejsce, gdzie można spokojnie wypić espresso w cieniu średniowiecznych murów. Na starówce znajduje się wiele kawiarni, ale mimo to trudno znaleźć wolne miejsce w słoneczny dzień. Napiwek nie jest konieczny, choć można zostawić resztę, po prostu zaokrąglając ją w górę. Zaprzyjaźniając się z kelnerami, można sporo zarobić. Espresso kosztuje 2 euro lub więcej. Napoje bezalkoholowe i soki kosztują 3-4 euro. Spróbuj czarnogórskich win: „Vranac”, „Pro Corde”, „Krstac”, „Cabernet”, „Chardonnay” i piwa „Nikšićko”. Czarnogórska brandy, zwana „rakiją”, to dobry wybór na „rozgrzewkę” przed wieczornym wyjściem, zwłaszcza winogronowa brandy „Montenegrin Loza”, „Prvijenac” lub „Kruna”. Litrowe butelki wina są dostępne w supermarketach poza Stari Gradem za mniej niż 5 euro. Nocne życie w Kotorze zazwyczaj zaczyna się w otwartych barach na starówce. Puby na starówce są otwarte tylko do 1:00. Najlepszym klubem jest {{Znacznik|'''Maximus'''|42.4255396|18.7692821|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Maximus''', który znajduje się na starówce i zamyka się o 5:00. == Rozrywka == == Noclegi == Poza sezonem noclegi w Kotorze są tanie i liczne. W szczycie sezonu stare miasto może być bardzo zatłoczone ze względu na częste przypływy statków wycieczkowych i turystów z innych miast na jednodniowe wycieczki. Z tego powodu warto zatrzymać się poza starówką, na północy lub południu. === Prywatne pokoje === Wiele domów w ''Stari Gradzie'' zostało zamienionych na mieszkania do wynajęcia. W przypadku grup składających się z dwóch lub więcej osób są to często najtańsze opcje. Ich jakość (i ceny) wahają się od luksusowych po skromne. Większość z nich można zarezerwować online, chociaż spodziewana jest wpłata zaliczki przelewem bankowym. Większość z nich jest własnością lub jest zarządzana przez anglojęzycznych emigrantów z zagranicy. Latem za zakwaterowanie w prywatnych rezydencjach na starym mieście należy spodziewać się około 10 euro od osoby i 7-15 euro poza starym miastem i bliżej plaż. === Hostele === * {{Znacznik|'''Old Town Kotor Hostel'''|42.4258748|18.7719496|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Old Town Kotor Hostel''', Stari Grad 284 (''w pobliżu Centrum Kultury''), ☏ +382 32 325 317. Należący niegdyś do lokalnej rodziny szlacheckiej Bisanti, Old Town Hostel Kotor, dzięki starannej renowacji i wystrojowi wnętrz, oferuje rustykalną atmosferę historycznego Kotoru. Łóżko wieloosobowe: 30 €. * '''[https://montenegrohostel.com/accommodation/montenegro-hostel-kotor Montenegro Hostel B&B Kotor]''', Stari Grad Kotor 333 (w zachodniej części starego miasta w Kotorze, 100 m od Bramy Morskiej, tuż za hotelem Vardar), ☏ +382 69 039 751. Przyjazny hostel ze wspólną kuchnią i możliwością zwiedzania Kotoru. Od 8 €. === Hotele === * {{Znacznik|'''Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora'''|42.4620218|18.7663844|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://casadelmare.me/ Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora]''' (Zatoka Kotorska Orahovac), Orahovac BB (''6 km od [[Perast]]u''), ☏ +382 32 305 857, faks: +382 32 305 852. Zameldowanie: 24h, wymeldowanie: 12:00. Hotel ma 4 gwiazdki, z prywatną plażą, sauną i restauracją rybną. Otwarty 24 godziny na dobę, 365 dni w roku. Hotel położony jest przy plaży w Orahovac. Ciche pokoje z widokiem na morze i zatokę. Cena: 30-99 EUR. * {{Znacznik|'''Hotel Cattaro'''|42.4254183|18.7695208|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.cattarohotel.com/ Hotel Cattaro]''', Plac Broni 420. Zabytkowy hotel, członek Historic Hotels of Europe. Cena: 90-150 EUR. * '''[https://forzagroup.me/forzamare/ Forza Mare]''', Kriva ulica BB, ☏ +382 32 333 500. Mały, 5-gwiazdkowy hotel w Dobrocie. Cena: 166 USD. * {{Znacznik|'''Hotel Marija'''|42.4254818|18.7705109|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://facebook.com/Hotel-Marija-1761008644159988/about/ Hotel Marija]''', Ulica 1 (''Stare Miasto''), ☏ +382 32 325062. Hotel butikowy. Pojedynczy 44 €; podwójne 63 €. * {{Znacznik|'''Hotel Vardar'''|42.4247681|18.7706646|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelvardar.com/ Hotel Vardar]''' (''na placu Trg Od Oružja''), ☏ +382 32 325 084. Stary jugosłowiański wystrój. Pojedyncze 100 €; podwójne 200 euro. == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Jest w|Czarnogóra}} [[Kategoria:Czarnogóra]] oee42ptaxra9amgw1j0e0i7ci0v8r56 157716 157715 2026-07-24T16:51:44Z Moromar 2451 /* Kontakt */ 157716 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|34.4283 |-119.7048 |typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |-18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == Stare miasto oferuje wiele butików. Tuż za starówką znajduje się targ, na którym można kupić świeże warzywa, okulary przeciwsłoneczne i wiele innych rzeczy. W całym Starym Mieście znajduje się wiele banków i bankomatów. Banki są nieczynne w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Należy pamiętać, że nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują również karty kredytowe. * {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Kamelija'''|42.42778 |18.77025 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Kamelija'''. 🕑 Pon.–sob. 7:00–22:00. To centrum handlowe na północ od Starego Miasta jest dość duże jak na standardy Kotoru. Znajduje się w nim wiele sklepów odzieżowych i obuwniczych, ale brak porządnych sklepów z elektroniką. Znajdziesz tu również kilka kawiarni z mało inspirującym, choć niedrogim jedzeniem; jedna z nich (Pizzeria Sapori) oferuje menu lunchowe za 4 euro za porcję. * {{Znacznik|'''Targ'''|42.42410 |18.77023 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ''' (''Gradska pijaca'') (''w pobliżu Bramy Morskiej''). Ten niewielki targ ciągnie się wzdłuż murów miejskich i jest nastawiony głównie na turystów: sprzedaje się tam próżniowo pakowany prosciutto i „domową” rakiję w butelkach z pięknymi etykietami. Można tu jednak znaleźć również bardziej autentyczne produkty, takie jak lokalny ser. Nie ma cen, więc pytaj sprzedawców i negocjuj. == Gastronomia == [[Plik:Kotor Cremeschnitte - Kotorske krempite - Kotorska pašta.jpg|thumb|upright=1.35|Kotorska krempita]] Poszukaj niedrogich restauracji w pobliżu dworca autobusowego lub w miejscowości [[Dobrota]], oddalonej o 10-15 minut spacerem od centrum. Restauracje na Starym Mieście pobierają ceny od 15 euro za talerz. Bary są nieco lepsze, choć nawet tutaj warto dokładnie sprawdzić menu, aby uniknąć płacenia 3-4 euro za małą filiżankę kawy. Najtańsze miejsca na Starym Mieście to kioski i knajpki sprzedające shawarmę-gyros, pizzę na kawałki i naleśniki z wytrawnym lub słodkim nadzieniem. Będziesz musiał zjeść je na zewnątrz, ponieważ zazwyczaj nie ma tam stolików i krzeseł. Możesz również odwiedzić centrum handlowe Kamelija, w którym znajduje się kilka bezbarwnych kawiarni z rozsądnymi cenami. Wszystkie restauracje w Kotorze oferują szeroki wybór ryb i owoców morza. Tradycyjnym lokalnym przysmakiem jest ''Kotorska krempita'' – wielowarstwowe ciasto, które nieco przypomina Napoleonkę, choć nie można powiedzieć, że krempita ta różni się czymkolwiek od innych bałkańskich, poza kilkoma dodatkowymi warstwami ciasta. * {{Znacznik|'''BBQ Tanjga'''|42.42191 |18.77035 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''BBQ Tanjga''' (''w pobliżu południowej bramy Starego Miasta i dworca autobusowego''). 🕑 10:00–22:00. Angielska nazwa kryje w sobie typową bałkańską chevabdjnicę, której ceny niewiele różnią się od tych, które można znaleźć na wybrzeżu. Liczba miejsc jest jednak ograniczona, mogą tworzyć się kolejki, a jakość jedzenia pozostawia wiele do życzenia. * {{Znacznik|'''Pekara Sandrela'''|42.43817 |18.76603 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pekara Sandrela''', Jadranska 76. 🕑 7:00–21:00. Rzadkie miejsce w Kotorze z cenami poza hotelem. Ogromny wybór ciast i ciasteczek, dobre kanapki i kawa z automatu. * {{Znacznik|'''Pizzeria Pronto'''|42.42469 |18.77085 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Pronto''' (''Stare Miasto''). 🕑 9:00–13:00. Pizza: 12 €. Hybryda fast foodu i restauracji: tutaj możesz wziąć pizzę na kawałki i zjeść ją na wynos lub usiąść przy stoliku i zjeść bardziej treściwy posiłek. Jedno z najtańszych miejsc na Starym Mieście. * {{Znacznik|'''Forza'''|42.4250612|18.7696776|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza''' (''w pobliżu wieży zegarowej''). Najpopularniejsza cukiernia w Kotorze. * '''Fish Grill''' (''Znajduje się jedną ulicę nad plażą w Kotorze, przy głównej drodze w dzielnicy mieszkalnej. Pięć minut pieszo od centrum handlowego Kamelija na północ.''). W niedzielę zamknięte. Świeże ryby i owoce morza przygotowywane na zamówienie. Tylko na wynos. Dostępne różne dodatki, takie jak risotto z owocami morza i frytki/frytki. Zdecydowanie zaleca się zamówienie z wyprzedzeniem na następny dzień, ponieważ ilości są bardzo ograniczone i mogą nie być dostępne, jeśli pojawisz się bez zamówienia z wyprzedzeniem. Mniej niż 10 € za jeden posiłek. * '''Pizzeria „POCUO”''' (''na północ od otoczonego murami miasta, przy głównej drodze naprzeciwko Centrum Handlowego Kamelija''). Pizzeria dołączona do hotelu, serwująca różne inne dania kuchni lokalnej i włoskiej. Bardzo miła obsługa i przyjemna jadalnia. Danie dnia za mniej niż 5 €. * {{Znacznik|'''Bastion'''|42.4261359|18.7722712|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Bastion''' (''w pobliżu kościoła Mariackiego''), ☏ +382 32 322116. Tętniące życiem miejsce w porze lunchu. Pyszne ryby. 6-30 €. * {{Znacznik|'''Cesarica'''|42.4253235|18.770917|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cesarica''' (''w pobliżu hotelu Marja na Starym Mieście''). Serwuje doskonałe i tanie dania kuchni dalmatyńskiej. Spróbuj risotto z mątwą. Dania główne od 5 do 15 €. * {{Znacznik|'''Forza Mare'''|42.4600777|18.7647515|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza Mare''', Dobrota. Nadmorska restauracja i hotel, poza Kotorem. * {{Znacznik|'''Restauracja i hotel Babilon'''|42.4606675|18.7641955|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i hotel Babilon''', Dobrota (''obok hotelu Forza Mare (czyli kilka kroków na północ)''). Przystępne ceny, posiłki nad Zatoką Kotorską i pierwszorzędne menu z owocami morza. == Życie nocne == Stare miasto to ponownie miejsce, gdzie można spokojnie wypić espresso w cieniu średniowiecznych murów. Na starówce znajduje się wiele kawiarni, ale mimo to trudno znaleźć wolne miejsce w słoneczny dzień. Napiwek nie jest konieczny, choć można zostawić resztę, po prostu zaokrąglając ją w górę. Zaprzyjaźniając się z kelnerami, można sporo zarobić. Espresso kosztuje 2 euro lub więcej. Napoje bezalkoholowe i soki kosztują 3-4 euro. Spróbuj czarnogórskich win: „Vranac”, „Pro Corde”, „Krstac”, „Cabernet”, „Chardonnay” i piwa „Nikšićko”. Czarnogórska brandy, zwana „rakiją”, to dobry wybór na „rozgrzewkę” przed wieczornym wyjściem, zwłaszcza winogronowa brandy „Montenegrin Loza”, „Prvijenac” lub „Kruna”. Litrowe butelki wina są dostępne w supermarketach poza Stari Gradem za mniej niż 5 euro. Nocne życie w Kotorze zazwyczaj zaczyna się w otwartych barach na starówce. Puby na starówce są otwarte tylko do 1:00. Najlepszym klubem jest {{Znacznik|'''Maximus'''|42.4255396|18.7692821|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Maximus''', który znajduje się na starówce i zamyka się o 5:00. == Rozrywka == == Noclegi == Poza sezonem noclegi w Kotorze są tanie i liczne. W szczycie sezonu stare miasto może być bardzo zatłoczone ze względu na częste przypływy statków wycieczkowych i turystów z innych miast na jednodniowe wycieczki. Z tego powodu warto zatrzymać się poza starówką, na północy lub południu. === Prywatne pokoje === Wiele domów w ''Stari Gradzie'' zostało zamienionych na mieszkania do wynajęcia. W przypadku grup składających się z dwóch lub więcej osób są to często najtańsze opcje. Ich jakość (i ceny) wahają się od luksusowych po skromne. Większość z nich można zarezerwować online, chociaż spodziewana jest wpłata zaliczki przelewem bankowym. Większość z nich jest własnością lub jest zarządzana przez anglojęzycznych emigrantów z zagranicy. Latem za zakwaterowanie w prywatnych rezydencjach na starym mieście należy spodziewać się około 10 euro od osoby i 7-15 euro poza starym miastem i bliżej plaż. === Hostele === * {{Znacznik|'''Old Town Kotor Hostel'''|42.4258748|18.7719496|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Old Town Kotor Hostel''', Stari Grad 284 (''w pobliżu Centrum Kultury''), ☏ +382 32 325 317. Należący niegdyś do lokalnej rodziny szlacheckiej Bisanti, Old Town Hostel Kotor, dzięki starannej renowacji i wystrojowi wnętrz, oferuje rustykalną atmosferę historycznego Kotoru. Łóżko wieloosobowe: 30 €. * '''[https://montenegrohostel.com/accommodation/montenegro-hostel-kotor Montenegro Hostel B&B Kotor]''', Stari Grad Kotor 333 (w zachodniej części starego miasta w Kotorze, 100 m od Bramy Morskiej, tuż za hotelem Vardar), ☏ +382 69 039 751. Przyjazny hostel ze wspólną kuchnią i możliwością zwiedzania Kotoru. Od 8 €. === Hotele === * {{Znacznik|'''Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora'''|42.4620218|18.7663844|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://casadelmare.me/ Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora]''' (Zatoka Kotorska Orahovac), Orahovac BB (''6 km od [[Perast]]u''), ☏ +382 32 305 857, faks: +382 32 305 852. Zameldowanie: 24h, wymeldowanie: 12:00. Hotel ma 4 gwiazdki, z prywatną plażą, sauną i restauracją rybną. Otwarty 24 godziny na dobę, 365 dni w roku. Hotel położony jest przy plaży w Orahovac. Ciche pokoje z widokiem na morze i zatokę. Cena: 30-99 EUR. * {{Znacznik|'''Hotel Cattaro'''|42.4254183|18.7695208|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.cattarohotel.com/ Hotel Cattaro]''', Plac Broni 420. Zabytkowy hotel, członek Historic Hotels of Europe. Cena: 90-150 EUR. * '''[https://forzagroup.me/forzamare/ Forza Mare]''', Kriva ulica BB, ☏ +382 32 333 500. Mały, 5-gwiazdkowy hotel w Dobrocie. Cena: 166 USD. * {{Znacznik|'''Hotel Marija'''|42.4254818|18.7705109|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://facebook.com/Hotel-Marija-1761008644159988/about/ Hotel Marija]''', Ulica 1 (''Stare Miasto''), ☏ +382 32 325062. Hotel butikowy. Pojedynczy 44 €; podwójne 63 €. * {{Znacznik|'''Hotel Vardar'''|42.4247681|18.7706646|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelvardar.com/ Hotel Vardar]''' (''na placu Trg Od Oružja''), ☏ +382 32 325 084. Stary jugosłowiański wystrój. Pojedyncze 100 €; podwójne 200 euro. == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == Od września 2021 roku Kotor ma sieć 4G od wszystkich operatorów w Czarnogórze, a Wi-Fi jest powszechnie dostępne. Od maja 2026 roku co najmniej sieć 5G jest dostępna za pośrednictwem One. == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Jest w|Czarnogóra}} [[Kategoria:Czarnogóra]] ce5a33ua60c1v5wypy7um0emj5tc68b 157717 157716 2026-07-24T16:53:23Z Moromar 2451 /* Kontakt */ 157717 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|34.4283 |-119.7048 |typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |-18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == Stare miasto oferuje wiele butików. Tuż za starówką znajduje się targ, na którym można kupić świeże warzywa, okulary przeciwsłoneczne i wiele innych rzeczy. W całym Starym Mieście znajduje się wiele banków i bankomatów. Banki są nieczynne w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Należy pamiętać, że nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują również karty kredytowe. * {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Kamelija'''|42.42778 |18.77025 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Kamelija'''. 🕑 Pon.–sob. 7:00–22:00. To centrum handlowe na północ od Starego Miasta jest dość duże jak na standardy Kotoru. Znajduje się w nim wiele sklepów odzieżowych i obuwniczych, ale brak porządnych sklepów z elektroniką. Znajdziesz tu również kilka kawiarni z mało inspirującym, choć niedrogim jedzeniem; jedna z nich (Pizzeria Sapori) oferuje menu lunchowe za 4 euro za porcję. * {{Znacznik|'''Targ'''|42.42410 |18.77023 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ''' (''Gradska pijaca'') (''w pobliżu Bramy Morskiej''). Ten niewielki targ ciągnie się wzdłuż murów miejskich i jest nastawiony głównie na turystów: sprzedaje się tam próżniowo pakowany prosciutto i „domową” rakiję w butelkach z pięknymi etykietami. Można tu jednak znaleźć również bardziej autentyczne produkty, takie jak lokalny ser. Nie ma cen, więc pytaj sprzedawców i negocjuj. == Gastronomia == [[Plik:Kotor Cremeschnitte - Kotorske krempite - Kotorska pašta.jpg|thumb|upright=1.35|Kotorska krempita]] Poszukaj niedrogich restauracji w pobliżu dworca autobusowego lub w miejscowości [[Dobrota]], oddalonej o 10-15 minut spacerem od centrum. Restauracje na Starym Mieście pobierają ceny od 15 euro za talerz. Bary są nieco lepsze, choć nawet tutaj warto dokładnie sprawdzić menu, aby uniknąć płacenia 3-4 euro za małą filiżankę kawy. Najtańsze miejsca na Starym Mieście to kioski i knajpki sprzedające shawarmę-gyros, pizzę na kawałki i naleśniki z wytrawnym lub słodkim nadzieniem. Będziesz musiał zjeść je na zewnątrz, ponieważ zazwyczaj nie ma tam stolików i krzeseł. Możesz również odwiedzić centrum handlowe Kamelija, w którym znajduje się kilka bezbarwnych kawiarni z rozsądnymi cenami. Wszystkie restauracje w Kotorze oferują szeroki wybór ryb i owoców morza. Tradycyjnym lokalnym przysmakiem jest ''Kotorska krempita'' – wielowarstwowe ciasto, które nieco przypomina Napoleonkę, choć nie można powiedzieć, że krempita ta różni się czymkolwiek od innych bałkańskich, poza kilkoma dodatkowymi warstwami ciasta. * {{Znacznik|'''BBQ Tanjga'''|42.42191 |18.77035 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''BBQ Tanjga''' (''w pobliżu południowej bramy Starego Miasta i dworca autobusowego''). 🕑 10:00–22:00. Angielska nazwa kryje w sobie typową bałkańską chevabdjnicę, której ceny niewiele różnią się od tych, które można znaleźć na wybrzeżu. Liczba miejsc jest jednak ograniczona, mogą tworzyć się kolejki, a jakość jedzenia pozostawia wiele do życzenia. * {{Znacznik|'''Pekara Sandrela'''|42.43817 |18.76603 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pekara Sandrela''', Jadranska 76. 🕑 7:00–21:00. Rzadkie miejsce w Kotorze z cenami poza hotelem. Ogromny wybór ciast i ciasteczek, dobre kanapki i kawa z automatu. * {{Znacznik|'''Pizzeria Pronto'''|42.42469 |18.77085 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Pronto''' (''Stare Miasto''). 🕑 9:00–13:00. Pizza: 12 €. Hybryda fast foodu i restauracji: tutaj możesz wziąć pizzę na kawałki i zjeść ją na wynos lub usiąść przy stoliku i zjeść bardziej treściwy posiłek. Jedno z najtańszych miejsc na Starym Mieście. * {{Znacznik|'''Forza'''|42.4250612|18.7696776|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza''' (''w pobliżu wieży zegarowej''). Najpopularniejsza cukiernia w Kotorze. * '''Fish Grill''' (''Znajduje się jedną ulicę nad plażą w Kotorze, przy głównej drodze w dzielnicy mieszkalnej. Pięć minut pieszo od centrum handlowego Kamelija na północ.''). W niedzielę zamknięte. Świeże ryby i owoce morza przygotowywane na zamówienie. Tylko na wynos. Dostępne różne dodatki, takie jak risotto z owocami morza i frytki/frytki. Zdecydowanie zaleca się zamówienie z wyprzedzeniem na następny dzień, ponieważ ilości są bardzo ograniczone i mogą nie być dostępne, jeśli pojawisz się bez zamówienia z wyprzedzeniem. Mniej niż 10 € za jeden posiłek. * '''Pizzeria „POCUO”''' (''na północ od otoczonego murami miasta, przy głównej drodze naprzeciwko Centrum Handlowego Kamelija''). Pizzeria dołączona do hotelu, serwująca różne inne dania kuchni lokalnej i włoskiej. Bardzo miła obsługa i przyjemna jadalnia. Danie dnia za mniej niż 5 €. * {{Znacznik|'''Bastion'''|42.4261359|18.7722712|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Bastion''' (''w pobliżu kościoła Mariackiego''), ☏ +382 32 322116. Tętniące życiem miejsce w porze lunchu. Pyszne ryby. 6-30 €. * {{Znacznik|'''Cesarica'''|42.4253235|18.770917|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cesarica''' (''w pobliżu hotelu Marja na Starym Mieście''). Serwuje doskonałe i tanie dania kuchni dalmatyńskiej. Spróbuj risotto z mątwą. Dania główne od 5 do 15 €. * {{Znacznik|'''Forza Mare'''|42.4600777|18.7647515|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza Mare''', Dobrota. Nadmorska restauracja i hotel, poza Kotorem. * {{Znacznik|'''Restauracja i hotel Babilon'''|42.4606675|18.7641955|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i hotel Babilon''', Dobrota (''obok hotelu Forza Mare (czyli kilka kroków na północ)''). Przystępne ceny, posiłki nad Zatoką Kotorską i pierwszorzędne menu z owocami morza. == Życie nocne == Stare miasto to ponownie miejsce, gdzie można spokojnie wypić espresso w cieniu średniowiecznych murów. Na starówce znajduje się wiele kawiarni, ale mimo to trudno znaleźć wolne miejsce w słoneczny dzień. Napiwek nie jest konieczny, choć można zostawić resztę, po prostu zaokrąglając ją w górę. Zaprzyjaźniając się z kelnerami, można sporo zarobić. Espresso kosztuje 2 euro lub więcej. Napoje bezalkoholowe i soki kosztują 3-4 euro. Spróbuj czarnogórskich win: „Vranac”, „Pro Corde”, „Krstac”, „Cabernet”, „Chardonnay” i piwa „Nikšićko”. Czarnogórska brandy, zwana „rakiją”, to dobry wybór na „rozgrzewkę” przed wieczornym wyjściem, zwłaszcza winogronowa brandy „Montenegrin Loza”, „Prvijenac” lub „Kruna”. Litrowe butelki wina są dostępne w supermarketach poza Stari Gradem za mniej niż 5 euro. Nocne życie w Kotorze zazwyczaj zaczyna się w otwartych barach na starówce. Puby na starówce są otwarte tylko do 1:00. Najlepszym klubem jest {{Znacznik|'''Maximus'''|42.4255396|18.7692821|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Maximus''', który znajduje się na starówce i zamyka się o 5:00. == Rozrywka == == Noclegi == Poza sezonem noclegi w Kotorze są tanie i liczne. W szczycie sezonu stare miasto może być bardzo zatłoczone ze względu na częste przypływy statków wycieczkowych i turystów z innych miast na jednodniowe wycieczki. Z tego powodu warto zatrzymać się poza starówką, na północy lub południu. === Prywatne pokoje === Wiele domów w ''Stari Gradzie'' zostało zamienionych na mieszkania do wynajęcia. W przypadku grup składających się z dwóch lub więcej osób są to często najtańsze opcje. Ich jakość (i ceny) wahają się od luksusowych po skromne. Większość z nich można zarezerwować online, chociaż spodziewana jest wpłata zaliczki przelewem bankowym. Większość z nich jest własnością lub jest zarządzana przez anglojęzycznych emigrantów z zagranicy. Latem za zakwaterowanie w prywatnych rezydencjach na starym mieście należy spodziewać się około 10 euro od osoby i 7-15 euro poza starym miastem i bliżej plaż. === Hostele === * {{Znacznik|'''Old Town Kotor Hostel'''|42.4258748|18.7719496|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Old Town Kotor Hostel''', Stari Grad 284 (''w pobliżu Centrum Kultury''), ☏ +382 32 325 317. Należący niegdyś do lokalnej rodziny szlacheckiej Bisanti, Old Town Hostel Kotor, dzięki starannej renowacji i wystrojowi wnętrz, oferuje rustykalną atmosferę historycznego Kotoru. Łóżko wieloosobowe: 30 €. * '''[https://montenegrohostel.com/accommodation/montenegro-hostel-kotor Montenegro Hostel B&B Kotor]''', Stari Grad Kotor 333 (w zachodniej części starego miasta w Kotorze, 100 m od Bramy Morskiej, tuż za hotelem Vardar), ☏ +382 69 039 751. Przyjazny hostel ze wspólną kuchnią i możliwością zwiedzania Kotoru. Od 8 €. === Hotele === * {{Znacznik|'''Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora'''|42.4620218|18.7663844|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://casadelmare.me/ Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora]''' (Zatoka Kotorska Orahovac), Orahovac BB (''6 km od [[Perast]]u''), ☏ +382 32 305 857, faks: +382 32 305 852. Zameldowanie: 24h, wymeldowanie: 12:00. Hotel ma 4 gwiazdki, z prywatną plażą, sauną i restauracją rybną. Otwarty 24 godziny na dobę, 365 dni w roku. Hotel położony jest przy plaży w Orahovac. Ciche pokoje z widokiem na morze i zatokę. Cena: 30-99 EUR. * {{Znacznik|'''Hotel Cattaro'''|42.4254183|18.7695208|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.cattarohotel.com/ Hotel Cattaro]''', Plac Broni 420. Zabytkowy hotel, członek Historic Hotels of Europe. Cena: 90-150 EUR. * '''[https://forzagroup.me/forzamare/ Forza Mare]''', Kriva ulica BB, ☏ +382 32 333 500. Mały, 5-gwiazdkowy hotel w Dobrocie. Cena: 166 USD. * {{Znacznik|'''Hotel Marija'''|42.4254818|18.7705109|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://facebook.com/Hotel-Marija-1761008644159988/about/ Hotel Marija]''', Ulica 1 (''Stare Miasto''), ☏ +382 32 325062. Hotel butikowy. Pojedynczy 44 €; podwójne 63 €. * {{Znacznik|'''Hotel Vardar'''|42.4247681|18.7706646|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelvardar.com/ Hotel Vardar]''' (''na placu Trg Od Oružja''), ☏ +382 32 325 084. Stary jugosłowiański wystrój. Pojedyncze 100 €; podwójne 200 euro. == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == Od września 2021 roku Kotor ma sieć 4G od wszystkich operatorów w Czarnogórze, a Wi-Fi jest powszechnie dostępne. Od maja 2026 roku co najmniej sieć 5G jest dostępna za pośrednictwem One. == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt Informacji Turystycznej'''|42.424821 |18.769581 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Punkt Informacji Turystycznej''' (''Info Pult TO Kotor''). Tel.: +382 32 325 950. == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Jest w|Czarnogóra}} [[Kategoria:Czarnogóra]] nfgz9xvhr8i7tzjmrxhl9724zgj9aza 157718 157717 2026-07-24T16:54:53Z Moromar 2451 /* Życie nocne */ 157718 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|34.4283 |-119.7048 |typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |-18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == Stare miasto oferuje wiele butików. Tuż za starówką znajduje się targ, na którym można kupić świeże warzywa, okulary przeciwsłoneczne i wiele innych rzeczy. W całym Starym Mieście znajduje się wiele banków i bankomatów. Banki są nieczynne w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Należy pamiętać, że nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują również karty kredytowe. * {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Kamelija'''|42.42778 |18.77025 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Kamelija'''. 🕑 Pon.–sob. 7:00–22:00. To centrum handlowe na północ od Starego Miasta jest dość duże jak na standardy Kotoru. Znajduje się w nim wiele sklepów odzieżowych i obuwniczych, ale brak porządnych sklepów z elektroniką. Znajdziesz tu również kilka kawiarni z mało inspirującym, choć niedrogim jedzeniem; jedna z nich (Pizzeria Sapori) oferuje menu lunchowe za 4 euro za porcję. * {{Znacznik|'''Targ'''|42.42410 |18.77023 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ''' (''Gradska pijaca'') (''w pobliżu Bramy Morskiej''). Ten niewielki targ ciągnie się wzdłuż murów miejskich i jest nastawiony głównie na turystów: sprzedaje się tam próżniowo pakowany prosciutto i „domową” rakiję w butelkach z pięknymi etykietami. Można tu jednak znaleźć również bardziej autentyczne produkty, takie jak lokalny ser. Nie ma cen, więc pytaj sprzedawców i negocjuj. == Gastronomia == [[Plik:Kotor Cremeschnitte - Kotorske krempite - Kotorska pašta.jpg|thumb|upright=1.35|Kotorska krempita]] Poszukaj niedrogich restauracji w pobliżu dworca autobusowego lub w miejscowości [[Dobrota]], oddalonej o 10-15 minut spacerem od centrum. Restauracje na Starym Mieście pobierają ceny od 15 euro za talerz. Bary są nieco lepsze, choć nawet tutaj warto dokładnie sprawdzić menu, aby uniknąć płacenia 3-4 euro za małą filiżankę kawy. Najtańsze miejsca na Starym Mieście to kioski i knajpki sprzedające shawarmę-gyros, pizzę na kawałki i naleśniki z wytrawnym lub słodkim nadzieniem. Będziesz musiał zjeść je na zewnątrz, ponieważ zazwyczaj nie ma tam stolików i krzeseł. Możesz również odwiedzić centrum handlowe Kamelija, w którym znajduje się kilka bezbarwnych kawiarni z rozsądnymi cenami. Wszystkie restauracje w Kotorze oferują szeroki wybór ryb i owoców morza. Tradycyjnym lokalnym przysmakiem jest ''Kotorska krempita'' – wielowarstwowe ciasto, które nieco przypomina Napoleonkę, choć nie można powiedzieć, że krempita ta różni się czymkolwiek od innych bałkańskich, poza kilkoma dodatkowymi warstwami ciasta. * {{Znacznik|'''BBQ Tanjga'''|42.42191 |18.77035 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''BBQ Tanjga''' (''w pobliżu południowej bramy Starego Miasta i dworca autobusowego''). 🕑 10:00–22:00. Angielska nazwa kryje w sobie typową bałkańską chevabdjnicę, której ceny niewiele różnią się od tych, które można znaleźć na wybrzeżu. Liczba miejsc jest jednak ograniczona, mogą tworzyć się kolejki, a jakość jedzenia pozostawia wiele do życzenia. * {{Znacznik|'''Pekara Sandrela'''|42.43817 |18.76603 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pekara Sandrela''', Jadranska 76. 🕑 7:00–21:00. Rzadkie miejsce w Kotorze z cenami poza hotelem. Ogromny wybór ciast i ciasteczek, dobre kanapki i kawa z automatu. * {{Znacznik|'''Pizzeria Pronto'''|42.42469 |18.77085 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Pronto''' (''Stare Miasto''). 🕑 9:00–13:00. Pizza: 12 €. Hybryda fast foodu i restauracji: tutaj możesz wziąć pizzę na kawałki i zjeść ją na wynos lub usiąść przy stoliku i zjeść bardziej treściwy posiłek. Jedno z najtańszych miejsc na Starym Mieście. * {{Znacznik|'''Forza'''|42.4250612|18.7696776|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza''' (''w pobliżu wieży zegarowej''). Najpopularniejsza cukiernia w Kotorze. * '''Fish Grill''' (''Znajduje się jedną ulicę nad plażą w Kotorze, przy głównej drodze w dzielnicy mieszkalnej. Pięć minut pieszo od centrum handlowego Kamelija na północ.''). W niedzielę zamknięte. Świeże ryby i owoce morza przygotowywane na zamówienie. Tylko na wynos. Dostępne różne dodatki, takie jak risotto z owocami morza i frytki/frytki. Zdecydowanie zaleca się zamówienie z wyprzedzeniem na następny dzień, ponieważ ilości są bardzo ograniczone i mogą nie być dostępne, jeśli pojawisz się bez zamówienia z wyprzedzeniem. Mniej niż 10 € za jeden posiłek. * '''Pizzeria „POCUO”''' (''na północ od otoczonego murami miasta, przy głównej drodze naprzeciwko Centrum Handlowego Kamelija''). Pizzeria dołączona do hotelu, serwująca różne inne dania kuchni lokalnej i włoskiej. Bardzo miła obsługa i przyjemna jadalnia. Danie dnia za mniej niż 5 €. * {{Znacznik|'''Bastion'''|42.4261359|18.7722712|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Bastion''' (''w pobliżu kościoła Mariackiego''), ☏ +382 32 322116. Tętniące życiem miejsce w porze lunchu. Pyszne ryby. 6-30 €. * {{Znacznik|'''Cesarica'''|42.4253235|18.770917|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cesarica''' (''w pobliżu hotelu Marja na Starym Mieście''). Serwuje doskonałe i tanie dania kuchni dalmatyńskiej. Spróbuj risotto z mątwą. Dania główne od 5 do 15 €. * {{Znacznik|'''Forza Mare'''|42.4600777|18.7647515|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza Mare''', Dobrota. Nadmorska restauracja i hotel, poza Kotorem. * {{Znacznik|'''Restauracja i hotel Babilon'''|42.4606675|18.7641955|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i hotel Babilon''', Dobrota (''obok hotelu Forza Mare (czyli kilka kroków na północ)''). Przystępne ceny, posiłki nad Zatoką Kotorską i pierwszorzędne menu z owocami morza. == Życie nocne == Stare miasto to ponownie miejsce, gdzie można spokojnie wypić espresso w cieniu średniowiecznych murów. Na starówce znajduje się wiele kawiarni, ale mimo to trudno znaleźć wolne miejsce w słoneczny dzień. Napiwek nie jest konieczny, choć można zostawić resztę, po prostu zaokrąglając ją w górę. Zaprzyjaźniając się z kelnerami, można sporo zarobić. Espresso kosztuje 2 euro lub więcej. Napoje bezalkoholowe i soki kosztują 3-4 euro. Spróbuj czarnogórskich win: „Vranac”, „Pro Corde”, „Krstac”, „Cabernet”, „Chardonnay” i piwa „Nikšićko”. Czarnogórska brandy, zwana „rakiją”, to dobry wybór na „rozgrzewkę” przed wieczornym wyjściem, zwłaszcza winogronowa brandy „Montenegrin Loza”, „Prvijenac” lub „Kruna”. Litrowe butelki wina są dostępne w supermarketach poza Stari Gradem za mniej niż 5 euro. Nocne życie w Kotorze zazwyczaj zaczyna się w otwartych barach na starówce. Puby na starówce są otwarte tylko do 1:00. Najlepszym klubem jest {{Znacznik|'''Maximus'''|42.4255396|18.7692821|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Maximus''', który znajduje się na starówce i zamyka się o 5:00. {{Znacznik|'''Klub Invalida'''|42.42588 |18.77156 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Klub Invalida'''. 🕑 8:00–1:00. Niezwykle autentyczne miejsce na Starym Mieście, niedaleko Bramy Północnej: zadymiony bar z bardzo niskimi cenami i charyzmatyczną obsługą. Nazwa nie została nadana przypadkowo – jest to miejsce spotkań emerytowanych sportowców, choć turyści są tu mile widziani. == Rozrywka == == Noclegi == Poza sezonem noclegi w Kotorze są tanie i liczne. W szczycie sezonu stare miasto może być bardzo zatłoczone ze względu na częste przypływy statków wycieczkowych i turystów z innych miast na jednodniowe wycieczki. Z tego powodu warto zatrzymać się poza starówką, na północy lub południu. === Prywatne pokoje === Wiele domów w ''Stari Gradzie'' zostało zamienionych na mieszkania do wynajęcia. W przypadku grup składających się z dwóch lub więcej osób są to często najtańsze opcje. Ich jakość (i ceny) wahają się od luksusowych po skromne. Większość z nich można zarezerwować online, chociaż spodziewana jest wpłata zaliczki przelewem bankowym. Większość z nich jest własnością lub jest zarządzana przez anglojęzycznych emigrantów z zagranicy. Latem za zakwaterowanie w prywatnych rezydencjach na starym mieście należy spodziewać się około 10 euro od osoby i 7-15 euro poza starym miastem i bliżej plaż. === Hostele === * {{Znacznik|'''Old Town Kotor Hostel'''|42.4258748|18.7719496|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Old Town Kotor Hostel''', Stari Grad 284 (''w pobliżu Centrum Kultury''), ☏ +382 32 325 317. Należący niegdyś do lokalnej rodziny szlacheckiej Bisanti, Old Town Hostel Kotor, dzięki starannej renowacji i wystrojowi wnętrz, oferuje rustykalną atmosferę historycznego Kotoru. Łóżko wieloosobowe: 30 €. * '''[https://montenegrohostel.com/accommodation/montenegro-hostel-kotor Montenegro Hostel B&B Kotor]''', Stari Grad Kotor 333 (w zachodniej części starego miasta w Kotorze, 100 m od Bramy Morskiej, tuż za hotelem Vardar), ☏ +382 69 039 751. Przyjazny hostel ze wspólną kuchnią i możliwością zwiedzania Kotoru. Od 8 €. === Hotele === * {{Znacznik|'''Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora'''|42.4620218|18.7663844|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://casadelmare.me/ Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora]''' (Zatoka Kotorska Orahovac), Orahovac BB (''6 km od [[Perast]]u''), ☏ +382 32 305 857, faks: +382 32 305 852. Zameldowanie: 24h, wymeldowanie: 12:00. Hotel ma 4 gwiazdki, z prywatną plażą, sauną i restauracją rybną. Otwarty 24 godziny na dobę, 365 dni w roku. Hotel położony jest przy plaży w Orahovac. Ciche pokoje z widokiem na morze i zatokę. Cena: 30-99 EUR. * {{Znacznik|'''Hotel Cattaro'''|42.4254183|18.7695208|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.cattarohotel.com/ Hotel Cattaro]''', Plac Broni 420. Zabytkowy hotel, członek Historic Hotels of Europe. Cena: 90-150 EUR. * '''[https://forzagroup.me/forzamare/ Forza Mare]''', Kriva ulica BB, ☏ +382 32 333 500. Mały, 5-gwiazdkowy hotel w Dobrocie. Cena: 166 USD. * {{Znacznik|'''Hotel Marija'''|42.4254818|18.7705109|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://facebook.com/Hotel-Marija-1761008644159988/about/ Hotel Marija]''', Ulica 1 (''Stare Miasto''), ☏ +382 32 325062. Hotel butikowy. Pojedynczy 44 €; podwójne 63 €. * {{Znacznik|'''Hotel Vardar'''|42.4247681|18.7706646|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelvardar.com/ Hotel Vardar]''' (''na placu Trg Od Oružja''), ☏ +382 32 325 084. Stary jugosłowiański wystrój. Pojedyncze 100 €; podwójne 200 euro. == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == Od września 2021 roku Kotor ma sieć 4G od wszystkich operatorów w Czarnogórze, a Wi-Fi jest powszechnie dostępne. Od maja 2026 roku co najmniej sieć 5G jest dostępna za pośrednictwem One. == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt Informacji Turystycznej'''|42.424821 |18.769581 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Punkt Informacji Turystycznej''' (''Info Pult TO Kotor''). Tel.: +382 32 325 950. == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Jest w|Czarnogóra}} [[Kategoria:Czarnogóra]] 1d4il8h7t8k4opjqxfsinb90l75v60i 157719 157718 2026-07-24T16:57:02Z Moromar 2451 /* Gdzie dalej */ 157719 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|34.4283 |-119.7048 |typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |-18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == Stare miasto oferuje wiele butików. Tuż za starówką znajduje się targ, na którym można kupić świeże warzywa, okulary przeciwsłoneczne i wiele innych rzeczy. W całym Starym Mieście znajduje się wiele banków i bankomatów. Banki są nieczynne w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Należy pamiętać, że nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują również karty kredytowe. * {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Kamelija'''|42.42778 |18.77025 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Kamelija'''. 🕑 Pon.–sob. 7:00–22:00. To centrum handlowe na północ od Starego Miasta jest dość duże jak na standardy Kotoru. Znajduje się w nim wiele sklepów odzieżowych i obuwniczych, ale brak porządnych sklepów z elektroniką. Znajdziesz tu również kilka kawiarni z mało inspirującym, choć niedrogim jedzeniem; jedna z nich (Pizzeria Sapori) oferuje menu lunchowe za 4 euro za porcję. * {{Znacznik|'''Targ'''|42.42410 |18.77023 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ''' (''Gradska pijaca'') (''w pobliżu Bramy Morskiej''). Ten niewielki targ ciągnie się wzdłuż murów miejskich i jest nastawiony głównie na turystów: sprzedaje się tam próżniowo pakowany prosciutto i „domową” rakiję w butelkach z pięknymi etykietami. Można tu jednak znaleźć również bardziej autentyczne produkty, takie jak lokalny ser. Nie ma cen, więc pytaj sprzedawców i negocjuj. == Gastronomia == [[Plik:Kotor Cremeschnitte - Kotorske krempite - Kotorska pašta.jpg|thumb|upright=1.35|Kotorska krempita]] Poszukaj niedrogich restauracji w pobliżu dworca autobusowego lub w miejscowości [[Dobrota]], oddalonej o 10-15 minut spacerem od centrum. Restauracje na Starym Mieście pobierają ceny od 15 euro za talerz. Bary są nieco lepsze, choć nawet tutaj warto dokładnie sprawdzić menu, aby uniknąć płacenia 3-4 euro za małą filiżankę kawy. Najtańsze miejsca na Starym Mieście to kioski i knajpki sprzedające shawarmę-gyros, pizzę na kawałki i naleśniki z wytrawnym lub słodkim nadzieniem. Będziesz musiał zjeść je na zewnątrz, ponieważ zazwyczaj nie ma tam stolików i krzeseł. Możesz również odwiedzić centrum handlowe Kamelija, w którym znajduje się kilka bezbarwnych kawiarni z rozsądnymi cenami. Wszystkie restauracje w Kotorze oferują szeroki wybór ryb i owoców morza. Tradycyjnym lokalnym przysmakiem jest ''Kotorska krempita'' – wielowarstwowe ciasto, które nieco przypomina Napoleonkę, choć nie można powiedzieć, że krempita ta różni się czymkolwiek od innych bałkańskich, poza kilkoma dodatkowymi warstwami ciasta. * {{Znacznik|'''BBQ Tanjga'''|42.42191 |18.77035 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''BBQ Tanjga''' (''w pobliżu południowej bramy Starego Miasta i dworca autobusowego''). 🕑 10:00–22:00. Angielska nazwa kryje w sobie typową bałkańską chevabdjnicę, której ceny niewiele różnią się od tych, które można znaleźć na wybrzeżu. Liczba miejsc jest jednak ograniczona, mogą tworzyć się kolejki, a jakość jedzenia pozostawia wiele do życzenia. * {{Znacznik|'''Pekara Sandrela'''|42.43817 |18.76603 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pekara Sandrela''', Jadranska 76. 🕑 7:00–21:00. Rzadkie miejsce w Kotorze z cenami poza hotelem. Ogromny wybór ciast i ciasteczek, dobre kanapki i kawa z automatu. * {{Znacznik|'''Pizzeria Pronto'''|42.42469 |18.77085 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Pronto''' (''Stare Miasto''). 🕑 9:00–13:00. Pizza: 12 €. Hybryda fast foodu i restauracji: tutaj możesz wziąć pizzę na kawałki i zjeść ją na wynos lub usiąść przy stoliku i zjeść bardziej treściwy posiłek. Jedno z najtańszych miejsc na Starym Mieście. * {{Znacznik|'''Forza'''|42.4250612|18.7696776|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza''' (''w pobliżu wieży zegarowej''). Najpopularniejsza cukiernia w Kotorze. * '''Fish Grill''' (''Znajduje się jedną ulicę nad plażą w Kotorze, przy głównej drodze w dzielnicy mieszkalnej. Pięć minut pieszo od centrum handlowego Kamelija na północ.''). W niedzielę zamknięte. Świeże ryby i owoce morza przygotowywane na zamówienie. Tylko na wynos. Dostępne różne dodatki, takie jak risotto z owocami morza i frytki/frytki. Zdecydowanie zaleca się zamówienie z wyprzedzeniem na następny dzień, ponieważ ilości są bardzo ograniczone i mogą nie być dostępne, jeśli pojawisz się bez zamówienia z wyprzedzeniem. Mniej niż 10 € za jeden posiłek. * '''Pizzeria „POCUO”''' (''na północ od otoczonego murami miasta, przy głównej drodze naprzeciwko Centrum Handlowego Kamelija''). Pizzeria dołączona do hotelu, serwująca różne inne dania kuchni lokalnej i włoskiej. Bardzo miła obsługa i przyjemna jadalnia. Danie dnia za mniej niż 5 €. * {{Znacznik|'''Bastion'''|42.4261359|18.7722712|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Bastion''' (''w pobliżu kościoła Mariackiego''), ☏ +382 32 322116. Tętniące życiem miejsce w porze lunchu. Pyszne ryby. 6-30 €. * {{Znacznik|'''Cesarica'''|42.4253235|18.770917|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cesarica''' (''w pobliżu hotelu Marja na Starym Mieście''). Serwuje doskonałe i tanie dania kuchni dalmatyńskiej. Spróbuj risotto z mątwą. Dania główne od 5 do 15 €. * {{Znacznik|'''Forza Mare'''|42.4600777|18.7647515|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza Mare''', Dobrota. Nadmorska restauracja i hotel, poza Kotorem. * {{Znacznik|'''Restauracja i hotel Babilon'''|42.4606675|18.7641955|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i hotel Babilon''', Dobrota (''obok hotelu Forza Mare (czyli kilka kroków na północ)''). Przystępne ceny, posiłki nad Zatoką Kotorską i pierwszorzędne menu z owocami morza. == Życie nocne == Stare miasto to ponownie miejsce, gdzie można spokojnie wypić espresso w cieniu średniowiecznych murów. Na starówce znajduje się wiele kawiarni, ale mimo to trudno znaleźć wolne miejsce w słoneczny dzień. Napiwek nie jest konieczny, choć można zostawić resztę, po prostu zaokrąglając ją w górę. Zaprzyjaźniając się z kelnerami, można sporo zarobić. Espresso kosztuje 2 euro lub więcej. Napoje bezalkoholowe i soki kosztują 3-4 euro. Spróbuj czarnogórskich win: „Vranac”, „Pro Corde”, „Krstac”, „Cabernet”, „Chardonnay” i piwa „Nikšićko”. Czarnogórska brandy, zwana „rakiją”, to dobry wybór na „rozgrzewkę” przed wieczornym wyjściem, zwłaszcza winogronowa brandy „Montenegrin Loza”, „Prvijenac” lub „Kruna”. Litrowe butelki wina są dostępne w supermarketach poza Stari Gradem za mniej niż 5 euro. Nocne życie w Kotorze zazwyczaj zaczyna się w otwartych barach na starówce. Puby na starówce są otwarte tylko do 1:00. Najlepszym klubem jest {{Znacznik|'''Maximus'''|42.4255396|18.7692821|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Maximus''', który znajduje się na starówce i zamyka się o 5:00. {{Znacznik|'''Klub Invalida'''|42.42588 |18.77156 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Klub Invalida'''. 🕑 8:00–1:00. Niezwykle autentyczne miejsce na Starym Mieście, niedaleko Bramy Północnej: zadymiony bar z bardzo niskimi cenami i charyzmatyczną obsługą. Nazwa nie została nadana przypadkowo – jest to miejsce spotkań emerytowanych sportowców, choć turyści są tu mile widziani. == Rozrywka == == Noclegi == Poza sezonem noclegi w Kotorze są tanie i liczne. W szczycie sezonu stare miasto może być bardzo zatłoczone ze względu na częste przypływy statków wycieczkowych i turystów z innych miast na jednodniowe wycieczki. Z tego powodu warto zatrzymać się poza starówką, na północy lub południu. === Prywatne pokoje === Wiele domów w ''Stari Gradzie'' zostało zamienionych na mieszkania do wynajęcia. W przypadku grup składających się z dwóch lub więcej osób są to często najtańsze opcje. Ich jakość (i ceny) wahają się od luksusowych po skromne. Większość z nich można zarezerwować online, chociaż spodziewana jest wpłata zaliczki przelewem bankowym. Większość z nich jest własnością lub jest zarządzana przez anglojęzycznych emigrantów z zagranicy. Latem za zakwaterowanie w prywatnych rezydencjach na starym mieście należy spodziewać się około 10 euro od osoby i 7-15 euro poza starym miastem i bliżej plaż. === Hostele === * {{Znacznik|'''Old Town Kotor Hostel'''|42.4258748|18.7719496|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Old Town Kotor Hostel''', Stari Grad 284 (''w pobliżu Centrum Kultury''), ☏ +382 32 325 317. Należący niegdyś do lokalnej rodziny szlacheckiej Bisanti, Old Town Hostel Kotor, dzięki starannej renowacji i wystrojowi wnętrz, oferuje rustykalną atmosferę historycznego Kotoru. Łóżko wieloosobowe: 30 €. * '''[https://montenegrohostel.com/accommodation/montenegro-hostel-kotor Montenegro Hostel B&B Kotor]''', Stari Grad Kotor 333 (w zachodniej części starego miasta w Kotorze, 100 m od Bramy Morskiej, tuż za hotelem Vardar), ☏ +382 69 039 751. Przyjazny hostel ze wspólną kuchnią i możliwością zwiedzania Kotoru. Od 8 €. === Hotele === * {{Znacznik|'''Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora'''|42.4620218|18.7663844|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://casadelmare.me/ Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora]''' (Zatoka Kotorska Orahovac), Orahovac BB (''6 km od [[Perast]]u''), ☏ +382 32 305 857, faks: +382 32 305 852. Zameldowanie: 24h, wymeldowanie: 12:00. Hotel ma 4 gwiazdki, z prywatną plażą, sauną i restauracją rybną. Otwarty 24 godziny na dobę, 365 dni w roku. Hotel położony jest przy plaży w Orahovac. Ciche pokoje z widokiem na morze i zatokę. Cena: 30-99 EUR. * {{Znacznik|'''Hotel Cattaro'''|42.4254183|18.7695208|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.cattarohotel.com/ Hotel Cattaro]''', Plac Broni 420. Zabytkowy hotel, członek Historic Hotels of Europe. Cena: 90-150 EUR. * '''[https://forzagroup.me/forzamare/ Forza Mare]''', Kriva ulica BB, ☏ +382 32 333 500. Mały, 5-gwiazdkowy hotel w Dobrocie. Cena: 166 USD. * {{Znacznik|'''Hotel Marija'''|42.4254818|18.7705109|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://facebook.com/Hotel-Marija-1761008644159988/about/ Hotel Marija]''', Ulica 1 (''Stare Miasto''), ☏ +382 32 325062. Hotel butikowy. Pojedynczy 44 €; podwójne 63 €. * {{Znacznik|'''Hotel Vardar'''|42.4247681|18.7706646|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelvardar.com/ Hotel Vardar]''' (''na placu Trg Od Oružja''), ☏ +382 32 325 084. Stary jugosłowiański wystrój. Pojedyncze 100 €; podwójne 200 euro. == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == Od września 2021 roku Kotor ma sieć 4G od wszystkich operatorów w Czarnogórze, a Wi-Fi jest powszechnie dostępne. Od maja 2026 roku co najmniej sieć 5G jest dostępna za pośrednictwem One. == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt Informacji Turystycznej'''|42.424821 |18.769581 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Punkt Informacji Turystycznej''' (''Info Pult TO Kotor''). Tel.: +382 32 325 950. == Gdzie dalej == * '''[[Prčanj]]''' – osada oddalona o 4 km. * '''[[Budva]]''' - popularna miejscowość turystyczna * '''[[Bar (Czarnogóra)|Bar]]''' – miasto i największy port Czarnogóry * '''[[Tivat]]''' – siedziba przystani dla elitarnych jachtów * '''[[Herceg Novi]]''' * '''[[Cetynia]]''', wewnętrzna stara stolica Czarnogóry * '''[[Park Narodowy Lovćen]]''' * Jednodniowa wycieczka do miast położonych nad zatoką, takich jak '''[[Perast]]''' (18 km) lub '''[[Risan]]'''. * Odwiedź plaże pół godziny jazdy od Kotoru (Jaz, Trsteno, Plavi hori). {{użyteczny}} {{Jest w|Czarnogóra}} {{Geo|42.43|18.77}} [[Kategoria:Czarnogóra]] gdmwxpxb801wk2lduqrarrpsn42w1hz 0 11216 157735 131897 2026-07-25T10:50:09Z Moromar 2451 157735 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Przerów |nazwa oryginalna = Přerov |widok = Zámek,_Přerov_(07).jpg |opis = |herb = Znak_města_Přerov.svg |mapa = Location of Czech city Prerov.png |państwo = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]] |region = [[Plik:Flag_of_Olomouc_Region.svg.svg|20px]] [[Kraj ołomuniecki]] |powierzchnia = 58,45 |wysokość = 210 |ludność = 40 500 |prefiks = |kod pocztowy = 750 02, 751 24, 751 27 |www = https://www.prerov.eu/ }} '''Przerów''' ([[Rozmówki czeskie|cz]] ''Přerov'') to miasto liczące 42 000 mieszkańców (2024) na Morawach Północnych i Śląsku. Historyczne centrum miasta jest dobrze zachowane i objęte ochroną prawną jako miejska strefa zabytkowa. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Brnie. === Koleją === Przerów jest dużym węzłem kolejowym. === Samochodem === Przerów jest ważnym węzłem drogowym. === Autobusem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Kraj ołomuniecki}} [[Kategoria:Czechy]] dr5wadiezaw5ubk1vpx1kxij9k5kq71 157736 157735 2026-07-25T10:50:26Z Moromar 2451 157736 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Přerov banner.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Przerów |nazwa oryginalna = Přerov |widok = Zámek,_Přerov_(07).jpg |opis = |herb = Znak_města_Přerov.svg |mapa = Location of Czech city Prerov.png |państwo = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]] |region = [[Plik:Flag_of_Olomouc_Region.svg.svg|20px]] [[Kraj ołomuniecki]] |powierzchnia = 58,45 |wysokość = 210 |ludność = 40 500 |prefiks = |kod pocztowy = 750 02, 751 24, 751 27 |www = https://www.prerov.eu/ }} '''Przerów''' ([[Rozmówki czeskie|cz]] ''Přerov'') to miasto liczące 42 000 mieszkańców (2024) na Morawach Północnych i Śląsku. Historyczne centrum miasta jest dobrze zachowane i objęte ochroną prawną jako miejska strefa zabytkowa. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Brnie. === Koleją === Przerów jest dużym węzłem kolejowym. === Samochodem === Przerów jest ważnym węzłem drogowym. === Autobusem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Kraj ołomuniecki}} [[Kategoria:Czechy]] 69wnhrsuzvtvtyoz7o8c8hzkhucf4kn 157737 157736 2026-07-25T10:50:39Z Moromar 2451 157737 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Přerov banner.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Przerów |nazwa oryginalna = Přerov |widok = Zámek,_Přerov_(07).jpg |opis = |herb = Znak_města_Přerov.svg |mapa = Location of Czech city Prerov.png |państwo = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]] |region = [[Plik:Flag_of_Olomouc_Region.svg|20px]] [[Kraj ołomuniecki]] |powierzchnia = 58,45 |wysokość = 210 |ludność = 40 500 |prefiks = |kod pocztowy = 750 02, 751 24, 751 27 |www = https://www.prerov.eu/ }} '''Przerów''' ([[Rozmówki czeskie|cz]] ''Přerov'') to miasto liczące 42 000 mieszkańców (2024) na Morawach Północnych i Śląsku. Historyczne centrum miasta jest dobrze zachowane i objęte ochroną prawną jako miejska strefa zabytkowa. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Brnie. === Koleją === Przerów jest dużym węzłem kolejowym. === Samochodem === Przerów jest ważnym węzłem drogowym. === Autobusem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Kraj ołomuniecki}} [[Kategoria:Czechy]] rnk03jhp9kdrb55436l39b0zu9f47xp 157738 157737 2026-07-25T10:52:03Z Moromar 2451 /* Charakterystyka */ 157738 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Přerov banner.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Przerów |nazwa oryginalna = Přerov |widok = Zámek,_Přerov_(07).jpg |opis = |herb = Znak_města_Přerov.svg |mapa = Location of Czech city Prerov.png |państwo = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]] |region = [[Plik:Flag_of_Olomouc_Region.svg|20px]] [[Kraj ołomuniecki]] |powierzchnia = 58,45 |wysokość = 210 |ludność = 40 500 |prefiks = |kod pocztowy = 750 02, 751 24, 751 27 |www = https://www.prerov.eu/ }} '''Przerów''' ([[Rozmówki czeskie|cz]] ''Přerov'') to miasto liczące 42 000 mieszkańców (2024) na Morawach Północnych i Śląsku. Historyczne centrum miasta jest dobrze zachowane i objęte ochroną prawną jako miejska strefa zabytkowa. == Charakterystyka == [[Plik:Zámek, Přerov (05).jpg|thumb|Zamek Przerów]] Leży nad rzeką Bečvą. Historyczne centrum miasta tworzy Horní náměstí i jego bezpośrednie otoczenie, ograniczone zachowanymi murami miejskimi. Horní náměstí otaczają renesansowe kamienice mieszczańskie. Najcenniejszym domem jest tzw. Dom Korwina z 1570 roku z zachowanym renesansowym portalem. W Przerowie znajduje się pięć kościołów. Najstarszym jest kościół parafialny św. Wawrzyńca z lat 1725–1732. Pomnik Łowców Mamutów w Przerowie to pawilon wystawowy, który prezentuje to stanowisko archeologiczne i jego odkrycia. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Brnie. === Koleją === Przerów jest dużym węzłem kolejowym. === Samochodem === Przerów jest ważnym węzłem drogowym. === Autobusem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Kraj ołomuniecki}} [[Kategoria:Czechy]] poogv677veq2qt3r4rtt05z422lff23 157739 157738 2026-07-25T11:04:40Z Moromar 2451 /* Dojazd */ 157739 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Přerov banner.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Przerów |nazwa oryginalna = Přerov |widok = Zámek,_Přerov_(07).jpg |opis = |herb = Znak_města_Přerov.svg |mapa = Location of Czech city Prerov.png |państwo = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]] |region = [[Plik:Flag_of_Olomouc_Region.svg|20px]] [[Kraj ołomuniecki]] |powierzchnia = 58,45 |wysokość = 210 |ludność = 40 500 |prefiks = |kod pocztowy = 750 02, 751 24, 751 27 |www = https://www.prerov.eu/ }} '''Przerów''' ([[Rozmówki czeskie|cz]] ''Přerov'') to miasto liczące 42 000 mieszkańców (2024) na Morawach Północnych i Śląsku. Historyczne centrum miasta jest dobrze zachowane i objęte ochroną prawną jako miejska strefa zabytkowa. == Charakterystyka == [[Plik:Zámek, Přerov (05).jpg|thumb|Zamek Przerów]] Leży nad rzeką Bečvą. Historyczne centrum miasta tworzy Horní náměstí i jego bezpośrednie otoczenie, ograniczone zachowanymi murami miejskimi. Horní náměstí otaczają renesansowe kamienice mieszczańskie. Najcenniejszym domem jest tzw. Dom Korwina z 1570 roku z zachowanym renesansowym portalem. W Przerowie znajduje się pięć kościołów. Najstarszym jest kościół parafialny św. Wawrzyńca z lat 1725–1732. Pomnik Łowców Mamutów w Przerowie to pawilon wystawowy, który prezentuje to stanowisko archeologiczne i jego odkrycia. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższe porty lotnicze to: * {{Znacznik|Port lotniczy Ostrawa|49.696111|18.110833|typ=transport}}'''Port lotniczy Ostrawa''' ({{IATA|OSR}}) * {{Znacznik|Port lotniczy Brno|49.151389|16.694444|typ=transport}}'''Port lotniczy Brno''' ({{IATA|BRQ}}) === Koleją === Przerów leży na trasie dawnej Austro-Węgierskiej Kolei Północnej ([[Wiedeń]]-[[Brzecław]]-Przerów-[[Bogumin]]-[[Katowice]]), a także na liniach kolejowych z [[Ołomuniec|Ołomuńca]] i [[Brno|Brna]]. Zatrzymują się tu wszystkie pociągi na tych trasach, w tym pociągi ekspresowe i nocne z [[Praga|Pragi]] do [[Koszyce|Koszyc]] i z [[Wiedeń|Wiednia]] do [[Warszawa|Warszawy]]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Přerov|49.446961|17.444901|typ=transport}}'''Stacja kolejowa Přerov'''. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D55.svg|25px]] ([[Wiedeń]]) [[Brzecław]]-Przerów-[[Ołomuniec]] * Autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D1.svg|25px]] [[Praga]]-[[Ostrawa]] * Droga [[Plik:SilniceI47.svg|25px]] z [[Hranice (kraj ołomuniecki)|Hranic]] === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy|49.4468753|17.4472347|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Kraj ołomuniecki}} [[Kategoria:Czechy]] d4ob26a3l7bib1cjwtynvwht18he7i4 157740 157739 2026-07-25T11:07:34Z Moromar 2451 /* Komunikacja */ 157740 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Přerov banner.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Przerów |nazwa oryginalna = Přerov |widok = Zámek,_Přerov_(07).jpg |opis = |herb = Znak_města_Přerov.svg |mapa = Location of Czech city Prerov.png |państwo = [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Czechy]] |region = [[Plik:Flag_of_Olomouc_Region.svg|20px]] [[Kraj ołomuniecki]] |powierzchnia = 58,45 |wysokość = 210 |ludność = 40 500 |prefiks = |kod pocztowy = 750 02, 751 24, 751 27 |www = https://www.prerov.eu/ }} '''Przerów''' ([[Rozmówki czeskie|cz]] ''Přerov'') to miasto liczące 42 000 mieszkańców (2024) na Morawach Północnych i Śląsku. Historyczne centrum miasta jest dobrze zachowane i objęte ochroną prawną jako miejska strefa zabytkowa. == Charakterystyka == [[Plik:Zámek, Přerov (05).jpg|thumb|Zamek Przerów]] Leży nad rzeką Bečvą. Historyczne centrum miasta tworzy Horní náměstí i jego bezpośrednie otoczenie, ograniczone zachowanymi murami miejskimi. Horní náměstí otaczają renesansowe kamienice mieszczańskie. Najcenniejszym domem jest tzw. Dom Korwina z 1570 roku z zachowanym renesansowym portalem. W Przerowie znajduje się pięć kościołów. Najstarszym jest kościół parafialny św. Wawrzyńca z lat 1725–1732. Pomnik Łowców Mamutów w Przerowie to pawilon wystawowy, który prezentuje to stanowisko archeologiczne i jego odkrycia. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższe porty lotnicze to: * {{Znacznik|Port lotniczy Ostrawa|49.696111|18.110833|typ=transport}}'''Port lotniczy Ostrawa''' ({{IATA|OSR}}) * {{Znacznik|Port lotniczy Brno|49.151389|16.694444|typ=transport}}'''Port lotniczy Brno''' ({{IATA|BRQ}}) === Koleją === Przerów leży na trasie dawnej Austro-Węgierskiej Kolei Północnej ([[Wiedeń]]-[[Brzecław]]-Przerów-[[Bogumin]]-[[Katowice]]), a także na liniach kolejowych z [[Ołomuniec|Ołomuńca]] i [[Brno|Brna]]. Zatrzymują się tu wszystkie pociągi na tych trasach, w tym pociągi ekspresowe i nocne z [[Praga|Pragi]] do [[Koszyce|Koszyc]] i z [[Wiedeń|Wiednia]] do [[Warszawa|Warszawy]]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Přerov|49.446961|17.444901|typ=transport}}'''Stacja kolejowa Přerov'''. === Samochodem === * Autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D55.svg|25px]] ([[Wiedeń]]) [[Brzecław]]-Przerów-[[Ołomuniec]] * Autostrada [[Plik:CZ_traffic_sign_IS16a_-_D1.svg|25px]] [[Praga]]-[[Ostrawa]] * Droga [[Plik:SilniceI47.svg|25px]] z [[Hranice (kraj ołomuniecki)|Hranic]] === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy|49.4468753|17.4472347|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej. == Komunikacja == {{mapa|49.455556|17.451111|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Po Przerowie (Přerov) najłatwiej poruszać się pieszo i autobusami komunikacji miejskiej. * Centrum jest stosunkowo niewielkie – dworzec kolejowy, rynek, zamek i większość atrakcji znajdują się w odległości 10–20 minut spacerem od siebie. * Komunikacja miejska (MHD Přerov) obejmuje 12 linii autobusowych obsługiwanych przez ARRIVA. Autobusy kursują regularnie i dojeżdżają do wszystkich dzielnic miasta. Rozkłady jazdy oraz mapy linii są [https://www.arriva.cz/cs/autobusy/regionalni-bus-a-mhd/olomoucky-kraj/mhd-prerov dostępne online]. == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Kraj ołomuniecki}} [[Kategoria:Czechy]] qug7dk5em3ifeshwdke1820lacsakuv 4 19137 157709 157462 2026-07-24T12:25:23Z MediaWiki message delivery 2125 /* Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) */ nowa sekcja 157709 wikitext text/x-wiki {{skrót|WV:PUB}} {{ombox | tekst =<nowiki/> Tu prowadzimy dyskusje o Wikipodróżach, m.in. jak je ulepszać, jak wprowadzać zmiany i jak rozwiązywać problemy. ; {{ikona|tech}} [[/Kwestie techniczne|Kwestie techniczne]] * Archiwa Pubu: [[/Archiwum001|Archiwum 001]], [[/Archiwum002|Archiwum 002]], [[/Archiwum003|Archiwum 003]] i [[/Archiwum004|Archiwum 004]] * [[meta:Wikivoyage/Lounge|Wikivoyage/Lounge]] [[meta:Wikivoyage/Summit|Wikivoyage/Summit]] na Meta-Wiki }} * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on this page. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below, and then [[m:Steward requests/Bot status|request access]] from a steward if there is no objection. __NEWSECTIONLINK__ [[Kategoria:Współpraca użytkowników| ]] == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 22:02, 19 sty 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Użytkownik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Dyskusja użytkownika:MediaWiki message delivery|dyskusja]]) 02:58, 26 kwi 2026 (CEST) </bdi> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:15, 27 maj 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|dyskusja]])</bdi> 19:12, 23 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:31, 25 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Sannita (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:25, 24 lip 2026 (CEST) </bdi> <!-- Wiadomość wysłana przez User:DreamRimmer@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> qb1zc13h5n1672pa9hgzwqftsrt7zeo 0 19255 157720 157672 2026-07-24T17:39:58Z Moromar 2451 /* Parking / Mobilność */ 157720 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Port lotniczy Hanower''' ({{IATA|HAJ}}) to międzynarodowy port lotniczy obsługujący [[Hanower]] i [[Dolna Saksonia|Dolną Saksonię]]. Znajduje się w [[Langenhagen]], na północ od stolicy Dolnej Saksonii. Hanower-Langenhagen jest ósmym co do wielkości lotniskiem w [[Niemcy|Niemczech]]. == Charakterystyka == Lotnisko zostało otwarte w 1952 roku na terenie dawnego lotniska wojskowego na północ od [[Hanower]]u. Obecny budynek cargo pełnił wówczas funkcję terminala. Oryginalna wieża kontroli lotów jest nadal widoczna na budynku cargo. Na początku lat 70. XX wieku rozpoczęto prace nad rozbudową lotniska w Hanowerze, przekształcając je w lotnisko komercyjne. Wybudowano nową wieżę kontroli lotów, która obecnie służy jako przestrzeń reklamowa, wraz z terminalami A i B, wyposażonymi w zdecentralizowaną odprawę (jedna poczekalnia na bramkę) oraz parkingi 1 i 2. Lotnisko zostało otwarte w 1973 roku. Wówczas było to najnowocześniejsze lotnisko na świecie i do dziś wyznacza standardy (np. jedna poczekalnia na bramkę!) dzięki niewielkim odległościom. [[Moskwa|Moskiewskie]] [[Port lotniczy Moskwa-Szeremietiewo|lotnisko Szeremietiewo-2]] zostało zbudowane na wzór lotniska w Hanowerze na Letnie Igrzyska Olimpijskie w 1980 roku. Terminale A i B mają po sześć bramek. Terminal B został od tego czasu przebudowany i obecnie posiada dwa centralne punkty kontroli bezpieczeństwa, każdy z poczekalnią i trzema bramkami. [[Plik:Das Wahrzeichen des Flughafens Hannover.jpg|thumb|Symbol lotniska w Hanowerze – stara wieża (od maja 2009 r. była szara, a od kwietnia 2010 jest w barwach Germanwings)]] W związku z rosnącą liczbą podróży wakacyjnych, a także w celu wsparcia EXPO 2000 w Hanowerze, wybudowano trzeci terminal, Terminal C. Posiada on osiem bramek i centralną strefę odpraw. Strefę oczekiwania można w razie potrzeby podzielić na dwie sekcje (jedną z kontrolą paszportową i jedną bez). Składa się on również z czterech sektorów, każdy z dwoma bramkami. Dodatkowo, poza terenem lotniska, wybudowano nową wieżę kontroli lotów. Terminal D jest obecnie zamknięty dla prywatnego ruchu lotniczego. Jest wykorzystywany wyłącznie do celów wojskowych i transportu cargo. Pierwotnie miał być bazą wypadową dla linii Condor. Przez dwa lata pasażerowie z różnych miast Niemiec latali stąd do Hanoweru, zanim zostali przeniesieni do zagranicznych linii lotniczych obsługujących loty wakacyjne. Rozważano go również jako terminal dla tanich linii lotniczych. Pasażerowie linii Hapag-Lloyd Express, która później połączyła się z TUIfly, mieli stąd dotrzeć pieszo do swoich samolotów. Koszty przebudowy okazały się zbyt wysokie. Lotnisko posiada trzy pasy startowe. Wszystkie zorientowane są w kierunku wschód-zachód. Pas północny ma 3800 metrów długości i 45 metrów szerokości. Posiada dopuszczenie do lotów w trudnych warunkach pogodowych. Pas południowy ma 2340 metrów długości i 45 metrów szerokości. Te dwa pasy startowe są przeznaczone dla międzynarodowego ruchu lotniczego i odpowiednio wyposażone. Pas centralny jest przeznaczony dla małych samolotów. Są one obsługiwane przez terminale General Aviation (GAT) I i II. Pas środkowy jest przeznaczony wyłącznie do lotów z widocznością (VFR). Na lotnisku może być obsługiwanych jednocześnie do 47 samolotów, z czego do 20 można dostać się bezpośrednio przez rękawy w terminalach A, B i C. Kluczowym filarem działalności lotniska w Hanowerze jest ruch lotniczy do krajów byłego Związku Radzieckiego (WNP). Jest to drugie co do ważności lotnisko dla tych lotów po [[Port lotniczy Frankfurt|Frankfurcie]] (FRA). Codziennie odbywają się tam loty do [[Moskwa|Moskwy]], a także dostępnych jest wiele lotów bezpośrednich. Obecnie rozwijana jest działalność w zakresie przewozów towarowych z Hanoweru. Do [[Paryż]]a lata mniejszy samolot FedEx. W 2014 roku TNT Airways również otworzyło bramę lotniczą w Hanowerze, oferując dwa codzienne loty do [[Liège]], [[Billund]] i [[Oslo]]. == Transport naziemny == === Koleją === [[Plik:S-Bahn Station Hannover Airport von aussen.jpg|thumb|Stacja S-Bahn z zewnątrz]] Lotnisko jest połączone z [[Hanower|hanowerską]] siecią kolei miejskiej (S-Bahn). Linia [[Plik:Hannover S5.svg|25px]] łączy lotnisko z dworcem kolejowym Hannover Hauptbahnhof co 30 minut, a stamtąd do [[Hameln]]; niektóre pociągi S-Bahn kursują również do [[Paderborn]]. Podczas dużych targów, takich jak CeBIT czy Targi Hanowerskie, linia [[Plik:Hannover S8.svg|25px]] kursuje również bezpośrednio z lotniska na tereny targowe. Podróż do dworca kolejowego Hannover Hauptbahnhof trwa 17 minut i kosztuje 4,50 euro (strefa AB). (Stan na 2025) {{Znacznik|Dworzec kolejowy na lotnisku|52.4585|9.6988|typ=transport}}'''Dworzec kolejowy na lotnisku''' znajduje się w korytarzu łączącym terminal B i terminal C, tuż przed terminalem C, od strony płyty postojowej. Stacja jest połączona z lotniskiem schodami ruchomymi i dwiema windami, a także klatką schodową. Stacja jest dwutorowa, ale linia do następnej stacji, '''Langenhagen Pferdemarkt''', jest jednotorowa. Jeśli jedziesz z północy, najlepiej wysiąść na stacji '''Langenhagen Mitte''', przesiąść się na drugi peron i stamtąd kontynuować podróż linią [[Plik:Hannover S5.svg|25px]]. Na stacji Langenhagen Mitte zatrzymują się tylko pociągi regionalne obsługiwane przez Regionalverkehre Start Deutschland (RB 38: Hannover<>Buchholz<>Hamburg-Harburg), Metronom Eisenbahngesellschaft (RE2: [[Uelzen]]<>[[Getynga|Göttingen]], RE3: Hannover<>[[Hamburg]]) oraz inna linia S-Bahn obsługiwana przez Transdev Hannover ([[Plik:Hannover S4.svg|25px]]: Hannover<>[[Bennemühlen]]). Na stacji Langenhagen Mitte nie zatrzymują się żadne pociągi dalekobieżne. Bilety można kupić, jak to zwykle bywa w całym [[Hanower]]ze, w automacie biletowym, który jest bardzo łatwy w obsłudze dla turystów. Konduktorzy Deutsche Bahn służą pomocą. Bilety można również kupić online za pośrednictwem [https://shop.gvh.de/ sklepu] i aplikacji mobilnej stowarzyszenia transportowego Üstra (GVH). === Autobusem === [[Plik:Der Bus zum Hannover Airport.jpg|thumb|Autobus na lotnisko w Hanowerze]] Autobus miejski linii 470 kursuje z lotniska przez [[Langenhagen]] do dzielnicy Hanoweru Stöcken. W Langenhagen istnieje przesiadka na linię tramwajową nr 1, a w Stöcken na linię tramwajową nr 5. Pojedynczy przejazd kosztuje 2,70 € i trwa 37 minut. Przystanek autobusowy na lotnisku znajduje się bezpośrednio przed Terminalem C. W Stöcken dostępne są przesiadki na różne linie autobusowe oraz linię tramwajową nr 5. Przystanek autobusowy znajduje się pomiędzy hotelem Maritim a parkingiem 3, w pobliżu Terminalu C na poziomie przylotów (tj. na parterze). Autobus zapewnia również dojazd do stacji kolejowej '''Langenhagen Mitte'''. === Samochodem i drogą === '''Taksówką''' Postoje taksówek znajdują się przed wszystkimi trzema terminalami, na poziomie przylotów. Podróż do centrum miasta trwa 20 minut i kosztuje około 20 euro. '''Samochodem''' [[Plik:Ausschilderung der Parkplätze.jpg|thumb|Znak jest już na swoim miejscu, podobnie jak niewielki parking, daleko przed lotniskiem]] Lotnisko położone jest bezpośrednio przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_352_number.svg|30px]]. Jadąc od północy, odchodzi ona od autostrady [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] na węźle Hannover-Nord, a od zachodu – od autostrady [[Plik:Bundesautobahn_2_number.svg|25px]] na węźle Hannover-West. Od wschodu, na węźle Langenhagen odchodzi od autostrady federalnej 552, która prowadzi bezpośrednio na lotnisko jako droga ekspresowa. Lotnisko dysponuje dużą liczbą miejsc parkingowych, które są wyraźnie oznakowane za pomocą systemu kierowania ruchem. Dla terminali A i B zaleca się korzystanie z parkingów 1 i 2, a dla terminalu C z parkingów 3 i wschodniego. W okresie wakacyjnym dostępne są również parkingi północne i wschodnie. Znajdują się one w większej odległości od terminali, dlatego do terminali kursują bezpłatne autobusy wahadłowe. Miejsca parkingowe krótkoterminowe znajdują się bezpośrednio przed terminalami. == Linie lotnicze i kierunki podróży == Około 40 linii lotniczych lata z Hanoweru do około 70 miejsc docelowych. W Terminalu A odbywa się rozkładowy ruch. To tutaj mieści się siedziba '''Lufthansy''' i jej partnerów. Lufthansa lata stąd wiele razy dziennie do [[Port lotniczy Frankfurt|Frankfurtu]] ({{IATA|FRA}}) i [[Port lotniczy Monachium|Monachium]] ({{IATA|MUC}}). Star Alliance lata także szwajcarskimi liniami '''SWISS''' do [[Zurych]]u, skandynawskimi '''SAS''' do [[Kopenhaga|Kopenhagi]] i '''Austrian Airlines''' do [[Wiedeń|Wiednia]]. [[Plik:Hannover Airport TUI fly Boeing 737-8 MAX D-AMAA (DSC06322).jpg|thumb|Boeing 737 MAX 8 linii TUIfly z siedzibą w Hanowerze.]] Międzynarodowy ruch lotniczy poza strefą Schengen odbywa się w Terminalu B. Obsługiwane są tu loty w kierunku wschodnim, m.in. z '''Air Serbia''' do [[Belgrad]]u. Kursowały tu różne linie do [[Rosja|Rosji]] i na [[Białoruś]], które jednak ze względu na sankcje musiały zostać wstrzymane. Drugim kierunkiem jest [[Turcja]]. Tutaj turyści mieszają się z podróżującymi planowo. Większość Turków mieszkających w Niemczech korzysta obecnie z samolotów, aby dostać się do swojego kraju. Do [[Stambuł]]u można codziennie dolecieć liniami '''Turkish Airlines''', które są także partnerem Star Alliance, czyli sprzymierzonym z Lufthansą. '''SunExpress''' lata także do [[Stambuł]]u, a także do [[Izmir]]u, [[Antalya|Antalyi]] i [[Bodrum|Bodrum]]. W nocy zwiększa się ruch lotniczy do Turcji, gdyż w Hanowerze nadal nie obowiązuje zakaz lotów nocnych. Kierunki to [[Adana]], [[Ankara]], [[Izmir]], oczywiście [[Antalya]], [[Gaziantep]] i kilka innych. Wakacyjne linie lotnicze, takie jak '''Sun Express Deutschland''', '''Pegasus Airlines''' i '''Freebird Airlines''', obsługują te trasy w szczególności. '''British Airways''' (lata trzy razy dziennie do [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|londyńskiego Heathrow]]) również znajduje się w Terminalu B. Inne kierunki z Hanoweru obejmują [[Bułgaria|Bułgarię]], [[Tunezja|Tunezję]], [[Kosowo]] i [[Egipt]] i są obsługiwane przez linie lotnicze z tych krajów, w tym '''European Air Charter''', '''Nouvelair''' i '''Tunisair'''. Klasyczna niemiecka wakacyjna linia lotnicza '''TUIfly''' ma swoją siedzibę w Terminalu C. Cele firmy są bardzo szerokie. Przede wszystkim oferowane są oczywiście miejsca nad Morzem Śródziemnym. Ale wszystko zmieniło się też trochę w Terminalu C. Obsługują już nie tylko wakacyjne linie lotnicze, ale także linie regularne. Ma to coś wspólnego z oddzieleniem pasażerów dla obszarów Schengen i non-Schengen. == Terminale == [[Plik:Terminal B von innen.jpg|thumb|Terminal B Poziom odlotów]] Lotnisko w Hanowerze posiada cztery terminale spełniające standardy lotnisk komercyjnych. Terminal A obsługuje wyłącznie loty regularne. Lufthansa i jej linie partnerskie mają tu swoje bazy, a Vueling również lata z Terminalu A. Terminal B jest zamknięty. Terminal C to terminal wakacyjny lotniska w Hanowerze. Loty rozpoczynają się w środku nocy i trwają do późnych godzin wieczornych. Z tego terminalu latają linie TUIfly, a wszystkie ich loty odbywają się tego terminalu. Należy jednak pamiętać: loty odlatujące rano do krajów wymagających kontroli granicznej są czasami obsługiwane przez inny terminal, ale nadal odlatują z Terminalu B. Wystarczy sprawdzić właściwy terminal do odprawy na stronie internetowej lotniska z trzydniowym wyprzedzeniem. Terminal D jest używany tymczasowo. === Przyloty === [[Plik:Carrental Hannover Airport.jpg|thumb|Wynajem samochodów na lotnisku w Hanowerze pomiędzy terminalami A i B]] Poziom przylotów na lotnisku w Hanowerze również znajduje się na parterze. Dla osób oczekujących na odbiór pasażerów, w Terminalach A i C znajduje się bar, ale jest on otwarty tylko wtedy, gdy lotnisko jest zatłoczone. Poza tym, w Terminalu C znajduje się pasaż handlowy, w którym można miło spędzić czas. Można tam również napić się kawy. Wypożyczalnie samochodów mają swoje stanowiska między Terminalami A i B. Reprezentowane są wszystkie główne firmy wynajmujące. Usługa parkingu valet jest również dostępna tutaj i może pomóc w przypadku drobnych problemów z parkowaniem. Mogą również pomóc, jeśli samochód nie odpali po tygodniu parkowania. Wreszcie, obsługa lotniska znajduje się w Terminalu B. To oni są osobami, do których można się zwrócić na lotnisku. Jeśli coś jest brudne, masz pytanie, potrzebujesz powiadomienia lub zgubiłeś lub znalazłeś coś, obsługa lotniska może pomóc we wszystkich tych sprawach. === Odloty === Na poziomie odlotów lotniska w Hanowerze znajdują się restauracje, sklepy oraz oczywiście stanowiska odprawy i kasy biletowe linii lotniczych. Ze względu na przebudowę punktów kontroli bezpieczeństwa i prace budowlane (np. nowe korytarze przesiadkowe w strefie bezpieczeństwa – tj. po kontroli bezpieczeństwa; od 2023 do 2025), poszczególne loty niektórych linii lotniczych nie mogą być już przypisane do konkretnego terminala, jak dotychczas. Terminal C obsługuje głównie loty Schengen. Aby uzyskać informacje o lotach i przydzielonych terminalach, najlepiej sprawdzić aktualny rozkład lotów na najbliższe trzy dni. [[Plik:Airport Plaza Hannover.jpg|thumb|Airport Plaza Hannover Airport]] Nowe centrum handlowe znajduje się pomiędzy terminalami A i B. Można tu robić zakupy siedem dni w tygodniu. Supermarket, kiosk i kilka innych sklepów są otwarte również w weekendy. Samo lotnisko jest czynne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, 365 dni w roku. W terminalu C mieści się wiele biur podróży. Można tu zarezerwować podróż, szczególnie w weekendy. Reprezentowani są wszyscy główni organizatorzy podróży. Jednak przylot z zapakowanymi walizkami i lot samolotem nie jest już możliwy. Restauracje na lotnisku w Hanowerze pozostają w ścisłym kontakcie z firmą Mövenpick i jej różnymi markami. W Terminalu A, na poziomie odlotów, znajduje się kawiarnia Mövenpick Cafe, a na poziomie przylotów – bar Mövenpick Bar Meeting Point. Obie restauracje oferują kawę i bułki. Restauracja Marché Mövenpick znajduje się na Airport Plaza (pomiędzy terminalami A i B). W Terminalu B marka Marché Bakery oferuje świeżo upieczone bułki i pieczywo, świeżo wyciskany sok pomarańczowy i wiele innych produktów. W poczekalniach w Terminalach A i B znajdują się również bary Zigolini i Arabica. W barze Sichtbar w markecie turystycznym (pomiędzy terminalami B i C) można delektować się tymi samymi daniami, podziwiając jednocześnie widok na płytę lotniska. Kilka kroków dalej znajdują się kawiarenki internetowe dla entuzjastów komputerów. W Terminalu C Mövenpick ponownie zajmuje centralne miejsce. Bar sportowy znajduje się na poziomie odlotów, a Marche Bistro w poczekalni Terminalu C. Mövenpick prowadzi również bistro Gate66 na tarasie widokowym. McDonald's prowadzi restaurację typu fast food z kawiarnią McCafé na terenie lotniska. === Transfer === Lotnisko w Hanowerze nie posiada strefy tranzytowej. Nie ma zatem możliwości opieki nad pasażerami lecącymi z [[Nowosybirsk]]a przez Hanower do [[Sal]] bez wizy dla państw Schengen. Należy zatem posiadać wizę tranzytową. [[Plik:Terminal B am Abend.jpg|thumb|Terminal B wieczorem]] Jak na wszystkich niemieckich lotniskach, również i w Hanowerze istnieje problematyczny obszar. Jeśli pochodzisz z kraju, który nie jest częścią UE i musisz udać się w inne miejsce, musisz zejść na ląd, zazwyczaj przejść kontrolę graniczną, ponownie przejść kontrolę bezpieczeństwa lotniczego i dopiero wtedy możesz ponownie wejść na pokład. Płyny przewożone w bagażu podręcznym nie będą akceptowane, nawet jeśli zostały zakupione w strefie bezpieczeństwa lotniska. W języku niemieckim: Zarezerwowałeś lot z Hurghady przez Hanower do Lipska. Kupujesz butelkę whisky w poczekalni w Hurghadzie. Leci do Hanoweru, musi tam wysiąść, przejść kontrolę graniczną i celną, ponownie przejść przez kontrolę bezpieczeństwa lotniczego i whisky zostaje odrzucona. Ponieważ w Hanowerze generalnie nie ma komu dać whisky, to już jej nie ma. Wskazówka jest taka: nie kupuj niczego poza bezpośrednimi lotami. === Bezpieczeństwo === [[Plik:Hannover Turm.jpg|upright|thumb|Nowa wieża na lotnisku w Hanowerze]] Lotnisko w Hanowerze posiada własny, niewielki posterunek policji. Znajduje się on na poziomie przylotów, w niewielkim biurze od strony Terminalu B w kierunku Terminalu C. Posterunek jest prawie zawsze obsadzony. Podczas zmian służbowych może być bezobsługowy. Można poczekać chwilę lub skontaktować się z policją telefonicznie. Za bezpieczeństwo na lotnisku odpowiada Policja Federalna. Jej posterunek znajduje się na poziomie odlotów w Terminalu B. Wchodząc środkowym wejściem, należy przejść przez drzwi po prawej stronie, wejść po schodach i zadzwonić dzwonkiem. To tutaj załatwiane są wszystkie sprawy związane z przekraczaniem granicy z innym krajem. Przestępczość na lotnisku w Hanowerze jest minimalna. Kradzieże kieszonkowe i sklepowe są w dużej mierze nieznane. Niemniej jednak należy pilnować swoich rzeczy – okazja czyni złodzieja. Unikaj pozostawiania wartościowych przedmiotów w samochodzie, zwłaszcza jeśli jest on zaparkowany w jednym z parkingów. Systemy nawigacyjne i radia są często celem ataków grup z Europy Wschodniej. Posterunek Policji Federalnej znajduje się na poziomie odlotów w Terminalu B. W razie zgubienia czegoś, prosimy o kontakt z Centrum Obsługi Lotniska. Tam oddaje się znalezione rzeczy. == Parking / Mobilność == Lotnisko zapewnia transport wahadłowy z dalszych parkingów. Małe autobusy zabiorą Cię z parkingu do terminalu bezpłatnie. Autobusy kursują z parkingu północnego oraz z dużego parkingu na północy trasy. Zimą oba parkingi są częściowo zamknięte. W takim razie na parkingu wschodnim i parkingu 3 jest wystarczająco dużo miejsc, aby parkować według stawki turystycznej. Miejsca parkingowe przed terminalami oraz w garażach nr 1, 2 i częściowo także w garażu nr 3 objęte są tzw. „taryfą normalną”. Parkowanie jest tu dość drogie. Nie można zaparkować za mniej niż 2 euro. Usługa parkingowa ma również uprawnienia pomocnicze policji i oprócz wystawiania mandatów może również zorganizować holowanie, co robi. Jeśli tu zaparkujesz, powinieneś także wykupić odpowiedni bilet. Obecnie trwa przebudowa garażu nr 1 (stary został już rozebrany). Dlatego też miejsc parkingowych jest dość mało, szczególnie przed Terminalem B. Strefy zwrotów firm wynajmujących samochody znajdują się obecnie na parkingu przed terminalem na poziomie przylotów, więc nie ma tu w ogóle miejsc parkingowych; dostępnych jest tylko kilka miejsc parkingowych. W tym roku ma zostać ukończony parking nr 1, co złagodzi sytuację. Wszystkie główne wypożyczalnie samochodów można znaleźć w Hanowerze. Całkowicie nowa jest strefa wynajmu samochodów w strefie przylotów pomiędzy terminalami A i B. Tutaj znajdują się stanowiska wynajmu samochodów. Tutaj znajdziesz również usługę parkingowego, która może udzielić informacji na wszystkie tematy związane z parkowaniem. Możesz także naprawić drobne awarie bez konieczności wzywania ADAC. == Co robić == === Hannover Airport Experience World (wycieczki z przewodnikiem, taras widokowy, symulatory, wystawa) === Czy to podczas wycieczki z przewodnikiem po lotnisku, na wystawie World of Aviation, w symulatorach lotów, czy na tarasie widokowym: jeśli chcesz przeżyć coś na lotnisku, nie musisz daleko szukać. - Na tarasie widokowym znajduje się wiele stanowisk doświadczalnych, które zachęcają do odkrywania i zachwycania się, a także umożliwiają obejrzenie samolotów z bliska. - Kolejną atrakcją są dwa symulatory lotu (Airbus A320 i Boeing B737). Wystarczy wybrać samolot oraz lotnisko wylotu i docelowe, ustawić warunki pogodowe i wystartować. Na loty wymagane jest wcześniejsze umówienie się. - Albo wybierz się na wycieczkę odkrywczą. Jak działa lotnisko? Co dzieje się podczas odprawy? Gdzie trafia bagaż? Do wyboru są dwie różne wycieczki. Prowadzą na mostek pasażerski i przez płytę postojową. Albo nawet do straży pożarnej na lotnisku. Wszystkie oferty łączą się w świecie doświadczeń lotniska w Hanowerze. www.hannover-airport.de/erlebnis (oficjalna strona internetowa) === Saloniki === Na lotnisku w Hanowerze znajdują się trzy saloniki. Jeden z nich jest obsługiwany przez Lufthansę. Można do niego dotrzeć z Terminalu A (dostępnego również z Terminalu B od 2024 roku) po przejściu kontroli bezpieczeństwa. Skręć w lewo i wejdź po schodach. Alternatywnie, jadąc z Terminalu B, salonik znajduje się bezpośrednio w korytarzu łączącym terminale. Z tego saloniku mogą korzystać członkowie wszystkich linii Star Alliance. Pozostałe dwa saloniki w Terminalach A i C są obsługiwane przez dostawcę usług i są otwarte dla publiczności za opłatą. (https://www.chilloutlounges.eu/) === Obserwowanie samolotów === [[Plik:Hannover Airport Vorfeldseitig.jpg|thumb|Lotnisko w Hanowerze widziane z płyty postojowej]] Lotnisko posiada taras widokowy czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-18:00, soboty, niedziele i święta w godzinach 10:00-19:00. Znajduje się pomiędzy terminalami A i B i oferuje dobry widok na płytę postojową i południowy pas startowy. Wstęp kosztuje 2,50 € i 1,50 € dla dzieci. Znajduje się tu także małe muzeum poświęcone Karlowi Jahto, o którym wciąż toczy się dyskusja, czy latał samolotem z napędem przed braćmi Wright. Z tarasu widokowego roztacza się widok na całą płytę postojową i południowy pas startowy. Widok na północną linię kolejową jest nieco ograniczony przez budynki pomiędzy. Pomiędzy terminalami B i C znajduje się mała kawiarnia Visbar. Stąd roztacza się widok na płytę postojową w obszarze pomiędzy terminalami B i C. Można zobaczyć wszystkie samoloty zaparkowane przy bramkach od 10 do 16. W strefie przylotów znajduje się również stacja widokowa. Znajduje się ono również pomiędzy terminalami B i C. Znajduje się tu model lotniska i skąd roztacza się ładny widok na płytę postojową. Jeśli udasz się z Terminalu C w stronę wschodniego parkingu na poziomie odlotów, dojdziesz do mostu. Rozciąga się stąd dobry widok na bramki od 17 do 20. Można tu także robić zdjęcia ruchu wojskowego armii brytyjskiej. Garaż wschodni podzielony jest na dwie części. Na środku znajduje się korytarz, którym możesz dotrzeć do płotu. Tutaj możesz sfotografować samoloty kołujące do południowego pasa startowego przy wschodnim wietrze. [[Plik:Hannover Airport Vorfeldseitig (02).jpg|thumb|Pomiędzy Terminalem B i Terminalem C ]] Na zachodzie, przed południową koleją, znajduje się niewielki parking. Jeśli wiatr wieje z zachodu, samoloty lądują ze wschodu i można tu zrobić dobre zdjęcia lądujących samolotów. Samoloty, które startują ze wschodnim wiatrem, są już zbyt wysoko, aby je dogonić. Na południe od lotniska znajduje się miasto Engelbostel. Oferuje ładne miejsce parkingowe dla obserwatorów samolotów. Znalezienie tego nie jest takie proste. Z autostrady A 352 zjedź zjazdem Engelbostel i kieruj się na północ. Dojeżdżasz do Engelbostel. To jest Hannoversche Strasse. Wjeżdżasz do Engelbostel i od razu dojeżdżasz do skrzyżowania. Główna ulica skręca w lewo. Tutaj należy skręcić w prawo przed zakrętem z pierwszeństwem przejazdu. Jedziesz ulicą aż do jej końca, a następnie skręcasz w lewo. Schoolenburg Nord to kolejny punkt podróży po lotnisku w Hanowerze. Znalezienie miasta nie jest łatwe. Podobnie jak w przypadku ostatniego punktu, do Engelbostel można dojechać autostradą A 352. To to samo skrzyżowanie, na którym należy skręcić, nie jedzie się w prawo, jedzie się prosto. Dojdziesz do drogi Toschulenburg na północ. Przy wjeździe do miasta znajduje się skrzyżowanie. Jeśli pojedziesz w prawo, dojdziesz do dwóch pięknych punktów, w których możesz zrobić dobre zdjęcia rozbudowanej płyty lotniska. Jeśli skręcisz w lewo, dojdziesz do dużego parkingu. Tutaj masz widok na Nordbahn. Można tu zrobić dobre zdjęcia. Następny punkt znajduje się na trasie L 380 z Engelbostel do Resse. Bezpośrednio przy lądowisku północnego pasa lotniska biegnie ścieżka asfaltowa, równoległa do drogi wiejskiej. Najbliższe miejsce na dobre zdjęcia znajduje się na wschód od lotniska. Można tu fotografować lądujące samoloty przy wietrze wiejącym ze wschodu. Krótko przed startem Nordbahn można udać się ścieżką do płotu lotniska. Z autostrady zjedź zjazdem na lotnisko w Hanowerze, następnie dojdziesz do skrzyżowania z sygnalizacją świetlną ze stacją benzynową po lewej stronie. Tutaj skręcasz w prawo. Dojeżdżasz do zakrętu na pierwszym pasie. Zamontowano tu lustro, ponieważ nie widać ruchu z prawej strony. Jedź prosto tutaj, a następnie pas startowy dotrze w lewo. W nocy jest bardzo pięknie. Oświetlony pas startowy z lądującymi samolotami. Ale bądź ostrożny. Zakaz wjazdu dla pojazdów wszelkiego rodzaju. Grozi mandat. Zanim zakręci się pierwszeństwo przejazdu, należy ponownie skręcić w lewo. Tutaj dojdziesz do byłego obszaru Bundeswehry. Dziś mieszczą się tu budynki administracyjne lotniska. Zawsze idź prosto, aż nie będziesz mógł już iść. Tam jest parking. Do płotu nie jest daleko. Samoloty przelatują tędy w kierunku północnego pasa startowego. To niecałe sto metrów. {{zarys}} {{Jest w|Dolna Saksonia}} [[Kategoria:Porty lotnicze|Hanower]] [[kategoria:Dolna Saksonia]] 4fij28h2789kssnsv3uvyb5kdwipp8t 0 19288 157721 2026-07-24T17:55:03Z Moromar 2451 nowy 157721 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Colombes |widok = Hôtel_Ville_-_Colombes_(FR92)_-_2022-10-22_-_7.jpg |herb = Blason_ville_fr_Colombes_(Hauts-de-Seine).svg |mapa = Map commune FR insee code 92025.png |region = [[Île-de-France]] |powierzchnia = 7,81 |lud = 91 000 |prefiks = |www = https://www.boulognebillancourt.com/ }} '''Colombes''' – miasto i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Île-de-France]], w departamencie [[Hauts-de-Seine]]. Przez miejscowość przepływa Sekwana. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === W okolicach znajdują się dwa największe porty lotniczy Francji Paryż-CDG i Paryż-Orly. === Koleją === === Samochodem === Colombes jest ważnym węzłem drogowym. === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Jest w|Hauts-de-Seine}} [[Kategoria:Île-de-France]] qltj0fnjtib5kgf1005a4egn3xel08v 0 19289 157722 2026-07-24T18:00:53Z Moromar 2451 nowy 157722 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Baruun-Urt |widok = SukhbaatarSquare.jpg |opis = |herb = |mapa = |region = [[Ajmak suchebatorski]] |powierzchnia = |lud = 18 200 |prefiks = |www = }} '''Baruun-Urt''' – miasto we wschodniej [[Mongolia|Mongolii]], stolica [[Ajmak suchebatorski|ajmaku suchebatorskiego]]. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === === Koleją === === Samochodem === Baruun-Urt jest ważnym węzłem drogowym. === Autobusem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Mongolia}} [[Kategoria:Mongolia]] fv27gz28z9p0fdn0lup52c5k3zjnxag 0 19290 157723 2026-07-24T18:05:31Z Moromar 2451 nowy 157723 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Padang Sidempuan |widok=PadangsidimpuanSalak.jpg |herb=Lambang_Kota_Padang_Sidempuan.jpg |mapa=Lokasi_Sumatra_Utara_Kota_Padangsidempuan.svg |region=[[Sumatra Północna]] |powierzchnia=114,66 |lud=243 800 |prefiks=(+62) 634 |www=https://padangsidimpuankota.go.id/ }} '''Padang Sidempuan''' – miasto w [[Indonezja|Indonezji]] na wyspie [[Sumatra]] w prowincji [[Sumatra Północna]]. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Znajduje się tu port lotniczy. ===Koleją=== ===Samochodem=== Padang Sidempuan jest dużym węzłem drogowym. ===Autobusem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Sumatra Północna}} {{Zarys}} [[Kategoria:Indonezja]] 3fxvdfq2o61mxby1e0xcu3yg8ccs8qy 0 19291 157724 2026-07-24T18:12:07Z Moromar 2451 nowy 157724 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{quickbar | grafika=Balohan Sea Port from the hill of east side of Weh Island, Sabang. Aceh.jpg | flaga=Flag_of_Aceh,_Indonesia.svg | mapa=Aceh_in_Indonesia.svg | stolica=[[Banda Aceh]] | ustrój= | waluta= | powierzchnia=56 839,09 | ludność=5 554 800 | język=indonezyjski | religia=islam | napięcie prądu=230 | numer kierunkowy= | domena= | strefa czasowa= }} '''Aceh''' – specjalne terytorium (daerah istimewa) [[Indonezja|Indonezji]], leżące na północnym krańcu [[Sumatra|Sumatry]]. Pełna nazwa terytorium brzmi Nanggroe Aceh Darussalam. Dawniej używano także zapisu w postaci: Acheh, Atjeh lub Achin. ===Geografia=== ===Klimat=== ===Historia=== ===Polityka=== ===Gospodarka=== ==Dojazd== ===Samochodem=== ===Samolotem=== ===Statkiem=== ==Miasta== *[[Banda Aceh]] *[[Lhokseumawe]] *[[Sigli]] *[[Langsa]] *[[Meulaboh]] *[[Tapak Tuan]] *[[Calang]] ==Ciekawe miejsca== ==Komunikacja== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Noclegi== ==Bezpieczeństwo== ===Zdrowie=== ==Kontakt== {{Jest w|Sumatra}} {{Zarys}} [[Kategoria:Indonezja]] 2q00tyrud4vkfo6nv0xnqtnceib78me 2 19292 157725 2026-07-24T23:37:02Z Patryk2710 10741 Utworzono nową stronę „{{Miejscowość infobox |nazwa = Sędziszów Małopolski |nazwa oryginalna = |widok = Town Hall in Sędziszów Małopolski (2).jpg |opis = Ratusz miejski (2023) |herb = POL Sędziszów Małopolski COA.svg |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo podkarpackie]] |powierzchnia = 36,99 |wysokość = 209 |lud = 12 423 |prefiks =…” 157725 wikitext text/x-wiki {{Miejscowość infobox |nazwa = Sędziszów Małopolski |nazwa oryginalna = |widok = Town Hall in Sędziszów Małopolski (2).jpg |opis = Ratusz miejski (2023) |herb = POL Sędziszów Małopolski COA.svg |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo podkarpackie]] |powierzchnia = 36,99 |wysokość = 209 |lud = 12 423 |prefiks = (+48) 17 |kod pocztowy = 39-120 |www = http://www.sedziszow-mlp.pl/ }} {{Mapframe |50.070833333333|21.701944444444|zoom=14|height=400|width=400}} '''Sędziszów Małopolski''' – miasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie ropczycko-sędziszowskim, siedziba gminy Sędziszów Małopolski. == Charakterystyka == === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samolotem === Około 35 km od miasta znajduje się port lotniczy Rzeszów-Jasionka. === Pociągiem === W mieście, około 2 kilometry na północ od rynku znajduje się stacja kolejowa. Zatrzymują się na niej zarówno pociągi regionalne (m.in. z Rzeszowa, Dębicy czy Tarnowa), jak i dalekobieżne. === Samochodem === W bezpośrednim sąsiedztwie miasta przebiega autostrada A4 wraz z węzłem drogowym ''Sędziszów''. Do miasta można również dotrzeć drogą krajową nr 94. === Autobusem === Autobusem do Sędziszowa można dojechać m.in. z Dębicy, Ropczyc czy Rzeszowa oraz sąsiednich wsi. == Osiedla == Miasto podzielone jest na następujące osiedla: * Osiedle Młodych * Osiedle Śródmieście * Osiedle Rędziny * Osiedle 1000-lecia * Osiedle Przedmieście * Osiedle Borek Wielki * Osiedle Kawęczyn * Osiedle Wolica Ługowa * Osiedle Wolica Piaskowa == Transport == Na terenie gminy funkcjonuje [https://sedziszow-mlp.pl/asp/gminna-komunikacja-autobusowa,94 Gminna Komunikacja Autobusowa]. == Warto zobaczyć == Do miejsc zdecydowanie wartych zobaczenia należą: * Rynek wraz z ratuszem wybudowanym w XVII wieku, * kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w stylu późnobarkowym, wybudowany w latach 1694-1699, * klasztor oo. Kapucynów wraz kościołem św. Antoniego. Oba budynki w stylu późnobarkowym, wybudowane w XVIII wieku, * koszary z XVIII wieku, obecnie w części zamieszkałe, reszta w stanie ruiny. === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == Zalew Skrzynczyna zlokalizowany w południowej części miasta. == Praca i nauka == Na terenie miasta znajduje się 5 szkół podstawowych, liceum ogólnokształcące oraz zespół szkół technicznych. == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 4sxk01ehl4yaudzegw67nfgnzba0qg1 157726 157725 2026-07-24T23:48:13Z Patryk2710 10741 157726 wikitext text/x-wiki {{Miejscowość infobox |nazwa = Sędziszów Małopolski |nazwa oryginalna = |widok = Town Hall in Sędziszów Małopolski (2).jpg |opis = Ratusz miejski (2023) |herb = POL Sędziszów Małopolski COA.svg |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo podkarpackie]] |powierzchnia = 36,99 |wysokość = 209 |lud = 12 423 |prefiks = (+48) 17 |kod pocztowy = 39-120 |www = http://www.sedziszow-mlp.pl/ }} {{Mapframe |50.070833333333|21.701944444444|zoom=14|height=400|width=400}} '''Sędziszów Małopolski''' – miasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie ropczycko-sędziszowskim, siedziba gminy Sędziszów Małopolski. == Charakterystyka == === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samolotem === Około 35 km od miasta znajduje się port lotniczy Rzeszów-Jasionka. === Pociągiem === W mieście, około 2 kilometry na północ od rynku znajduje się stacja kolejowa. Zatrzymują się na niej zarówno pociągi regionalne (m.in. z Rzeszowa, Dębicy czy Tarnowa), jak i dalekobieżne. === Samochodem === W bezpośrednim sąsiedztwie miasta przebiega autostrada A4 wraz z węzłem drogowym ''Sędziszów''. Do miasta można również dotrzeć drogą krajową nr 94. === Autobusem === Autobusem do Sędziszowa można dojechać m.in. z Dębicy, Ropczyc czy Rzeszowa oraz sąsiednich wsi. == Osiedla == Miasto podzielone jest na następujące osiedla: * Osiedle Młodych * Osiedle Śródmieście * Osiedle Rędziny * Osiedle 1000-lecia * Osiedle Przedmieście * Osiedle Borek Wielki * Osiedle Kawęczyn * Osiedle Wolica Ługowa * Osiedle Wolica Piaskowa == Transport == Na terenie gminy funkcjonuje [https://sedziszow-mlp.pl/asp/gminna-komunikacja-autobusowa,94 Gminna Komunikacja Autobusowa]. == Warto zobaczyć == Do miejsc zdecydowanie wartych zobaczenia należą: * Rynek wraz z ratuszem wybudowanym w XVII wieku, * kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w stylu późnobarkowym, wybudowany w latach 1694-1699, * klasztor oo. Kapucynów wraz kościołem św. Antoniego. Oba budynki w stylu późnobarkowym, wybudowane w XVIII wieku, * koszary z XVIII wieku, obecnie w części zamieszkałe, reszta w stanie ruiny. === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == Zalew Skrzynczyna zlokalizowany w południowej części miasta. == Praca i nauka == Na terenie miasta znajduje się 5 szkół podstawowych, liceum ogólnokształcące oraz zespół szkół technicznych. == Zakupy == Na terenie miasta znajdują się liczne sklepy spożywcze i supermarkety. * Biedronka (ul. Wesoła 12a, ul. Jana Pawła II 54a, ul. Witosa 22) * Delikatesy Centrum (ul. Fabryczna 3, ul. Jana Pawła II 12, ul. Jagiellończyka 22) * Delikatesy Orzech (ul. Michałowskich 16 oraz ul. Jana Pawła II 56) * Lidl (ul. Wesoła 10) <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == * Kino Jedność (ul. 3 Maja 36) == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> == Zdrowie == == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] ss638yr04kf9fiwosn2k0fabed38nsg 157727 157726 2026-07-25T00:29:35Z Patryk2710 10741 157727 wikitext text/x-wiki {{Miejscowość infobox |nazwa = Sędziszów Małopolski |nazwa oryginalna = |widok = Town Hall in Sędziszów Małopolski (2).jpg |opis = Ratusz miejski (2023) |herb = POL Sędziszów Małopolski COA.svg |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo podkarpackie]] |powierzchnia = 36,99 |wysokość = 209 |lud = 12 423 |prefiks = (+48) 17 |kod pocztowy = 39-120 |www = http://www.sedziszow-mlp.pl/ }} {{Mapframe |50.070833333333|21.701944444444|zoom=14|height=400|width=400}} '''Sędziszów Małopolski''' – miasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie ropczycko-sędziszowskim, siedziba gminy Sędziszów Małopolski. == Charakterystyka == === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samolotem === Około 35 km od miasta znajduje się port lotniczy Rzeszów-Jasionka. === Pociągiem === W mieście, około 2 kilometry na północ od rynku znajduje się stacja kolejowa. Zatrzymują się na niej zarówno pociągi regionalne (m.in. z Rzeszowa, Dębicy czy Tarnowa), jak i dalekobieżne. === Samochodem === W bezpośrednim sąsiedztwie miasta przebiega autostrada A4 wraz z węzłem drogowym ''Sędziszów''. Do miasta można również dotrzeć drogą krajową nr 94. === Autobusem === Autobusem do Sędziszowa można dojechać m.in. z Dębicy, Ropczyc czy Rzeszowa oraz sąsiednich wsi. == Osiedla == Miasto podzielone jest na następujące osiedla: * Osiedle Młodych * Osiedle Śródmieście * Osiedle Rędziny * Osiedle 1000-lecia * Osiedle Przedmieście * Osiedle Borek Wielki * Osiedle Kawęczyn * Osiedle Wolica Ługowa * Osiedle Wolica Piaskowa == Transport == Na terenie gminy funkcjonuje [https://sedziszow-mlp.pl/asp/gminna-komunikacja-autobusowa,94 Gminna Komunikacja Autobusowa]. == Warto zobaczyć == [[Plik:Sędziszów Małopolski (kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny) 02.jpg|mały|Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (2023)]] [[Plik:POL Sędziszów Małopolski - St. Anthony's Church (1).JPG|mały|Kościół św. Antoniego (2007)]] Do miejsc zdecydowanie wartych zobaczenia należą: * Rynek wraz z ratuszem wybudowanym w XVII wieku, * kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w stylu późnobarkowym, wybudowany w latach 1694-1699, * klasztor oo. Kapucynów wraz kościołem św. Antoniego. Oba budynki w stylu późnobarkowym, wybudowane w XVIII wieku, * koszary z XVIII wieku, obecnie w części zamieszkałe, reszta w stanie ruiny. == Imprezy == == Aktywny wypoczynek == Zalew Skrzynczyna zlokalizowany w południowej części miasta. == Praca i nauka == Na terenie miasta znajduje się 5 szkół podstawowych, liceum ogólnokształcące oraz zespół szkół technicznych. == Zakupy == Na terenie miasta znajdują się liczne sklepy spożywcze i supermarkety. * Biedronka (ul. Wesoła 12a, ul. Jana Pawła II 54a, ul. Witosa 22) * Delikatesy Centrum (ul. Fabryczna 3, ul. Jana Pawła II 12, ul. Jagiellończyka 22) * Delikatesy Orzech (ul. Michałowskich 16 oraz ul. Jana Pawła II 56) * Lidl (ul. Wesoła 10) <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == [[Plik:Sędziszów Małopolski (dom kultury).jpg|Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury (2023)|mały]] * Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury (ul. 3 Maja 36) ** Kino Jedność == Noclegi == * [https://jartel.eu/index.php?p=1_2_noclegi-jartel Jartel] (ul. 3 Maja 47, tel. 17 222 64 42) * [https://hotelines.pl/pokoje/ Hotel Ines (***)] (ul. Wesoła 12A, tel. 17 221 64 31, kom. 696 500 600) <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === --> == Bezpieczeństwo == * Komisariat Policji w Sędziszowie Małopolskim (ul. 3 Maja 42a, tel. 47 82 24 520) == Zdrowie == [[Plik:Sędziszów Małopolski (ul. Wyspiańskiego 14) - szpital powiatowy.jpg|mały|Szpital powiatowy (2023)]] '''Szpital Powiatowy im. Św. Ojca Pio w Sędziszowie Małopolskim''' (ul. Wyspiańskiego 14) * Izba Przyjęć, * Oddział Chorób Wewnętrznych, * Oddział Chirurgii Planowej, * Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii oraz Leczenia Bólu, * Oddział Neurologii, * Oddział Rehabilitacji Neurologicznej. '''Przychodnia Rejonowa''' (ul. 3 Maja 2) == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} [[:Kategoria:Powiat ropczycko-sędziszowski]] tgcsu8bj2lgrfxkdjgvvcc21upepbc1 0 19293 157728 2026-07-25T00:30:30Z Patryk2710 10741 Utworzono nową stronę „{{Miejscowość infobox |nazwa = Sędziszów Małopolski |nazwa oryginalna = |widok = Town Hall in Sędziszów Małopolski (2).jpg |opis = Ratusz miejski (2023) |herb = POL Sędziszów Małopolski COA.svg |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo podkarpackie]] |powierzchnia = 36,99 |wysokość = 209 |lud = 12 423 |prefiks =…” 157728 wikitext text/x-wiki {{Miejscowość infobox |nazwa = Sędziszów Małopolski |nazwa oryginalna = |widok = Town Hall in Sędziszów Małopolski (2).jpg |opis = Ratusz miejski (2023) |herb = POL Sędziszów Małopolski COA.svg |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo podkarpackie]] |powierzchnia = 36,99 |wysokość = 209 |lud = 12 423 |prefiks = (+48) 17 |kod pocztowy = 39-120 |www = http://www.sedziszow-mlp.pl/ }} {{Mapframe |50.070833333333|21.701944444444|zoom=14|height=400|width=400}} '''Sędziszów Małopolski''' – miasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie ropczycko-sędziszowskim, siedziba gminy Sędziszów Małopolski. == Charakterystyka == === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samolotem === Około 35 km od miasta znajduje się port lotniczy Rzeszów-Jasionka. === Pociągiem === W mieście, około 2 kilometry na północ od rynku znajduje się stacja kolejowa. Zatrzymują się na niej zarówno pociągi regionalne (m.in. z Rzeszowa, Dębicy czy Tarnowa), jak i dalekobieżne. === Samochodem === W bezpośrednim sąsiedztwie miasta przebiega autostrada A4 wraz z węzłem drogowym ''Sędziszów''. Do miasta można również dotrzeć drogą krajową nr 94. === Autobusem === Autobusem do Sędziszowa można dojechać m.in. z Dębicy, Ropczyc czy Rzeszowa oraz sąsiednich wsi. == Osiedla == Miasto podzielone jest na następujące osiedla: * Osiedle Młodych * Osiedle Śródmieście * Osiedle Rędziny * Osiedle 1000-lecia * Osiedle Przedmieście * Osiedle Borek Wielki * Osiedle Kawęczyn * Osiedle Wolica Ługowa * Osiedle Wolica Piaskowa == Transport == Na terenie gminy funkcjonuje [https://sedziszow-mlp.pl/asp/gminna-komunikacja-autobusowa,94 Gminna Komunikacja Autobusowa]. == Warto zobaczyć == [[Plik:Sędziszów Małopolski (kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny) 02.jpg|mały|Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (2023)]] [[Plik:POL Sędziszów Małopolski - St. Anthony's Church (1).JPG|mały|Kościół św. Antoniego (2007)]] Do miejsc zdecydowanie wartych zobaczenia należą: * Rynek wraz z ratuszem wybudowanym w XVII wieku, * kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w stylu późnobarkowym, wybudowany w latach 1694-1699, * klasztor oo. Kapucynów wraz kościołem św. Antoniego. Oba budynki w stylu późnobarkowym, wybudowane w XVIII wieku, * koszary z XVIII wieku, obecnie w części zamieszkałe, reszta w stanie ruiny. == Imprezy == == Aktywny wypoczynek == Zalew Skrzynczyna zlokalizowany w południowej części miasta. == Praca i nauka == Na terenie miasta znajduje się 5 szkół podstawowych, liceum ogólnokształcące oraz zespół szkół technicznych. == Zakupy == Na terenie miasta znajdują się liczne sklepy spożywcze i supermarkety. * Biedronka (ul. Wesoła 12a, ul. Jana Pawła II 54a, ul. Witosa 22) * Delikatesy Centrum (ul. Fabryczna 3, ul. Jana Pawła II 12, ul. Jagiellończyka 22) * Delikatesy Orzech (ul. Michałowskich 16 oraz ul. Jana Pawła II 56) * Lidl (ul. Wesoła 10) <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == [[Plik:Sędziszów Małopolski (dom kultury).jpg|Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury (2023)|mały]] * Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury (ul. 3 Maja 36) ** Kino Jedność == Noclegi == * [https://jartel.eu/index.php?p=1_2_noclegi-jartel Jartel] (ul. 3 Maja 47, tel. 17 222 64 42) * [https://hotelines.pl/pokoje/ Hotel Ines (***)] (ul. Wesoła 12A, tel. 17 221 64 31, kom. 696 500 600) <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === --> == Bezpieczeństwo == * Komisariat Policji w Sędziszowie Małopolskim (ul. 3 Maja 42a, tel. 47 82 24 520) == Zdrowie == [[Plik:Sędziszów Małopolski (ul. Wyspiańskiego 14) - szpital powiatowy.jpg|mały|Szpital powiatowy (2023)]] '''Szpital Powiatowy im. Św. Ojca Pio w Sędziszowie Małopolskim''' (ul. Wyspiańskiego 14) * Izba Przyjęć, * Oddział Chorób Wewnętrznych, * Oddział Chirurgii Planowej, * Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii oraz Leczenia Bólu, * Oddział Neurologii, * Oddział Rehabilitacji Neurologicznej. '''Przychodnia Rejonowa''' (ul. 3 Maja 2) == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} [[Kategoria:Powiat ropczycko-sędziszowski]] hkoofdczpuj7atoyk2oyhebkam7gpfr 157734 157728 2026-07-25T10:43:08Z Moromar 2451 157734 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Sędziszów Małopolski |nazwa oryginalna = |widok = Town Hall in Sędziszów Małopolski (2).jpg |opis = Ratusz miejski (2023) |herb = POL Sędziszów Małopolski COA.svg |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo podkarpackie]] |powierzchnia = 36,99 |wysokość = 209 |lud = 12 423 |prefiks = (+48) 17 |kod pocztowy = 39-120 |www = http://www.sedziszow-mlp.pl/ }} {{Mapframe |50.070833333333|21.701944444444|zoom=14|height=400|width=400}} '''Sędziszów Małopolski''' – miasto w Polsce położone w województwie podkarpackim, w powiecie ropczycko-sędziszowskim, siedziba gminy Sędziszów Małopolski. == Charakterystyka == === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samolotem === Około 35 km od miasta znajduje się port lotniczy Rzeszów-Jasionka. === Pociągiem === W mieście, około 2 kilometry na północ od rynku znajduje się stacja kolejowa. Zatrzymują się na niej zarówno pociągi regionalne (m.in. z Rzeszowa, Dębicy czy Tarnowa), jak i dalekobieżne. === Samochodem === W bezpośrednim sąsiedztwie miasta przebiega autostrada A4 wraz z węzłem drogowym ''Sędziszów''. Do miasta można również dotrzeć drogą krajową nr 94. === Autobusem === Autobusem do Sędziszowa można dojechać m.in. z Dębicy, Ropczyc czy Rzeszowa oraz sąsiednich wsi. == Osiedla == Miasto podzielone jest na następujące osiedla: * Osiedle Młodych * Osiedle Śródmieście * Osiedle Rędziny * Osiedle 1000-lecia * Osiedle Przedmieście * Osiedle Borek Wielki * Osiedle Kawęczyn * Osiedle Wolica Ługowa * Osiedle Wolica Piaskowa == Transport == Na terenie gminy funkcjonuje [https://sedziszow-mlp.pl/asp/gminna-komunikacja-autobusowa,94 Gminna Komunikacja Autobusowa]. == Warto zobaczyć == [[Plik:Sędziszów Małopolski (kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny) 02.jpg|mały|Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (2023)]] [[Plik:POL Sędziszów Małopolski - St. Anthony's Church (1).JPG|mały|Kościół św. Antoniego (2007)]] Do miejsc zdecydowanie wartych zobaczenia należą: * Rynek wraz z ratuszem wybudowanym w XVII wieku, * kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w stylu późnobarkowym, wybudowany w latach 1694-1699, * klasztor oo. Kapucynów wraz kościołem św. Antoniego. Oba budynki w stylu późnobarkowym, wybudowane w XVIII wieku, * koszary z XVIII wieku, obecnie w części zamieszkałe, reszta w stanie ruiny. == Imprezy == == Aktywny wypoczynek == Zalew Skrzynczyna zlokalizowany w południowej części miasta. == Praca i nauka == Na terenie miasta znajduje się 5 szkół podstawowych, liceum ogólnokształcące oraz zespół szkół technicznych. == Zakupy == Na terenie miasta znajdują się liczne sklepy spożywcze i supermarkety. * Biedronka (ul. Wesoła 12a, ul. Jana Pawła II 54a, ul. Witosa 22) * Delikatesy Centrum (ul. Fabryczna 3, ul. Jana Pawła II 12, ul. Jagiellończyka 22) * Delikatesy Orzech (ul. Michałowskich 16 oraz ul. Jana Pawła II 56) * Lidl (ul. Wesoła 10) <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == [[Plik:Sędziszów Małopolski (dom kultury).jpg|Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury (2023)|mały]] * Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury (ul. 3 Maja 36) ** Kino Jedność == Noclegi == * [https://jartel.eu/index.php?p=1_2_noclegi-jartel Jartel] (ul. 3 Maja 47, tel. 17 222 64 42) * [https://hotelines.pl/pokoje/ Hotel Ines (***)] (ul. Wesoła 12A, tel. 17 221 64 31, kom. 696 500 600) <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === --> == Bezpieczeństwo == * Komisariat Policji w Sędziszowie Małopolskim (ul. 3 Maja 42a, tel. 47 82 24 520) == Zdrowie == [[Plik:Sędziszów Małopolski (ul. Wyspiańskiego 14) - szpital powiatowy.jpg|mały|Szpital powiatowy (2023)]] '''Szpital Powiatowy im. Św. Ojca Pio w Sędziszowie Małopolskim''' (ul. Wyspiańskiego 14) * Izba Przyjęć, * Oddział Chorób Wewnętrznych, * Oddział Chirurgii Planowej, * Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii oraz Leczenia Bólu, * Oddział Neurologii, * Oddział Rehabilitacji Neurologicznej. '''Przychodnia Rejonowa''' (ul. 3 Maja 2) == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|Powiat ropczycko-sędziszowski}} [[Kategoria:Powiat ropczycko-sędziszowski]] bkuq3d4gnnc10b67c8wmb8ueo9nmp8y 1 19294 157729 2026-07-25T00:31:01Z Patryk2710 10741 Utworzono nową stronę „{{Wyzwanie 25 lat|wyzwanie=3|login=Patryk2710}}” 157729 wikitext text/x-wiki {{Wyzwanie 25 lat|wyzwanie=3|login=Patryk2710}} epgcb9x099zbmu88kxftwq3denu583l 2 19295 157733 2026-07-25T08:54:15Z Vexorus 17578 /* */ 157733 wikitext text/x-wiki Googlemapser, hobbistyczny zwiedzacz, fan wolnego dostępu do wiedzy 8icxs7wfs1camg1v6ck8592onf6p8ji