Perth

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Perth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1900</id>
    <revision>
      <id>157746</id>
      <parentid>149250</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-wuppertaler</username>
        <id>16801</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plaże */ changed image for better resolution</comment>
      <origin>157746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72847" sha1="kuuel3mn3jtxfgn2os93i3clbtht7sp" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Perth
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Perth_Montage.png
 |opis             =
 |herb             = 
 |mapa             = Perth locator-MJC.png
 |państwo          = [[Australia]]
 |region           = [[Australia Zachodnia]]
 |powierzchnia     = 6417,9
 |wysokość         = 2
 |lud              = 2 192 200
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 6000–6152
 |www              = https://perth.wa.gov.au/
}}
'''[https://perth.wa.gov.au/ Perth]''' to stolica i największe miasto [[Australia Zachodnia|Australii Zachodniej]]. Od [[Adelaide|Adelajdy]] (najbliższego miasta liczącego ponad 100 000 mieszkańców) dzieli je odległość 2120 km, obejmująca rozległe przestrzenie Równiny Nullarbor, co czyni go jednym z najbardziej odizolowanych miast świata.

Perth rozciąga się na płaskiej równinie przybrzeżnej, przeciętej rzeką Swan i rozciąga się na Darling Scarp na wschodzie. Jego jedyną wyraźną fizyczną granicą jest zachodnie wybrzeże Oceanu Indyjskiego, co czyni go najbardziej odizolowanym miastem kontynentalnym na świecie.

Perth liczy 2,2 miliona mieszkańców (2021), co czyni go czwartym co do wielkości miastem [[Australia|Australii]].

== Dzielnice ==
Oficjalne „miasto Perth” to niewielki obszar po północnej stronie rzeki Swan, obejmujący samo centrum miasta. Jednak obszar metropolitalny Perth jest znacznie większy i rozciąga się we wszystkich kierunkach innych niż ocean.
{{Lista regionów
| mapa regionów = Inner-Perth-map-new.svg
| rozmiar mapy = 300px
| opis mapy = Mapa dzielnic Perth

| nazwa regionu 1 = [[Perth/City|City of Perth]]
| kolor regionu 1 = #b383b3
| opis regionu 1 = Gdzie handel i kultura przenikają się.

| nazwa regionu 2 = [[Perth/Northbridge|Northbridge]]
| kolor regionu 2 = #578e86
| opis regionu 2 = Restauracje, bary, kluby, kawiarnie i sztuka.

| nazwa regionu 3 = [[Perth/Fremantle|Fremantle]]
| kolor regionu 3 = #d09440
| opis regionu 3 = Historyczny port, obecnie miejsce gastronomii i rozrywki.

| nazwa regionu 4 = [[Perth/The Coast|The Coast]]
| kolor regionu 4 = #f8f27a
| opis regionu 4 = Miejsce do pływania i innych zajęć.

| nazwa regionu 5 = [[Perth/Swan Valley|Swan Valley]]
| kolor regionu 5 = #b5d29f
| opis regionu 5 = Bogata oferta atrakcji w Dolinie.

| nazwa regionu 6 = [[Perth/Przedmieścia|Przedmieścia]]
| kolor regionu 6 = #bdb286
| opis regionu 6 = Części mieszkalne Perth o małej gęstości zaludnienia.
}}

=== Poza miastem ===
{{Lista regionów
| mapa regionów = Perth-map.png
| rozmiar mapy = 300px
| opis mapy = Otoczenie Perth

| nazwa regionu 1 = [[Perth/Wzgórza|Wzgórza]]
| kolor regionu 1 = #71b37b
| opis regionu 1 = Wino, drzewa, wzgórza, parki i tamy.

| nazwa regionu 2 = [[Perth/Zewnętrzne Perth|Zewnętrzne Perth]]
| kolor regionu 2 = #aca793
| opis regionu 2 = Bardziej odległe miasta i parki w większym regionie Perth, zazwyczaj 1-2 godziny poza CBD.

| nazwa regionu 3 = [[Perth/Rottnest Island|Rottnest Island]]
| kolor regionu 3 = #6c5753
| opis regionu 3 = Miejsce, w którym miejscowi lubią odpoczywać i są domem dla kuokek, którym nie można się oprzeć.
}}

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Region Perth jest domem dla rdzennej ludności Nyoongar od co najmniej ostatnich 60 000 lat.

Brytyjscy osadnicy założyli wolną kolonię osadniczą w 1829 roku jako część kolonii rzeki Swan. Osadzie nadano nazwę „Perth” na cześć miasta [[Perth (Szkocja)|Perth]] w [[Szkocja|Szkocji]], rodzinnego miasta Sir George'a Murraya, ówczesnego brytyjskiego sekretarza ds. kolonii.

Brak rąk do pracy utrudniał jej rozwój aż do roku 1850, kiedy to sprowadzono skazańców, kiedy zaprzestano transportu do innych części Australii. Zwiększyło to wielkość kolonii, a ich praca pomogła ukształtować wczesną architekturę miasta, a także inną infrastrukturę. Odkrycie złota w latach 90. XIX wieku zapoczątkowało rozkwit, który wraz z późniejszymi odkryciami minerałów stał się główną częścią gospodarki państwa. [[Australia Zachodnia]] dołączyła do Wspólnoty Australijskiej w 1901 roku, po czym Perth stało się stolicą stanu.

Niegdyś małe, odizolowane miasto, w latach 80. populacja Perth przewyższyła liczbę ludności [[Adelaide|Adelajdy]]. Perth pozostaje jednym z najszybciej rozwijających się miast Australii i zostało przekształcone ze stosunkowo wyluzowanego miasta w tętniące życiem.

Od początku XXI wieku populacja Perth rośnie szybciej. Inwestycja nie odebrała całkowicie starszych części miasta, a w pobliżu CBD znajduje się wiele parków i innych terenów zielonych. Gospodarka Perth jest ściśle powiązana z przemysłem wydobywczym, a w jego panoramie dominują biura dwóch największych australijskich konglomeratów górniczych Rio Tinto i BHP Billiton. Dużą część mieszkańców Perth stanowią górnicy, których transport do kopalń w rozległej głębi Australii Zachodniej odbywa się prywatnymi usługami „Fly-in Fly-out” obsługiwanymi przez firmy wydobywcze.

=== Ludzie ===
Pomimo swojej izolacji Perth jest miastem zaskakująco zróżnicowanym kulturowo. Ze względu na wysoki wskaźnik migracji do Perth nieco mniej niż połowa mieszkańców Perth urodziła się poza Australią. Względna bliskość [[Azja Południowo-Wschodnia|Azji Południowo-Wschodniej]] i [[Afryka|Afryki]] doprowadziła do napływu migrantów z takich krajów jak [[Malezja]], [[Południowa Afryka|Republika Południowej Afryki]] i [[Tajlandia]], co znajduje odzwierciedlenie w różnorodności kuchni dostępnej w Perth. Jeśli chcesz doświadczyć kosmopolitycznej kultury bez zgiełku większych miast, być może Perth będzie Twoim wyborem.

=== Klimat ===
W mieście panuje umiarkowany klimat śródziemnomorski. Lata są gorące i suche, a zimy są na ogół mokre i łagodne. Latem średnie temperatury od listopada do kwietnia wynoszą 30°C (86°F). Maksymalne temperatury w środku lata mogą osiągnąć, a czasem nawet przekroczyć granicę 40°C (104°F). W bardzo gorące dni panuje zazwyczaj bardzo niska wilgotność, co sprawia, że warunki są bardziej znośne. Wschód słońca następuje o 5 rano, a w miesiącach letnich zapada zmrok dopiero około 19:30.

W '''obszarze metropolitalnym Perth''' temperatura latem gwałtownie rośnie rano, a po południu zmniejsza się, gdy „Fremantle Doctor” wieje znad oceanu w głąb lądu, schładzając miasto nawet o 15°C, zanim dociera do obszarów położonych dalej w głębi lądu, pozostawiając wzgórza i okolice w upale aż do zachodu słońca.

Zimą (czerwiec-sierpień) temperatury w ciągu dnia wynoszą zwykle około 15°C i zwykle spadają do około 8-10°C w nocy. Wiadomo, że w pogodne noce minimalne temperatury spadają poniżej 0°C. Chociaż w Perth zdarzają się długie okresy suszy, kiedy pada deszcz, leje. W przeszłości burze z silnym wiatrem czasami uderzały w zimową noc, ale zazwyczaj nie powodowały większych zniszczeń niż przewrócone drzewo lub spłaszczony płot. Intensywne burze powodują grad i poważniejsze szkody. Nigdy nie odnotowano opadów śniegu w centrum Perth, chociaż na większych wysokościach wzgórz Perth zdarzały się bardzo lekkie opady śniegu. Zimą godziny dzienne trwają od 7:15 do 17:15.

[[Plik:Perth CBD - Kings Park (compressed).jpg|thumb|Panorama miasta z Kings Park]]
=== Kiedy odwiedzić ===
Wiosna (wrzesień-listopad) i jesień (marzec-maj) to idealne pory na wizytę w Perth. Wiosna (szczególnie październik/listopad) to chyba najlepszy czas, ponieważ po przyzwoitych zimowych opadach kwitną słynne dzikie kwiaty wokół Kings Park i sąsiedniego regionu Avon Valley. Na obszarach metropolitalnych i w buszu występuje wiele gatunków kwitnących, które często kwitną masowo, dlatego przed wyruszeniem w trasę warto zaopatrzyć się w dostępne bez recepty leki na katar sienny lub leki przeciwhistaminowe od lokalnej apteki. Miłośnicy plażowania z chłodniejszych klimatów mogą uznać, że miesiące letnie są zbyt surowe, dlatego być może najlepiej jest przyjechać w okresie marzec–kwiecień lub październik–listopad i zabrać ze sobą nakrycie głowy, krem z filtrem przeciwsłonecznym i okulary przeciwsłoneczne.

Miejscowi mieszkańcy mają tendencję do spędzania wakacji w środku lata lub zimy, aby uciec przed klimatem lub aby go uczcić. Zimą mieszkańcy Perth często udają się na północ, do [[Broome]] lub na [[Bali]], aby się ogrzać, lub też zatrzymują się w małych domkach na południu i południowym zachodzie, aby cieszyć się chłodnym, wilgotnym klimatem i sezonowymi potrawami.

Chociaż w Australii Zachodniej przypada wiele '''świąt państwowych''', jest mało prawdopodobne, aby powodowały one duże niedogodności w podróży. Większość sklepów jest nadal otwarta, transport publiczny nadal kursuje (w skróconym rozkładzie jazdy), a niebo wciąż jest błękitne. Wyjątkami są Wielki Piątek, Dzień Anzac (25 kwietnia) i Boże Narodzenie (25 grudnia), kiedy większość sklepów i restauracji jest zamknięta. Generalnie w pozostałe 7 dni świątecznych zamknięte są tylko urzędy, banki i instytucje rządowe; Nowy Rok (1 stycznia), Dzień Australii (26 stycznia), Wielki Piątek, Poniedziałek Wielkanocny, Święto Pracy (pierwszy poniedziałek marca), Urodziny Króla (ostatni poniedziałek września), Dzień WA (pierwszy poniedziałek czerwca) i drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia (26 grudnia).

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Wszystkie regularne loty międzynarodowe i krajowe przylatują i odlatują z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Perth|-31.94 |115.965|typ=transport}}'''lotniska Perth''' ({{IATA|PER}}). Lotnisko posiada cztery terminale, które dla celów transportu naziemnego można uznać za dwa obszary. T1 i T2 znajdują się obok siebie na wschód od pasa startowego, natomiast T3 i T4 znajdują się obok siebie na zachodzie. Bezpłatny autobus kursuje pomiędzy obydwoma obszarami, podróż trwa 15 minut.

Istnieje bezpośrednie połączenie kolejowe z miastem, a opłata za przejazd wynosi 5 dolarów. Na lotnisko kursują także autobusy publiczne. Dostępne są także taksówki i samochody do wynajęcia.

Perth to najważniejsza brama do Australii, która nie leży na wschodnim wybrzeżu. Oprócz lotów z [[Azja|Azji]] dostępne są loty bez przesiadek z [[Mauritius]]a, [[Auckland]] i [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|londyńskiego lotniska Heathrow]], przy czym to ostatnie jest pierwszą regularną trasą bez przesiadek między Europą a Australią. Istnieją loty krajowe z największych miast Australii oraz loty regionalne z mniejszych lotnisk w Australii Zachodniej. Lotnisko w Perth zostało uznane przez linie lotnicze za najgorsze duże lotnisko w Australii w 2012, co spowodowało modernizację i renowacje, dzięki czemu w 2016 r. otrzymało tytuł „portu lotniczego roku w stolicy” oraz najlepszego lotniska pod względem jakości usług w 2018.

Od 12 lipca 2024 uruchomione zostaną także bezpośrednie loty non-stop z [[Paryż]]a (CDG).

=== Koleją ===
[[Plik:NR28 + IP Mt Lawley, 2014(2).JPG|thumb|right|Indian Pacific]]
[[Plik:Transwa Prospector Kalgoorlie.JPG|thumb|right|Pociąg Transwa (pokazano ''Prospector'')]]
Większość pociągów dalekobieżnych i regionalnych kursuje do {{Znacznik|Stacja East Perth|-31.943896 |115.876976|typ=transport}}'''East Perth''', 1 km na północny wschód od miasta. Jest częścią '''Centrum Transportu Miejskiego''', więc obsługują go liczne autobusy miejskie i metro, są też taksówki. Pociąg ''Australind'' z [[Bunbury]] przyjeżdża na peron 3 {{Znacznik|Stacja Perth|-31.951389 |115.860278|typ=transport}}'''stacji Perth'''.

'''[https://www.journeybeyondrail.com.au/journeys/indian-pacific/ Indian Pacific]''' biegnie do Perth z [[Sydney]] i [[Adelaide|Adelajdy]]. Jest to droższe niż latanie i zajmuje więcej czasu niż samodzielne podróżowanie, ale ta podróż, która trwa cztery dni i trzy noce, jest jedną z najwspanialszych podróży pociągiem na świecie. Możesz zabrać ze sobą samochód do pociągu tylko wtedy, gdy podróżujesz do/z Adelajdy, ale nie Sydney. Pociąg przemierza najdłuższy odcinek prostego toru jakiejkolwiek linii kolejowej na świecie (478 km), jadąc przez Nullarbor.

'''Regionalne połączenia kolejowe''' obsługuje Transwa. Ich cztery trasy to:

* ''Australind'' kursuje dwa razy dziennie między Perth a [[Bunbury]].
* ''Prospector'' kursuje codziennie między Perth i [[Kalgoorlie]], a drugi pociąg kursuje w poniedziałki i piątki.
* ''AvonLink'' kursuje między Northam i Midland od poniedziałku do piątku.
* ''MerredinLink'' kursuje między Perth a Merredin w poniedziałki, środy i piątki.

=== Samochodem ===
Do Perth można dojechać z [[Adelaide|Adelajdy]] (2700 km) lub [[Darwin]] (4100 km), gdyż drogi są dobrej jakości, a przy głównych autostradach można znaleźć paliwo, wyżywienie i zakwaterowanie. Ale w jedną stronę zajmie to większą część tygodnia; oznacza to tydzień solidnej jazdy, z niewielką ilością czasu na zabytki i zajęcia po drodze. Miejscowi uznaliby to za wycieczkę „raz w życiu”, co jest ich typowym australijskim sposobem powiedzenia „Do diabła, nigdy więcej, kolego!”. Może to zakończyć żywotność Twojego samochodu, jeśli jest starszy.

=== Autobusem ===
[[File:Transwa B11R.jpg|thumb|right|Autobus Transwa]]
Głównymi operatorami autokarów dalekobieżnych i międzymiastowych w Australii Zachodniej są rządowe firmy [https://www.transwa.wa.gov.au/ Transwa] i [https://www.integritycoachlines.com.au/ Integrity Coaches].

'''Autobusy Transwa''' kursują spod {{Znacznik|Centrum Transportu Publicznego|-31.943333 |115.876944|typ=transport}}'''Centrum Transportu Publicznego''' w East Perth. Biegną nocą na północ wzdłuż wybrzeża (obie autostradą Brand Highway 1 i Coastal Highway 60) do [[Dongara]], [[Geraldton]] i [[Kalbarri]]. Aby pojechać dalej na północ, wsiądź do autobusu Integrity, opisanego poniżej.

Transwa ma trzy trasy na południowy wschód do [[Esperance]] i trzy trasy na południowy zachód (wszystkie przez [[Bunbury]]) do [[Pemberton]]. Ich trasy „Great Southern” prowadzą do [[Albany (Australia Zachodnia)|Albany]], a jedna trasa kontynuuje do [[Katanning]].

'''Autokary Integrity''' kursują ze {{Znacznik|Stacja Midland|-31.891605 |116.001399|typ=transport}}'''stacji Midland''', 10 km na wschód od centrum miasta i zatrzymują się na Wellington Street Perth naprzeciwko centralnej stacji metra (na niektórych trasach jest odwrotnie). Kursują na północ dwa lub trzy razy w tygodniu przybrzeżną autostradą nr 1 do [[Dongara]], [[Geraldton]], [[Carnarvon]], [[Coral Bay]], [[Exmouth]], [[Port Hedland]] i [[Broome]]. Rzadsze połączenie przecina ląd wzdłuż Great Northern Highway przez [[Mount Magnet]] i Newman do Port Hedland. W Broome można przesiąść się do autokaru [https://www.greyhound.com.au/ Greyhound Australia] do [[Darwin]], skąd kursują autokary do [[Alice Springs]], [[Adelaide|Adelajdy]] i wschodnich miast Australii.

'''Linie autokarowe South West''' kursują z południowo-zachodnich miast, w tym [[Busselton]], [[Bunbury]], [[Margaret River]], [[Manjimup]], [[Collie]] i [[Dunsborough]], do lotniska w Perth i centrum Elizabeth Quay.

Przez równinę [[Nullarbor]] między Perth a Adelajdą nie kursuje regularny autobus, ale istnieją wycieczki zorientowane na przygodę, które obejmują biwakowanie i zwiedzanie. Jedynym działającym regularnie jest [https://nullarbortraveller.com.au/ Nullabor Traveller], który organizuje wycieczki trwające 9/10 dni. Odjeżdżają one w kierunku wschodnim z Perth w niedziele, w kierunku zachodnim z Adelajdy w środy, raz w tygodniu w lecie (listopad-styczeń), zwalniając do raz w miesiącu poza sezonem i nie kursują w środku zimy. Cena wycieczki to około 1600 dolarów za osobę.

=== Statkiem ===
Kiedyś był to jedyny sposób na dotarcie do Perth i reszty Australii, często w łańcuchach. Obecnie coraz mniejsza liczba statków towarowych oferuje miejsca pasażerskie do Fremantle z [[Azja Południowo-Wschodnia|Azji Południowo-Wschodniej]], [[Los Angeles]] i [[San Diego]] w [[Stany Zjednoczone|USA]], a bardzo rzadko z [[Europa|Europy]]. Ich wyposażenie jest dość proste i przyziemne, bardziej przypomina schronisko z dodatkową chorobą morską niż słoną przygodę Conradiana.

Aby cieszyć się luksusowym przybyciem za rozsądną cenę, wybierz się na jeden ze statków wycieczkowych, które regularnie zawijają do {{Znacznik|Fremantle Passenger Terminal|-32.0475 |115.7478|typ=transport}}'''Fremantle''', w tym Queen Mary 2 i Queen Victoria. Często oferują one rejsy w jedną stronę do i z Fremantle, zwykle do innych australijskich miast, do [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]] i do Azji Południowo-Wschodniej. Najczęściej pływają latem, rzadko zimą. Sprawdź [https://www.fremantleports.com.au/ harmonogram tutaj]. Rezerwację należy dokonać z wielomiesięcznym wyprzedzeniem.

== Komunikacja ==
{{Mapa|-31.95554|115.86101|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking}}
=== Transportem publicznym ===
Obszar metropolitalny Perth ma dość niezawodny i niedrogi system transportu publicznego obsługiwany przez [https://www.transperth.wa.gov.au/ Transperth]. Informacje na temat rozkładów jazdy, zakłóceń lub zmian w usługach można znaleźć na ich stronie internetowej, dzwoniąc pod numer ☏ 13 62 13 (krajowy) lub w „Transperth Infocentres” na głównym dworcu kolejowym i w kilku oddziałach w mieście.

=== Autobusem ===
[[Plik:Transperth Volgren Optimus bodied Volvo B7RLE 06.jpg|thumb|right|Autobus Transperth]]
W miarę niezawodna sieć autobusów publicznych obsługuje centrum miasta, przedmieścia i peryferyjne gminy, zapewniając dobre połączenia między trasami oraz z usługami kolei metra. Większość tras kursuje co godzinę poza szczytem i co 20–30 minut w godzinach szczytu, chociaż dokładna częstotliwość różni się w zależności od trasy. Niektóre trasy kursują tylko w dni powszednie, a niektóre oferują tylko ograniczoną liczbę usług każdego dnia. Trasy o wysokiej częstotliwości kursują co 15 minut, a niektóre z tych tras mogą być nawet częstsze. Na przykład „Super Bus” między Morley i UWA kursuje w szczycie co dwie minuty.

Autobusy transportowe obsługują także wiejskie miasteczka i wsie w pobliżu Perth. Niektóre linie autobusowe kursują do odległych obszarów, takich jak Serpentine i Pinjarra. Trasy te kursują tylko kilka razy dziennie, a niektóre przystanki mogą sprawiać wrażenie, jakby znajdowały się na odludziu. Niektóre trasy autobusowe mogą być bardzo długie. Na przykład cała podróż CircleRoute zajmuje cztery i pół godziny. Autobusy podmiejskie nie mają na pokładzie toalet, więc przygotuj się na wysiadanie w połowie podróży, aby zrobić sobie przerwę na toaletę lub poczekaj!

Autobusy Transperth są '''bezpłatne w centrum Perth'''. Dotyczy to wszystkich usług autobusowych znajdujących się w strefie wolnego tranzytu CBD. Nie potrzebujesz pozwolenia ani Smartridera, po prostu wsiadaj. Ponadto na całej trasie kursują autobusy CAT, które są bezpłatne. Istnieje pięć tras – czerwona, niebieska, żółta, zielona, fioletowa – niektóre autobusy pasują do tego koloru, inne będą miały ten kolor na przednich i bocznych znakach. Szczegóły znajdziesz na stronie centrum miasta.

Podobne programy bezpłatnych autobusów działają w Northbridge, Fremantle i Joondalup – patrz odpowiednie strony.

=== Pociągiem ===
[[Plik:Transperth Sets.JPG|thumbnail|right|Pociąg Transperth]]
Sieć kolei podmiejskiej doskonale nadaje się do szybkiego dotarcia do odległych obszarów podmiejskich. Wszystkie usługi zatrzymują się na centralnej stacji Perth w mieście w drodze do lub z odległych stacji końcowych. Sieć składa się z sześciu linii:

* '''Linia Fremantle''' obsługująca zachodnie Perth do Fremantle.
* '''Linia Midland''', obsługująca wschodnie Perth do Midland i oferująca transfery do kolei regionalnych i międzystanowych.
* '''Linia Armadale/Thornlie''', obsługująca południowo-wschodnie Perth do Armadale, z odgałęzieniem do Thornlie.
* '''Linia Joondalup''' obsługująca północno-zachodnie Perth do Butler (przez Joondalup).
* '''Linia Mandurah''' obsługująca południowe Perth do Mandurah.
* '''Linia Airport''' obsługująca wschodnie Perth do High Wycombe.
Wszystkie linie kolejowe zbiegają się na stacji Perth. Linie Joondalup i Mandurah korzystają z peronów podziemnych na stacji metra Perth, która jest bezpośrednio połączona ze stacją Perth, co umożliwia piesze przesiadki na pozostałe linie.

Wszystkie linie łączą się z różnymi liniami autobusowymi. Perth Busport, który znajduje się w CBD, to miejsce, w którym można wsiąść do wielu linii autobusowych i jest bezpośrednio połączone ze stacją Perth. Dworzec autobusowy Elizabeth Quay to kolejna doskonała lokalizacja połączeń autobusowych w CBD, połączona bezpośrednio ze stacją Elizabeth Quay liniami Mandurah i Joondalup. Większość stacji kolejowych w Perth oferuje transfery autobusowe obsługujące bardziej lokalne obszary stacji.

Pociągi kursują co 5–10 minut (zależy to od linii i stacji) w godzinach szczytu. Usługi ekspresowe na liniach Fremantle i Midland zostały obecnie zastąpione pociągami lokalnymi, co zaowocowało częstszym kursowaniem na wielu stacjach. Poza szczytem i przez większą część dnia w weekendy pociągi kursują co 15 minut i 30 minut po godzinie 19:00 oraz w weekendy. Linia Armadale kursuje ekspresowo przez cały czas, z wyjątkiem późnych godzin nocnych.

W godzinach szczytu (7-9:00 i 16:30-18:30) linie Midland (wschód) i Joondalup (północny zachód) mogą być bardzo zatłoczone. Jeśli to możliwe, unikaj tych linii w godzinach szczytu. Rowerów nie wolno przewozić w pociągach jadących w godzinach szczytu porannego do miasta lub w godzinach szczytu wieczornego wyjeżdżających z miasta; nie wolno im również wchodzić ani przechodzić przez stacje Perth, Perth Underground ani Elizabeth Quay w godzinach szczytu. Pasażerowie z rowerami powinni w tym czasie skorzystać ze stacji znajdujących się tuż obok CBD (City West, McIver, Canning Bridge lub Leederville), a następnie stamtąd dojechać do miejsca docelowego.

Usługi rozpoczynają się około 5 rano i kończą około północy.
[[Plik:Transperth SmartRider Card.jpg|thumb|right|Smartrider]]
Podczas podróży koleją pamiętaj o zakupie ważnego biletu lub korzystaniu z karty SmartRider. Brak odpowiedniego biletu może kosztować Cię 100 dolarów, a kara podwaja się za każdy miesiąc opóźnienia. Jeśli w ogóle nie zapłacisz grzywny, możesz zapłacić do 20 000 dolarów grzywny i kosztów sądowych. Dobrą wskazówką do zapamiętania jest to, że jeśli posiadasz SmartRidera, wjedź na stację za pomocą jednej z czerwonych bramek, dzięki czemu będziesz mieć pewność, że zostałeś „oznaczony”. Zrób to samo, wychodząc. Nie wszystkie stacje mają te bramki. Jeśli Twoja stacja tego nie robi, poszukaj zamiast tego zielonego słupka z czytnikiem SmartRider.

==== Obsługa późno w nocy ====
W sobotę i niedzielę rano dodatkowe usługi odjeżdżają z Perth o 1:00 i 2:00. Usługi te są przeznaczone dla osób wracających do domu z klubów nocnych w Northbridge. Usługi te działają tylko w jednym kierunku, z dala od miasta. W tym czasie na wszystkich przystankach kursują linie Armadale; nie ma połączeń nocnych do Thornlie.

==== Weekendowa podróż ====
Częstotliwość kursowania w weekendy na wszystkich trasach wynosi 15 minut. Prace torowe mogą powodować częściowe zamknięcie linii w weekendy, a pociągi zastępują autobusy. Zamknięcie całej linii z powodu prac torowych jest rzadkością, ale na liniach Fremantle i Midland zdarza się to co najmniej dwa razy w roku.

=== Promem ===
[[Plik:E37 Elizabeth Quay (1Feb2016) 58 (cropped).JPG|thumb|right|Prom Transperth]]
Transperth obsługuje promy wahadłowe między miastem, odpływające z Elizabeth Quay i Mends Street Jetty w South Perth. Usługi są realizowane często przez cały dzień i rzadko zdarza się, aby usługa została anulowana. Z Mends Street do zoo w Perth można dojść w siedem minut. Blue CAT łączy się z promem, a dworzec kolejowy Elizabeth Quay (dawniej znany jako Perth Esplanade) sąsiaduje z terminalem promowym. Taryfy są częścią systemu autobusowego i kolejowego Transperth, z opłatą za przejazd na 2 odcinki potrzebne do przekroczenia rzeki lub mogą być częścią wielostrefowego biletu autobusowego lub kolejowego, jeśli zostaną wykorzystane w okresie wskazanym na bilecie.

==== Taryfy ====
W przypadku pociągów, autobusów i promów system Transperth jest podzielony na 9 koncentrycznych stref oraz Strefę Wolnego Transportu (centrum miasta i okolice). Strefa Wolnego Przejazdu w pociągach dostępna jest wyłącznie dla posiadaczy karty SmartRider (karta transportowa), pasażerowie nieposiadający karty muszą wykupić bilet. Bilety i karnety obowiązują na wszystkich autobusach, promach i pociągach w danej strefie. Bilety są ważne przez 2 godziny i można je wykorzystać w drodze powrotnej.

Strefa 2 rozciąga się aż do Fremantle i dla większości odwiedzających wystarczy bilet na dwie strefy. '''Bilety jednorazowe, bilety gotówkowe''' można kupić u kierowców autobusów lub w automatach biletowych na monety znajdujących się na stacjach kolejowych. Wygodniejsze karty '''SmartRider''' automatycznie obliczają opłatę za przejazd i odejmują ją z karty podczas wsiadania i wysiadania podczas wsiadania i wysiadania z autobusów i pociągów. SmartRidery można kupić lub doładować w Centrach Informacji Transperth, na głównych dworcach kolejowych i autobusowych i/lub w większości kiosków. Kierowcy autobusów mogą również obciążyć Twoją kartę SmartCard, jednak nie wydadzą reszty. Karty SmartRider oferują 15% zniżki w porównaniu z opłatami gotówkowymi.

Przez większość dni po godzinie 9:00 dostępne są karnety dla pojedynczego pasażera o wartości 9,30 dolarów. Karnety Family Rider również kosztują 9,30 dolarów i umożliwiają dwóm pasażerom korzystającym z taryfy standardowej oraz maksymalnie (pięciom?) pasażerów ulgowych nieograniczone podróże – są dostępne tylko od poniedziałku do czwartku po 18:00 (15:00 w piątki) oraz przez cały dzień w weekendy oraz święta szkolne i państwowe. Jest to doskonała oferta dla par i par z dziećmi, ponieważ standardowa cena biletu w jedną stronę wynosi od 2,70 dolarów za jedną strefę, 4,00 dolarów za dwie strefy i 4,70 dolarów za trzy strefy.

Pasażerowie, którzy nie posiadają kart SmartRider, będą musieli okazać papierowy bilet strażnikowi tranzytowemu przy wejściu i wyjściu ze stacji Perth oraz wybranych stacji podmiejskich.

=== Taksówką ===
[[Plik:2012–2015 Toyota Camry (AVV50R) Hybrid H sedan, Swan Taxis (2017-12-09).jpg|thumb|right|Taksówka Swan ]]
[[Plik:2005-2010 Toyota HiAce (TRH223R) Commuter van, Black and White Taxis Maxi Taxi (2017-12-09).jpg|thumb|right|Black and White Taxis (Maxi)]]
Doświadczenia taksówkowe w Perth mogą być zarówno bezproblemowe, jak i problematyczne. Długie oczekiwanie w okresach szczytu (od 5:00 do 9:00 w dni powszednie i wieczory w weekendy) jest powszechne, ale poza tymi godzinami taksówek jest mnóstwo. Zarezerwowanie taksówki jest możliwe, ale zalecane tylko w przypadku, gdy Twoja podróż może kosztować więcej niż 25 dolarów lub gdy jedziesz na lotnisko. Wynika to ze skomplikowanego sposobu, w jaki firmy spedycyjne obsługują rezerwacje terminowe. Jeśli Twoja podróż będzie krótka, lepiej po prostu zadzwonić po taksówkę, gdy będziesz gotowy do wyjazdu, lub wezwać taksówkę, jeśli znajdziesz się w ruchliwym miejscu.

Trzy główne firmy taksówkarskie to '''Swan Taxis''' (☏ 13 13 30 (krajowy)), które wysyłają taksówki Swan, TriColor, 13CABS, Yellow i Coastal, '''Black and White Taxis''' (☏ 131 008 (krajowy)) i '''Maxi Taxi Perth''', specjalizują się w taksówkach van z podnośnikiem dla wózków inwalidzkich i windami. Akceptują również wszystkie główne karty, w tym kupony na taksówkę i kupony dotacyjne dla użytkowników taksówek (kupony TUSS). Zdecydowanie sugerują, że ludzie dokonują rezerwacji [https://www.maxitaxiperth.com.au/ online]. Istnieje wiele mniejszych firm, które działają głównie poza Centralnym Okręgiem Biznesowym. Taryfy są regulowane przez rząd stanowy i wszystkie firmy spedycyjne pobierają tę samą stawkę. Flagfall wynosi 3,90 dolarów w dni powszednie i wzrasta do 5,70 dolarów w dni powszednie i w weekendy. Stawka za kilometr wynosi 1,59 dolarów/km i jest pobierana w odstępach co 0,10 dolarów. Dopłaty obowiązują w wyznaczonych okresach świątecznych (Sylwester i Boże Narodzenie) oraz w weekendowe noce w godzinach od północy do 5 rano. Dawanie taksówkarzom napiwków w Perth nie jest zwyczajowe, ale dodanie niewielkiej napiwku (1 lub 2 dolary) do ceny rachunku jest powszechne w przypadku wyjątkowej obsługi.

Łapanie taksówki z dzielnicy rozrywkowej późno w piątkowy lub sobotni wieczór powoduje, że klubowicze czekają na postojach taksówek do 2 godzin na powrót do domu. Wiadomo, że kierowcy unikają zabierania pijanych klientów spoza pubów, klubów lub spod wejścia na dworzec centralny w Perth. Zdarzały się przypadki napaści na tle seksualnym na pasażerki, dlatego zaleca się podróżowanie w grupach. W tych godzinach działają specjalnie wyznaczone „bezpieczne stanowiska”, w których klienci mogą stać w kolejce we (względnym) bezpieczeństwie. Inną opcją są późnonocne pociągi i autobusy Transperth kursujące specjalnie dla biesiadników po nocy spędzonej poza domem.

Usługi na '''lotnisku w Perth''' są ogólnie niezawodne, ale poza godzinami szczytu (1-8 rano, należy przygotować się na potencjalne oczekiwanie na postoju taksówek, gdy rząd oczekujących taksówek przesuwa się jedna po drugiej. Częstotliwość w nocy spada, ale nadal będzie kilka samochodów czekających na nadlatujące samoloty. Typowy przejazd taksówką z lotniska krajowego do miasta kosztuje około 30 dolarów (35 dolarów w przypadku transportu międzynarodowego). Do ceny biletu należy doliczyć podatek lotniskowy w wysokości 2 dolarów.

W przypadku rezerwacji dokonanych z wyprzedzeniem większym niż 24 godziny możesz poprosić o wcześniejsze potwierdzenie rezerwacji u kierowcy za dodatkową opłatą w wysokości 9 dolarów. Jeśli taksówka przyjedzie później niż dziesięć minut, opłata zostanie zniesiona. Zwykłe rezerwacje można nadal składać z 24-godzinnym wyprzedzeniem bez dodatkowych kosztów.

* [https://www.uber.com/global/en/cities/ Uber]
* [https://www.didiglobal.com/ Didi]
* [https://www.olacabs.com/ Ola Cabs]
* [https://myhop.io/ HOP]

=== Rowerem ===
Perth można wygodnie zwiedzać pieszo lub na rowerze, ponieważ Perth ma jedną z najlepszych infrastruktury rowerowej i pieszej w Australii.

Sieć rowerowa w Perth obejmuje stale rozwijający się system ścieżek rowerowych i pieszych obejmujący całą aglomerację. Funkcje systemu;

* '''Główne ścieżki wspólne''' (ścieżki wspólne o wysokim standardzie, które biegną obok każdej linii kolejowej i wzdłuż głównych autostrad).
* '''Lokalne Trasy Rowerowe''' (ciąg dróg drogowych oraz część podmiejskich odcinków terenowych przebiegających przez parki – ścieżki te zapewniają połączenie z takimi miejscami jak szkoły, centra handlowe i inne obiekty rekreacyjne).
* '''Drobne prace ogólne''' (projekty obejmują ogólną poprawę środowiska rowerowego na obszarach lokalnych, np. drogowe ścieżki rowerowe i uszczelnione pobocza).
* '''Zaplecze końcowe wycieczek''' (w tym U-Rail, stojaki na rowery Cora oraz schowki na rowery i przebieralnie).
Mapy rowerowe są dostępne w większości sklepów rowerowych oraz w [https://www.transport.wa.gov.au/activetransport/riding-wheeling-walking.asp Transport Maps]. Departament Transportu zapewnia szeroką gamę przewodników, map i broszur dla rowerzystów. Jeśli masz na myśli malowniczą trasę, te broszury zabiorą Cię na wybrzeże, do Kings Park, do Armadale i na wzgórza lub w okolice rzeki Swan.

Ulubioną trasą doświadczonych lokalnych rowerzystów jest przejażdżka północnym brzegiem rzeki Swan pomiędzy City a Nedlands. Na podróż tą trasą w obie strony należy zarezerwować 60 minut, ponieważ może wystąpić silny wiatr przeciwny.

Rowery są dozwolone w pociągach Transperth, ale nie w godzinach szczytu, chyba że można je złożyć.

=== Samochodem ===
Wjazd do CBD i Northbridge w Perth będzie się wiązać z koniecznością płacenia za parkowanie, co w dni powszednie może kosztować nawet 40 dolarów. W godzinach szczytu na drogach prowadzących do CBD występują również korki. Inną opcją jest [https://www.transperth.wa.gov.au/Timetables/Maps/StationMaps zaparkowanie na stacji kolejowej] i złapanie pociągu. Niektóre stacje pobierają niewielką opłatę za parkowanie, a parking całodobowy może się zapełnić. Po zaparkowaniu w CBD do większości miejsc można dotrzeć pieszo lub bezpłatnym autobusem.

Wynajem samochodu to idealny środek transportu do podróżowania po przedmieściach i do odległych atrakcji. Większość dużych wypożyczalni samochodów ma swoje siedziby w mieście Perth. W przeciwieństwie do wschodniego wybrzeża, główne autostrady i autostrady w Perth są bezpłatne, a w ciągu kilku minut można otoczyć się piękną okolicą.

Wypożyczalnie samochodów znajdują się na lotnisku i w mieście. Niektórzy dostawcy są również na przedmieściach.

W obszarze zabudowanym dozwolona prędkość wynosi 50 km/h, chyba że znaki drogowe stanowią inaczej. Na głównych drogach stanowych, takich jak 3, 4, 7 i 8, ograniczenie prędkości może szybko wzrosnąć ze 100 km/h do 60 km/h. Należy pamiętać, że w przeciwieństwie do [[Sydney]] czy [[Albury]], maksymalne ograniczenie prędkości w mieście wynosi 100 km/h, chyba że znajduje się na bardzo zewnętrznych przedmieściach (1 Forrest Highway lub 94 GEH).

Policję rzadko widać na drogach, ale fotoradary są bardzo powszechne. Jazda nawet o 5 km/h powyżej dopuszczalnej prędkości może zostać ukarana mandatem. Przekroczenie prędkości o 40 km/h oznacza, że samochód zostanie skonfiskowany na 28 dni, nawet jeśli nie jest to Twój samochód (z wyjątkiem samochodów wynajmowanych).

=== Transport na specjalne okazje ===
Podczas specjalnych wydarzeń będą kursowały dodatkowe usługi transportu publicznego, ale może być bardzo tłoczno. Niektóre zdarzenia mogą skutkować także zamknięciem dróg. Jeśli wybierasz się na jedno z takich wydarzeń, powinieneś zaplanować je z wyprzedzeniem.

'''Stadion Perth''' jest obsługiwany przez wydzielone dworce autobusowe i kolejowe. Dworzec stadionowy jest otwarty w weekendy niezależnie od tego, czy odbywa się jakieś wydarzenie, czy nie. Pociągi linii Armadale zatrzymują się co 15-30 minut. Podczas specjalnych wydarzeń na stację kursują dodatkowe pociągi do i z Armadale, Fremantle i Joondalup. Pasażerowie linii Midland powinni, jeśli to możliwe, rozważyć spacer z East Perth. Jeśli spacer nie wchodzi w grę, przesiądź się w Perth. Zmiana pociągu w McIver lub Claisebrook nie wchodzi w grę, ponieważ albo pociągi jadące w stronę stadionu będą już zbyt zatłoczone, aby wsiąść do pociągu, albo stacje zostaną zamknięte. Pasażerowie linii Mandurah muszą się przesiąść w Perth. Usługi linii Thornlie nie kursują podczas wydarzeń na stadionie. Autobusy kursują z wielu miejsc w mieście na stadion, zwykle co 15 minut. Yellow CAT obsługuje cmentarz East Perth, który znajduje się w odległości krótkiego spaceru od mostu Matagraup, który zapewnia alternatywną trasę.

'''Perth Arena''' jest obsługiwana przez stację Perth i Perth Busport, a Yellow CAT zatrzymuje się przed kasą.

'''Stadion NIB''' jest obsługiwany przez stacje Claisebrook i East Perth. '''Arena Joondalup''' jest obsługiwana przez stację Joondalup.

'''Sylwester''' i '''Dzień Australii''' to wydarzenia, do których najtrudniej dotrzeć, ponieważ wiąże się to z zamknięciem dróg i dużym zapotrzebowaniem na transport publiczny. Planuj z wyprzedzeniem i przygotuj się na długi czas oczekiwania. W oba dni pociągi między Elizabeth Quay a metrem w Perth są zawieszone na czas wydarzeń, aby zapobiec przepełnieniu stacji, w związku z czym konieczne może być przejście między nimi, aby opuścić miasto. W Sylwester pociągi i autobusy kursują do 3:00 następnego ranka.

== Warto zobaczyć ==
Najciekawsze zabytki w mieście i jego okolicach to m.in

* Odnowione Muzeum WA, Galeria Sztuki WA i PICA oraz Mennica Perth — zobacz stronę centrum miasta.
* Kings Park i Ogród Botaniczny — zobacz stronę dotyczącą centrum miasta
* Więzienie Fremantle, Muzeum Morskie i galeria wraków statków — patrz strona Fremantle
Poza obszarem metropolitalnym znajduje się kilka dziewiczych parków narodowych, niezamieszkanych wybrzeży i innych interesujących miejsc.

=== Kangury ===
Na terenie ogrodu zoologicznego wydzielono dla kangurów obszar, po którym mogą spacerować po ścieżkach zwiedzania. Zwierzęta są przyzwyczajone do ludzi, więc można je zobaczyć z bardzo bliska.

Aby zobaczyć półdzikie kangury, odwiedź [https://www.mcb.wa.gov.au/our-cemeteries/pinnaroo-valley-memorial-park/ Pinnaroo Valley Memorial Park] (cmentarz, ale nie w stylu europejskim). Znajduje się w odległości spaceru od stacji kolejowej/metra Whitfords Transperth - wystarczy przejść przez autostradę, zjechać z autostrady i poszukać wejścia po lewej stronie. Ponieważ jest dla nich dużo miejsca, możesz zobaczyć, jak nie tylko jedzą, ale także skaczą.

W Whiteman Park kangury zbliżają się do parkingów w głównych obszarach parku dla zwiedzających. Kangury można również często spotkać na wielu polach golfowych, w tym w ośrodkach The Vines i Joondalup Resorts.

Istnieją również kangury, które od czasu do czasu zbliżają się do hotelu Mundaring Weir i parkingu nad groblą Mundaring Weir/jeziorem C Y O'Connor.

=== Sporty widowiskowe ===
* '''Australijski futbol rządzi'''. Perth, podobnie jak [[Melbourne]], ma bzika na punkcie futbolu australijskiego. W każdy weekend od (mniej więcej) marca do sierpnia nowo otwarty stadion Perth (znany jako Optus Stadium) jest obecnie gospodarzem meczów drużyny '''West Coast Eagles''' lub '''Fremantle Dockers''' na meczach Australian Football League (AFL). Dlaczego nie wybrać kolorów, które najbardziej Ci się podobają i dołączyć do zabawy? Sprzedaż wszystkich meczów rozpoczyna się na dwa tygodnie przed każdym meczem, a większość miejsc została już sprzedana członkom klubu. Jednak niektóre bilety są zawsze udostępniane członkom klubu przeciwnego, a następnie ogółowi społeczeństwa. Średnia frekwencja w pierwszym sezonie obiketu AFL (2018) wyniosła około 46 500. Aby zapewnić bardziej intymną i przystępną grę, w tym samym okresie na wielu terenach wokół Perth odbywają się mecze West Australian Football League (WAFL). Tłumy liczą zaledwie kilka tysięcy, a w przerwach można nawet wyjść na boisko, żeby pokopać lub posłuchać, jak trener przemawia do drużyny! Na początku zrozumienie zasad futbolu australijskiego może być trudne, ale jest dość ekscytujące. 
* '''Perth Glory''' gra w piłkę nożną w A-League, najwyższej klasie rozgrywkowej Australii. Sezon trwa od października do marca, a play-offy trwają do kwietnia. Perth Glory W-League rywalizuje w równoważnej lidze kobiet. Obie drużyny grają na stadionie Perth Oval, znanym również jako HBF Park ze względu na umowę sponsorską. Stadion znajduje się 10 minut spacerem od Northbridge lub 3 minuty spacerem od dworca kolejowego Claisebrook. W 2023 roku zorganizował mecze Pucharu Świata Kobiet, którego współgospodarzami były Australia i Nowa Zelandia.
* '''Krykiet:'''
** Western Warriors grają w krykieta w głównych australijskich rozgrywkach krajowych - Sheffield Shield („pierwsza klasa”; mecze trwają cztery dni) i Ford Ranger Cup (jednodniowy krykiet; mecze trwają około 8 godzin). Domem jest WACA. WACA była także wcześniej gospodarzem jednego z letnich meczów testowych (przez pięć dni) i co najmniej jednego jednodniowego meczu międzynarodowego przeciwko podróżującej drużynie międzynarodowej, jednak niektóre wydarzenia są obecnie rozgrywane na nowym, większym obiekcie, stadionie Perth.
** '''Perth Scorchers''' grają w krykieta w KFC Twenty20 Big Bash (mecze trwają około 3 godzin), zwykle w ostatnich kilku tygodniach grudnia. Mecze rozgrywane są w WACA, ale jego nazwa została zmieniona na „The Furnace”, aby nawiązać do motywu Scorchers.
** Jeśli w Perth odbywają się mecze, reprezentacja Australii rozgrywa większość swoich meczów na stadionie w Perth. Stadion Perth zastąpił stadion WACA Ground jako główny stadion testowy do gry w krykieta w Perth.
* '''Western Force''' to drużyna rugby występująca w Krajowych Mistrzostwach w Rugby, najważniejszych krajowych rozgrywkach w kraju (choć bierze w niej udział także drużyna z Fidżi). Sezon trwa od początku września do końca października. Mecz Western Force na stadionie HBF Park. Australijska drużyna rugby, The Wallabies, również gra przez większość lat w Perth, obecnie na stadionie w Perth.
* '''Perth Wildcats''' gra w National Basketball League. Mecze domowe odbywają się na Perth Arena. Dołącz do Armii Czerwonej!
* '''Perth Lynx''' gra w Narodowej Lidze Koszykówki Kobiet. Mecze domowe to Bendat Basketball Centre we Floreat.
* '''Perth Heat''' gra w Australijskiej Lidze Baseballu. Mecze domowe odbywają się w Baseball Park w Thornlie.
* '''West Coast Fever''' gra w siatkówkę w Suncorp Super Netball. Mecze domowe odbywają się w [https://www.racarena.com.au/ RAC Arena] (Perth Arena podlegająca prawom do nazwy firmy) w centrum miasta.

== Aktywny wypoczynek ==
* '''Jazda na rowerze'''. Perth ma doskonałe ścieżki rowerowe i fantastyczną pogodę przez cały rok, co czyni go idealnym do jazdy na rowerze. Ścieżki biegnące wzdłuż rzeki Swan są bardzo malownicze i w większości płaskie. Możesz zabrać ze sobą własny rower lub wypożyczyć go w jednej z wypożyczalni rowerów znajdujących się w pobliżu rzeki Swan. 
* Oferta parków w Perth sięga od parków śródmiejskich, takich jak '''Kings Park''', '''Bold Park''' i '''Lake Monger''', po parki zewnętrzne, takie jak '''John Forrest''' i '''Whiteman Park'''.
* '''Oglądanie filmów'''. Oprócz multipleksów wyświetlających hollywoodzkie hity w większości głównych centrów handlowych, istnieje także kilka kin niezależnych lub europejskich, w tym kina Paradiso w Northbridge i kina The Luna w Leederville lub Fremantle. W kinach tych przez cały rok prezentowane są różnorodne produkcje lokalne, bollywoodzkie, francuskie i włoskie, a także międzynarodowe festiwale filmowe i filmy dokumentalne. Jeśli przyjedziesz tu latem, sprawdź jedno z wielu kin na świeżym powietrzu, znajdujących się w '''Kings Park''', obejrzyj '''filmy Burswooda''', Luny Leederville i '''Mundaring'''. W Northbridge znajduje się nawet kino na dachu, na wielopoziomowym parkingu! W Perth pozostał jeszcze jeden obiekt typu drive-in, zlokalizowany w Kingsley. 
[[Plik:OIC innaloo cinema front entrance.jpg|thumb|right|Innaloo Cinemas]]
* '''Wysiądź'''. Na jeden dzień we Fremantle; idealne na spacer bez określonego celu lub na lekkie zakupy lub dlaczego nie zjeść posiłku, kawy i ciasta, chłonąc atmosferę? Nie przegap targów Fremantle. Popularne atrakcje to więzienie Fremantle, Muzeum Morskie, Okrągły Dom i pomnik Bona Scotta z AC/DC. 
* '''Zobacz koncert'''. Perth ma ogromną scenę sztuki tradycyjnej. Działa tu wiele światowej klasy orkiestr i zespołów operowych, a także teatru i jazzu. Orkiestra Symfoniczna Australii Zachodniej jest najważniejszą orkiestrą w Perth i występuje głównie co kilka tygodni w sali koncertowej w Perth. WA Opera produkuje od 4 do 6 oper rocznie, występując w His Majesty’s Theatre. WA Ballet produkuje także 4 balety rocznie, większość przedstawień odbywa się w His Majesty’s. Klub jazzowy Ellington słynie z występów najważniejszych artystów i lokalnego jazzu w kameralnej atmosferze. Sety grają niemal codziennie.
* '''[https://mylimoperth.com.au/swan-valley-wine-tour-by-limo/ Wybierz się na degustację wina]''' (''usługi transportu wycieczek po winnicach''), '''Swan Valley'''. Znana zarówno wśród mieszkańców, jak i turystów, położona na wzgórzach Swan Valley szczyci się jednymi z najlepszych w kraju winiarni i minibrowarów. Chociaż wino to być może nie jest tak wysoko cenione przez doświadczonych miłośników wina, jak wino produkowane w regionach takich jak Margaret River, zaletą Swan Valley jest bliskość miasta. 
* '''Golf''': godne uwagi pola to Royal Perth, Maylands i Mount Lawley.
[[Plik:Swan Bells Tower.jpg|thumb|Dzwonnica Perth na Barrack Square]]
* '''Wybierz się na jednodniową wycieczkę'''. Jak w każdym miejscu o tak niskim zagęszczeniu jak Perth, spędzisz dużo czasu podróżując pomiędzy zabytkami. Jedną z najlepszych jednodniowych wycieczek do Perth jest wizyta na wyspie Rottnest, rezerwacie przyrody u wybrzeży Fremantle. Istnieje ogromna różnorodność dzikiej przyrody do zobaczenia (w tym słynna Kuoka) oraz możliwości zobaczenia wielorybów, delfinów i fok u wybrzeży, ale zawsze będzie to zależeć od pory roku. Inną (bliższą, tańszą, ale mniejszą) opcją jest wizyta na Wyspie Pingwinów, ojczyźnie „Małych Pingwinów” lub „Pingwinów Wróżek”, położonej pięć minut od wybrzeża Rockingham, 45 minut jazdy na południe od Perth. 
* '''Odwiedź targi weekendowe'''. Skosztuj lokalnych produktów na weekendowych targach w Perth. Pojawiło się wiele weekendowych targów napędzanych popytem lokalnych mieszkańców Perth na towary wysokiej jakości. Targi składają się zwykle z 20 do 50 pojedynczych straganów prowadzonych przez właścicieli/producentów/rolników i często specjalizują się jako targi rolne (świeże produkty), targi Hawkers (żywność uliczna), targi ogólne (wyroby rękodzielnicze, ubrania, muzyka, upominki itp.), lub ich kombinacje. Ponieważ godziny otwarcia i lokalizacje często się zmieniają, najlepiej szukać w Internecie. 
** [https://www.fremantlemarkets.com.au/ Targi Fremantle] to „instytucja Fremantle” popularna wśród turystów i mieszkańców ze względu na lokalne rzemiosło, świeże produkty, żywność i rozrywkę. Otwarte w piątek, sobotę i niedzielę i znajduje się w odległości 8 minut spacerem od stacji kolejowej Fremantle.
** Targi rolne Kalamunda odbywają się w każdą niedzielę rano w Central Mall w Kalamunda, 30 minut od CBD. Parking jest bezpłatny i obfity, a na sprzedaż dostępny jest szeroki wybór lokalnych produktów i żywności. Otwarte od 8:00 do południa.
** Targi Manning Farmers Market są popularne wśród mieszkańców, którzy oferują świeże lokalne produkty, śniadania i kawę. Ma ponad 50 straganów i jest bardzo zajęty przed 10:00. Otwarte w sobotę 7:30-12:30. Regularnym transportem publicznym do dworca autobusowego Curtin University (następnie 15-minutowy spacer po terenie uniwersytetu).
** Perth City Farmers Market koncentruje się na świeżych produktach organicznych i biodynamicznych. Otwarte w sobotę od 8:00 do południa. 3 minuty spacerem od stacji kolejowej Claisbrook.
** [https://twilighthawkersmarket.com/ Twilight Hawkers Markets] ma ponad 50 straganów z jedzeniem w centrum miasta. Otwarte w piątkowy wieczór w godzinach 16:30–21:30 od października do kwietnia.

=== Plaże ===
[[Plik:AUS Perth, Cottesloe, Cottesloe Beach 025.jpg|thumb|right|Plaża Cottesloe]]
Perth szczyci się jednymi z najlepszych australijskich '''plaż''' wzdłuż wybrzeża, które są idealnymi miejscami do pływania w cieplejszych miesiącach. Krem z filtrem przeciwsłonecznym jest niezbędny, a wieczorem może przydać się środek odstraszający owady. Ponieważ plaże znajdują się na otwartym oceanie, zdecydowanie zaleca się, aby „pływać między flagami” wyłącznie na plażach patrolowanych. Plaża Cottesloe to jedna z najsłynniejszych plaż w Perth i ulubiona wśród mieszkańców i turystów, ze swoim zabytkowym pawilonem. Najłatwiej jest do niego także dojechać komunikacją miejską z pobliskiej stacji Cottesloe linii Fremantle, dzięki czemu można do niej najszybciej i najłatwiej dotrzeć z CBD. Plaża Scarborough jest również dość popularna i dostępna.

=== Muzyka na żywo ===
Perth jest dobrze znane ze swojej niezależnej sceny muzycznej w uznanych miejscach, takich jak Amplifier Bar, Rosemount, Fly By Night, The Rocket Room i Mojos. Każdego roku na początku lutego odbywał się '''Big Day Out Festival'''. Odwiedź [https://www.yourgigs.com.au/ YourGigs], aby zobaczyć nadchodzące koncerty, lub Perth Indie Bands, aby zobaczyć wybór dobrych zespołów z Perth.

* '''Rave i festiwale'''. Jeśli lubisz muzykę taneczną, wielu czołowych DJ-ów i artystów muzyki elektronicznej wybierze się do Perth w okresie od października do marca. Perth jest znane jako stolica Drum 'n' Bass na półkuli południowej. Zwykle przynajmniej raz w tygodniu występuje znany artysta (lub przynajmniej znany lokalny artysta).

==Praca==

== Nauka ==
W Perth znajduje się kilka uniwersytetów, z których '''[https://www.uwa.edu.au/ Uniwersytet Australii Zachodniej]''' jest częścią prestiżowej „Grupy Ośmiu”. Wszystkie te uniwersytety zapewniają studentom zagranicznym możliwość zapisania się na studia w ramach programów studiów lub w ramach umów o wymianie z uniwersytetami zagranicznymi. Inne uniwersytety zlokalizowane w obszarze metropolitalnym Perth to Curtin University, Murdoch University, Edith Cowan University i Notre Dame University.

== Zakupy ==
Największe skupisko butików znajduje się w centrum miasta, a przyległy '''Northbridge''' to miejsce dla niszowych sklepów niezależnych. W modniejszych przedmieściach, takich jak '''Mount Lawley''', '''Leederville''' i '''Subiaco''', znajduje się wiele niekonwencjonalnych sklepów z modą znanych projektantów.

Większość najlepszych luksusowych marek, takich jak Gucci, Chanel i Louis Vuitton, znajduje się na King Street w CBD lub w jej pobliżu.

Duże kompleksy handlowe zlokalizowane na zewnętrznych przedmieściach, takie jak w '''Morley (Galleria)''', '''Cannington (Westfield Carousel)''', '''Midland (Midland Gate)''', '''Joondalup''', '''Booragoon (Westfield Booragoon)''', '''Innaloo''' i '''Karrinyup''' mają zwykłe domy towarowe i sieciowe.

'''Fremantle Markets''' oferuje samotne przeżycie dzięki ponad 150 niezależnym stoiskom.

=== Godziny ===
Godziny otwarcia sklepów w obszarze metropolitalnym Perth dla średnich i dużych supermarketów/domów towarowych:

* Od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-21:00
* Sobota 9:00-17:00
* Niedziele i większość świąt państwowych w godzinach 11:00–17:00
Nawet w większych centrach handlowych wiele mniejszych sklepów jest otwartych dopiero do godziny 21:00 każdego wieczoru, z wyjątkiem czwartku, który jest tradycyjnym i wciąż najbardziej ruchliwym wieczorem na „nocne zakupy” w Perth. Wszystkie sklepy muszą być zamknięte w Wielki Piątek, Boże Narodzenie i Dzień ANZAC.

Małe supermarkety, takie jak IGA i inne małe sklepy mogą mieć bardziej elastyczne godziny zakupów (niektóre stacje benzynowe i małe sklepy osiedlowe są otwarte 24 godziny).

W podane ceny wliczony jest 10% podatek od towarów i usług. '''WaterTown''' (dawniej Harbour Town) to miejsce, w którym producenci mają swoje sklepy fabryczne; można tam znaleźć kilka dobrych ofert. Do centrum Perth można dojść pieszo lub złapać bezpłatny autobus Yellow CAT.

Po Świętach Bożego Narodzenia oraz w czerwcu i lipcu w wielu sklepach odbywają się duże wyprzedaże z dużymi rabatami. Prawie wszystkie sklepy są otwarte w drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia, ale niektóre nie. Wyprzedaże w drugi dzień świąt Bożego Narodzenia przyciągają ogromne tłumy, więc przygotuj się na długie kolejki. Domy towarowe takie jak Myer i David Jones mogą być bardzo zajęte w dni wyprzedaży, a parkingi w centrach handlowych zapełniają się niemal natychmiast po otwarciu drzwi. Niektórzy sprzedawcy detaliczni zaczęli oferować oferty z okazji Czarnego Piątku w listopadzie, ale jeszcze nie zostało to w pełni przyjęte.

== Gastronomia ==
Jedną z wad Perth jest to, że jego mieszkańcy nie lubią '''spożywać posiłków późno w nocy'''. Bardzo niewiele miejsc serwuje jedzenie po godzinie 22:00, nawet w piątkowe i sobotnie wieczory. Większość restauracji w Perth nie oferuje dań dla '''wegetarian i wegan''', a jeśli tak, to oferta jest mocno ograniczona. Jeśli szukasz miejsca, które oferuje wegetariańskie jedzenie, Fremantle jest świetne.

=== Restauracje ===
W '''Northbridge''' znajduje się szeroki wachlarz restauracji. Znajdziesz tu duży wybór restauracji południowoeuropejskich i azjatyckich. Northbridge jest bardzo zatłoczone w piątkowe i sobotnie wieczory, gdy Perth przechodzi w tryb imprezowy. Sąsiednie '''Mount Lawley i Highgate''' również mają kilka dobrych opcji. '''Victoria Park''' ma wiele restauracji wzdłuż Albany Hwy, która jest dość stabilną lokalizacją wśród mieszkańców i ma kilka wysokiej jakości restauracji, chociaż są one spokojniejsze i bardziej swobodne. Northbridge jest także domem dla Chinatown w Perth. Ponieważ większość etnicznych chińskich mieszkańców Perth to potomkowie malezyjskich chińskich imigrantów, większość chińskiej żywności opiera się na malezyjskiej kuchni chińskiej.

Fremantle to dobra opcja jedzenia. Słynie z '''pasa cappuccino''', przy którym znajdują się sąsiadujące ze sobą kawiarnie, popularne wśród tłumu yuppie. W weekendy lokalną tradycją jest odwiedzanie '''Fisherman's Wharf''' w ciepłe, słoneczne weekendowe wieczory na '''rybę z frytkami'''. Istnieje kilka opcji do wyboru blisko plaży. Po prostu podążaj za swoim nosem lub mewami. Dalsze zwiedzanie Fremantle, zwanego lokalnie „Freo”, może odkryć wiele modnych, alternatywnych restauracji, które zadowolą „ostrożnych” smakoszy. Jeśli zależy Ci na tym, co jesz (wegańskie, bez konserwantów, ze sprawiedliwego handlu, organiczne), spróbuj zwiedzić okolice rynków Freo lub popytaj w okolicy, często nie znajdują się one w „obszarach turystycznych”. '''Little Creatures''' to porządny browar, ale jest też pubem yuppie.

Jeśli szukasz porządnej kolacji z rybą z frytkami lub owocami morza, zazwyczaj jest ona znacznie droższa na wybrzeżu (tam, gdzie są turyści), a doskonałe owoce morza w lepszej cenie można znaleźć na środkowych i wschodnich przedmieściach.

'''Subiaco''' położone jest kilka kilometrów od centrum miasta. To modne, ale zabawne przedmieście, które oferuje świetne jedzenie i rozrywkę, chociaż może być dość drogie.

'''Claremont''' to przedmieście przy linii kolejowej Fremantle, gdzie znajdziesz również kilka dobrych restauracji (w tym autentyczną włoską), chociaż znowu mogą być dość drogie i ich wybór jest ograniczony.

W '''Swan Valley''', zwłaszcza wzdłuż West Swan Road, znajdują się różne winiarnie, producenci żywności i restauracje z pięknymi widokami na winnice. Szczególnie dobre są '''The Black Swan Cafe''', '''Duckstein Brewery''', '''Elmar's''' i '''The Mallard Duck Cafe'''.

'''Kalamunda''' i inne przedmieścia wschodnich wzgórz oferują ukryte klejnoty kawiarni, małych sklepów i producentów żywności w pięknej okolicy ze wspaniałymi widokami na miasto. Już w XIX i na początku XX wieku mieszkańcy Perth jeździli na pikniki i organizowali festiwale na tych obszarach; jednakże gdy praktyka ta zanikła wraz z modą prowadzącą w stronę wybrzeża, jest to doskonałe miejsce do odwiedzenia z dala od obszarów turystycznych na relaksującą lub spokojną wycieczkę do buszu z pięknymi widokami i przyzwoitym jedzeniem niedaleko miasta. Ludzie często organizują wycieczki kulinarne typu „zrób to sam” do lokalnych sadów, winnic, serowarów, piekarni i innych chałupniczych zakładów, dzieł sztuki i kawiarni, ponieważ nie jest to zbyt zorganizowane. Zwykle najlepiej jest odwiedzić to miejsce wiosną lub wkrótce po deszczach, kiedy las jest w najlepszej kondycji.

W '''Guildford''' znajduje się wiele sklepów z antykami (chociaż jak wszystkie australijskie targi z antykami, odwiedzane jest przez setki turystów i mieszkańców, więc prawdziwe okazje mogą być rzadkie), ale można dostać przyzwoitą poranną herbatę i lunch w kawiarni w pięknej starej architekturze. W tej okolicy znajdują się jedne z najstarszych domów mieszkalnych w Perth oraz okazałe muzea i kawiarnie. W starym teatrze mieści się obecnie duży azjatycki sklep z tekstyliami i dziełami sztuki, który warto odwiedzić, a kilka drzwi dalej znajduje się dziwaczne muzeum wypychanych zwierząt. Alfreds Kitchen to mały, ale legendarny bar z burgerami dla mieszkańców, którzy gromadzą się w dużych tłumach i otwierają się w nocy.

'''Delikatesy''' można znaleźć rozsiane po całych przedmieściach. Te małe sklepy, czasami mieszczące się w przebudowanych domach, sprzedają podstawowe artykuły gospodarstwa domowego, czasopisma i świeżą żywność gotowaną na zamówienie. Menu skupia się głównie na rybach z frytkami. Porcje są tanie, ale mogą być większe niż oczekiwano. Czasy gotowania często różnią się od godzin otwarcia sklepu, dlatego należy sprawdzić je wcześniej.

=== Lokalne specjały ===
Duży przemysł '''homarowy Western Rock''' (znany lokalnie pod dawną nazwą ''raki''). Większość raków jest eksportowana do Azji za ogromne sumy pieniędzy. Jednak ceny raków w Perth mogą być stosunkowo tanie, szczególnie latem w dobrym sezonie. Szansa, aby spróbować bez rozbijania banku.

'''Mule Chilli'''' to popularna lokalna specjalność, składająca się z małży gotowanych w pomidorach i sosie chili, dostępnych w różnych restauracjach.

'''Trufle''' są uprawiane w okolicach Mundaring i Manjimup i są gospodarzami indywidualnych festiwali trufli o różnych porach roku.

==== Regiony winiarskie ====
Region winiarski najbliższy Perth to '''Swan Valley''', w której znajduje się wiele winiarni, gorzelni i browarów. Oprócz piwnic, w których można skosztować win, wiele winnic posiada także restauracje lub kawiarnie, w których można zjeść posiłek. Drugim najbardziej rozpoznawalnym regionem jest region rzeki Margaret (około trzech godzin jazdy samochodem), który jest niezwykle popularny ze względu na degustacje wina, pyszną czekoladę oraz świeżą, lokalną żywność i produkty. Mniej znane regiony obejmują region Porongurup, który jest znany na całym świecie ze swoich rieslingów, region Mount Barker produkuje również doskonałe rieslingi i shiraz.

== Życie nocne ==
=== Kawa ===
W Perth znajduje się mnóstwo sklepów '''Gloria Jeans''', '''Miss Mauds''' i '''Dome''', głównie w centrum miasta i na przedmieściach. Przy modnych ulicach przedmieść wokół centrum miasta znajdują się skupiska niezależnych kawiarni w stylu europejskim. Najbardziej znanym miejscem na porządne espresso jest Cafe Strip w Fremantle, a zaraz za nim plasują się dzielnice Subiaco, Leederville i South Perth. Chociaż kultura Perth charakteryzuje się wysoką jakością smaku kawy i wymaga bardzo wysokich standardów produktu, Perth ma wątpliwy zaszczyt posiadania jednych z najdroższych średnich cen kawy w kraju. Kawa normalnej wielkości często kosztuje blisko 4 dolary.

=== Puby i bary ===
W Perth znajdują się bary rozsiane po całym mieście, ale większość barów znajduje się w obszarach CBD, Northbridge, Subiaco, Leederville, Victoria Park, Mount Lawley i Fremantle. Bary zwykle są zajęte po godzinie 17:00 tłumem po pracy, ale większość mieszkańców wybiera się do barów w piątkowe i sobotnie wieczory. Szczególnie bary CBD są bardzo zajęte w piątkowe wieczory, a wiele popularnych barów tworzy długie kolejki do wejścia. Większość barów jest otwarta od około 11:00 i zamykana o północy (22:00 w niedziele), kilka barów ma specjalne wydłużone godziny handlu alkoholem do 1:00, 2:00 lub 3:00. Wzrosła liczba małych barów i bistro w niszowych obszarach CBD. Jednak pomimo dobrej jakości, są one zazwyczaj drogie, więc rozejrzyj się za wieczorem w dobrej cenie.

=== Kluby ===
Perth ma małą, ale silną scenę muzyki tanecznej, która kręci się głównie wokół drum &amp; bass. Wieczory klubowe i międzynarodowe koncerty odbywają się w różnych miejscach w centrum miasta, Northbridge i na przedmieściach (sprawdź lokalne magazyny prasowe, takie jak Xpress, aby uzyskać przewodniki po koncertach i dalsze informacje), aby uzyskać obszerny przewodnik po koncertach).

Prawie wszystkie kluby w Australii Zachodniej mają bardzo rygorystyczne zasady dotyczące dokumentów tożsamości i jest bardzo mało prawdopodobne, że zostaniesz przyjęty, jeśli nie masz paszportu lub dokumentu tożsamości wydanego w Australii przez agencję rządową (australijskiego prawa jazdy lub dokumentu potwierdzającego wiek) ze sobą, nawet jeśli zdecydowanie przekraczasz wiek prawny. Ponadto większość barów/klubów z muzyką taneczną jest zamykana o 2 w nocy w piątkowe i sobotnie wieczory i podlega egzekwowanym przez policję blokadom i lokacjom (tak jak ma to miejsce w [[Brisbane]]), więc po 3 nad ranem utkniesz w jednym miejscu i utkniesz, jeśli będzie brakować Ci pieniędzy na taksówkę.

=== Alternatywy ===
* '''Przejedź przez sklepy monopolowe'''. Zazwyczaj są one otwarte do późna. Za uprzejme uważa się zaparkowanie samochodu na zewnątrz i przejście przez niego, jeśli masz zamiar przeglądać i nie spieszyć się. Wielu Australijczyków lubi pić w zaciszu własnego domu lub na podwórku tak samo, jak lubi pić w swoim ulubionym pubie. 
* We Fremantle i Subiaco znajduje się wiele pubów i klubów.

==Festiwale, imprezy==

== Nocleg ==
=== Hotele i motele ===
Większość hoteli w Perth skupia się w centrum miasta, na sąsiednich przedmieściach East Perth (pomiędzy centrum miasta a rzeką Swan) oraz na nadmorskich przedmieściach Fremantle. Nieco dalej nadmorskie miasteczko Mandurah, do którego można łatwo dojechać podmiejską koleją w Perth, jest popularnym miejscem wypoczynku mieszkańców Perth na weekend i oferuje kilka hoteli i kurortów nadmorskich, które zadowolą tę tłumy.

=== Hostele i backpackerzy ===
Perth jest bardzo popularne wśród turystów z plecakiem, a w mieście znajduje się wiele hosteli dla turystów, szczególnie w okolicy Northbridge. Kilka hosteli w Perth jest w fatalnym stanie, więc koniecznie obejrzyj swój pokój lub sprawdź oceny w Internecie.

=== Parki dla przyczep kempingowych ===
Parkingi dla przyczep kempingowych to opłacalny i często niedrogi sposób na rodzinny pobyt w Perth. Parkingi dla przyczep kempingowych znajdują się zwykle w pewnej odległości od miasta, ale niektóre mają przystanki autobusowe tuż przy drzwiach wejściowych. Parkingi dla przyczep kempingowych są na ogół czyste i oferują różnorodne rodzaje zakwaterowania.

==Kontakt==

== Bezpieczeństwo ==
[[Plik:CHOGM 2011 protest gnangarra-10.jpg|thumb|right|Policjanci z Australii Zachodniej na patrolu]]
=== Pogoda ===
Głównymi zagrożeniami, na jakie narażony jest zagraniczny turysta odwiedzający Perth, są oparzenia słoneczne i odwodnienie. Upewnij się, że chronisz się kremem przeciwsłonecznym SPF 30+ i nakryciem głowy, a najlepiej koszulą. W cieplejszych miesiącach uważaj na odwodnienie podczas upałów i miej przy sobie butelkę wody. W letnie wieczory, jeśli przebywasz na świeżym powietrzu, przyda się środek odstraszający owady, taki jak „Aeroguard”.

=== Bezpieczeństwo ===
Policja jest na ogół przyjazna i dostępna. Aby skontaktować się z policją, pogotowiem ratunkowym lub strażą pożarną, należy zadzwonić pod numer „000” w nagłych przypadkach. „☏ 131 444 (krajowy)” to zalecany numer umożliwiający całodobową pomoc policji i zapytania ogólne.

=== Przestępczość ===
Perth jest ogólnie bezpiecznym miastem, ze wskaźnikami przestępczości niższymi niż w [[Sydney]] i [[Melbourne]]. Jednak nadal są pewne obszary, których najlepiej unikać późną nocą, takie jak Armadale i Midland, w których występuje wyższy wskaźnik przestępczości ze względu na większą depresję ekonomiczną. Linia pociągów Transperth Armadale znana jest ze szczególnie wysokiego wskaźnika przestępczości, dlatego należy unikać podróżowania nią późno w nocy. W przeciwnym razie większość brutalnych przestępstw w Perth ma podłoże w alkoholu, dlatego należy zachować szczególną ostrożność w barach i klubach nocnych i unikać kłopotów.

=== Transport ===
Pociągi są generalnie bezpieczne, jeśli strażnicy podróżują w parach i patrolują większość rozkładowych pociągów po godzinach szczytu. Wszystkie stacje kolejowe posiadają czas do następnego pociągu oraz przycisk alarmowy, za pomocą którego można wezwać strażników tranzytowych, jeśli zajdzie taka potrzeba. Wszystkie stacje są wyposażone w kamery monitorowane na żywo, które można aktywować poprzez proste naciśnięcie przycisku awaryjnego. W pociągu w każdym wagonie znajdują się przyciski „porozmawiaj z maszynistą”, ale w niektórych starszych pociągach nie są one umieszczone na wszystkich drzwiach. Możesz także zadzwonić bezpośrednio do Transperth Security pod numer ☏ +61 8 9220 9999. Linie Midland i Armadale charakteryzują się wyższym wskaźnikiem przestępczości niż inne linie, dlatego na tych liniach należy zawsze zachować szczególną ostrożność, szczególnie w nocy.

Sieć autobusowa jest ogólnie bezpieczna, ale po godzinach może być nieco bardziej niebezpieczna niż sieć kolejowa. Na niektórych liniach autobusowych liczba patroli bezpieczeństwa jest ograniczona, a na niektórych liniach częściej obserwuje się zachowania antyspołeczne.

Jeśli musisz jechać autobusem w nocy, usiądź jak najbliżej kierowcy, a jeśli pojawi się problem, powiedz mu o tym. Często zdarzenia w autobusach trwają znacznie dłużej, niż powinny, ponieważ nikt nie prosi kierowcy autobusu o pomoc.

Zachowaj ostrożność podczas przechodzenia przez jezdnię na przejściach dla pieszych, idąc chodnikiem przy wjeździe/wyjeździe z parkingów lub przechodząc przez ulicę na skrzyżowaniu w kształcie litery T.

Chociaż piesi mają legalne pierwszeństwo przejazdu, niektórzy kierowcy ignorują tę zasadę. Na przejściach dla pieszych samochody powinny zwolnić, choć zalecana jest ostrożność. Jeśli nie zauważysz, że samochód zwalnia, nie zaczynaj przechodzić. Zwykle najlepiej jest podążać za przykładem miejscowych i poruszać się w grupie.

Podobnie, jeśli prowadzisz samochód, często możesz spotkać ludzi przechodzących przez ulicę na światłach, którzy nie tolerują czekania, aż światła będą dla nich korzystne, i którzy przejdą przez ulicę, gdy wydaje się to najbardziej nieodpowiednim momentem. Uważaj na pieszych, którzy idą przed tobą, gdy masz zielone światło.

=== Prowadzenie samochodu ===
Jazda po Perth może być prosta, ponieważ autostrady łączą się w różnych węzłach, co ułatwia nawigację. Należy jednak unikać podróżowania w godzinach szczytu biznesowego (7-9:00 i 16:00-18:00), szczególnie w letnie i upalne dni. Wiele głównych dróg w Perth nie zostało zaprojektowanych z myślą o natężeniu ruchu, z jakim boryka się obecnie w związku z dużym wzrostem liczby ludności. Kierowcy z Perth są coraz bardziej znani z tego, że w tych okresach nie zwracają uwagi na innych kierowców, co również powoduje zwiększone opóźnienia spowodowane wypadkami.

Podczas jazdy po Australii Zachodniej należy przestrzegać kilku zasad. Jeśli zatrzymasz się na przejeździe kolejowym, nie kontynuuj jazdy, dopóki migające światła nie zgasną, nawet jeśli brama wysięgnika zostanie całkowicie podniesiona, ponieważ zostaną nałożone mandaty. Istnieje mniejsza tolerancja wobec nadmiernej prędkości, więc nawet niewielkie przekroczenie dopuszczalnej prędkości może skutkować naruszeniem przepisów i/lub karą. Nie jest to obowiązkowe ani zawsze przestrzegane, jednak grzecznie jest zachować odstęp na nieoznakowanym skrzyżowaniu, gdy stoisz w korku, aby umożliwić dostęp skręcającym pojazdom. Jeśli zauważyłeś, że pas obok Ciebie pozostawia lukę w tych miejscach, grzecznie zrób to samo. Zawsze warto zachować szczególną ostrożność podczas łączenia pasów ruchu, zwłaszcza w godzinach szczytu (zgodnie z powyższym akapitem). Autobusy mają pierwszeństwo wchodząc do ruchu i czasami często wycofują się bez ostrzeżenia.

Australijczycy mogą wyprzedzać na wewnętrznym pasie.

== Informacje turystyczne ==
Wszystkie ambasady znajdują się w stolicy [[Canberra|Canberrze]], 6 godzin lotu z Perth.

==== Konsulaty ====
* [[Plik:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|20px]] '''Chiny''', 45 Brown St, East Perth, ☏ +61 8 92220333, faks: +61 8 92216144, chinaconsul_per_au@mfa.gov.cn. 
* [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Grecja''', poziom 9, 16 St.George's Terrace, ☏ +61 8 9325-6608, faks: +61 8 9325-2940, grcon.per@mfa.gr. 
* [[Plik:Flag of Indonesia.svg|20px]] '''Indonezja''', 134 Adelaide Terrace, East Perth, ☏ +61 8 9221 5858, perth.kjri@kemlu.go.id. 
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone''', 16 St. Georges Terrace, ☏ +61 8 9202-1224, faks: +61 8 9231-9444. 
* [[Plik:Flag of India.svg|20px]] '''Indie''', 12 St Georges Terrace, ☏ +61 8 9221 4205. 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Wielka Brytania''', 251 Adelaide Terrace, ☏ +61 8 9224-4700.
* [[Plik:Flag of New Zealand.svg|20px]] '''Nowa Zelandia''', 1 Sleat Road, Applecross, ☏ +61 8 9364-1700, info@nzconsulateperth.com. 
* [[Plik:Flag of Vietnam.svg|20px]] '''Wietnam''', poziom 8, nr 16 St Georges Terrace, ☏ +61 8 9221-1158, vnconsulate.perth@gmail.com.
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''Polska''' (''honorowy''), 180 Newcastle Street, Perth WA 6000, PO Box 1942, Subiaco WA 6904, +61 8 9483 0025, enquiries@polishconsulatewa.com, paul.bitdorf@polishconsulatewa.com

== Gdzie dalej ==
Kierując się na wschód od Perth:

* '''[[Toodyay]]''' to historyczne miasteczko nad rzeką Avon, w którym regularnie odbywają się festiwale. Jest to ulubione miejsce jednodniowych wycieczek i nocnych wypadów z Perth, a niegdyś także dom Bushrangera Moondyne’a Joe.
* '''[[Hyden]]''' to miasto położone najbliżej Wave Rock, granitowej formacji skalnej, która wygląda jak wielka załamująca się fala.
Kierując się na południe, '''[[Margaret River]]''' (trzy godziny drogi od Perth) ma jedne z najlepszych win na świecie. Dobre jedzenie i dziewicze plaże sprawiają, że region południowo-zachodni jest ulubionym celem podróży. To idealny weekendowy wypad.

Kierując się na północ, jedź autostradą Coastal Highway 60 do '''pustyni Pinnacles''' w '''[[Park Narodowy Nambung|Parku Narodowym Nambung]]'''. Inne interesujące miejsca to Zatoka Jurien, Cervantes z dziwnymi stromatalitami i (słabo oznakowany tuż za Cervantesem) Park Narodowy Lesueur z dzikimi kwiatami.

Cervantes to mniej więcej północna granica jednodniowej wycieczki z Perth. Odtąd będzie to już podróż samochodem, a przed tobą kawał Australii. Miejsca w promieniu około jednego dnia jazdy to '''[[Dongara]]''', '''[[Geraldton]]''', '''[[Park Narodowy Kalbarri]]''', '''[[Shark Bay]]''' i Monkey Mia, '''[[Carnarvon]]''' oraz '''[[Exmouth]]''' &amp; '''[[Coral Bay]]''' dla Ningaloo Reef. A droga wciąż biegnie dalej przez ten rozległy czerwony kontynent.

{{Jest w|Australia_Zachodnia}}
{{użyteczny}}
{{geo|-31.952222|115.858889|zoom=11}}
[[Kategoria:Australia]]</text>
      <sha1>kuuel3mn3jtxfgn2os93i3clbtht7sp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tarnów</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2527</id>
    <revision>
      <id>157741</id>
      <parentid>157428</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DentArt</username>
        <id>6911</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Rowery */ akt.</comment>
      <origin>157741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49415" sha1="bim5camc5tcocxvfbwul4nnt5e97o5a" xml:space="preserve">{{Top-banner|Tarnow_City_Hall_Tower_view.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tarnów
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage of views of Tarnow.png
 |opis             = 
 |herb             = POL Tarnów COA.svg
 |mapa             = POL Tarnów map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo małopolskie]]
 |powierzchnia     = 72,38
 |wysokość         = 
 |prefiks          = (+48) 14
 |kod pocztowy     = od 33-100&lt;br&gt;do 33-110
 |www              = www.tarnow.pl
}}
'''Tarnów''' – miasto w południowej [[Polska|Polsce]] w [[Województwo małopolskie|województwie małopolskim]], leżące nad rzeką Białą, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 roku stał się ważnym ośrodkiem w regionie.
{{W Wikipedii|Tarnów}}

== Charakterystyka ==
Tarnów leży przy ujściu Białej do Dunajca, na styku dwóch krain geograficznych: Pogórza Ciężkowicko-Rożnowskiego i Kotliny Sandomierskiej. Liczy ok. 100 tysięcy mieszkańców, jest drugim pod względem liczby ludności miastem w województwie małopolskim. Uchodzi za jedno z najcieplejszych miast w Polsce, bywa nazywany polskim biegunem ciepła.

=== Historia ===
[[Plik:Fragment przedmurza z basteją w Tarnowie.jpg|mały|[[w:Basteja_w_Tarnowie|Basteja w Tarnowie]]]]
{{W Wikipedii|Historia Tarnowa}}
Tarnów został lokowany na prawie magdeburskim na mocy dokumentu kancelarii królewskiej Władysława Łokietka z 7 marca 1330. Inicjatorem utworzenia miasta i zarazem pierwszym właścicielem był [[w:Spycimir_Leliwita|Spycimir Leliwita]] herbu Leliwa, wojewoda krakowski. W latach 1328–1331 na wzgórzu w sąsiedztwie miasta wybudował zamek, siedzibę rodu Tarnowskich. Tarnów był miastem prywatnym, jego właścicielami byli przedstawiciele m. in. rodów Tarnowskich, Ostrogskich, a na samym końcu Sanguszków. Podstawą rozwoju Tarnowa było korzystne położenie na skrzyżowaniu szlaku handlowego biegnącego z zachodu na wschód ze szlakiem prowadzącym z południa na północ. Rozkwit miasta miał miejsce w XVI wieku, zwłaszcza za czasów [[w:Jan_Amor_Tarnowski|Jana Tarnowskiego]], hetmana wielkiego koronnego. W tym okresie m.in. przebudowano zamek, rozbudowano [[w:Mury_miejskie_w_Tarnowie|fortyfikacje miejskie]], przebudowano ratusz na tarnowskim rynku, a w [[w:Bazylika_katedralna_Narodzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tarnowie|kolegiacie tarnowskiej]] wzniesiono monumentalne pomniki nagrobne. W 1585 Tarnów uzyskał prawo składu, co znacznie ułatwiło rozwój gospodarczy miasta.

W 1603 r. [[w:Konstanty_Wasyl_Ostrogski|Konstanty Ostrowski]] dokonał podziału majątku, w tym miasta, miedzy dwóch synów. W wyniku dziedziczenia w połowie XVII wieku północną stroną miasta zarządzali już Zasławscy, a południową Zamoyscy. Brak zainteresowania dobrem miasta ze strony oligarchów, nie związanych bezpośrednio z Tarnowem, szybko doprowadził do kryzysu, który trwał przez ponad dwa stulecia. Potop szwedzki, a następnie III wojna północna, liczne pożary, epidemie oraz kryzys w całym państwie doprowadziły miasto do ruiny. Dopiero w drugiej połowie XVIII wieku, kiedy Sanguszkowie przejęli prawa do całego miasta, Tarnów zaczął podnosić się z kryzysu.

Po I rozbiorze Polski Tarnów znalazł się w granicach Królestwa Galicji i Lodomerii. Miasto liczyło wtedy około 1500 mieszkańców w obrębie murów miejskich. W 1782 Tarnów stał się siedzibą cyrkułu, w 1786 siedzibą biskupstwa. W 1787 nastąpiła fundamentalna zmiana w ustroju i sposobie funkcjonowania miasta. Cesarz odebrał księciu Hieronimowi Sanguszce władzę sądową i administracyjną nad miastem. Utworzone w tym czasie instytucje państwowe i kościelne podniosły znaczenie miasta i przesądziły o jego późniejszym rozwoju. W XIX wieku Tarnów przeżywał okres szybkiego rozwoju dzięki budowie linii kolejowej. W tym czasie powstały pierwsze zakłady przemysłowe m.in. browar Sanguszków, [[w:Młyn_Szancera|młyn Szancera]]. W 1870 Tarnów był już trzecim pod względem ludności, po Lwowie i Krakowie, miastem w Galicji. Żyło w nim ponad 20 tys. ludzi. Z biegiem lat rosła w siłę mniejszość żydowska. W czasie I wojny światowej 10 listopada 1914 oddziały carskiej armii rosyjskiej zdobyły miasto i pozostały w nim do 6 maja 1915.
[[Plik:Zespół zabudowy Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie - 1.jpg|mały|[[w:Scholasteria_w_Tarnowie|Scholasteria]], [[w:Akademiola_w_Tarnowie|Akademiola]] i [[w:Dom_Mikołajowski_w_Tarnowie|Dom Mikołajowski]]]]
30 października 1918 o godz. 18, z inicjatywy burmistrza [[w:Tadeusz_Tertil|Tadeusza Tertila]], ogłoszono uchwałę Rady Miasta o współpracy z rządem polskim. W nocy doszło do bezkrwawego przewrotu wojskowego. Dzięki tym działaniom Tarnów uchodzi za pierwsze niepodległe miasto odradzającej się po zaborach Polski. W II Rzeczypospolitej miasto dalej się rozwijało, demograficznie, przemysłowo jak i kulturalnie. Do znacznego rozwoju przemysłowego przyczyniła się jedna z największych inwestycji II Rzeczypospolitej – Państwowa Fabryka Związków Azotowych w [[w:Mościce|Mościcach]], uroczyście otwarta w 1930 . Zamach bombowy na dworcu kolejowym w Tarnowie, dokonany przez niemieckiego dywersanta dokonany 28 sierpnia 1939, był zapowiedzią II wojny światowej. W wyniku wybuchu zginęło 20 osób.

7 września 1939 niemieckie oddziały wkroczyły do Tarnowa. Podczas okupacji niemieckiej Tarnów został włączony do terytorium Generalnego Gubernatorstwa. Działania represyjne wobec ludności, zwłaszcza narodowości żydowskiej rozpoczęły się niedługo potem. 14 czerwca 1940 z Tarnowa wyruszył [[w:Pierwszy_masowy_transport_do_Auschwitz|pierwszy masowy transport do obozu zagłady KL Auschwitz]]. Podczas [[w:Zagłada_Żydów|Zagłady Żydów]] okupanci zamknęli w [[w:Getto_tarnowskie|tarnowskim getcie]] około 40 tys.  Żydów, większość z nich później zostało zamordowanych w obozach zagłady, pobliskich lasach i tarnowskich placach i ulicach oraz cmentarzu żydowskim. Okupacja niemiecka zakończyła się 18 stycznia 1945.

Po zakończeniu wojny Tarnów zamieszkiwało ok. 30 tys. osób, czyli ok. 25 tys. mniej niż przed rozpoczęciem wojny. W 1951 do miasta przyłączono m.in. Chyszów, Klikową, Mościce, Gumniska, Rzędzin, a w 1958 Krzyż, a rok później część Koszyc Wielkich i Zbylitowskiej Góry. Powierzchnia Tarnowa powiększyła się z 17,6  do 72 km². W roku 1975, w wyniku reformy administracyjnej kraju, Tarnów został siedzibą województwa. W 1989 liczba ludności przekroczyła 120 tysięcy. Miasto stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym, gospodarczym i kulturalnym regionu. 1 stycznia 1999 zlikwidowano woj. tarnowskie, od tego czasu Tarnów ma statut miasta na prawach powiatu… i do dzisiaj nie może otrząsnąć się z marazmu.

== Warto zobaczyć ==
=== Starówka ===
[[Plik:Dom Tarnów, Rynek 19.JPG|mały|Renesansowe kamieniczki w północnej pierzei Rynku]]
'''Tarnowska starówka''' – zwana „perłą polskiego renesansu”, jest jednym z najpiękniejszych przykładów renesansowego układu architektonicznego polskich miast.

{{Znacznik|Rynek |50.0124|20.9879|typ=zabytek|treść=[[w:Rynek_w_Tarnowie|'''Rynek''']]}} – plac wytyczony w chwili lokacji miasta w 1330 roku otaczają kamienice, wzniesione w większości w XVI – XVIII w. Do najcenniejszych należą, znajdujące się w północnej pierzei, dwa renesansowe budynki z podcieniami, oznaczone numerami 20 i 21. Obecnie mieści się w nich siedziba [https://muzeum.tarnow.pl/index.php/pl/node/3 '''Muzeum Historii Tarnowa i Regionu''']. We wschodniej pierzei siedzibę ma [https://pasazodkryc.pl/ '''Pasaż Odkryć'''], centrum nauki i techniki oraz '''[https://tck.pl/wydarzenia Tarnowskie Centrum Kultury.]''' 

[https://tarnow.webcamera.pl/ ''Kamera na tarnowski rynek'']
[[Plik:Tarnow ratusz kolb31149.JPG|mały|Ratusz na [[w:Rynek_w_Tarnowie|tarnowskim Rynku]]]]
{{Znacznik|Ratusz |50.0125|20.988333|typ=zabytek|treść='''[[w:Ratusz_w_Tarnowie|Ratusz]]'''}} – pierwotnie gotycki, wybudowany w połowie XIV w. w centrum rynku. Budowlę wielokrotnie przebudowywano, nadając jej cechy stylu renesansowego. Bryłę budynku wieńczy ceglana, nietynkowana attyka z dwudziestoma ośmioma blendami. Grzebień attyki zdobią kamienne woluty, sterczyny i 14 maszkaronów. Obecnie to oddział [https://muzeum.tarnow.pl/index.php/pl/node/4 '''Muzeum Ziemi Tarnowskiej'''] z galerią sztuki dawnej.

[[Plik:Tarnów - Bazylika katedralna 01.jpg|thumb|[[w:Bazylika_katedralna_Narodzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tarnowie|Bazylika katedralna pod wezwaniem  Narodzenia Najświętszej Maryi Panny]]]]
{{Znacznik|Bazylika katedralna |50.013056 |20.987222|typ=zabytek|treść='''[[w:Bazylika_katedralna_Narodzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tarnowie|Bazylika Katedralna]]''' – najbardziej reprezentatywny zabytek Tarnowa, powstała w XIV w. w duchu gotyku. Dzisiejszy wygląd neogotycki, otrzymała po gruntownej renowacji i częściowej przebudowie w latach 1889–1900. Świątynia słynie z monumentalnych renesansowych nagrobków przedstawicieli rodu Tarnowskich oraz manierystycznego Ostrogskich, które uchodzą za jedne z najwybitniejszych polskich dzieł sztuki takich mistrzów jak: Bartłomiej Berecci, Jan Maria Padovano i Jan Pfister. Pomnik nagrobny Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej jest uważany za najpiękniejszą rzeźbę doby renesansu przedstawiającą kobietę w całej Europie. W 2006 roku w katedrze zostało ustanowione Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej.}}

{{Znacznik|Dom Mikołajowskich|50.01312|20.98664|typ=zabytek|treść='''[[w:Dom Mikołajowski w Tarnowie|Dom Mikołajowskich]]'''}} – znajdująca się w zaułku za katedrą jedna z najpiękniejszych i najstarszych kamieniczek w Tarnowie, wzniesiona w 1524 roku. Mające tutaj swoją siedzibę [http://muzeum.diecezja.tarnow.pl/ '''Muzeum Diecezjalne'''], posiada w swoich zbiorach wyjątkowy eksponat – oryginał ołtarza pochodzący z wpisanego na listę UNESCO kościółka w Lipnicy Murowanej.

[[Plik:Bima Starej Synagogi Tarnów 03.jpg|mały|Bima [[w:Stara_Synagoga_w_Tarnowie|Starej Synagogi]]]]
{{Znacznik|Bima Synagogi Starej|50.013333|20.989722|typ=zabytek|treść='''Bima'''}} – jedyny zachowany fragment zniszczonej przez Niemców najstarszej, XVII-wiecznej, [[w:Stara_Synagoga_w_Tarnowie|'''tarnowskiej synagogi''']]. Bima to podwyższenie, z którego odczytywana jest Tora. Od 1996 roku, w ramach obchodów Dni Pamięci Żydów Galicyjskich, odbywają się tu koncerty i występy artystyczne, organizowane przez Komitet Opieki Nad Zabytkami Kultury Żydowskiej.

{{Znacznik|Dom Florencki |50.013096|20.990290|typ=zabytek|treść='''[[w:Dom Florencki w Tarnowie|Dom Florencki]]'''}} przy ul. Żydowskiej – kolejny przykład budownictwa renesansowego. Budynek z II poł. XVI w. z elewacją frontową podwieszoną na poziomie piętra na charakterystycznych kamiennych kroksztynach. Obecnie to siedziba [http://tarnow.pttk.pl/index.html tarnowskiego oddziału PTTK].

=== Architektura drewniana ===
[[Plik:Kościół Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej w Tarnowie - 2.jpg|mały|Wnętrze drewnianego [[w:Kościół_Najświętszej_Marii_Panny_Wniebowziętej_w_Tarnowie|kościoła na Burku]]]]
{{Znacznik|Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej|50.008889|20.988333|typ=zabytek|treść= '''[[w:Kościół_Najświętszej_Marii_Panny_Wniebowziętej_w_Tarnowie|Kościół Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej ]]'''}} – sanktuarium znajdujące się na Burku, w pobliżu zabytkowego '''[[w:Stary_Cmentarz_w_Tarnowie|Starego Cmentarza]].''' Kościół został poświęcony w 1440 roku. Ołtarz główny pochodzi z epoki rokoka z II poł. XVIII w., ma charakter architektoniczny z rzeźbami św. Jana Chrzciciela i nieznanego z nazwiska biskupa. W ołtarzu znajduje się słynący łaskami obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVI w. malowany na desce, przemalowany w barokowej manierze, zapewne w XVIII w., pokryty częściowo sukienkami haftowanymi oraz koronami i blachami z XVIII i XIX w.

{{Znacznik|Kościół Trójcy Przenajświętszej|50.004444|20.988889|typ=zabytek|treść='''[[w:Kościół_św._Trójcy_w_Tarnowie|Kościół pw. Trójcy Przenajświętszej]]'''}} – zbudowany w latach 1595–1597 . Ołtarz główny pochodzi z I poł. XVII w. i ma charakter wczesnobarokowy z bogatą dekoracją snycerską, z obrazem Św. Trójcy w otoczeniu aniołów w centrum architektonicznej konstrukcji. Renesansowy obraz Św. Trójcy namalowany w typie „Tronu Łaski”, pochodzi z I poł. XVII w. Oba kościoły znajdują się na '''[[w:Szlak_Architektury_Drewnianej_(województwo_małopolskie)|Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej]]''' (trasa Tarnów i okolice). 

=== Park Strzelecki ===
[[Plik:Mauzoleum Bema w Tarnowie (po odrestaurowaniu).jpg|mały|[[w:Mauzoleum_generała_Józefa_Bema|Mauzoleum gen. Józefa Bema]]]]
{{Znacznik|Park Strzelecki|50.019156|20.985281|typ=natura|treść='''[[w:Park_Strzelecki_w_Tarnowie|Park Strzelecki]]'''}} – dawny Ogród Strzelecki Bractwa Kurkowego, założony w 1866 roku. Na środku stawu w parku, wznosi się {{Znacznik|Mauzoleum gen. Józefa Bema|50.020790 |20.986387|typ=zabytek|treść='''[[w:Mauzoleum_generała_Józefa_Bema|Mauzoleum gen. Józefa Bema]]'''}}, bohatera walk o niepodległość narodu polskiego i węgierskiego, podczas powstania listopadowego i Wiosny Ludów  w latach 1848–1849. [[w:Józef_Bem|Józef Bem]] urodził się w Tarnowie w 1794 roku, a zmarł w Aleppo (obecnie w Syrii) w 1850 roku i tam pierwotnie spoczął na muzułmańskim cmentarzu. Jego zwłoki przeniesiono do Tarnowa w roku 1929. Mauzoleum jest sarkofagiem, spoczywającym na 6. kolumnach o korynckich kapitelach. Na ścianach sarkofagu znajdują się napisy w języku polskim, węgierskim i arabskim. W znajdującym się w parku neogotyckim pałacyku Strzeleckim mieści się miejska {{Znacznik|Miejska Galeria BWA|50.018178|20.984026 |typ=zabytek|treść='''[http://www.bwa.tarnow.pl/ galeria BWA]'''}}.

=== Zabytkowe cmentarze ===
[[Plik:Na cmentarzu żydowskim.JPG|mały|Macewy na [[w:Cmentarz_żydowski_w_Tarnowie|cmentarzu żydowskim]]]]
{{Znacznik|Cmentarz Żydowski | 50.018683|20.994847 |typ=zabytek|treść='''[[w:Cmentarz_żydowski_w_Tarnowie|Cmentarz żydowski]]'''}} – jeden z najstarszych i najciekawszych cmentarzy w południowej Polsce, został założony w XVI wieku. Znajduje się na nim ponad cztery tysiące nagrobków. Klucze do cmentarnej bramy można wypożyczyć, za kaucja zwrotną, w Tarnowskim Centrum Informacji (Rynek 7) lub w siedzibie tarnowskiego muzeum.

{{Znacznik|Stary Cmentarz |50.008611|20.988611|typ=zabytek|treść='''[[w:Stary_Cmentarz_w_Tarnowie|Stary Cmentarz]]'''}} – Cmentarz otwarty w końcu XVIII wieku. Na nekropolii zachowały się nagrobki w stylu barokowym, klasycystycznym i neogotyckim. Najstarszy nagrobek należy do Anny Karoliny z Lubomirskich, żony księcia Karola Radziwiłła &quot;Panie Kochanku&quot;. Na cmentarzu znajdują się m.in. neoromańska kaplica książąt Sanguszków (ostatnich właścicieli Tarnowa), barokowo klasycystyczna kaplica św. Józefa, kwatera zasłużonych z Kopcem Powstańców. Przed cmentarzem w 1966 roku odsłonięto [[w:Pomnik_Ofiar_Wojny_i_Faszyzmu_w_Tarnowie|'''Pomnik Ofiar Wojny i Faszyzmu''']].

==== Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej: ====
[[Plik:Cmentarz wojenny nr 202 w Tarnowie (2).jpg|mały|[[w:Cmentarz_wojenny_nr_202_–_Tarnów|Cmentarz wojenny nr 202]]]]
{{Znacznik|Cmentarz wojenny nr 200 |50.016944|20.960833|typ=zabytek|treść='''[[w:Cmentarz_wojenny_nr_200_–_Tarnów-Chyszów|Cmentarz wojenny nr 200]]''' }} – został otwarty w 1915 roku. Na tym dużym cmentarzu pochowano łącznie 1358 żołnierzy z armii austro-węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej, w 129 grobach zbiorowych i 310 pojedynczych.

{{Znacznik|Cmentarz wojenny nr 202 |50.02533|20.99658|typ=zabytek|treść='''[[w:Cmentarz wojenny nr 202 – Tarnów|Cmentarz wojenny nr 202]]''' }} –  dawny cmentarz garnizonowy armii austriackiej, na którym podczas I wojny światowej chowano poległych żołnierzy.  Spoczywa na nim 1485 żołnierzy: 680 armii austro-węgierskiej, 9 armii niemieckiej oraz 796 armii rosyjskiej. W 2022 roku poddany gruntownej renowacji.

{{Znacznik|Cmentarz wojenny nr 199 |49.989722|20.930278|typ=zabytek|treść='''[[w: Cmentarz_wojenny_nr_199_–_Zbylitowska_Góra|Cmentarz wojenny nr 199]]'''}} – nieduży cmentarz, na którym pochowano wyłącznie żołnierzy armii rosyjskiej, w większości  w mogiłach zbiorowych.

=== Plac dworcowy ===
[[Plik:Tarnow Station.jpg|mały|[[w:Tarnów_(stacja_kolejowa)|Dworzec kolejowy]] nocą]]
{{Znacznik|Dworzec kolejowy|50.005681|20.974587|typ=zabytek|treść='''[[w:Tarnów_(stacja_kolejowa)|Dworzec kolejowy]]'''}} – secesyjny, monumentalny gmach wybudowany został na wzór dworca lwowskiego w latach 1906–1910, a gruntownie zmodernizowany w 2010 roku. Wnętrza tarnowskiego dworca po remoncie przypominają wnętrza w eleganckich hotelach z epoki. O pietyzmie, z jaką wykonano ten remont, może świadczyć fakt, że inwestor z Anglii sprowadzał płyty na posadzki, a z Włoch kostkę brukową, która najbardziej przypomina tę z czasów Franciszka Józefa. W gmachu dworca znajduje się Galeria Panorama, gdzie prezentowane są fragmenty [[w:Panorama_siedmiogrodzka|'''Panoramy Siedmiogrodzkiej''']] namalowanej pod kierownictwem Jana Styki.

=== Góra św. Marcina ===
[[Plik:20080708 Tarnow ruiny zamku 4102.jpg|mały|Ruiny [[w:Zamek_w_Tarnowie|zamku Tarnowskich]] na Górze św. Marcina]]
{{Znacznik|Góra św. Marcina|49.989722|21.005556|typ=natura|treść='''[[w:Góra_Świętego_Marcina|Góra św. Marcina]]'''}} – wzniesienie przez tubylców nazywana Marcinką, z ruinami średniowiecznego {{Znacznik|Ruiny zamku|49.989167|20.9975|typ=zabytek|treść='''[[w:Zamek_w_Tarnowie|zamku Tarnowskich]]'''}}. Rezydencję właścicieli Tarnowa zbudowano w latach 1328–31. W czasach średniowiecza zamek był jednym z większych w Małopolsce. Na szczycie wzniesienia (1,3 km od ruin zamku) znajduje się drewniany gotycki {{Znacznik|Kościół św.Marcina|49.984572|21.012222|typ=zabytek|treść='''[[w:Kościół_św._Marcina_w_Zawadzie|kościół św. Marcina Biskupa w Zawadzie]]'''.}}

Porośnięty lasem stok Marcinki (z trasami biegowymi, z 8 rowerowymi trasami zjazdowymi o różnym stopniu trudności, z tężnią solankową i placem zabaw) jest dobrym miejscem do odpoczynku i rekreacji.

=== Inne atrakcje ===
'''[https://maszkarony.tarnow.pl/maszkarony Szlak Maszkaronów]''' – kilkanaście niewielkich figurek o groteskowych twarzach, wykonanych przez lokalnych artystów, rozrzuconych w różnych miejscach miasta. Pomysł wzorowany na [[Śladem wrocławskich krasnoludków|wrocławskich krasnalach]].
[[Plik:Poland Tarnow Szekler gate.jpg|mały|Brama Seklerska]]
{{Znacznik|Fontanna z Układem Słonecznym|50.0083174|20.9753959|typ=atrakcja|treść='''Fontanna}} – układ słoneczny''' ''(pl. ks. Popiełuszki)'' – atrakcja dla najmłodszych, fontanna z modelem Układu Słonecznego. Napędzane strumieniem wody granitowe planety, niczym prawdziwe ciała niebieskie wirują wokół własnej osi. Wyremontowana w 2018 roku. Znajduje się w pobliżu neogotyckiego {{Znacznik|Kościół św. Rodziny|50.008889 |20.976111|typ=zabytek|treść='''[[w:Kościół_Świętej_Rodziny_w_Tarnowie|kościoła św. Rodziny]]'''}}.  

{{Znacznik|Brama Seklerska|50.010578|20.981055|typ=atrakcja|treść='''Brama Seklerska'''}} im. Józefa Bema i Sandora Petöfiego ''(skwer Petőfiego)'' – dar węgierskiej Fundacji Irott Szó i miasta Sepsiszentgyőrgy dla miasta Tarnowa. Odsłonięta 26 maja 2001 roku, dzień jej przekazania wiąże się ze 170 rocznicą bitwy pod Ostrołęką – jednej z bitew powstania listopadowego, w której walczył Józef Bem. Jest drugą taką bramą w Polsce (pierwsza w Starym Sączu).
[[Plik:A memento of the tram tracks on Krakowska Street in Tarnów 05.jpg|mały|Tarnowski tramwaj]]
{{Znacznik|Muzeum Etnograficzne|50.010840|20.983291 |typ=atrakcja|treść='''Muzeum Etnograficzne'''}} ''(ul. Krakowska 10)'' – [https://muzeum.tarnow.pl/pl/node/6 oddział Muzeum Ziemi Tarnowskiej] mający siedzibę w XVIII-wiecznym dworku, wyremontowanym w 2019 roku. 

{{Znacznik|Tramwaj|50.011986|20.985328|typ=atrakcja|treść='''Tarnowski tramwaj'''}} ''(pl. Sobieskiego)'' – kiedyś Tarnów był jedynym prowincjonalnym miastem w Galicji, który zafundował sobie linię tramwajową. [[w:Tramwaje_w_Tarnowie|Tramwaje w Tarnowie]] kursowały w latach 1911–1942. Odrestaurowany wagon nr 7, w którym urządzono kawiarnię, to jedna z pamiątek przypominająca tę fanaberię włodarzy miasta sprzed ponad stu lat.

{{Znacznik|Fontanna multimedialna|50.0118088|20.989877|typ=atrakcja|treść='''Fontanna multimedialna'''}} ''(skwer ks. Gajdy)'' – kolejna atrakcja dla dzieci, fontanna umożliwia prezentacje multimedialne, usytuowana w sąsiedztwie murów miejskich. Dodatkowo na skwerze umieszczono metalową makietę tarnowskiej starówki.

== Dojazd ==
{{Mapa|50.0124|20.9879|zoom=12|wysokość=550|szerokość=600}}
===Samolotem===

'''[https://www.krakowairport.pl/pl Kraków Airport]''' – najbliższy pasażerski port lotniczy. Odległość z Tarnowa: 90 km. 

Dojazd z Kraków Airport do Tarnowa:

*Z Lotniska do Dworca Głównego PKP w Krakowie: pociągiem [https://malopolskiekoleje.pl/index.php Kolei Małopolskich] (odjazdy co 30 minut, czas jazdy ok. 20 minut) lub autobusem MPK nr 208 oraz 902 (nocny), odjazdy co około 20 minut, czas jazdy ok. 35 minut [http://rozklady.mpk.krakow.pl/ (''aktualny rozkład MPK)'']

*a następnie pociągiem, odjazdy co około 20-40 minut, czas podróży: pociągiem osobowym ok. 80 minut, pośpiesznym i expresem ok. 60 minut [http://rozklad-pkp.pl/ (''rozkład jazdy PKP''])

'''[https://www.rzeszowairport.pl/ Rzeszów Airport]''' – drugi pasażerski port lotniczy obsługujący loty międzynarodowe. Odległość z Tarnowa: 90 km 

Dojazd z Lotniska Jasionka do Tarnowa:

* Z Lotniska do dworca kolejowego w Rzeszowie specjalną linią autobusową nr 51 lub 53, czas jazdy około 25 minut ([https://einfo.erzeszow.pl/?tab=2 ''rozkład jazdy RTM'']), następnie pociągiem do Tarnowa, odjazdy co około 60 minut, czas podróży pociągiem osobowym 80 minut, pośpiesznym i express - ok. 60 minut [http://rozklad-pkp.pl/ (''rozkład jazdy PKP)'']

=== Koleją ===
''[http://rozklad-pkp.pl/ Wyszukaj połączenie]''[[Plik:Połączenia PKP - Tarnów.jpg|mały|''Najszybsze połączenia Tarnowa z Krakowem, Warszawą i Trójmiastem'']]
W mieście są dwie stacje, na których zatrzymują się pociągi pasażerskie:

* {{Znacznik|Stacja kolejowa Tarnów|50.005278|20.975278|typ=transport|treść='''Tarnów'''}} – dworzec główny
* {{Znacznik|Stacja kolejowa Tarnów Mościce|50.006743|20.925351|typ=transport|treść='''Tarnów Mościce'''}} – przystanek w pobliżu stadionu miejscowej Unii

Do Tarnowa bez przesiadki można dojechać wszystkimi pociągami dalekobieżnymi jadącymi m.in. z [[Wrocław|Wrocławia]], [[Szczecin|Szczecina]], [[Kołobrzeg|Kołobrzegu]], [[Gdynia|Gdyni]] i [[Warszawa|Warszawy]] przez Kraków do [[Przemyśl|Przemyśla]], [[Rzeszów|Rzeszowa]] lub [[Krynica-Zdrój|Krynicy-Zdroju]] oraz pociągami regionalnymi z Krakowa, Rzeszowa i [[Nowy Sącz|Nowego Sącza]]. Wszelkie informacje o rozkładach jazdy pociągów, połączeniach i dworcach znajdziemy na [https://www.pkp.pl/pl/home stronie internetowej PKP]. Czas trwania podróży do Tarnowa z:

* Warszawy – 3 godz. 8 min. (EIP &quot;Pendolino&quot;), 4 godz. (TLK, IC)
* Krakowa – 48-55 min (EIP, IC, TLK), oraz 55-75 min. (REGIO, OS, SKA3)
* Gdańska - 6 godz. 4 min. (EIP &quot;Pendolino&quot;)
* Nowego Sącza – 1 godz. 40 min - 2 godz. (TLK, REGIO, SKA3)
* Krynicy – 3 godz. 10 min. (TLK, SKA3)

=== Autobusem ===
Część autobusów Małopolskich Linii Dowozowych zatrzymuje się na dworcu, pozostałe autobusy zatrzymują się na wybranych przystankach komunikacji miejskiej. 

[https://tarnowska-komunikacja.pl/komunikacja/malopolskie-linie-dowozowe/ ''Linie i rozkłady Małopolskich Linii Dowozowych (oferta tarnowska)'']

=== Samochodem ===
Tarnów jest ważnym węzłem drogowym położonym przy autostradzie A4. W okolicy miasta znajdują się dwa węzły autostradowe: Tarnów Mościce od strony zachodniej i Tarnów Centrum od strony wschodniej. [https://www.it.tarnow.pl/komunikacja/samochodowa/strefa-platnego-parkowania/ ''Informacje o strefie płatnego parkowania''].
{{trasy|biernik=Tarnów|
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-A|4}}
| kierunekl       = W
| dużel           = Jędrzychowice ← [[Wrocław]] ← [[Katowice]] ← [[Kraków]]
| małel           = [[Bochnia]] ← [[Brzesko]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Rzeszów]] → [[Jarosław]] → Korczowa
|małep            = [[Dębica]]
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|73}}
| kierunekl       = N
| dużel           = [[Kielce]]
| małel           = [[Busko-Zdrój]] ← [[Szczucin]] ← [[Dąbrowa Tarnowska]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Jasło]]
| małep           = [[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]] 
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|94}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Kraków]]
| małel           = [[Bochnia]] ← [[Brzesko]]  ← [[Wojnicz]]
|kierunekp        = E
| dużep           = [[Rzeszów]]
|małep            = [[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]] → [[Dębica]] → [[Ropczyce]] → [[Sędziszów Małopolski]]
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|973}}
| kierunekl       = N
| dużel           = [[Busko-Zdrój]]
| małel           = [[Żabno]]
}}
{{trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|977}}
| kierunekp       = S
| dużep           = [[Gorlice]] → Konieczna
| małep           = [[Tuchów]] → [[Ciężkowice]]
}}
}}

== Komunikacja miejska ==
===Rowery===
[https://rower.tarnow.pl/ Tarnowski Rower Miejski] to w sumie 190 rowerów i 18 samoobsługowych stacji. Przed wypożyczeniem roweru wymagana jest rejestracja w systemie i zasilenie konta kwotą co najmniej 10 zł. Pierwsze 20 minut każdego wypożyczenia jest bezpłatne.

'''Stacje roweru miejskiego:''' {{Znacznik|Stacja rowerowa Dworzec PKP|50.006021|20.975144|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Dworzec PKP,}} {{Znacznik|Stacja rowerowa Plac Kazimierza Wielkiego |50.011964|20.986858|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Plac Kazimierza Wielkiego}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Plac Szczepanika |50.015361|20.98884|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Plac Jana Szczepanika}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Park Strzelecki|50.021515|20.985441|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Park Strzelecki}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Góra Św. Marcina|49.992456|21.00106|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Góra Św. Marcina}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa - os. Zielone|50.022558|21.01271|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Zielone}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Krzyska - Szkoła|50.04431|20.992433|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Krzyska – Szkoła}},  {{Znacznik|Stacja rowerowa Mościce -Kwiatkowskiego|50.0149|20.923703|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Mościce – Kwiatkowskiego}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Centrum Sztuki Mościce|50.009739|20.925607|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Centrum Sztuki Mościce}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Osiedle Koszyckie|49.994859|20.947723|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Koszyckie}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Osiedle Legionów|50.02666|21.00299|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Legionów}},
{{Znacznik|Stacja rowerowa Osiedle Westerplatte|50.03047|21.00667|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Osiedle Westerplatte}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Mościckiego - Osiedle|50.01176| 20.96884|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Mościckiego - Osiedle}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Lwowska - Kowalska|50.01442|21.00469|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Lwowska - Kowalska}},
{{Znacznik|Stacja rowerowa Klikowska - Pułaskiego|50.01906|20.97496|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Klikowska - Pułaskiego}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Słoneczna|50.01759|21.0041|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Słoneczna}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Piaskowa – Park|50.032008|20.981917|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Piaskowa – Park}}, {{Znacznik|Stacja rowerowa Konarskiego – Sąd|50.009151| 20.99291|typ=transport|kolor=00BFFF|treść= Konarskiego – Sąd}}.

Przydatne [https://www.it.tarnow.pl/atrakcje/turystyka-aktywna/rowerowa/ ''informacje dla rowerzystów'']

===Autobusy===
{{W Wikipedii|Komunikacja miejska w Tarnowie}}
Lokalnym transportem zbiorowym na terenie miasta Tarnowa zajmuje się [http://komunikacja.tarnow.pl/ Zarząd Dróg i Komunikacji w Tarnowie]
* ''[http://rozklad.komunikacja.tarnow.pl/ Rozkłady jazdy]''

== Imprezy ==
Najbliższe wydarzenia kulturalne w Tarnowie: [https://kultura.tarnow.pl/# ''Kalendarium'']

=== Muzyka ===
'''Ogólnopolski Festiwal Tydzień Talentów''' Centrum Paderewskiego organizuje już od ćwierćwiecza. Jego celem jest promocja młodych artystów, laureatów konkursów krajowych i zagranicznych. Dla wielu młodych muzyków występ w Tarnowie jest pierwszym krokiem w karierze artystycznej. Festiwal był początkiem karier wielu artystów, jak Waldemar Malicki, Tomasz Strahl czy Rafał Kwiatkowski. Komisja Opiniująca wydając rekomendacje dla najciekawszych osobowości festiwalu zobowiązuje się do całorocznej promocji wybranych muzyków.

'''Międzynarodowy Festiwal Muzyki Odnalezionej''' w Tarnowie jest jedynym festiwalem w świecie, prezentującym zapomniane utwory kompozytorów polskich i obcych. Odbywa się on pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz Komisji Kultury przy Wspólnocie Europejskiej w Brukseli. Założeniem Festiwalu jest prezentacja utworów kameralnych i symfonicznych, które zapomniane przeleżały w rękopisach dziesiątki, a czasem setki lat.

'''Festiwal Paschalny Musica Poetica''' –  festiwal organizowany od 2011 roku, w okresie przedwielkanocnym. Bazylika Katedralnej w Tarnowie jest miejscem, w którym prezentowane są dzieła wielkopostne polskich i zagranicznych artystów.

'''Jazzowy Rynek''' – letni festiwal jazzu tradycyjnego organizowany od 2008 roku. Cykl koncertów jazzowych odbywa się na scenie plenerowej ustawionej na tarnowskim Rynku. Koncerty kończy parada nowoorleańska wokół rynku.

=== Teatr i film ===
'''[[w:Ogólnopolski_Festiwal_Komedii_Talia|Festiwal Komedii Teatralnej Talia]]''' – przegląd sztuk komediowych komediowych kraju i zagranicy, który rozprzestrzenił się i z desek tarnowskiego teatru wdarł się do pubów, kawiarenek, pozostawiając na ulicach liczne grono osób roześmianych. Konkursowi towarzyszą warsztaty, przeglądy filmów, spotkania z aktorami. Festiwal odbywa się w [http://www.teatr.tarnow.pl/ Teatrze im. Ludwika Solskiego].

'''[http://www.tarnowskanagrodafilmowa.pl/ Tarnowska Nagroda Filmowa]''' to przegląd najlepszych polskich filmów zaprezentowanych na ekranach w roku poprzedzającym edycję. Ideą powołania przeglądu była chęć zwrócenia uwagi na dokonania polskiej kinematografii i przybliżenie jej szerokiemu odbiorcy. Nagroda pierwszą swoją edycję miała w 1987 r.

'''Festiwal Filmowy „Vitae Valor”''' („Wartość Życia”) prezentuje i upowszechnianie te dzieła filmowe, których treścią i przesłaniem jest podkreślanie znaczenia ludzkiej egzystencji jako wartości opartej na fundamentach moralnych, etycznych, duchowych i metafizycznych. „Vitae Valor” jest nie tylko okazją do przypominania i promowania tego rodzaju dzieł, ale także upowszechniania treści w owych dziełach zawartych.

=== Szczególne wydarzenia ===
'''Dni Tarnowa – Zdearzenia''' to obchodzone co rok święto Tarnowa. Jest to największa impreza kulturalna w mieście. Kilkudniowy przegląd różnych form artystycznych – od przedstawień teatrów ulicznych, przez koncerty gwiazd aż po prezentacje folkloru zaprzyjaźnionych z Tarnowem regionów.

'''Dni Pamięci Żydów Galicyjskich „Galicjaner Sztetl”''' – organizowane są dla uczczenia pamięci 10 tysięcy mieszkańców miasta narodowości żydowskiej, wymordowanych przez hitlerowców w czerwcu 1942 roku w lesie Buczyna. Program Dni Pamięci, odbywających się w czerwcu, obejmuje koncerty pod bimą, okolicznościowe spektakle, koncerty muzyki klezmerskiej. Można również zwiedzić z przewodnikiem cmentarz żydowski.

'''Tabor Pamięci Romów''' – kilkudniowe spotkanie z kulturą i tradycjami społeczności romskiej, konferencje, imprezy okolicznościowe, ogniska.

'''Zamkomania''' – dwudniowa impreza dla miłośników historii, organizowana corocznie (w drugi weekend czerwca) na zamkowym wzgórzu, u stóp ruin tarnowskiego zamku. Uczestniczą w niej bractwa rycerskie, łucznicy i przedstawiciele ginących zawodów. Wśród atrakcji m.in. turniej łuczniczy i rycerski o Grzywnę Władyki z Marcińskiej Góry, bitwa o zamek oraz zwiedzanie ruin zamku Tarnowskich z przewodnikiem.

'''Konkurs Wielkanocny''' – regionalny konkurs na pisankę ludową i plastykę obrzędową związaną z okresem Wielkanocy. Finał konkursu, organizowanego corocznie od 1989 roku, odbywa się w Muzeum Etnograficznym.

'''Pisankowy desant''' – w okresie wielkanocnym kilkanaście drzew na Starówce strojonych jest pisankami własnoręcznie ozdobionymi przez przedszkolaków i seniorów.

=== Wydarzenia w regionie ===
'''Muzyczne Spotkania u Paderewskiego''' w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej]] to cykl koncertów letnich w kompleksie dworsko-parkowym. Odbywa się co roku, a od kilku lat zyskał zasięg ogólnopolski. Impreza upowszechnia muzykę poważną w najlepszym wykonaniu. Koncerty odbywają się w jedynej zachowanej w świecie posiadłości kompozytora.

'''Festiwal Muzyki Kameralnej Bravo Maestro''' w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej]] skupia w gronie wykonawców najwybitniejszych polskich artystów. Odbywający się co dwa lata Festiwal należy do najbardziej prestiżowych imprez muzycznych w kraju. W programie Festiwalu, znajdują się najwybitniejsze dzieła muzyki kameralnej.

'''Malowana Chata''' w [[Zalipie (województwo małopolskie)|Zalipiu]] to konkurs dla malarek ludowych z Powiśla Dąbrowskiego, którego celem jest podtrzymanie tradycji zdobienia domów oryginalnymi wzorami kwiatowymi. Każdego roku kilkudziesięciu uczestników staje do walki o nagrody. Najliczniejszą reprezentację stanowią oczywiście malarki z „malowanej wsi”.

'''Turniej rycerski o złoty warkocz Tarłówny''' na zamku w [[Dębno (powiat brzeski)|Dębnie]] jest jedną z największych imprez plenerowych w Małopolsce. Każdego roku gromadzi kilkunastotysięczną widownię z całej Polski. Główną areną pokazów jest fosa zamkowa, gdzie dzięki doskonałej widoczności i rozległemu terenowi mogą zaprezentować się różne formacje zbrojnych i jazdy.

'''Konkurs Palm i Rękodzieła Artystycznego''' w [[Lipnica Murowana|Lipnicy Murowanej]] pielęgnuje dawny zwyczaj sporządzania na Niedzielę Palmową kolorowych palm. Wówczas ich wysokość zależna była od wielkości i zamożności gospodarstwa. Dziś najwyższe z palm sięgają 30 m. Konkurs połączony jest z licznymi imprezami towarzyszącymi, prezentującymi folklor okolic Lipnicy, w tym występy zespołów, pokazy i degustacje potraw regionalnych, wystawy prac twórców ludowych.

== Noclegi ==
Szczegółowy, stale aktualizowany opis obiektów noclegowych Tarnowa i regionu tarnowskiego dostępny jest na stronie Tarnowskiego Centrum Informacji: [https://www.it.tarnow.pl/object_type/noclegi/ ''Informacje o noclegach'']

== Gastronomia ==
Pełna baza obiektów gastronomicznych Tarnowa i regionu tarnowskiego dostępna jest na stronie Tarnowskiego Centrum Informacji: [https://www.it.tarnow.pl/object_type/gastronomia/ ''Informacje o gastronomii'']
== Informacje turystyczne ==
Szczegółowych informacji udziela:&lt;br&gt;
{{Znacznik|Tarnowskie Centrum Informacji|50.012062|20.988252|typ=atrakcja|treść='''[http://www.it.tarnow.pl/index.php/pol/ Tarnowskie Centrum Informacji]'''&lt;br&gt;
Rynek 7, 33-100 Tarnów, tel. +48 14 688 90 90, kom. +48 698 633 421, fax +48 14 688 90 92, email: centrum@tarnow.travel&lt;br&gt;
Godziny pracy: maj - wrzesień: pn-pt 8-20, sb-nd 9-17, październik - kwiecień: pn-pt 8-18, sb-nd 9-17}}

== Gdzie dalej ==

=== W okolicy ===
[[Plik:Las Buczyna. Zbylitowska Góra. Miejsce pamięci narodowej (1).jpg|mały|Zbylitowska Góra, [[w:Egzekucje_w_lesie_Buczyna_w_Zbylitowskiej_Górze|cmentarz w lesie Buczyna]]]]
'''[[w:Zbylitowska_Góra|Zbylitowska Góra]]''' – podmiejska wieś w zachodniej części [[w:Tarnów_(gmina_wiejska)|gminy Tarnów]], sąsiadująca z tarnowskimi [[w:Mościce|Mościcami]]. We wsi warto zobaczyć zobaczyć {{Znacznik|Cmentarz w lesie Buczyna |49.985083|20.899761|typ=zabytek|treść= '''cmentarz w lesie Buczyna'''}}, miejsce pamięci narodowej. [[w:Egzekucje_w_lesie_Buczyna_w_Zbylitowskiej_Górze|Egzekucje w lesie Buczyna]] miały miejsce w latach 1939-1943. W masowych mogiłach spoczywają tu obok Żydów, ofiar Holokaustu także Polacy, więźniowie polityczni. Do rejestru zabytków wpisano również {{Znacznik|Dwór Żabów|49.991714|20.900616|typ=zabytek|treść= '''dwór Żabów'''}} oraz {{Znacznik|Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego |49.992442|20.898035 |typ=zabytek|treść= [http://www.tarnowskiekoscioly.net/index.php/koscioly/156-zbylitowska-gora-kosciol-podwyzszenia-krzyza-swietego '''kościół Podwyższenia Krzyża Świętego''']}}. Ciekawie prezentuje się też kamienna {{Znacznik|Figura św. Floriana|49.989434|20.901490|typ=atrakcja|treść= '''figura św. Floriana'''}} datowana na 1767 rok.
[[Plik:Stary dom w Wierzchosławicach.jpg|mały|Wierzchosławice. [[w:Stary_Dom_w_Wierzchosławicach|Stary dom]], miejsce urodzenia Wincentego Witosa]]
'''[[w:Wierzchosławice_(województwo_małopolskie)|Wierzchosławice]]''' – wieś , w której urodził się, mieszkał i został pochowany trzykrotny premier II Rzeczypospolitej. W {{Znacznik|Muzeum Wincentego Witosa|50.039878|20.855753|typ=zabytek|treść=[[w:Zagroda_Wincentego_Witosa|zagrodzie Wincentego Witosa]]}} mieści się teraz muzeum. Zachował się też {{Znacznik|Stary dom|50.037755|20.843966|typ=zabytek|treść=[[w:Stary_Dom_w_Wierzchosławicach|stary dom]]}} kryty strzechą, miejsce jego urodzenia. Wierzchosławice to nie tylko pamiątki po Witosie i inne zabytki, ale też dobre miejsce do aktywnego wypoczynku w lesie i nad wodą.

'''[[w:Skrzyszów_(województwo_małopolskie)|Skrzyszów]]''' – podtarnowska miejscowość leżąca nad potokiem Wątok. We wsi warto zobaczyć późnogotycki drewniany {{Znacznik|Kościół św. Stanisława |49.994806|21.058806|typ=zabytek|treść=[[w:Kościół_św._Stanisława_w_Skrzyszowie|kościół św. Stanisława]]}}, zbudowany w 1517 roku. W 1941 roku, w lesie Kruk niemieccy naziści zamordowali ok. 400 osób. Ofiary upamiętnia {{Znacznik|Pomnik w lesie Kruk|49.988707|21.052963|typ=atrakcja|treść=[http://www.miejscapamiecinarodowej.pl/index.php/malopolskie/567-skrzyszow-pomnik-rozstrzelanych-w-lesie-kruk pomnik]}} zbudowany na zboczu wąwozu, zrealizowany według projektu Bogdany i Anatola Drwalów.

=== Najbliższe miasta ===

==== [[Tuchów]] ====
[[Plik:Ratusz na tuchowskim Rynku.jpg|mały|Tuchów, [[w:Ratusz_w_Tuchowie|ratusz]]]]
Niespełna 7-tysięczne miasto położone 16 km na południe od Tarnowa, położone na obszarze Pogórza Ciężkowickiego. Miejscowość za sprawą cudownego [[w:Obraz_Matki_Boskiej_Tuchowskiej|obrazu Matki Bożej Tuchowskiej,]] znajdującego się w barokowej {{Znacznik|Sanktuarium w Tuchowie |49.900833|21.059722|typ=zabytek}} [[w:Bazylika_Nawiedzenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Tuchowie|'''bazylice Nawiedzenia NMP''']] przy klasztorze redemptorystów, stała się największym ośrodkiem pielgrzymkowym w regionie. 
{{W Wikipedii|Tuchów}}

==== [[Wojnicz]] ====
[[Plik:Church in Radlow.JPG|alt=|mały|Radłów, [[w:Kościół_św._Jana_Chrzciciela_w_Radłowie|kościół św. Jana Chrzciciela]]]]
Jeden z najstarszych grodów w Małopolsce, niewielkie miasto położone 13 km na zachód od Tarnowa. W południowej części miasta znajdują się pozostałości [https://www.wojnicz.pl/turysta/zabytki-wojnicza/grod-i-podgrodzie '''wałów wojnickiego grodziska'''], kilka zabytków sakralnych ({{Znacznik|Kolegiata w Wojniczu |49.956111|20.836944|typ=zabytek}}[[w:Kościół_św._Wawrzyńca_w_Wojniczu|'''kolegiata św. Wawrzyńca''']] wraz z drewnianą dzwonnicą, odnowiony drewniany {{Znacznik|Kościół św. Leonarda w Wojniczu|49.958111|20.841639|typ=zabytek}} [[w:Kościół_św._Leonarda_w_Wojniczu|'''kościół św. Leonarda''']], {{Znacznik|Kaplica Matki Bożej Loretańskiej w Wojniczu |49.957252|20.827681 |typ=zabytek}} kaplica Matki Bożej Loretańskiej), a także otoczony parkiem, popadający w ruinę, neogotycki {{Znacznik|Pałac Dąmbskich w Wojniczu|49.953611|20.833333|typ=zabytek}} [[w:Pałac_Dąmbskich_w_Wojniczu|'''pałac Dąmbskich''']] dawniej słynący z [https://www.wojnicz.pl/turysta/atrakcje/wydarzenia '''zegarów słonecznych'''] oraz cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej.
{{W Wikipedii|Wojnicz}}

==== Radłów ====
Miasto położone na północ od Wierzchosławic, 18 km od Tarnowa. W Radłowie i okolicy rozegrała się największa bitwa podczas kampanii wrześniowej na terytorium Małopolski (7-8 września 1939), również w czasie I wojny światowej o przeprawę na Dunajcu toczyły się tu ciężkie boje. O krwawych walkach przypominają pomniki i mogiły poległych żołnierzy na radłowskim cmentarzu. Najstarszym zachowanym zabytkiem w mieście jest {{Znacznik|Kościół św. Jana Chrzciciela w Radłowie|50.085|20.850556|typ=zabytek}}[[w:Kościół_św._Jana_Chrzciciela_w_Radłowie|'''kościół św. Jana Chrzciciela''']]. W sąsiednich [[w:Biskupice_Radłowskie|Biskupicach Radłowskich]] zachował się {{Znacznik|Słup graniczny w Biskupicach Radłowskich |50.116939|20.840390|typ=zabytek}} [[w:Słup_graniczny_w_Biskupicach_Radłowskich|'''słup graniczny z 1450 roku''']], ufundowany przez kardynała Zbigniewa Oleśnickiego, najstarszy tego typu obiekt w Polsce.
{{W Wikipedii|Radłów}}

==== [[Żabno]] ====
Miejscowość leżąca nad Dunajcem, 18 km na północny-zachód od Tarnowa. W mieście można zobaczyć m.in. rynek z okazałym ratuszem z końca XIX wieku, {{Znacznik|Kościół Ducha Świętego w Żabnie |50.133778|20.885333|typ=zabytek}}[[w:Kościół_Ducha_Świętego_w_Żabnie|'''kościół Ducha Świętego''']] oraz {{Znacznik|Cmentarz Żydowski w Żabnie |50.141111|20.891111|typ=zabytek}}[[w:Cmentarz_żydowski_w_Żabnie|'''cmentarz żydowski''']], a w sąsiednim [[Odporyszów|Odporyszowie]] (3 km dalej) {{Znacznik|Sanktuarium w Odporyszowie |50.151639|20.914606|typ=zabytek}}[[w:Kościół_Oczyszczenia_Najświętszej_Maryi_Panny_w_Odporyszowie|'''regionalne sanktuarium maryjne''']] wraz z [[w:Muzeum_Jana_Wnęka_w_Odporyszowie|'''tutejszym muzeum''']], w którym prezentowane są drewniane rzeźby [[w:Jan_Wnęk|'''Ikara z Powiśla''']] (zwiedzanie możliwe po wcześniejszym uzgodnieniu).
{{W Wikipedii|Żabno}}

==== [[Dąbrowa Tarnowska]] ====
[[Plik:PL-Dąbrowa Tarnowska, synagoga 2013-05-31--10-46-59-006.jpg|mały|Dąbrowa Tarnowska, fragment polichromii w [[w:Synagoga_w_Dąbrowie_Tarnowskiej|dawnej synagodze]]]]
Miasto położone 20 km na północ od Tarnowa, leżące nad rzeką Breń, siedziba [[Powiat dąbrowski|powiatu dąbrowskiego]]. Wizytówką miasta jest {{Znacznik|Ośrodek Spotkań Kultur w Dąbrowie Tarnowskiej |50.175833|20.988333|typ=zabytek}}[http://www.oskdabrowa.pl/wystawy '''Ośrodek Spotkań Kultur'''] mający siedzibę w dawnej [[w:Synagoga_w_Dąbrowie_Tarnowskiej|'''dąbrowskiej synagodze''']] chasydzkiej, największej tego typu budowli w Małopolsce.
{{W Wikipedii|Dąbrowa Tarnowska}}

==== [[Pilzno (województwo podkarpackie)|Pilzno]] ====
Pięciotysięczne miasto znajdujące się 25 km na wschód od Tarnowa. Kiedyś królewskie miasto, które po upadku Polski straciło na znaczeniu, ponieważ zaborca postawił na sąsiedni Tarnów. Miasteczko znane z {{Znacznik|Muzeum Lalek w Pilźnie |49.976802|21.291659|typ=atrakcja|}}'''[[w:Muzeum_Lalek_w_Pilźnie|Muzeum Lalek]]''', można w nim zobaczyć lalki nawet z Japonii.
{{W Wikipedii|Pilzno (Polska)}}

=== Nieco dalej ===

==== [[Dębno (powiat brzeski)|Dębno]] ====
[[Plik:Debno t 04 walka2.jpg|mały|Dębno. Międzynarodowy Turniej Rycerski o Złoty Warkocz Tarłówny w 2004 roku]]
Miejscowość oddalona 23 km od Tarnowa, położona przy drodze krajowej 94. Największą atrakcją wsi jest późnogotycki {{Znacznik|Zamek w Dębne|49.964239|20.715581|typ=zabytek}} [[w:Zamek_w_Dębnie|'''dębiński zamek''']]  wybudowany w latach 1470-1480, w którym mieści się oddział tarnowskiego Muzeum Okręgowego. Co roku w Dębnie organizowany jest '''turniej rycerski „O Złoty Warkocz Tarłówny&quot;,''' przyciągający na zamek kilkanaście tysięcy widzów.
{{W Wikipedii|Dębno (powiat brzeski)}}

==== [[Zalipie (województwo małopolskie)|Zalipie]] ====
[[Plik:Zalipie museum - kitchen of the Felicja Curyłowa's farm 2.JPG|mały|Zalipie. Izba kuchenna w domu Felicji Curyłowej]]
Wieś na Powiślu Dąbrowskim, 30 km od Tarnowa. Wioska słynąca z ozdabiania kolorowymi wzorami roślinnymi budynków, zarówno w środku, jak i na zewnątrz. Zwyczaj ozdabiania wiejskich izb i zabudowań kwiecistymi malunkami kultywowany jest w niektórych zagrodach do dziś. Najsłynniejszą miejscową malarką była [[w:Felicja_Curyłowa|Felicja Curyłowa]], w jej {{Znacznik|Zagroda Felicji Curyłowej |50.234934|20.849221|typ=zabytek}}zabytkowej zagrodzie mieści się obecnie oddział tarnowskiego Muzeum Okręgowego − skansen architektury i sztuki ludowej.
{{W Wikipedii|Zalipie (województwo małopolskie)}}

==== [[Ciężkowice]] ====
Niewielkie miasto leżące w dolinie Białej, oddalone 32 km od Tarnowa. Największa atrakcją Ciężkowic jest {{Znacznik|Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach|49.776389|20.966667|typ=natura}}[[w:Rezerwat_przyrody_Skamieniałe_Miasto|'''rezerwat przyrody ''Skamieniałe Miasto''''']] wraz z pomnikiem przyrody – {{Znacznik|Wąwóz Czarownic w Ciężkowicach |49.778611|20.978333|typ=natura}}'''''[[w:Wąwóz_Ciężkowicki|Wąwozem Czarownic]]'''''. W centrum miasta na uwagę zasługuje {{Znacznik|Rynek w Ciężkowicach |49.785876|20.973939|typ=atrakcja}}'''ciężkowicki rynek''' z [[w:Ratusz_w_Ciężkowicach|ratuszem]], kapliczką św. Floriana z 1895 roku i pomnikiem jej fundatora Ignacego Jana Paderewskiego oraz zabudowa podcieniowa z przełomu XVIII/XIX wieku, znajdująca się na małopolskim szlaku architektury drewnianej. W neogotyckim {{Znacznik| Kościół św. Andrzeja Apostoła w Ciężkowicach |49.787028|20.972|typ=zabytek}}'''[[w:Kościół_św._Andrzeja_Apostoła_w_Ciężkowicach|kościele św. Andrzeja Apostoła]]''' znajduje się obraz ''„Ecce Homo”'' z wizerunkiem Jezusa Miłosiernego, podarowany miastu przez papieża Innocentego XI w 1662 roku. W mieście warto zobaczyć również {{Znacznik| Muzeum Przyrodnicze w Ciężkowicach |49.790506|20.973242|typ=atrakcja}}'''[[w:Muzeum_Przyrodnicze_im._Krystyny_i_Włodzimierza_Tomków_w_Ciężkowicach|Muzeum Przyrodnicze]]''', a w okolicy {{Znacznik| Dworek Paderewskiego w Kąśnej Dolnej |49.77902|20.951795|typ=zabytek}} '''[[w:Dworek_Ignacego_Paderewskiego_w_Kąśnej_Dolnej|dworek Ignacego Jana Paderewskiego]]''' w [[Kąśna Dolna|Kąśnej Dolnej.]]
{{W Wikipedii|Ciężkowice}}

==== [[Lipnica Murowana]] ====
[[Plik:Kosciol sw Leonarda w Lipnicy(pischmak).JPG|mały|Lipnica Dolna. [[w:Kościół_św._Leonarda_w_Lipnicy_Murowanej|Kościół św. Leonarda]]]]
Wieś leżąca nad Uszwicą w środkowej części Pogórza Wiśnickiego, 50 km od Tarnowa. W Lipnicy znajduje się, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, {{Znacznik| Kościół św. Leonarda|49.860461|20.530373|typ=zabytek}}[[w:Kościół_św._Leonarda_w_Lipnicy_Murowanej|'''kościół św. Leonarda''',]] perła architektury drewnianej. W Niedzielę Palmową na {{Znacznik|Rynek w Lipnicy Murowanej |49.858979|20.527344|typ=atrakcja}}'''lipnickim rynku''' organizowany jest, przyciągający do wsi rzeszę turystów, '''konkurs palm wielkanocnych'''. Najwyższe palmy prezentowane w konkursie osiągają ponad 35 m wysokości. W latach 1636–1648 zbudowano {{Znacznik|Kościół św. Szymona z Lipnicy|49.85925|20.528417|typ=zabytek}} '''[[w:Kościół_św._Szymona_z_Lipnicy_w_Lipnicy_Murowanej|kościół św. Szymona z Lipnicy]]''' jako wotum wdzięczności za zwycięstwo w bitwie pod Chocimiem. Kościół stoi na miejscu, gdzie znajdował się dom rodzinny [[w:Szymon_z_Lipnicy|św. Szymona]]. Najstarszą lipnicką świątynią jest gotycki {{Znacznik|Kościół św.Andrzeja Apostoła|49.859889|20.5275|typ=zabytek}} '''[[w:Kościół_św._Andrzeja_Apostoła_w_Lipnicy_Murowanej|kościół św. Andrzeja Apostoła]]''', wzniesiony z fundacji Kazimierza Wielkiego. 
{{W Wikipedii|Lipnica Murowana}}

 
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Województwo małopolskie}}

[[Kategoria:Powiat tarnowski]]
{{Geomap|50.029167|20.971667}}</text>
      <sha1>bim5camc5tcocxvfbwul4nnt5e97o5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Żabno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19296</id>
    <revision>
      <id>157742</id>
      <timestamp>2026-07-25T18:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPZ</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <comment>stub (w ramach wyzwań 25/25)</comment>
      <origin>157742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5410" sha1="8duaysi1bpxczr8fx5z9e6nt9su5go4" xml:space="preserve">{{Top-banner|}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Żabno
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = PL-Żabno, rynek 2013-05-31--14-41-06-001.jpg
 |opis             = Fontanna na rynku w Żabnie
 |herb             = POL Żabno COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = Polska
 |region           = województwo małopolskie
 |powierzchnia     = 11,13
 |wysokość         = 183
 |lud              = 4061 (2025 r.)
 |prefiks          = (+48) 14
 |kod pocztowy     = 33-240
 |www              = zabno.pl
}}
{{Mapframe|50.1329239|20.8848113|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Żabno''' leży w [[Powiat tarnowski|powiecie tarnowskim]], na prawym brzegu [[Dunajec|Dunajca]]. Miasto znajduje się około 16 km na północ od centrum [[Tarnów|Tarnowa]]. Żabno jest siedzibą [[Żabno (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Żabno]]. 

== Charakterystyka ==

=== Historia ===
Najstarsze wzmianki o mieście sięgają XIII wieku. Przed 1385 rokiem miejscowość uzyskała prawa miejskie. W XV wieku Żabno słynęło z rzemiosła i lokalnych jarmarków. W 1501 roku spalone przez Tatarów, w 1655 roku zniszczone przez Szwedów, a w 1799 roku strawione niemal w całości przez pożar. Po rozbiorach znalazło się w granicach zaboru austriackiego. Pod koniec XIX wieku miasto zamieszkałe było przez około 1600 osób, w połowie przez katolików, a w połowie przez Żydów. W 1908 roku miejscowość utraciła prawa miejskie, ale w 1934 ponownie je odzyskała. W 1942 roku ludność żydowska wywieziona została do getta w Tarnowie. W 1945 roku Żabno wyzwoliły oddziały Armii Czerwonej.

=== Geografia ===
Miejscowość leży na prawym brzegu [[Dunajec|Dunajca]], koryto rzeki przepływa około 2 km na południowy zachód od centrum miasta. Otoczenie miasta to płaska, nizinna równina w mezoregionie Niziny Nadwiślańskiej (północno-zachodni skraj [[Kotlina Sandomierska|Kotliny Sandomierskiej]]). Na wschód od Żabna leżą tereny położone wyżej i bardziej pofałdowane, należące do Płaskowyżu Tarnowskiego.

Najbliżej położone miejscowości to [[Nieciecza]] (około 4 km na północny zachód), [[Studzienki]] (około 2 km na północny wschód) i [[Niedomice]] (około 3 km na południe). Na drugim brzegu Dunajca leżą [[Biskupice Radłowskie]].

=== Klimat ===
Żabno, jak cała Polska, leży w strefie klimatu umiarkowanego.

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższe międzynarodowe porty lotnicze to Kraków-Balice i Rzeszów-Jasionka. Bezpośrednie połączenie z okolicami Tarnowa zapewnia w obu przypadkach autostrada A4. 

=== Pociągiem ===
Przez miasto biegnie historyczna, jednotorowa linia kolejowa nr 115, tzw. „Szczucinka”. Nie jest czynna od 2000 roku dla przejazdów pasażerskich, ale w 2027 roku planowane jest przywrócenie linii do życia na trasie do Tarnowa.

=== Samochodem ===
Przez miasto biegnie droga wojewódzka nr 975 ([[Radłów]] – Żabno – [[Dąbrowa Tarnowska]]) oraz droga wojewódzka nr 973 ([[Niedomice]] – Żabno – [[Nieciecza]]).

=== Autobusem ===
Liczne połączenia autobusowe lub busowe bezpośrednio z Tarnowa kursujące do Żabna, Dąbrowy Tarnowskiej lub Radłowa. Dostępne też dalekobieżne połączenie bezpośrednie z Krakowa.

=== Statkiem ===
Dunajec na odcinku ujściowym do Wisły nie jest dostępny do żeglugi wielkogabarytowej. Miejscowe atrakcje wykorzystujące najbliższą miastu rzekę obejmują natomiast spływy kajakowe i pontonowe oraz przeprawę promową w pobliskim [[Otfinów|Otfinowie]] (w odległości około 6 km z biegiem rzeki).

== Dzielnice ==
Oficjalne części miasta to Chałupki Biskupickie, Chałupki Żabieńskie, Konary, Szkotnik, Targowisko, Zagrody, Zakierchale (''Zakirchale'', ''Zakirhale''). Współcześnie rozwijane osiedla mieszkaniowe to np. osiedle Niepodległości, osiedle Leśne, nowe osiedle SIM Tarnów. 

== Transport ==
Przez miasto biegnie droga wojewódzka nr 975 ([[Radłów]] – Żabno – [[Dąbrowa Tarnowska]]) oraz droga wojewódzka nr 973 ([[Niedomice]] – Żabno – [[Nieciecza]]). Kilka kilometrów na południe od miasta, w ciągu DW nr 975 biegnie most nad Dunajcem, kluczowa przeprawa regionalna.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:PL-Żabno, kościół Ducha Świętego 2013-05-31--14-43-12-001.jpg|mały|Kościół pw. Ducha Świętego (autor: Kroton, 2013 r.).]]
* [[w:Kościół Ducha Świętego w Żabnie|Kościół pw. Ducha Świętego]] – zabytkowy kościół parafialny wzniesiony w XVII wieku, Rynek 27.
[[Plik:WWI, Military cemetery No. 253 Żabno, City of Żabno, Tarnów county, Lesser Poland Voivodeship, Poland.jpg|mały|Cmentarz wojenny nr 253 (autor: Zetpe0202, 2012 r.).]]
* [[w:Cmentarz wojenny nr 253 – Żabno|Cmentarz wojenny]] – zabytkowy cmentarz z czasów I wojny światowej, ul. Cmentarna 8.
[[Plik:Cmentarz zydowski zabno.jpg|mały|Cmentarz żydowski (autor: Kauczuk, 2007 r.).]]
* [[w:Cmentarz żydowski w Żabnie|Cmentarz żydowski]] – zabytkowy cmentarz założony pod koniec XVII wieku, jedyna pozostałość żabieńskiej społeczności żydowskiej, ul. Kościuszki 25.

=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==

== Rozrywka ==

== Noclegi ==

== Bezpieczeństwo ==

=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Powiat tarnowski}}
{{Geo|50°07′58.5″|20°53′07.6″}}

[[Kategoria:Powiat tarnowski]]</text>
      <sha1>8duaysi1bpxczr8fx5z9e6nt9su5go4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157744</id>
      <parentid>157742</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T18:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPZ</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+szablon</comment>
      <origin>157744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5433" sha1="e3yvxbj9ujbafinit62xjewfj1927jt" xml:space="preserve">{{Top-banner|}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Żabno
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = PL-Żabno, rynek 2013-05-31--14-41-06-001.jpg
 |opis             = Fontanna na rynku w Żabnie
 |herb             = POL Żabno COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = Polska
 |region           = województwo małopolskie
 |powierzchnia     = 11,13
 |wysokość         = 183
 |lud              = 4061 (2025 r.)
 |prefiks          = (+48) 14
 |kod pocztowy     = 33-240
 |www              = zabno.pl
}}
{{Mapframe|50.1329239|20.8848113|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Żabno''' leży w [[Powiat tarnowski|powiecie tarnowskim]], na prawym brzegu [[Dunajec|Dunajca]]. Miasto znajduje się około 16 km na północ od centrum [[Tarnów|Tarnowa]]. Żabno jest siedzibą [[Żabno (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Żabno]].

{{W Wikipedii|Żabno}}

== Charakterystyka ==

=== Historia ===
Najstarsze wzmianki o mieście sięgają XIII wieku. Przed 1385 rokiem miejscowość uzyskała prawa miejskie. W XV wieku Żabno słynęło z rzemiosła i lokalnych jarmarków. W 1501 roku spalone przez Tatarów, w 1655 roku zniszczone przez Szwedów, a w 1799 roku strawione niemal w całości przez pożar. Po rozbiorach znalazło się w granicach zaboru austriackiego. Pod koniec XIX wieku miasto zamieszkałe było przez około 1600 osób, w połowie przez katolików, a w połowie przez Żydów. W 1908 roku miejscowość utraciła prawa miejskie, ale w 1934 ponownie je odzyskała. W 1942 roku ludność żydowska wywieziona została do getta w Tarnowie. W 1945 roku Żabno wyzwoliły oddziały Armii Czerwonej.

=== Geografia ===
Miejscowość leży na prawym brzegu [[Dunajec|Dunajca]], koryto rzeki przepływa około 2 km na południowy zachód od centrum miasta. Otoczenie miasta to płaska, nizinna równina w mezoregionie Niziny Nadwiślańskiej (północno-zachodni skraj [[Kotlina Sandomierska|Kotliny Sandomierskiej]]). Na wschód od Żabna leżą tereny położone wyżej i bardziej pofałdowane, należące do Płaskowyżu Tarnowskiego.

Najbliżej położone miejscowości to [[Nieciecza]] (około 4 km na północny zachód), [[Studzienki]] (około 2 km na północny wschód) i [[Niedomice]] (około 3 km na południe). Na drugim brzegu Dunajca leżą [[Biskupice Radłowskie]].

=== Klimat ===
Żabno, jak cała Polska, leży w strefie klimatu umiarkowanego.

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższe międzynarodowe porty lotnicze to Kraków-Balice i Rzeszów-Jasionka. Bezpośrednie połączenie z okolicami Tarnowa zapewnia w obu przypadkach autostrada A4. 

=== Pociągiem ===
Przez miasto biegnie historyczna, jednotorowa linia kolejowa nr 115, tzw. „Szczucinka”. Nie jest czynna od 2000 roku dla przejazdów pasażerskich, ale w 2027 roku planowane jest przywrócenie linii do życia na trasie do Tarnowa.

=== Samochodem ===
Przez miasto biegnie droga wojewódzka nr 975 ([[Radłów]] – Żabno – [[Dąbrowa Tarnowska]]) oraz droga wojewódzka nr 973 ([[Niedomice]] – Żabno – [[Nieciecza]]).

=== Autobusem ===
Liczne połączenia autobusowe lub busowe bezpośrednio z Tarnowa kursujące do Żabna, Dąbrowy Tarnowskiej lub Radłowa. Dostępne też dalekobieżne połączenie bezpośrednie z Krakowa.

=== Statkiem ===
Dunajec na odcinku ujściowym do Wisły nie jest dostępny do żeglugi wielkogabarytowej. Miejscowe atrakcje wykorzystujące najbliższą miastu rzekę obejmują natomiast spływy kajakowe i pontonowe oraz przeprawę promową w pobliskim [[Otfinów|Otfinowie]] (w odległości około 6 km z biegiem rzeki).

== Dzielnice ==
Oficjalne części miasta to Chałupki Biskupickie, Chałupki Żabieńskie, Konary, Szkotnik, Targowisko, Zagrody, Zakierchale (''Zakirchale'', ''Zakirhale''). Współcześnie rozwijane osiedla mieszkaniowe to np. osiedle Niepodległości, osiedle Leśne, nowe osiedle SIM Tarnów. 

== Transport ==
Przez miasto biegnie droga wojewódzka nr 975 ([[Radłów]] – Żabno – [[Dąbrowa Tarnowska]]) oraz droga wojewódzka nr 973 ([[Niedomice]] – Żabno – [[Nieciecza]]). Kilka kilometrów na południe od miasta, w ciągu DW nr 975 biegnie most nad Dunajcem, kluczowa przeprawa regionalna.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:PL-Żabno, kościół Ducha Świętego 2013-05-31--14-43-12-001.jpg|mały|Kościół pw. Ducha Świętego (autor: Kroton, 2013 r.).]]
* [[w:Kościół Ducha Świętego w Żabnie|Kościół pw. Ducha Świętego]] – zabytkowy kościół parafialny wzniesiony w XVII wieku, Rynek 27.
[[Plik:WWI, Military cemetery No. 253 Żabno, City of Żabno, Tarnów county, Lesser Poland Voivodeship, Poland.jpg|mały|Cmentarz wojenny nr 253 (autor: Zetpe0202, 2012 r.).]]
* [[w:Cmentarz wojenny nr 253 – Żabno|Cmentarz wojenny]] – zabytkowy cmentarz z czasów I wojny światowej, ul. Cmentarna 8.
[[Plik:Cmentarz zydowski zabno.jpg|mały|Cmentarz żydowski (autor: Kauczuk, 2007 r.).]]
* [[w:Cmentarz żydowski w Żabnie|Cmentarz żydowski]] – zabytkowy cmentarz założony pod koniec XVII wieku, jedyna pozostałość żabieńskiej społeczności żydowskiej, ul. Kościuszki 25.

=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==

== Rozrywka ==

== Noclegi ==

== Bezpieczeństwo ==

=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Powiat tarnowski}}
{{Geo|50°07′58.5″|20°53′07.6″}}

[[Kategoria:Powiat tarnowski]]</text>
      <sha1>e3yvxbj9ujbafinit62xjewfj1927jt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157745</id>
      <parentid>157744</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T18:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPZ</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geografia */ popr.</comment>
      <origin>157745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5434" sha1="h1eaon5h5j84vesqs5q9os3lnppkmht" xml:space="preserve">{{Top-banner|}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Żabno
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = PL-Żabno, rynek 2013-05-31--14-41-06-001.jpg
 |opis             = Fontanna na rynku w Żabnie
 |herb             = POL Żabno COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = Polska
 |region           = województwo małopolskie
 |powierzchnia     = 11,13
 |wysokość         = 183
 |lud              = 4061 (2025 r.)
 |prefiks          = (+48) 14
 |kod pocztowy     = 33-240
 |www              = zabno.pl
}}
{{Mapframe|50.1329239|20.8848113|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Żabno''' leży w [[Powiat tarnowski|powiecie tarnowskim]], na prawym brzegu [[Dunajec|Dunajca]]. Miasto znajduje się około 16 km na północ od centrum [[Tarnów|Tarnowa]]. Żabno jest siedzibą [[Żabno (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Żabno]].

{{W Wikipedii|Żabno}}

== Charakterystyka ==

=== Historia ===
Najstarsze wzmianki o mieście sięgają XIII wieku. Przed 1385 rokiem miejscowość uzyskała prawa miejskie. W XV wieku Żabno słynęło z rzemiosła i lokalnych jarmarków. W 1501 roku spalone przez Tatarów, w 1655 roku zniszczone przez Szwedów, a w 1799 roku strawione niemal w całości przez pożar. Po rozbiorach znalazło się w granicach zaboru austriackiego. Pod koniec XIX wieku miasto zamieszkałe było przez około 1600 osób, w połowie przez katolików, a w połowie przez Żydów. W 1908 roku miejscowość utraciła prawa miejskie, ale w 1934 ponownie je odzyskała. W 1942 roku ludność żydowska wywieziona została do getta w Tarnowie. W 1945 roku Żabno wyzwoliły oddziały Armii Czerwonej.

=== Geografia ===
Miejscowość leży na prawym brzegu [[Dunajec|Dunajca]], koryto rzeki przepływa około 2 km na południowy zachód od centrum miasta. Otoczenie miasta to płaska, nizinna równina w mezoregionie Niziny Nadwiślańskiej (północno-zachodni skraj [[Kotlina Sandomierska|Kotliny Sandomierskiej]]). Na wschód od Żabna leżą tereny położone wyżej i bardziej pofałdowane, należące do Płaskowyżu Tarnowskiego.

Najbliżej położone miejscowości to [[Nieciecza]] (około 4 km na północny zachód), [[Odporyszów]] (około 3 km na północny wschód) i [[Niedomice]] (około 3 km na południe). Na drugim brzegu Dunajca leżą [[Biskupice Radłowskie]].

=== Klimat ===
Żabno, jak cała Polska, leży w strefie klimatu umiarkowanego.

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższe międzynarodowe porty lotnicze to Kraków-Balice i Rzeszów-Jasionka. Bezpośrednie połączenie z okolicami Tarnowa zapewnia w obu przypadkach autostrada A4. 

=== Pociągiem ===
Przez miasto biegnie historyczna, jednotorowa linia kolejowa nr 115, tzw. „Szczucinka”. Nie jest czynna od 2000 roku dla przejazdów pasażerskich, ale w 2027 roku planowane jest przywrócenie linii do życia na trasie do Tarnowa.

=== Samochodem ===
Przez miasto biegnie droga wojewódzka nr 975 ([[Radłów]] – Żabno – [[Dąbrowa Tarnowska]]) oraz droga wojewódzka nr 973 ([[Niedomice]] – Żabno – [[Nieciecza]]).

=== Autobusem ===
Liczne połączenia autobusowe lub busowe bezpośrednio z Tarnowa kursujące do Żabna, Dąbrowy Tarnowskiej lub Radłowa. Dostępne też dalekobieżne połączenie bezpośrednie z Krakowa.

=== Statkiem ===
Dunajec na odcinku ujściowym do Wisły nie jest dostępny do żeglugi wielkogabarytowej. Miejscowe atrakcje wykorzystujące najbliższą miastu rzekę obejmują natomiast spływy kajakowe i pontonowe oraz przeprawę promową w pobliskim [[Otfinów|Otfinowie]] (w odległości około 6 km z biegiem rzeki).

== Dzielnice ==
Oficjalne części miasta to Chałupki Biskupickie, Chałupki Żabieńskie, Konary, Szkotnik, Targowisko, Zagrody, Zakierchale (''Zakirchale'', ''Zakirhale''). Współcześnie rozwijane osiedla mieszkaniowe to np. osiedle Niepodległości, osiedle Leśne, nowe osiedle SIM Tarnów. 

== Transport ==
Przez miasto biegnie droga wojewódzka nr 975 ([[Radłów]] – Żabno – [[Dąbrowa Tarnowska]]) oraz droga wojewódzka nr 973 ([[Niedomice]] – Żabno – [[Nieciecza]]). Kilka kilometrów na południe od miasta, w ciągu DW nr 975 biegnie most nad Dunajcem, kluczowa przeprawa regionalna.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:PL-Żabno, kościół Ducha Świętego 2013-05-31--14-43-12-001.jpg|mały|Kościół pw. Ducha Świętego (autor: Kroton, 2013 r.).]]
* [[w:Kościół Ducha Świętego w Żabnie|Kościół pw. Ducha Świętego]] – zabytkowy kościół parafialny wzniesiony w XVII wieku, Rynek 27.
[[Plik:WWI, Military cemetery No. 253 Żabno, City of Żabno, Tarnów county, Lesser Poland Voivodeship, Poland.jpg|mały|Cmentarz wojenny nr 253 (autor: Zetpe0202, 2012 r.).]]
* [[w:Cmentarz wojenny nr 253 – Żabno|Cmentarz wojenny]] – zabytkowy cmentarz z czasów I wojny światowej, ul. Cmentarna 8.
[[Plik:Cmentarz zydowski zabno.jpg|mały|Cmentarz żydowski (autor: Kauczuk, 2007 r.).]]
* [[w:Cmentarz żydowski w Żabnie|Cmentarz żydowski]] – zabytkowy cmentarz założony pod koniec XVII wieku, jedyna pozostałość żabieńskiej społeczności żydowskiej, ul. Kościuszki 25.

=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==

== Rozrywka ==

== Noclegi ==

== Bezpieczeństwo ==

=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Powiat tarnowski}}
{{Geo|50°07′58.5″|20°53′07.6″}}

[[Kategoria:Powiat tarnowski]]</text>
      <sha1>h1eaon5h5j84vesqs5q9os3lnppkmht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dyskusja:Żabno</title>
    <ns>1</ns>
    <id>19297</id>
    <revision>
      <id>157743</id>
      <timestamp>2026-07-25T18:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DrPZ</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <comment>Utworzono nową stronę „{{Wyzwanie 25 lat|wyzwanie=3|login=DrPZ}} ~~~~”</comment>
      <origin>157743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="2kvxezo42n3bs5w5cmpnqcsbof9mg70" xml:space="preserve">{{Wyzwanie 25 lat|wyzwanie=3|login=DrPZ}} [[Użytkownik:DrPZ|DrPZ]] ([[Dyskusja użytkownika:DrPZ|dyskusja]]) 20:10, 25 lip 2026 (CEST)</text>
      <sha1>2kvxezo42n3bs5w5cmpnqcsbof9mg70</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>